JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सिद्धिथुम्का

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३५९० रहेको थियो जसमध्ये १७५३ पुरुष र १८३७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७७८ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-६,८,९) वडाहरू हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ भने ७ नम्बर वडा हाल इलाम नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ७ नम्बर वडा इलाम नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो भने १-६,८,९ वडाहरू देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)

अर्थ मन्त्रालय () नेपालको सम्पूर्ण आर्थिक कार्यहरू नियन्त्रण गर्ने नेपाल सरकारको सबैभन्दा उच्च सरकारी निकायहरू मध्येको एक हो। नेपालमा सर्वप्रथम वि.सं. २००७ साल फागुन ७ गतेपछि सरकारका कार्यहरू योजनावद्ध रूपले सञ्चालन गर्न आर्थिक योजना तथा वित्त मन्त्रालयको स्थापना गरिएको थियो।
राष्ट्रिय बजेट निर्माण

अर्थ मन्त्रालयले वि.सं. २००८ साल माघ २१ गते कूल रू. ३.०५ करोड राजस्व अनुमान र रू. ५.२५ करोडको व्ययको अनुमानसहित राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने कार्यको सुरूवात गर्यो। वि.सं. २०१३ सालदेखि प्रारम्भ गरिएको देशको दीर्घकालीन गुरुयोजना एवम् आवधिक योजनालाई कार्यान्वयन गर्न वार्षिक रूपमा बजेट प्रस्तुत हुँदै आएकोमा वर्तमानमा आएर यस मन्त्रालयले आ.व. २०६१/६२को आय व्ययको २०६१ साल माघ १ गतेको सार्वजनिक जानकारीमा करीब रू. १ खर्ब १५ अर्बभन्दा बढीको राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गरेको थियो।
उद्देश्य

कल्याणकारी राज्य व्यवस्थाको अवधारणा अनुरूप देशको उपलब्ध आर्थिक स्रोत र साधनलाई अधिकतम सदुपयोग गर्दै सामाजिक न्यायको आधारमा आर्थिक उपलब्धिको न्यायोचित वितरणको व्यवस्था मिलाई स्वदेशी, निजी एवम् सार्वजनिक उद्यमलाई प्राथमिकता र प्रश्रय दिई राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई स्वतन्त्र एवम् आत्मनिर्भर गराउनु अर्थ मन्त्रालयको मूल उद्देश्य रहेको छ।

नेपाल सरकारको दीर्घकालीन गुरुयोजना एवम् आवधिक योजनाको लक्ष्य, नीति र मार्गदर्शन अनुरूप वाषिर्क बजेटको माध्यमद्वारा देशको आर्थिक क्रियाकलापलाई योजनाबद्ध गरी
निश्चित समय तालिकामा आबद्ध गर्नु र सरकारका कार्य र कार्यक्रमहरूलाई विभिन्न इकाईहरूमा व्यवस्थित गरेर साधनको सामयिक तथा समुचित उपयागे एवमं परिचालन गर्नु पनि यस मन्त्रालयको उद्देश्य रहेको छ।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी

नेपाल सरकारको (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ बमोजिम अर्थमन्त्रालयको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी निम्न बमोजिम तोकिएको छ :
*आर्थिक एवं राजस्व नीति योजना तथा कार्यक्रमको तर्जुमा कार्यान्वयन , अनुगमन र मूल्याङ्कन,
*आर्थिक विश्लेषण आर्थिक प्रशासन र नियन्त्रण,
*आर्थिक साधनहरूको बाँडफाँड,
*मुद्रा मौद्रिक नीति निर्धारण र कार्यान्वयन,
*नेपाल राष्ट्र बैङ्क बैङ्किङ्ग वित्तीय संस्था तथा बीमा,
*आय-व्यय विवरण बजेट,
*राजस्व प्रशासन एवं राजस्व सङ्कलन,
*राजस्व अनुसन्धान,
*सामान्य मूल्य नीति,
*सामाजिक तथा आर्थिक विकासको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क र समन्वय,
*आर्थिक बैङ्किङ्ग तथा मुद्रा विषयक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन,
*वैदेशिक ऋण अनुदान तथा अन्य द्विपक्षीय एवं बहुपक्षीय सहायता,
*विदेशी मुद्रा विनिमय तथा नियन्त्रण,
*सार्वजनिक ऋण तथा नियन्त्रण,
*तलब भत्ता दैनिक तथा भ्रमण भत्ता निवृत्तभरण उपदान आदि,
*सरकारी स्वामित्वमा रहेका संस्थानको तलब भत्ता बोनस लगानी र लाभांश सम्बन्धी नीति निर्धारण,
*विश्व बैङ्क , अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष, एसियाली विकास बैङ्क , अन्तर्राष्ट्रिय विकास संस्था तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्था,
*सरकारी कोषको व्यवस्थापन सञ्चालन तथा प्रशासन,
*लेखा नियन्त्रण,
*महालेखा परीक्षक,
*सार्वजनिक प्रतिष्ठानको निजीकरण,
*कर्मचारी सञ्चय कोष,
*नागरिक लगानी कोष,
*अवकाश कोष,
*सार्वजनिक संस्थानको प्रशासन नीति निर्माण समन्वय,
*राजस्व र आर्थिक प्रशासन तालीम,
*पूँजी बजार,
*सार्वजनिक लगानी।
सम्बद्ध स्वायत्त संस्थाहरू

