JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Christiaan Bakkes

Christiaan Mathys Bakkes (* Vredenburg, 3 August, 1965) je olùkọ̀wé ọmọ ilẹ̀ Guusu Afrika.
Àwọn ìwé tó kọ

* Die Lang Pad van Stoffel Mathysen (1998)
* Stoffel in die Wildernis (2000)
* Skuilplek (2002)
* Stoffel by die afdraaipad (2004)
* Stoffel se veldnotas (2007)
* In Bushveld and Desert: A Game Ranger's Life (2008)
* Stoffel in Afrika (2010)
* Stoffel op safari (2012)
* Bushveld, desert and dogs: a game ranger’s life (2012)
* Krokodil aan my skouer – Stoffel toe en nou (2014)
* Stoffel: die beste stories (2015)
Ibùdó lórí Interneti

*A picture of Christiaan Bakkes on Flikr
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1965
Ẹ̀ka:Àwọn ará Gúúsù Áfríkà
Aretha Franklin

Aretha Louise Franklin (March 25, 1942August 16, 2018) je akorin, akowe-orin, osere, ateduuru, ati alakitiyan eto araalu ara Amerika. Franklin bere si ni korin lati kekere ninu egbe akorin gospel ni ijo New Bethel Baptist Church ni Detroit, Michigan, nibi ti baba re C. L. Franklin ti je oluso-agutan. Nigba to di omo odun 18, o bere si ni korin to gbode. Awon orin re to gbajumo bi "Respect", "Chain of Fools", "Think", "(You Make Me Feel Like) A Natural Woman", "I Never Loved a Man (The Way I Love You)", ati "I Say a Little Prayer", so di akorin agba lagbaye, eyi to je ki o gbajumo bi Queen of Soul.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin ará Amẹ́ríkà
Húngárì

Húngárì (; ), lonibise bi Orileominira Hungari (Hungarian: Magyar Köztársaság ), je orile-ede kan tileyika ni Arin Gbongan Yuropu. O budo sinu Iwolejo Pannoni o si ni bode mo Slovakia ni ariwa, Ukraine ati Romania ni ilaorun, Serbia ati Croatia ni guusu, Slovenia ni guusuiwoorun ati Austria ni iwoorun. Oluilu ati ilu totobijulo re ni Budapest. Hungary je orile-ede omo egbe Isokan Yuropu, NATO, OECD, ati Egbe Visegrád. Ede onibise ibe ni ede Hungari, to je ikan ninu awon ede Ural be sini o je ee to gbalejulo ti ki se ede Indo-Europe ni Yuropu.

Ni atẹle Celtic (lẹhin c. 450 BC) ati Romani (9 AD – c. 430 AD) ipilẹ Hungary ni a fi lelẹ ni ipari ọrundun kẹsan nipasẹ olori ijọba Hungary Árpádẹniti a de ọmọ-ọmọ e Saint Stephen I ni adé tí póòpù rán láti Rómà ní 1000 AD. Ijọba Hungary duro fun ọdun 946, ati ni ọpọlọpọ awọn aaye ni a gba bi ọkan ninu awọn ile-iṣẹ aṣa ti Iwọ-oorun. Leyin bii odun 150 years ti ikogun ja ilu ti Ottoman (1541–1699), Hungary ṣepọ si ijọba ọba Habsburg, ati lẹhinna jẹ idaji ti ijọba ọba meji ti Austro-Hungarian (1867–1918).

Alagbara nla titi di opin Ogun Agbaye I, Hungary padanu diẹ sii ju 70% ti agbegbe rẹ, pẹlu idamẹta ti olugbe rẹ ti ẹya Hungarian, ati gbogbo awọn ebute oko oju omi labẹ Adehun ti Trianon, awọn ofin ti èyí tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ti kà sí ìbínú gbígbóná janjan ní Hungary.

Ijọba naa jẹ aṣeyọri nipasẹ akoko Komunisiti kan (1947–1989) lakoko eyiti Hungary gba akiyesi agbaye ni ibigbogbo nipa Iyika ti 1956 ati gbigbe iṣọkan ti ṣiṣi aala rẹ pẹlu Austria ni ọdun 1989, ti o fokun fa iyara didenukole ti Ila-oorun.

Ilana ijọba ti o wa lọwọlọwọ jẹ olominira ile-igbimọ aṣofin, eyiti o dasilẹ ni ọdun 1989. Loni, Hungary jẹ eto-aje ti o ni owo-wiwọle giga ati oludari agbegbe ni diẹ ninu awọn iyi.

Hungary jẹ́ ọ̀kan nínú ọgbọ̀n àwọn ibi arìnrìn-àjò tí ó gbajúmọ̀ jù lọ lágbàáyé, tí ń fa àwọn arìnrìn-àjò miliọnu 8.6 lọ́dọọdún (2007). Orile-ede naa jẹ ile si eto iho-omi gbona ti o tobi julọ ati adagun igbona keji ti o tobi julọ ni agbaye (Lake Hévíz), adagun nla ti o tobi julọ ni Central Europe (Lake Balaton), ati awọn ilẹ koriko ti o tobi julọ ni Yuroopu (Hortobágy).
Fáìlì:Badacsony Szigligetről.jpg
Fáìlì:Gárdony, Velencei-tó, 3.jpg
Fáìlì:Hungary, Szigliget 6.jpg

Akiyesi
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Gùyánà

Gùyánà ( ), lonibise bi Orílẹ̀-èdè Olómìnira Aláfọwọ́sowọ́pọ̀ ilẹ̀ Gùyánà, je orile-ede alase ni etiomi apaariwa ni Guusu Amerika. Asa re je ko jo awon Eledegeesi Karibeani be sini o je ikan ninu awon orile-ede Karibeani die ti ko je erekusu. Agbajo Karibeani (CARICOM), ti Guyana je omoegbe, ni ibudo isese re ni oluilu Guyana, Georgetown.

Guyana tele je ibiamusin Holandi ati fun ogorun meji odun ti Ileoba Asokan. It is the only state of the Commonwealth of Nations on mainland South America and the only state in South America where English is the official language. Guyana achieved independence from the United Kingdom on 26 May 1966 and became a republic on 23 February 1970. In 2008, the country joined the Union of South American Nations as a founding member.

Historically, the region known as "Guiana" or "Guyana" comprised the large shield landmass north of the Amazon River and east of the Orinoco River known as the "Land of many waters". Historical Guyana consists of three Dutch colonies: Essequibo, Demerara and Berbice. Modern Guyana is bordered by Suriname to the east; by Brazil to the south and southwest; by Venezuela to the west; and by the Atlantic Ocean to the north.

At , Guyana is the third-smallest independent state on the mainland of South America after Uruguay and Suriname. Its population is approximately 770,000.
Ìtumọ̀ orúkọ
Ìtàn
Jẹ́ọ́gráfì
Òkòwò
Irúọmọìlú
Ìjọba àti ìṣèlú
Ìlera
Ẹ̀kọ́
Àṣà
Eré-ìdárayá
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Kàríbẹ́ánì
Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè tó ní bodè mọ́ Òkun Atlántíkì
Genevieve Nnaji

Genevieve Nnaji (, (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹta oṣù karùn-ún ọdún 1979) jẹ́ ọmọ ìlú Mbaise ní Ìpínlè Ímò, lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà, jẹ́ òṣeré sinima-agbelewo ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà. Ní ọdún 2005, ó gba ẹ̀bùn Akedẹ́mì sinimá-àgbéléwò ilẹ̀ Áfíríkà gẹ́gẹ́ bí Òṣeré-bìnrin tó dárajùlọ.
Ìgbà èwe rẹ̀

Ìlú Èkó ni Genevieve Nnaji dàgbà sí. Òun ni àbílékẹrin ọmọ nínú àwọn ọmọ méjọ tí òbí rẹ̀ bí, ọ̀mọ̀wé sì ni àwọn òbí rẹ̀. Bàbá rẹ̀ siṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi onímọ̀ iṣẹ́-ẹ̀rọ (engineer) nígbàtí ìyá rẹ̀ sì jẹ́ olùkọ́. Ò lọ sí ilé ẹ̀kọ́ Methodist Girls College ní ìlú Yaba, lẹ́yìn rẹ̀ ó wọlé sí ilé-ẹ̀kọ́ Fàsítì ìlú Èkó. Níbẹ̀ lówà tó ti bẹ̀rẹ̀ sí ń ṣiṣẹ́ díẹ̀ díẹ̀ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré ni Nollywood.
Iṣẹ́ ọwọ́

Nnaji bẹ̀rẹ̀ ìṣèré rẹ̀ láti ọmọdé ninu eré tẹlifísọ̀n Ripples nígbà tójẹ́ ọmọ ọdún méjọ. Ó tún ṣe ìpolówó ọjà bíi méèló kan nínú èyí tó jẹ́ fún Pronto àti ọṣẹ ìfọsọ Omo. Ní 2004 ó di aṣojú fún ọsẹ ìwẹ̀ Lux, ìbáṣe ìgbọ̀wọ́ tọ́ fa èrè ínlá wá fun.

