JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
අතීත උත්සාහයන්

අතීත උත්සාහයන්


1962 දී දියත් කෙරුණු මැරීනර් - 2

1961 පෙබරවාරි 12 ආරම්භ වුණු Venera – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග සිකුරුට මෙන්ම ඕනෑම ග්රහලොවකට දියත් කෙරුනු පළමු රොබෝ අභ්යවකාශ මෙහෙයුම ආරම්භ විය. මේ හැරුණු කොට ඉතා සාර්ථක වු වේනිරා වැඩ සටහනේ පළමු අභ්යවකාශ යානය මෙයයි. Venera – 1 සෘජු ගැටුම් පරාචක්රයක දියත් කෙරුණත් මෙහෙයුම් දින 7 ක් ඇතුළත පෘතුවියට කිලෝමීටර් මිලියන 2 ක දුරකදී සම්බන්ධතා ඇන හිටිනි. මධ්යන්යයේදී සිකුරුට 100000 km ක් පමණ ආසන්න වන තුරු ගමන් කරන්නට ඇතැයි සැලකෙයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සිකුරු ගවේෂණ Meriner – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග අසාර්ථකව ආරම්භ කෙරුණි. 1962 දෙසැම්බර් 14 දින දින 109 ක කාක්ෂික සම්ප්රේෂණයකට පසුව ඊළඟ මැරීනර් 2 මෙහෙයුම අතිශ්ය සාර්ථක විය. ඒ ලොව පළමු සාර්ථක අන්තර් ග්රහලෝක මෙහෙයුම බවට පත්විය. සිකුරු මතුපිට 34833 km දුරක් ඉහළින් පියාසර කරන්නට ඇතැයි සැලකේ. එහි ශුද්ධ තරංඟ හා අධෝරක්ත රේඩියෝමාපක හෙලිකළ අන්දමට සිකුරුගේ වළාකුළු මුදුන් සිසිල් වුවත් අවම වශයෙන් 4250C වත් උෂ්ණත්වයක් මතුපිට පවතියි. ඒ අනුව භූමි පාදක ජීවයකට ග්රහලෝකය වාසස්ථාන සපයනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තු බොද විය. සිකුරු ස්කන්ධය හා ගගනගාමී ඒකක පිළිබද වැඩි දියුණු දත්ත Meriner – 2 ලබාගත්ත ද විකිරණ වළලු හෝ චුම්භක ක්ෂේත්රයක් සොයා ගැනීමට අපොහොසත් විය.

thumb|
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Venus#Early_efforts
වායු ගෝලයට ඇතුල්වීම

thumb|මාස් එක්ස්ප්ලොරේෂන් රෝවර් යානය අඟහරුගේ වායුගෝලයට ඇතුල් වීම (චිත්‍ර ශිල්පියෙකුගේ නිරූපණය)

වායු ගෝලයට ඇතුල්වීම යනු බාහිර අභ්‍යවකාශයේ ඇති වස්තුවක් යම් ග්‍රහලෝකයක හෝ ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකගේ වායුගෝලය තුලට ඇතුල් වීමයි. උල්කාපාත, අභ්‍යවකාශ සුන්බුන් වැනි පාලනයකින් තොරව චලිත වන වස්තූන් මෙන්ම, පාලනය කළ හැකි හෝ පෙරදී සැළසුම් කරන ලද පථයක ගමන් කරන අභ්‍යවකාශ යානා ද, වායුගෝලයට ඇතුල් වන වස්තූන් ට උදාහරණ වේ.

වායුගෝලයකට ඇතුලු වන වස්තූන් මත වායුගෝලීය ප්‍රතිරෝධයක් ඇතිවේ. එමගින් වස්තුව මත යාන්ත්‍රික ආතතීන් ඇතිවන අතර වස්තුව ඉදිරිපිට ඇති වාතය සම්පීඩණයට ලක්වීම නිසා අධික තාපයක් ද නිපදවේ. මෙම බලයන් නිසා වස්තුව ක්‍රමයෙන් ගෙවීයෑමට ලක්විය හැකි අතර, ඇතැම් කුඩා වස්තූන් කැබලි වලට වෙන් වීමට හෝ පුපුරායාමට ද ඉඩ ඇත.

Venera – 3 ඒෂණිය 1966 මාර්තු 1 දින සිකුරු මත ගොඩ බස්වන ලදී. එය මිනිසා විසින් නිපද වු වෙනත් ග්‍රහලෝකයක වායු ගෝලයට ඇතුල් වී මතු පිට ගැටුණු ප්‍රථම වස්තුවයි. එසේ වුවත් එහි සන්නිවේදන පද්ධතිය ග්‍රහෙලා්කය පිළිබඳ කිසිදු තොරතුරක් ලබාදීමට පෙර ඇන හිටුණි. 1967 ඔක්තෝබර් 18 දින Venera – 4 වායුගෝලයට සාර්ථකව ඇතුල් වී විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ගණනාවක යෙදවීමෙන් මිනිසුන් රහිත ඒෂණියක් දෙවන වරට සිකුරු තුළට ඇතුල් විය. Venera – 4 මතුපිට උෂ්ණත්වය Mariner – 2 මගින් ගණනය කළ 5000C ට වඩා උෂ්ණාධික බව පෙන්වා දුනි.එමෙන්ම වායු ගෝලයේ 90% - 95% දක්වා කාබන් ඩයොක්සයිට් පවතින බවද පෙන්වා දුනි. Venera – 4 සම්පාදකයන් අපෝහනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා සිකුරු වායු ගෝලයේ ඝණත්වය අධික විය. එබැවින් පැරෂුට අවරෝහණය අපේක්ෂිත මට්ටමට වඩා හෙමින් සිදු වු අතර මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර කෝෂ විසර්ජනය විය. අවරෝහණයේදී විනාඩි 93 ක දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු Venera – 4 අවසාන පීඩන කියවීම 24.96 km උසකදී බාර් 18 ක් විය.

1968 ඔක්තෝබර් 19 දින තවත් ඒෂණියක් සිකුරු තුළට ඇතුල් වුයේ Mariner – 5 වළාකුළු මුදුන් වලට 4000 km දුරකට පියාසර කිරීමත් සමගය. Mariner – 5 විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළේ අඟහරු හා සම්බන්ධ Mariner – 4 හි අනුරුවක් ලෙසය. නමුත් මෙහෙයුම සාර්ථක වු විට ඒෂණිය සිකුරු මෙහෙයුම් සදහා යළ එකලස් කරන ලදී. එහිදි Mariner – 2 ට වඩා සන්වේදී උපකරණ කට්ටලයක් යොදා ගත් අතර රේඩියෝ අන්තර්දාන පරීක්ෂණ වලින් සිකුරු වායු ගෝලයේ පීඩනය ඝනත්වය හා සංඝටක පිළිබද දත්ත ලබාදෙන ලදී. Venera – 4 හා Mariner – 5 දත්ත එකමුතු වෙන් සෝවියට් ඇමෙරිකානු සුසංයෝගී කණ්ඩායමක් විශ්ලේෂණය කොට ඊළඟ අවුරුද්දේ දී අභ්යවකාශ සහයෝගීතාවයට නිදසුන් ලබාදුනි.

