JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Eṣinṣin

Àwọn eṣinṣin jẹ́ kòkòrò ninu ito awon oníyẹ̀ẹ́meji (Diptera; lati ede Griiki di = meji, ati ptera = iye). Iyato won kedere si awon kokoro miran ni esinsin ni iye ifo meji ni aya-arin ati pair of haltere meji, to wa lati iye eyin, ni aya-ikeyin. (Awon irueda esinsin kan yato nitoripe won ko le fo). Awon kokoro miran ti won tun ni iye to unsise ati iru halteres kan ni Strepsiptera, won si yato si awon esinsin nitoripe awon Strepsiptera ni halteres won ni aya-arin ati iye ifo won ni aya-ikeyin.
thumb|400px|Aworan iru esinsin orisirisi merindinlogun



Ẹ̀ka:Kòkòrò
Ẹṣin

thumb|Esin pelu esin miiran ni ile koriko
Kini awon esin?

Esin je eranko pelu ese merin, o n gbé ni ile koriko ati o le saré kiakia. Awon esin le saré pelu iyara ti mokanlelaadorin kilomita ni wakati okan (71km/w). Awon esin je orisirisi awo, won ni gògò ati won ni iru. Awon esin, won ko nilo lati jokoo lati sun, won le sun nigba ni won dide. Awon esin le fo ga, won le fo mita meji ni orun! Awon esin le ri fere ọ̀ọ́dúnrún-o-lé-ogota iyi yika won!

Ẹṣin naa (Equus ferus caballus) jẹ ẹran-ọsin ti ile, ti o yatọ, ti o ni ẹsẹ. O jẹ ti idile taxonomic Equidae ati pe o jẹ ọkan ninu awọn ẹya meji ti Equus ferus. Ẹṣin naa ti wa lati ọdun 45 si 55 sẹhin lati ẹda oni-ika ẹsẹ kekere kan, Eohippus, sinu ẹranko nla, oni-ika ẹsẹ kan ti ode oni. Awọn eniyan bẹrẹ awọn ẹṣin ile ni ayika 4000 BC, ati pe a gbagbọ pe ile-ile wọn ti ni ibigbogbo nipasẹ 3000 BC. Awọn ẹṣin ti o wa ninu awọn ẹka caballus jẹ ile-ile, botilẹjẹpe diẹ ninu awọn olugbe ile n gbe inu egan bi awọn ẹṣin ẹlẹgẹ. Awọn olugbe ilu wọnyi kii ṣe awọn ẹṣin igbẹ otitọ, nitori pe a lo ọrọ yii lati ṣe apejuwe awọn ẹṣin ti a ko tii wa ni ile. Awọn ọrọ ti o gbooro, amọja ti a lo lati ṣe apejuwe awọn imọran ti o ni ibatan equine, ti o bo ohun gbogbo lati anatomi si awọn ipele igbesi aye, iwọn, awọn awọ, awọn ami-ami, awọn iru-ara, ibi-aye, ati ihuwasi.
thumb|esin pelu idaraya
Awọn ẹṣin jẹ adaṣe lati ṣiṣẹ, gbigba wọn laaye lati yara sa fun awọn aperanje, nini oye iwọntunwọnsi ti o dara julọ ati idahun ija-tabi-ofurufu to lagbara. Ni ibatan si iwulo yii lati sa fun awọn aperanje ninu egan jẹ iwa dani: awọn ẹṣin ni anfani lati sun mejeeji ni dide ati dubulẹ, pẹlu awọn ẹṣin ti o kere ju ti n tọju lati sun ni pataki ju awọn agbalagba lọ. Awọn ẹṣin abo, ti a npe ni mares, gbe awọn ọmọ wọn fun nkan bii oṣu mokanla (11), ati ọdọ ẹṣin kan, ti a npe ni foal, le duro ati ṣiṣe ni kete lẹhin ibimọ. Pupọ julọ awọn ẹṣin ti ile bẹrẹ ikẹkọ labẹ gàárì tabi ni ijanu laarin awọn ọjọ-ori meji ati mẹrin. Wọn de idagbasoke agba ni kikun nipasẹ ọjọ-ori marun, ati ni aropin igbesi aye laarin ọdun marundinlogbon ati ogbon (25 - 30).
thumb|okurin se ije lori esin


thumb|Awon jagun-jagun lori ese re
Itokasi

Ẹ̀ka:Eranko ile
Ẹ̀ka:Àwọn àmì-ìdámọ̀ oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà
Òṣogbo