Ni 1998 nígbà tójẹ́ ọmọ ọdún 19 wọn ṣe àmúhàn rẹ̀ sí àwọn olólùfẹ́ sinima-agbelewo ni Nàìjíríà pẹ̀lú filmu tó ún jẹ́ Most Wanted. Lẹ́yìn rẹ̀ ó tún ṣe àwọn sinima-agbelewo bíi Last Party, Mark of the Beast àti Ijele. Ó ti kópa nínúu filmu tó tó 80 ni Nollywood.

Nnaji ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn fún iṣẹ́ rẹ̀. Ìkan nínú wọn jẹ́ gẹ́gẹ́ bíi òṣèré obìnrin tó dárajùlọ fún 2001 ní City People Awards, ó sì tún gba ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bíi Òṣèré-bìnrin tó dára jùlọ ní 2005 nínú àwọn Ẹ̀bùn Akadẹ́mì sinima-agbelewo ilẹ̀ Áfríkà.

Ní 2004, ó tọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú ilé ìṣẹ́ àwo-orin ilẹ̀ Ghana, EKB Records láti gbé àwo-orin àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde tó ún jẹ́ One Logologo Line, àdàlú orin R&B, Hip-Hop àti Urban.

Ní 2008 ni ó ṣí ilé ìránsọ rẹ̀ tó ún jẹ́ "St. Genevieve", èyí tó ún ṣọrẹ ìdámẹ́ẹ̀wá èrè rẹ̀.

Ní Nollywood, Genevieve Nnaji jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn tí owó iṣẹ́ wọn pọ̀jùlọ.
Àwọn àkójọ sinima-agbelewo rẹ̀
Àwọn Ìtọ́kasí
Ìjápọ̀mọ́ nínu ero-ayelujara

*


Ẹ̀ka:àwọn òṣeré ará Nàìjíríà
Yunifásítì ìlú Èkó

Yunifásítì ìlú Èkó (University of Lagos tàbí UNILAG) jé fásitì ìjọba àpapò ni Naijiria tó bùdó si ilu Èkó.
Ìtàn yunifásítì ìlú Èkó

A dá UNILAG silẹ ni ọdún 1962, ọdún méjì lẹ́yìn òmìnira Naijiria independence of Nigeria láti ọwó àwọn Britain. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn yunifásítì márùn-ún tí a dá lè ní orílè-èdè Nàìjíríà, tí a mò sí "first generation universities". Eni Njoku ni a yàn gẹ́gẹ́ bí alákòóso àkọ́kọ́ ní yunifásítì ní ọdún 1962, èyí tí ọ́ ṣe títí di ọdún 1965 tí a sì ni ipò pada pẹ̀lú Saburi Biobaku. síbẹ̀síbẹ̀, nítorí àwọn àríyànjiyàn nípa bí a sè yàn sí ipò , ọ̀gbẹ́ni Kayode Adams gún Saburi pa , akẹ́kọ̀ọ́ tí ó gbàgbọ́ pé ááyan Saburi nítorí ẹyà ti ọ sí bójú mu.

Láti ọdún 2017 Títí di ojo òní , igbakeji olórí ni ọ̀jọ̀gbọ́n Oluwatoyin Ogundipe.ni ọdún 2019, Telifísàn BBC sọ̀rọ̀ nípa "female reporters were sexually harassed, propositioned and put under pressure by senior lecturers at the institutions – all the while wearing secret cameras". yíyọ àwọn obìrin oníròyìn lẹ́nu lórí ìbálópọ̀ àti ìfúgunmọ́ láti ọwọ́ àwọn olùkọ́ àgbà ní yunifásítì ní àwọn ilé-ìwé - láti ìgbà yìí wa ni wọ́n gbé kámẹ́rà pamọ́ sára.

Yunifásítì tí gbé oríṣiríṣi ọ̀jọ̀gbọ́n tí ó yanrantí jáde nínú ìmọ̀ síyẹ́ǹsì, òṣèlú, amòfin, àwọn oníṣòwò ńlá , òǹkọ̀wé, àwọn eléré ìdárayá, àwọn ọba, ìmọ̀-ẹ̀rọ,ti ìlú Nàìjíríà àwọn olóye gbogbo , àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé ìwe mìíràn pẹ̀lú . Ni oṣù kẹsàn-án ọdún 2020, ọ̀kan lára àwọn nobel laureate àti ọ̀kan lára Pulitzer prize laureate ni wọ́n kà gẹ́gẹ́ bí i ọmọ ilẹ́ ìwé yunifásítì ìlú Èkó , ọmọ ilẹ́ ìwé, olùkọ́, tàbí òṣìṣẹ́.
Ìran

Láti jẹ ile ẹkọ tó Dára jù lọ nínú títà yo imo, ìwà ati rí ran àwon eniyan lowo.
Iṣẹ

Láti ṣe ibùgbé tí ó dára fún ẹ̀kó, ìwé kika, Ìwádìí àti ìdàgbàsókè, níbití òṣìṣẹ́ àti akẹ́kọ̀ọ́ yóò ní Àjosepò tó dán mọ́rán láti kojú ẹlẹ́gbẹ́ won ni gbogbo àgbáyé
Ile kíkọ ati Arabara


File:Research and innovation office, University of Lagos.jpg|Research_and_innovation_office,_University_of_Lagos
File:Faculty of Art, University of Lago.jpg|Faculty_of_Art,_University_of_Lago
File:University Library, University of Lagos.jpg|University_Library,_University_of_Lagos
File:J. P Clark Center, University of Lagos.jpg|J._P_Clark_Center,_University_of_Lagos
File:Sport center, University of Lagos.jpg|Sport_center,_University_of_Lagos
File:Unilag Senate house.jpg|Unilag_Senate_house
File:Akintunde Ojo memorial hall, Unilag.jpg|Akintunde_Ojo_memorial_hall,_Unilag
File:Unilag Lagoon Front Fountain.jpg|Unilag_Lagoon_Front_Fountain
File:Quadrangle, Faculty of Arts, Unilag.jpg|Quadrangle,_Faculty_of_Arts,_Unilag


Ẹ̀ka:yunifásítì ní Nàìjíríà
Nollywood

Nollywood, Èyí jẹ́ àkàǹpọ̀ orúkọ Nigeria àti Sinimá orílẹ̀-èdè America ti wọ́n mọ̀ sí Hollywood, tí orúkọ rẹ̀ sí ń kọ́kọ́ jẹ́ Sinimá tí orílè èdè Nàìjíríà tàbí ilé iṣé fíìmù Nàìjíríà. Ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí a lè ṣe ìtọpinpin fún ọ̀rọ̀ náà ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ọdún 2000, tí o tọpa rẹ̀ sí àkọọlẹ kàn ní inú ìwé ìròyìn The New York Times. Látàrí ìtàn, ìdàgbàsókè àti bí ayé tí ń yìí, kò ì tí sí ìtumò kan ní pàtó tí wọ́n faramọ̀ fún orúkọ náà láti máa lò, èyí sí jẹ́ òun àríyànjiyàn.
Àwọn Ìtọ́kasí
Ikenne

.


Ikenne jẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Ó tóbi tó 144 km² tí àwọn ènìyàn tó ń gbé nínú rẹ̀ sí jẹ́118,735 látàrí ètò ìkànìyàn ti ọdún 2006.

Àdírẹ́sì ìfìwéránṣẹ́ jẹ́ 121.̀
Àwọn ẹ̀ka ní agbègbè Ikenne

# Ikenne i
# Ikenne ii
# Ilisan i
# Ilisan ii
# Irolu
# Iperu i
# Iperu ii
# Iperu iii
# Ogere i
# Ogere ii
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ògùn
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Rio de Janeiro

Rio de Janeiro ("Odo January", ; ) je oluilu Ipinle Rio de Janeiro, ilu to tobijulo keji ni ile Brasil ati agbegbe ilu to tobijulo keta ni Guusu Amerika. Rio de Janeiro ti je oluilu Brasil fun bi ogorun meji lati 1763 titi di 1822 ni igba imunisin awon ara Portugal, ati nigbati Brasil di ominira ni 1822 titi di 1960. O tun je oluilu ti tele fun Ile-Oba Portugal (1808–1821). O gbajumo gege bi "Rio" ni soki, alaje re ni A Cidade Maravilhosa, tabi "Ilu Alara".
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Brasil
David Mark

David Alechenu Bonaventure Mark (bíi ní Oṣù kẹrin Ọdún 1948) jẹ́ ológun tí ó ti fẹ̀hìntì àti olóṣèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú Ìpínlẹ̀ Benue ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2007 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party. Ó jẹ́ ààrẹ ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin.
Ìgbé ayé àti Èkó rè

