JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
James Clerk Maxwell

James Clerk Maxwell (13 osù ke̩fà, o̩dún 1831 – 5 osù kankànlá, o̩dún 1879) je onimo fisiyiki oniriro ati mathematiiki ara Skotlandi. Aseyori re to se pataki ju ni iro oninagberigberin, to sakojopo gbogbo awon akiyesi, adanwo ati awon isodogba fun itanna, isegberigberin ati optiyiki teletele ti won ko baratan si iru tobaramu. Awon akojopo isodogba re—awon isodogba Maxwell—fihan pe itanna, isegberingberin ati imole na je ifarahanjade isele kanna: papa oninagberingberin. Lati igba yi siwaju, gbogbo awon ofin ati isodogba awon eka wonyi di iru mimuyanju awon isodogba Maxwell. Ise Maxwell ninu isoninagberingberin ti je pipe ni "isodokan tolokiki keji ninu fisiyiki", leyin ekinni ti Isaac Newton se.

Maxwell fihan pe papa onina ati gberingberin n gba inu aaye koja gege bi oniriru, ati pelu isare imole ti ko yi pada. Nipari, ni odun 1864 Maxwell ko iwe "A dynamical theory of the electromagnetic field", ninu ibi ti o ti koko damoran pe ni ooto imole je irusilesoke ninu ohun kanna to n fa isele onina ati gberingberin.

Maxwell tun seda ipinka Maxwell, ona statistiki lati sapejuwe awon ese iro imurin awon efuufu. Awon iwari mejeji yi lo mu igba fisiyiki odeoni waye, o se ifilele ise ojo iwaju ninu papa bi ijebaratan pataki ati isise ero atasere.

Maxwell na lo tun da foto alawo akoko ni 1861, o si tun se ipilese idimule opo ati isopo won bi won se je mimulo ninu awon afara.

Opolopo awon onimo fisiyiki gba Maxwell pe o je onimo sayensi igba orundun 19 to ni ipa pataki julo lori fisiyiki igba orundun 20. Awon afikun re si sayensi je iru kanna bi ti awon Isaac Newton ati Albert Einstein. Ninu iwadi igboro fun egberun odun, iwadi lowo awon onimo fisiyiki pataki julo dibo fun Maxwell gege bi onimo fisiyiki eketa tolokiki julo ni gbogbo igba, leyin Newton ati Einstein nikan. Ni asiko ojoibi odun ogorun Maxwell, Einstein fun ra re juwe ise Maxwell gege bi "eyi to se gbangba julo ati to wulo julo ti fisiyiki ni iriri lati igba Newton." Einstein fi foto Maxwell si ara ogiri yara ikawe re, pelu foto Michael Faraday ati Newton.
Igbesiaye

Igba ewe, 1831–39

James Clerk Maxwell je bibi ni 13 osù ke̩fà, o̩dún 1831 ni 14 Òpópónà India, Edinburgh, fun John Clerk Maxwell, agbejoro, ati Frances Maxwell (omo Cay).
Itokasi
Iwe fun kika

*
*
*
*
*
*
*
*
Awon ijapo Interneti

* Works by James Clerk Maxwell at the Internet Archive
*
*
* Genealogy and Coat of Arms of James Clerk Maxwell (1831–1879) – Numericana
* Campbell, Lewis, "The Life of James Clerk Maxwell". 1882. [Digital Preservation]
* Maxwell's Legacy , James C. Rautio (2005)
* The James Clerk Maxwell Foundation Including a virtual tour of the museum.
* Maxwell Year 2006 Events planned to mark 175th anniversary of Clerk Maxwell's birth.
* James Clerk Maxwell Centre, Edinburgh Academy Opened in Maxwell's 175th anniversary year.
* BBC Radio 4 In Our Time – JAMES CLERK MAXWELL – streaming audio
* James Clerk Maxwell on ScotlandsPeople website – Maxwell's last will and testament


Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1831
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1879
Ẹ̀ka:Àwọn ará Skọ́tlándì
Wolfgang Pauli

Wolfgang Ernst Pauli (April 25, 1900 – December 15, 1958) je ara orile-ede Ostria to je onimo fisiyiki oniriro ati ikan ninu awon asiwaju ninu fisiyiki ayosere. Ni odun 1945, leyin ti Albert Einstein ti filoruko re sile, o gba Ebun Nobel ninu Fisiyiki fun "afikun to se koko nipa iwari ofin tuntun Adaba re, opo iyasoto tabi opo Pauli," to jemo iro yiyi, to wa labe idimule elo ati gbogbo Kemistri.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Austríà
Erwin Schrödinger

thumb|Ere ori Schrödinger, ni agbala ile akoko University of Vienna, Austria.

Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger (; 12 August 1887, Erdberg – 4 January 1961, Vienna) je ara Ostria to je onimo fisiksi oniriro to gbajumo fun afikun re si isise ero ayosere, agaga isodogba Schrödinger, fun eyi to gba Ebun Nobel ni 1933. Ninu awon leta ni 1935 si ore re Albert Einstein, o damoran adanwo ironu olongbo Schrödinger.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Austríà
Pierre Curie

Pierre Curie (15 May 1859 – 19 April 1906) je omo orile-ede Fransi to je onimo fisiyiki, asiwaju ninu kristalografi, isegberingberin, piezoelectricity ati radiolilagabra, ati elebun Nobel. Ni 1903 o gba Ebun Nobel ninu Fisiyiki pelu iyawo re, Maria Skłodowska-Curie, ati Henri Becquerel, "fun idamo ise pataki ti won se nipa iwadi papo won lori isele itankakiri ti Ojogbon Henri Becquerel se awari."
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1859
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1906
Ẹ̀ka:àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Fránsì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Human Rights Watch

Human Rights Watch je agbajo aije ti ijoba kariaye kan to un sewadi ati akitiyan fun awon eto omoniyan. Ibujoko re wa ni ilu New York o si ni awon ibi-ise ni Berlin, Brussels, Chicago, Geneva, Johannesburg, London, Los Angeles, Moscow, Paris, San Francisco, Tokyo, Toronto, ati Washington D.C.
Itan

hun soro ni 44th Munich Security Conference 2008.]]
Human Rights Watch je didasile labe oruko Helsinki Watch ni odun 1978 lati mojuto bi orile-ede tele Isokan Sofieti se un tele Awon Ipinnu Helsinki.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn àgbájọ àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn káríayé
Àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn

thumb|right|Magna Carta je gbigbejade ni Ilegeesi ni 1215.
Àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ni "awo eto ipile ati ominira ti gbogbo awon omo eniyan leto si." Awon olugbowo ero yi un tenumo pe gbogbo awon eniyan ni awon ajemonu nitoripe won je omo eniyan.
Nitorie awon eto omoniyan je gbigba bi ti eyi to je alagbalaaye ati bakanna. Iru awon ajemonu bayi le wa gege bi awon asa awon iwuwa eniyan gangan, gege bi asa iwa tito tabi awon eto eda ti o ni idi pataki, tabi gege bi awon eto olofin boya ninu orile-ede tabi ninu ofin kariaye.
Sibesibe, ko si ikoenu lori kini ohu pato to je tabi ti ko je eto omoniyan lona kankan, be si ni ero awon eto omoniyan bi afoyemo ti je ohun ijiyan ati igbeyewo ninu imo oye.

ero odeoni nipa awon eto omoniyan dide leyin isele Ogun Agbaye Keji, gege bi idahun si Ipaniyanrun àwon Ju, eyi fa itowobowe Ìkéde Akáríayé fún àwọn Ẹ̀tọ́ Ọmọnìyàn latowo United Nations General Assembly ni 1948.
Itokasi

* Àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn - Russia
* Àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn- China
* Àwọn ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn- China


Ẹ̀ka:Àṣà
Ẹ̀ka:Òfin
Anton Chekhov

Anton Pavlovich Chekhov (, ; 29 January 1860 – 15 July 1904) was a Russian physician, dramatist and author who is considered to be among the greatest writers of short stories in history. His career as a dramatist produced four classics and his best short stories are held in high esteem by writers and critics. Chekhov practised as a doctor throughout most of his literary career: "Medicine is my lawful wife", he once said, "and literature is my mistress."
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Rọ́síà
Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé
Ẹ́mblẹ́m ilẹ̀ Kepu Ferde

je ti orile-ede Cape Verde.


File:Coat of arms of Portuguese Cape Verde (1935-1951).svg|Coat of arms of Portuguese Cape Verde between May 8, 1935 - June 11, 1951.
File:Coat of arms of Portuguese Cape Verde (1951-1975).svg|Coat of arms of Portuguese Cape Verde from June 11, 1951 to July 5, 1975.
File:Lesser coat of arms of Portuguese Cape Verde.svg|Lesser coat of arms between May 8, 1935 - July 5, 1975.
File:Coat of Arms of Cape Verde (1975).svg|Coat of arms of Cape Verde from July 5, 1975 to September 22, 1992.