Òṣogbo jẹ́ ìlú ńlá kan ní ìpílẹ̀ Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, bákan náà ni ó jẹ́ olú ìlú fún ìpínlẹ̀ náà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà. Ọ̀gbẹ́ni Adémó̩lá Adélékè ni Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lọ́wọ́lọ́wọ́. Òṣogbo di olú ìlú fụ́n Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní ọdun 1991. Bákan náà ni ó tún jẹ́ olú ilé-iṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ fún ìlú Òṣogbo, tí ilé-iṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ náà sì wà ní Òke Báálẹ̀, nígbà tí ìjọba ìbílẹ̀ Ọlọ́rundá ń ṣojú agbègbè Ìgbóǹnà nílú Òṣogbo.
Àwọn ìtọ́ka sí

Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun

Ẹ̀ka:Òṣogbo
Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun
Bùrúndì

Bùrúndì (pipe ), lonibise bi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Bùrúndì (, ; , ), je orile-ede ademolesarin ni agbegbe awon Adagun Ninla ni Apailaorun Afrika to ni bode mo Rwanda ni ariwa, Tanzania ni ilaorun ati guusu, ati Orile-ede Olominira Oloselu ile Kongo ni iwoorun. Oluilu re ni Bujumbura. Botilejepe orile-ede na je ademolesarin, opo bode re ni apa guusuiwoorun wa niwaju Adagun Tanganyika.

Awon Twa, Tutsi, ati Hutu ni won ti ungbe ni Burundi latigba ti orile-ede na ti je didasile ni orundun marun seyin. Burundi je jijoba lelori bi ileoba latowo awon Tutsi fun ogorun meji odun. Sugbon latibere orundun ogun Jemani ati Belgium gba ori ibe won si so ibe di ileamusin to ruko re unje Ruanda-Urundi.

Cobalt ati baba ni meji ninu awon ohun alumoni ti Burundi ni. Bakanna Burundi unta kofi ati suga.
Àwọn ìpínlẹ̀ ìjọba

Burundi jẹ́ pípín sí ìgbèríko 18, 117 communes, and 2,638 collines (hills). Provincial governments are structured upon these boundaries. In 2000, the province encompassing Bujumbura was separated into two provinces, Bujumbura Rural and Bujumbura Mairie. The newest province, Rumonge, was created on 26 March 2015 from portions of Bujumbura Rural and Bururi.
Itokasi
Action Group

Ẹgbẹ́ ìṣèlú Action Group jẹ́ ìkan nínú àwọn lààmì-laaka ẹgbẹ́ òṣèlú ajìjà òmìnira fún orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n dá sílẹ̀ ní Ìlú Ìbàdàn n inú oṣù kẹta ọdún 1951 láti ọwọ́ alagba Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ [] Ìdí tí wọ́n fi dá ẹgbẹ́ yí sílẹ̀ ni láti rú ìmọ̀sílára àwọn ọmọ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà láti gbé ìgbésẹ̀ àti darapọ̀ mọ́ àwọn ẹgbẹ́ ìṣèlú tókù gba òmìnira, àti láti dá ẹgbẹ́ ìṣèlú NCNC lọ́wọ́ kọ́ pàá pàá jùlọ ní apá Ìwọ̀-Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ikọ̀ tí wọ́n jẹ́ àpapọ̀ Ẹgbẹ́ ọmọ Odùduwà tí Alàgbà Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ dá sílẹ̀ nígbà tí ó wà ní London gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́.
Ìtàn egbé òsèlú náà

Ni odun 1941, Obafemi Awolowo bèrè egbé Nigerian Youth Movement ní ìlú Ibadan láti ma kó awon òtòkùlú ìlú tí o kàwé. Ni odun 1945, Awolowo tún dá egbé Omo Oduduwa sílè láti mu ki isopo wa larin Yoruba.

Wón ni egbé náà ji se egbe òsèlú sùgbón o wa fun tokunrin tobinrin ile Yorùbá láti mu idagbasoke bá Yorùbá. Òpòlopò eniyan ní ìwò-oorun Nàìjíríà ló se atileyin fun egbé náà.