A bí Mark si ìlú Otukpo ní ìpínlè Benue ni osù kerin odun 1948. O lo si ilé-ìwé St. Francis Catholic Practicing ko to look since ilé-ìwé àwon ologun. Léyìn náà, o tun lo kàwé ni Nigeria Defense Academy. Wón so di 2nd Lieutenant ni odun 1970, wo si tun so di Captaini ni odun 1971, ótún padà di alaga Abandoned Properties implementation Committee ni iwo ilà oòrùn ni odun 1976.
Minisita

Mark jé olori Ministry of Communication àti àwon èka rè: Nigerian Telecommunications Limited(NITEL) àti Nigerian Postal Service(NIPOST).
Aare ìgbìmò asofin agba ti Nàìjirià

A yan Mark gégé bi ààré ilé ìgbìmò asofin àgbà ti Naijiria ní ojó kefa, osu Kefa odun 2007.

David tún díje fun Senato agbègbè Benue South lekan si ni osu kerin odun 2011, a si yan fun isejoba kerin.
David so pe idibo àwon eniyan ni o gbé depo, o si so fún àwon olutako rè láti sisé papò láti tún Nàìjíríà se.

Nígbà ti àwon ilé ìgbìmò asofin un tún òfin Nàìjíríà se, Mark so fun àwon Senato tó kù rè láti fi àwon omo Nàìjirià si wajú ara won.

Léyìn ìgbà ti àwon orílè-èdè United Kingdom satako si Nàìjirià, won si so pé wón ma se idaduro si àwon iranlowo ti wón un fun Nàìjirià. Mark so pe ki wón fi iranlowo won pa mó.

Ni osu kesan odun 2018, Mark ni ipinu láti díje fun ipò ááre orílè-èdè Nàìjirià, o si yan Zainab Abdulkadir Kure ati Abba Ejemni si egbe ti o ma sé idari ipolongo ìdíje rè.
Ìgbé ayé rè

O feran eré idaraya golf, tennis àti Squash. O je Christieni, èyà Idoma sì ni èyà rè. O ni ìyàwó merin sí marun.>

Mark ni ilé àti Helicopter ati ìbi ibalesi fún Helicopter.
.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Niger
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Bẹ̀lárùs

Bẹ̀lárùs, ( ; , ), lonibise bi Orile-ede Olominira ile Bẹ̀lárùs, je orile-ede ayikanule ni Apailaorun Europa, to ni bode bi owo-ago pelu Rosia ni ariwailaorun, Ukrein ni guusu, Poland ni iwoorun, ati Lithuania ati Latvia si ariwaiwoorun. Oluilu re ni Minsk; awon ilu re pataki miran tun ni Brest, Grodno (Hrodna), Gomel (Homiel), Mogilev (Mahilyow) ati Vitebsk (Viciebsk). Idalogorun ogoji re lo je igbo aginju, be sini apa okowo re to tobijulo ni ise agbe ati ise elero.


Ni awọn 7th-9th sehin AD, awọn agbegbe ti igbalode Belarus ti a kún nipa East Slavic ati Baltic ẹya, ni 10th-13th sehin Belarus je ti si awọn Kievan ipinle, ni 14th-18th sehin si awọn Grand Duchy of Lithuania. Ni opin ti awọn 18th orundun, Belarus ti a ṣẹgun nipasẹ awọn Russian Empire ati ki o kan ìka eto imulo ti a lepa lati pa Belarusian ede ati asa (Rus. Русификация)

Lọ́dún 1917, lẹ́yìn ìwópalẹ̀ Ilẹ̀ Ọba Rọ́ṣíà, Belarus jà fún òmìnira, àmọ́ nígbà tó fi máa di ọdún 1922, ìjọba Soviet Union ṣẹ́gun orílẹ̀-èdè náà. Ni 1932-1933, Belarus jiya lati iyan nla ti awọn alaṣẹ Soviet ṣeto ati pe o padanu ọgọọgọrun ẹgbẹrun eniyan, lakoko ti Ukraine padanu miliọnu. Lọ́dún 1942, àwọn ọlọ́pàá ọ̀tẹlẹ̀múyẹ́ Soviet pa ọ̀gá òǹkọ̀wé orílẹ̀-èdè náà, Yanka Kupala. Ajogunba ayaworan ile Belarus ti parun ni awọn ọdun 1950-1980.