Itokasi

Kepu Ferde
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Kòmórò

Èdìdí orílẹ̀-èdè je ti orílẹ̀-èdè Kòmórò.
Itokasi

Kòmórò

ar:شعار جزر القمر
arz:شعار جزر القمر
ast:Escudu de les Islles Comores
be:Герб Каморскіх Астравоў
be-x-old:Герб Каморскіх астравоў
bpy:কোমোরোসর চিনত্হান
bs:Grb Komora
ca:Escut de les Comores
de:Siegel der Komoren
el:Εθνόσημο των Κομορών
en:National seal of the Union of the Comoros
es:Sello de Comoras
et:Komooride vapp
fi:Komorien vaakuna
fr:Armoiries des Comores
he:סמל קומורו
hr:Grb Komora
hu:Comore-szigetek címere
ja:コモロの国章
ko:코모로의 국장
lt:Komorų herbas
mk:Грб на Коморите
nl:Wapen van de Comoren
no:Komorenes riksvåpen
pl:Godło Komorów
pt:Brasão de armas das Comores
ru:Эмблема Комор
sco:Seal o Comoros
sh:Grb Komora
sr:Грб Коморија
sv:Komorernas statsvapen
uk:Герб Коморських Островів
zh:科摩罗国徽
Àsìá ilẹ̀ Kìrìbátì

thumb|right
jẹ́ àsìá oŕilẹ̀-èdè. Ó nì àwọ́ pupa nì apá òkè pẹ̀lú eye góólù tí, ó fò lórí ìtànsán òòrùn pèlú àwọ̀ bọ́ọ̀lù ní apá ìsàlẹ̀ àti ìlà funfun tẹ́ẹ́rẹ́ mẹ̀ta. Àsìá náà jáde ní ọjọ́ kejìlá osù keje, ọdún 1979. Àwọ̀ funfun àti búúlù rẹ̀ túmọ̀ sí àwọn adágún odò ńlá tí o ́yíí óriĺẹ̀ - èdè náà kà. Eye tí ó ń fò lóríi ìtànsán òòrùn ná̀à túmọ̀ sí okun àti agbára àwọn adágún odò náà.
Itokasi

Kìrìbátì
Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Bẹ̀lárùs

je ti orile-ede.

Laibikita otitọ pe awọn ara ilu Belarusi pin idanimọ ati ede ti o yatọ si ara wọn tẹlẹ, wọn ko ni aṣẹ ọba tẹlẹ ṣaaju 1991, ayafi lakoko asiko kukuru kan ni ọdun 1918 nigbati Olukọni Eniyan ti Belarus kukuru lo ẹṣin bi apẹrẹ rẹ. Awọn aami ara ilu Belarus alailẹgbẹ ko ṣẹda bi abajade ti ofin ajeji ti awọn agbegbe Belarus nipasẹ Prussia, Polandii, Lithuania, ati Russia titi di ọgọrun ọdun 20.
Itokasi

Belarus
Las Vegas

Las Vegas () ni ilu toni awon eniyan topojulo ni Ipinle Nevada, ni Amerika, ibujoko ijoba Ibile Clark, ati ilu to gbajumo fun igbadun kariaye fun tele, shopping ati onje todara. Las Vegas, to pe ara re ni Oluilu Aye fun Faaji, gbajumo fun awon iye ile kasino ati awon igbaun bi be. O ti di ilu nibi ti awon eniyan un feyintisi, o je ilu 28 ti awon eniyan posi ni orile-ede Amerika peli idiye eniyan to to 558,383 ni 2008.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Kàsínò

thumb|Slot machines are commonplace in casinos

Kasino je ibi ti iru awon tete kan ti un sele. O wopo ki a ri awon kasino ni ile itura, ile onje, ile itaja, ninu oko oju-omi igbadun ati ni awon ibi ibewo miran. Awon kasino miran un gbalejo awon faaji live bi awada oniyeye, orin ori-itage, ati awon ere idaraya.
Itumo oro ati lilo

thumb|left|Casino da Póvoa, a Portuguese casino that opened in early 1930s
"Kasino" gege bi oro wa lati ede Italia, gbongbo oro na ni "Casa" (ile) to tumo teletele si ile kekere. Oro yi yipada lati tumosi ile igbadun nibi ti ijo, orin ati tete ti n waye.

Apere awon iru kasino bayi wa ni Villa Giulia ati Villa Farnese. Ni ede italia odeoni, oro yi un tokasi ile asewo (bakanna bi "casa chiusa", to tumosi "ile titi"), nigbati ile tete un je kiko bi casinò pelu ami oro.

Ni orundun 19, itumo "kasino" tun je awon ile igboro nibi ti orisirisi igbadun bi tete, ere idaraya ti n sele. Apere iru ile bayi ni Newport Casino ni Newport, Rhode Island.

Ki se gbogbo kasino lo wa fun ayo tita. Copenhagen Casino je ile tiata, ibiyi ni opolopo awon eniyan pejo si fun ipade nigba Ijidide 1848 ni Denmark to so ibe di orile-ede oba olofin ibagbepo. Titi odun 1937 o si je tiata to gbajumo. Hanko Casino to budo si Hanko, Finland ki se fun tete. Ile alejo lo je fun awon alade lati Rosia ti won be ibe wo fun igbadun spa ni opin awon odun 1800, loni won n lo gege bi ile onje. Ibi to n je "Kasino", ni Avalon Harbor ni Erekusu Katalina, ko je fun ayo tita nitoripe ofin de tete nigbati won ko ni Kalifonia.
Itan awon kasino

thumb|right|Casinos are everywhere in Macau. Pictured here are the [[Wynn Macau, Casino Lisboa and Grand Lisboa.]]
A ko mo bi tete se bere. Awon omo Saina ni won koko se akosile re ni odun 2300 kJ, sugbon o je gbigba wipe imuse tete, lona kan tabi omiran, ti waye ni gbogbo awujo eniyan ninu itan. Lati ori awon Griiki ayeijoun ati awon ara Romu de ile Fransi nigba Napoleon ati Ilegeesi nigba Elisabeti, itan kun fun iroyin nipa tete tita.

Ikan ninu kasino akoko ti a mo ni Casinò di Venezia, ni Venice Italy larin 1638. O hun sise doni.Ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede ti wa ni idinamọ lati awọn iṣẹ ṣiṣe ṣiṣiṣẹ, nitorinaa wọn ti yọ ni kasino ti o wa ninu ọkọ oju-omi igbadun. Iru awọn Casino n ṣiṣẹ nigbati wọn ba wa ni okun ni awọn ita, nitorinaa wọn ko ofin nipasẹ ofin.
Tete ni kasino

thumb|Baccarat casino, Edmonton, [[Alberta]]
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn kàsínò
Ẹ̀ka:Tẹ́tẹ́
Ìdarapọ̀mọ́ra kẹ́míkà

right|180px|thumb|Oru omi hydrogen chloride|Haidrojini oniklorini ninu igo ati [[ammonia ninu igo idanwo pade lati da isu ohun tuntun, amoniomu oniklorini]]

Idarapomora kemika je igbese to n fa iyipada akojopo ohun kemika si omiran. Awon idarapomora kemika je ohun ti awon onimo kemistri nko ninu papa sayensi to n je kemistri. Awon idarapomora kemika le je lojiji, ti ko fe okun/agbara kankan, tabi alaije lojiji, to le sele leyin igbati a ba se afikun iru okun/agbara kan sibe, fun apere igbona, imole tabi itanna. Awon idarapomora kemika je awon iyipada to je mo irin awon elektroni lati da tabi tuka awon isorapo kemika, botilejepe itumo gbogbogbo idarapomora kemika, agaga bo se je ti isodogba kemika, wulo fun iyipada awon elementary particles, ati fun awon idarapomora tinuatomu.

Ohun/awon ohun to bere idarapomora kemika ni a npe ni awon oludarapomora. Idarapomora kemika nfa iyipada kemika wa, eyi le mu eso kan tabi pupo wa, ti ohun ini won yato si ti awon oludarapomora.
Itokasi
Iyọ̀

Iyọ̀ jẹ́ àlùmọ́ọ́nì afáralókun tó jẹ́ àkópò sódíọ́mù oníkilorínì tó ṣé pàtàkì fún ìgbádún ẹranko, ṣùgbọ́n tí ó lè léwu nígbà míràn fún ọ̀pọ̀ àwọn ọ̀gbìn orílẹ̀. Iyọ̀ wà lára àwọn nǹkan tí wón ń fi sí oúnjẹ kí ó le dùn, èyí mú kí iyọ̀ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn nǹkan tí àwọn ènìyàn ń lò jù láti mú kí oúnjẹ dùn. Ìdáyọ̀bò ni ọ̀nà tí a ń lò láti fi oúnjẹ pamọ́.

Iyọ̀ ti ènìyàn ń jẹ le wá láti oríṣiríṣi ọ̀nà: iyọ̀ àìmó (bi iyo okun), iyọ̀ mímọ (iyọ̀ oúnjẹ), àti iyọ̀ oníayodínì. A lè rí iyọ̀ láti inú omi òkun tàbí àwọn òkúta ilẹ̀.

Àwọn ioni inú iyọ̀ bi Kilorínì àti sódíọ́mù, ṣe pàtàkì fún ìwàláàyè gbogbo ohun ẹ̀dá alààyè. Iyọ̀ ń kópa nínú àmójútó omi inú ara, bí ó tilè jẹ́ wípé jíjẹ iyọ̀ jù lé fa àìlera fún ara, ó le fa Ẹ̀jẹ̀ ríru.
Itokasi

Ẹ̀ka:Iyọ̀ jíjẹ
Ẹ̀ka:Àwọn àdàpọ̀ sódíọ̀mù
Plazas de soberanía

thumb|450px|right|The plazas de soberanía plus Ceuta, [[Melilla and Isla de Alborán.]]

thumb|right|Peñón de Vélez de la Gomera, seen from the Moroccan coast.

Plazas de soberanía ("places of sovereignty"), teletele bi "África Septentrional Española" (Spanish North Africa) tabi lasan bi "África Española" (Spanish Africa) je agbegbe orile-ede Spain ni North Africa to ni bode mo Morocco, ayafi awon ilu adawa Ceuta ati Melilla.
Itokasi

Ẹ̀ka:Spéìn
Gwendolyn Brooks

Gwendolyn Elizabeth Brooks (June 7, 1917 – December 3, 2000) je olukowe omo orile-ede Amerika. Won yan bi Poet Laureate Consultant in Poetry to the Library of Congress in 1985.
Igbesiaye

Igba ewe

Gwendolyn Elizabeth Brooks je bibi ni June 7, 1917, ni Topeka, Kansas fun David Anderson Brooks ati Keziah Wims, o je akobi. Iya re je oluko tele ki o to fi se sile lati setoju awon omo re, baba re, to je omo eru to ja ninu Ogun Abele, je asona nitoripe ko ni owo lati losi ile-eko onisegun lati di dokita. Nigbati Brooks di omo ose mefa, won ko lo si Chicago, Illinois, nibi to ti dagba.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1917
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2000
Ẹ̀ka:àwọn olùkọ̀wé ará Amẹ́ríkà
Ewì

Ewì jẹ́ ìlò èdè lọ́nà àrà tí akéwì ń lò láti ṣàlàyé ọ̀rọ̀ tàbí gbé èrò ọkàn rẹ jáde lọ́nà tó yàtọ̀ sí ọ̀rọ̀ geere. Láwùjọ Yorùbá, ewì lè wà ní àkọsílẹ̀ tàbí agbárí. Ó dá yàtọ̀ gedegbe sí ọ̀rọ̀ sísọ ṣákálá. Kíké ni wọ́n máa ń kéwì. Akéwì ni Yorùbá máa ń pe ẹni tí ó ń kéwì.
Oríṣi Ewì Yorùbá

Yorùbá ní oríṣi Ewì méjì; Ewì Alohùn (Oral Poetry) àti Ewì àpilẹ̀kọ (written Poetry). Ewì Alohùn ni àwọn ewì àjogúnbá láti ọwọ́ àwọn bàbà ńlá wa. Kò pọn dandan kí irú ewì báyìí wà ní àkọsílẹ̀. Ohùn ẹnu, nígbà mìíràn pẹ̀lú ìlù, agogo ni a fi ń gbé e kalè. Bí àpẹẹrẹ; Ìjálá, Oríkì, Ẹ̀sà Égúngún, Ẹkún Ìyàwó, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ewì àpilẹ̀kọ ní àwọn ewì tí a fi ọgbọ́n àtinúdá gbé kalẹ̀ fún kíkà, yálà ní ilé-ẹ̀kọ́ tàbí fún ara ẹni. Ewì àpilẹ̀kọ lọ́pọ̀ ìgbà lò ma ń yí padà sí alohùn pàá pàá jùlọ ní ayé òde òní tí imọ̀ mọ̀ọ́kọ mọ̀ọ́kà ti gbòde kan kan.
Àwọn Ìtọ́kasi
Thucydides

thumb|200px|Ere ori Thukydidis ni Royal Ontario Museum, [[Toronto]]
Thukydidis (Thucydides) (c. 460 BC – c. 395 BC) () je Griiki olukoitan ati olukowe Itan Ogun awon ara Peloponesi, to so nipa ogun orundun 5 kJ larin Sparta ati Athens titi de odun 411 kJ. Thukydidis je mimo bi baba "itan onisayensi" nitori awon ona to lo lati sakojo idi ati igbeyewo nipa itori ati ifa lai menu ba ipa awon olorun, gege bo se je lilasile ninu ibere si ise re.

Won tun pe bi baba eka-eko realisimu oloselu, to n fojuwo awon ibasepo larin awon orile-ede pe won da lori agbara kuku eto.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Patrick Aga

Patrick Aga ni wọ́n yàn gẹ́gẹ́ bí Aṣòfin fún agbègbè Nasarawa ti eka Ariwa (North) ti ìpínlẹ̀ Nasarawa, Nàìjíríà ní ìbẹ̀rẹ̀ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà Kẹrin, tí ó ń dije lati egbe Peoples Democratic Party (PDP). Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ọjọ́ kọkàndínlọgbọn oṣù karùn-ún ọdún 1999.

Lẹ́yìn tí ó gba ìjókòó rẹ̀ ní Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ní oṣù kẹfà ọdún 1999, wọ́n yàn án sí ìgbìmọ̀ lórí Ìwà, Ìdájọ́, Ọ̀rọ̀ Àwọn Obìnrin, Ìṣòwò, Ẹ̀kọ́, Àwọn Iṣẹ́ Àkànṣe àti Gbèsè Ìbílẹ̀ & Ajeji (igbákejì alága).


Ní àsìkò ìdìbò ọdún 2003, Aga gbé lọ sí ẹgbẹ́ Alliance for Democracy (AD) pẹ̀lú ìrètí láti di gómìnà Nasarawa lórí ìkànnì yẹn.

Lẹ́yìn ìdìbò naa, ẹgbẹ́ AD pín sí ẹgbẹ́ alátakò méjì.

Ní oṣù Kejìlá ọdún 2003 wọ́n yàn Aga gẹ́gẹ́ bí igbákejì alága orílẹ̀-èdè fún agbègbè Àríwá-Àárín nínú ẹgbẹ́ tí Olórí Adebisi Akande ń darí.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Moji Akinfenwa

(1930-2019) jẹ́ olóṣèlú àti ọmọ Ilé Aṣòfin Àgbà Naijiria nígbà kan rí láti ọdún 1999 sí ọdún 2003 tí ó ṣojú Ìlà Oòrùn Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Alliance for Democracy (AD). Wọ́n yàn án sínu ìgbìmọ̀ tí ó ń ṣe àṣàyàn.
Ìgbésí ayé rẹ̀

Ní oṣù Kejìlá ọdún 2003, Alhaji Ahmed Abdulkadir, tí ó jẹ́ Alága gboggbògbò fún ẹgbẹ́ òṣèlú Alliance for Democracy tí ó ń fipò silẹ̀ kọ̀wé sí Àjọ Elétò Ìdìbò (INEC), láti fi ẹsẹ̀ Akínfẹ́nwá rinlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Alága gbogbo gbò tuntun fún ẹgbẹ́ òṣèlú náà náà. Ẹgbẹ́ òṣèlú yí ti pín tẹ́lẹ́ sí ọ̀nà méjì , tí Olóyè Bísí Àkàndésì jẹ́ adarí fún apá kejì. Fúndí èyí, nínú oṣù kejì ọdún 2004, àjọ INEC pe ìpàdé àwọn olórí olórí nínú ẹgbẹ́ náà yàtọ̀ sí àwọn adarí méjèjì yí, láti bá wọn paná aáwọ̀ tó wà nínú ẹgbẹ́ náà àmọ́ tí ìpẹ̀tù sááwọ̀ náà sì forí ṣánpọ́n. Ẹgbẹ́ Afẹ́nifẹ́re sì fi ifeẹ́ wọn hàn sí Akínfẹnwa láti di Alága gbogbo gbò fún ẹgbẹ́ náà. Akínfẹnwá fẹsẹ̀ rẹ̀ múlẹ̀ẹ̀ ní oṣù Kejì ọdún 2006 wípé òun ni Alága gbogbo gbò fún ẹgbẹ́ òṣèlú Alliance for Democracy ní ilẹ̀ Nàìjíríà, wípé kìí ṣe Olóyè Bísí Àkàndé.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Tokunbo Afikuyomi

