JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
परालको आगो (कथा)

परालको आगो गुरूप्रसाद मैनालीद्वारा लिखित नेपाली कृति हो। यो कथा मैनालीको नासो कथासङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित कथा हो। परालको आगो कथामा दुई पात्र चामे र गौँथलीको झैँझगडालाई परालको आगोको संज्ञा दिएका छन्। त्यसैगरी उनका अन्य कथावस्तुहरू पनि उत्तिकै मार्मिक छन्। कथा विषयवस्तुको प्रतिपादन र शैलीको चमत्कारी संयोजन दुवैमा परालको आगो गुरूप्रसादको सर्वश्रेष्ठ कथा हो। सफल दाम्पत्य जीवनका दुई अनिवार्य तत्व लोग्ने र स्वास्नीबीचको झगडा वास्तवमै चामे र गौँथलीको जीवनमा कथाकारले प्रस्तुत गरेझैँ परालको आगोजस्तै क्षणिक र अस्थायी हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्री


परालको आगो कथा एक सामाजिक विषयवस्तु बोकेको कथा हो । यस कथामा ग्रामीण परिवेशको यथार्थ चित्रन पाइन्छ।

श्रेणी:गुरुप्रसाद मैनालीका कृतिहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:कथाहरू
श्रेणी:नेपाली उपन्यासहरूमा आधारित चलचित्रहरू
द सतानिक वरेसस्

द सतानिक वरेसस् सलमान रुस्दीद्धारा लिखित उपन्यास हो। स्याटनिक वर्सेस सलमान रुश्दीको चौथो उपन्यास हो। यो सन् १९८८ जुन १ मा पहिलो पटक प्रकाशित भएको थियो। उपन्यास मोहम्मदको जीवनबाट प्रेरित छ। आफ्ना अघिल्ला पुस्तकहरूमा जस्तै रुश्दीले यस उपन्यासमा पनि जादुई यथार्थवाद प्रयोग गरी, समकालीन घटनाहरू र व्यक्तिहरूमा निर्भर भई पात्रहरुको चरित्र सिर्जना गरेका छन्। शीर्षकले कुरानमा भएका शैतानी स्लकोलाई जनाउँछ; यसले तीन मेक्काका देवीलाई जनाउँछ: ओल्ट, उज्जा र मानत। कथाको अंशहरु इतिहासकार अल-वाकिदी र अल-तबारीको कथामा आधारित छन्।

बेलायतमा, द शैतानिक भर्सेसले सकारात्मक समीक्षा पायो। सन् १९८८को बुकर प्राइज नामक पुरस्कार छनोटमा अन्तिम सम्ममा पुग्न सफल भएको थियो (जुन पिटर क्यारीको अस्कर र लुसिंडासँग पराजित भएको थियो) र सन् १९८८ को ह्वाइटब्रेड पुरस्कार जित्न सफल भएको थियो। उपन्यास बाट ठूलो विवाद उत्पन्न भयो; मुसलमानहरूका अनुसार उपन्यासले ईश्वरनिन्दा, ईश्वर प्रतिको विश्वासको खिसी गरेको आरोप लगाएका छन्। मुस्लिमहरूको आक्रोशको परिणाम स्वरूप सन् १४ फेब्रुअरी १९८९ मा इरानका तत्कालीन सर्वोच्च नेता अयातुल्ला रुहल्लाह खोमेनीले रुश्दीको मृत्युको लागि आह्वान जारी जारी गरिएको थियो। परिणामस्वरूप बेलायत सरकारले पुलिसको सुरक्षामा राखिएको रुश्दीलाई मार्ने प्रयास भने असफल भएको थियो। र अनुवादक हितोशी इगराशीको पनि यसै घटना सँग रही हत्या भएको थियो।

भारतमा मुस्लिमहरु प्रति कटाक्ष भएको भनि प्रतिबन्धित गरिएको छ।

समग्रमा पुस्तकलाई राम्रो मानिएको छ। सन् २००३ को समिक्षामा रुस्दीको यस उपन्यासलाई कलाकारिक उपल्ब्धि भनी, समिक्षिक ह्यारोल्ड ब्लुमले उल्लेख ‍गरेका छन्। टिमोथी ब्रेननले पुस्तकलाई आप्रवासीका अनुभव रहेका सँगै विभिन्न पक्ष बाट विश्लेषण गरेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सलमान रुस्दीका उपन्यासहरू
सालिमार द क्लाउन

सालिमार द क्लाउन सलमान रुस्दीद्वारा लिखित सन् २००५ को उपन्यास हो। यो उपन्यास लेख्न रुस्दीलाई चार वर्ष लागेको थियो, र प्रारम्भमा ६ सेप्टेम्बर २००५ मा जोनाथन केपद्वारा प्रकाशित गरिएको थियो। सालिमार द क्लाउन को नाम श्रीनगरको नजिकैको सालिमार गार्डन्सबाट आएको हो। उपन्यासमा चित्रित पात्रमध्येको एउटा नाम सालिमार पनि हो। सालिमार द क्लाउन ले सन् २००५ को भोडाफोन क्रसवर्ड बुक अवार्ड जितेको थियो र सन् २००५ को ह्वाइटब्रेड बुक अवार्डका लागि फाइनलमा परेका मध्ये एक थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सलमान रुस्दीका उपन्यासहरू
योगवीरसिंह कंसाकार