Ni 1991, awọn orilẹ-ede ti gba ominira, sugbon ni 1995 awọn dictatorship ti Alexander Lukashenko bẹrẹ. Ni ọdun akọkọ ti ijọba rẹ, o rọpo awọn aami orilẹ-ede pẹlu awọn Soviet, ati nitori awọn eto imulo rẹ, awọn eniyan Belarus wa ni ewu iparun.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Tsẹ́kì Olómìnira

thumb|Karlštejn|Karlštejn Castle in the [[Central Bohemian Region, founded in 1348 by Charles IV.]]
thumb|Tábor, a town in the [[South Bohemian Region, founded in 1420 by the Hussites.]]
thumb|Charles IV, Holy Roman Emperor|Charles IV, 1316 – 78, eleventh king of Bohemia. Charles IV was elected the [[Největší Čech (Greatest Czech) of all time.]]

Tsẹ́kì Olómìnira (Tsẹ́kíà; ; , , short form Česko ) je orile-ede ni Arin Europe. O ni bode mo Poland ni ariwailaorun, Jemani ni iwoorun ati ariwaiwoorun, Austria ni guusu ati Slovakia ni ilaorun. Orile-ede Tseki Olominira ti je omo egbe NATO lati 1999 ati Isokan Europe lati 2004. Bakanna o tun je omo egbe Agbajo fun Abo ati Ifowosowopo ni Europe (OSCE).
Itokasi

Tseki
Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà

thumb|250px|right
Bósníà àti Hẹrjẹgòfínà ( or ; Bosnian, Croatian, Serbian Latin: Bosna i Hercegovina; Bosnian and Serbian Cyrillic: Босна и Херцеговина) je orile-ede ni Guu-Apailaorun Europe, ni Peninsula Balkani. O ni bode mo Kroatia ni ariwa, iwoorun ati guusu, Serbia ni ilaorun, ati Montenegro si guusuilaorun, Bosnia ati Herzegovina (bakanna: Bosnia-Herzegovina/Bosnia ati Hercegovina) je ku di ko je ayikanule, ayafi fun ebado Omi-okun Adriatiki, ni ilu Neum. Abenu orile-ede na je kiki okegiga ni arin ati si guusu, ilegiga ni ariwaiwoorun, ati ile pelebe ni ariwa ilaorun. Ninu na tu ni ibi jeografi totobiju to ni ojuojo orile iloworo, to ni igba orun gbigbona ati igba otutu to ni yinyin. Eti apaguusu re ni ojuojo Mediteraneani ati ojuile pelebe.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Púẹ́rtò Ríkò

Púẹ́rtò Ríkò (ede Spein for "Rich Port"), fun ise ijoba bi Kajola ile Puerto Riko (Commonwealth of Puerto Rico) (, "Free Associated State of Puerto Rico") ati nigbakan bi Porto Riko, jẹ́ àgbègbè aikorapo ilẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà to budo si àríwá-ìlà-oòrùn Omi-òkun Karibeani. Puerto Rico ní òfin tirẹ̀ àti àwọn ilé-ìgbìmọ̀ ti ara rẹ̀, adarí àti àwọn ẹ̀ka ìdájọ́. Ìsopọ̀ pẹ̀lú Amẹ́ríkà jẹ́ nípasẹ̀ pínpín ọmọ ìlú, owó àti ààbò.
Notes
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Kàríbẹ́ánì
Paragúáì

Paragúáì (US , UK ), officially the Republic of Paraguay ( , Guaraní: Tetã Paraguái ), is a landlocked country in South America. It is bordered by Argentina to the south and southwest, Brazil to the east and northeast, and Bolivia to the northwest. Paraguay lies on both banks of the Paraguay River, which runs through the center of the country from north to south. Due to its central location in South America, it is sometimes referred to as Corazón de América, or the Heart of America.

The Guaraní have been living in Paraguay since before the arrival of Europeans in the 16th century, when Paraguay became part of the Spanish colonial empire. Following independence from Spain in 1811, Paraguay was ruled by a series of dictators who followed isolationist and protectionist policies. This development was truncated by the disastrous Paraguayan War (1864–1870) in which the country lost 60% to 70% of its population and large amounts of territory. During a large part of the 20th century, Paraguay was ruled by Alfredo Stroessner, who led one of South America's longest lived military dictatorships. In 1989 Stroessner was toppled and free elections were celebrated in 1993. In 1994 Paraguay joined Argentina, Brazil and Uruguay to found Mercosur.

As of 2009 the population was estimated at 6.3 million. The capital and largest city is Asunción. The official languages are Spanish and Guaraní, both being widely spoken in the country, with around 92% of the general population speaking Spanish and 98% speaking Guaraní.