*नेपाल राष्ट्र बैक
*नेपाल धितोपत्र बोर्ड
*कृषि विकास बैङ्क
*राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्क
*बीमा समिति
*नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड
*कर्मचारी संचय कोष
*नागरिक लगानी कोष
*राष्‍ट्रिय बीमा संस्थान
बाह्य कडीहरू

*
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
श्रेणी:आर्थिक
शाक्य

शाक्य नेवार समूदाय भित्रको एक थर हो। भगवान गौतम बुद्ध पनि शाक्य वंशका थिए भन्ने विश्वास गरिन्छ।शाक्यहरु लोहा युग को मगध भन्ने ठाँउमा बस्ने एक समाज थिए । अहिले यो ठाँउ दक्षिण नेपालमा पर्दछ । शाक्यहरुले आफ्नै एउटा स्वतन्त्र देश बनाई स्वतन्त्रताले बस्थे । यो देशको नाम शाक्य गनराज्य थियो । यो देश को राजधानी कपिलवस्तु थियो। अहिले कपिलवस्तुलाई गौतम बुद्धको जन्मस्थान भनेर चिनिन्छ ।

शाक्य नाम एक संस्कृत शब्द (सक्य) बाट लिएको हो । यस संस्कृत शब्दको आर्थ सक्षम हुनु हो । ससबैभन्दा बढी चिनिएको शाक्य गौतम बुद्ध थिए । ऊनी शाक्य गनराज्यको राजा सुद्धोधनका छोरा थिए ।

शाक्यहरु आफ्नो (शाक्य गनराज्य) मा ३-६ बि.शि.ई सम्म राज गर्थे । यही समय मा गौतम बुद्ध जन्मेका थिए । उनलेेनै बुद्ध धर्मको आविस्कार गरे ।

आहिले शाक्यहरु नेवार जातीमा पर्छन्। उनिहरुले नेवरी भाशा बोल्छन्। नेवारहरु काठमाडौं उपत्यका मा बस्ने एक जति हुन् । यस जातिभित्र श्रेष्ठ, शाक्य, कर्माचार्य, महर्जन, ताम्राकार ,आदि जस्ता थरहरु पर्दछन्। आज नेवारहरु निरन्तर रूपमा नेपालको सबैभन्दा आर्थिक, राजनीतिक र सामाजिक रूपले उन्नत समुदाय रहेका छन्।


श्रेणी:थरहरू
श्रेणी:गणसङ्घ
नेपाल टेलिभिजन

नेपाल टेलिभिजन नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठूलो टेलिभिजन प्रसारण संस्था हो। वि.सं २०४१ मा, एक आयोजनाको रूपमा स्थापना भएको यस संस्थाले हाल ४ वटा च्यानलहरू स्थलीय तथा भू-उपग्रह मार्फत प्रसारण गर्दै आएको छ। नेपाल टेलिभिजनका च्यानलहरू नेपाल लगायत एसिया महादेशका धेरै देशहरूबाट हेर्न सकिन्छ। हाल यसले समाचार मूलक कार्यक्रम तथा मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमका साथै शैक्षिक, स्वास्थ्य तथा अन्य साँस्कृतिक कार्यक्रमहरू प्रसारण गर्ने गर्दछ।
इतिहास तथा विकासक्रम

को प्रशासनिक भवन]]
को स्टुडियो भवन]]राजा वीरेन्द्रबाट २०३८ साल असार १० गते तत्कालीन राष्ट्रिय पञ्चायतको ३२औँ अधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दा टेलिभिजन स्थापनाको संभाव्यता बारे श्री ५ को सरकारले अध्ययन गर्नेछ भनेका थिए। तत्कालिन श्री ५ को सरकारले यसतर्फ आफ्नो तत्परता देखाउन थाले बमोजिम वि.सं. २०४१ साल माघ १७ गते सञ्चार मन्त्रालय अन्तर्गत नेपाल टेलिभिजन परियोजनाको गठन गरिएको थियो। वि.सं २०४२ साल असार १८ गतेको गोरखापत्र दैनिकको एक समाचार अनुसार "आर्थिक वर्ष २०४२/४३ मा टेलिभिजनको सञ्चालन व्यवस्थित रूपले गर्न आवश्यक पर्ने दक्ष जनशक्तिका लागि विशेष व्यवस्था मिलाउन २०४२ साल भाद्र २१ गतेसम्म सञ्चालन हुने गरी २०४२ साल असार १७ गते देखि नेपाल टेलिभिजन परियोजना र वल्र्ड भ्यू इन्टरनेसनलको संयुक्त तत्त्वावधानमा विकासमूलक टेलिभिजन कार्यक्रम उत्पादन प्रशिक्षण सुरू भएको थियो। यसैबीच नेपाल टेलिभिजन परियोजनाबाट २०४२ साल साउन २९ गते परीक्षण प्रसारण कार्यक्रमको थालनी गरिएको थियो। त्यसबखत कार्यक्रमको प्रसारण समय बेलुकी ७ बजेदेखि ७.४० वा ७.४५ बजे सम्म सीमित थियो। सुरूमा यसले भिएचएफ र पछि युएचएफ ब्यान्डमा १०० वाटको प्रसारण सेटबाट कार्यक्रमहरू प्रसारण गर्ने गर्दथ्यो जुन काठमाडौँ उपत्यका भित्र मात्र उपलब्ध थियो। त्यसै बेला नेपाल टेलिभिजन परियोजनाले गरेको एक सर्वेक्षण अनुसार काठमाडौँमा १ हजार २ सय ६६ वटा टेलिभिजन मात्र थिए। प्रसारण प्रारम्भ भए पछि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सार कार्यलयले जनाए अनुसार प्रति महिना ३ सय टेलिभिजन सेट नेपाल भित्रिएका थिए। सुरूमा परियोजनाका रूपमा रहेको नेपाल टेलिभिजन २०४२ साल पुस १२ गते संस्थानमा परिणत भएको थियो। परीक्षण प्रसारण सुरू हुँदा उच्च आवृत्ति च्यानलबाट हुन्थ्यो भने २०४२ साल पुस १४ गते नियमित प्रसारण थाले पछि अति उच्च आवृत्ति च्यानलबाट हुन थालेको थियो। वि.सं २०४२ को सार्क सम्मेलन ताका यसले थुप्रै प्राविधिक प्रगतिहरू हासिल गरेको थियो। वि.सं. २०५८ असार देखि यसले प्रसारणको लागि भू-उपग्रह प्रयोग गर्न थालेको थियो
यो पनि हेर्नुहोस्

*एपी वान एचडी
स्रोत

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरू
श्रेणी:टेलिभिजन
श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन
पशु पालन

पशुपालन जनावर वा पशुपक्षी पाल्ने पेशा हो। नेपालमा गाई, बाख्रा, भैंसी, राँगा, भेडा, च्याङ्रा, घोडा, गधा, खच्चड, गोरू, सुँगुर, बंगुर,आदि जनावरहरू तथा हाँस, कुखुरा, आदि पक्षीहरू दूध, मासु अण्डा साथै घरायसी सजावट तथा सुरक्षा र ढुवानीकाे साधन आदि उद्देश्यले पाल्ने गरिन्छ।

नेपालका कृषकहरूले खेती तथा पशुपालन दुवै गर्ने भएकाले यसलाई मिश्रित खेती भनिन्छ।
सघन निर्वाहका लागि मात्र नभै आफ्नो घरायसी आवश्यकताको परिपुर्ति गर्न र अतिरिक्त आय आर्जन गर्नका लागि नेपाली कृषकहरूले पशुपालन गर्ने गरेका हुन्। यसबाट दूध, फूल, मासुको साथै खेतीलाई चाहिने मल, तथा श्रम (गोरू,राँगाआदिबाट) प्राप्त हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू
श्रेणी:मानव सभ्यता
अम्रिसो

in Thoet Thai, northern Thailand, prepares the dried flowers of the broom grass for making brooms]]
अम्रिसो वा अम्लिसो (English: Tiger grass, Nepalese Broom Grass, Broom Grass, Broom stick) लामो डाँठ हुने एक प्रकारको घाँस हो। यो नेपालको मध्य तथा पूर्वी पहाडी भेगमा प्रसस्त रूपमा पाइन्छ। यो फुल्दा त्यसको माथिबाट कुचो निस्कन्छ। ताप्लेजुङ, इलाम, पाँचथर, तेह्रथुम, धनकुटा,कास्की आदि स्थानमा कुचो कृषकहरूको मुख्य आमदानीको एक श्रोत मध्ये पर्दछ। नेपालमा उत्पादित कुचो देशका विभिन्न शहरका अतिरिक्त भारतमा समेत निकासी गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:घाँसहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)

कूल कृषि भूमिको उल्लेख्य प्रतिशतलाई सिञ्चित गर्न सक्ने र प्रशस्त मात्रामा जलविद्युतको उत्पादनगर्न सक्ने सम्भाव्यताका कारण नेपालको मुख्य चुनौतिको रूपमा रहेको गरीबी निवारणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने जलस्रोतको परिचालन र व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी यसमन्त्रालयमा रहेको छ।
उद्देश्य

