JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ಬಿದನೂರು

ಬಿದನೂರು (ನಗರ)

ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೊಸನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸನಗರದಿಂದ ೧೫ ಕಿಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಬಿದನೂರು, ಬಿದಿರೂರು. ಹಲವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಊರನ್ನು ವೇಣುಪುರ ಎಂದೂ ಕರೆದಿದೆ. ಕೆಳದಿ ಇಕ್ಕೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಅರಸರು ೧೬೪೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಿದನೂರ ಅರಸರಾದರು. ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುವ ಹೊಸಂಗಡಿ ಘಾಟಿಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆದುದರಿಂದ ಬಹುಬೇಗನೆ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು. ಕೋಟೆಕೊತ್ತಲಗಳು ಅರಮನೆಗಳು ರಚಿತವಾದುವು.
ಕೋಟೆ

thumb|right|ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು

ಇಲ್ಲಿಯ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಳತೆ ಹನ್ನೆರಡು ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟು ಇದ್ದು ಡಿಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲು, ಕೊಡಿಯಾಲದ ಬಾಗಿಲು, ಕವಿಲೆದುರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು ಮುಂತಾದ ಹತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದುವು. ಊರಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಅರಮನೆಯಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಒಂದು ಒಳಕೋಟೆಯೂ ಇತ್ತು. ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತುಂಬ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ೧೭೬೩ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಸೋಲು ಖಚಿತವಾದಾಗ ಅರಮನೆಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿ ರಾಣಿ ವೀರಮ್ಮಾಜಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋದರೂ ಹೈದರನಿಗೆ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಕೊಳ್ಳೆ ದೊರೆಯಿತು.

thumb|right|ಕೋಟೆಯೊಳಗಿರುವ ಕೊಳಗಳು

ಬಿದನೂರರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಗಂಗೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೊಳ ಆ ಅರಸರ ನಿಪುಣತೆಗೆ ಒಂದು ಕುರುಹು. ಸುತ್ತ ಆವರಿಸಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ಝರಿಯ ನೀರನ್ನು ತಡೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಏಳು ಕೊಳಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಒಂದೊಂದು ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಮಲದಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರದಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದಿರುವ ಎರಡು ಪುಟ್ಟ ಕೊಳಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ.
ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ

ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ವಾಸ್ತು ರೀತಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿ, ದೊಡ್ಡ ಸುಕನಾಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ನವರಂಗಗಳಿರುವ ಇದರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಗೋಪುರ ಮಾತ್ರ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಗುಡ್ಡೆ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಇಕ್ಕೇರಿ ಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡಿ. ಎತ್ತರವಾದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮುಖಮಂಟಪಗಳು ಮಾತ್ರವಿರುವ ಈ ಗುಡಿಯ ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ. ಇದರ ಗರ್ಭ ಗೃಹದ ಬಾಗಿಲುವಾಡ ಮಾತ್ರ ಹೊಯ್ಸಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಬೇರೆ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ತಂದು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗ:ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನ
ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಕಲ್ಲೆ

ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದೇಶೀ ಭಾಷಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸೊಂಟ ಕಟ್ಟಿ ನಿಂತವು. ಆಗ್ಗೆ ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಹಂಚುವುದು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಕಲ್ಲೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ದುಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಭಾರದ್ವಾಜ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮರು (ದ.ಕೃ.ಭಾರದ್ವಾಜ) ಪ್ರಮುಖರು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಜೈಲು ಸೇರಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಮೊದಲಿಗರು. ಕಲ್ಲೆಯವರಿಗೆ ಗುರುಗಳಾಗಿ ನಿಂತವರು ದ.ಕೃ.ಭಾರದ್ವಾಜ ಹಾಗೂ ಪಡಮುನ್ನೂರು ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರು. ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರು ಮಂಗಳೂರು ತಿಲಕ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದ ನಂತರ ಭಾರದ್ವಾಜರು ಬೆಂಗಳೂರುಗೆ ಬಂದು ಗರುಡ ಸದಾಶಿವರಾಯರ ಜತೆಗೂಡಿದರು. ಭಾರದ್ವಾಜರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಗರುಡರು ರಂಗಭೂಮಿ ಎಂಬ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಜತೆಗೆ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಕಲ್ಲೆಯವರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆಯವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಂಗಭೂಮಿಯೂ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಆನಂತರ ಕನ್ನಡನಾಡನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲೆಯವರು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಂತರ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ವಿ.ಬಿ.ಪುರಾಣಿಕ ಅವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಲೋಕಮತಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲೆ ಸೇರಿದರು. ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೆಯವರ ಜತೆಯಾದವರು ಮಾಜಿ ಮಂತ್ರಿ ಕಲ್ಲನಗೌಡ ಪಾಟೀಲರು. ಲೋಕಮತದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಳಗಾವಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕವು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ ಬಂತು. ಅಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರರ ಆಪ್ತ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕಲ್ಲೆ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು. ಮಂಗಳೂರು ಇಂದ ವಿ.ಎಸ್.ಕುಡ್ವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ನವಭಾರತ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಕಲ್ಲೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೪೮ ನವಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ಇವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ

* ದ.ಕೃ.ಭಾರದ್ವಾಜ

* ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ

* ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ

* ಲೋಕಮತ

* ನವಭಾರತ


ನಾರಾಯಣರಾವ್ ಕಲ್ಲೆ
ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ

ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ಧ ಶಿವಶರಣ ಹಾಗೂ ವಚನಕಾರರು. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ವಚನಕಾರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇವರದು. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಬಿಗ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭಾವಿ. ನೇರ ನಿರ್ಭೀತ ನುಡಿಗಳಿಂದ ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಭೂಮಿಕೆಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವ. ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಲಿಂಗದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕಾಯಕ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮವಾದ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಈತನ ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ.

ತಾನು ಕೇವಲ ತುಂಬಿದ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಗೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಅಂಬಿಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭವಸಾಗರದಲ್ಲೂ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಕೌಶಲವುಳ್ಳವ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭಾವದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ವಚನಗಳ ಶೈಲಿ, ದೃಷ್ಟಿ

ಉಳಿದ ವಚನಕಾರರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇವರಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಾನುಭವಪರವಾದ ವಚನಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜ ವಿಡಂಬನೆಯ ವ್ಯಗ್ರದೃಷ್ಟಿ ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ವಿರಳವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.

ಅವರ ವಚನಗಳ ವಸ್ತು, ಭಾಷೆ, ಶೈಲಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರೊಬ್ಬ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ, ನಿಷ್ಠುರ ಪ್ರಕೃತಿಯ, ಗ್ರಾಮ್ಯ ಮನೋಧರ್ಮದ ಒರಟು ವಚನಕಾರರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ನ್ಯಾಯನಿಷ್ಠುರ, ದಯಾದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಪರರಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೇ ಆಗಲಿ ಯಾವುದನ್ನೇ ಆಗಲಿ ಅವರು ಟೀಕಿಸದೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಅಪೂರ್ವ; ಮಾತಿನ ಬಹುಭಾಗ ಹರಿತವಾದದ್ದು, ಸಂಸ್ಕಾರದೂರವಾದದ್ದು. ‘ಕೇಳಿರಯ್ಯ ಮಾನವರೇ’, ‘ಶೀಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನರಾದವರು ನೀವು ಕೇಳಿರೋ’, ‘ನನಗೊಬ್ಬರೆಂಜಲು ಸೇರದೆಂದು ಶುಚಿತನದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಬರಿಯ ಮಾತಿನ ಭುಂಜಕರು ನೀವು ಕೇಳಿರೋ’, ‘ಪರಪುರುಷಾರ್ಥವನರಿಯದೆ ಕೆಟ್ಟನರ ಕುರಿಗಳು ನೀವು ಕೇಳಿರೋ’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ ‘ಮೆಟ್ಟಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪಾದರಕ್ಷೆಯ ತಕ್ಕೊಂಡು ಲಟಲಟನೆ ಹೊಡೆಯೆಂದ’, ‘ಪಡಿಹಾರ ಉತ್ತಣ್ಣನ ಎಡಪಾದರಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪಟಪಟನೆ ಹೊಡೆಯೆಂದ’, ‘ಮೂಗ ಕೊಯ್ದು ಇಟ್ಟಂಗಿಯ ಕಲ್ಲಿಲೆ ಸಾಸಿವೆಯ ತಿಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಳಿದು ಮೇಲೆ ನಿಂಬೆಯ ಹುಳಿಯನೆ ಹಿಂಡಿ ಪಡುವಲ ಗಾಳಿಗೆ ಹಿಡಿ’-ಹೀಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರ ವಚನಗಳ ಶೈಲಿ.

ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಅವಸ್ಥಾಂತರದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೈದಿಕೆಯ ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಸಮಾಜದ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನವರ ಈ ವಚನಗಳು ಬಹುಶಃ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆವಶ್ಯಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನವರ ವಚನಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಾಜದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಿತ್ರ, ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣದು. ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜಶರಣನ ಮೊರೆತದ ಜೊತೆಗೆ ಸುಧಾರಕನ ಕಟುಟೀಕೆಯೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ವಚನಗಳು ಅನರ್ಥ ಸಾಧಕವಾದ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದುವಲ್ಲ; ಸದರ್ಥಸಾಧಕವಾದ ಸತ್ಕೋಪದಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿರುವುವು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ದಿಟ್ಟತನ, ವ್ಯಗ್ರತೆ ಕಂಡುಬರುವುದು ಬಹುಶಃ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೇ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಸಿಡಿಲು ನುಡಿಯ ಸರ್ವಜ್ಞ; ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ವಚನಕಾರ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

*"ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ವಚನಗಳು". Newsofkannada.in, 21 January 2021
*"ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ವಚನಗಳು" . NMOCA.org, 21 January 2023


ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು
ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ
ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಸಾಯಿಕುಮಾರ್

ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ (ಪುದಿಪೆಡ್ಡಿ ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ : ೨೭ ಜುಲೈ ೧೯೬೦) ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ನಟನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಭಾಷಣಾ ಶೈಲಿಯಿಂದ "ಡೈಲಾಗ್ ಕಿಂಗ್" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ

ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ಪಿ.ಜೆ. ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಜ್ಯೋತಿ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚೆನ್ನೈನ ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (ಎಂ.ಫಿಲ್) ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸುರೇಖಾ, ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರ ಆದಿ ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಟನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಹೋದರರು ರವಿಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಶರ್ಮಾ ಕೂಡಾ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ

ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ದೇವುಡು ಚೇಸಿನ ಪೆಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಾಪು ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ನೇಹಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. 1996ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಟೋರಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ತಂದಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಡೈಲಾಗ್‌ ಗಳು ಅವರಿಗೆ "ಡೈಲಾಗ್ ಕಿಂಗ್" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಅವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಐಪಿಎಸ್, ಮನೆ ಮನೆ ರಾಮಾಯಣ, ಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಟೋರಿ 2, ಲಾಕ್ ಅಪ್ ಡೆತ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲ್ ಮುಂತಾದ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಧ್ವನಿ, ನಟನೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 50 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಇಂದಿಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ದೂರದರ್ಶನ

ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಕರಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು "ವಾವ್" ಎಂಬ ತೆಲುಗು ಆಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅವರು "ಗಾಳಿವಾನ" ಎಂಬ ವೆಬ್‌ಸೀರೀಸ್ ಮೂಲಕ ಓಟಿಟಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಹ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ಟಿವಿ ಶೋಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು

* ಮನೆ ಮನೆ ರಾಮಾಯಣ
* ಆಯುಧ
* ಪೋಲಿಸ್ ಬೇಟೆ
* ನಾಗದೇವತೆ
* ಮುತ್ತಿನಂಥ ಹೆಂಡತಿ
* ತವರು ಬೀಗರು
* ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲ್
* ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಡೇ
* ಸಿಟಿಜನ್
* ಜಗದೀಶ್ವರಿ
* ರಂಗಿತರಂಗ
* ಮೊಂಡ
* ಮಹಾವೀರ ಮಾಚಿದೇವ
* ರಾಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್
* ರೋಜ್
* ಅಂಗುಲಿಮಾಲ
* ಬೃಂದಾವನ
* ಕಲ್ಪನ
* ಆ ಮರ್ಮ
* ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೈವಾರ ತಾತಯ್ಯ
* ರಕ್ಷಕ
* ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೋರೀ
* ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೋರೀ - ೨
* ಮಹಾಸಾಧ್ವಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ
* ಭಗವಾನ್
* ಶ್ರೀರಾಂಪುರ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್
* ದಿ ಸಿಟಿ
* ವಿಜಯ ದಶಮಿ
* ಅಂಕ
* ಲಾ ಅಂಡ್ ಆರ್ಡರ್
* ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ
* ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ
* ಖಡ್ಗ
* ದುರ್ಗದ ಹುಲಿ
* ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ
* ಟಿಕೆಟ್ ಟಿಕೆಟ್ಸ್
* ಮಹಾತ್ಮ
* ಓಮ್ ನಮ ಶಿವಾಯ
* ಅಂಡರ್ ವರಲ್ಡ್
* ಸಾಕಿದ ಗಿಣಿ
* ಧೈರ್ಯ
* ಅಗ್ನಿ I.P.S.
* ಮುದ್ದಿನ ಕಣ್ಮಣಿ
* ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೇವತೆ
* ಸರ್ಕಲ್ ಇನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್
* ಹೆತ್ತವರು
* ಎಮರ್ಜೆನ್ಸೀ
* ಪುಟ್ಟ್ ಮಲ್ಲಿ
* ಬೃಂದಾವನ
* ತಾಳಿಯ ಸೌಭಾಗ್ಯ
* ಹೆತ್ತ ಕರುಳು
* ಲಾಕಪ್ ಡೆತ್
* ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು
ಸಾಧ್ವಿ

ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದ ಪಿತಾಮಹರೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಮೈಸೂರಿನ ಎಂ.ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ‘ಸಾಧ್ವಿ’.
ಇವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಪಿ.ಆರ್.ರಾಮಯ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿನಾಡು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅಗರಂ ರಂಗಯ್ಯ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

thumb|ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಅವರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ದಿನಾಂಕ 9ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1957ರ ‘ಸಾಧ್ವಿ’ ಸಂಚಿಕೆ

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಜನಪ್ರಗತಿ

thumb|ಒಂದು ಹಳೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟ|ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದಚಲನಚಿತ್ರ ಹಂಚಿಕೆದಾರರೂ ಹಾಗೂ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‍ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ ಬಿ.ಎನ್.ಗುಪ್ತ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು 1951ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ತಾವೇ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ಅವರಿಗೆ ನವಚೈತನ್ಯ ತುಂಬಿದವರು ಸಹ ಸಂಪಾದಕರುಗಳಾಗಿದ್ದ ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ, ಎನ್.ಎಸ್.ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಕಲ್ಲೆ ಶಿವೋತ್ತಮರಾವ್, ಕೆ.ಎಸ್.ನಾಗಭೂಷಣಂ.... ಮುಂತಾದವರು. ನಿರಂಜನ ‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ಗೆಂದು ನಾಲ್ಕೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [1952-56], ಹೆಚ್ಚು ಕಡಮೆ ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ, ‘ಸಾಧನ ಸಂಚಯ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಿರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕೆಳಗೆ ಓಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬರೆದರು. ಅವು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿಗೆಂದು [ಅನುಪಮ] ಬರೆದ ಓಲೆಗಳು. ಆದರೆ, ಬರೆದು ಮುಗಿದೊಡನೆ, ಕಾಗದ ಅಂಚೆಯ ಮನೆ ಸೇರದೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮನೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಪ್ರಕಟಣೆಗೋಸ್ಕರವಾದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದೊಂದು ಆತ್ಮೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಒಕ್ಕಣೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತಿತ್ತು. ಆಯಾ ವಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಆ ಓಲೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಥದೊಂದು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಇಂಬು ಕೊಟ್ಟವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದು ಆ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಎನ್.ಎಸ್.ಸೀತಾರಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು. ಮುಂದೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ‘ಕನ್ನಡಪ್ರಭ’ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದರು.

thumb|ಜಿ.ಕೆ.ಸತ್ಯ ರಚಿಸಿದ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟ|ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ‘ಅನಕೃ’ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ ‘ಮಾರ್ಜಾಲ ಸನ್ಯಾಸಿ’, ‘ಭೂಮಿಗಿಳಿದು ಬಂದ ಭಗವಂತ’, ‘ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು’ ಜನಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಣ್ಣ ಕತೆ, ಹಾಸ್ಯಬರಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿತ್ತು. ‘ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಚಾವಡಿ’ಯೆಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಸ್ಯಾಂಕಣ ಓದುಗರನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಯೂ.ಎಸ್.ಪಿ.ಗಳಾದ ವಾರಭವಿಷ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ, ಸಚಿತ್ರ ಸಿನಿಮಾ ಪುಟಗಳು, ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿಯೇ ತಾರೆಯರ ಬ್ಲೋಅಪ್‍ಗಳು ಜನಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲೂ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುದ್ರಣ, ಬಹುಶಃ ಗುಪ್ತ ಅವರದ್ದೇ ಮುದ್ರಣಾಲಯವಿರಬೇಕು, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ‘ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ’ ಗಾತ್ರದ 24 ಪುಟಗಳ ಜನಪ್ರಗತಿಗೆ 1963ರಲ್ಲಿ 20 ಪೈಸೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದ ಜಿ.ಕೆ.ಸತ್ಯ ಅವರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು. ಹಿರಿಯ ಕವಿ, ಕಲಾವಿದ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ವಿಮರ್ಶಕರ ಲೇಖನಗಳು ‘ಜನಪ್ರಗತಿ’ಯ ದೀಪಾವಳಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಜನಪ್ರಗತಿ
ಜನಪ್ರಗತಿ
ಜ್ವಾಲಾ ಮುಖಿ

ನಮ್ಮ ಮಾತು

"ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ"

ಹೌದು, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ! ಬಡ ಜನತೆಯ ದುರವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯ ಗರ್ಭದಿಂದೇಳುವ ಕಷ್ಟ-ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ! ಅನ್ಯಾಯ ಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕತೆಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಏರುಪೇರುಗಳ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ, ಅಸಮಾನತೆ, ಅವಮಾನಗಳ, ಆರ್ದ್ರತೆ-ಅವಲಂಬನೆಗಳ ನಿಟ್ಟುಸಿರ ಬೇಗೆಯನ್ನೂ ಕಂಬನಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೂ ಹೊರ ಉಕ್ಕಿಸುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ನಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ.

