JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ

ਸੱਯਦ ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ ਉਰਦੂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਨ।

ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਸਤੰਬਰ 1906 ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ 20 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਲਿਖਤਾਂ

* ਮੁਦੀਰ ਸਹੀਫ਼ਾ ਲਾਹੌਰ
* ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਕੀ ਕਹਾਣੀ। ਵਿਲ ਡੂਰੰਟ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਉਰਦੂ ਤਰਜਮਾ
* ਮੈਂ ਕਭੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਾ ਕਹਿਤਾ। ਸ਼ਾਇਰੀ। ਸੰਗ-ਏ-ਮੀਲ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
* ਅਸੂਲ-ਏ-ਅੰਤਿਕਾ ਦ ਅਦਬੀਆਤ। ਉਰਦੂ ਤਨਕੀਦ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਰੀਂ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਐਮ ਏ ਦੇ ਨਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
* ਅਲਬਦੀਅ ਮਹਸਨਾਤ। ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਾ ਅੰਤਿਕਾ ਦੀ ਜ਼ਾਇਜ਼ਾ। ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਤਰਕਯ-ਏ-ਅਦਬ
* ਅਲਬਿਆਨ। ਸ਼ਾਇ ਕਰਦਾ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਤਰਕਯ-ਏ-ਅਦਬ
* ਅਸਲੂਬ। ਸ਼ਾਇ ਕਰਦਾ ਮਜਲਿਸ-ਏ-ਤਰਕਯ-ਏ-ਅਦਬ
* ਸ਼ਾਰ-ਏ- ਇਕਬਾਲ। ਸੰਗ-ਏ- ਮੇਲ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
* ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਿਆਸਯ-ਏ-ਸ਼ੀਆ। ਫ਼ਾਰਸੀ
* ਤਿਲਿਸਮਾਤ। ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ। ਹਾਸ਼ਮੀ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ
* ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ।ਉਰਦੂ ਨਾਵਲ। ਸੰਗ-ਏ- ਮੀਲ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਇਰਫ਼ਾਨ ਆਬਿਦੀ

ਅੱਲਾਮਾ ਸਈਅਦ ਇਰਫ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਆਬਿਦੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਫਿਰਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ, ਜਨਤਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ​​ਕਵੀ ਸੀ, (ਮਹੱਲਾ ਲੁਕਮਾਨ, ਖੈਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ 1950 ਦਾ ਜਨਮ - ਸਿੰਧ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸਪੀਕਰ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਇਰਫ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਆਬਿਦੀ ਦਾ ਜਨਮ 1950 ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਾ ਲੁਕਮਾਨ, ਖੈਰਪੁਰ, ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਹ ਸਈਅਦ ਅਮੀਰ ਅੱਬਾਸ ਅਬੀਦੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਹਬਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਨਾਜ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਖੈਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੌਲਾਨਾ ਸਈਦ ਕਾਇਸਰ ਅੱਬਾਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਉਨਤ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
ਕਿਤਾਬਾਂ

*ਖ਼ਾਤੀਬ-ਏ-ਸ਼ਾਮ-ਏ-ਗ਼ਰੀਬਾਂ (ਬਹਿਸਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
*ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ੀਅਤ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਬਰੋਲ

ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਬਰੋਲ, (ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1950) ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਬਰੋਲ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ-ਕਵੀ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਬਰੋਲ ਦਾ ਜਨਮ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰਾਜ ਅਬਰੋਲ ਅਤੇ ਬਿਮਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਚੰਬਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20 ਦਸੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ (ਭਾਰਤ) ਤੋਂ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ ਐਮਐਸਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਾਲਜ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਏ।
ਲਿਖਤਾਂ

*ਅੰਧਾ ਖੁਦਾ (1978)
*ਏਕ ਸਫ-ਹਾ ਪੁਰਨਾਮ (1986)
*ਫ਼ਰੀਦਨਾਮਾ (ISBN 978-81-202-0587-1)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ

﻿ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ (ਉਰਦੂ ادؔا جعفری: Adā Jaʿfrī), ਤਮਗਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼) (ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1924 - 12 ਮਾਰਚ 2015) ਬਿਦਾਓਂ, ਯੂਪੀ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਪਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਅਦਾ ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ 1924 ਨੂੰ ਬਿਦਾਓਂ, ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਹਾਂ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੌਲਵੀ ਬਦਰੁਲ ਹਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਦਾ ਬਦਾਯੂਨੀ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਤਾਇਆ।
ਰਚਨਾ

ਜੋ ਚਰਾਗ਼ ਸਾਰੇ ਬੁਝਾ ਚੁਕੇ,
ਉਨ੍ਹੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?
ਯੇ ਸਕੂੰ ਕਾ ਦੌਰੇ-ਸ਼ਦੀਦ ਹੈ,
ਕੋਈ ਬੇਕਰਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਜੋ ਦੁਆ ਕੋ ਹਾਥ ਉਠਾਏ ਭੀ,
ਤੋ ਮੁਰਾਦ ਯਾਦ ਨਾ ਆ ਸਕੀ
ਕਿਸੀ ਕਾਰਵਾਂ ਕਾ ਜੋ ਜ਼ਿਕਰ ਥਾ,
ਵੋ ਪਸੇ-ਗ਼ੁਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਯੇ ਤਲੂਅ-ਏ-ਰੋਜ਼-ਏ-ਮਲਾਲ ਹੈ,
ਸੋ ਗਿਲਾ ਭੀ ਕਿਸ ਸੇ ਕਰੇਂਗੇ ਹਮ
ਕੋਈ ਦਿਲਰੁਬਾ, ਕੋਈ ਦਿਲ ਸ਼ਿਕਨ,
ਕੋਈ ਦਿਲ ਫ਼ਗਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਕੋਈ ਬਾਤ ਖ਼ਾਬੋ-ਖ਼ਯਾਲ ਕੀ,
ਜੋ ਕਰੋ ਤੋ ਵਕਤ ਕਟੇਗਾ ਅਬ
ਹਮੇ ਮੌਸਮੋਂ ਕੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਪਰ,
ਕੋਈ ਐਤਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਹਮੇ ਕੂ-ਬ-ਕੂ ਜੋ ਲੀਏ ਫਿਰੀ,
ਕਿਸੀ ਨਕਸ਼ੇ-ਪਾ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ
ਕੋਈ ਆਫ਼ਤਾਬ ਥਾ ਜ਼ੌ-ਫ਼ਗਨ,
ਸਰੇ-ਰਾਹਗੁਜ਼ਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਮਗਰ ਏਕ ਧੁਨ ਤੋ ਲਗੀ ਰਹੀ,
ਨ ਯੇ ਦਿਲ ਦੁਖਾ, ਨ ਗਿਲਾ ਹੂਆ
ਕਿ ਨਿਗਾ ਕੋ ਰੰਗੇ-ਬਹਾਰ ਪਰ,
ਕੋਈ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?

ਸਰੇ-ਦਸ਼ਤ ਹੀ ਰਹਾ ਤਸ਼ਨਾ-ਲਬ,
ਜਿਸੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ
ਜਿਸੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਤਲਾਸ਼ ਥੀ,
ਲਬੇ-ਜੂ-ਏ-ਬਾਰ ਕਹਾਂ ਰਹਾ ?
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਚੁਲਾਈ

ਚੁਲਾਈ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Amaranth) ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ 60 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪਰਪਲ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ

* ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਲਿਊਕੋਰੀਆ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।
* ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਇਹ ਸ਼ੀਤ ਗੁਣ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਯੁਰਵੈਿਦਕ ਦਵਾਈ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਦੀਨ
ਲਿਆਕ਼ਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ

ਨਵਾਬਜ਼ਾਦਾ ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ (Næʍābzādāh Liāqat Alī Khān ), Urdu: لیاقت علی خان‎; 1 ਅਕਤੂਬਰ 1895 – 16 ਅਕਤੂਬਰ 1951), ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1895
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1951
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ
ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਜਥੇਦਾਰ

ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ (18 ਜਨਵਰੀ, 1892-6 ਅਗਸਤ, 1976) ਦਾ ਜਨਮ ਸ: ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਗੰਗੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘਣੀਏ ਕੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 15 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਰਮਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਰਮੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਮਾ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। 1921 ਈ: ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਵਾਲਦਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ

ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧੁਰ ਹਿਰਦੇ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। 1921 ਈ: ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਕਾਂਗ ਕਾਰਨ ਫੌਜੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਤਿਆਗ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਸੈਂਟਰਲ ਮਾਝਾ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੁਟ ਗਏ। 10 ਫਰਵਰੀ, 1924 ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਅਰਸੇ ਪਿੱਛੋਂ 7 ਮਈ 1924 ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ: ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਹਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਇਥੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। 1955 ਈ: ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਰਹੇ। ਆਪ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਤਿਆਗ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੇਵਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਧੜੇ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 1962 ਈ: ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਜਥੇਦਾਰ ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਆਖਰ 6 ਅਗਸਤ, 1976 ਈ: ਨੂੰ ਪੰਜ-ਭੂਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਹਰੜ

ਹਰੜ (ਟਰਮੀਨੇਲੀਆ ਚੇਬਿਉਲਾ) (ਯੈਲੋ ਮਿਰੋਬਾਲਾਨ ਜਾਂ ਚੇਬਿਉਲਿਕ ਮਿਰੋਬਾਲਾਨ; ਤਾਮਿਲ: ਕਾਦੁਕਾਈ; ਅਸਾਮੀ: ਸਿਲਿਖਾ; ਉਰਦੂ: ; ਚੀਨੀ: 诃 子 ਹੇ ਜ਼ੀ; ਗੁਜਰਾਤੀ: ਹਿਮੇਜ਼; ਤੇਲਗੂ: ਕਾਰਾਕਾਇਆ; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: harītakī, हरीतकी; ਬੰਗਲਾ: হরিতকী / হর্তুকি (harītakī) ; ਤਿੱਬਤੀ: A-ru-RA) ਟਰਮੀਨੇਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣਪੱਛਮੀ ਚੀਨ (ਜੂਨਾਨ), ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ


File:Harra (Terminalia chebula) trunk at 23 Mile, Duars, WB W IMG 59023.jpg|Trunk of T. chebula
File:Harra (Terminalia chebula) hanging fruit at 23 Mile, Duars, WB W IMG 5902.jpg|Fruit of T. chebula
File:Harra (Terminalia chebula) fallen fruit at 23 Mile, Duars, WB W IMG 5900.jpg|A fallen fruit

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਰਾਸਤੀ ਰੁੱਖ
ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ

ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ]]
ਸ਼ੇਖ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਇਬਨ ਮੁਬਾਰਕ () (ਜ. 14 ਜਨਵਰੀ 1551 – ਮ. 12 ਅਗਸਤ 1602) ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵਜੀਰ ਅਕਬਰਨਾਮਾ, ਤਿੰਨ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਇਤਹਾਸ-ਲੇਖਕ, (ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਦਾ ਨਾਂ ਆਈਨ-ਏ-ਅਕਬਰੀ ਹੈ)
ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਉਹ ਅਕਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਨਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ

ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ੇਖ ਮੁਬਾਰਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅੱਲਾਮਾ ਫ਼ੈਜ਼ੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1572 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਫ਼ੈਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ 1600 ਵਿੱਚ ਮਨਸਬ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਾਇਜ਼ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਲੀਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ) ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ ਖੁਸਰੋ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨਰ ਸਿੰਘ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਕਨ ਲੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਕ਼ਤ ਦਾ ਅੱਲਾਮਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਖਿਆਲ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ
ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ

thumb|ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਮੰਜਾਲ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ
ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ (6 ਸਤੰਬਰ 1957 - 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ

ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਜ਼ਾਲ ਵਿੱਚ 6 ਸਤੰਬਰ 1957 ਨੂੰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਐੱਸ.ਡੀ. ਸਕੂਲ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ। ਪੋਸਟ-ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਥੋਂ ਐਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਰਨਲਿਜਮ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜੰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਉਹ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਏ ਆਈ ਐਸ ਐਫ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਆਗੂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ।

1999 ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਡਾ. ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਲੋਕ-ਰਾਏ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਵਧੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੁਣ ਕੇ ਬੀਬੀ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਚੋਣ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਬੇਹਤਹੀਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕੀਤੀ।