je aṣojú-ṣòfin ni Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin orílẹ̀èdè Nàìjíríà lọ́dún 1999 sí ọdún 2003. Tokunbo Afikuyomi jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀èdè Nàìjíríà, tí ó ti fi ìgbà kan rí jẹ́ sẹ́nétọ̀ tí ó ń ṣojú ẹ̀kùn gbùngbùn Èkó ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ Ìjọba olómìnira ìkẹrìn lábẹ́ ẹgbẹ́ òsèlú AD (Alliance for Democracy). Ọdún 1999 ni ó gun orí àléfà. Ó pààrọ̀ ẹ̀kùn ní oṣù Igbe ní ọdún 2002 kúrò ní gbùngbùn lọ sí apá àríwá, lẹ́yìn tí Sẹ́nétọ̀ Wahab Dosunmu ṣídìí lọ sí ẹgbẹ́ òṣèlú PDP.
Ìtàn ìgbésí ayé
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Uche Chukwumerije

Uche Chukwumerije (Oṣù kọkànlá Ọdún 1939 sí Ọjọ́ Ọkàndínlógún Oṣù kẹrin Ọdún 2015) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àríwá Abia, ìpínlẹ̀ Abia ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin láti Oṣù kẹrin Ọdún 2011 sí Oṣù kejìlá Ọdún 2015 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1939
Adeleke Mamora

Adeleke Olurunnimbe Mamora tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejì ọdún 1953 (16 February 1953) jẹ́ gbajúmọ̀ olóṣèlú àti Mínísítà kékeré fún ètò ìlera lọ́wọ́lọ́wọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti fi ìgbà kan jẹ́ Agbẹnusọ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin tí Ìpínlẹ̀ Èkó lọ́dún 1999, bẹ́ẹ̀ náà wọ́n dìbò yàn án gẹ́gẹ́ bí Sẹ́nétọ̀ lọ́dún 2007, láti ṣojú lábẹ́ àsíyá ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress. In 2003 he was appointed chairman of the Senate Committee on Ethics, Privileges and Public Petitions.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Ibikunle Amosun

Ọjọ́ karùndílọ́gbọ̀n oṣù Ṣẹrẹ ọdún 1958 ní wọ́n bí ọ̀kan lára àwọn olóṣèlú orílẹ̀-èdè Nàíjíríà tí ó ti fi ìgbà kan jẹ gómìnà ìpínlẹ̀ Ogun rí, Ìbíkúnlé Amósùn, bẹ́ẹ̀ náà ni ó jẹ sẹ́nátọ̀ orílẹ̀-èdè Nigeria rí léèmejì. Oṣù Igbe 2003 sí oṣù Igbe 2007 ní Ìbíkúnlé fi jẹ sẹ́nẹ́tọ̀ fún agbèagbè àrin gbùgbù ìpínlẹ̀ Ogun, orílẹ̀-èdè Nàíjíríà. Ó di gómìnà ní ìpínlẹ̀ Ògùn lábẹ́ àsíá ẹgbé ACN ní ọdún 2011 léyìn tí ó fìdí rẹmi ní ìgbà àkọ́kọ́ tó díje dupò. Ó díje dupò fún ipò gómìnà fún sáà kejì ní abẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú APC, lẹ́yìn tí ó wọlé, wọ́n ṣe ìbúra fún un ní ọjọ́ kankàndílọ́gbọ̀ ọṣù Èbìbí ọdún 2015.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Teslim Folarin

Teslim Folarin (ojoibi October 1963) je Alagba ni Ile Alagba Asofin Naijiria lati 2003 de 2007.
Esun isekupani

Ni 4 January, 2011 Oloopa Naijiria fesun kan Folarin ati awon meta miran, Ramoni Jayeoba, Bankole Olaide Raji ati Raimi Ismaila pe won lowo ninu iku Eleweomo, to je olori egbe kan NURTW eka Ipinle Oyo.

Ni 13 January 2011, Oloopa Naijiria fagile esun isekupani ti won fi kan bi be Ile-Ejo ni Ibadan tu sile kuro latimole.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Alàgbà Aṣòfin Nàìjíríà láti Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Annie Okonkwo

je Alagba ni Ile Alagba Asofin Naijiria lati 2007 doni.