ಪಟ್ಟ ಭದ್ರರ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಗಳ, ಮದೋನ್ಮತ್ತ ನಾಯಕರ, ಶ್ರೀಮಂತರ ದೌರ್ಜನ್ಯ-ಹಿಂಸೆ-ಕೋಟಲೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ, ಪರಿಹಾರಮಾರ್ಗ ಕಾಣದೆ ಒದ್ದಾಡುವ ಮೂಕ ಜನ ಕೋಟಿಯ ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮದಿಂದೇಳುವ ನೋವಿನ ಮುಖಪತ್ರ, ಈ ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’.

ದಲಿತರ, ದುರ್ಬಲರ, ಬಡವರ, ಶೋಷಿತರ, ನ್ಯಾಯವೇದಿಕೆ ಇದು. ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಂಡಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಡದಂತೆ ಉಗುಳುವುದು. ನ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ವ್ರತ ಪಡಿಸುವುದು, ಯಾರ ಹಂಗಿಗೂ ಒಳಗಾಗದೆ, ಯಾರ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿಗೂ ಧಕ್ಕೆ ತರದೆ, ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ-ಜನತಾ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಜನತೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಿದು.

ಹೊಸಯುಗದ ನಿಮಾಣಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ಬಾಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ, ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಕಂಕಣ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಸೇವಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹಿ ಉದ್ಯಮವಿದು. ಬಂಡವಾಳಗಾರರ ಬೆಂಬಲ ನಮಗಿಲ್ಲ; ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲ. ಜನರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ-ಅಭಿಮಾನಗಳೇ ನಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳ; ಜನರ ಪ್ರೀತಿ-ಸೌಜನ್ಯವೇ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ. ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೊಂದೇ ನಮ್ಮ ಆಧಾರ.

ಈ ಧರ್ಮಕಾಂಡಕ್ಕೆ, ನ್ಯಾಯದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗೆ, ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರ ಸಹಾಯ-ಸಹಕಾರ-ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಷ್ಟ-ದುಃಖಗಳನ್ನರುಹುವ ಪತ್ರಗಳಿಗೂ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’ಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಳವಿದೆ!

ಜೈ ಹಿಂದ್!


(ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್. ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’ ಪತ್ರಿಕೆ ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕಿಡಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ನೇಹಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು ಅದೆಷ್ಟೋ ಪತ್ರಿಕೆ/ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್. 1953ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಂದು ಆರಂಭವಾದ ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’ಯ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಗೆ ಅವರು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟ ಅಗ್ರಲೇಖನವಿದು)

ಜ್ವಾಲಾ ಮುಖಿ

ಜ್ವಾಲಾ ಮುಖಿ
ಗುಳುಮುಳುಕ

, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, India. ]]

ಗುಳುಮುಳುಕ (ಟ್ಯಾಖಿಬಾಪ್ಟಸ್ ರೂಫಿಕೊಲ್ಲಿಸ್)ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಪಂಜುಲ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದು ಪಾರಿವಾಳಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು,ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿ.ಜಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಜಲ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತೇಲುವ ಗೂಡನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಯುರೋಪ್, ಏಷಿಯಾ ಹಾಗೂ ಆಪ್ರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*BTO BirdFacts - Little Grebe
*Little Grebe videos, photos & sounds at the Internet Bird Collection
*Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta
*Grebes of the World by André Konter
*Information and Illustration on Little Grebe from A Field Guide to Birds of Armenia
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು
ಕೆನ್ನಾಯಿ

ಕೆನ್ನಾಯಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಕ್ಯಾನಿಡೈ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಿ. ಅದು ಕ್ಯುವಾನ್ ಜಾತಿಯ ಏಕೈಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊಲೆತೊಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕೇನಿಸ್‍ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೆನ್ನಾಯಿಗಳನ್ನು, ನಿರಂತರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ, ಅದರ ಬೇಟೆಯ ಮೂಲದ ಸವಕಳಿ, ಇತರ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಹಾಗು ಕಾಡು ನಾಯಿಗಳಿಂದ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣ, ಐಯುಸಿಎನ್ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಪಾಕರ-ಸೇನಾನಿಯವರು ಕೆನ್ನಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ' ದಿ ಪ್ಯಾಕ್ ' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವಿಶ್ವ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅನಿಮಲ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದಕ್ಕಿದೆ.
ಆಕರಗಳು


ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಕಡವೆ

255px|thumb|right|Sambar doe in Keoladeo National Park, Rajasthan, India

ಕಡವೆ : ಸರ್ವಸ್ (ರೂಸ) ಯೂನಿಕಲರ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ದೊಡ್ಡ ಜಿಂಕೆ. ಸ್ತನಿಕ ವರ್ಗ, ಆರ್ಟಿಯೋಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲ ಉಪವರ್ಗ, ಹಾಗೂ ಸರ್ವಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಸಾಂಬರ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಗಳ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳೇ ಇದರ ಬೀಡು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಪಳನಿಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸು. 5' ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 500 ಪೌಂಡಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಭಾರವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು. ಮೈಮೇಲೆಲ್ಲ ಒರಟಾದ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ.
.200px|left|thumb|Young male Sambar in Bannerghatta National Park

ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ದ ಕೂದಲುಗಳ ಅಯಾಲು (ಮೇನ್) ಇದೆ. ಮುದಿ ಕಡವೆಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಡವೆಯಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಚರ್ಮದಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಕವಲೊಡೆದ ಕೊಂಬುಗಳಿವೆ. ಇವೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಬುಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಕಡವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಬುಗಳಿಲ್ಲ. ಕಡವೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವಿ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲು, ಎಳೆಚಿಗುರು, ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಇದರ ಆಹಾರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತದೆ. ಹಗಲು ದಟ್ಟವಾದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಇಷ್ಟ, ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಈಜಲೂ ಬಲ್ಲುದು.

ನವೆಂಬರಿನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರಿನ ವರೆಗಿನ ಕಾಲ ಇದರ ಬೆದೆಗಾಲ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು 5-12 ಹೆಣ್ಣು ಕಡವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪುಗೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬೆದೆಗಾಲ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಗುಂಪು ಒಡೆದು ಹೋಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಕಡವೆ ಬಹಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ. ವೈರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು
ಕೆ.ಜಯತೀರ್ಥರಾವ್

ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜಾ ಕಾಲೇಜುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಕೆ.ಜಯತೀರ್ಥರಾವ್ ತಾಯಿನಾಡು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ೧೯೫೭/೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ತಿ.ಸಿದ್ದಪ್ಪನವರು ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಲಿ ತಾಯಿನಾಡುವಿನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಹೆಚ್.ಆರ್.ನಾಗೇಶರಾವ್ ಸುದ್ದಿ ಪುಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹ, ನಿತ್ಯ ಅಂಕಣ ರಚನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಹೊಸತಾಗಿ ಸೇರಿದ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜಯತೀರ್ಥರಿಗೆ ನಾಗೇಶರಾವ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾದರು.

ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ಆವೃತ್ತಿ ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಜಯತೀರ್ಥ `ತಾಯಿನಾಡು'ವಿನಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿದರು. ನಾಗೇಶರಾವ್ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತೆ ದೊರೆಯಿತು. ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜಯತೀರ್ಥ, ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಹಿರಿಯ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ದೆಹಲಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು ವರದಿಗಾರರ ಕೂಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ಗಳ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಯತೀರ್ಥ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು
ಕೆ.ಜಯತೀರ್ಥರಾವ್
ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಆಂಜನೇಯನ ಗುಡಿಯು, ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾರೇನ ಹಳ್ಳಿ, ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾರಕ್ಕಿ, ಮುಂದೆ ತಾಯಪ್ಪನ ಹಳ್ಳಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗುರಪ್ಪನ ಪಾಳ್ಯ - ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ ಜಯನಗರದ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಬಡಾವಣೆಯಾಯಿತು. ತಾಯಪ್ಪನ ಹಳ್ಳಿ ಜಯನಗರ ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಬಿ.ಟಿ.ಎಸ್. ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಬಂದಿತ್ತು. ಬಸ್ಸಿನ ಅನುಕೂಲವಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಬಡಾವಣೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಹೌಸಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಇಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸರ್ಕಾರಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳ ನೌಕರವರ್ಗದವರು ಈ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೆಚ್.ಎ.ಎಲ್. ಹಾಗೂ ಮೈಕೋ ಕಂಪನಿಗಳ ನೌಕರರು ರಾಗಿಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿದ್ದ ಮೂಲ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪೂಜೆ ನಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.
ಇತಿಹಾಸ

ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದವರು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಕತೆಯೊಂದಿದೆ. ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಲವೊಂದಕ್ಕೆ ಬೈರಾಗಿಯೊಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷೆ ಕೇಳಲು ಹೋಗಿದ್ದನಂತೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಹಿಡಿತವಿದ್ದ ಅತ್ತೆಯೊಬ್ಬಳು ಇಂಥ ಬೈರಾಗಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೆರಡು ಮುಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರರಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಳಂತೆ. ಅತ್ತೆ ಇಲ್ಲದ ದಿನ ಬಂದ ಬೈರಾಗಿಗೆ, ಸೊಸೆ ಮೊರದ ತುಂಬ ರಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಆಕೆ ಮರುಕಸಿದಳಂತೆ. ಬೈರಾಗಿ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಇಡೀ ರಾಗಿಯ ಬಣವೆ ಕಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದನಂತೆ. ಆ ಗುಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲ ಶಿಲಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಕೇವಲ ಮೂಲ ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹಗಳಷ್ಟೇ ಇದ್ದ ರಾಗಿಗುಡ್ಡದ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡಗೂಡಿದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಈಶ್ವರ ಲಿಂಗ, ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಮಹಾವಲ್ಲಭ ಗಣಪತಿ, ನವಗ್ರಹಗಳ ದೇವಾಲಯ ಸಮುಚ್ಛಯವಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಆಂಜನೇಯನ ವಿಗ್ರಹವೂ ಬಂತು. ಗುಡ್ಡ ಹತ್ತಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾದವು. ಇದೀಗ ಕೈಲಾಗದವರಿಗೆಂದು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಲಿತ ಲಿಫ್ಟ್ ಕೂಡಾ ಬಂದಿದೆ. ಸಿಟಿ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ನೆರವಿನಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಜಾಗವೂ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ಭಕ್ತ ಮಂಡಲಿಯ ವಶವಾಯಿತು. ಅದ್ಧೂರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹನುಮಜ್ಜಯಂತಿ ಉತ್ಸವಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ತನಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಚನ, ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಎಸ್ಸೆಸ್ಸೆಲ್ಸಿ, ಪಿಯುಸಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಸಂಜೆ ತರಗತಿಗಳು ಏರ್ಪಾಡಾದವು. ಮುಂಜಾನೆ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಯೋಗ ತರಗತಿಗಳು, ಸಂಜೆ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ತೆರೆದವು. ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ, ಪ್ರವಚನ ಮಂದಿರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ನಿತ್ಯ ಅನ್ನ ದಾಸೋಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಭಾಗದ ಹಿಂದೂ ಆಸ್ತಿಕ ಜನರ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ರಾಗಿಗುಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು.


ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಬ್ಯೂಗಲ್ ರಾಕ್

ಬೆಂಗಳೂರು ನಿರ್ಮಾತೃ ಮಾಗಡಿ ಕೆಂಪೇಗೌಡನ ಒಂದು ಸರಹದ್ದು ಬ್ಯೂಗಲ್ ರಾಕ್ ಎಂಬ ಕಹಳೆ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಡಿ ಕಾಯುವ ದಳಪತಿಗಳು ಬಸವನಗುಡಿ ಸಮೀಪದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನ ಸ್ತೂಪವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.ಸರತಿಯಂತೆ ಕಹಳೆ ಹೊತ್ತ ಯೋಧರು ಶತ್ರುಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಹಳೆ ಮೊಳಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.
ಸುಮಾರು ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವಾದಳ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಡಾವಣೆಯ ಹುಡುಗರು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದುದರ ನೆನಪು, ಕಾನ್ಕಾನ ಹಳ್ಳಿ ಗೋಪಿಯವರು ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು, ಆ ಶಿಸ್ತು....ಆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ... ಆ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ !
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನ ಅಂದವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಉಬ್ಬು -ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕಾರಣ ಹಸಿರಿನ ಹರವು ಕಣ್ಮನಗಳನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತಾ, ಮುಂಜಾನೆ-ಮುಸ್ಸಂಜೆ ವಾಯುವಿಹಾರಕ್ಕೂ, ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ಠಳವೂ ಆಗಿದೆ. ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿಯ ವ್ಯವಸ್ಠೆ ಇದೆ. ಬಸವನಗುಡಿ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನಾ ಕೂಟಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು
ಜಗಳೂರು ಮಹಮದ್ ಇಮಾಂ

ಜಗಳೂರು ಇಮ್ಮಣ್ಣ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಜಗಳೂರು ಮಹಮದ್ ಇಮಾಂ ಸಾಹೇಬ ಸ್ವಾತಂತ್ರಪೂರ್ವ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ, ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಜೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಮಾಮ್ (15 ಫೆಬ್ರವರಿ 1897, ಜಗಳೂರು - 27 1982 ಡಿಸೆಂಬರ್)

ಜೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಇಮಾಮ್ ಜೆ ಬಡೇ ಸಾಹೇಬ್ ರ ಮಗ. ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆದ. [1] [4] 1928 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಸೂರು ಶಾಸನ ಸಭೆ (ನಂತರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ) ಸದಸ್ಯರಾದರು. ೧೯೫೭ರವರೆಗೂ ಮೈಸೂರು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.ಇಮಾಂ ಸಾಹೇಬಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೩-೩೬ ನಡುವೆ ಜಗಳೂರು ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದರು. [4] ಅವರು 1936 ರಿಂದ 1940 ರ ವರೆಗೆ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರಪೂರ್ವ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ೧೯೪೧-೪೫ರವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.1945 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಅವರನ್ನು 'ಮುಷೀರ್ ಉಲ್-ಮುಲ್ಕ್' ('ರಾಜ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ').1947 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಬಿಟ್ಟು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಕಿಸಾನ್ ಮಜ್ದೂರ್ ಪ್ರಜಾ ಪಾರ್ಟಿ ಸೇರಿ ಅದರ ನಾಯಕರಾದರು.ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.1948 ರಿಂದ ಮೈಸೂರು ಶಾಸನಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರಾದರು. ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಇಮಾಂ ಸಾಹೇಬ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. [5]

೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಮಾಂ ಸಾಹೇಬ್, ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ರಾಜಾಜಿಯವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು.
೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಿಂದ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.
೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇಮಾಂ ಸಾಹೇಬ್, ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ

ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ದಿನಕರ್ ತೂಗುದೀಪ್ ಹಾಗು ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಮೀನಾ ತೂಗುದೀಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ರವರಿಂದ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ಹಾಗು ರಮ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದಾರೆ, ಅತಿಥಿನಟನಾಗಿ ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್ ಅವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಕೆ ಸಂಗೀತ ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ.
ಪಾತ್ರವರ್ಗ

*ಪ್ರೇಮ್‌
*ರಮ್ಯ...ದಿವ್ಯ
*ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್...ಅತಿಥಿನಟ
*ಶರಣ್...ಪ್ರೇಮ್ ನ ಗೆಳಯ 1
*ತರುಣ್ ಸುಧೀರ್...ಪ್ರೇಮ್ ನ ಗೆಳಯ 2
*ದ್ವಾರಕೀಶ್...ದಿವ್ಯಳ ತಂದೆ
*ತುಳಸಿ ಶಿವಮಣಿ...ದಿವ್ಯಳ ತಾಯಿ
*ಅವಿನಾಶ್...ಪ್ರೇಮ್ ನ ತಂದೆ
*ಮಾಲತಿ ಸರ್ದೆಷ್ಪನ್ದೆ...ಪ್ರೇಮ್ ನ ತಾಯಿ
ಜನರ ಸ್ವೀಕೃತಿ

ಚಲನಚಿತ್ರ ೧೦೦ ದಿನಕ್ಕೂ ಎಚು ನಡೆಯಿತು
ಸಂಗೀತ

ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ ಹೆಸರುವಾಸಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* http://ತೂಗುದೀಪproductions.com/jothejotheyali/mainFrmSet.html
* http://www.ಕನ್ನಡaudio.com/Songs/ಚಲನಚಿತ್ರwise/home/JotheJotheyali.php

ವರ್ಗ:೨೦೦೬ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಮತ್ತೀಹಳ್ಳಿ

ಆನುವಂಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ

ಮತ್ತೀಹಳ್ಳಿ ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ನಂಟು 1930ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಯ ಹೊಸಪೇಟೆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ವಕೀಲರು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಧುರೀಣರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದ ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ನಾಗರಾಜರಾವ್ (ಜನನ:1923), ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 1944ರಲ್ಲಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. 1950ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮಗ ಎಂ.ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಹೊಸಪೇಟೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ಮೂರನೆಯ ಮಗ ಎಂ.ಮದನಮೋಹನ್ 1958ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ} ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಬಾತ್ಮೀದಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
`ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ'ದಲ್ಲಿ

ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದವರು ಭಾರತದ ಅಮೆರಿಕನ್ ದೂತವಾಸ. ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ದೇಶವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಿತು (1968). ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಅಮೆರಿಕ, ಪೋರ್ಟೋರಿಕೊ, ಹವಾಯ್, ಜಪಾನ್, ಥೈವಾನ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವಿಝರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶಗಳ 105 ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ಇಂಥದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಕರ್ತರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನಾಗರಾಜರಾವ್ ಅವರದು. ಅವರ ಪ್ರವಾಸದನುಭವ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮವೀರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ರೂಪವನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು.

ವರ್ಗ:ವರದಿಗಾರರು
ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು