JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Congo Free State

The Congo Free State was a large area in Central Africa which was privately controlled by Leopold II, King of the Belgians. Its origins lay in Leopold's attracting scientific, and humanitarian backing for a non-governmental organization, the Association internationale africaine. Using first the multi-national AIA, then the "Committee for Studies of the Upper Congo" (), and finally the International Association of the Congo (), Leopold secured control of most of the Congo basin. Unlike the multinational AIA, the AIC was Leopold's personal vehicle. As the sole shareholder and chairman, he increasingly used it to gather and sell ivory, rubber, and minerals in the upper Congo basin (though it had been set up on the understanding that its purpose was to uplift the local people and develop the area). He gave the AIC the name Congo Free State in 1885. The state included the entire area of the present Democratic Republic of the Congo and existed from 1885 to 1908. The Congo Free State eventually earned infamy due to the increasingly brutal mistreatment of the local peoples and plunder of natural resources, leading to its abolition and annexation by the government of Belgium in 1908.

Under Leopold II's administration, the Congo Free State became one of the greatest international scandals of the early twentieth century. The report of the British Consul Roger Casement led to the arrest and punishment of white officials who had been responsible for killings during a rubber-collecting expedition in 1903 (including one Belgian national for causing the shooting of at least 122 Congolese people).

The loss of life and atrocities inspired literature such as Joseph Conrad's Heart of Darkness, and raised outcries, even from such upholders of the colonial mission as Winston Churchill. One view is that the forced labour system directly and indirectly eliminated 20% of the population.

European and U.S. reformers exposed the conditions in the Congo Free State to the public through the Congo Reform Association. Also active in exposing the activities of the Congo Free State was the author Arthur Conan Doyle, whose book The Crime of the Congo was widely read in the early 1900s. By 1908, public pressure and diplomatic manoeuvres led to the end of Leopold II's rule and to the annexation of the Congo as a colony of Belgium, known as the Belgian Congo.
Itokasi
Mamluk Sultanate (Cairo)

The Mamluk Sultanate of Egypt was the final independent Egyptian state prior to the establishment of the Muhammad Ali Dynasty in 1805. It lasted from the overthrow of the Ayyubid Dynasty until the Ottoman conquest of Egypt in 1517. The sultanate's ruling caste was composed of Mamluks, soldiers of predominantly Kipchak Turkish/Cuman, and Circassian slave origin. While Mamluks were purchased, their status was above ordinary slaves, who were not allowed to carry weapons or perform certain tasks. Mamluks were considered to be "true lords", with social status above freeborn Egyptian Muslims. Though it declined towards the end of its existence, at its height the sultanate represented the zenith of Egyptian and Levantine political, economic, and cultural glory in the Islamic era.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìtàn ilẹ̀ Ẹ́gíptì

vi:Chiến binh Mamluk
Amẹ́ríkà Brítánì

British America is the anachronistic term used to refer to the territories under the control of the Crown or Parliament of the United Kingdom in present day North America (including Bermuda), Central America, the Caribbean, and Guyana. Colonial America consisted of the English and later British Empire in continental North America in the 17th and 18th centuries. Formally, the British Colonies in North America were known as British America
and the British West Indies until 1776, when the Thirteen British Colonies located along the Atlantic seaboard declared their independence and formed the United States of America. After that, British North America (or, simply but not inclusively, Canada) were used to describe the remainder of Britain's continental North American possessions. The term "British North America" was first used informally in 1783, but it was uncommon before the Report on the Affairs of British North America (1839), called the Durham Report.

British America gained large amounts of new territory following the Treaty of Paris which ended Britain's involvement in the Seven Years' War. At the start of the American War of Independence in 1775, the British Empire included 20 colonies north and east of New Spain (Present day areas of Mexico and the Western United States). East Florida and West Florida were ceded to Spain in the Treaty of Paris (1783) which ended the American Revolution, and then ceded by Spain to the United States in 1819. All but one of the remaining colonies of British North America apart from the British West Indies united together from 1867 to 1873 forming the Dominion of Canada. Newfoundland joined Canada in 1949.
Itokasi

ca:Amèrica britànica
de:Britisch Nordamerika
en:British America
es:América británica
fr:Amérique du Nord britannique
no:Britisk Nord-Amerika
sv:Brittiska Nordamerika
zh:英屬北美
San Juan, Púẹ́rtò Ríkò

thumb|San Juan, Puerto Rico.