Clement Annie Okonkwo (ti a bí ni ojó ketalelogun oṣù kàrún ọdún 1960) ọ dibo ile asofin fun agbegbe aarin Anambra Anambra State, Nigeria, iṣẹ beere ni ojó kokandinlogbon osu karún ọdún 2007. Ọkàn lára ọmọ ẹgbẹ́ People's Democratic Party (PDP).

Okonkwo ẹni tí a bí ni ojo ketalelogun oṣù kàrún ọdún 1960 ní Ojoto, l'ẹba Onitsha ni Anambra State.
O ka ìwé síwájú sí láti gbà diploma nínú ìsàkóso, Harvard University, USA (1997-1998), ìwé síwájú Diploma nínú oníṣòwò ofin ati ìwà, University of Lagos (1995-1997) pẹlu diploma síwájú sí nínú ìpolówó ọjà, University of Lagos (1994 - 1995).
Nínú ìṣòwò, o kò ilé iṣẹ nla ti ọ gbà egberun méje ènìyàn ní àwọn ilé iṣẹ Reliance Telecomm, Clemco Industries, Modern Communications (satellite TV Network), MacClemm Marketing Communications, Sunflower Nigeria and Pentagon Oil.

Lẹyìn tí ọ gbà àga gẹgẹ bí olóṣèlú, a Yàn láti sójú ìgbìmò lori Upstream Petroleum Resources, ọrọ awọn ọlọpa, agbegbe (vice-chairman) ati ọgbin.
Nínú ayẹwo iṣẹ awọn olóṣèlú ni oṣù kàrún ọdún 2009, ThisDay se àpèjúwe okonkwo gẹgẹ bí ẹni tí ọ fi múlẹ láti jẹ kí ohun ọgbin àti oúnjẹ din owó fún ará ìlú àti awọn ara òke òkun ile Naijiria le ri ra .
Ni oṣù Kejì ọdún 2010 o di je Anambra State bí gomina.
sibẹsibẹ, o pa danu sí ọwọ gomina ti a Yàn , Peter Obi,
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn olóṣèlú ará Nàìjíríà
Franki CFA Àrin Áfríkà

je owonina ni Afrika.

Ni Oṣu Kẹrin Ọjọ 25, Ọdun 2023, ipade minisita ti Economic and Monetary Community of Central Africa (Cemac) ati Faranse waye. Ni pataki, koko-ọrọ ti CFA franc ni a jiroro. Ni apa Faranse, iṣeduro ti a pese si CFA franc, ati idaniloju iyipada rẹ, ni a fiyesi bi fekito ti iduroṣinṣin aje fun agbegbe naa. Faranse wa “ṣii” ati “wa” lati lọ siwaju lori atunṣe ti ifowosowopo owo ni Central Africa, gẹgẹbi o ti ni anfani lati waye ni Iwọ-oorun Afirika. Faranse sọ pe o ti ṣetan lati gba awọn igbero CEMAC. .
Itokasi
Àtòjọ àwọn Igbákejì Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà

Akojo

;Parties
Àkíyèsí

Ó dé sí New York City ṣíwájú Ààrẹ adìbò yàn George Washington, wọ́n búra wọlé fún Adams gẹ́gẹ́ bí igbá kejì Ààrẹ ní ó ku ọjọ́ mẹ́sànán kí wọn ó búra wọlé fún Ààrẹ gan
Died in office
Resigned from office
Succeeded to the Presidency upon death or resignation of President
The only Vice President to be sworn in outside of the United States of America (in Havana, Cuba), with special dispensation from Congress
Elected on the National Union Party ticket with Republican Abraham Lincoln
Office of Vice President filled under provisions of 25th Amendment
Invoked the presidential provision of the 25th Amendment on July 13, 1985, 11:28 a.m. until 7:22 p.m.
A resident of Texas just prior to his nomination for Vice President, Mr. Cheney changed his voter registration back to Wyoming, where he had served in Congress, to avoid violating the 12th Amendment, which would have prevented the Texas Presidential Electors from casting their electoral votes for both Bush and Cheney
Served under the acting-presidential provision of the 25th Amendment on two separate occasions: on June 29, 2002, from 7:09 a.m. to 9:24 a.m, and on July 21, 2007, from 7:16 a.m. to 9:21 a.m.
Itokasi

Ẹ̀ka:Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà