JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Umbria

: Hierdie artikel handel oor die antieke Romeinse gewes in Italia. Vir die huidige Italiaanse gewes, sien Umbrië.
duimnael|450px|'n Tipiese landskap in Umbrië

Umbria was 'n gewes in die antieke Italië (Latyn: Italia), wat na sy bewoners, die proto-Italiese volk van die Umbri (Umbriërs) bewoon is. Dit was onder die amptelike Latynse naam Regio VI Umbria ook een van die veertien geweste, waarin Augustus Italia onderverdeel het.

Die Umbri het oorspronklik 'n groter gebied bewoon, wat tot by die Porivier in die noorde gestrek het, maar is in die loop van die geskiedenis deur die Etruskers na hulle latere kleiner tuisland in die Appenyne-bergreeks teruggedring. In die tydperk van die 4de tot 2de eeu v.C. het die Umbri geleidelik onder Romeinse heerskappy gekom.

Die huidige Italiaanse Umbria kom net gedeeltelik met die antieke gewes ooreen, wat van Narni in die suide in noordoostelike rigting tot by die omgewing van Ravenna aan die Adriatiese kus gestrek en dus ook 'n groot deel van Sentraal-Italië ingesluit het, wat tans by die Marche behoort. Die Sabynse gebiede in die omgewing van die moderne Norcia en die regteroewer van die Tiber was destyds nog nie by Umbria ingesluit nie en het deel uitgemaak van die Romeinse gewes Etruria. In hierdie gebiede was onder meer Perusia (die huidige Perugia) en Sarsina (die geboortestad van Plautus) geleë.

Umbria is deur die Apennyne-bergreeks in twee dele verdeel en het naas sy steengroewe, wat tufsteen en kryt opgelewer het, veral op veeteelt en vrugtebou gesteun. Nadat die gebied sedert die 2de eeu onder Romeinse bewind was, het sy inwoners in 90 v.C. Romeinse burgerskap gekry en het tot Rome se betroubaarste bondgenote behoort. Die belangrikste Umbriese stede was die Adriatiese hawestede Ariminum (die huidige Rimini) en Fanum (Fano), en Urvinum (Urbino) en Spoletium (Spoleto) in die binneland.

Die belangrikheid van Umbria in die Romeinse tydperk en die Middeleeue was nou verbind met die Via Flaminia, die konsulêre grootpad, wat as 'n militêre en handelsroete gedien het en waarop 'n groot hoeveelheid goedere na Rome vervoer is. Ná die ineenstorting van die Romeinse Ryk het Umbria 'n omstrede gebied en slagveld geword, waarop die Kerk, die Longobarde en die Bisantyne aanspraak gemaak het. Umbria is as gevolg van hierdie konflikte verwoes en uiteindelik onder die drie moondhede verdeel, sodat sy naam uit die geskiedenis verdwyn het. Met die herlewing van plaaslike identiteit in die 17de eeu is die naam Umbria weer vir die gebied gebruik.

Kategorie:Romeinse Ryk
Faliskies

Faliskies, 'n uitgestorwe taal van die antieke Latium (Sentraal-Italië) behoort tot die Italiese groep van die Indo-Europese taalfamilie en vorm saam met die nou verwante Latyn die Latino-Faliskiese subgroep.

Faliskies is deur die Faliskers-stam in die noordelike Latium gepraat en het in 36 kort inskripsies uit die 3de of 2de eeu v.C. bewaar gebly. Vir hierdie inskripsies is gebruik gemaak van 'n alfabet, wat uit die Etruskiese skrif ontwikkel en van regs na links geskryf is, alhoewel dit ook invloede van die Latynse alfabet toon.