देशमा औद्योगिक एवम् आर्थिक क्रियाकलाप बिस्तार गर्न आवश्यक उर्जाको उत्पादन रआपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था गर्नु, कृषि प्रणालीमा अपेक्षित सुधारको प्रयासमा सहयोग पुर्‍याउनु सिँचाई प्रविधि सम्बन्धी नीति तर्जुमा र कार्यान्वयन गर्नु यस मन्त्रालयको उद्देश्य रहेको छ।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी

नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०५७ अनुसार यस मन्त्रालयका कार्यर्हहरू निम्न छन् :
* जलस्रोतको संरक्षण तथा नियन्त्रण र उपयोग सम्बन्धी नीति, योजना र कार्यान्वयन सम्बन्धी,
* जलस्रोत र यसका उपयोग सम्बन्धी सर्भेक्षण, अनुसन्धान तथा सम्भाव्यता अध्ययन सम्बन्धी,
* जलस्रोत सम्बन्धी बहुमुखी योजनाहरूको निर्माण, सञ्चालन तथा सम्भार र प्रबर्द्घन सम्बन्धी,
* जलस्रोत सम्बन्धी जनशक्तिको विकास सम्बन्धी,
* विद्युत र विद्युत सम्बन्धी कम्पनी एवम् सस्थासँग सम्बन्धित विषयहरू सम्बन्धी,
* विद्युत विकासमा निजी क्षेत्रको प्रबर्द्घन सम्बन्धी,
* जलस्रोत र त्यसको उपयोग सम्बन्धी, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सेमिनार, गोष्ठी तथा सर्म्पर्क सम्बन्धी,
* जलस्रोत र त्यसको उपभोग सम्बन्धी द्विपक्षीय वा बहुपक्षीय वार्ता, सन्धि, सम्झौता सम्बन्धी,
* सिँचाइ सुबिधा शुल्क सम्बन्धी,
* जलस्रोतसँग सम्बन्धित बिषयमा अन्य निकायहरूसँग समन्वय गर्ने सम्बन्धी,
* इन्जिनियरिङ्ग सेवा अर्न्तर्गत इलेक्टि्रकल, मेकानिकल, र मेटेरियोलजी समूह तथा हाइड्रोपावर,
* हाइड्रोलोजी र इरिगेसन उपसमुह सम्बन्धी नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, सुरू नियुक्तिको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता र बढुवामा गणना हुने सम्बन्धित विषयको शैक्षिक योग्यताको निर्धारण तथा विभागीय कारवाही आदि सम्बन्धी।
मन्त्रालय अर्न्तर्गतका निकायहरू

* जल तथा शक्ति आयोगको सचिवालय।
* नेपाल विद्युत प्राधिकरण।
* सिँचाई विभाग।
* विद्युत विकास विभाग।
* जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग।
* वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्र
आधिकारीक वेबसाईट

www.mowr.gov.np

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
सल्लो

सल्लो वा सल्ला नेपाल लगायतका देशहरूमा पाइने चाँडो बढ्ने एक प्रकारको रूख हो। यो कोणधारी (अङ्ग्रेजीमा कोनिफेरस) वर्गमा पर्दछ। यसको रूख माथितिर चुच्चो परेको हुन्छ। नेपालमा खोटेसल्लो, लौठसल्लो, गोब्रेसल्लो, पाटुलेसल्लो, धूपी, आदि जातका सल्लो पाइन्छन्।सल्लो रुखको लिङ्गो गाड्ने चलन पनि छ /भक्तपुर ,श्रीखंदपुर,काठमाण्डौको हनुमान ढोका र साँगामा लिङ्गो गाड्दा नाला बनबाट सल्लोलाइ विधिवत पुजा गरी काटेर लगिन्छ र लिङ्गो गाडिन्छ / हाल सल्लोबाट खोटो निकालेर तर्पेन तेल उत्पादन गरिन्छ /
नामाकरण

सल्लो संस्कृत शब्द सल्लीबाट आएको हो। नेपाली बृहत् शब्दकोशमा सल्लोको अर्थ 'झुप्पा परेको चमरको आकारको सिन्काजस्तो पात हुने, ठूलठूला खस्रा फल फल्ने, पहेँला फूल फुल्ने, खोटो निस्कने, चुरोलाई चिरेर दियालो बनाउन सकिने एक जातको अग्लो वृक्ष; एक जातको देवदारु' भनेर लेखिएको छ।
उपयोगिता
तस्वीर सङ्ग्रह


सल्ला.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला१.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला२.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला३.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला४.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला५.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला६.jpg|सल्लोको रूख

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
गुराँस

गुराँस नेपाल लगायतका देशहरूमा पाइने एक प्रकारको रूख हो। यो पतझड (decidious) वर्गमा पर्दछ। यसको रूख होचो झ्याम्म परेको हुन्छ जुन धेरजसो भीरालो ठाउँमा उम्रन्छ। उच्च पहाडी भेकमा पाइने यो वनस्पति चैत्र-बैशाख महिनामा फूल्ने गर्दछ। लाली गुराँस नेपालको राष्ट्रिय फूल हो। ३ हजार मीटर भन्दा माथिको उचाइमा सेतो गुराँस पाइन्छ। दुवै प्रकारका गुराँस औषधि मानिन्छन् । नेपालमा गुराँसको सर्वत बन्दछ। विश्वको सबैभन्दा अग्लो लालीगुराँसको बोट नेपालमा रहेको छ। इलाम जिल्लाको मंगलबारे गाविसमा रहेको १६.१ मीटर अग्लो सो लाली गुराँसलाई गिनिज बुकले विश्वको सबैभन्दा अग्लो गुराँसको रूपमा अङ्कित गरेको छ । खानेकुरा वा अरु केही चीज अड्किएको बेलामा ललि गुरास खाँदा खड्किएको चीज निस्कन्छ । त्यसैले पनि यसलाई औषधि मानिन्छ ।
प्रजातिहरू
नेपाल

विश्वमा गुराँसका ३२ प्रजातिहरू पाइन्छन्। यसमध्य नेपालको तेह्रथुम, ताप्लेजुङ र संखुवासभाको संगम स्थलमा रहेको तीनजुरे-मिल्के-जल्जले क्षेत्रमा २८ प्राजातिका गुराँस पाईन्छ।
ग्यालरी


चित्र:Ghorepani-Tadapani-70-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Ghorepani-Tadapani-86-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Ghorepani-Tadapani-78-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Poon Hill-88-Ghorepani-Rhododendron-2013-gje.jpg
चित्र:Poon Hill-90-Rhododendron-Knospe-2013-gje.jpg
चित्र:Ulleri-Ghorepani-52-Rhododendronbluete-2013-gje.jpg
को एक चित्र]]
को एक चित्र]]
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
मङ्गलबारे‌

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६६९२ रहेको थियो जसमध्ये ३२१० पुरुष र ३४८२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५०६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,५,७,८ नम्बर वडाहरू देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने २,४ वडाहरू वडा नम्बर ३ र १,६ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ९ नम्बर वडा वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज

पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष मधेश प्रदेश र बागमती प्रदेशको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको राष्ट्रीय निकुञ्ज हो, जुन चितवन जिल्लाको पूर्वी भाग, मकवानपुर जिल्लाको दक्षिणी भाग, अनि पर्सा र बारा जिल्लाका उत्तरी भागहरूमा फैलिएको छ। यस राष्ट्रीय निकुञ्जकाे क्षेत्रफल ६२७.३९ बर्ग कि.मी. छ। वि.सं. १९८४ मा जंगली हात्तीको बासस्थान संरक्षण गर्ने हेतुले यस आरक्षको रूपमा स्थापना गरिएको हो। बि सं २०७४ असार १९ मा यसलाई वन्यजन्तु आरक्ष क्षेत्रबाट राष्ट्रीय निकुञ्जकाे रूपमा स्थापना गरिएको हो ।
यसले ७५० मिटर देखि ९५० मिटर सम्मको चुरे पहाड क्षेत्र ओगटेको छ। यसको हावापानी उष्ण प्रदेशीय प्रकारको छ ।
वनस्पति तथा वन्यजन्तुहरू

यहाँ चुरे पहाडको माथिल्लो भागमा सल्लो र होंचो भागमा खयर, सिसौ, सालका जंगलहरू छन्। चुरे पहाडको दक्षिणपट्टिको भेकमा घाँसे मैदान छ। यहाँ हात्ती, बाघ, चितुवा, भालु, गौर, निलगाई, चित्तल, मृग, लंगुर बाँदर, हुँडार, बन बिरालो आदि जंगली जनावरहरू पाइन्छन्। त्यसका साथै यहाँ करीब ३०० प्रजातिका चराहरू पाइन्छन्। ती मध्ये मयुर, धनेश, मैना आदि पर्दछन्। विभिन्न घस्रने जनावरहरू जस्तै कोब्रा, करेत, अजिंगर आदि पनि पाइन्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

1. https://dnpwc.gov.np/ne/conservation-area-detail/74/
बाह्य कडीहरू

http://www.geocities.com/holcomnp/AboutHetauda/Tourist/WildLife.htm
पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष नेपाल सरकार वन तथा भु-संरक्षण मन्त्रालय, राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग


श्रेणी:वन्यजन्तु आरक्ष
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरू
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय नेपाल सरकारको पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्डयन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने सर्वोच्च निकाय हो। विभिन्न समयमा विभिन्न मन्त्रालय अन्तर्गत रहेका विभागहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०५७ देखि यो मन्त्रालय अस्तित्वमा आएको हो। नेपालमा पर्यटन उद्योगको विकासमा नेतृत्व गर्नु, सांस्कृतिक धरोहरहरूको संरक्षण र प्रचारप्रसार गर्नु तथा हवाई सेवाको प्रवर्द्धन गर्नु यसको प्रमुख कार्यहरू हुन्।
इतिहास