Though it remains one of the region's poorest and least-developed countries, in 2010, Paraguay's economy grew by 14.5%, the largest economic expansion in Latin America, and the third fastest in the world after Qatar and Singapore. By 2011, economic growth slowed but remained high, at 6.4%.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Gúúsù Amẹ́ríkà
Kùwéìtì

Orílẹ̀-èdè Kùwéìtì (, ) je Ile-Emiri Arabu aladani to ni bode mo Saudi Arabia ni guusu ati Irak ni ariwa ati iwoorun. Ijinna to pojulo lati ariwa de guusu je 200 km (120 mi) ati lati ilaoorun de iwoorun je 170 km (120 mi). Iposieniyan re je 2.889 legbegberun ati agbegbe 18,098 km².

Lára ọdún 1946 sí 1982, Kuwait ṣe àtúnṣe tó pọ̀ jùlọ, tí owó epo ṣàkóso fún un. Ní àárín ọdún 1980, orílẹ̀-èdè náà dojú kọ ìṣòro ìṣàkóso àti ìdààmú ìṣètò-ọrọ lẹ́yìn tí ọjà iṣura bàjẹ́. Kuwait tún ní láti koju ìkọlu àwọn ọmọ-ogun tí ń ṣe atilẹyin fún Iran ní àkókò Ogun Iran–Iraq nítorí ìtìlẹyìn owó rẹ fún Iraq. Ní ọdún 1990, Iraq kọlu Kuwait, fi ìjọba amáyédẹrùn ṣe àṣẹ, lẹ́yìn náà sì gba ilẹ̀ náà labẹ́ Saddam Hussein lẹ́yìn àríyànjiyàn lórí ìṣètò epo. Ìjọba Iraq ló parí ní ọjọ́ kejidinlogun, oṣù keji, ọdún 1991, nígbà tí àwọn ọmọ ogun àjọṣepọ̀ ti U.S. àti Saudi ṣe ìgbàlà Kuwait nígbà Ogun Gulf.

Bii ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede Arab miiran ni Gulf Persian, Kuwait jẹ emirate nibiti emir ṣiṣẹ bi ori ipinle, ati idile Al Sabah ti n ṣakoso ṣe ipa pataki ninu eto iṣelu ti orilẹ-ede naa. Islam, ni pataki ẹka Maliki ti Islam Sunni, jẹ ẹsin ijọba osise ti Kuwait. Orilẹ-ede naa ni eto-ọrọ ti o ni owo oya giga ti o ni atilẹyin nipasẹ awọn ifipamọ epo kẹfa ti o tobi julọ ni agbaye. Kuwait ni a mọ bi oludari agbegbe ni awọn iṣẹ ọnà ati aṣa olokiki, nigbagbogbo tọka si bi 'Hollywood ti Gulf'. O ṣe ipilẹṣẹ iṣipopada iṣẹ ọnà igbalode atijọ julọ ni Arabian Peninsula ati pe o ti ṣe agbejade diẹ ninu awọn oṣere asiwaju ti agbegbe naa. Aṣa Kuwaiti, pẹlu itage, redio, orin, ati awọn opera ọṣẹ tẹlifisiọnu, ni a pin pẹlu awọn orilẹ-ede Gulf Cooperation Council (GCC) ti o wa nitosi. Kuwait jẹ ọmọ ẹgbẹ oludasile ti GCC ati pe o tun jẹ apakan ti United Nations, Arab League, ati OPEC.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Ásíà
Montenegro

Montenegro (i/ˌmɒntᵻˈneɪɡroʊ/ MON-tən-AYG-roh or /ˌmɒntᵻˈniːɡroʊ/ MON-tən-EEG-roh or /ˌmɒntᵻˈnɛɡroʊ/ MON-tən-EG-roh; Montenegrin: Crna Gora / Црна Гора [t͡sr̩̂ːnaː ɡɔ̌ra] ( listen), túmọ̀ sí "Black Mountain") jẹ́ orílẹ̀ èdè ní Southeastern Europe. Ó ní ààlà ní Òkun Adria sí gúúsù-ìwọ̀oòrùn àti ààlà lẹgbẹ́ Croatia sí ìwọ̀oòrùn, Bosnia and Herzegovina sí gúúsù ìwọ̀oòrùn, Serbia sí gúúsù ìlàoòrùn, àti Albania si gúúsù-ìlàoòrùn. Ó jẹ́ ìpínlẹ̀ àti ìlú tó tóbi jùlọ ní ìlú Podgorica, nígbà tí Cetinje sì di Prijestonica, tí ó túmọ̀ sí Royal Capital City tẹ́lẹ̀.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Ẹ̀ka:Montenẹ́grò
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Turkey