As 'n voorbeeld van 'n Faliskiese sin haal R.S. Conway in sy boek Italic Dialects (bladsy 312, b) woorde aan, wat rondom die kant van 'n beeld op 'n patera geskryf is en onder 'n glasuur lê, wat die egtheid van die dokument waarborg:

foied vino pipafo, cra carefo

Dieselfde sin sou in Latyn hodie vinum bibam, cras carebo wees ("vandag gaan ek wyn geniet, môre sal ek niks hê nie"). Die voorbeeld wys op 'n aantal besonderhede van die Faliskiese taal:

#Die medeklinker f, wat in die middel van Latynse woorde tot b verander is, het bewaar gebly.
#Die Indo-Europese klank gh aan die begin van 'n woord verskyn as f (byvoorbeeld in Faliskies foied teenoor Latyns hodie "vandag").
#Die medeklinkers dj is gepalataliseer tot 'n soort j-klank (vergelyk Faliskies foied teenoor Latyns hodie).
#Die eindletter s het voor sommige navolgende letters verdwyn (vergelyk Faliskies cra teenoor Latyns cras "môre").

Ander besonderhede:

#Die labiovelare klanke het bewaar gebly (vergelyk Faliskies cuando en Latyns quando ("wanneer") teenoor Umbries pan(n~u)).
#'n Aantal medeklinkers aan die einde van 'n woord word aan die eerste letter van die volgende woord geassimileer: pretod de zenatuo sententiad (Conway, bladsy 321) teenoor Latyns praetor de senatus sententia (zenatuo in plaas van senatuos is 'n argaïese genitief-vorm).

Die Faliskiese taal het toenemend onder Latynse invloed gekom, maar is tenminste tot by die jaar 150 v.C. nog gepraat.
Bron

* R. S. Conway, The Italic Dialects (2 boekdele). Cambridge: Cambridge University Press 1897, herdrukte uitgawe 1967


Kategorie:Geskiedenis van Italië
Kategorie:Italiese taal
Kategorie:Uitgestorwe tale van Europa
Skrifberyming

'n Skrifberyming is 'n lied waarvan die woorde 'n direkte omdigting uit die Bybel is. Die liedere word saam met die Psalms in die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika gebruik. Tot onlangs was daar nog net 50 Skrifberymings, maar nuwe Skrifberymings word bygevoeg.

Die woorde van Skrifberyming 1-1, die Lofsang van Maria (Lukas 1:46 55), word as voorbeeld hieronder aangehaal:
Eksterne skakels

* Skrifberymings op die tuisblad van die Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika


Kategorie:Bybel
Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika
Kategorie:Poësie
Drie Susterskerke

Die Drie Suster(s)kerke verwys na die drie oorspronklike gereformeerde Kerke onder die Afrikaners. Vir 'n groot deel van die Afrikaner se geskiedenis, het die meeste Afrikaners tot een van hierdie kerke behoort. Die drie denominasies het dieselfde belydenisskrifte, naamlik: die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls. Die drie kerke is:

* Die Nederduitse Gereformeerde Kerk (NG Kerk, Ned. Geref. Kerk)
* Die Nederduitsch Hervormde Kerk (NH Kerk, Ned. Herv. Kerk)
* Die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA, Geref. Kerke)

Hulle voer gesprek met mekaar deur middel van die Tussenkerklike Raad.

Daar het intussen kerke van die NG Kerk afgestig, en daar word na hierdie kerke verwys as "dogterkerke" van die NG Kerk. Die Kerke is:

* Die Evangelies Gereformeerde Kerk
* Die Afrikaanse Protestantse Kerk (APK)
Sien ook

* Gereformeerde kerke in Suid-Afrika
Eksterne skakels

* Netwerk24.com berig oor probleme in die Tussenkerklike Raad, 2 Augustus 2013.


Kategorie:Gereformeerde kerke in Suid-Afrika
Drie Formuliere van Eenheid

Die Drie Formuliere van Eenheid verwys na die Calvinistiese belydenisskrifte wat tydens die Kerkhervorming in Nederland opgestel is. Dit bestaan uit:

* Die Nederlandse Geloofsbelydenis opgestel deur Guido de Brès in 1561
* Die Heidelbergse Kategismus opgestel deur Zacharias Ursinus en Caspar Olevianus in 1563
* Die Dordtse Leerreëls opgestel deur die Sinode van Dordrecht in 1618 en 1619.