वि.सं. २०१६ सालमा तत्कालिन अधिराजकुमार हिमालय विक्रम शाहको अध्यक्षतामा पर्यटन बोर्डको स्थापना गरिएको थियो। त्यसपछि वि.सं. २०१८ सालमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारले निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गत पर्यटन विभागको स्थापना गरेको थियो। पर्यटन क्षेत्रको नियोजित तथा योजनावद्ध विकास तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०३४ सालमा छुट्टै मन्त्रालयको रूपमा पर्यटन मन्त्रालयको स्थापना गरियो। सुरुमा पर्यटन क्षेत्रलाई मात्र आबद्ध गरि पर्यटन मन्त्रालय नामाकरण गरिएकोमा सन् १९८२ मा निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गतको हवाई विभागलाई समेत गाभेर यसलाई पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय नामाकरण गरिएको थियो। यसका साथै नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को वि.सं. २०५७ बैसाख ६ को निर्णयबाट युवा खेलकुद तथा संस्कृति मन्त्रालय विघटन गरेर संस्कृतिको कार्य समेत यस मन्त्रालयमा थपर यसलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय बनाइएको हो।
मन्त्रालय अन्तर्गतका निकायहरू

*पुरातत्व विभाग (नेपाल)
*नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय
*नेपाल पर्यटन बोर्ड
*नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण
*नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन प्रतिष्ठान
*लुम्बिनी विकास कोष
*पशुपति क्षेत्र विकास कोष
*बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्
*सांस्कृतिक संस्थान
*नेपाल वायुसेवा निगम
*नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान
*पर्वतीय प्रशिक्षण प्रतिष्ठान विकास समिति
*बौद्ध दर्शन प्रवर्द्धन तथा गुम्बा विकास समिति
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय नेपालका मन्त्रालयहरू बिच हुने कामहरूमा समन्वय गरी कार्य प्रभावकारिता बढाउने तथा एकीकृत र सजिलो कार्यपद्धतिको सोच राखेर वि.सं. २०६०-०५-२२मा नेपालको मन्त्री परिषदको निर्णयबाट स्थापना भएको हो। तत्कालिन दुई कार्यालयहरू नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय तथा प्रधानमन्त्री कार्यालयहरूलाई यसमा गाभिएका छन्। नेपाल सरकारको मन्त्रालयहरू मध्ये यो कार्यालय सर्वोच्च निकाय हो। यस कार्यालयको प्रशासनिक प्रमुख निजामती सेवाको सर्वोच्च अधिकारी यसको सचिब रहने व्यवस्था छ।
उद्देश्य

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषदको कार्यालयका प्रमुख उद्देश्यहरू निम्नलिखित छन्।
*मुलुकको समग्र प्रशासनिक गतिविधि तथा क्रियाकलापहरूलाई नियमित, चुस्त तथा दुरुस्त राख्न लगाउने,
*सबै मन्त्रालयहरूबीच समन्वय स्थापना गर्ने, पारस्परिक सम्पर्क र सहयोग गर्ने,
*नीति निर्णय हरूको कार्वान्वयन पक्षको अनुगमन गर्ने एवं आवश्यक निर्देशन दिने,
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी

नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ (दोस्रो संशोधन २०६६)ले नवगठित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको कार्यक्षेत्र
निम्नलिखित निर्धारण गरेको छ।
*मन्त्रिपरिषदको कार्य,
*नेपाल सरकारको कार्यविभाजन र मन्त्रालयहरूको गठन, तथा विघटनसम्बन्धी तथा सङ्गठन हेरफेर,
*नेपाल सरकारको कार्यसम्पादन नियमावली,
*विभिन्न मन्त्रालयको कार्यको रेखदेख, नियन्त्रण, निरीक्षण, परीक्षण, समन्वय, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन,
*मन्त्रिपरिषद्का निर्णयको कार्यान्वयन तथा सोको अनुगमन,
*विधयेक, अध्यादेश , नियम तथा आदेशको तर्जुमा, स्वीकृति तथा जारी,
*नेपाल सरकारको अल्पकालीन तथा दीर्घकालिन नीति एवं रणनीति तर्जुमा, स्वीकृति, कायार्न् वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन,
*देशको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, शान्ति सुरक्षा एवं प्रशासनिक गतिविधिहरूको अद्यावधिक जानकारी लिने,
*अत्यावश्यक उपभोग्य वस्तुहरूको नियमित र सन्तुलित आपूर्तिको व्यवस्था गर्न लगाउने,
*नेपाल सरकारको केन्द्रीयस्तरमा व्यवस्थापन सूचना प्रणालीको विकास र प्रभावकारिता,
*शासकिय सुधार,
*द्विपक्षीय र बहुपक्षी स्तरमा भएका सन्धि, सम्झौता एवं सहमति कार्वान्वयनमा प्रभावकारिता ल्याउने,
*राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको कार्यालय,
*मानव अधिकार प्रबर्द्धन,
*प्रधानमन्त्रीको निर्देशन कर्यान्वयन,
*संवैधानिक परिषद्,
*अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोग,
*राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग
*राष्ट्रिय योजना आयोग,
*राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र,
*गरीबी निवारण कोष,
*राज्यको पुनर्संरचना,
*सुशोभन समारोह,
*प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप सहायता कोष सञ्चालन,
*प्रधानमन्त्रीको बाहृय एवं आन्तरिक जनसर्म्पर्क तथा सञ्चार,
*प्रचलित कानुन बमोजीम प्रमाणीकरण गर्नु पर्ने लिखत, र
*प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्सम्बन्धी अन्य कार्यहरू गर्ने,