‘ਪ੍ਰਵਚਨ’ ਰਾਹੀਂ ਕਹਾਣੀ ਗੋਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰੂਹੇ-ਰਵਾਂ ਸੀ।
ਪੁਸਤਕਾਂ

ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

* ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ
* ਚੀਕ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਹਜ਼ਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਬਾਪ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਚੂੜੇ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਆਲੋਚਨਾ

*ਗਲਪ ਅਧਿਅਨ
*ਸਵਰਾਜਬੀਰ ਦੇ ਨਾਟਕ: ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਧਾਰ
*ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠਗਤ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
*ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ: ਕਥਾ ਪ੍ਰਵਚਨ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ: ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਸਾਰ
*ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ: ਵਿਰਾਸਤ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ
ਹੋਰ

*ਪਰਬਤਾਂ ਸੰਗ ਸੰਵਾਦ (ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਆਲੋਚਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957
ਬਾਬਰਨਾਮਾ

ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ]]


ਬਾਬਰਨਾਮਾ (ਚਗਤਾਈ/; ਸ਼ਬਦੀ ਮਤਲਬ: "ਬਾਬਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ" ਜਾਂ "ਬਾਬਰ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ"; ਜਾਂ ਤੁਜਕ-ਏ-ਬਾਬਰੀ) ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਪੜਪੋਤਰੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਬਾਬਰ (1483–1530) ਦੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭੂਮੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ, ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ-ਇਮਾਰਤਾਂ, ਫਲਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਬਿਓਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਟੀਫਨ ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਡੇਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਬਰ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਆਪਣੀ ਵਾਕ ਬਣਤਰ, ਸ਼ਬਦ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫ਼ਾਰਸੀਨੁਮਾ ਹੈ,। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਛੰਦ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਚਗਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਆਧੁਨਿਕ ਉਜਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਉਸੇ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਜਬੇਕ ਲੋਕ ਬਾਬਰਨਾਮਾ ਪੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਚਗਤਾਈ ਅਤੇ ਉਜਬੇਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਹਿ. 998 (1589-90) ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਵਜੀਰ, ਅਬਦੁਲ ਰਹੀਮ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼

ਪਰਵੇਜ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ (ਉਰਦੂ: پرويز مشرف; ਜਨਮ ਅਗਸਤ 11, 1943) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਆਰਮੀ-ਚੀਫ਼ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਨਵਾਜ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸਾਂਭੀ, ਅਤੇ 20 ਜੂਨ 2001 ਤੋਂ 18 ਅਗਸਤ 2008 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੇ। 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ

ਸਰ ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ (, ; 17 ਅਗਸਤ ਸਨ 1932 - 11 ਅਗਸਤ ਸਨ 2018) ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।

ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਅਗਸਤ 1932 ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗ਼ੋ ਦੇ ਚਗਵਾਨਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਨੂਤਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਛੰਦ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਨ ਲਿਲਵੇਲੀਨ ਰੀਜ ਪੁਰਸਕਾਰ (1958), ਦ ਸੋਮਰਸੇਟ ਮੋਗਮ ਅਵਾਰਡ (1980), ਦ ਹੋਵਥੋਰਡਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1964, ਦ ਡਬਲਿਊ ਐਚ ਸਮਿਥ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ (1968), ਦ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (1971) ਅਤੇ ਦ ਡੇਵਿਡ ਕੋਹੇਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1993) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕੰਮ ਦੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

2008 ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 50 ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ

ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ (; , ; 21 ਜੂਨ 1953 – 27 ਦਸੰਬਰ 2007) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵੇਤਾ ਸੀ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ (1988–90 ਅਤੇ 1993–96) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਜੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦੀ ਜੇਠੀ ਧੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ

ਬੇਨਜੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦਾ ਜਨਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ 21 ਜੂਨ 1953 ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਪਿੰਟੋ ਹਸਪਤਾਲ 'ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭੂਤਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ, ਜੋ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਨੁਸਰਤ ਭੁੱਟੋ, ਜੋ ਮੂਲ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੁਰਦ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੀ, ਦੀ ਜੇਠੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਬਾ ਸਰ ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ ਭੁੱਟੋ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸਥਿਤ ਲਰਕਾਨਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭੁੱਟੋ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। 18 ਦਸੰਬਰ 1987 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਜਰਦਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ । ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਜਰਦਾਰੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਵਾਬ, ਸ਼ਾਹ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਸੀ। ਬੇਨਜੀਰ ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਿਲਾਵਲ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਬਖਤਾਵਰ ਅਤੇ ਆਸਿਫਾ।
ਹੱਤਿਆ-27 ਦਸੰਬਰ 2007

