JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਂ

ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਂ (1929-2000) ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਪਸ਼ਤੋ, ਬਲੋਚੀ, ਸਿੰਧੀ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਆਦਿ ਬਹੁਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਨਿੱਕ ਸੁੱਕ
*ਹੋਰ ਨਿੱਕ ਸੁੱਕ
*ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
*ਮੁਢਲੀ ਲਫ਼ਜ਼ਾਲੀ, 1976
*ਕਾਨ ਲੇਖਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਧਾਤੂਆਂ ਬਾਰੇ), ਤਨਵੀਰ ਬੁਖਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ,1984
*ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ (ਸ਼ਾਹਪੁਰੀ ਲਿਪੀ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਬੋਰਡ, ਲਾਹੌਰ, 1985
*ਅਜੋਕੀ ਕਹਾਣੀ, 1962
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ

ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (16 ਜੁਲਾਈ 1914 - 31 ਮਾਰਚ 2005) ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਮੋਹਰੀ, ਛਪਾਈ ਦੇ ਅਨੇਕ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦਾ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਆਰਸੀ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਤਾਲੀ ਸਾਲ ਚਲਾਇਆ।
ਜੀਵਨੀ

ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਭਿੰਡਰਾਂ, ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਰੀਆ ਸਕੂਲ ਗੰਜੀਬਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ 1936 ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।

1942 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਦਿਲਜੀਤ ਕੌਰ (ਮੌਤ 1992) ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ:"ਜਯੋਤਿਸਨਾ (1945), ਰੇਣੁਕਾ (1953) ਅਤੇ ਆਸ਼ਮਾ (1960)।

1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਨਵਯੁਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਲਾ ਲਈ ਅਤੇ 1952 ਵਿੱਚ ਨਵਯੁਗ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ‘ਆਰਸੀ’ ਛਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਵਯੁਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਛਪਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ।
ਉਹ 1984 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਇੰਟਰਵਿਊ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ

ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ (1900 - 11 ਸਤੰਬਰ, 1974) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1924 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸਦਾ-ਇ-ਫ਼ਕੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਅੰਜੁਮਨ ਹਿਮਾਇਤ-ਇ-ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 1900 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਵਾਲਿਦ ਹਕੀਮ ਲਾਲ ਦੀਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਥਾਂ ਉਰਦੂ ਠੋਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਾ.ਫਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਕੰਮ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਜੁਲਾਈ 1951 ਵਿੱਚ ਉਘੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰ ਡਾ.ਫਕੀਰ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਵੰਡੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਈਅਦ ਆਬਿਦ ਅਲੀ, ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਸਾਲਿਕ, ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਿਰ, ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਤਸੀਰ, ਬਾਬੂ ਫਿਰੋਜ੍ਦੀਨ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਤਬਸੁਮ ਵਰਗੇ ਉੱਘੇ ਉਰਦੂ ਲਿਖਾਰੀਆਂਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਕ ਪੰਜਾਬ ਲੀਗ ਨਾਮ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ। 'ਪੰਜਾਬੀ’ ਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਰੂਸੀ ਕਰੰਜੀਆ

ਰੂਸੀ ਕਰੰਜੀਆ (15 ਸਤੰਬਰ 1912 - 01 ਫਰਵਰੀ 2008) ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਰੂਸਤਮ ਖੁਰਸ਼ੇਦਜੀ ਕਰੰਜੀਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਲਿਟਜ਼ ਨਾਮਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ

ਕਰੰਜੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਇਟਾ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਕੈਰੀਅਰ

ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ 1930ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਦ ਟਾਈਮਜ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। 1941 ਵਿੱਚ ਕਰੰਜੀਆ ਨੇ ਬਲਿਟਜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ 'ਦ ਟਾਈਮਜ਼' ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।ਇਹ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫੀਡਲ ਕਾਸਟਰੋ ਅਤੇ ਝਾਉ ਐਨ ਲਾਈ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਬਲ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ

ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ (Fort William College) ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੂਰਬ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 10 ਜੁਲਾਈ 1800 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵੈਲਜਲੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬੰਗਲਾ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦਾ ਖੇਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਅੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਕਾਡਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਿਆਨ ਮੀਮਾਂਸ਼ਾ, ਵਿਆਕਰਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਗਿਆਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਆਧਾਰ ਭੂਮੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ (1759 - 1841) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਚਾਰੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਡਿਕਸਨਰੀ, 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਰੈਮਰ,, 'ਦ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਿੰਗੁਇਸਟ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਗਰੰਥ 1796 ਅਤੇ 1798 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ।
ਹਵਾਲੇ
ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ

ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ (ਜੂਨ 1759 - 1841) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਰਜਨ, ਇੱਕ ਇੰਡੀਗੋ ਕਿਸਾਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤਵਿਦ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਡਿਕਸਨਰੀ, 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਰੈਮਰ, 'ਦ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਿੰਗੁਇਸਟ' ਨਾਮਕ ਦੋ ਗਰੰਥ 1796 ਅਤੇ 1798 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦਾ ਲੈਕਸੀਕੋਨ (Lexicon) ਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ, ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.

ਫ਼ੋਰਟ ਵਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਨ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਹ 1759 ਨੂੰ ਐਡਨਬਰਾ (ਸਕਾਟਲੈਂਡ) ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਬਤੌਰ ਡਾਕਟਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਸਿੱਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ੂਬੀ ਚਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਦੇ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣੇ। ਜਾਨ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1704 ਉਹ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ।

9 ਜਨਵਰੀ 1841 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਈਟਜ਼ ਵਿਦ ਕਪਿਲ

ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਈਟਜ਼ ਵਿਦ ਕਪਿਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ - Comedy Nights With Kapil) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਸਰਸ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜੋ 22 ਜੂਨ 2013 ਤੋਂ 24 ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੱਕ ਕਲਰਸ ਚੈਨਲ ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ 10 ਵਜੇ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਥੋੜਾ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕਲਾਕਾਰ

ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ

* ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ / ਬਿੱਟੂ ਸ਼ਰਮਾ / ਸਿੱਟੂ / ਕਪਿਲ / ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ / ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਸਥਾਈ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਅਲੀ ਅਸਗਰ, ਡੌਲੀ ਸ਼ਰਮਾ / ਚਿੰਕੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਸੁਮੋਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਮੰਜੂ ਸ਼ਰਮਾ (ਬਿੱਟੂ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਉਪਾਸਨਾ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਕੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਸੁਨੀਲ ਗਰੋਵਰ, ਗੁੱਥੀ / ਖ਼ੈਰਾਤੀ ਲਾਲ / ਕਪਿਲ ਦਾ ਸਹੁਰਾ / ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਕਿੱਕੂ ਸ਼ਾਰਦਾ, ਪਲਕ / ਲੱਛਾ / ਪੰਖੁੜੀ / ਪੈਮ / ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਚੰਦਨ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਰਾਜੂ / ਚੱਢਾ ਅੰਕਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਪਰੇਸ਼ ਗਨਾਤਰ, ਕਪਿਲ ਦਾ ਸਾਲਾ / ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੋਪੜਾ, ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਨਵੀਨ ਬਾਵਾ, ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਅਤੁਲ ਪਰਚੁਰੇ, ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਸੁਗੰਧਾ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਬਿੱਟੂ ਦੀ ਸਾਲੀ / ਅਤੇ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਮਹਿਮਾਨ ਕਲਾਕਾਰ

* ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ (ਕਿਸ਼ਤ 169)
* ਸਾਜਿਦ ਖ਼ਾਨ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ (ਕਿਸ਼ਨ 170)
* ਨਸੀਮ ਵਿੱਕੀ, ਰਾਮੂ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ, ਕਰੋੜਪਤੀ
* ਰਾਜੀਵ ਠਾਕੁਰ, ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਰਜ਼ਾਕ ਖ਼ਾਨ, ਗੋਲਡਨ ਭਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭੱਟ, ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਗੌਰਵ ਗੇੜਾ, ਦੁਲਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਰਾਜੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ, ਬਿਊਟੀਸ਼ੀਅਨ ਰੋਜ਼ੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਅਕਸ਼ਤ ਸਿੰਘ, ਧਮਾਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਸੋਨੀ ਸਿੰਘ, ਬਿੱਟੂ ਦੀ ਸਕੱਤਰ (ਸੈਕਟਰੀ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
* ਰਾਹੁਲ ਮਹਾਜਨ, ਨਵਾਬ ਪਾਂਡੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਹੋਮ ਰੂਲ ਅੰਦੋਲਨ

ਹੋਮ ਰੂਲ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1916 ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਜ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਮ ਰੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕਨੇਡਾ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ, ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿਊਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਨ।
ਪਿਛੋਕੜ

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ (1909) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਪਰ, ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਂਡਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਸੀ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਵਾਬ ਮੱਠਾ ਸੀ।

1915 ਤਕ, ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਲਈ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ (ਜੋ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਸਮਰਥਕ ਸੀ), ਜਲਾਵਤਨੀ ਤੋਂ ਤਿਲਕ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਰਮਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1914 ਵਿੱਚ ਹੀ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ

ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ) ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਰਹੀ। ਖਾਸਕਰ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੀਗ ਅਕਸਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਹੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ

23 ਮਾਰਚ, 1940 ਦੇ ਦਿਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਇਜਲਾਸ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਮੁਸਲਿਮ ਮੁਲਕ' (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਨਾਹ ਮੁਤਾਬਕ 'ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕੌਮ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।' ਇਹ ਮੰਗ, ਮਾਰਚ, 1940 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ, ਸੰਨ 1929 ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਅੰਬਾਲਾ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 63 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਜੈਫ਼ਰੀ ਕਾਰਬੈੱਟ ਨੇ ਵੀ ਗੋਲਮੇਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸਮੇਂ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਬਾਲਾ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ 1857 ਦੇ ਗ਼ਦਰ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹੋ ਜਹੀ ਚਰਚਾ, ਤਕਰੀਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਰ 1940 ਦਾ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਦਾ ਮਤਾ ਇਸ ਦਾ ਸਿਖਰ ਸੀ।
ਵਿਰੋਧ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਕਈ ਪਾਸਿਉਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਹੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅਕਾਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਅਟਾਰੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ ਅਪਣਾ ਪੂਰਾ ਤਾਣ ਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ 29 ਮਾਰਚ, 1940 ਦੇ ਦਿਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੂਨ, 1940 ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ

ਪਹਿਲੀ ਦਸੰਬਰ, 1940 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਰੁਧ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਅੰਬਰ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਬਦੁਲ ਮਜੀਦ ਖ਼ਾਨ, ਡਾਕਟਰ ਐਮ.ਐਸ. ਐਨੇ, ਰਾਜਾ ਨਰਿੰਦਰ ਨਾਥ ਵਗ਼ੈਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਰੁਧ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਹਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਡਾ: ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਂਫ਼ਲਿਟ ਛਾਪ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਮੂੰਹ-ਤੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਡਾ. ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਭੱਟੀ ਦੀ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਕਲਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ, ਲਾਇਲਪੁਰ, ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ, ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ, ਹਿਸਾਰ, ਰੋਹਤਕ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਭੱਟੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਕਰੇ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੱਖ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹੋਣ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਸਲਿਮ ਇਤਿਹਾਸ‏‎
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ
ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ

ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ ਜਾਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਖ਼ਾਨ (24 ਦਸੰਬਰ 1919 - 11 ਜੁਲਾਈ 2001) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ।
ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਵਾਹ ਹਰੀ ਪੁਰ ਹਜ਼ਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਬਾਦ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
ਕਲਾਮ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬੀਆਂ

ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ ਨਿਹਾਇਤ ਹੀ ਮਕਬੂਲ ਅਤੇ ਹਰਦਿਲਅਜ਼ੀਜ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਲਹਿਜੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਤੇ ਸਚਾਈ, ਆਮ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤਰਜਮਾਨੀ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ। ਇਵੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਖਨ ਸਿਨਫਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਰਆਜਮਾਈ ਕੀਤੀ ਮਗਰ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਖੇਤਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਤਰੱਕੀਪਸੰਦ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਵਕਾਰੀ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਕਲਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਨੋਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾ ਮਕਬੂਲ ਹੈ।
ਕਲਾਮ ਨਮੂਨਾ


ਮਿਲ ਕਰ ਜੁਦਾ ਹੂਏ ਤੋ ਨਾ ਸੋਇਆ ਕਰੇਂਗੇ ਹਮ
ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੀ ਯਾਦ ਮੇਂ ਰੋਇਆ ਕਰੇਂਗੇ ਹਮ


ਗੁਣਗੁਣਾਤੀ ਹੂਈ ਆਤੀ ਹੈਂ ਫ਼ਲਕ ਸੇ ਬੂੰਦੇਂ
ਕੋਈ ਬਦਲੀ ਤੇਰੀ ਪਾਜ਼ੇਬ ਸੇ ਟਕਰਾਈ ਹੈ


ਆਜ ਤੱਕ ਹੈ ਦਿਲ ਕੋ ਉਸ ਕੇ ਲੋਟ ਆਨੇ ਕੀ ਉਮੀਦ
ਆਜ ਤੱਕ ਠਹਿਰੀ ਹੂਈ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ

ਲਾਖ ਚਾਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋ ਭੂਲ ਜਾਊਂ, ਪਰ ਕਤੀਲ
ਹੌਸਲੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈਂ, ਬੇਬਸੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ।


Select SANGAM Transliteration

Shahmukhi to Gurmukhi
On
Transliterated Text in Unicode
ਲਿਖਤਾਂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਰਾਜੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ

ਰਾਜੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ (25 ਦਸੰਬਰ 1963 ਤੋਂ 21 ਸਤੰਬਰ 2022) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਰਾਜੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ 1993 ਤੋਂ ਹਾਸਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਲਿਆਨਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ, ਬੱਪੀ ਲਾਹਿਰੀ ਅਤੇ ਨਿਤੀਨ ਮੁਕੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਮਿਕਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਸਫਲਤਾ ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲਾਫ਼ਟਰ ਚੈਲੰਜ ਤੋਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਸ਼ੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਹ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਾਜੂ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲਈ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ 11 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਰਾਜੂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਟਿਕਟ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੋਕਲ ਯੂਨਿਟ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ 19 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਫਿਲਮਾਂ
ਟੀਵੀ

*ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ
*ਬਿੱਗ ਬਾਸ 3
*ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲਾਫ਼ਟਰ ਚੈਲੰਜ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਟੈਂਡ-ਅੱਪ ਕਮੇਡੀਅਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਰਾਹੁਲ ਬੋਸ

ਰਾਹੁਲ ਬੋਸ (, ) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਕੀਆ ਰਗਬੀ ਪਲੇਅਰ ਹੈ। ਬੋਸ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਅਇਅਰ , ਕਲਪੁਰੁਸ਼ , ਅਨੁਰਾਨਨ, ਅੰਤਹੀਨ, ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਵਾਈਫ । ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਪਯਾਰ ਕੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ , ਮਾਨ ਗਏ ਮੁਗ਼ਲ-ਏ-ਆਜ਼ਮ , ਝਾਂਕਾਰ ਬੀਟਸ , ਕੁਛ ਲਵ ਜੈਸਾ , ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯਾ । ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਥ੍ਰਿਲਰ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ (2013) ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੀਕੁਅਲ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਰਾਹੁਲ ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ 1967 ਨੂੰ ਰੁਪੇਨ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦ ਬੋਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਹੁਲ ਬੋਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਕਰਨਾਟਕ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ, ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਨੰਦਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)