यसको अलावा सरकारी सेवा तथा सुविधा प्रभावकारी तुल्याउने निर्देशिका, २०६१ले व्यवस्था गरे बमोजिम केन्द्रीय अनुगमन एकाइको कार्यसमेत यस कार्यालयबाट सम्पादन हुने व्यवस्था छ। साथै, सर्वसाधारण जनताले विभिन्न सरकारी कामको सिलसिलामा भोग्नुपरेका समस्यासम्बन्धी गुनासा तथा शिकायत सुन्ने र सो उपर आवश्यक कारवाही गर्ने कार्यसमेत यस कार्यालयको जिम्मेवारीमा पर्दछ।
कार्यालय अन्तर्गतको निकाय

*राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र
*सम्पति शुद्धीकरण विभाग
*राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग
*सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यलय
*राजश्व अनुसन्धान बिभाग
*लगानी बोर्ड
*नीति अनुसन्धान प्रतिस्ठान
*नेपाल ट्रष्टको कार्यालय
*बिध्युतिय सुशासन आयोग
*राष्ट्रीय तथ्याङ्क कार्यालय
*राष्ट्रीय योजना आयोगर

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय नेपाल सरकारको भूमि व्यवस्थापन सम्बन्धि कार्यहरू गर्ने सर्वोच्च सरकारी कार्यालय हो।यसले भूमि सम्बन्धि नीति बनाउने, भूमि नक्साहरू अध्यावधिक गर्ने, आवास, कृषि तथा सार्वजनिक भूमिहरूको लागत राख्ने तथा गुठी जग्गाहरूको संरक्षण गर्ने यसको मुख्य कार्य हो।
उद्देश्यहरू

*भूमि सम्बन्धी नीति निर्माण गर्ने।
*भूमिसुधार, भू-उपयोग र चक्लाबन्दी सम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने।
*भूमिसम्बन्धी नापनक्सा अध्यावधिक गर्ने।
*भूमिको अधिकतम उपयोग गर्ने वातावरण सृजना गरी कृषि उत्पादकत्व बढाउने।
*भूमि अभिलेखलाई वैज्ञानिकीकरण गरी व्यवस्थित गर्ने।
*भूमि प्रशासनमा रहेको जनशक्तिलाई क्षमतावान, सक्षम र प्रतिस्पर्धी बनाउने।
*एकीकतृ भू-सूचना प्रणालीको विकास गर्ने।
*भूमिहीन एवं मुक्त कमैयाहरूलाई पुर्स्थापना गर्ने।
*धार्मिक सम्पदा एवं गुठीको संरक्षण गर्ने।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी

नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०५७ले भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयलाई देहाय बमोजिमको कार्यक्षेत्र निर्धारण गरेको छ।
*भूमिसुधार तथा व्यवस्था सम्बन्धी नीति, योजना कार्यान्वयन तथा अनुगमन र मूल्याङ्कन सम्बन्धी,
*मालपोत र रजिष्ट्रेशन सम्बन्धी,
*जग्गा दर्ता सम्बन्धी,
*भूमि सम्बन्धी राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन सम्बन्धी,
*जग्गा नापजाँच सम्बन्धी प्रशासन तथा तालीम सम्बन्धी,
*अनिवार्य बचत योजना, ऋण वितरण र ऋण असुली सम्बन्धमा हालसम्म सङ्कलित बचतलाई
*वितरण गर्ने सम्बन्धी,
*जियोडेटिक नापी, टोपोग्राफिक नक्सा तयारी र हवाई र्सर्वेक्षण सम्बन्धी,
*गुठी संस्थान र गुठी अर्न्तर्गतको जग्गा व्यवस्थापन सम्बन्धी,
*सुकुम्बासी सम्बन्धी,
*नेपाल इन्जिनियरिङ्ग सेवाको नापी समूह सम्बन्धी नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, सुरू नियुक्तिको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता र बढुवामा गणना हुने सम्बन्धित विषयको शैक्षिक योग्यताको निर्धारण तथा विभागीय कारवाही आदि सम्बन्धी।
मन्त्रालय अर्न्तर्गतका निकायहरू