27 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੇ ਅਫਗਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜਈ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਲਿਆਕਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰੈਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ,ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਜੀਰ ਸਮੇਤ 22 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਗੜੀ ਖੁਦਾ ਬਖਸ਼ ਵਿਖੇ ਭੁੱਟੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ

300px|thumb|ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਪੀਟਰ ਗਿਰਜਾ
ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਸਾਈਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਰਚ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਕਰੀਬ 120 ਕਰੋੜ ਜਣ(ਮੈਂਬਰ) ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪੋਪ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮਾਧਿਅਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਫੈਲਾਉਣ, ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੈਥੋਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅੱਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਾਈ ਧਰਮ
ਇਵੈਂਟ ਹੌਰਿਜ਼ਨ

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਮ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਘਟਨਾ ਖਤਿਜ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਸਰੋਤੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਗਿਆਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੇ ਇਸ ਖਤਿਜ ਦੇ ਪਾਰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਸ ਦੇ ਪਾਰ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਇੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼, ਚਾਹੇ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਇੱਥੋਂ ਬਹਾਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਲ਼ਾ ਛੇਕ (ਬਲੈਕ ਹੋਲ) ਹੈ। ਕਾਲੇ ਛੇਕਾਂ ਦੇ ਘਟਨਾ ਖਤਿਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਘਟਨਾ ਖਤਿਜ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ - ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੇ ਛੇਕ ਕਾਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ - ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ ਕਾਲੇ ਛੇਕ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰਫ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਘਟਨਾ ਖਤਿਜ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਉਵੇਂ-ਉਵੇਂ ਗੁਰੁਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਕਹਿਰ ਨਾਲ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਾਲੇ ਛੇਕ ਦੇ ਤਰਫ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛਵੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲਿਮਾ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਪਾਂਦੇ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਘਟਨਾ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਹੀ ਕਰ ਜਾਵੇ। ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ - ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਛੇਕ ਦੀ ਤਰਫ ਡਿੱਗ ਕੇ ਘਟਨਾ ਖਤਿਜ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਪੇਖਤਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ

*The Universe in a Nutshell by Stephen Hawking
*
*Abhay Ashtekar and Badri Krishnan, “Isolated and Dynamical Horizons and Their Applications”, Living Rev. Relativity, 7, (2004), 10; Online Article, cited Feb.2009.


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਲੈਕ ਹੋਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਤਰਸੇਮ ਬਾਹੀਆ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਰਸੇਮ ਬਾਹੀਆ (1 ਜੁਲਾਈ 1944 - 31 ਮਾਰਚ 2021) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਚਿੰਤਕ, ਲੇਖਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਪਧਰ ਤੇ ਆਗੂ ਰਹੇ।
ਜੀਵਨ

ਤਰਸੇਮ ਬਾਹੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1944 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹੰਸ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਪੁਸਤਕਾਂ

* ਸੀਨੇ ਖਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਧੀ: ਯਾਦਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ
ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ

ਬਾਹੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਈ ਰੂਪਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ) ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਗਪਗ 28 ਸਾਲ ਏ.ਐਸ. ਕਾਲਜ ਖੰਨਾ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 2004 ਤਕ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ।
ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਉਹ ਲਿੰਕਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਲਾਅ ਅਤੇ ਲਿੰਕਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਸਰਹਿੰਦ (ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ 2006 ਤੋਂ 2008 ਤਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*/ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਰਸੇਮ ਬਾਹੀਆ।। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਜੋਕਾ ਸੰਕਟ।।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021
ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ

ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਕਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ,ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਇੰਦੌਰ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਉਹ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੇਸੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਪੈੰਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰੇਪਵਾਈਨ ਪਬਲੀਸ਼ਰਸ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਵੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਗਈ ਅੱਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਕਿਤਾ ਨੇ ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਕਿਤਾ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਇਵ ਇੰਡੀਆ ਯੰਗ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ

ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੰਦੌਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਰਾਂਚੀ ਦੇ ਬਰਿੱਜਫੋਰਡ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿਚ ਇੰਦੌਰ ਵਿਚ ਐਕਰੋਪੋਲਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਫਾਰਮਾਸਿਟੀਕਲ(ਔਸ਼ਧੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ) ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿਚ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਪੀਵਾਈਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਲਿਖੀ ਜਦੋਂ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਇਕ ਉਨੀਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਬਾਰੇ ਇਕ ਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵੀ.ਜੇ (VJ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਧਾਰਥ ਓਬਰਾਏ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲੜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ, ਦਿ ਬੈਕਬੈਂਚਰਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, “ਦਿ ਬੈਕਬੈਂਚਰਸ” ਲੜੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਮਿਸਡ ਕਾਲ. ਕਿਤਾਬ ਜੂਨ 2012 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਫਪੋਸਟ ਨੇ 2017 ਵਿਚ ਲੇਖਕ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿਚ ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੋਮਾਂਸ ਲੇਖਕ" ਕਿਹਾ।
ਨਾਵਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲਵ @ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨਾਲੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ, "ਜੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ... ਇਹ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ", ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਕ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਬਲਾਸਟ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 7 ਸਤੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਉਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਧੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਡਾਇਰੀ 'ਤੇ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਕਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ "ਦਿਆਲਤਾ ਦੇ 25 ਸਟਰੋਕ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ।

ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ TEDx ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਪਵਾਈਨ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ, ਲਾਈਕ ਏ ਲਵ ਗੀਤ, ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਵਰੀ ਟਾਈਮ ਇਟ ਰੇਨਜ਼, ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਮਾਈ ਐਕਸ, ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਰੀਜ਼ਨ ਇਜ਼ ਯੂ, ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬਾਂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਵਿਸ਼ਵ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਿਵਸ

ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 11 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ ਲਗਭਗ 7,137,661,030 ਹੋ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਸਿਰਫ ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਲਕਾਂ, ਕੌਮਾਂ, ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਤੀ 7 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1000 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਗਭੱਗ 40 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਸੰਨ 1800 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ-ਪਹੁੰਚਦੇ ਇਹ ਵੱਧ ਕੇ ਇੱਕ ਅਰਬ ਹੋ ਗਈ। ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਅਪੜਦੇ-ਅਪੜਦੇ ਅਸੀਂ 10 ਅਰਬ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਦੌਰਾਨ 5 ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼:
ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਘੱਟ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼
ਵੱਧਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ

ਵੱਧਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤੇ ਭਾਰਤ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ 18 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ 51 ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਯੂ.ਪੀ. ਵਿੱਚ 1 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ 11 ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਵੱਧ ਰਹੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2010 ਤੋਂ 2015 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧੇਗੀ।
ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ

ਦਿੱਲੀ ਹੋਵੇਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋੱ ਜਿਆਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਬੰਈ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸੱਤਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੁਨੀਆ ਅੱਗੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ 8ਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਪੀਣ ਲਈ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ 35.75 ਲੱਖ ਲੋਕ ਖਰਾਬ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਵੀ 250 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਪਾ ਰਹੇ।
120 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਖਾਨੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 86.2 ਕਰੋੜ ਨੌਜਵਾਨ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਸੰਸਾਰ ਦੇ 11.5 ਕਰੋੜ ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਪਾ ਰਹੇ।
ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਦਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ
ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ

ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ (सुरेश ईश्वर वाडकर),ਦਾ (ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ, 1954) ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੀ ਸਾਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਪਦਮ ਨਾਲ ਹੋਈ ਆਪ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫਰ

2 ਅਗਸਤ, 1977 ਨੂੰ ਸੁਰੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ | ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਗਮਨ' ਨਾਂਅ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚ 'ਸੀਨੇ ਮੇਂ ਜਲਨ' ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਮਾਹਿਰ ਗਵੱਈਏ ਦੀ ਲੱਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਗਾਇਕ ਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ ਸੀ| ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੀ ਸੰਗੀਥਬੱਧ ਕੀਤੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿਲ ਚੁਰਾਇਆ ਆਪ ਨੇ' ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂ-ਬਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ | ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੇ 'ਹਮਰਾਹੀ ਮੇਰੇ ਹਮਰਾਹੀ', 'ਔਰ ਇਸ ਦਿਲ ਮੇਂ ਕਿਆ ਰੱਖਾ ਹੈ', 'ਸਪਨੇ ਮੇਂ ਮਿਲਤੀ ਹੈ', 'ਮੈਂ ਦੇਰ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ', 'ਮੈਂ ਮੀਰਾ ਤੂੰ ਮੋਹਨ', 'ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਹੱਬਤ ਕੀ ਹੈ' ਆਦਿ ਗੀਤ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ|
ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਵੀ

ਸੁਰੇਸ਼ ਵਾਡੇਕਰ ਦੇ ਗਾਏ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤਾਂ 'ਅੱਜ ਮੁੱਕੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ', 'ਅੱਜ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬੋਲਦੇ' (ਆਸਰਾ ਪਿਆਰ ਦਾ), 'ਇਕ ਤੂੰ ਹੋਵੇਂ ਇੱਕ ਮੈਂ ਹੋਵਾਂ', 'ਰੋਵੇਂਗੀ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗੀ' (ਨਿੰਮੋ), 'ਦਿਲ ਦਾ ਕਬੂਤਰ' (ਬਾਬੁਲ ਦਾ ਵਿਹੜਾ), 'ਪਿਆਰ ਹੋਇਆ ਇਕਰਾਰ ਹੋਇਆ' (ਵਿਛੋੜਾ), 'ਅਸੀਂ ਅੱਲੜਪੁਣੇ ਵਿਚ' (ਰਾਣੋ) ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਗੀਤ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਨੇ ਨਹੀਂ ਗਾਏ |
ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ

ਆਪ 'ਮੁਝ ਕੋ ਦੇਖੋਗੇ ਯਹਾਂ ਤੱਕ' (ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ), 'ਮੈਂ ਹੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗੀ', 'ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮੇਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਇਦ' (ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ), 'ਲਗੀ ਆਜ ਸਾਵਨ ਕੀ ਫਿਰ ਵੋਹ ਝੜੀ ਹੈ' (ਚਾਂਦਨੀ), 'ਓਮ ਪਿ੍ਆ ਪਿ੍ਆ' (ਦਿਲ) ਤੇ 'ਚੱਪਾ ਚੱਪਾ ਚਰਖਾ ਚਲੇ) (ਮਾਚਿਸ) 'ਚ 6 ਵਾਰ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਏ।
ਸਨਮਾਨ

*ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਸਨਮਾਨ
*ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਸਨਮਾਨ
*ਦੀਨਾਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਸਨਾਮਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਈਲਾ ਗਾਂਧੀ

ਈਲਾ ਗਾਂਧੀ (ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1940), ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪੋਤਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਗਰਾਮੀਆ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਈਲਾ ਗਾਂਧੀ, ਸਾਊਥ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੀਲਾਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡਰਬਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੀਨਿਕਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਨੇਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਯੁਐਨਐਸਆਈਏ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰਜ਼ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਵੇਰੂਲਮ ਬਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਡਰਬਨ ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਨੇਟਲ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1991 ਤੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 'ਨੇਟਲ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਂਗਰਸ' ਜਿਆਦੀ ਉਹ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਡੈਮੋਕਰੈਟਿਕ ਫਰੰਟ (ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ), ਡੇਸਕੋਮ ਕਰਾਈਸ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂਡਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਮੇਟੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। 1975 ਵਿੱਚ, ਇਲਾ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਰੰਗਭੇਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਆਸੀ ਕੰਮ ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਗਿਆਤ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨਸਲੀ ਵਿਤਕਰੇ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ 11 ਫਰਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਲਸਨ ਮੰਡੇਲਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1994 ਦੀ ਚੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ,
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