Turkey tabi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Túrkì je orile-ede ni Europe ati Ásíà.
Gallery


| Mustafa Kemal Atatürk
File:Aya sofya.jpg|
File:Anitkabir.HB.jpg|
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg|
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg|
File:DolmabahceMainGate.JPG|
File:İzmir clock tower.jpg|
File:Pamukkale00.JPG|
File:Eskişehir-Aycan.jpg|
File:Antalya falezler.jpg|
File:Alanya.jpg|
File:Bluemosquefront.jpg|
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|

Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Europe
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Kòréà Gúúsù

Kòréà Gúúsù, fun onibise gege bi Orile-ede Olominira ile Korea (ROK) (, ), je orile-ede ni Ilaorun Asia, to budo si ilaji apaguusu Korean Peninsula. O ni bode mo Saina ni iwoorun, Japan ni ilaorun, ati Ariwa Korea ni ariwa. Oluilu re ni Seoul. Guusu Korea dubule si agbegbe ojuojo lilowooro pelu awon oke. Agbegbe bo itobi to je 100,032 ilopo awon kilomita mole, o si ni iye eniyan to ju egbegberun 50 lo.
Itokasi
Kóstá Rikà

Kóstá Rikà (), lonibise o je Orile-ede Olominira ile Kosta Rika( tabi , ) je orile-ede ni Arin Amerika, o ni bode mo Nicaragua ni Ariwa, Panama ni ilaorun ati guusu, mo Okun Pasifik ni iwoorun ati guusu ati mo Omi-okun Karibeani ni ilaorun.

Kosta Rika, to tumosi "Eti Odo Olora", ti pa constitutionally ise ologun re re pelu ilana-ibagbepo ni 1949. Ohun nikan ni orile-ede Amerika Latini to wa ni akojo awon orile-ede 22 oseluarailu pipejulo. Kosta Rika lemolemo ti wa larin awon orile-ede Amerika Latini to gaju nipa Atoka Idagbasoke Eniyan, o si wa ni ipo 54th lagbaye ni odun 2007. O wa ni ipo keta lagbaye, ati akoko ni gbogbo Amerika, nipa Atoka Bi Ayika Se Wa ni 2010.

Ni 2007 ijoba Kosta Rikan sekede eto fun Kosta Rika lati di orile-ede ti ko lo karbon ni 2021. Gege bi New Economics Foundation se so, Kosta Rika gba ipo kinni ninu Atoka Planeti Adunnu beesi ni o je orile-ede "alawoewe julo" lagbaye.
Itan

Ki Columbus o to wa ibe ri awon omo abinibi ile Kosta Rika je apa were part of the Agbegbe Arin kariaye to budo si awon agbegbe idasa Mesoamerika ati Andes. Eyi ti je siodotun lati kopo ipa agbegbe Isthmo-Colombian. Ibi yi ni awon asa abinibi Mesoamerika ati Guusu Amerika ti pade.

left|thumb|upright|A pre-Columbian incense burner with a [[crocodile lid (500 – 1350 AD), from Costa Rica.]]
Apa ariwaiwoorun orile-ede yi, Peninsula Nikoya, ni o je ibi guusujulo fun ipa asa Nahuatl nigbati awon olubori ara Spein de be ni orunddun kerindinlogun. Arin ati apaguusu orile-ede ni ipa Chibcha. Sibesibe, awon eniyan atilewa ti kopa lori asa Costa Rican odeoni niye to kere, nitoripe opolopo ninu won ku lowo awon arun bi smallpox ati idamu latowo awon alamusin ara spein.
Itokasi
Filipínì

Filipínì tabi Àwọn Filipini ( ), fun onibise bi orile-ede Olominira ile awon Filipini (), je orile-ede kan ni Guusuilaorun Asia ni apaiwoorun Okun Pasifiki. Si ariwa re niwaju Luzon Strait ni Taiwan wa. Ni iwoorun niwaju Omi Okun Guusu Saina ni Vietnam wa. Omi Okun Sulu ni guusuiwoorun wa larin re ati erekusu Borneo, be si ni ni guusu ni Omi Okun Selebes pinniya kuro si awon erekusu Indonesia miran. O bode mo Omi Okun Filipini ni ilaorun. Oluilu re wa ni Manila.
Itokasi