योगवीरसिंह कंसाकार (सन् १८८५- मार्च २९ १९४२) एक नेपाली कवि, समाजसुधारक तथा नेपालभाषाको चार स्तम्भ मध्ये एक थिए। उनले राणाशासनको कठोर दमनको समयमा नेपाली समाज र नेपालभाषाको विकासको लागि आफ्नो जीवन समर्पन गरेका थिए।
प्रारम्भिक जीवन

उहाँको जन्म केलटोल, क्वाछेँ ननि, काठमाडौँमा भएको थियो। उहाँको पिता चैत्यवीरसिंह तथा माता लक्ष्मी नानी थिए। उहाँको परिवारको कपडा पसल थियो। युवाअवस्थामा सन् १९०५मा योगवीरसिंह कंसाकार सर्वप्रथम समाज सुधारको काममा लागेका थिए। उनी आर्य समाज अन्तर्गत सनातन धर्मको पुनरुत्थान कार्यमा लागेका थिए। सो काममा लागेका हुनाले तत्कालीन राणा शासनले परम्परा बिथोलेको र अपरम्परागत धर्म प्रचार गरेको आरोप लगाएर उनलाई जरिवाना तथा जेल सजायं दिएको थियो। जेलमुक्त भएपश्चात उनी विरक्तिएर कलकत्ता पुगे। तत्कालीन कलकत्तामा बङ्गाली भाषाको आधुनिक प्रकाशन, बङ्गाली समाजको साहित्यप्रतिको मोह देखेर उनी प्रभावित भएका थिए।
सामाजिक कार्य

केही समयपश्चात उनी काठमाडौँ फर्किए र आफ्नो कपडाको व्यापार संभाले। बङ्गालको साहित्यिक विकासबाट प्रभावित भएर उनले कविता रच्न थाले। कालान्तरमा उनको कपडा पसल कविहरूको भेटघाट गर्ने स्थान बन्न गयो। हरेक हप्ता उनको पसलमा कविहरु आफ्ना रचनाहरु लिएर आउने, कविता वाचन गर्ने तथा एक-अर्काको रचनाको समालोचना गर्ने गर्थे। तत्कालीन बडागुरुजु (शाही पण्डित)ले केही समय पश्चात यस प्रकारको भेटघाटको बारेमा जानकारी पाए। यस प्रकारको कविता वाचन भेटघाटबाट तत्कालीन शासनलाई खतरा देखेर उनको आदेशमा योगवीरसिंह कंसाकारको पसलमा सङ्ग्रहीत सबै कविताहरु जफत गरिएको थियो।

सन् १९२७मा तुलसी मेहर श्रेष्ठको चर्खा आन्दोलनबाट प्रभावित भएर उनले वस्त्रकला भवन नामक कपडा उद्योग स्थापना गरे। सो समयमा उनी महिला शिक्षाको जागरणमा पनि लागे। महिला शिक्षा जागरणको उदाहरणको लागि तत्कालीन रुढीवादी समाजमा उनले आफ्नो छोरी विद्यावतिलाई भारतमा नर्स तालिमको लागि पठाएका थिए। आफ्नै घरमा राखेर पनि छोरीलाई पढाउन हुन्न भन्ने मान्यता भएको समाजमा यो एउटा उदाहरणीय कदम थियो।

सन् १९२९मा उनको नेतृत्त्वमा सो समयका शिक्षितवर्गले तत्कालीन श्री ३ महाराजलाई सार्वजनिक पुस्तकालय स्थापना गर्नको लागि एउटा निवेदन दायर गरे। कंसाकार लगायत सो निवेदनमा हस्ताक्षर गर्ने सबै व्यक्तिलाई कैद तथा रकम जरिवाना गराइएको थियो। सन् १९३४मा उनी लगायत उनका समकक्षी नेवार साहित्यकारहरूलाई तत्कालीन श्री ३ महाराजले बोलाएर नेपालभाषामा नलेख्न चेतावनी दिइएको थियो। सन् १९४१मा राणाशासनले राजनीतिक कार्यकर्ता, लेखक र तात्कालीन शासनलाई खतरा हुन सक्ने अन्य समाजसुधारकहरूलाई कैद गरेको थियो। सो समयमा उनी ८५ दिन कैद भएका थिए।
व्यक्तिगत जीवन

उनको विवाह शोभा लक्ष्मीसँग भएको थियो। सन् १९३७मा उनको श्रीमतीको निधन भयो। तत्पश्चात उनले बुद्धमायासँग विवाह गरेका थिए।