Kategorie:Calvinisme
Kategorie:Christendom in Nederland
Kategorie:Geskiedenis van Nederland
Brigadeführer

Brigadeführer was 'n SS-rang wat in Nazi-Duitsland gebruik is tussen 1932 en 1945. Brigadeführer was ook 'n SA-rang (SA - Sturmabteilung, "Stormafdeling").

Die rang is oorspronklik geskep na aanleiding van die uitbreiding van die Schutzstaffel en toegewys aan die offisiere wat in beheer van die SS-Brigaden was. In 1933 het die SS-Brigaden hulle naam verander na SS-Abschnitte, maar die rang van die Brigadeführer het dieselfde gebly.

Die Brigadeführer is oorpsronklik beskou as die tweede generaal-offisier-rang van die SS en was tussen die range Oberführer en Gruppenführer. Met die groei van die Waffen-SS en die Ordnungspolizei het dit egter verander en is Brigadeführer as die gelyke van 'n generaal-majoor beskou, een rang hoër as 'n Oberst in die Duitse Wehrmacht. Die rang van generaal-majoor was op die tyd die ekwivalent van brigadier-generaal, 'n een-ster Generaal in die United States Army (die leër van die Verenigde State).

Die embleem van die Brigadeführer was oorspronklik twee eikeblare en 'n silwer neut, maar in 1942 is die ontwerp verander na 'n drie eikeblare na aanleiding van die skepping van die rang Oberstgruppenführer.

Brigadeführers het ook die skouerembleem van 'n generaal-majoor gedra en is as sulks na verwys sowel as hul SS-rang (bv. SS-Brigadeführer und Generalmajor der Waffen-SS und Polizei).


Kategorie:Nazi-Duitsland
Kategorie:Militêre range
Elektromagnetiese steuring

Elektromagnetiese steuring is die gevolg van elektromagnetiese straling wat uitgestraal word deur elektriese stroombane wat vinnig veranderende seine dra as 'n neweproduk van hulle normale werking en sodoende ongewenste seine (geraas) in ander stroombane veroorsaak. Dit kan doelbewus gedoen word, soos in die geval von elektroniese oorlogvoering of onbedoeld plaasvind. Elektromagnetiese steuring kan ook veroorsaak word deur dinge wat nie as stroombane beskou kan word nie, soos in die geval van die Son of die Noorderligte. Elektromagnetiese steuring beïnvloed ook die ontvangs van AM-radio in woongebiede en tot in 'n mindere mate FM-radio en televisie-toestelle.

Die belangrikste maatreëls wat geneem kan word om Elektromagnetiese steuring te verminder is:
* Die gebruik van 'n "ontkoppelende" kapasitor op elke aktiewe toestel (oor die kragbron gekoppel en so na as moontlik aan die toestel)
* Stygtydbeheer op die hoëspoedseine deur gebruik te maak van 'n reeks resistors en filters op die geïntegreerde stroombane se kragvoorsiening.
* Skerms word gewoonlik as laaste uitweg gebruik nadat ander tegnieke misluk het omdat dit die koste van toestelle beduidend verhoog.

Die doeltreffendheid van die straling hang af van die hoogte bo die grond en die lengte van die geleier relatief tot die golflengte van die seinkomponent. Teen laer frekwensies, bv. 133 MHz, is die bron van die straling bykans uitsluitlik deur toevoer/afvoer-kabels.

Die meeste lande het wetlike vereistes waaraan elektroniese en elektriese hardeware moet voldoen in terme van die hoeveelheid elektromagnetiese steurings wat hulle moet kan weerstaan en hoeveel hulle mag uitstraal.
Eksterne skakels

* Engelse woordelys van Elektromagnetiese steurings- en afskermingsbegrippe


Kategorie:Elektronika
Żydowska Organizacja Bojowa

Die Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB, Pools vir "Joodse Gevegsorganisasie; ook genoem ייִדישע קאמף אָרגאניזאציע in Jiddisj) was 'n versettingsbeweging tydens die Tweede Wêreldoorlog wat 'n belangrike rol gespeel het in die Warskou Ghetto Opstand. Die organisasie het ook aan ander noemenswaardige versetsaktiwiteite deelgeneem, soos die Warskou Opstand. 'n Tweede Joodse versetbeweging, genaamd Żydowski Związek Walki wat hoofsaaklik uit voormalige offisiere van die Poolse Weermag bestaan het, was net so instrumenteel in die Joodse gewapende verset.