San Juan (, , láti San Juan Bautista "Jòhánnù Onítèbomi Mímó") ní olúìlútitóbijùlo ní Puerto Rico. Juan Ponce da sílè ní odún 1521. Orúkọ áílándì ní Púẹ́rtò Ríkò, tí orúkọ ìlú s̀i jẹ San Juań. San Juan ní ibi gbóógì méta: San Juan àtijó, bííṣì àti agbègbè ríṣọ́ọ́tì àti bẹẹbè lọ. Óhun ni ó tóbi jù ní ààrin gùngùn Áílándì tí ó ní ilé iṣẹ́ bíi: epo rọ̀bì àti `súgà, ilé ìpọtín, síméntì,apo ògùn òyì́nbó,Ilé isé irin, aṣo àti tábà.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Àríwá Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Òṣèlú

thumb|400px|


Òṣèlú je ijoba ìṣèlú ará ìlu boya to ba wa taara lati owo awon ara ilu tabi ki won fun awon asoju won lase ninu idiboyan lati lo agbara yi. Àwon elédè Gèésì n pèé ní democracy to wa lati inú ede Griiki: δημοκρατία - (dēmokratía) tí ó tumo si "agbara aralu" eyi ti won yi wa lati δῆμος (dêmos), "aralu" ati κράτος (krátos) "agbara" larin orundun ikarun-ikerin kJ lati toka si iru ìlànà oselu to wa nigba náà ni awon ilu orile-ede Grisi, pataki ni Ateni Atijo leyin rogbodiyan odun 508 kJ.
Itokasi
Kayode Olofinmoyin

Kayode Olofinmoyin jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn tẹ́lẹ̀.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀

A bí ọ̀gágun ojú omi Káyọ̀dé Ọlọ́fìn-móyìn ní Ilawe-Ekiti, ìpínlẹ̀ Ekiti, ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún, ọdún 1950.
Ẹ̀kọ́

Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ alakọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, ó forúkọ sílẹ̀ ní Annunciation Catholic School, Ikere-Ekiti ní ọdún 1965. Ó jáde ní ọdún 1969 pẹ̀lú ìwé ẹ̀rí ilé-ẹ̀kọ́ oníwè mẹ́wàá tí ó sì yege pẹ̀lú èsì ìdánwò tí ó moyan lori.

Wọ́n gbà á sí ilé-ẹ̀kọ́ àwọn ọmọ ogun ti Naijiria ní ọdún 1971 gẹ́gẹ́ bí kàdéètì, ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní oṣù ọpẹ́ ní ọdún 1972, wọ́n sì yàn án sí ẹgbẹ́ ọmọ ogun ojú omi ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Lẹ́yìn náà, ní sísẹ́ n tẹ̀lẹ́, ó gba àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ síwájú sí i. Kò pẹ́ tí ó fi ilé-ẹ̀kọ́ ọmọ ogun Nàìjíríà sílẹ̀ ní oṣù ọpẹ́ ní ọdún 1972, nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní Midshipman NNS OBUMA (tí a mọ̀ sí NNS NIGERIA tẹ́lẹ̀). Ó parí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní oṣù Ọ̀wàrà ní ọdún 1973
Iṣẹ́ ológun

Ọ̀gágun kan tí a lè sọ pè ìwà ìmọ rẹ̀ kò ní òpin ní , ọ̀gágun ojú omi Olofin-Moyin tẹ̀síwájú Lẹ́yìn náà, ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga ogun ní Abùjá, láàárín ọdún 1997 sí 1998.

Olórí ọmọ ogun ojú omi Olofin-Moyin ń gòkè Si nínú iṣẹ́ tí ó yàn láàyò. Láti orí kàdéètì ní ọdún 1972, wọ́n gbé e ga sí Midshipman ní ọdún 1973; Sub-Lieutenant (1973 – 1977); Lieutenant (1977 – 1981); Lieutenant Commander (1981 – 1988); Commander (1988 – 1994) àti Captain Navy (1994)

Díẹ̀ lára àwọn iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Aláṣẹ, NNS HADEJIA (Ọkọ̀ ojú omi Patrol), (1978 – 1979); Aláṣẹ, NNS RUWAN YARO (Ọkọ̀ ojú omi ìkẹ́kọ́ Cadets), (1984 – 1985); Aláṣẹ, NNS ENYIMIRI (A Corvette on ECOMOG Operation), Liberia, (1992 – 1993) àti Aláṣẹ, Ibùdókọ̀ ojú omi ojú omi, (1996 – 1997).