Venera – 4 න් ලබාගත් පාඩම් හා දත්ත වලින් සන්නද්දව සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව Venera – 5 හා Venera – 6 යන නිවුන් යානා ද්විත්වය 1969 ජනවාරි මාසයේ පස් දින මෙහෙයුමකට යොදවන ලදී. ඒවා සිකුරු කරා ලඟා වුයේ එම වසරේ මැයි 16 හා මැයි 17 දිනයන් වලදීය. වායු ගෝල 25 ක පීඩනයක් දරා සීටිමට හැකි පරිදි ඒවායේ කබොල්ල සවිගන්වා තිබුණි. එමෙන්ම වේගවත් අවරෝහණයක් ලබා ගැනීමට කුඩා පැරෂුට සවිකොට තිබුණි. එතැන් සිට වර්ථමානය දක්වා සිකුරුගේ වායුගෝල ආකෘති වායු ගෝල 75 හා 100 අතර මතුපිට පීඩනයක් අපේක්ෂා කළ අතර මතුපිට දී ඉතිරිවීමට කිසිවිටකත් බලාපොරොත්තු නොවීය. මිනිත්තු 50 කට වඩා වායු ගෝල දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු කිලෝමීටර් 20 ක් පමණ උන්නතාංශයකදී සිකුරුගේ රාත්රි ප්රදේශයේ මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර යානා ද්විත්වයම විනාශ විය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Venus#Atmospheric_entry
චන්ද්‍රහිම සදහා සාක්ෂි

චන්ද්‍ර යළි සලකා බැලීමේ කාක්ෂිකයේ ලෝන්චරය චන්ද්‍ර ආවාටයක් මතට කඩා වැටීම. LCROSS ඒෂණිය විහිදුම් පොම්පයෙන් ජලය සොයා ගැනීමට උත්සාහ දරණු ඇති

ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටවල මතුපිට අයිස් පැවතීමේ හැකියාව පළමු වරට යෝජනා කළේ Caltech ගවේෂකයන් වන Watson, Bruce Murray හා Harrison Brown විසිනි. 1994 දී Clementine ඒෂණිය චන්ද්‍ර දක්ෂිණත් ධ්‍රැවයේ ආවාට සිතියම් ගත කළේය. පරිගනක සමාකරණයන්ට අනුව 14000 km2 ප්‍රදේශයක සදාකාලික සෙවනැලි ප්‍රදේශය පවතින බැවින් එහි චන්ද්‍ර හිම පැවතීමට හැකියාවක් ඇත. ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාරයක් ඇති කිරීමට ඒෂණියේ රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂණ හැකියාව යොදා ගන්නා ලදී. Clementine මෙහෙයුමේ ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාර් පරීක්ෂන වල ප්‍රතිඵල මතුපිටට ආසන්නව කුඩා මිදුණු ජල පැකට්ටු පැවතීමට ඉඩ ඇති බව පෙන්වා දෙයි. චන්ද්‍ර ‍ගවේෂක නියුට්‍රෝන ප්‍රකාශ මානයෙන් ලබාගත් දත්ත අඟවන පරිදි ද්‍රව‍ප්‍රදේශ වල ප්‍රාවරණ වල ඉහළ ස්ථරයේ අනියම් ලෙස ඉහළ හයිඩ්‍රජන් සාන්ද්‍රණ පවතී. Clementine හා චන්ද්‍ර ගවේෂකයෙක් දත්ත මත පදනම්ව නාසා ආයතනය ඇස්තමේන්තු කර ඇති අන්දමට ඝන කිලෝමීටර් 1 ක පමණ ජල අයිස් ප්‍රමාණයක් පවතී.

1999 ජුලි මාසයේ මෙහෙයුම අවසානයේදී චන්ද්‍ර ගවේෂකය Shovmaker ආගාධයට හිතාමතාම ගට්ඨනය කරන ලදී. චන්ද්‍රයාගේ දක්ෂිණ ද්‍රවයේදී සිදු කෙරුනු මෙයින් බලාපොරොත්තු වුයේ හදුනාගත හැකි ප්‍රමාණයේ ‍ජලය විහිදෙනු ඇති බවය. භූමි පාදක දුරේක්ෂ වලින් ලබාගත් ප්‍රකාශ මාන නිරීක්ෂණ ජල සලකුණක් හෝ ලබානොදේ.

ඉතා මෑත කාලයේ එනම් 2006 දී Arecobo ග්‍රහ‍ලෝක රේඩාරයේ නිරීක්ෂණ වලින් පෙන්නුම් කළ පරිදි ඇතැම් ද්‍රවා සන්න Clementine රේඩාර් පරාවර්තනයන් ඇතැම් විට ලාබාල අගාධ වලින් උත්ෂිප්ත පාෂාණ සමග සංයෝජනය වී ඇත. ඒ සත්‍යක් නම් මෙයින් ඇඟවෙන්නේ නියුට්‍රෝන ප්‍රතිඵල ප්‍රාථමිකව අයිස් වලට වඩා හයිඩ්‍රජන් වලින් වන බවයි. උදාහරණ ලෙස හයිඩ්‍රජන් අණු හෝ කාබනික අණු ගත හැක. කෙසේ වුවත් මෙම දත්ත වල අර්ථ නිරූපණය අනන්‍ය නොවන අතර (අයිස් හෝ මතුපිට රළු බව නිරීක්ෂිත සලකුනු වලට හේතු විය හැක. එමෙන්ම එයින් හෙලි වන පරිදි සදා කාලික අදුරු අගාධයන් හි ජලීය අයිස් පැවතීමේ හැකියාවට මෙම ප්‍රතිඵල පාදක නොවේ.