उनका कविताहरूको सङ्ग्रह "योग-सुधा" नेपालभाषा परिषदले सन् १९५१मा मरणोपरान्त प्रकाशित गरेको थियो।
सम्मान

काठमाडौँ महानगरपालिकाले उनको सम्मान स्वरुप काठमाडौँको एउटा सडकको नाम योगवीरसिंह मार्ग नमाकरण गरेको छ।
स्रोत

पुचः:नेपाल भाषाया प्यंगः थां
पुचः:नेपालभाषा
पुचः:नेवाः
सोनाम ल्होसार

सोनाम ल्होछार हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने तामाङ, ह्योल्मो तथा अन्य मुख्य जातिहरू को साझा साँस्कृतिक पर्व हो । यो चाड बाह्रौ महिनाको पहिलो दिन अनौपचारिक रूपमा मनाइन्छ । सोनाम लोसार किसानहरूले बालिनाली उठाएपछि मनाइने चाड हो । यसको कुनै पात्रो छैन । औपचारिक रूपमा मनाइने नयाँ वर्ष ग्याल्पो लोसार हो । तामाङहरूले पनि सोनाम लोसार नयाँ वर्षको आरम्भको रूपमा मनाउने पर्व हो । ल्होसार मनाउने समुदायले यस्ता 'ल्हो' अर्थात वर्ष बाह्रवटा भएको विश्वास गर्छन् । बाह्र वर्षको नाम पशुपंछी र जीवजन्तुका नामबाट राखिएको हुन्छ । जस्तै: मुसा, गाई, बाघ, बिरालो, गरुड, सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर, सुँगुर वर्ष । यी बाह्र वर्गलाई यो समुदायले बाह्र राशिको रूपमा पनि लिने गरेको पाइन्छ । बाह्र वर्ष समाप्त भए पछि फेरि उही नाम दोहोर्‍याएर वर्ष गनिन्छ ।
सोनाम ल्होसार मनाउने समुदायहरू
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य सुत्र

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
श्रेणी:पर्व
जिग्मे खेसर नामग्याल वाङचुक

जिग्मेद गेसर नामग्याल वाङछुग () उनी भुटान अधिराज्यका वर्तमान राजा तथा पाँचौ राजा हुन्। उनी भुटानका चौथा राजा जिग्मे सिङगे वाङचुकका छोरा हुन्। उनी ६ नोभेम्बर २००८मा औपचारिक रूपमा भुटानका राजा बनेका हुन्।
जीवनी

खेसरको जन्म २१ फेब्रुअरी १९८० मा काठमाडौँको परोपकार प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पतालमा भएको थियो। उहाँ भुटानका चौथो ड्र्यागन राजा जिग्मे सिङगे वाङचुक र उनकी तेस्रो पत्नी रानी आशी छिरिङ याङ्डोनका जेठा छोरा हुन्।

डिसेम्बर २००५ मा, राजा जिग्मे सिङ्गे वाङचुकले सन् २००८ मा आफ्नो छोराको पक्षमा त्याग गर्ने आफ्नो मनसायको घोषणा गर्नुभयो, र उहाँले तुरुन्तै उहाँलाई जिम्मेवारी सुम्पन सुरु गर्नुहुन्छ। ९ डिसेम्बर २००६ मा, पूर्व राजाले आफ्नो त्यागको घोषणा गर्दै एक शाही आदेश जारी गरे, र जिग्मे खेसर नामग्याल वाङचुकलाई सिंहासन हस्तान्तरण गरे, जसलाई ६ नोभेम्बर २००८ मा आधिकारिक रूपमा ताज पहिराइएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भुटानी राजाहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:वाङचुक वंश
राना थारू

राना थारुलाई २०७६ माघ २० गते वसेको मन्त्री परिषदले आदिवासी जनजातीको मान्यता दिने निर्णय गरेको र २०७७ जेठ ५ गते राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरि लागू गरिएको हो । यस सँगै जनजातीको स‌ख्या ६० पुगेको छ ।

राना थारू नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायको एक थर हो। राना थारूको बसोबास पश्चिम नेपाल कैलाली जिल्ला देखि भारतको विभिन्न नाका क्षेत्रमा छरिएर बसोबास गरिएको पाईन्छ। यस जातिको मुख्य बासस्थान चाहिँ कैलाली र कञ्चनपुरमा रहेको पाइन्छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:जनजाति
डगौरा

नेपालका डगौरा अधिकांश थारुहरूले चौधरी लेखेका छन | मध्य पश्चिम र सुदूर पश्चिमका दगौरा थारुले पंचायत राज्यकालमा चौधरी लेखेका हूँन | थारुहरु दांग देउखुरबाट बसाई सर्दै राणा राज्यकाल र पंचायत शासन कालमा सुदूर पश्चिम क्षेत्रमा प्रबेश गरेका थिए | त्यों समयमा दाङबाट गएकोले आफ्नो थर दगौरा(डगौरा) लेख्थे | अझैपनि डगौरा लेखने हरूपनि धेरै छन | थारुहरुका परम्परागत थरहरु दहित, कुसम्या, पछलदङग्याँ, रतगैया, ...........सहित धेरै भेटिन्छन |