Ni March 21, odun 1951, Oloye Obafemi Awolowo da egbé Action Group kalè ni ìlú Ibadan. Ni osu kerin odun 1951, Oloye Samuel Akinsanya mú àbá wa pé kí wón pé àwon òtòkùlú ènìyàn ní ìwò-oorun Nàìjíríà láti darapò mó egbé òsèlú náà. Òpòlopò òtòkùlú oloye ni o kopa ninú ipade tí o wáyé ni Ìbàdàn ní osù kèwá dun 1951, láti da egbé òsèlù náà kalè. Bi o tilè jé wipé Dókítá alabere Akinola Maja ti o dari ipade náà ki ise Oloye.
Àwọn ìtọ́ka sí
Chima Nwafor

Chima Nwafor (alaisi 25 March, 2005) je oloselu omo ile Naijiria ati igbakeji gomina ipinle Abia si Orji Kalu. O ku ni March 21 2005 won si sin in ni September 2 2006 ni ulu re ni Umuojima ni Ipinle Anambra. Ko pe ti won yo o kuro ni ori oye ti o fi ku. Won se isn idagbere fun un ni St Clement's Anglican Church, Umuojima ni Osisioma Nwa Local Government ni Ipinle Anambra. Alufaa ti o se isn fun un ni Ugochuchwu Ezeoke.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà
Adebayo Alao-Akala

Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹ́ta oṣù kẹfà ọdún 1950, ó sì kú ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kínní ọdún 2022 (1950 - 2022). Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà jẹ́ olóṣèlú àti Gómìnà nígbà kan rí ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2019, ó díje dupò Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lẹ́ẹ̀kan si lábẹ́ ẹgbẹ́-òṣèlú Action Democratic Party(ADP) ṣùgbọ́n ó yára dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ All Progressive Party(APC) kí ìdìbò ó tó wáyé.

Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà jẹ igbakeji gomina ipinlẹ Ọyọ lati oṣu karun-un ọdun 2003 si oṣu kinni ọdun 2006 ti o tẹle Rashidi Ladoja nigba ti wọn yọ ọ lẹnu, ṣugbọn nigba to tun pada si ọfiisi nigba ti Ladoja pada sipo ni oṣu kejila ọdun 2006. Ni ọdun 2007 ni wọn dibo yan gomina, o tun di ibo lodun 2011 fun Abiola Ajimobi ti Action Congress of Nigeria. O ku ni ọjọ 12, Oṣu Kini, ọdun 2022.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́
Ẹ̀ka:àwọn ọmọ Ògbómọ̀ṣọ́
Robert Menzies

Robert Gordon Menzies je oloselu omo ile Australia ni Menzies. A bi i ni 1894. O je olootu ijoba ile Australia fun odun mokandinlogun. Ilu Jepart ni won ti bi i ni Victoria. O gba oye ninu ofin ni University Melborne. Ni aarin 1928 si 1934, o wa ni Victoria State Legislature. Nigba ti o se, o wo federal House of Representative. O di Attorney General ile Australia ni aarin 1935 si 1939. Leyin igba ti J. A. Lyons ku ni Menzies wa di olootu Australia. O fi ori oye sile funraare ni 1966.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Austrálíà
Olusegun Agagu

Olusegun Kokumo Agagu (born 16 February 1948) je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo lati 29 May, 2003 titi di 23 February, 2009 nigbati Ile-ejo Alatunejoda ni Ilu Benin fagile idiboyan April 2007 nitori pe ko bo fin mu.

Wọ́n bí i ní ferbruary 16, 1948 ní Òkìtìpupa; Ondo State. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ ní St Luké’s Anglican School, Òkìtì pupa ní 1954. Ó tún lọ sí Ebenezer Methodist School, Òkè-Àdó, Ìbàdàn ní 1958. Ó tún lọ sí Baptist Primacy School, Sabon-gari, Kano. Ó wá parí ẹ̀kọ́ primary School rẹ̀ ní Ebenezer African Church School, Ibadan. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí ìbàdàn Grammar School ní 1961. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí University Ìbàdàn láti ka Botany. Torí pé ó mọ Geology dáadáa, wọ́n fún un ní ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ Gulf oil láti ka Geology lẹ́yìn ọdún kìíní. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní University, ó bá Guif oil ṣiṣẹ́ fún ọdún méjì kí ó tó wá gbṣẹ́ sí University of Ìbàdàn gẹ́gẹ́ bí Assistant Lecturer ní 1972. ó lọ kàwé fún oye master rẹ̀ ní University of Texas láàrin 1973 sí 1974. Ó gbá PhD ní Petroleum Geology ní ní University of Ìbàdàn ní 1978. Ní 1988. ó fi UI sílẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ síi ṣe òṣèlu. Kò pé lẹ́yìn èyí, ó di igbákejì Gómínà ìpínlẹ̀ Oǹdó. O sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó láti 2003 títí di ìgbà tí a ń kòwé yòí ní 2008.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Òndó
Ìpínlẹ̀ Mississippi

Mississippi
Ipinle kan ni ile Amerika ni o n je Mississippi. Awon eniyan ti o wa nibe to 2,217,000. Olu-ilu ibe ni Jackson. Awon ara Panyan-an wa si ile yii ni 1540. Awon ara Faranse wa do si ibe 1699. Awon ara Geesi segun awon Faranse ni 1763. Ni odun 1817 ni Mississippi dara po mo Union. Awon eru po ni ibe o si ni opolopo plantation. O duro ti awon Confederate ninu ioja abele ile Amerika. Odo kan wa ni ipinle yii ti o n je Mississippi. Odo yii ni o gun nju ni ile Amerika. Ti a ba pa odo yii ati Missouri po, awon ni o gun ju ni gbogbo aye. Mississippi gun to maili 2,350.. Oun ati Missouri gun to 3,700 ni ibuso. Odun 1541 ni won se awari Mississippi ni Memphis, Tennessee. Omo ile Panyan-an ti o se awari re ni won n pe ni Hernando de Soto.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Ìpínlẹ̀ Missouri

Missouri je Ipinle kan ni ile Amerika. Aarin gbungbun iwo-oorun ile Amerika ni ipinle yii wa.. Oke kan ti o n je Ozark Mountain wa nibe. Ibe naa ni omi kan ti o n je Missouri wa. Apapo omi Missouri yii ati Mississippi ni odo ti o gun ju ni agbaye. Ile-ise po ni ipinle tii. Awon eniyan ti o n gbe ibe to 4,667,000. Jefferson City ni olu-ilu Missouri sugbon St. Louis ati Kasas City ni awon ilu ti o tobi ju nibe. Awon ile Faranse ni o gba Missouri 1673 ati 1682. Awon ile Amerika gba a ni 1803 o si di ipinle ni 1821. ninu ogun abel ile Amerika, awon Union ni Missouri ja fun.
Àwọn ìtọ́kaśi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Mẹ́ṣíkò

Mexico jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Apá Àríwá Amẹ́ríkà. Èdè Sípéènì ni wọ́n ń sọ níbẹ̀. Apá gúúsù orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ló wà. Àwọn ọmọ Sípéènì ṣẹ́gun Mẹ́ṣíkò l'ọ́dún 1519. Ọ̀pọ̀ àwọn Mestizo wà nínú àwọn ènìyàn tó wà ní Mẹ́síkò, ìyẹn ni àwọn tí òbí wọn jẹ́ apá kan Òyìnbó àti apá kan ọmọ ìbílẹ̀ Mẹ́ṣíkò. L'ọ́dún 1821 orílẹ̀-èdè yìí gbà òmìnira lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà àti ogun. Wọ́n di Orílẹ̀-Èdè Olómìnira l'ọ́dún 1824. Wọn jẹ aṣiwere nitori wọn ro pe ohun gbogbo ko yẹ tabi ibinu.

There is no official language stipulated in the constitution. However, the General Law of Linguistic Rights for the Indigenous Peoples recognizes all Amerindian minority languages, along with Spanish, as national languages and equally valid in territories where spoken. The government recognizes 62 indigenous languages, and more variants which are mutually unintelligible.Comision Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indigenas. CDI. México
Itokasi
Michigan

Michigan je okan ninu awon ipinle ti o loro ju ni ile Amerika ni Michigan. O fi egbe ti Canada ati awon great Lakes maraarun. Awon eniyan to n gbe ibe to 8, 875,000. Won n se kaa pupo ni ipinle yii nitori pe won ni irin. Detroit je okan lara awon ilu pataki ti won ti n se kaa ni Michigan. awon ara ile Faranse ni o koko te Michigan do ni nnkan bii 1600. Awon Geesi gba a lowo won ni 1763. Michigan di ipinle kerindinlogbon ni ile Amerika ni 1837.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìpínlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Ìjì

thumb|awon monamona
Kini Ìjì?

thumb|right|300px|A shelf cloud associated with a heavy or severe [[thunderstorm over Enschede, Netherlands]]

Kini je iji, iji je ohun ni orun ti ni agbara lati parun awon ilé, ilé-iwe, ile itaja, ati awon miiran. Iji je ohun ti je da ti afefe. Gbogbo iji ni ara ati monamona, awon ara ni agbara nla ati awon monamona je da nipa itanna. Awon itanna le pa èniyàn.
Kini mo nilo se nigba Iji wà?

Nigba iji wà, e duro ninu ilé re. Ti e ba jadé, e ma je ni ewu gidigan nitori iji je ole. Nigba iji wo pé, e je ohun ti ga ju, o ma idasesile e lati wole ninu ile. Bi e ko ba ohun ti ga ju, Iji, o ma wo ohun ti ga ju lati wole ninu ile. E jo, nigba Iji wà, e duro ninu ilé re.
Ẹ̀fúùfù

Kini Efuufu (Efufu) tabi afefe?

thumb|Awon patiku afefe (atomu, [[molecules, or ioni) won gbekuro larowoto.]]
thumb|Efufu Nla ni Elie Manitoba 2007
Ẹfúùfù tabi efufu je nigba awon patiku afefe gbekuro, ati e ma mo pe o wa afefe tabi Efufu nigba e lero tabi fowokan ohun ti tutu tìntìn (dièdiè).
Kini Efufu Nla?

Efufu nla tumosi oruko tire. Efufu Nla je efufu ti nla gidigan. Efufu nla wa ewu gidigan, won ni agbara lati jabo ato yo kuro awon ilé ati ilé-iwé lati ilè.
Nibo mo nilo lati duro ni o wa Efufu Nla?

E nilo lati duro ninu aja-ilè labè ilè.

Ẹ̀ka:Àwọn ìrí èlò
Ẹ̀bùn Ọ́skà

Àwọn Ẹ̀bùn Akádẹ́mì tàbí Ẹ̀bùn Ọ́skà jẹ́ ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù tí American Academy of Motion Picture Arts and Sciences ma ń fún olùdarí eré, òṣèrè àtí olùkọ̀tàn fún iṣẹ́ takuntakun ní ilé iṣẹ́ fíìmù. Ayẹyẹ ẹ̀bùn yìí jẹ́ ìkan lára àwọ́n ayẹyẹ èbùn tó lókìkí jùlọ ní gbogbo àgbáyé. Osì tún jẹ́ Ayẹyẹ ẹ̀bùn tó pẹ́ júlọ tí ó si ma ń dàgbeléwò lórí ẹ̀rọ amóùnmáwòran ní orílẹ̀ èdè tó ju igba lọ. Aẁọn ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù bi tiẹ̀ ni Grammy Awards (fún orin), Emmy Awards (fun amóùnmáwòran), àti Tony Awards (fún tíát̀à)
Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ẹ̀bùn Akádẹ́mì
W. E. B. Du Bois

William Edward Burghardt Du Bois ( ; Osu Keji 23, 1868 – Osu Kejo 27, 1963) je ara Amerika to je alakitiyan awon eto araalu, Pan-Afrikanisti, onimo oro-awujo, olukowe itan, oludako, ati olootu. David Levering Lewis to je olukowe itan koole pe, "Nigba ajo ise re fun ojo pipe, W. E. B. Du Bois gbiyanju gbogbo ojutu to se e se si isoro iseleyameya orundun ogun —igbowo eko, propaganda, ilopo, ipinu funraeni tomoorile-ede, awon eto omoniyan, isepinya asa ati okowo, iselu, isekomunisti kariaye, ikoreyinodi, itileyin orile-ede agbaye keta."

Du Bois pari eko re ni Harvard, nibi to ti gba iwe-eri omowe (Ph.D) ninu Itan; leyin re o di ojogbon itan ati oro-okowo ni Atlanta University. O di olori Egbe Omoorile-ede fun Iresiwaju awon Eniyan Alawo (NAACP) ni 1910, o si di oludasile ati olootu iwe-olosoosu NAACP The Crisis. Du Bois bo si akiyesi tomoorile-ede nigba to tako ero Booker T. Washington lati faramo ipinya Jim Crow larin awon alawofunfun ati alawodudu ati igbaetokuro lowo awon alawodudu igbana, o sakitiyan dipo re fun iposi isoju oloselu fun awon alawodudu lati le ba semudaju awon eto arailu, ati idasile elite awon Alawodudu ti won yio sise fun ilosiwaju eya awon omo Afrika Amerika.
Igba ewe

Itan ebi

William Edward Burghardt Du Bois je bibilomo ni ojo 23 Osu Keji odun 1868, ni Great Barrington, Massachusetts, fun Alfred Du Bois ati Mary Silvina Burghardt Du Bois. O dagba ni Great Barrington, ilu to kun fun awon omo Anglo-Amerika. Ebi Mary Silvina Burghardt je ikan larin awon olugbe alawodudu olominira iye die ni Great Barrington, nitori ile ti won ni latojo pipe ni ipinle na. Ebi won wa lati iran asiwaju lati Hollandi ati Afrika. Tom Burghardt, to je eru tele (o je bibilomo ni Iwoorun Afrika larin odun 1730) gba ominira re nipa iwofa (1780) bi ajagun alailokun ninu egbe ajagun Kaptein John Spoor. Gege bi Du Bois se so, opo ninu awon iran asiwaju iya re ni won ko ipa pataki ninu itan agbegbe ibe.