ਨੰਦਾ (8 ਜਨਵਰੀ 1939 – 25 ਮਾਰਚ 2014) ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦੇਣ, ਸੁਰਮੀਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁਟਿਆਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਕੀ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਆਪ ਨੇ 1960ਵਿਆਂ ਤੇ 70ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਨੰਦਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਨਾਇਕ ਦਮੋਦਰ ਕਰਨਾਟਕੀ ਦੇ ਘਰ 8 ਜਨਵਰੀ, 1939 ਨੂੰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਨੰਦਾ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਕੈਰੀਅਰ

ਨੰਦਾ ਨੇ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਜੱਗੂ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਤੋਰ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਬੀ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਕਈ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਸਾਲ 1956 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਦੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨੰਦਾ ਨੇ 60, 70 ਅਤੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ‘ਜਬ ਜਬ ਫੂਲ ਖਿਲੇ’ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੱਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਵੀ ਸਨ। ‘ਕਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ’ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੀ ਭੈਣ ਬਣੀ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਹਮ ਦੋਨੋਂ’ ਤੇ ‘ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ’ ’ਚ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅੰਗਾਰੇ, ਮੰਦਰ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬੰਦੀ, ਇਤਿਫਾਕ, ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ, ਅਹਿਸਤਾ ਅਹਿਸਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ। ‘ਛੋਟੀ ਬਹਿਨ’ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਮ ਜੀਵਨ ’ਚ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਰਿਹਾ। 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਜੱਗੂ' ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮਹਿਜ਼ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨੂਤਨ, ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਸਾਧਨਾ ਜਿਹੀਆਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ 1960ਵਿਆਂ ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਿਲਮਾਂ

ਨੰਦਾ ਨੇ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲ਼ਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹਮ ਦੋਨੋਂ, ਤੀਨ ਦੇਵੀਆਂ; ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਹਮਾਰੀ ਖ਼ਵਾਬ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਜਬ ਜਬ ਫੂਲ ਖਿੜੇ; ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦ ਟ੍ਰੇਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਿੱਤਰ ਰੋਲ ਨਿਭਾਏ। ਨੰਦਾ ਨੇ 1960-70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ਼ਮੀ ਕਪੂਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਆਦਿ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 'ਤੂਫ਼ਾਨ ਔਰ ਦੀਯਾ' ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਨੰਦਾ ਨੇ ਮੁੜ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। 1992 ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮੋਹਨ ਦੇਸਾਈ ਨਾਲ ਹੋਈ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1994 ਵਿੱਚ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ | ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਦਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਸਨਮਾਨ

ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ 'ਭਾਬੀ' (1957), 'ਇਤਫ਼ਾਕ' (1969), 'ਅਹਿਸਤਾ-ਅਹਿਸਤਾ' (1981) ਤੇ 'ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ' (1983) ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈਆਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਫਿਲਮ ਫੇਅਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 'ਆਂਚਲ' (1960), ‘ਆਂਚਲ’ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਮੌਤ

ਆਪ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ 25 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ

ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ (, , ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਫੌਜੀ ਕੈਂਪ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ) ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਢਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 1857 ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮੇਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਹਦਾ ਨਾਮ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿਆ।

ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੇ 1857 ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:

"ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਸਹੁੰ ਰੱਬ ਦੀ, ਦਿੱਲੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਕੈਂਪ, ਇੱਕ ਛਾਉਣੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਿਲਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ..."

ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸ੍ਨ੍ਗ੍ਰਾਮਿਆ, ਮੀਰ ਮੁਸ਼‍ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ, ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਥੋਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਕਾਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ 1956 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਸਹਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉਘੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਲਾਹੌਰ, ਕਰਾਚੀ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਰਗੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਰਦੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ
ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ

ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ (, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1494 – 1556) ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਜਾਂ ਓਗੁਜ਼ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਬੈਯਤ ਸਾਖਾ ਦੇ ਅਤੇ ਉਸਮਾਨੀਆ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸੁਲੇਮਾਨ (محمد بن سليمان) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਸੀ। ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਸਮਾਨੀਆ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸਰ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੀਵਾਨ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ: ਆਪਣੀ ਮਾਤਭਾਸ਼ਾ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਤੁਰਕ, ਫਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1494
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1556
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਕਵੀ
ਪਾਰਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ

ਪਾਰਵਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ (15 ਮਾਰਚ 1919 – 20 ਫਰਵਰੀ 2014) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ।
ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ

ਪਾਰਬਤੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1919 ਨੂੰ ਪਰਮਸ਼ਿਵਾ ਸੁੱਬਾਰਾਇਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾਬਾਈ ਸੁੱਬਾਰਾਇਨ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ (ਆਨਰਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919
ਈਡੀਪਸ

ਦੀ ਪਹੇਲੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਚਿੱਤਰ: ਯਾਂ ਔਗਸਤ ਡੋਮੀਨੀਕ ਇੰਗ੍ਰੇਸ, ਅੰਦਾਜਨ 1805]]
ਇਡੀਪਸ ( or ; ਓਇਡੀਪਸ ਅਰਥਾਤ "ਸੁੱਜਿਆ ਪੈਰ") ਥੀਬਜ ਦਾ ਮਿਥਹਾਸਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਨਾਇਕ, ਇਡੀਪਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅੱਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੋਫੋਕਲੀਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਬਨ ਨਾਟਕ ਤ੍ਰੈਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾ ਇਡੀਪਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਡੀਪਸ ਕਲੋਨਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤੀਗੋਨ ਨਾਟਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਯੂਨਾਨੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਾਇਦਾਰ ਥੀਮਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਤਾਂ ਕਿਸਮਤ ਜਿਸ ਤੇ ਮਾਨਵ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਨਾਇਕ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਟ੍ਰੈਜਿਕ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ
ਸਫਿੰਕਸ

ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਫਿੰਕਸ (ਯੂਨਾਨੀ: Σφίγξ / ਸਫਿੰਕਸ/, ਬੋਇਓਤਾਈ: Φίξ /ਫਿਕਸ, ਅਰਬੀ: أبو الهول, ਅਬੂ ਅਲਹੋਲ) ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਧੜ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ੀਜ਼ਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 189 ਫੁੱਟ ਤੇ ਉਚਾਈ 65 ਫੁੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਦੂਰ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਈਸਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੇ ਧੜ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਤੇ ਸਿਰ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵੀ ਬਿਗੜ ਗਈ ਹੈ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਨੱਕ ਟੁੱਟ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲ਼ਾ ਚਿਹਰਾ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਸੀਆਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹਦੀ ਸ਼ਕਲ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਬੂ ਅਲਹੋਲ (ਖ਼ੌਫ਼ ਦਾ ਪਿਓ) ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਯੂਨਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਜਾਂਘਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਖੰਭ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਥ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਅੰਕਰ ਹੋਣੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਕੋਈ ਖੂੰਖਾਰ ਦੈਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਫਿੰਕਸ ਦਾ ਇਹ ਮਾਰੂ ਵਰਜਨ ਓਡੀਪਸ ਦੀ ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ


File:The Great Pyramid and the Sphinx.jpg|
File:Museo Egizio di Torino-631 o.jpg|
File:Hatshepsut-SmallSphinx MetropolitanMuseum.png|
File:028MAD Sphinx.jpg|
File:Sphinxes.jpg|
File:Wien Schloss Belvedere DSC03014.JPG|
File:Bundesarchiv Bild 170-770, Potsdam, Sanssouci, Sphinx im Park Sanssouci.jpg|
File:Queluz Palace sphynx statue and ballroom wing.JPG|
File:Enghien CHSph1JPG.jpg|
File:Sphinx - Park Schönbusch.jpg|
File:IngresOdipusAndSphinx.jpg|
File:Paris Hôtel de Ville 2497 07.jpg|
File:Oedipus and the Sphinx MET DP-14201-023.jpg|
File:Esfingedebotero.jpg|
File:Jardin El Capricho Sfinxs at Plaza de los Emperadores05 cropped.jpg|
File:Foreign Affairs Building of Canada.jpg|
File:Marble sphinx on a cavetto capital.jpg|
File:Sphinx guinle 1.JPG|
File:Sphinx guinle 2.JPG|