Olórí ọmọ ogun Ojú Omi Olofin-Moyin tún ṣe àwọn iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Olórí Ọkọ̀ Ojú Omi (Iṣẹ́), Aláṣẹ Ọkọ̀ Ojú Omi Ìwọ̀ Oòrùn (1986 – 1988); Olórí Ibùdó, Kọ́lẹ́ẹ̀jì Ọkọ̀ Ojú Omi Nàìjíríà, Onura, Port Hacourt (1990 – 1992); Olórí Ọkọ̀ Ojú Omi, ECOMOG, Liberia (1994 – 1995) àti Olùdarí Iṣẹ́, Olú Ilé Iṣẹ́ Ọkọ̀ Ojú Omi, Èkó (1995 – 1996).
Olùdarí Ìpínlẹ̀ Ògùn

Wọ́n yan adari Ọmọ-ogun ojú omi Kayode Olofin-Moyin gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Ológun ti Ìpínlẹ̀ ògùn, Nàìjíríà láti oṣù kẹjọ ọdún 1998 sí oṣù karùn-ún ọdún 1999 nígbà ìjọba ológun ti Ọ̀gágun Abdulsalami Abubakar, ó sì fi agbára lé gomina tí wọ́n yàn Olusegun Osoba lọ́wọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba àwa ara wa Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kẹrin . Ó kọ́ ilé ìjọba tuntun fún ìpínlẹ̀ Ogun, tí wọ́n ṣí ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 1999 kí wọ́n tó fi ìjọba lé gómìnà alágbádá lọ́wọ́.

Ní oṣù bélú, ọdún 2002, ilé rẹ̀ ní erékùsù Victoria, ní ìlú Èkó jóná.
Austrálásíà

thumb|250px|right|Australasia
thumb|250px|Regions of Oceania.
Australasia je agbegbe ni Oseania: Australia, New Zealand, erekusu New Guinea, ati awon erekusu itosi ara won ni Okun Pasifiki. Charles de Brosses ni o koko lo oruko yi ninu Histoire des navigations aux terres australes (1756). O mu wa lati Latin fun "guusu Asia" o si seyato agbegbe yi si Polynesia (ni ilaorun) ati guusuilaorun Pasifiki (Magellanica). Bakanna o tun yato si Micronesia (ni ariwailaorun). Australasia joko lori Abo India-Autralia, pelu India.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀
Melanésíà

thumb|right|300px|Melanesia

Melanesia je omo agbegbe Oseania to fe lati apaiwoorun opin Okun Pasifiki titi de Okun Arafura, ati tokoju si ilaorun si Fiji. Agbegbe kopo opo awon erekusu to wa ni ariwa ati ariwailaorun Ostrelia. Oruko Melanesia (lati Greek: μέλας, dudu; νῆσος, erekusu) koko je lilo latowo Jules Dumont d'Urville ni 1832 lati setokasi awon eya eniyan ati idipo jeografi awon erekusu to yato si Polynesia ati Maikronesia.
Itokasi
Òkun Índíà

thumb|Òkun Íńdíà lórí àwòrán ìṣètọ́sọ́nà.
Òkun Índíà ni Òkun Eleketa ti o tobi Ju lo ni Àgbáyé lehin Òkun Atlántíkì, ati okun Pasifiki. Ni iha Iwo Orun si okun naa, ni Orile erekusu Afrika,ni iha Ila Orun si okun naa si ni apa Ila orun-Guusu orile erekusu Asia.Si ariwa okun naa ni apa guusu Asia. Orile ede ti o tobi ju lo, Ninu awon orile ede ti o wa ni iha naa ni orile ede India, nibi ti okun naa ti mu oruko, tabi ti okun naa f'oruko jo.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn òkun
Haruna Ishola

Hárúnà Bello Ìṣọ̀lá (1919 - 9 November, 1983) jẹ́ gbajúgbajà Olórin Àpàlà ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Iṣẹ́ orin kíkọ

Ìlú Ibadan ni wọ́n bí wọn sí, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

Àwo-orin akọ́kọ́ tí Ishola ṣe jáde ní ọdún 1948. Ní ọdún 1955, wọ́n tún orin náà gbà sílẹ̀ lẹ́yìn tí ọba Adeboye wàjà nínú ìjàmbá ọkọ̀ òfurufú kan. Orin tí wọ́n tún kọ yìí mú wọn gbajúmọ si. Haruna Ishola bẹ̀rẹ̀ sí kọ orin àpàlà, tí ó si tún ń gba á sílẹ̀ ní ọdún 1955, èyí sì sọ ọ́ di olókìkí si. Nínú orin rẹ, ó máa ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn òwe Yorùbá àti ẹsẹ Kuraani. Ni ọdún 1950, o fi Ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀ kun orin rẹ̀, ó sì kọ orin "Punctuality is the Soul of Business" fún Decca Records.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn olórin ará Nàìjíríà
Teddy Pendergrass

Theodore DeReese "Teddy" Pendergrass, Sr. (March 26, 1950 – January 13, 2010) je akorin R&B/soul ara Amerika. Pendergrass koko gbajumo gege bi akorin asiwaju egbe olorin Harold Melvin & the Blue Notes ninu awon odun 1970 koto bere sini da korin nipari ewadun na. Ni odun 1982 o ni ipalara gidi leyin ijamba oko ni Philadelphia eyi fa iyaro re lati ibadi de sale.
Igba ewe

O je bibi gege bi Theodore DeReese Pendergrass ni Kingstree, South Carolina ni Amerika, omo Jesse Pendergrass ati Ida Geraldine Epps. Nigba ewe Pendergrass, baba re fi ebi re sile ko to ku ni 1962. Lodun melo leyin eyi ni won ko lo si Philadelphia ibi ti Theodore to lo si Thomas Edison High School for Boys. O je omo egbe akorin Edison Mastersingers. Leyin eyi lo fi ile-eko sile fun ise orin. Gege bi olukowe Robert Ewell Greene se so Pendergrass di alufa nigba ewe re. Ko pe sigba yi lodi onilu ati akorin fun egbe akorin.
Ise orin

Pendergrass bere ise orin gege ni onilu fun The Cadillacs ki won o to darapo mo Harold Melvin & the Blue Notes. Nigbati Pendergrass fi egbe akorin Harold Melvin & the Blue Notes sile leyin ijiyan pelu Harold Melvin, o bere si ni dakorin o si gbe awo-orin bi "The More I Get the More I Want," "Close the Door," "I Don't Love You Anymore," "Turn Off the Lights" ati awon miran jade.

Awo-orin to koko da gbejade ni akole Teddy Pendergrass (1977), eyi to tele ni Life is a Song Worth Singing (1978), Live Coast to Coast ati Teddy (1979), TP (1980) ati It's Time for Love (1981). O tun korin pelu Whitney Houston ninu orin "Hold Me" lati awo-orin Houston.
Awon awo-orin

*1977: Teddy Pendergrass
*1978: Life Is a Song Worth Singing
*1979: Teddy
*1980: TP
*1981: It's Time for Love
*1982: This One's for You
*1983: Heaven Only Knows
*1984: Love Language
*1985: Workin' It Back
*1988: Joy
*1991: Truly Blessed
*1993: A Little More Magic
*1997: You and I
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1950
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2010
Ẹ̀ka:àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Odò Bẹ́núé

thumb| Odo Benue duro ni guusu ila-oorun lati Jimeta .
right|thumb| Maapu ti o toka si agbada omi Odò Benue.
Odò Benue (Faransé: la Bénoué), tí a mọ̀ sí Odò Chadda tàbí Tchadda, jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn odò tí ó ń sùn sínú Odò Niger. Odò yìí gùn tó ìwọ̀n ẹgbèje (Àádọ́rinlẹ́gbẹ̀rin) ìsun jágere dáadáa lásìkò ẹ̀ẹ̀rùn. Fún ìdí èyí, ó jẹ́ ọ̀nà pàtàkì ní àgbègbè tí ó ti ń ṣàn.
Ojú-ilẹ̀

Ó máa gbéra láti Adamawa Plateau ní apá Àríwá Cameroon, ní apá ìwọ̀-oòrùn tí yóò ti gba ìlú Garoua àti amù-ìsọlọ́jọ̀ Lagdo ṣàn lọ sí apá gúúsù Nàìjíríà tí àwọn òkè Mandara, yóò gba Jimeta, Makurdi kí ó tó wà pàdé Odò Niger ní Lọ́kọ́ja.