डगौरा नेपालमा बसोबास गर्ने थारू समुदायको एक थर हो। डगौरा थारुहरूको पुर्ख्योली बसोबास दाङ जिल्ला हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:जनजाति
जितिया

जितीया नेपालमा बसोबास गर्ने मूलतः मधेशी र थारू समुदायका महिलाले मनाउने प्रमुख चाड हो । यो पर्व भारतका विहार र उत्तर प्रदेशका हिन्दु महिलाले पनि श्रद्धापूर्वक मनाउँछन् । यो चाड भाद्र शुक्ल चतुर्दशी देखि आश्विन शुक्ल नवमीसम्म मनाइन्छ।
जितीया पर्वको महत्त्व

भविष्य पुराणमा वर्णन गरे अनुसार शालिवाहन राजाको पुत्र जिमूतवाहन थिए । उनीमाथि महादेवको असीम कृपा रहेकाले नियमनिष्ठाले व्रत गर्ने महिलालाई सन्तान दीर्घायू हुने वरदान भगवानबाट प्राप्त गरेका थिए । तिनै भगवानले पुत्रको रक्षा गरून भनी नेपालको मिथिला क्षेत्र र उत्तर एवं पू‍र्व भारतमा जितिया श्रद्दा पूर्वक मनाइन्छ । यो पर्वमा आमाले पुत्रको आरोग्य र संमृद्दिको लागि ब्रत बस्ने र पूजा गर्ने परम्परा छ । पुत्रहीन आमाहरूले पुत्र प्राप्तिको लागि पूजा गर्दछन् । यो पर्व दशहरा भन्दा अघि अनंतचतुर्दशीबाट शुरु भई कतै कतै ३६ घण्टासम्म र कतै कतै दस दिनसम्म मनाइन्छ। महिलाहरूले मनाउने जितीया पर्वलाई नेपालकै कठोर बर्तको रूपमा हेर्ने गरिन्छ ।
मनाउने तरिका

बर्त बस्नु अघिल्लो दिन महिलाहरू माइती पुग्ने गर्छन । सबै दिदीबहिनी एक ठाउमा जम्मा भई सुख दुख साट्दै यो पर्व नवलपरासी देखि झापा, भारत र विश्वको विभिन्न ठाउँमा समेत मनाइने गरिन्छ ।
सबै दिदीबहिनी भेला भई बर्त बस्नु अघिल्लो राति १२ बजे अगाबै माछाको विभिन्न परिकार सहित मिठो परिकार खाएर डटकट (दर ) खाने गरिन्छ । डटकम खाइ सके पश्चात पानी समेत पिउन नमिल्ने अगुवाहरूले बताउछन् । राति डटकर खाइसके पश्चात रातिदेखि नै रमाइलो गर्दै नाचगान गर्ने गरिन्छ । बर्त बस्ने दिन बिहान खोला, नदि, तलाउमा नुहाउने चलन रहेको छ । बर्त बस्ने दिन विहान पाच जना कन्याले धानको गावा उखेल्ने चलन रहेको छ । नुहाएर थारु पहिरनमा सजिएर गाउ, टोल सबै दिदीबहिनी मिलेर गाउभरि नाच्दै निश्चित मापदण्ड बनाएर पैसा लिने चलन छ । दिनभरी पानी समेत नखाई नाचगान गर्दै मनाइने यो पर्व साथीत्व, मेलमिलाप गर्ने पर्ब पनि हो ।

दिनभरी नाची सके पश्चात बेलुका घर पुगेर सुर्य अश्ताउनु पुर्व खोला, तलाउ, पोखरीमा गएर पुजा गर्ने र नुहाउने चलन रहेको छ ।बेलुका जितमहानको कथा सुन्नलाई आवश्यक पुजाको सामग्री केरा, चियुरा, दहि, चिनी लगायतको परिकार सहित गाउको एक स्थानमा गाउ भरिको सबै मानिसहरु भेला भई गाउको अगुवाको निर्णय अनुसार महिला, पुरुष संगै बसेर जितमहानको कथा सुन्ने गरिन्छ । कथा सुने पश्चात अगुवाको भनाई अनुसार लियर आयका परिकार आफू संगै अरुलाई पनि बाडेर खाने गरिन्छ । पुजा सकिए पश्चात घर गएर सुत्ने चलन रहेको छ । बर्तको अर्को दिन बिहानै उठेर दाईभाईको सङ्ख्याको आधारमा बेलकोपात गासेर धनुष बनाउने, जाकुर(मासको परिकार ), पुजाको सामान सहित खोलामा नुहाउने छलन रहेको छ । खोलामा नुहाएर पुजा गरी बर्तालु महिला घर पुगेर भान्सामा गाईको गोबरले लिपेर परिकारहरु दहि, चियुरा, केरा, चिनी, दुध खाने चलन छ । बर्तालु महिलाले खाईसके पश्चात घरको परिवारले परिकारहरु खाने चलन छ ।