චන්ද්‍ර හිම ගවේෂණය නාසා ආයතනයේ චන්ද්‍ර යලි සලකා බැලීමේ කාක්ෂිකය (LRO) මෙහෙයුම සමග ඉදිරියට යනු ඇත. 2008 ඔක්තෝබර් වලදී එය දියත් කිරීමට නියමිතව ඇත. LRO හි පුවරුව මත උපකරණ විවිධාකාර නිරීක්ෂණ ලබාගනු ඇති අතර ඒවා ජලය පිලිබද තවත් සාක්ෂි සපයනු ඇත. මෙහෙයුමේ LCROSS සන්ඝටකය දියත් කිරීමේ රථයේ ඉහළ භාගයේ ගැටී ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටයකට පතිත වනු ඇත. ඊට සමීපව කුඩා ඒෂණියක් විහිදුම් පොම්පය කරා පියාසර කොට ජලය පැවතීම හදුනා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Lunar_ice#Evidence_for_lunar_ice
චන්ද්‍රයාගේ අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය

චන්ද්‍රයා විවිධාංගිකරණය වු වස්තුවකි. භූ රසායන විද්‍යාත්මකව විශේෂ වු කබොල්ලක් ප්‍රාවරණයක් හා හරයකින් එය සමන්විතය. වසර බිලියන 4.5 කට පෙර එනම් චන්ද්‍රයාගේ උපතින් කෙටි කලකට පසු මැග්මා සාගරයක භාවිත ස්ඵටීකිකරණයෙන් මෙම ව්‍යුහය ඇති වු බව සැලකෙයි. චන්ද්‍රයාගේ පිටත භාගය විලයනයට අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබුනේ පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතිය ඇති වීමටද හේතු වූ බව සැලකෙන මහා ගැටීම් නිසාවෙනි. ඊට අමතරව පෘථිවි කාක්ෂිකයේ අනුයාත මූලද්‍රව්‍ය යළි ප්‍රවර්ධනය ද ඊට හේතු වෙතැයි සැලකෙයි. මැග්මා සාගරයේ ස්ඵටිකිකරණය මැග්නීසියම් හා යකඩ අඩංගු ප්‍රාවරණයකට හා නිරෝ ගුරුත්වාවර්තී කබොල්ලකට හේතු වී ඇත.


කාක්ෂිකයෙන් ලබා ගත් භූ රසායනික සිතියම් වලින් අඟවන පරිදි චන්ද්‍ර කබොල්ල ප්‍රධාන වශයෙන් ඇන්ත්‍රොසයිටික සංඝටනාවක් දරයි. මැග්මා සාගර උපකල්පනයට මෙය අනුරූප වේ. මූලද්‍රව්‍යය වශයෙන් ගතහොත් චන්ද්‍ර කබොල්ල ප්‍රාථමික ඔක්සිජන්, සිලිකන්, මැග්නීසියම්, යකඩ, කැල්සියම් හා ඇලුමිනියම් වලින් සමන්විත වේ. නමුත් ටයිටේනියම්, යුරේනියම්, තෝරියම්, පොටෑසියම් හා හයිඩ්‍රජන්ද එහි දක්නට ලැබේ. භූ භෞතික විද්‍යාත්මක තාක්ෂණයන් මත පදනම්ව ගණනය කළ පරිදි කබොල්ලේ ඝනකම 50 km වේ.

චන්ද්‍ර ප්‍රාවරණය තුළ භාගික විලයනය චන්ද්‍රයා මතුපිට ද්‍රෝණි වැඩි ප්‍රමාණයක් විධාරණයට හේතු වී ඇත. මෙම ද්‍රෝණීන්හි විශ්ලේෂණයන් අඟවන පරිදි ප්‍රාවරණය ප්‍රධාන වශයෙන් ඔලිවයින් , ඕතොෆයිරොක්සීන් හා ක්ලිනෝෆයිරොක්සීන් වැනි ඛණිජවලින් සමන්විත වේ. එමෙන්ම පෘථිවියට වඩා චන්ද්‍ර ප්‍රාවරණයේ යකඩ බහුල වේ. ඇතැම් චන්ද්‍රද්‍රෝණිවල ටයිටේනියම් බහුල වේ.(ඉල්මනයිට් ලෙස පවතී). මෙයින් දැක්වෙන්නේ ප්‍රාවරණය සංඝටනාවෙන් බහුයෝගීවන බවයි. චන්ද්‍ර භූමිකම්පා එහි මතුපිට සිට 1000 km ගැඹුරකින් ප්‍රාවරණය තුළ දී හමුවී තිබේ. මේවා මාසිකව ඇතිවන අතර පෘථිවිය සම්බන්ධයෙන් චන්ද්‍ර කාක්ෂික විකේන්ද්‍රණය මගින් ඇති වු උදම් ආතතීන්ටද සම්බන්ධ වෙයි. මතුපිටට 100km ගැඹුරින් අපි කේන්ද්‍රයන් පැවති කුඩා චන්ද්‍ර කම්පාවන් ද හඳුනාගෙන ඇතත් මේවා කලාතුරකින් ඇති වන අතර ඊට චන්ද්‍ර උදම් සමග සම්බන්ධතාවයක් නැත.

චන්ද්‍ර මධ්‍යන්‍ය ඝනත්වය 3346.4 kg/m 3 වන අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඊයෝට පසුව ඝනත්වය අධිකම චන්ද්‍රයා මෙය වෙයි. කෙසේ වුවත් සාක්ෂි බොහොමයකට අනුව ඇඟවෙන්නේ චන්ද්‍ර හරය කුඩා බවයි. එහි අරය 350 km හෝ ඊට අඩු වේ. චන්ද්‍ර හරයේ ප්‍රමාණය චන්ද්‍රයාගේ ප්‍රමාණයෙන් 20% ක් පමණක් වේ. මෙය වෙනත් බොහෝ භූ වස්තූන්වලට සාපේක්ෂව 50% පරස්පර වීමකි. චන්ද්‍ර හරයේ සංඝටනාව හොදින් අධ්‍යයනය කොට නැත. නමුත් බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන පරිදි එය සල්ෆර් හා නිකල් වලින් මාත්‍රිත ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විතය. කාලය සමග චන්ද්‍ර භ්‍රමණයේ විචලනය අගවන පරිදි හරය අවම වශයෙන් භාගිකව හෝ ද්‍රව වෙයි.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රයා
අනුෂ්කා වීරසිංහ

අනුෂ්කා වීරසිංහ හෝ හේමමාලි යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ ඉපදුණු සුප්‍රසිද්ධ තොරතුරු තාක්ෂණ ලේඛිකාවකි. ප්‍රෙන්ටයිස් පෝල් ප්‍රකාශකයන් මගින් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ප්‍රථමවරට ඇය විසින් ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන ලද ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ප්‍රකාශනයට පත් කිරීම තුළින් ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ වැදගත් ස්ථානයක් ඇයට ලබා දී ඇත.
චරිතාපදානය

කොළඹ උපත ලද අනුෂ්කා ඇයගේ උසස් අධ්‍යාපනය සිදු කර ඇත්තේ U.K හා USA විශ්ව විද්‍යාලවලදීය. ඇයට ආර්ථික විද්‍යාව පිළිපඳ ලන්ඩන් පාසලේ හා U.K දේශපාලන විද්‍යාවෙහි ගෞරව උපාධි ඇති අතර USA හි හාවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ උපාධිදරයෙකි. හාවඩි විශ්ව විදළ්‍යාලයේ අධිකාරීන් විසින් ඍජුවම ඇයට ක්ෂුද්‍ර පරිගණක හා තොරතුරු තාක්ෂණය ඉගැන්වීමට ආරාධනා කරනු ලැබීය.

තවද ඇය , අන්තර්ජාතික නිරූපණ හා හැකියා සංගමය , නිව් යෝර්ක් මගින් විලාසිතා නිර්මාණ කරණය සඳහා හා හොඳම සිනාව සඳහා වූ සම්මානය ඇතුළත් නිරූපණය සඳහා වූ සම්මාන ද ජයග්‍රහණය කර ඇත‍.
වෘත්තීය ජීවිතය

ඇය ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් තොරතුරු තාක්ෂණය පිළිබඳ පොත් 30 ට වඩා ලියා ඇති අතර ඉන් සමහරක් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කර ඇත. ඇය විසින් ලියන ලද ග්‍රන්ථ රට පුරා පාසල්වල, අධ්‍යාපනික ආයතනවල හා පුස්තකාලවල භාවිතා කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් අනුමැතිය ලබා දී ඇත.
වැඩ කටයුතු

· Visually Learn PC, Prentice Hall-India [5]
· On Your Marks…Net…Set…Go! Surviving in an e-world!, Prentice Hall-India, 1st edition(2004) [6]
· Microchip Militant, Publish America (October 2004) [7]
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ජෝන් ද සිල්වා ‍

ජෝන්ද සිල්වා ( 1857 – 1922) යනු විශිෂ්ට ශ්‍රී ලාංකීය නාට්‍යය රචකයෙකි.
මුල් කාලීන ජීවිතය

ද සිල්වා 1857 ජනවාරි 13 වනදා ‍කෝට්ටේහිදී උපත ලැබීය. ඔහු නාට්‍ය කලාවට පිවිසීම‍ට පෙර ගුරුවරයෙකු හා නීතීඥයෙකු ලෙස සේවය කර ඇත. ඔහුගේ ප්‍රථම නාට්‍යය වූ ප්‍රභව නාටකය උස් පන්තිය මත වූ උපහාසාත්මක එකක් විය.
නාට්‍යය රචනය

ඔහු විසින් නූර්ති හා නාඩගම් සම්ප්‍රධායන් ඇසුරුකරගනිමින් ‍ඓතිහාසික හා ආගමික නාට්‍යය කිහිපයක් ලිවීම හා නිෂ්පාදනය සිදු කරන ලදී. මෙම නාට්‍යය අතරට සිරිසඟ බෝ (1903), ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ (1906), දේවානම් පියතිස්ස (1914), විහාරමහා දේවිය (1916 ) හා දුටු ගැමුණු යන නාට්‍යය වේ. තවද ඔහු විසින් රාමායනය, සකුන්තලා, වෙස්සන්තර, උත්තර රාම චරිතය, රත්නමාලි හා නගානන්ද පිටපත් කරන ලදී.

ද සිල්වා විසින් සිංහල ආර්ය සුබෝධ නාට්‍යය සංගමය සමග මහජන ශාලාවේදී (පසුව එම්පයර් සිනමා ශාලා බවට පත් විය) ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී. පසුව ඔහු විජය රංග පදනම පිහිටවන ලද අතර ගින්තුපිටිය රංග ශාලාවේදී ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී.
මරණය

1922 ජනවාරි 28 වන දින ජෝන් ද සිල්වා අභාවප්‍රාප්ත විය.
උපහාර

ජෝන් ද සිල්වාගේ කැපවීම්වලට උපහාරයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව විසින් කොළඹ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මාවතෙහි ජෝන් ද සිල්වා සමරු රඟහල ගොඩ නගන ලදී. 1987 ජනවාරි 31 වන දින අනුස්මරණ මුද්දරයක්ද නිකුත් කරන ලදී. වසර 2000 දී සිංහල පොප් කණ්ඩායමක් වන භාතිය හා සංතුෂ් විසින් සිරිසඟ බෝධි තේමා ගීතය පොප් ගීතයක් ලෙස නැවත සකස් කරන ලදී.
ශ්‍රී ධම්මානන්ද හිමි

‍කේ. ශ්‍රී ධම්මානන්ද (මාර්තු 18, 1919 - අගෝස්තු 31, 2006) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ-උපත ලද බෞද්ධ භික්ෂුවක් සහ ප්‍රාඥයෙකි.

මාටින් ගමගේ ලෙසින් මාතර කිරින්දේ හි උපත ලද ධම්මානන්ද හිමියෝ, උන්වහන්සේගේ දිවිය හා අභිවෘත්තිය බොහෝ ලෙසින් ගෙවූයේ මලයාසියාවෙහිය. වයස අවුරුදු 12 දී ආධුනික භික්ෂුවක් ලෙසින් (සාමණේර) පැවිද්ද ලද උන්වහන්සේ උපසම්පදාව ලද්දේ 1940 දීය. මලයාසියාව—එකල හැඳින්වුනේ මලයාව ලෙසිනි—1952 දී සැපත් වීමෙන් අනතුරුව, මලයාසියාවේ හා සිංගප්පූරුවෙහි ප්‍රධාන ථේරවාද බෞද්ධ භික්ෂුව බවට ස්ථාපිත වීමට ධම්මානන්ද හිමියෝ සමත් වූහ. උන්වහන්සේගේ බොහෝ පොත් පුළුල් පාඨනයට ලක්වූ අතර, අග්නිදිග ආසියාවේ සහ ඉන් ඔබ්බෙහි බොහෝ ඉංග්‍රීසි-කථකයන් හට බුද්ධාගම හඳුන්වා දීමට අතිශයින් ඉවහල් විය.
අඩවියෙන් බැහැර පිටු

*
*

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා


ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:1919 උපත්
උද්භිද විද්‍යා ඉතිහාසය

ශාක වර්ගීකරණය සඳහා වූ මූලික උදාහරණ ඍග් වේදයෙන් හමුවේ. එමගින් ශාක ව‍්‍රස්ක (ගස්) , ඕෂධී (ඖෂධ) හා විරූඪ (වැල් වර්ග) ලෙස බෙදා වෙන් කරන ලදී. මෙම කොටස් නැවතත් අනුකොටස් වලට බෙදී ඇත. අථර්වේදය ශාක කොටස් අටකට බෙදන ලදී එනම් ව‍්‍රස්ක (අතු විහිදුනු) , මංජරී (දිගු පොකුරු ලෙස පත‍්‍ර දරන) , ස්ථම්භිනී (පඳුරු) , ප‍්‍රස්තනවටී (පැතිරෙන) , ඒකශ‍්‍රන්ග (ඒක පාදී ලෙස වර්ධනය වන) , ප‍්‍රාතනවාටී (වැල්) ,අම්සුමතී (අංකුර බහුල) , හා ඛන්ඩිනී (ගැට සහිත සන්ධි සහිත ශාක) ෙලසය තෛත‍්‍රිය සංහිතාව ශාක රාජධානිය වෘක්ෂ වන ධ‍්‍රෑම (ශාක) , විශාක (අතු පතර විහිදෙන පඳුරු) , සස (ඖෂධ) , අංශුමාලි (පැතිරෙන හෝ අවද්‍රාවණ ශාක) , ව‍්‍රතති (ආරෝහක) , ස්ථම්භිනී (ගොමුවන් පඳුරු) , ප‍්‍රාතනවටී (වැල්) හා අලසලා (බිම දිගේ වැඩෙන) ලෙස වර්ග කරනු ලැබීය

මනුස්මෘති විසින් ශාක කාණ්ඩ අටකට බෙදා වර්ගකරන වර්ගීකරණයක් යෝජනා කරනු ලැබීය. චරක සංහිතා සුශ‍්‍රැත සංහිතා හා වෛශාක්‍ය ද විවිධාකාරයේ වර්ගීකරණ ක‍්‍රම යෝජනා කළෝ ය.
වෘක්ෂායුර්වේදය (ශාක ජීවිත පිළිබඳ විද්‍යාව) ලියූ පරශාර, ශාක ද්විමත‍්‍රික (ද්වි බීජ පත‍්‍රි) හා ඒක මත‍්‍රික (ඒක බීජ පත‍්‍රී ) ලෙස වර්ග කරනු ලැබීය. එම කොට්ඨාස තවදුරටත් සමඝනීය (ෆැබසියේ කුලය) , පුප්ලිකඝනිය (කෘසිෆර් කුලය ) , ත‍්‍රිපුෂ්ප ඝනිය (කුකුර්බිටේසි කුලය) , මල්ලිකාඝනිය (ඇපොසිනාසේ කුලය) හා කුර්කපුෂ්පඝනිය (ඇස්ටෙරාසේ කුලය) ලෙස බෙදනු ලැබීය.

ක‍්‍රි පූ 300 පමන ලියැවුනු යුරෝපයේ පැරණිතම උද්භිද විද්‍යාත්මක කෘති අතර තියෝප‍්‍රැස්ටස් විසින් රචිත විශාල නිබන්ධන දෙකක් විය. ඒවා නම් ශාක ඉතිහාසය පිළිබඳව හා ශාක නිදාන පිළිබඳව යි. මෙම කෘති දෙක අඳුරු යුගයේ හා මධ්‍යතන යුගයට පැමිණෙන තුරුම උද්භිද විද්‍යාව සඳහා පෘථුල දායකත්වයක් සැපයී ය. රෝමානු වෛද්‍ය ග‍්‍රන්ථ රචක ඩයොස්කොරිඞ්ස් ඖෂධ පැලෑටි සඳහා වූ ග‍්‍රීක හා රෝම දැනුම පිළිබඳ වැදගත් සාධක සපයයි.

අතීත චීනයේ විවිධ ශාක හා ඖෂධ වට්ටෝරු පිළිබඳ ඉතිහාසය අවම වශයෙන් ක‍්‍රි පූ 481 - ක‍්‍රි පූ 221 අතර වූ යුධ ප‍්‍රාන්ත දක්වා දිවෙයි. සියවස් ගණනාවක් පුරා බොහෝ චීන කතුවරු ශාක ඖෂධ පිළිබඳ ලිඛිත දැනුම පුළුල් කිරීම සඳහා දායකත්වය සැපයීය. හන් රාජ වංශයේ (ක‍්‍රි පූ 202 - ක‍්‍රි ව 220) හුඑන්ග්ඩි නෙයිජිං විසින් රචිත කෘති හා දෙවන සියවසේ සුප‍්‍රක‍්‍රට ඖෂධවේදී සැන්ග‘ සොන්ජින්ග් මේ අතර ප‍්‍රකට වෙයි. 11වන ශතවර්ෂයේ විද්‍යාඥ හා රාජ තාන්ත‍්‍රික සු සොන්ග් හා ෂෙන් කු ඕ ශාක ඖෂධ හා ඛනිජ විද්‍යාවේ භාවිත පිළිබඳ නිබන්ධන සකස් කළෝය.

මධ්‍යතන යුගයේ දී ශාක කායකර්මය පිළිබඳ ලියැවුනු වැදගත් කෘතීන් අතර උදායන ගේ පෘත්විනිරපාර්යම්, ධර්මෝත්තර ගේ න්‍යායවින්ධුථික, ගුණරත්න ගේ සද්ධර්ශණ සමුච්චය හා සංකාරමිශ‍්‍ර ගේ උපස්කාර විශේෂ වෙයි.

1665 දී මුල් කාලීන අන්වීක්ෂයක් භාවිතයෙන් රොබට් හුක් විසින් පොරොප්පයක හා කෙටි කාලයකට පසු සජීවී ශාක පටකයක ෙසෙල සොයා ගන්නා ලදී. ජර්මානු ජාතික ලියොනාට් ෆුක්ස් ස්විස් ජාතික කොනාර්ඩි වොන් ගෙස්නර් සහ බි‍්‍රතාන්‍ය ජාතික කතුවරු වන නිකොලස් කල්පෙපර් හා ජෝන් ගෙරාඞ් ශාක වල ඖෂධමය වැදගත්කම් පිළිබඳ තොරතුරු පළ කළෝ ය.

1775 දී කාර්ල් වොන් ලිනේ (කාල් ලිනේයස්) ශාක රාජධානිය වර්ග 25 කට වෙන් කළේය.
චාරිත‍්‍රානුකූල නර්තනය

චාරිත‍්‍රානුකූල නර්තනය නර්තන වර්ගීකරණයේ ප‍්‍රධාන කොටසකි . එහි පරමාර්ථය චාරිත‍්‍රානුකූල හෝ උත්සවාකාර විය හැක.

මෙයට ඇතුලත් නර්තන සම්ප‍්‍රදායෝ නම්
: - තරගකාරී නර්තනය, ශෲංගාරාත්මක නර්තනය, උපයෝගී නර්තනය, ප‍්‍රසාංගික නර්තනය, සමාජයීය නර්තනය
* උත්සව නර්තනය
** සැනකෙලි නර්තනය
* ඉපැරණි ශිෂ්ටාචාර වල නර්තන
** පුරාණ ග‍්‍රීසිය
** පුරාණ රෝමය
** සාම්ප‍්‍රදායික ඉන්දියානු නර්තන
* පූජා ඉන්ද්‍රජාලික අත්භූත හෝ ආත්මික නර්තනය
** සර්කල් ඩාන්ස්
** කොරොබොර්රී
** විශ්වීය සාමයේ නර්තනය
** ආගමික නර්තන
** ඉන්දියානු පූජා නර්තන
** සේමා හෙවත් ඩර්විශ් නර්තන
** යුධ නැටුම්
** ආයුධ නැටුම්


ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාසාංගික කලා
ඉන්දියානු ශාස්ත‍්‍රීය නර්තනය

සන්ත්‍රියා හෝ සන්ත්‍රියා නිට්යා මුලික ඉන්දියානු සම්භාවනිය නර්තනයන්ගෙන් එකකි. සන්ත්‍රියා නර්තනය ජීව මාන දෙයක් ලෙස එහි නිර්මාර්තෘ 'ශ්‍රීමන්ත සංකාර දේව' ක්‍රි.පු. 15 .දී පමණ ආසාමි සිට පැමිණීමත් සමඟ ආරම්භ විය. සංකාර දේව සන්ත්‍රියා නර්තනය නිර්මාණය කළේ අන්කියානාත් (අසැම්ස් නැමැති රංගන මාර්ගයක් ) ආශ්‍රය කරගනිමිනි. එම නර්තනය සන්ත්‍රියා නර්තනය ඔස්සේ ව්‍යාප්ත විණි. ශාස්ත්‍රඥ මහේෂ්වර මියෝග් විසින් වඩා ඉක්මනින් ප්‍රචලිත කිරීම සඳහා ඊට සන්ත්‍රියා යන නම යෙදිණි. මෙම නර්තනය සන්ට්‍රියා ඔස්සේ බොහෝ ප්‍රේක්ෂකයින් අතරට ගිය අතර ඒ චාරිත්‍රානුකූල හා වෙනත් අවස්ථාවන්හිද රඟ දැක්විණි. ඒ අතරම ඒය මුලින්ම නිර්මාණය වූයේ අදින් වර්ෂ 500 කට පමණ පෙරයි.
සටහන්

| Sattriya_dance
|}

ප්‍රවර්ගය:ඇසෑමයේ සංස්කෘතිය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ නර්තන
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියානු ශාස්ත‍්‍රීය නර්තන ප්‍රභේද
ප‍්‍රසාංගික නර්තනය

ප‍්‍රසාංගික නර්තනය යනු පේ‍්‍රක්ෂකයන් සඳහා රඟ දක්වන නමුත් ඔවුනගේ සහභාගීත්වයක් නොමැති නර්තන රටාව කි. මීට වෙනස් ව සමාජයීය නර්තන හෝ උපයෝගී නර්තන පේ‍්‍රක්ෂකයන් ගේ නැරඹුම හා රැඟුම යන දෙකොට්ඨාසයේ ම දායකත්වයෙන් සිදුවේ.
උත්සව නර්තනය, බැරක් නර්තනය හා ශෲංගාරාත්මක නර්තනය ප‍්‍රසාංගික නර්තනය ට උදාහරණ වේ. මෙම තුන්වන කොට්ඨාසයේ දී සහභාගී වන්නෝ පේ‍්‍රක්ෂක හා රඟන්නන් ගේ භූමිකාවනට වෙනස් අවස්ථාවල දී අවතීර්ණ වෙයි.

ප‍්‍රසාංගික නර්තනය සඳහා ප‍්‍රසංගයක් හෝ වේදිකාවක් අනිවාර්ය නොවේ. කෙසේ වුවද සහභාගි නොවන පේ‍්‍රක්ෂක පිරිසක් මත මෙම අංගය යැපේ.

විසි වන ශත වර්ෂයේ දෙවන භාගයේ දී සිදුවූ ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියේ වර්ධනය ත් සමග ප‍්‍රසාංගික නර්තනය වඩාත් දියුණු තත්වයක ට පත් විය. උදාහරණයක් ලෙස මයිකල් ජැක්සන් සිය දිවිය පුරාවට ලෝක සංචාර කිහිපයක් සමග මිලියන 17 කට වැඩි පිරිසකට තනි හා කණ්ඩායම් නර්තන දර්ශන පවත්වා ඇත .

සාමාන්‍ය සමාජයීය නර්තනයෝ නිර්මාණගත නොවන රංගනයකට හා වෙනස් වන සංගීතයකට පැවැත්වෙන නමුත් ප‍්‍රසාංගික නර්තන බොහෝවිට නිර්මාණගත රංගනයකට හා සැලසුම් ගත සංගීතයකට පැවැත්වේ.

ප‍්‍රසංග වේදිකාව යන වදන වේදිකාවක් මත ප්‍රෙක්ෂකයෝ වෙනුවෙන් කෙරෙන නර්තන සඳහා යෙදේ. වර්තමානයේ බැලේ පර්සියානු ශාස්ත‍්‍රීය නර්තන හා ඉන්දියානු පූජා රංගන ප‍්‍රසංග වේදිකාවේ මූලාකෘති ලෙස පවතී.

විසිවන සියවසේ ප‍්‍රසාංගික නර්තක විධි කිහිපයක් පවතී. මෙය රංගානුබද්ධ නාට්‍ය සඳහා ද ඇතැම් විට යෙදේ. මේ අර්ථයෙන් ගත් කළ ප‍්‍රසාංගික වේදිකාවේ ප‍්‍රබලයෝ අතර පිනා බවුෂ් කාල් චර්චිල් හා ඞී වී 8 වෙති.
නර්තනය සහ සෞඛ්‍යය

නර්තනය සහ සෞඛ්‍යය යන්න පර්යේෂණ අධ්‍යයනයන් කිහිපයකට පාදක වී ඇති අතර එනයින් විද්‍යාමාන වන්නේ නර්තනය ඉතාමත් සුවදායක ව්‍යායාමයක් බවයි. කෙසේවෙතත් වෘත්තීය නර්තනයෙහි සෞඛ්‍යමය අවදානම් කිහිපයක් තිබෙන අතර ඒවාට නිසියාකාර අවධානය යොමු කල යුතු වෙයි. විවාබස් ඉල්ලීමෙහි අංගයක් ලෙසින් නර්තනකරුවාගේ සෞඛ්‍යසම්පන්නබවෙහි හා බුද්ධියෙහි විශ්වාසනීය දර්ශකයක් ලෙසින් නර්තනය සැලකිය හැක.
නර්තනයෙහි ප්‍රතිලාභ

සාමාන්‍ය ලෙසින් සැලකූ විට සවායු ව්‍යායාමයක් වන හෙයින්, හෘද්වාහිනී රෝග අවදානම අඩුකිරීම, බර පාලනය වැන්නන් සහ ශාරිරීක යෝග්‍යතාවය හා බැඳි අනෙකුත් ප්‍රකට ප්‍රතිලාභයන් බොහෝමයක් නර්තනය විසින්ගෙන දෙයි. මීට අමතරව, මනෝවිද්‍යාත්මක සුඛවිහරණය උදෙසාද නර්තනය සැලකිය යුතු ලෙසින් දායක වන බවද සැලකිය යුතුයි.

කෙසේ වුවද එංගලන්ත කලා සංගමය 2004 දී බිරාහාතාන්යර අමාත්‍ය මණ්ඩලය හමුවේ පැවසුවේ මෙම සොයාගැනීම් බොහෝ විට නිශ්චිත භාවයක් නුඋසුලන බවයි. වඩාත් නිශ්චිත හා විශේෂ ප්‍රතිලාභ පෙන්වාදීම සඳහා වැඩි අවධානයක් ලබාදිය යුතු බව ඔවුහු තර්ක කළෝ ය.

2006 දී සිදුකෙරුණු ඉතාලියානු අධ්‍යයනයකින් හෙලිවූයේ හෘද රෝගීන්හට පා පැදි ධාවනය හෝ අනෙකුත් ව්යා යාම සමග සසඳන විට නර්තනය වඩාත් උචිත වන බවයි. බොහෝ විට මෙය රෝගීන් එය වඩාත් වින්දනාත්මකව අත්විඳින බැවින් විය හැක.

2003 දී නිව් යෝර්ක් හි පැවති අධ්‍යයනයකිනදී හෙලිවූයේ චිත්ත වික්ෂේපය මගහැරවීම සඳහා හරස්පද ප්‍රහෙලිකා වැනි බුද්ධිමය ව්යාපයාම ආධාර වුවද බෝල් රූම් නර්තනය හැර අන් කිසිදු ශාරීරික ව්යා‍යාමයක් එහිලා දායක නුවූ බවයි.

නර්තනය ස්ථූලතාවය මගහැරවීම සඳහා වැදගත් බව සනාථ වී ඇති බැවින් බොහෝ පාසල් තම සිසුන් ව ඒ සඳහා දිරි ගන්වයි.
නර්තන‍යේ අවදානම

නර්තනය දැඩි ඉල්ලුම්කාරි විය හැකය. වෘත්තීමය ‍සෞඛ්‍ය අවදානම විසින් තරැණ හා වෘතීයමය නර්තන ශිල්පීන් හට බලපාන විවිධ ගැටලු පිළිබඳ පැහැදිලි කරයි. ශරීර‍‍ය ස්වරෑප‍යේ ගැටලු හා ආහාර ආබාධයන්වලට වඩා වැඩි අවදානමක් ක්‍රීඩා අනතුරු සහ කාර්ය කරන ස්ථානයේ ආතතියක් නර්තන ශීල්පීන්ට ඇත.මෙම ලිපි‍‍‍‍යෙහි ද ‍‍මෙවැනි ගැටලු අවම කිරීම පිළිබඳව ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව විස්තර කරයි.
තුවාළවීම වැලැක්වීම

සමාජයීය නර්තනයට පවා කම්පනාවශෝෂණ බිමක් නිර්දේශ කර තිබේ.
පේශී ඇදීම් වේදනා හා ඇතිවිය හැකි ආබාධ වැලකීම සඳහා ව්‍යායාමයට පෙර සිරුර උනුසුම් කිරීමේ ව්‍යායාමයන්ද පසු සිරුර සිසිල් කිරීමේ ව්‍යායාමයන්ද නිර්දේශ කර තිබේ.
ව්‍යාපාර අධ්‍යයනය-මානව සම්පත් කළමණාකරණය යනු

මානව සම්පත් කළමණාකරණය

මානව සම්පත් කළමණාකරණය යනු සංවිධානයක උපරිම වත්කමක් වන එහි සේවය කරන මිනිසුන් පෞද්ගලිකව සහ සාමූහිකව සමාගමේ ඉලක්ක කරා යන ගමනට දායකවන මානව වත්කම් කළමනාකරණය කිරීමට යොදාගන්නා බැඳී ඇති උපක‍්‍රමික පිවිසීමකි. මානව සම්පත් කළමනාකරණය යන වදන සහ මානව සම්පත් යන වදනද බොහෝසෙයින් සේවා කළමනාකරණය යන වදන මගින් හඳුන්වනු ලැබූ සංවිධාන තුළ මිනිසුන් කළමනාකරණය කිරීමේ කි‍්‍රයාවලිය වෙනුවට යොදාගත්තකි. මානව සම්පත් කළමනාකරණය සීග‍්‍රයෙන් පරිණාමය වෙමින් පවතින ක්ෂේත‍්‍රයකි. එය අධ්‍යාත්මික න්‍යායක් වන අතරම වානිජ පරිචයක් ද වේ. එමගින් න්‍යායාත්මක සහ ප‍්‍රායෝගික ක‍්‍රමවේද මගින් සේවා බලකාය කළමනාකරණය කිරීම ආමන්ත‍්‍රණය කරයි.

න්‍යායාත්මක විෂය තුළ සම්ප‍්‍රදායී වදන් වූ සේවක පරිපාලනය, සේවක කළමනාකරණය, මිනිස් බල කළමනාකරණය සහ කාර්මික කළමනාකරණය ඉතා අඩුවෙන් දක්නට ලැබේ. සමහර අවස්ථාවලදී කාර්මික සබඳතා සහ සේවා සබඳතා ද ගැටළු සහගතව සමාන පද සේ යොදාගෙන තිබේ. මේ සියල්ලක්ම සාමාන්‍යයෙන් අදහස් කරන්නේ කළමනාකාරීත්වයත් සේවකයිනුත් අතර ඇති සබඳතාවත් එම සමාගම් තුළ සේවකයින්ගේ හැසිරීමත්ය.

න්‍යායාත්මක විෂය ප‍්‍රාථමික වශයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ සේවකයින් විවිධ ඉලක්ක සහ අවශ්‍යතාවයන් ඇති පුද්ගලයින් ලෙසය. එම නිසා අනෙකුත් ව්‍යාපාරික සම්පත් වන රථවාහන සහ බඩුමුට්ටු ලෙස ඔවුන්ට සැළකිය යුතු නැත. ක්ෂේත‍්‍රය සේවකයින් පිළිබඳව ධනාත්මක දර්ශනයක් දරන අතර සියල්ලන්ම ව්‍යාපාරයට ඵලදායීව දායකවීමට බලාපොරොත්තුවීමයි. ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ඔවුන්ගේ උත්සාහයන්වලට දැනුම සහ පුහුණුව අප‍්‍රමාණවත් සහ කි‍්‍රයාවලිවල තිබෙන අසාර්ථකත්වය නිසාය.