Kategorie:Sjoa
Żydowski Związek Wojskowy

Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW, Pools vir "Joodse Militêre Unie") was 'n ondergrondse versettingsbeweging tydens die Tweede Wêreldoorlog en werksaam in die Warskou Ghetto area. Die beweging het ook aan die Warskou Ghetto Opstand deelgeneem. Dit is hoofsaaklik deur voormalige militêre offisiere van die Poolse leër in 1939 gestig, kort na die Duitse inval van Pole.

Aangesien die ŻZW nou verbind was met die nasionalistiese Armia Krajowa (AK), het die kommunistiese owerheid na die oorlog die uitgewing van boeke en artikels oor die ŻZW onderdruk, met die gevolg dat hul rol in die ghetto opstand lank onderskat was, in teenstelling met die linkse Joodse organisasie Żydowska Organizacja Bojowa ("Joodse Gevegsorganisasie") wie se rol in die stryd beter gedek word in moderne studies en ondersoeke.
Verwysings

Kategorie:Sjoa
FC Rooiwit Erfurt

FC Rooiwit Erfurt is 'n Duitse sokkerklub uit Erfurt, hoofstad van die deelstaat Thuringen.
Geskiedenis

Op 25 Mei 1895 is die Cricket Club Erfurt gestig wat sy naam 'n jaar later verander het in SC Erfurt 1895. Die klub was in 1900 medestigter van die Duitse sokkerbond.

In 1909 het die klub as kampioen van Midde-Duitsland deelgeneem aan die eindronde om die nasionale titel, maar is deur Phönix Karlsruhe in die halfeindronde uitgeskakel. In 1933 het die span in die Gauliga meegeding, destyds die hoogste klas. Na die Tweede Wêreldoorlog is die klub deur die Geallieerdes ontbind, maar anders as die meeste ander beduidende klubs in Duitsland is die klub nooit herstig nie.

'n Nuwe klub, SG Erfurt-West, is opgerig as plaasvervanger vir SC Erfurt 1895 en VfB Erfurt. Die klub is kort hierna herdoop, eers na Fortuna Erfurt, toe BSG KWU en eindelik na BSG Turbine Erfurt. In 1950 was die klub medestigter van die DDR-Oberliga en behaal 'n 4de plek. In dieselfde jaar haal die span die eindstryd van die Oos-Duitse beker (FDGB-Pokal), maar verloor met 4-0 teen BSC Eisenhüttenwerk Thale. In 1951 eindig die klub boaan die punteleer saam met BSG Chemie Leipzig en het 'n beter doelverskil gehad, maar destyds is daar nog nie na doelverskil gekyk nie. In 'n eindwedstryd in Chemnitz voor 60 000 toeskouers verloor Erfurt met 0-2. Die klub het uiteindelik wel 2 keer kampioen geword (1954 en 1955).

In 1966 het die DDR sokkerowerhede besluit om die sokkerafdeling van BSG Turbine Erfurt met die sokkerafdeling van BSG Optima Erfurt saam te smelt in een van 11 Oos-Duitse “fokus“-klubs waarheen van die land se beste talent oorgeplaas is om spelers vir die nasionale span te ontwikkel. Die nuwe klub sou bekend staan as FC Rooiwit Erfurt.

Hierna het die klub egter nie weer groot hoogtes gehaal nie en kon eers weer in 1980 die eindstryd om die Oos-Duitse beker haal, waar hy deur FC Carl Zeiss Jena verslaan is.