Àwọn ìsun-omi ńláńlá ni Odò Faro àti Gongola àti Mayo ní Kebbi, èyí tí ó so Odò Logone (lára odò Chad) lásìkò omíyalé. Àwọn ìsun-omi yòókù ni Odò Taraba àti Odò Katsina Ala. Níbi tí odò tí ń pàdé, odò Benue jù tí Niger lọ pẹ̀lú ìwọ̀n. Ìdásílẹ̀ gbòógì kí ó ti di ọdún 1960 jẹ́ ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ó lé irínwó (3,400) ìwọ̀n cubic ní ìṣẹ́jú àáyá (120, 000 cu ft/s) fún odò Benue tí Niger sì jẹ́ (2,500) ní ìṣẹ́jú àáyá (88,000 cu ft/s). Ni gbogbo ọdún yẹn, ìsun omi dinku torí pé kò sí omi.

Omíyalé wáyé ní odò Benue ní oṣù Òwàrà, 2012 tí ó fa àlékún púpọ̀ bá àwọn ejò olóró ní ẹ̀kùn Duguri, ìjọba Ìbílẹ̀ Alkaleri, Ìpínlẹ̀ Bauchi.

Ìròyìn kan ní 2013 sọ pé ó lé igba èèyàn ti oró ejò ti pá ní ẹ̀kùn yìí. Iléwòsàn ìjọba ní Kaltungo, Ìpínlẹ̀ Gombe ní Nàìjíríà ní ibùdó ìtọ́jú tó súnmọ́ jù. "Ẹni tí orí bá kó yọ tí ó dé Kaltungo fún ìtọ́jú yóò padà láàárin sílé ọjọ́ méjì.


i


Fáìlì:Drone view Benoue.jpg|Awọn ile kekere Benoue
Fáìlì:Drone view at Benoue.jpg|Benoue wiwo lati drone
Fáìlì:Traversée de la Benoué à pirogue.jpg|Kọja Odò Benue lati Lagdo pẹlu Canoe kan

Awọn itọkasi
Awọn ọna asopọ ita

Ẹ̀ka:Awon Odò ilẹ̀ Nàìjíríà
D'banj

Dapo Daniel Oyebanjo tí a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, Ipinle Kaduna, ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bíi D'banj jẹ́ akọrin àti oníṣòwò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni oludásílẹ̀ Mo' Hits Records, tí Don Jazzy jẹ́ aṣàgbéjáde orin ní ilé-iṣẹ́ náà. Ó ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ àmì-ẹ̀yẹ̀, díẹ̀ lára wọn ni; akorin ilè Africa tó dára jù lọ ní MTV Europe Music Awards 2007, akọrin toh dára jù lọ ní ọdún 2009 ní MTV Africa Music Awards 2009, òṣèré tó dára jù lọ ni àgbáyé ní 2011 BET Awards, àti akọrin ilẹ̀ Africa tó nh tà jù ní 2014 World Music Awards.

Oyebanjo mú orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ tí ń ṣe D'banj láti ara orúkọ àkọ́kọ́ rẹ̀, Dapo àti orúkọ bàbá rẹ̀, Oyebanjo. Ó di gbajúgbajà látara orin "Oliver Twist" tó kọ ní ọdún 2012.
Ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ayé rẹ̀

D'banj, tí àwọn èèyàn mọ̀ sí Kokomaster tàbí Bangalee, ni a bí ni ọjọ́ kẹsàn-án, oṣù kẹfà, ọdún 1980 ní Zaria, apá Àríwá orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ajagun orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ oníṣòwò láti ìlú Shagamu, ní Ogun. D'banj ní àwọn àbúrò tó jẹ́ ìbeji, Taiwo àti Kehinde Oyebanjo.
Ìbẹ̀rẹ̀ orin kíkọ

Femi Oyebanjo, tí ń ṣe ẹ̀gbọ́n D'banj ló sọ D'banj di ẹni tó nífẹ̀ẹ́ orin kíkọ. Femi kú nígbà tó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún nínú ọkọ̀ òfurufú kan tó já . Ìfẹ́ tí D'banj ní sí orin kíkọ borí ìtakò tó dojuhkọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òbí rẹ̀. Oh tiraka láti gba àṣẹ lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ̀, ìtàn yìí wà nínú orin rẹ̀ kan All Da Way.

Lẹ́yìn ikú ẹ̀gbọ́n rẹ̀, ó mú dùrù ẹ̀gbọ́n rẹ́, ó sì máa ń lò ó láti fi kọrin ní ilé-ilwé rẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ló máa ń wá tẹ́tí si. Ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti lọ kọ́ mechanical engineering ní Lagos State University, àmọ́ kò parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ nítorí ìdaṣẹ́sílẹ̀ àwọn olùkọ́. Ó lọ sí ìlú London láti lọ parí ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ibẹ̀ ló ti pàdé Don Jazzy, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣiṣẹ́ aṣógbà ní ilé-iṣẹ́ náà. Don Jazzy ràn án lọ́wọ́ láti gbé orin àkọ́kọ́ rẹ̀ "Tolongo" jáde.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà blah blah blah
Bode George

Olabode Ibiyinka George jẹ́ àgbà olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Eko ní apá ìwọ̀-oòrùn orilẹ-ède Naijiria. A bíi ní ọjọ kọkànlelógún, oṣù kọkànlá ọdún 1945. O ti fìgbà kan jẹ Gómìnà ìjọba ológun Ipinle Ondo ní ọdún 1988 si 1990. Títí di àsìkò yìí, Bode George jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́-òsèlú alátakò People Democratic Party
Ìbẹ̀rẹ̀ ayé

George ti a bí ní ọjọ́ kọkànlá-lé-lógún, oṣù kọkànlá, ọdún 1945 ní Èkó. Ó gba ìwé-ẹ̀rí B.Sc. àti MBA. Bode George di Commodore nínú ọmọ olóògùn orí omi Nàìjíríà, wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ìjọba ológun ti Ìpínlẹ̀ Ondo láàrin ọdún (1988–1990).

Ní àjọṣe ìfọrọ̀wánilẹ́nuwò ti owaye ní Oṣù Keje ọdún 2002, Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó, Bola Tinubu sọ pé Bode George nilò láti kọjú ilé ẹjọ́ ìhùwà ọdaràn lórí ìṣe rẹ̀ lorí ipò gómìnà nípínlẹ̀ Ondo. Ó ní: “Bode George àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ tí wọ́n gbàgbọ́ nínú ìjọba ọmọ-ologun gbọ́dọ̀ mọ̀ gbangba pé àkókò wọn ti parí, a wà ní abẹ́ ìjọba olóminira báyìí.” Ní ìdáhùn, Ààrẹ ẹgbẹ́ PDP, Alhaji Muhammed Muritala Ashorobi, sọ pé Bode George ní àkọsílẹ̀ rere gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Ondo tẹlẹ ri, àti pé àwọn ilé tó kọ jẹ́ àmì ìrántí dáadáa.Ní ọdún 1990, ó dá Rufus Giwa Polytechnic, Owo sílẹ̀ nípasẹ̀ àṣẹ òfin , ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ní ju ọmọ-ẹ̀kọ́ ẹgbẹ̀run lọ́nà mẹrin 4,000 lọ báyìí.

Ó tún di Olùdarí Ìṣẹ́ (Principal Staff Officer) sí General Oladipo Diya nígbà tí Diya jẹ́ Olórí Ìṣẹ́ Gbogbogbò (Chief of General Staff) láàárín ọdún 1993 sí 1997. George tún jẹ́ Olùdarí ní Ilé-ẹ̀kọ́ Ogún Orílẹ̀-Èdè Nàìjíríà (Nigerian National War College, NWC).
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Whitney Houston

Whitney Elizabeth Houston (August 9, 1963 – February 11, 2012) jẹ́ akorin, òṣèré, olóòtú eré, àti ẹlẹ́yinjú-àánú ará Amẹ́ríkà. Arábìnrin yìí tí ìnagijẹ rẹ̀ jẹ́ "Ohùn Náà", jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn òṣèré orin gbogbo ìgbà tí ó gbajúgbajà jùlọ, lẹ́yìn tí ó fojú hànde nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ètò ìgbajúgbajà. Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fojú hànde lórí àtẹ òrin tó gbajúgbajà, àti pé àwọn ìkópa rẹ̀ kópa nínú ìbẹ́níṣòó ẹlẹ́yàmẹ̀yà àti àṣà tó gbajúgbajà.

Houston gbajúgbajà fún ìgbólohùn rẹ̀, ìdáyàtọ̀ rẹ̀, àtí mímú kí ìlò ọ̀nà orin ẹ̀mí láti fi kọ orin tàkasúfèe. Ní ọdún 2023, ilé-iṣẹ Rolling Stone ṣe àfihàn rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni kejì lórí àtò àwọn olórin olókìkì ìgbàdégbà. Houston ti ta okòólénígba mílíọ̀nù àwo-orin káàkiri àgbáyé, léyìí tó mú un jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórin tó tà jù lágbàáyé, nínú ìtàn. Ó tún rí òkìkí rẹ̀ nípa ṣíṣe olóòtú àti kíkópa nínú àwọn eré àgbéléwò ajẹmọ́-oríṣiríṣi-àṣà. Ìgbéayé àti iṣẹ́ rẹ̀ ti jẹ ohun àmẹ́nubà fún ìkótànjọ àti ìmẹ́nubà lórí ẹ̀rọ amóhùnmáwòrán.

Houston bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ ní New Hope Baptist Church ní Newark, New Jersey, gẹ́gẹ́ bí i ọmọdé, bẹ́ẹ̀ sì ni ó ń kọrin ní ilé-ìwé rẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọbìnrin ilẹ̀ Adúláwọ̀ láti farahàn nínú orin tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Seventeen, lẹ́yìn tí ó ti ṣiṣé módẹ́ẹ̀lì ní ọdún 1981. Pẹ̀lú ìtọ́nisọ́nà alága Arista Records, ìyẹn Clive Davis, Houston tẹwọ́bọ̀wé pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ náà ní ọmọdún mọ́kàndínlógún (19). Àwọn orin àkọ́kọ́ rẹ̀ ni Whitney Houston (1985) àti Whitney (1987), tí ó sì tà gan-an lọdún náà.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn òṣeré fílmù ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Paramaribo

Paramaribo (àlàjẹ́: Par′bo) ni olú-ìlú àti ìlú tí ó tobí jùlọ ní orílẹ̀-èdè Suriname. Eti bebe odo Suriname ni agbegbe Paramaribo yi wa. Eniyan ti o to oji-le-nigba o le eyokan ni eto ikaniyan orile-ede Suriname ni odun 2012 se akosile re wipe o ngbe ni agbegbe Paramaribo. Ni apa ariwa-ila-oorun gusu Amerika ni agbegbe Paramaribo ti wa ri.
Itokasi
External links

*UNESCO website


Ẹ̀ka:Àwọn olúìlú ní Gúúsù Amẹ́ríkà
Alexandre Dumas, bàbá

Alexandre Dumas, bàbá, ibi Dumas Davy de la Pailleterie (24 July 1802 – 5 December 1870) je olukowe omo orile-ede Fransi.
Awon eniyan mo fun iwe to ko, ninu won ni The Count of Monte Cristo ati The Three Musketeers. Awon iwe re ti di ere to po ju 200, ton lo ni ore ede to ju 100. Iwe to ko gbeyin ni The Knight of Sainte-Hermine, shungban oku ki oto pari e,ni 2005 awon alakawe pari e fun.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Orji Uzor Kalu

Orji Uzor Kalu (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹrin ọdún 1960) jẹ́ olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Abia lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ṣáà méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ló lò gẹ́gẹ́ bí Gómìnà ìpínlẹ̀ Abia. Lọ́dún 2019, ó díje dùpò Sínétọ̀ lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, ó sìn wọlé. Lọ́jọ́ karùn-ún oṣù Kejìlá ọdún 2019, ilé ẹjọ́ dá a lẹ́bi ẹsùn jìbìtì owó tí ìjọba àpapọ̀ fi kàn án, wọ́n sì fi i sẹ́wọ̀n ọdún méjìlá gbáko.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ábíá
Tunde Ogbeha

Jonathan Tunde Ogbeha je Ogagun nibi Ise Ologun ile Naijiria to tifeyinti lati ipinle Kogi, o je olumojuto/gomina ologun fun ipinle Akwa Ibom ati leyin re fun Ipinle Bendel nigba ijoba ologun Ogagun Ibrahim Babangida (1985-1993). Leyin ti oselu pada ni 1999 o je didiboyan gege bi alagba fun Iwoorun Kogi ni Ile-igbimo Asofin Naijiria lati May 1999 titi di May 2007.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Akwa Íbọm
Labalábá

Kini àwon labalábá?