ਹਵਾਲੇ
ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ

ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1945 - 28 ਨਵੰਬਰ 2011) ਨਿੱਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੱਡਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

* ਅਣਗੌਲੇ ਆਦਮੀ (1974)
*ਜਾਗਦੇ ਲੋਕ (1976)
*ਕੱਚੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀ (1978)
*ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ (1981)
*ਧਰਤੀ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ (1985)
*ਅਸੀਂ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ (1985)
*ਕੀੜੀਆਂ (1988)
*ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਹਵਾ (1992)
*ਜੁਗਨੂੰਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ (1993)
*ਮਹਾਂਬਲੀ (1996)
*ਤੀਸਰੀ ਅੱਖ ਦਾ ਜਾਦੂ (1996)
*ਇਖ਼ਲਾਕ ਗੁੰਮ ਹੈ (1999)
ਕਵਿਤਾ

*ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ (1999)
ਨਾਵਲ

*ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ (1983)
ਸ਼ਬਦ ਚਿੱਤਰ

*ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਸੱਥ (1987)
*ਕਲਮੀ ਯੋਧੇ (1996)
ਅਨੁਵਾਦ

*ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (1992)
ਹਿੰਦੀ

*ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ ਕੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਹਾਣੀਆਂ (1992, ਅਨੁਵਾਦਕ ਤੇ ਸੰਪਾਡਕ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ)।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨਮਾਨ

*ਹੰਭਲਾ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਮੌੜਾਂ (ਸੰਗਰੂਰ) ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ (1986)
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਮੋਗਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਟਰੱਸਟ ਢੁੱਡੀਕੇ ਵੱਲੋਂ (1989)
*ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਬਰਨਾਲਾ ਵੱਲੋਂ (1989)
*ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ (1991)
* ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ (1992)
*ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ ਬਡਰੁੱਖਾਂ ਸੰਗਰੂਰ ਵੱਲੋਂ (1992)
*ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹੁਫੁਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਇਨਾਮ (1993)
* ਮਹਿਰਮ ਗਰੁੱਪ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਨਾਭਾ ਵੱਲੋਂ (1994)
*ਸਾਹਿਤ ਟਰੱਸਟ ਢੁੱਡੀਕੇ ਵੱਲੋਂ 'ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ' ਪੁਰਸਕਾਰ (1997)
* ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹੁਫੁਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ (1997)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸਵਰਾਜ (ਕਿਤਾਬ)

ਸਵਰਾਜ (ਕਿਤਾਬ) ਸਮਾਜਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਗੂ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਓ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਸਵਰਾਜ ਦੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਰਿਲੀਜ ਸਮਾਰੋਹ 29 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਜੰਤਰ ਮੰਤਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ: ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਵਰਤਮਾਨ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਗਣਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਸ਼ਾਜੀਆ ਇਲਮੀ

ਸ਼ਾਜੀਆ ਇਲਮੀ(ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟਾਰ ਨਿਊਜ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਨਿਊਜ ਐਂਕਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰੋਕੂ ਬਿੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿੱਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਪਰ ਮਈ 2014 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਗਈ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਸ਼ਾਜ਼ੀਆ ਇਲਮੀ ਇਕ ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਾਨਪੁਰ-ਅਧਾਰਤ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੌਲਾਨਾ ਇਸਹਾਕ ਇਲਮੀ ਕਾਨਪੁਰ ਸਥਿਤ ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸਿਆਸਤ ਜਾਦੀਦ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਡਾ. ਏਜਾਜ਼ ਇਲਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਰਿਫ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਲਮੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੇਂਟ ਬੇਡੇਜ਼ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਜਾਮੀਆ ਮਾਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਰਡਿਫ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ 16ਮਮ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
thumb|ਇਮਲੀ 2018 ਵਿਚ।
ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਇਲਮੀ ਨੂੰ 27 ਮਾਰਚ 2017 ਤੋਂ 30 ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (ਈ.ਆਈ.ਐਲ.) ਦਾ ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਸੁਤੰਤਰ) ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਜਿਦ ਮਲਿਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