Na ’n suksesvolle laaste seisoen in die DDR-Oberliga het die klub direk gekwalifiseer vir die 2. Bundesliga, asook die UEFA-beker.
Erelys

* Oos-Duitse kampioen
** 1954, 1955
Onlangse ligaposisionering
Eksterne skakels

* Amptelike klubblad
* RWE-Community
* Ondersteunersblad
* Abseits Guide to German Soccer


Erfurt
Treblinka-verdelgingskamp

duimnael|200px|'n Herdenking by die voormalige Treblinka. Elke steen verteenwoordig 'n dorp of stad wie se Joodse bevolking in die kamp uitgeroei is.
duimnael|200px|

Treblinka was 'n Nazi verdelgingskamp in Duits-besette Pole tydens die Tweede Wêreldoorlog. Verdelgingskampe soos die een by Treblinka is gebruik tydens die Joodse volksmoord, of Sjoa, vir die sistematiese uitroeiing van mense wat deur die Nazi's as submense gekategoriseer is. Die kamp was in gebruik van Julie 1942 tot Oktober 1943. Oor die 780 000 mense is daar vermoor, die plek met die tweede hoogste dodetal naas die Auschwitz II (Birkenau)-verdelgingskamp.
Verwysings
Eksterne skakels

* Treblinka // Holocaust Encyclopedia


Kategorie:Geskiedenis van Pole
Kategorie:Nazi-konsentrasiekampe
Joodse Ghetto-polisie

Die Joodse Ghetto Polisie (Duits: Jüdische Ghetto-Polizei, Jüdischer Ordnungsdienst) was die berugte Joodse ghetto polisie eenhede wat in die ghetto's deur die Joodse Judenrat rade onder bevel van Nazi-Duitsland georganiseer is.

Oor die algemeen het die eenhede bestaan uit Jode met geen verbintenis met die gemeenskap waaroor hulle toesig gehou het nie en op wie vertrou kon word om Duitse bevele uit te voer, soos om met die deporterings na die verdelgingskampe te help.
Eksterne skakels

*Judischer Ordnungsdienst
*Am I a Murderer? 'n Verslag deur 'n Joodse ghetto polisieman
Fotografie

*Joodse Polisie in Westerbork
*Joodse Polisie Station in the 4de distrik van die Warskou Ghetto
*Die liggame van Joodse polisiemans wat deur die SS tereggestel is tyden die Warskou Ghetto Opstand.


Kategorie:Polisie
Kategorie:Sjoa
FK 03 Pirmasens

FK 03 Pirmasens is 'n Duitse sokkerklub uit Pirmasens in Rynland-Palts.

Die klub is as FC Pirmasens in 1903 gestig, maar in 1905 stig SK 1905 Pirmasens by die klub af net om in 1919 weer by die klub aan te sluit, maar splits in dieselfde jaar weer af as SG 05 Pirmasens. In 1925 neem die klub sy huidige naam aan.

In Suidwes-Duitsland was Pirmasens een van die groot spanne en na die oprigting van die Gauliga in 1933 word die klub 3 keer visekampioen (1934-1936). In 1942 onttrek die klub egter na 'n 0-26 nederlaag teen 1. FC Kaiserslautern, nadat die klub heelwat spelers aan die Tweede Wêreldoorlog verloor het.

Met die oprigting van die Bundesliga in 1963 was Pirmasens in die Regionalliga ingedeel en het daar vir 11 seisoene meegeding tot met die oprigting van die 2. Bundesliga. Die klub het altyd in die boonste helfte van die punteleer geëindig en 4 keer deelgeneem aan die eindronde om promosie na die Bundesliga, maar kon nooit promoveer nie. Sedertdien kon die klub nog nie weer die hoogtes van weleer bereik nie.
Onlangse ligaposisionering
Eksterne skakels

* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer


Pirmasens
Heidelberg

Heidelberg kan na enige van die volgende dorpe of stede verwys:

* Heidelberg, Duitsland.

* Heidelberg, Gauteng in Suid-Afrika.
* Heidelberg, Wes-Kaap in Suid-Afrika.

* Heidelberg, Pennsilvanië in die Verenigde State
* Heidelberg, Texas in die Verenigde State.
* Heidelberg, Mississippi in die Verenigde State.
* Heidelberg, Minnesota in die Verenigde State.