Alfred Du Bois, lati Haiti, ni iran Huguenot lati Fransi ati Afrika. Baba-baba re ni Dr. James Du Bois ti Poughkeepsie, New York. Ebi Dr. Du Bois's gba ebun ile pupo ni Bahamas fun itileyin ti won fun Oba George 3k nigba rogbodiyan Ijidide Amerika. On Long Cay, Bahamas, James Du Bois bi awon omo pupo pelu awon eru re. Nigba to dari de New York ni 1812, James mu John ati Alexander na wa, ti won je meji ninu awon omokunrin re, lati le ba lo si ile-eko ni Connecticut. Leyin ti James Du Bois ku, awon omokunrin alawodudu re je kikolomo latodo awon ebi re bi be o fi tipatipa fi ile-eko sile lati sise. Alexander di onisowo ni New Haven o si gbe Sarah Marsh Lewis niyawo, won si bi opo omo. Larin ewadun 1830 Alexander lo si Haiti lati lo gba ijemogun re. Ibe ni o ti bi Alfred omokunrin re ni bi odun 1833. Alexander pada si New Haven lai mu omo yi lowo tabi iya re na.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn ará Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Sikiru Ayinde Barrister

Sikiru Ayinde Barrister ) je olorin fuji omo ile Naijiria. Ayinde Barrister bere si korin ta ni odun 1966- 2008, Barrister gbe awo orin to po to 127 jade. Ninu won ni Oke Agba (1980), Ijo Olomo (1983), Nigeria (1983), Military (1984), Barry Wonder (1987), Fuji Garbage (1988), Music Extravaganza (1990) ati Fuji Waves (1991).
Ìgbésí Ayé r̀ẹ

A bí Síkírù Àyìndé Barrister nínú ẹb́i Sàláwù Balógun ní ìlú Ìb̀adàn, bàbá rẹ̀ Salawu Balógun jẹ́ Alápatà Ẹran, nígbà tí ìyá rẹ̀ jẹ́ Oníṣòwò pẹ́pẹ̀ẹ̀pẹ́. Ó lọ Ilé-Ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Muslim Mission àti Ilé-Ìwé Model ti Mushin tó wà nílù Èkó. Lẹ́yìn èyí ni ó lọ sí ilé-ìwé àkọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ ti Yaba Polytechnic láti kọ́ nípa ìmọ̀ òǹtẹ̀wé àti àwọn iṣẹ́ ọwọ́ mìíràn. Àyìndé Barrister bẹ̀rẹ̀ iṣé orin kíkọ láti ìgbà kékeré rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 'Ají-Sààrì' tàbí Ají-wérẹ lásìkò Àwẹ̀ àwọn Musulumi; bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ rẹ̀ náà ló ń kọrin pẹ̀lú rẹ̀ . Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Atẹ̀wé fún Ilé-Iṣẹ́ tí ó pọn ọtí Nigerian Breweries, lẹ́yìn náà ni wọ́n gbà gẹ́gẹ́ bí òǹtẹ̀wé ránṣẹ́ ní Ilé-Iṣẹ́ Ológun Ilè Nàìjíríà Nigerian Armylát̀arí akitiyan rẹ̀́, lásìkò ogun abẹ́lé. Ó ṣíṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ọmọ ogun ní Ẹ̀ka kẹwàá '10th Brigade' ti ìpín Kejì '2nd Division' ti Ilé-Iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà lábẹ́ Ọ̀gágun 'Adéníran' ó sì jà fitafita ní Awka, Abagana àti Onitsha.
Ikú àti ìsìnkú rẹ̀

Barrister ku ni ojo 16 osu kejila 2010 ni London nibi to ti lo gba iwosan fun arun ito-suga(diabetes). Isinku re waye ni ogbo ojo osu kejila odun 2010 ni ile re ti o wa ni Eko.
Àwọn ìtọ́ka sí
Ijapo Internet

*Fuji superstar Ayinde Barrister dies at 62
*Discography of Alhaji Chief Sikiru Ayinde Barrister
*Iwadi lori google
*barry profile