Awon labalábá je awon kokoro pèlú awon iye apa méji, iye apa yi je sẹlẹgẹ, ati won le fo ni orun, sugbon won ko le fo ni òjò, nigba òjò subu.
Itokasi

Ẹ̀ka:Kòkòrò

af:Skoenlapper
ar:فراشة
ast:Pumarina
ay:Pilpintu
zh-min-nan:Ô͘-tia̍p
bar:Waifåita
ca:Papallona
cy:Glöyn byw
da:Sommerfugl
de:Schmetterlinge
nv:Kʼaalógii
el:Πεταλούδα
en:Butterfly
eu:Tximeleta
fa:پروانه
hif:Titli
fr:Rhopalocères
gd:Dealan-dè
gl:Bolboreta
hak:Ya̍k-é
ko:나비
ha:Malan bod'e ido
hi:तितली
ia:Papilion
iu:ᑕᕐᕋᓕᑭᑖᖅ/tarralikitaaq
os:Гæлæбу
is:Fiðrildi
it:Farfalla
he:פרפרים
pam:Talubang
sw:Kipepeo
ht:Papiyon
la:Papilio
lt:Drugiai
ms:Rama-rama
nah:Pāpalōtl
nl:Vlinders
ja:チョウ
no:Rhopalocera
pl:Motyle dzienne
pt:Borboleta
ru:Чешуекрылые
simple:Butterfly
sl:Dnevni metulji
su:Kukupu
sv:Dagfjärilar
tl:Paru-paro
ta:பட்டாம்பூச்சி
te:సీతాకోకచిలుక
th:ผีเสื้อ
chr:ᎧᎹᎹ
ur:تتلی
vi:Bướm ngày
wa:Påwion
war:Alibangbang
bat-smg:Petelėškės
zh:蝴蝶
Iṣu

Iṣu (Dioscorea) jẹ́ ọ̀gbìn gbòǹgbò onítááṣì tí a lè gbìn nílẹ̀ olóoru, pàápàá jù lọ ní Ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà. Nílẹ̀ Yorùbá Iṣu jẹ́ ọ̀gbìn tó ṣe pàtàkì gan-an. A ma ún gbin isu nipa gbi gbin orí isu, o ma ún to àkókò osù mefa is mejila laarin igba ogbin si igba ìkórè isu[1]

A lè jé isu, ásì le fi isu se iyan(oúnje tó gbajumo gan nílè Yorùbá
Àwọn iṣu wọ̀nyí bí i D. communis, jẹ́ iṣu olóró. Iṣu jẹ́ ohun ọ̀gbìn tí ń lo ọdún mẹ́ta àti bẹ́ẹ̀ béẹ̀ lọ. A máa ń gbin iṣu láti jẹ ẹ́ bí i oúnjẹ, pàápàá jù lọ, ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣu ni ó wà nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àgbẹ̀ ní ń gbin iṣu.
Àwọn Ìtọ́ka sí

#

Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gbìn
Ẹ̀ka:Àwọn ohun ọ̀gbìn jíjẹ
Venus Williams

Venus Ebony Starr Williams (ojoibi 17 Osu Kefa, 1980) je ara Amerika agba tenis alagbase to wa ni ipo karun lagbaye fun awon adije enikan ati ipo kinni lagbaye fu awon adije enimeji. O ti wa ni ipo kinni lagbaye fun awon adije enikan latowo WTA ni emeta otooto. O bo si ipo akoko lagbaye ni igba akoko ni ojo 25 Osu Keji, 2002. Venus ni egbon Serena Williams to un na je agba tenis.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn agbá tẹ́nìs ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Ìdíje Wimbledon
Ẹ̀ka:Àwọn ayọrí Open Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ wúrà Òlímpíkì fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Òṣèlú aṣojú

Òṣèlú aṣojú is a variety of democracy founded on the principle of elected people representing a group of people, as opposed to direct democracy. For example, two countries which use representative democracy are the United Kingdom (a constitutional monarchy) and Germany (a federal republic).

It is an element of both the parliamentary system and presidential system of government and is typically used in a lower chamber such as the House of Commons (UK) or Bundestag (Germany), and is generally curtailed by constitutional constraints such as an upper chamber. It has been described by some political theorists as Polyarchy.
Itokasi