* Heidelberg, Victoria in Australië.

* Heidelberg, Ontario in Kanada.
Holstein Kiel

Holstein Kiel is 'n Duitse sokkerklub uit Kiel in Sleeswyk-Holstein en is in 1900 gestig as 1. Kieler Fussball Verein. Die klub se grootste prestasie was toe dit in 1912 Duitsland se nasionale kampioen geword het deur Karlsruher FV in die eindstryd te verslaan.

Na die Eerste Wêreldoorlog het die klub met FC Holstein saamgesmelt en sy huidige naam aangeneem. In die jare 20 van die vorige eeu het die klub verskeie kere die uitspeelwedstryde om die nasionale titel gehaal, maar is altyd vroeg uitgeskakel. In 1930 het die klub weer die eindstryd gehaal, maar teen Hertha BSC Berlyn verloor.

Tydens die Derde Ryk is 16 eerste klasse ingevoer en Kiel is ingedeel by die Gauliga Nordmark. In 1942 is die Gauliga Nordmark opgedeel in die Gauliga Hamburg en die Gauliga Sleeswyk-Holstein. Sterk klubs soos Hamburger SV was dus nie meer in Kiel se kompetisie nie en die klub kon maklik die uitspeelwedstryde haal. In 1943 haal die klub die halfeindstryd, maar word deur die uiteindelike kampioen Dresdner SC uitgeskakel.

Na die Tweede Wêreldoorlog was die gloriejare van die klub verby. In 1965 het Kiel 'n geleentheid om promosie na die Bundesliga gemis nadat die klub die Regionalliga Noord gewen het, maar nie suksesvol was in die uitspeelwedstryde nie.
Erelys

Duitse sokkerkampioen
: 1912
Onlangse ligaposisionering
Eksterne skakels

* Amptelike klubblad
* Abseits Guide to German Soccer

Kiel
Kategorie:Kiel
25-paar kleurkode

duimnael|regs|275px|25-Paar Kleurkode Kaart

Die 25-paar kleurkode is 'n kleurkode wat gebruik word om indiwiduele geleiers in 'n soort elektriese kommunikasiekabel naamlik gedraaide draadpaarkabels te identifiseer. Die kleure word op die isolasie aangebring wat die geleiers bedek. Die eerste kleur word gekies uit 'n groep van vyf kleure en die ander vanuit 'n tweede groep van vyf kleure wat 'n totaal van 25 moontlike kombinasies van twee kleure gee.

* Die eerste groep van kleure is, in volgorde: wit, rooi, swart, geel, pers.
* Die tweede groep van kleure is, in volgorde: blou, oranje, groen, bruin, grys.

Die 25 kombinasies word op die beeld hier aan die regterkant aangedui.

Die 25 kombinasies word ook op die onderstaande tabel aangetoon en toon die kleur vir elke draad ("1" en "2") en die paarnommer sowel as die kaart na die paarnommer soos vertoon in die beeld verder ondertoe.

Die eerste vyf kombinasies word baie algemeen in telekommunikasie- en datakabels aangetref.


Soms sal elke draad in 'n paar 'n gekleurde streep of ringe hê met die kleur van sy ooreenstemmende gepaarde draad. Dit maak dit maklik om te identifiseer tot watter paar 'n gegewe draad behoort. Anders sou mens die kleurkaart moet gebruik om vas te stel watter kleure fisies saamgedraai moet word.


Wanneer dit gebruik word vir gewone analoë dienste, word die eerste draad gewoonlik as die gronddraad gebruik, die positiewe kant van die gelykstroom stroombaan, terwyl die tweede draad aan die negatiewe kant van die stroombaan verbind word.

Vir kabels wat meer as 25 pare bevat, word die eerste 25 pare gemerk met 'n Wit/Blou lint, die tweede 25 pare met 'n Wit/Oranje lint ensovoorts tot by die 25ste verbindingsgroep (625 pare), wat 'n Pers/Grys lint sal hê. Die patroon begin dan weer van voor af en word dan weer herhaal.