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1948
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 2010
Ẹ̀ka:Àwọn akọrin fújì ará Nàìjíríà
Sani Abacha

Sani Abacha (20 September 1943 – 8 June 1998) je Ogagun Ile-Ise Ologun ile Naijiria ati Olori orile-ede Naijiria lati ojo 17 osu Kokanla odun 1993 titi de ojo 8 osu Kefa 0dun 1998 to ku lojiji.
ìgbé ayé rẹ

Wọn bí Abacha ní ìlú Kano ni Nàìjíríà. Ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga tí Nigeria Military Training College tí Ìlú Kaduna Ọgbà ipò igbimọ in Ọdún 1963 leyin tí ó dé láti ikẹ eko tó cadeti ni ìlú Aldershot ni England.
Ìgbà Ikú rẹ

Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹfà ni ọdún 1998,abacha ku si Aṣọ Rock tí àwọn Ààrẹ ni ìlú Abuja.Wọn sìn Abacha ní ìlà náà tí Mùsùlùmí. Àwọn kàn ní májẹ lè ní opáa, àwọn kan ni àwọn apá yàn ni wọ́n paa, àti bẹẹbẹẹ ló ní pàtó kosi ẹni tí ó mọ ìdí ikú rẹ.Lẹ́yìn ikú rẹ, wọn fi Ọgbẹ́ni Abdulsalami Abubakar ṣe olú dárí tí ìpínlẹ́ ni Oṣù Kẹ̀wá ọdún 1998.
Àwon Ìtókasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọ̀gágun ará Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn Ọ̀gá Ọmọṣẹ́ Agbógun Nàìjíríà
Japan

jẹ́ orílẹ̀-èdè erékùṣù ní Ìlà Oòrùn Asia. Ó pàlà pẹ̀lú Òkun Pàsífíìkì, o wa ni ilaorun Okun Japan, Saina, Ariwa Korea, Guusu Korea ati Rosia, o gun lati Okun Okhotsk ni ariwa de Okun Ilaorun Saina ati Taiwan ni guusu. Awon leta ti won fi n ko oruko Japan tumo si "orisun orun", eyi lo je idie ti a fi n pe Japan ni "Ile Iladide Orun".

Japan jẹ́ arkipelago àwọn Erékùṣù 6,852. àwọn erékùṣù ibẹ̀ tí ó tóbi jùlọ ní Honshū, Hokkaidō, Kyūshū àti Shikoku, ti àpapọ̀ wọ́n jẹ́ èdè mẹ́tàdínlọ́gọ́rùún (97%) ìtóbi ilẹ̀ Japan. Opo awon erekusu wonyi je oloke, opo je onileru; fun apere, ibi gigajulo ni Japan, Oke Fuji, je onileru. Japan je orile-ede ikewa to iye awon eniyajulo, pelu awon eniyan ti won to egbegberun 128. Agbegbe Titobiju Tokyo, to ni oluilu de facto Tokyo ati awon ibile ayika re, ni o je agbegbe metropoli titobijulo lagbaye pelu iye eniyan to to egbegberun 30.

Iwadi iseoroayeijoun fihan pe awon eniyan ti ungbe ni Japan lati igba to ya bi igba Okutaijoun Oke. Igba akoko ti a ko gbo nipa oruko Japan ninu iwe akoole je ninu awon iwe itan Saina lati orundun 1k SK. Ipa latodo awon orile-ede miran je titele pelu idagbe igba pipe bo se han gbangba ninu itan Japan. Ni igbeyin orundun 19k ati 20k ijabori ninu Ogun Saina ati Japan Akoko, Ogun Rosia Japan, ati Ogun Agbaye 1k gba Japan laye lati fe ile re nigba itoja ogun. Ogun Saina ati Japan Keji odun 1937 tan titi de Ogun Agbaye 2k, to wa sopin ni 1945 leyin ijubombu atomu si Hiroshima ati Nagasaki. Lati igba atunse ibagbepo re ni 1947, Japan ti di oba onibagbepo olokan pelu obaluaye atiileasofin aladiboyan tounje Diet mu.

Alagbara itokowo ninla, Japan ni o ni itokowo keta totobijulo lagbaye gegebi GIO oloruko ati gegebi ifiwe agbara iraja. Bakanna o tun je atajalode kerin titobijulo ati arajalatode kerin titobijulo lagbaye. Botilejepe Japan lonibise ti jowo eto re lati gbe ogun, o di ile-ise ologun odeoni mu fun abo ati ise alafia. Leyin Singapore, Japan lo ni ipaniyan to kerejulo lagbaye. Gegebi UN ati WHO se diye, Japan lo ni ireti igbeaye gigunjulo larin gbogbo awon orile-ede lagbaye. Bakanna o tun ni iku omo-owo tokerejulo keta, gegebi UN se so.
Itokasi
Adó-Èkìtì

Adó Èkìtì jẹ́ ìlú ńlá kan ní apá Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríàtí ó sì jẹ́ olú-Ìlú fún Ìpínlẹ̀ Èkìtì.
Títóbi àti bí èrò ṣe pọ̀ níbẹ̀

Gẹ́gẹ́ bí ètò ìkànìyàn ti ọdún 2006 ṣe sọ wípé àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé ní ìlú Adó Èkìtì yálà Yorùbá Èkìtì ni, tàbí ẹ̀yà míràn jẹ́ 308,621, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé àwọn Èkìtì látòkè délẹ̀ jẹ́ ọkàn lára ẹ̀yà Yorùbá, amọ́ tí wọ́n tún tan diẹ̀ mọ́ Ẹdó. Edó-Èkìtì tàbí Adó-Èkìtì ni àwọn Yorùbá má ń sábà pe ẹni tí ó bá wá láti Ìpínlẹ̀ Èdo tàbí Adó. Ohun tí ó fàá ni wípé àṣà àti ìṣe wọn wọnú ara wọn bí eegun ti wọnú ẹran..
Etò ẹ̀kọ́ ibẹ̀

Ìlú Adó ní ilé-ẹ̀kọ́ ti ìjọba Ìpínlẹ̀ tí wọ́n ń pe ní Yunifásitì Ado Ekiti amọ́ tí wọ́n ti yí padà sí Ekiti State University. Bákan náà ni ilú náà tún ní ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Adáni tí ó ń jẹ́ Afe Babalola University tí ó wà ní ìlú Adó-Èkìtì, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n tún ní ilé-ẹ̀kọ́ akọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ Pólì tí ó jẹ́ ti ìjọba apápọ̀ tí wọ́n pe ní Federal Polytechnic, Ado-Ekiti, wọ́n sì tún ní ilé-ẹ̀kọ́ ti gbogbonìṣe Pólì ti aládàáni tí wọ́n pè ní Crown polytechnic, Odo, Ado-Ekiti
Ètò ọrọ̀ aje wọn

Lára àwọn obun tí wọ́n fi ń ṣọrọ̀ aje ní ìlú Adó-Èkìtì ni kí á gbohùn sáfẹ́fẹ́, lára àwọn ilé-iṣẹ́ ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ tí ó jẹ́ amóhù-máwòrán ti ìjọba àpapọ̀ Nigerian Television Authority (NTA) ti ó wà ní ìlú Adó-Èkìtì. Bákan náà ni wọ́n tún ní ilé-iṣẹ́ amóhù-máwòrán ti Ìpínlẹ̀ tí wọ́n pe ní Ekiti State Television (BSES). Àwọn ilé-iṣẹ́ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ ti asọ̀rọ̀-mágbèsì náà kò gbẹ́yìn, lára wọn ni:
* Radio Ekiti, Progress FM Ado Ekiti, tí ó jẹ́ ti ọmọ ilé-ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Adeyeye.
* Fresh FM, tí ó jẹ́ ti gbajú-gbajà olórin ẹ̀mí Yínká Ayéfẹ́lẹ́.
Oríṣiríṣi ohun ọrọ̀ aje ni ó wà ní ìlú Adó, tí àwọn ènìyàn sì ṣòwò kárà-kátà ohun ọ̀gbìn oríṣiríṣi bíi: ẹ̀gẹ́, iṣu, àwọn nkan oníhóró lóríṣirí, tábà òwú tí wọ́n sì ma ń ṣe iṣẹ́ aṣọ híhun àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ètò ìṣèjọba ìbílẹ̀

Lọ́wọ́ lọ́wọ́, ẹni tí ó jẹ́ adarí ìbílẹ̀ pàtàkì akọ́kọ́ ní ìlú Adó ni Ọba tàbí Èwí Adó ni Rufus Aladesanmi III tí wọ́n jẹ́ Èwí ti Adó, tí wọ́n tẹ́rí gbadé lẹ́yì Èwí àná, Ọba Samuel Adeyemi George-Adelabu I ní ọdún 1990.
Àwọn Itọ́ka sí