विवाहित महिलाले पति र दाजुभाइको आयुको लागि बर्त बस्ने गरिन्छ भने अविवाहित महिलाले दाजुभाइ र राम्रो, सज्जन पति पाउन बर्त बसिन्छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:थारू संस्कृति
कोच जाति

कोच जाति भारत र उत्तरी बङ्गलादेशको आसाम र मेघालयको एक सानो सीमापार जातीय समूह हो। यस समूहमा नौ मातृवंशीय र बहिर्मुखी कुलहरू रहेका छन्, जसमध्ये केहीले कोच भनिने बोरो-गाडो भाषाको संरक्षण गरेका छन् भने अन्यले हिन्द आर्य भाषाका स्थानीय किसिमहरू अपनाएका छन्। यो भारतको मेघालय राज्यमा अवस्थित एक अनुसूचित जनजाति हो। कोच जाति भाषा, संस्कृति र सम्पदाको संरक्षण गर्न चाहन्छन्। नेपालमा यस जातिको जनसङ्ख्या १,६३५ रहेको छ।
टिप्पणीहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका जातिहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका जातिहरू
झाँगड जाति

झाँगड पूर्वी तराईमा बोलिने भाषाहरू मध्येको एक भाषा हो । यो भाषा द्रविड भाषा परिवार अन्तर्गत पर्दछ, जुनअन्तर्गत भारतमा बोलिने तेलुगु, मलयालम, तामिल, कन्नडलगायतका भाषाहरू पनि रहेका छन् । झाँगड समुदाय नेपालको अल्पसंख्यक र अति सिमान्तकृत समूह् /समुदायको आदिबासीको रूपमा सूचीकृतमध्येको एक समुदाय हो । झाँगड भाषालाई कुडुँख वा उराउँ समेत भन्‍ने गरिन्छ । नेपालमा द्रविड भाषा परिवारको एकमात्र भाषा झाँगड (कुडुँख वा उराउँ) हो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू
पाँच पोखरी

पाँच पोखरी नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित ५ वटा पोखरीहरूको समूह तथा हिन्दु धर्मको महत्त्व बोकेको धार्मिक स्थल हो । यि पोखरीहरू इन्द्रावती नदीको उद्गम स्थलमा अवस्थित छन् । पाँच पोखरी समुन्द्र सतहबाट लगभग ४१०० मिटरको उचाइमा अवस्थित छ ।
चित्र दिर्घा


File:Panch Pokhari, Sindhupalchowk.JPG
File:A view of Panch Pokhari, Sindhupalchowk.JPG
File:Panch pokhari.jpg

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका तालहरू
गौशाला नगरपालिका

महोत्तरी जिल्लाका १० नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा गौशाला, निगौली र रामनगर गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा बेलगाछी, लक्ष्मीनिया, भरतपुर र फुलकाहा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७२,४८१ रहेको छ भने यहाँ १४,४४६ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी


श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
बोलिभिया

‍‍‍
परिचय

बोलिभिया(स्पेनिस: [boliˈβja]) आधिकारिक रूपमा प्लुरिनेशनल स्टेट अफ बोलिभिया मध्य दक्षिण अमेरिकि भुपरिवेष्ठित मुलुक हो। यो देश दक्षिण अमेरिकाको सबैभन्दा गरीब राष्ट्र पनि हो। यसको पुर्व र उत्तरमा ब्राजिल, दक्षिणमा पाराग्वे र अर्जेन्टिना, दक्षिण पश्चिममा चिले र पश्चिममा पेरु रहेका छन्। यो देशको राजधानी लापाज र सुकर हुन्। यहाँको मुख्य भाषा स्पेनिस हो।
Sánchez de Lozada and Banzer: देश लाई उदार गराउने
भुगोल


Territorial limits


ईतिहास

in the Laguna Colorada, a shallow salt lake in the southwestern Bolivian sector of the Altiplano.]]
राजनिति र प्रशासन

skyline. The city is the highest capital in the world.]]
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:दक्षिण अमेरिका
श्रेणी:भुपरिवेस्ठित देश
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
दुर्योधन

दुर्योधन महाभारतको प्रमुख पात्र हुन्। उनी हस्तिनापुरका राजा धृतराष्ट्र तथा गान्धारीका जेठा छोरा र कौरवहरूका जेठा भाइ हुन्। उनलाई घमण्ड र अन्यायका प्रतिकको रूपमा चिनिन्छ। दुर्योधनको वध पाण्डु पुत्र भीमसेनले गरेका थिए ।
जन्म
दिक्षा
कर्णसंगको सम्बन्ध
जुवा र द्रौपदीको चीर हरण

विराट युद्ध

मत्स्य राज्यका सेनापति किच्चक एक बलिया मानिस थिए। उनको हत्या त्यसै राज्यका रानी सुनैनाका दासी सैरन्धीका गन्धर्व पतिले मारेको कुरा बाहिर आएको थियो। त्यो कुरा सुनेपछि कर्णले किच्चकको हत्या सामान्य गनधर्वले गर्न नसक्ने बताए। उनको हत्या जरासन्ध, दुर्योधन, कर्ण, कृष्ण वा भीमले मात्र गर्न सक्ने बताए। त्यसैले दुर्योधनले पाण्डवहरू बिराट राजाको मत्स्य राज्य गुप्तवास बसेको कुरा अड्कल गयो। त्यसैले उनले मत्स्य राज्य माथि आक्रमण गर्ने विचार गरे। उनले आफ्ना मित्र सुशर्मालाई एक तर्फबाट हमला गर्न लगाए। र दुर्योधनको सेनाले अर्को तर्फबाट हमला गर्यो। तर अर्जुन र भीमले मत्स्य राज्यको रक्षा गरे।
कुरुक्षेत्र युद्ध
शान्ति प्रस्ताव

thumb|left|225px|कौरव सभामा श्रीकृष्ण
१२ वर्षको वनवास र १ वर्षको अज्ञातवासको शर्त पूरा गरेपछि पनि जब कौरवले पाण्डवलाई उनीहरूको राज्य फिर्ता दिन अस्विकार गरे तब पाण्डवहरूलाई युद्ध गर्न बाध्यता सिर्जना हुन गयो । परन्तु श्रीकृष्णले बताए कि यो युद्ध सम्पूर्ण विश्व सभ्यताको विनाशको कारण बन्न सक्दछ अतः उनले युद्ध रोक्ने हर सम्भव प्रयास गर्नको लागि सुझाव दिए। कृष्णले दुर्योधनलाई एक अन्तिम अवसर अवश्य दिनु पर्ने बताए, त्यसकारण कृष्ण पाण्डवको तर्फबाट कुरुराज्य सभामा शान्तिदूत बनेर गए र दुर्योधनबाट पाण्डवलाई केवल पाँच गाँउ दिएर युद्ध टार्ने प्रस्ताव राखे। जब दुर्योधनले पाण्डवलाई सियो टुप्पो जति जमिन पनि नदिने बताए तब कृष्णले बुझे कि दुर्योधनको यस हठको कारण उसको वंश र साथीहरूलाई साथ-साथ कयौं निर्दोष मानिसहरु युद्धको बलि चढ्न पर्छ। यस कुराले दुर्योधन क्रोधित बनेर श्रीकृष्णलाई बन्दी बनाउने कोशिश गरे तर कृष्णले आफ्नो विराट रूप प्रदर्शन गरेर त्यहाँबाट हिडे । यस पछि युधिष्ठिर युद्धको लागि विवश हुनु पर्यो। यसै समय भगवान वेदव्यासले धृतराष्ट्रको सामु गएर बताए कि "तिम्रा पुत्रहरूले समस्त गुरुजनको कुराको अवहेलना गरेर अन्ततः महाविनाशकारी युद्धलाई निमन्त्रणा दिए।" धृतराष्ट्रले युद्धको संसूचना जान्ने विन्ती गर्दा वेदव्यासजीले उनलाई महायुद्ध देख्न सकिने दिव्य दृष्टि प्रदान गर्ने कुरा बताए। यसमाथि धृतराष्ट्रले "मेरै कुलको विनाश भएको मेरै आँखाले हेर्न सक्दिन। अतः हजुरले कृपा गरेर यस्तो व्यवस्था गरिदिनु पर्यो कि यस युद्धको समाचार मलाई मिलि रहोस्।"

यो सुनेर वेदव्यासजी ले सञ्जयलाई दिव्य दृष्टि प्रदान गरे र भने , “हे धृतराष्ट्र! मैले सञ्जयलाई दिव्य दृष्टि प्रदान गरेको छु । सम्पूर्ण युद्ध क्षेत्रमा कुनै पनि कुरा लुक्न छिप्न सक्दैन। उनले तिमीलाई यस महायुद्धको सारा वृत्तान्त सुनाउनेछन्।” यति भनेर वेदव्यासजी बिदा भए।
युद्धको तयारी
युद्ध
गदा युद्ध

कुरुक्षेत्र युद्धको अठारौँ दिन भीमले दुर्योधनको बचेका अन्य भाइहरूलाई मारे, सहदेवले शकुनिलाई मारिदिए र आफ्नो पराजय भएको जानेर दुर्योधन एक तलाउमा लुके तर पाण्डवले ललकारेपछी दुर्योधन भीमसंग गदा युद्ध भयो र छलपुर्वक कम्मरमा प्रहार गरेकाले उनको मृत्यु भयो यस प्रकार पाण्डव विजयी भए ।
मृत्यु
सन्दर्भ सामग्री
यो पनि हेर्नुस
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
शकुनी