Kategorie:Rekenaarnetwerke
Kategorie:Telekommunikasie
Gwardia Ludowa

duimnael|200px|
duimnael|200px|

Gwardia Ludowa (Pools vir "Die mense se beskermers") was 'n kommunistiese gewapende organisasie in Pole wat deur die Sowjets-geskepde Poolse Werkersparty georganiseer was. Die GL was op 6 Januarie, 1942 gestig en het in 1944 by die Armia Ludowa aangesluit.

Die groep se hooftaak was om teen Nazi-Duitsland te veg tydens die Tweede Wêreldoorlog, deur middel van partisaanse oorlogvoering, sabotering en opstandingsbewegings. Gwardia Ludowa was ook aan die intelligensie dienste van die Sowjetunie verbind.


Kategorie:Geskiedenis van Pole
Kategorie:Tweede Wêreldoorlog
Louis Tregardt

Louis Tregardt (10 Augustus 1783 Kango, Swellendamdistrik – 1838 Delagoabaai) was 'n welgestelde grensboer in die oostelike Kaapland en een van die eerste Voortrekkerleiers. Die dorp Louis Trichardt in Limpopoprovinsie is na hom vernoem.
Biografie

Louis Tregardt is in die Swellendamdistrik gebore in die wyk Kango, vandag Oudtshoorn, as die oudste van die vier kinders van Carolus (Karel) Johannes Tregard en Anna Elisabeth Nel.
Louis was 'n kleinseun van Carolus Gustav Tregard (van die Sweeds: trädgard wat tuin beteken) wat in 1742 uit Swede as seeman in diens van die VOC na die Kaapkolonie geïmmigreer het. In die Kaap is Tregard in 1744 met Susanna Kuun getroud. Soms is die van Trigardt geskryf, wat na 1881 na Trichardt verander is, weens 'n misgissing dat hulle van Franse afkoms was.

Louis Tregardt is op 4 November 1810 in Graaff-Reinet met Martha Elisabeth Susanna Bouwer getroud. Tregardt het in die Oos-Kaap geboer totdat hy in 1835 een van die eerste Voortrekkerleiers geword het om tydens die Groot Trek na die binneland te trek en die Kaapkolonie te verlaat. Hy het tot by die Soutpansberg gebied getrek in wat nou die Limpopoprovinsie is. Tregardt en sy trekgeselskap kamp vanaf Mei 1836 tot Augustus 1837 naby wat vandag die dorp Louis Trichardt is.

Tregardt is op 25 Oktober 1838 op die ouderdom van 55 te Delagoabaai aan malaria oorlede.
Louis Tregardt se dagboek

Met sy dagboek, wat hy tussen 1836 en 1838 geskryf het, het Tregardt nie net waardevolle inligting oor onder meer die Voortrekkers en die landstreke, klimaat en leefwyse van die swart volkere langs hulle roete versamel nie, maar ook 'n aanduiding van die destydse Kaaps-Nederlandse skryftaal en Afrikaanse spreektaal gegee. Laasgenoemde se sinsbou en idiome het Tregardt se Nederlands reeds sterk beïnvloed en is derhalwe reeds deur Afrikaanse taalkundiges ontleed.

Die eerste uitgawe van die dagboek, wat eerder uit persoonlike aantekeninge bestaan het en dus nie eintlik vir publikasie bedoel was nie, is in 1917 deur G. Preller uitgegee. 'n Nuwe uitgawe is in 1964 deur T.H. le Roux van 'n taalkundige inleiding, aantekeninge en 'n glossarium voorsien.
Sien ook

* Carolus Tregardt, sy oudste seun.
* Louis Trichardt-gedenktekens
* S.P.E. Trichard, sy kleinseun.
Bronne

* Le Roux, T.H.: Die dagboek van Louis Trigardt, uitgegee met inleiding, aantekeninge en glossarium. Pretoria 1964
* Preller, G.: Dagboek van Louis Trichardt, 1836–1838. Bloemfontein 1917; tweede hersiene uitgawe, Kaapstad 1938
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Voortrekkerleiers
Kategorie:Geboortes in 1783
Kategorie:Sterftes in 1838