ක්ෂේත‍්‍රයේ නියැලෙන්නන් විසින් මානව සම්පත් කළමණාකරණය දකිනු ලබන්නේ නැවත සොයාගැනීම් වැඩි වශයෙන් යෙදෙන සේවා ස්ථාන කළමනාකාරීත්වයක දර්ශනයකි. එය සම්ප‍්‍රදායික පිවිසීමට වඩා බෙහෙවින් වෙනස්ය. ඔවුන්ට පවරා ඇති කාර්යය සාර්ථකව අවසන් කිරීමට අවශ්‍ය සියලූ සම්පත් සැපයීම තුළින් සහ ව්‍යාපාරයේ කළමනාකරණයට ඔවුන්ගේ ඉලක්ක නිශ්චිතව සඳහන් කිරීමට බලපෑම් කෙරෙන අතර එමගින් එය තේරුම්ගෙන සේවා බලකාය මගින් සිදුකරනු ලබයි. ඒ අනුව මානව සම්පත් කළමනාකරණ ක‍්‍රමවේද නිසියාකාරව පරිචියේ යොදාගන්නා විට සමස්ත සමාගමේ කි‍්‍රයාන්විත පරිචයන් සහ ඉලක්ක පහැදිලිව පෙනෙන ආකාරයෙන් පැවතේ. මානව සම්පත් කළමනාකරණය දකින තවත් ආකාරයක් නම් සංවිධාන තුළ අවදානය අවම කිරීමේ ප‍්‍රධාන භූමිකාවක් ඉටුකිරීමයි.

සේවා කළමනාකරණය සහ ඊට සමාන පද බොහෝසෙයින් භාවිතා වන්නේ සීමිත අර්ථයක් දෙන සේවා බලකායට බඳවාගැනීමට අත්‍යාවශ්‍ය සහ සාමාජිකයන්ට පඩිනඩි සහ ප‍්‍රතිලාභ ගෙවීමේ පරිපාලන අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමටය. නමුත් සත්‍ය නිර්වචනයකට එළඹීමේදී ටොරින්ටන් සහ හෝල් (1987) සේවා කළමනාකරණය නිර්වචනය කරන්නේ :
එය කි‍්‍රයාවලි මාලාවකි. එමගින් ප‍්‍රථමයෙන් වැඩ කරන මිනිසුන් සහ සේවා යෝජිත සංවිධානවලට ඉලක්ක සහ සේවා සබඳතාවයේ ස්වභාවය පිළිබඳව එකඟවීමටත්, දෙවනුව එම එකඟතාවය සම්පූර්ණ කරනවාද යන්න තහවුරු කරගැනීමයි.

මිලර් (1987) මානව සම්පත් කළමනාකරණය පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කරයි. තරඟකාරීත්වයට වාසිදායී තත්ත්වයන් නිර්මාණය කිරීමටත් පවත්වාගෙන යෑමටත් කි‍්‍රයාත්මක කරන උපක‍්‍රම සමාගමේ සියලූම තත්ත්වයන් තුළ සේවකයින් කළමනාකරණය කිරීමට වැදගත් වන තීරණ සහ කි‍්‍රයාමාර්ගය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Resource_Management
රක්ෂණය-හානි රක්ෂණය

හානි රක්ෂණයේ තාක්ෂණික නිර්වචනය වන්නේ නැවතත් සම්පූර්ණ කිරීමයි. රක්ෂණ කොන්ත‍්‍රාත්තු දෙවර්ගයක් තිබේ. එකක් හානි රක්ෂණයයි. අනෙක කෙනෙකු වෙනුවෙන් ගෙවීමක් කිරීමේ රක්ෂණයයි. එය ලිඛිතව වැදගත් වුවත් කි‍්‍රයාවේදී වැඩි වෙනසක් නැත.

හානි රක්ෂණයකදී තෙවැනි පාර්ශවයකට රක්ෂණය කරන්නා අතින් ගෙවූ පසු රක්ෂණය කි‍්‍රයාත්මක වේ. උදාහරණයකට අමුත්තෙක් ඔබ ගෙදරට පැමිණි විට පොළවේ ලිස්සා වැටීමෙන් අලාභ හානිවලට ඩොලර් 10000 ක් ජයග‍්‍රහණය කළොත් හානි රක්ෂණය යටතේ එම නිවෙස් හිමියාට ඩොලර් 10000 ක් අමුත්තා අනතුරට පත්වීමෙන් ගෙවීමට සිදුවූයේ නම් ඔහු හානි රක්ෂණයකින් එම මුදල තෙක් රක්ෂණය වේ. එම තත්ත්වය යටතේම කෙනෙකු වෙනුවෙන් ගෙවීම එම රක්ෂණ සමාගම විසින් එම ඉල්ලීම අනුව නිවෙස් හිමියාට ගෙවීමෙන් ඔහුගේ වියදමෙන් පාඩු දරන්නේ නැත. බොහෝ නූතන වගකීම් රක්ෂණ මෙසේ ඒ වෙනුවට ගෙවීමේ ව්‍යවහාරයෙන් ලියා තිබේ.

කෙනෙක් හෝ අවදානම තවත් කෙනෙකුට මාරු කිරීමට උත්සාහ ගන්නේ නම් ( පුද්ගලයෙක්, සමාගමක්, යම් ආකාරයේ සමිතියක් සහ වෙනත්) රක්ෂණය ලත් පාර්ශවය ඔහු වන අතර රක්ෂකයා ගිවිසුමක් මගින් රක්ෂණයක් ලෙස සැලකේ. සාමාන්‍යයෙන් රක්ෂණ ගිවිසුමකට අඩංගු වන්නේ අවම වශයෙන් පහත සඳහන් කොටස්ය. එම පාර්ශවයන් (රක්ෂණය ලබාගන්නා, රක්ෂණය සපයන්නා සහ වාසි හිමිකරුවන්) වාරිකය ආවරණය වන කාලය පුරා සහ ඒ විශේෂිගත අහිමිවීම සිදුවන අවස්ථාව ආවරණය වන මුළු ප‍්‍රමාණය සහ ආවරණය නොවන අවස්ථා ඊට අඩංගු වේ. එම නිසා රක්ෂණයක් ලත් කෙනෙකුට ඔහු හානි රක්ෂණ ආවරණයක් අහිමිවීමේ අවස්ථා සමහරකින් රක්ෂණය මගින් ආවරණය වේ.

නිශ්චිත අනතුරකින් අහිමිවීමක් අත්විඳින රක්ෂණ පාර්ශවයකට ආවරණය මගින් රක්ෂණ හිමියාට එය ගැන ඉල්ලීමක් ගිවිසුමේ නිශ්චිත වශයෙන් ආවරණය වී තිබෙන මුදල දක්වා ඉල්ලීම් කළ හැක. මෙම අවදානම පවරා ගන්නා රක්ෂකයා රක්ෂණය ලබන්නා විසින් මුදලක් ගෙවනු ලැබේ. එය වාරිකය නමින් හැඳින්වේ. න්‍යායානුකූලව ටික දෙනෙකුගේ ඉල්ලීම් සහ ව්‍යාපාරික වියදම් පිරිමැහෙන්නේ බොහෝ දෙනෙක් රක්ෂණ වාරික පසුව ලබාගන්නා තෙක් ගෙවනු ලබන නිසාය. රක්ෂකයා අනුමාන කළ හැක්කේ අහිමිවීම්වලට සෑහෙන මූල්‍ය ප‍්‍රතිපාදන වෙන් කළේ නම් ඉතිරි කොටස රක්ෂකයාගේ ලාභය වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Insurance#Indemnification