शकुनि महाभारतका चर्चित पात्र हुन् । उनी दुर्योधनका मामा अर्थात गान्धारीका भाइ हुन । पासा र कौडामा छलकपट गरेर पाँच पाण्डवहरूलाई वनबास पठाउनमा उनले नै ठूलो भुमिका खेलेका छन् । उनलाई छलकपट र अन्यायका प्रतिकको रूपमा चिनिन्छ । यिनका छोराको नाम उलुक हो ।
कुरुक्षेत्र युद्ध

कुरुक्षेत्र युद्धको क्रममा, कान्छो पाण्डव, सहदेवद्वारा शकुनीको हत्या भएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुस

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:धार्मिक
श्रेणी:अफगानिस्तानमा हिन्दु धर्म
कुन्ती

कुन्ती महाभारतमा वसुदेवकी बहिनी, हस्तिनापुरका राजा पाण्डुकी पत्नी तथा कर्ण र पाण्डवकी आमा पनि हुन् । उनीलाई सत्य, निष्ठा तथा विवेक र त्यागको प्रतिकको रूपमा मानिन्छ । उनले ऋषि दुर्वासालाई आतिथ्यताबाट सन्तोष गराएकाले दुर्वासाबाट कुनै पनि देवतालाई बोलाउन सक्ने वरदान पाएकी थिइन् । उनले राजा पाण्डुसँग विवाह गर्नु अगाडि सूर्यबाट कर्णलाई जन्म दिएकि थिइन् । कुमारी आमा भएकोले उनले समाजको लोकलाजको कारणले गर्दा कर्णलाई एउटा टोकरीमा राखेर नदीमा बगाइदिइन् । त्यो बालकलाई एउटा माझी दम्पतिले फेला पारेर पाले । पाण्डुसँग विवाह गरे पछि उनले यमराजको आह्वानबाट युधिष्ठिर, वायुको आह्वानबाट भीमसेन र इन्द्रको आह्वानबाट अर्जुनलाई जन्म दिइन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:पञ्चकन्याहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
पाण्डु

अङ्गुठाकार|पाण्डु र कुन्तीको प्रतिमा पाण्डु महाभारतका एक प्रमुख पात्र हुन् । उनी राजा विचित्रवीर्य कि पत्नि अम्बालिकाका पुत्र हुन् । व्यास ऋषिले अम्बालिकालाई नियोग विधिद्वारा गर्भधान गर्ने क्रममा अम्बालिका डराएकाले, पाण्डु जन्मदा असामान्य जन्मिएका थिए । उनका पत्नीहरू कुन्ती र माद्री हुन् । उनका पाँच पुत्रहरू छन्, जसलाई पाण्डवको नामले पनि चिनिन्छ । कुन्तीबाट युधिष्ठिर, भीमसेन र अर्जुनको जन्म भएको थियो भने, माद्रीबाट नकुल र सहदेव जन्मिएका थिए । उनका जेठा दाइ धृतराष्ट्र दृष्टिविहिन भएकाले उनलाई हस्तिनापुरका कार्यकारी राजा बनेका थिए । उनीलाई सत्य, निस्ठा तथा विवेक र त्यागको प्रतिकको रूपमा मानिन्छ ।

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:धार्मिक
श्रेणी:नाम
लालटेन

thumb|लालटेन

लालटेन मटितेल हालेर बालिने, चिम र उझिन्डो (झुन्ड्याउने) भएको एक प्रकारको बत्ती हो। लालटेन शब्द अङ्ग्रेजी शब्द 'ल्यान्ट्रिन'बाट आएको हो। फ्रान्सेली शब्द 'ल्याटिन'बाट अङ्ग्रेजी शब्द 'ल्यान्ट्रिन' आएको हो जसको अर्थ 'दीप वा मशाल' हुन्छ। यो ल्याटिन शब्दपनि सम्भवत ग्रीक भाषाबाट आएको हुनुपर्दछ। यो शब्दको वैकल्पिक उत्पत्ति प्रसङ्ग भने 'ल्यान्थर्न' शब्दसँग सम्बन्धित मानिएको छ र यो शब्दको अर्थ प्राचीन कालमा सिङले बनाइएका झ्यालहरू भन्ने बुझिन्छ।
इतिहास

लालटेनको इतिहास पन्ध्रौँ शताब्दी ताकादेखि सुरु भएको मानिन्छ। तत्कालीन समाजमा रातभर हुने अशान्तिबाट समाजलाई जोगाउन रातीराती पालोपहरा दिन खटिएका व्यक्तिले उज्यालोका लागि जोगाएर मैनबत्ती बाली बोकेर हिड्न यसको विकास गरिएको थियो। त्यसपछि यसको प्रयोग जहाजलाई सङ्केत दिन र उज्यालोको काम लिन हुन थालेको थियो। सुरुवाती समयमा कागजबाट लालटेन बनाइन्थे तर पछि धातु र सिसाको प्रयोग हुन थालेको हो। मैनबत्ती सँगसँगै मटितेल समेत हालेर बाल्न मिल्ने लालटेन बनाउन सुरु गरिएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:प्रकाशका साधन
समाजवाद