विभागहरू

*नापी विभाग।
*भूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभाग।
*भू-सूचना तथा अभिलेख विभाग।
*भूमि व्यवस्थापन प्रशिक्षण केन्द्र।
कार्यालयहरू

*मालपोत कार्यालयहरू।
*भूमिसुधार कार्यालयहरू।
*नापी शाखाहरू।
*नापी गोश्वाराहरू।
संस्थान

*गुठी संस्थान।
सम्पर्क ठेगाना

नेपाल सरकार
भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय
सिहदरवार, काठमाडौँ, नेपाल
फोन नं.: ४२११७६० मन्त्री, ४२११६६६ सचिव
फ्याक्स: ०९७७-०१-४२११७०८
इमेल: info@molrm.gov.np
आधिकारीक वेबसाइट

www.molrm.gov.np

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
श्रेणी:नेपाल सरकार
नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय

नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय ललितपुर नगरपालिका भित्रको हरिहर भवनमा अवस्थित छ। यसले उक्त भवनको पहिलो तल्लाको दक्षिणी भाग ओगटेको छ। हाल यहाँ १,५०,००० वटा पुस्तक तथा पत्र पत्रिकाहरू सङ्कलनमा छन्।

यस पुस्तकालयको स्थापना नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०१३ साल पुस महिनामा भएको थियो। राजगुरु हेमराज पाण्डेका निजी पुस्तकहरू खरीद गरेर यसले पुस्तक सङ्कलन कार्य सुरू गरेको थियो। त्यस बेला यो सिंहदरबार भित्रको सिक्री ढोका भन्ने भवनमा रहेको थियो। त्यतवेला सिंहदरबारमा रहेको केन्द्रीय सचिवालयको पुस्तकालय गाभेर यसलाई अझ ठूलो बनाइएको थियो।

वि.सं. २०१७ सालमा यसलाई सिंहदरबारबाट हाल रहेको हरिहर भवनमा सारिएको हो। त्यसै ताका देखि यसले पुस्तकहरू सापटी दिन सुरू गरेको हो। तर पछि गएर यो कार्य बन्द गरियो। वि.सं. २०४४ सालमा पहिलो पटक यसले आफ्ना सम्पूर्ण सङ्कलनहरूको सूचीकरण सम्पन्न गरेको थियो।
इतिहास

तत्कालीन प्रधानमन्त्री ट‌ङ्कप्रसाद आचार्य २०१३ सालमा चीनको भ्रमणमा जाँदा एकदिन भारतको कोलकत्तामा रहनु भएछ। कलकत्तामा रहदा भारतको राष्ट्रिय पुस्तकालयको अवलोकन गरेर बिताउनु भएछ । सो पुस्तकालयको आगन्तुक पुस्तिकामा नेपालमा पनि नेपाल सरकारको राष्ट्रिय पुस्तकालय स्थापना गर्ने सोच रहेको कुरा उल्लेख गर्नु भएको रहेछ। चीन भ्रमणबाट फर्के लगत्तै नेपाल सरकारले पुर्व नायबबडा गुरुज्यू स्वर्गीय हेमाराज शर्मा पाण्डेको नीजि स‌ंकलनमा रहेको भारती भवन पुस्तकालयमा भएका करिब ३०००० पुस्तकहरु तीनलाख भारतीय रुपैयाँमा खरीद गरेर सो संकलनमा केन्द्रीय सचिवालय पुस्तकालय सिंहदरबारमा रहेका करिब ८००० पुस्तकहरु समेत मिलाएर नेपाल सरकारले विसं २०१३ साल पुस १९ गते तदनुसार सन् १९५७ जनवरी २ तारिका दिन तत्कालीन सिंहदरबारको सिक्रीढोकामा नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालयको स्थापना गरेको हो ।
अङ्गुठाकार|नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय रहने हाल निर्माणाधिन भवनको नमुना ।
विस‌ं २०१८ सालतिर सिंहदरवारबाट हरिहर भवनमा स्थानान्तरण भएको यो पुस्तकालय विस‍ं २०७२ साल बैशाख १२ गतेको भूकम्पका कारण भवन क्षतीग्रष्त भएपछि हाल हरिहरभवन परिसरकै बाल शाखाबाट आंशिक सेवा मात्र दिइरहेको छ । पुस्तकालयको आफ्नै नाममा जग्गा नभएका कारण सुविधासम्पन्न भवन निर्माण गरेर २१ ‌औ शताब्दीको सुबिधासम्पन्न पुस्तकालय सेवा दिन असमर्थ रहेको छ । जग्गा प्राप्तीका लागि शिक्षा मन्त्रालय मार्फत् पहल भइरहेको छ । हाल यस पुस्तकालयमा करिब १५०००० पुस्तक तथा पत्रपत्रिकाहरु रहेका छन् । अहिले राष्ट्रिय पुस्तकालयको अाँफ्नै नयाँ भवन जमलमा निर्माणाधिन छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* वीर पुस्तकालय
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* पुस्तकालयको आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय पुस्तकालयहरू