समाजवाद एक राजनीतिक र आर्थिक प्रणाली हो जहाँ उत्पादन, वितरण र विनिमयका साधनहरूको स्वामित्व वा नियमन सामूहिक रूपमा गरिन्छ, सामान्यतया राज्य वा जनताद्वारा। समाजवादको लक्ष्य भनेको सामाजिक समानतालाई बढावा दिनु, वर्गभेदलाई कम गर्नु र सम्पत्ति र स्रोतहरूलाई जनसंख्यामा समान रूपमा वितरण गर्नु हो। यस प्रणालीले प्रायः अर्थव्यवस्थाको सहकारी व्यवस्थापन र निजी लाभभन्दा सार्वजनिक स्वामित्वलाई जोड दिन्छ, जसको उद्देश्य व्यापक समुदायको कल्याणलाई प्राथमिकता दिनु हो।
परिचय

"समाजवाद" एउटा यस्तो आर्थिक ब्यवस्था हो जहाँ देशको संपुर्ण अर्थतन्त्रको स्वामित्व पुर्णतया सरकारमा निहित हुन्छ जसलाई सामाजिक स्वामित्व पनि भनिन्छ। यस्तो आर्थिक राजनीतिक ब्यबस्था अंगिकार गर्ने राष्ट्रलाई समाजवादी राष्ट्र भनिन्छ। स्वामित्व भन्नाले बस्तुको उत्पादन, नियन्त्रण र व्यवस्थापन आदि पर्छन्। सामाजिक स्वामित्वका पनि विभिन्न प्रकारहरू हुन्छन् जस्तै:-साझा स्वामित्व, सहकारी संस्थान, प्रत्यक्ष सार्बजनिक स्वामित्व र राज्यद्वारा संचालित स्वतन्त्र संस्थान आदि जनाउँछ। तर समाजवादको निश्चित परिभाषा यिनै स्वामित्वका प्रकारहरूमा फरक फरक हुनसक्छ।
हाल विश्वमा समाजवादी ब्यबस्था भएका देशहरू

यी राष्ट्रहरूलाई कम्युनिस्ट राज्यहरू पनि भनिन्छ जहाँ कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकदलीय शासन छ। उनिहरूले मार्क्सवाद-लेनिनवाद मान्छन र आफैलाई समाजवादी घोषणा गरेका छन्। चिन पुंजीबादमा फर्केकोछ । अहिले ठ्यक्कै समाजबादी मुलुक भन्न गाह्रो छ ।
#चीन
#क्युवा
#लाओस
#भियतनाम
#उत्तर कोरिया


श्रेणी:राजनितिक
श्रेणी:आर्थिक
श्रेणी:सामाजिक
श्रेणी:दर्शन
श्रेणी:वामपन्थी विचारधाराहरू

समाजवाद एउटा विचारधारा हो र यो व्यक्तिवादको विरुद्धमा उभिएको छ । व्यक्तिवाद राज्यको कार्य क्षेत्रलाई एकदम सीमित पार्न चाहन्छ भने समाजवाद व्यापक पार्न चाहन्छ ।
सुदर्शन चक्र

thumb|right|हातमा सुदर्शन चक्र लिएका विष्णु भगवान

सुदर्शन चक्र एक दिव्य चक्र हो, जुन हिन्दु धर्मशास्त्रहरूमा भगवान विष्णुलाई दिइएको छ। सुदर्शन चक्र भगवान विष्णुको एक अंश र हतियार हो। यो उनको र उनका अवतारहरू कृष्ण र परशुरामले धारण गरेका छन्। किंवदन्ती अनुसार विष्णुले गढवालको श्रीनगरमा रहेको कमलेश्वर शिव मन्दिरमा तपस्या गरेर यो चक्र प्राप्त गरेका थिए। भगवान विष्णु र श्रीकृष्णले यस चक्रले धेरै राक्षसहरूलाई मारेका थिए। त्रेता युगमा, सुदर्शन चक्र अयोध्याका राजकुमार शत्रुघ्नको रूपमा जन्मेका थिए र मूल रूपमा महिष्मतीका राजा, विश्व सम्राट श्री कार्तवीर्य अर्जुनको रूपमा अवतार लिएका थिए।
शब्दोत्पत्ति

सुदर्शन शब्द दुई संस्कृत शब्दहरू - सु बाट लिइएको हो जसको अर्थ "राम्रो/शुभ" र दर्शनको अर्थ "दृष्टि" हो। तमिलमा, सुदर्शन चक्रलाई चक्रतल्वर पनि भनिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अश्त्र
श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू