JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਭਾਰਵੀ

ਭਾਰਵੀ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ: भारवि, ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਅਰਥ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ (ਭਾਰਵੇਰਰਥਗੌਰਵਂ)। ਕਿਰਾਤਾਰਜੁਨੀਆ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕਾਵਿਅਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਛੇਵੀਂ-ਸੱਤਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਿਰਾਤਰੂਪਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਧਨੁਰਿਉੱਧ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਾਰਤਾਲਾਪ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ। ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਬ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਅੱਠਾਰਹ ਸਰਗ ਹੈ। ਭਾਰਵੀ ਸੰਭਵਤਃ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਤੇ ਜੰਮੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਲ ਪੱਛਮੀ ਗੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੁਰਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਪੱਲਵ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਿੰਹਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸ਼ਾਸਣਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੈ।

ਕਵੀ ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੋਮਲ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪੂਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਦਾਤ ਅਤੇ ਹਿਰਦਾ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਮਨੋਹਰ ਹੈ। ਭਾਰਵੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ‘ਨ’ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਚਤੁਰਾਈ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਦਰੀ ਫ਼ਾਰਸੀ

ਦਰੀ ਜਾਂ ਦਰੀ ਫ਼ਾਰਸੀ (دری) ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਪਸ਼ਤੋ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 50% ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸਾਂਝੀ ਸੰਪਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਦਰੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੌਖ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਲਹਿਜੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਈਰਾਨੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਖੋਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਉਚਾਰਨ

ਦਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਅਕਸਰ ਈਰਾਨੀ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ -
* شیر - ਸ਼ੇਰ (ਦਰੀ) - ਸ਼ੀਰ (ਈਰਾਨੀ ਫਾਰਸੀ)
* قربانی - ਕੁਰਬਾਨੀ (ਦਰੀ) - ਗੋਰਬਾਨੀ (ਈਰਾਨੀ ਫਾਰਸੀ)
* زور - ਜ਼ੋਰ (ਦਰੀ) - ਜੂਰ (ਈਰਾਨੀ ਫਾਰਸੀ)
* نوروز - ਨਵਰੋਜ (ਦਰੀ) - ਨਉਰੂਜ (ਈਰਾਨੀ ਫਾਰਸੀ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ

ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਯਾਨੀ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਂਗਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਐੱਚ ਪੀ ਅਤੇ ਵਿਹੀਪ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਹੀਪ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਰਾ, "ਧਰਮੋ ਰਕਸ਼ਤੀ ਸੁਰਕਸ਼ਤ": ਯਾਨੀ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1966 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਆਮੀ ਚਿੰਮਯਾਨੰਦ, ਐੱਸ ਐੱਸ ਆਪਟੇ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਹਿੰਦ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 21 ਮਈ 1964 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੰਦੀਪਨੀ ਸਾਧਨਾਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਲਨ ਹੋਇਆ। ਸਮੇਲਨ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਸਰਸੰਘਚਾਲਕ ਸ੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਗੋਲਵਲਕਰ ਨੇ ਬੁਲਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲਵਲਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਤਾਬਲੰਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਹਿੰਦੂਸਤਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਉੱਪਰ ਹੈ।

ਸਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ 1966 ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਮੇਲਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਇਆ। ਅੱਗੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਗਠਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ:

# ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ
# ਹਿੰਦੂ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਸੰਵਰੱਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ
# ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਣਾ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਦਦ ਕਰਨਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
* ਹਿੰਦੂਤਵ
ਬਾਹਰੀ ਸੂਤਰ

* ਅਧਿਕਾਰਕ ਜਾਲਸਥਾਨ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂਤਵ
ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ

ਰਾਮਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ (ਜਨਮ: 7 ਅਪਰੈਲ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਕੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਬਣਿਆ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਆ, ਭੂਤ, ਸਰਕਾਰ, ਡਰਨਾ ਮਨਾ ਹੈ, ਡਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੁਸੀਨਾ ਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਗਰੋਹ ਯੁੱਧ, ਸੜਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਗਲਪ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ-ਅਪਰਾਧੀ ਗਠਜੋੜ, ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਪੈਰਲਲ ਸਿਨੇਮਾ, ਅਤੇ ਡਾਕੂ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਵਿਧਾਵਾਂ ਤੇ ਹਥ ਅਜਮਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਿਵਾ (1989), ਅਤੇ ਸਤਿਆ (1998) ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੌ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹਨ। 2005 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਆਟਾਈਮਜ ਮੂਵੀਜ ਨੇ ਸੱਤਿਆ ਨੂੰ ਅਵਸ਼ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ 25 ਮੂਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸੱਤਿਆਮੇਵ ਜੈਅਤੇ (ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ)

ਸਤਿਆਮੇਵ ਜਯਤੇ () ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਟਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੈਨਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ 6 ਮਈ 2012ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨੇ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ|
ਸੀਜ਼ਨ ਝਾਤ
ਸੀਜ਼ਨ 1

}
|
|10 June 2012
|2.48
|-
|7
|Danger at home
|
|
|17 June 2012
|2.55
|-
|8
|Poison on our Plate?
|
|
|24 June 2012
|1.94
|-
|9
|Think before you Drink
|
|
|1 July 2012
|2.40
|-
|10
|Dignity for All
|
|
|8 July 2012
|2.10
|-
|11
|Sunset Years, Sunshine Life
|
|
|15 July 2012
|2.45
|-

|12
|Every Drop Counts
|
|
|22 July 2012
|1.90
|-

|13
|Idea of India
|
|
|29 July 2012
|1.90
|-

|14
|Satyamev Jayate Ka Safar
|
|
|15 August 2012
|1.90
|}
ਸੀਜ਼ਨ 2
ਸੀਜ਼ਨ 3
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ
ਹੇਮੰਤ ਸ਼ੇਸ਼

ਹੇਮੰਤ ਸ਼ੇਸ਼ (ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1952 ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ

ਉਸ ਨੇ ਐਮ ਏ (ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ) ਰਾਜਸਥਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 1976 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਲੇਕਟਰ ਆਦਿ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਦਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੇਮੰਤ ਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮਾਮਲਾ ਮੰਡਲ, ਅਜਮੇਰ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਪਦ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਨਵਿਰਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ

ਉਸਨੇ 20 ਤੋਂ ਵਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਮੌਲਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

#‘ਜਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕੇ ਵਿਰੁਧ’ (ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ) – ਲੋਕ-ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1973) ਜੈਪੁਰ
#‘ਬੇਸ੍ਵਾਦ ਹਵਾਏਂ\ (ਕਵਿ-ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ) - ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (1981) ਉਦੈਪੁਰ
#‘ਘਰ-ਬਾਹਰ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਸ਼ਿਲਪੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1982) ਉਦੈਪੁਰ
#‘ਕ੍ਰਿਪਾਲਸਿੰਹ ਸ਼ੇਖਾਵਤ’(ਕਲਾਕਾਰ-ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ) ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ(1984) ਜੈਪੁਰ
#‘ਵ੍ਰਿਕਸ਼ੋਂ ਕੇ ਸਵਪਨ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਸ਼ਿਲਪੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1988) ਉਦੈਪੁਰ/ਜੈਪੁਰ
#‘ਨੀਂਦ ਮੇਂ ਮੋਹਨਜੋਦੜੋ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1988) ਜੈਪੁਰ
#‘ਅਸ਼ੁਧ ਸਾਰੰਗ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1992) ਜੈਪੁਰ
#‘ਕਸ਼ਟ ਕੇ ਲਿਏ ਕਸ਼ਮਾ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1995) ਜੈਪੁਰ
#‘ਰੰਗ ਅਗਰ ਰੰਗ ਹੈਂ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਬੋਹਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1995) ਜੈਪੁਰ
#‘ਕ੍ਰਿਪਯਾ ਅਨ੍ਯਥਾ ਨ ਲੇਂ’ (ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ) - ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1998) ਜੈਪੁਰ
#‘ਆਪ ਕੋ ਯਹ ਜਾਨ ਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਗੀ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2001) ਦਿੱਲੀ
#‘ਜਗਹ ਜੈਸੀ ਜਗਹ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ (2007) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਜੈਸਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਵਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2008) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਪ੍ਰਪੰਚ-ਸਾਰ-ਸੁਬੋਧੀਨੀ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)- ਬੋਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2010) ਜੈਪੁਰ
#‘ਰਾਤ ਕਾ ਪਹਾੜ' (ਕਹਾਨੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ): ਵਾਗ੍ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2012) ਬੀਕਾਨੇਰ
#ਖੇਦ-ਯੋਗ-ਪ੍ਰਦੀਪ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)- ਬੋਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2012) ਜੈਪੁਰ

; ਸੰਪਾਦਿਤ:

#‘ਸੌਂਦਰਯਸ਼ਾਸਤਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ’ (ਕਲਾ ਏਵੰ ਸੌਂਦਰਯਸ਼ਾਸਤਰ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2000) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਕਲਾ-ਵਿਮਰਸ਼’ (ਕਲਾ ਏਵੰ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਪਰ ਸੰਵਾਦ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2000) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਭਾਰਤੀਯ ਕਲਾ ਰੂਪ’ (ਭਾਰਤੀਯ ਕਲਾ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2000) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਕੀ ਧਾਰਣਾ’ (ਭਾਰਤੀਅਤਾ ਪਰ ਨਿਬੰਧ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2005) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਭਾਰਤੀਯ ਰੰਗਮੰਚ’ (ਭਾਰਤੀਯ ਨਾਟ੍ਯਸ਼ੈਲੀਓਂ ਪਰ) - ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਉਸ (2005) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
#‘ਜਲਤੀ ਹੁਈ ਨਦੀ’ (ਕਵਿਤਾ ਸੰਕਲਨ) - ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ (2006) ਬੀਕਾਨੇਰ
#‘ਕਲਾਓਂ ਕੀ ਮੂਲ੍ਯ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ’(ਸੌਂਦਰਯਸ਼ਾਸਤਰ) - ਵਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2008) ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ

; ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ:

#‘ਰਾਜਸਥਾਨ ਕੇ ਕਵੀ’- ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਅਕਾਦਮੀ (1977) ਉਦੈਪੁਰ
#‘ਗ੍ਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਲਡ ਪੋਇਟਸ’ - ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਈਟ੍ਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀ (1978) ਮਦ੍ਰਾਸ
#‘ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਸ ਬਾਇ ਯੰਗ ਪੋਇਟਸ’- ਇੰਡੀਅਨ ਵਰਸ (1980) ਕਲਕੱਤਾ
#‘ਰਾਜਸਥਾਨ ਕੀ ਸਮਸਾਮਯਿਕ ਕਲਾ’ - ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ (1987) ਜੈਪੁਰ
#‘ਦਸ ਸਮਸਾਮਯਿਕ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ’ - ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ (1988) ਜੈਪੁਰ
#‘ਰੂਪਾਂਕਨ’ - ਪ੍ਰਿੰਟਵੈਲ ਪਬਲਿਸ਼ਰਸ (1995) ਜੈਪੁਰ
#‘ਇੰਦ੍ਰੀਯ-ਬੋਧ ਔਰ ਕਵਿਤਾ’ - ਹੰਸਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1995) ਜੈਪੁਰ
#‘ਲਯ’ - ਰਾਜਸਥਾਨ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1997) ਜੈਪੁਰ
#‘ਸਦੀ ਕੇ ਅੰਤ ਮੇਂ ਕਵਿਤਾ’ - ਉਦ੍ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (1998) ਮੁਜੱਫਰਨਗਰ
#‘ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਕੇ ਪਕਸ਼ ਮੇਂ’ - ਸਾਮਯਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (2005), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਚਿਤਰਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਿਵਾਕਰੂਣੀ

ਚਿਤਰਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਿਵਾਕਰੂਣੀ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਚਿਤਰਾ ਬੈਨਰਜੀ , 1956) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ, ਕਵਿਤਰੀ ਹੈ। ਦ ਮਿਸਟਰੇਸ ਆਫ ਸਪਾਈਸੇਜ ਲਿਖਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱਡਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਐਕਟਰੈਸ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮੰਥਲੀ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕਰ ਸਮੇਤ 50 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਨ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ 29 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ
ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (ਹਿੰਦੀ: समझौता एक्सप्रेस, ਉਰਦੂ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ (ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਆਖਿਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਟਾਰੀ ਹੈ। ਥਾਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਇਕਲੌਤਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ। ਇਹ 22 ਜੁਲਾਈ 1976 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤੱਕ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀ।
2007 ਧਮਾਕੇ

2007 ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਧਮਾਕੇ
ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਰੇਲ-ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ 19 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਪਾਨੀਪਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀਵਾਨਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇੜੇ ਹੋਏ ਲੜੀਵਾਰ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 68 ਲੋਕ (ਵਧੇਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ) ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ

^ https://web.archive.org/web/20070223002409/http://www.hindustantimes.com/news/181_1931712,0008.htm
Jump up ^ Zee News - Passengers recount horror on blast-hit train

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼

ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ (1836-1904) ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ 1836 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਕਰੇਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ। ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।

ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਤ ਸਿੰਘ ਨਰਾਇਣ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ।
ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹੁਲਾਸ ਪਾਇਕੈ, ਤਰਹ ਤਰਹ ਦੇ ਕਹਿੰਦਾ।
ਸਤਿਗੁਰ ਦਾਸ ਗੁਲਾਬ ਹਮਾਰੇ, ਹੋਏ ਚੱਠਿਆਂ ਵਾਲੇ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਉਨ ਕੀ ਕੀਤ, ਪੀਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਲੇ।
-(ਕਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਟੋਟਾ, ਬੰਦ ਨੰ:669)
ਕਿੱਸੇ

*ਪੂਰਨ ਭਗਤ
*ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ
*ਸ਼ੀਰੀ ਫਰਿਹਾਦ
*ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ
*ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ
*ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ
ਉਪਦੋਸਆਤਮਕ ਕਿੱਸੇ

*ਕਿਸ਼ਨ ਕਹਾਣੀ
*ਕੁੰਡਲੀ ਆਰਿਫ਼
*ਕਾਫ਼ੀਆਂ. ਆਰਿਫ਼ੂ
*ਬਵੈਕ ਬਾਣ
*ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀਆਂ
*ਸੀਹਰਫ਼ੀ
*ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ
*ਬੁਝਾਰਤਾਂ
*ਪੋਥੀ ਸੁਧਰਮੀ
* ਰਾਜਨੀਤੀ
*ਕਿਸ਼ਨ ਕਟਾਰ
*ਮੂਰਖ ਸ਼ਤਕ
*ਚਾਬਕ
*ਦੋਹਿਰੇ
*ਗਿਆਨ ਚਰਖਾ
*ਜੀਵ ਸਿਆਪਾ
*ਸਤੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ
*ਕਸੀਦਾ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
*ਸੁਧਰਮੀ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ
*ਬਾਰਾਂਮਾਹ
*ਵਿਚਾਰਮਾਲਾ
*ਸ੍ਰੀ ਕਿਸ਼ਨ ਕਿਰਪਾਲ
*ਦੀਵਾਨ
*ਗੁਲਾਬ ਚਮਨ
*ਮੈਲਾ-ਇ-ਗੋਇੰਦਵਾਲ
*ਕਾਰ ਸਰੋਵਰ
*ਹੋਲੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰ
ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ

ਦਾ ਅਵਸ਼ ਦਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਦ ਮਿਲੇ ਹਨ]]
ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੂਰਵ ਇਤਹਾਸ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਔਜਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜੀ, ਹੱਡੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ ਖੋਲ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਔਜਾਰ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਹੁਨਰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਾਂਬਾ, ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਂ

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਹੀ ਕਾਇਮ ਸੀ। ਕੋਈ ਚਾਰ-ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਕਾਲ ਪੈ ਗਏ। ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਉੱਜੜ ਗਈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੇ ਬਚ ਰਹੇ ਬਰਸਾਤੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਦੋਂ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਯੁੱਗ ਸੀ ਪਰ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਧਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਸੰਦ ਵਰਤਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾੜਾ, ਢੇਰ-ਮਾਜਰਾ (ਰੋਪੜ) ਲੇਟ-ਹੜਸਪਨ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੱਥਰ-ਸੰਦ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ। ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਦ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ-ਆਯੂ ਰੇਡੀਓ-ਕਾਰਬਨ ਆਦਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖੋਜ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਥਰ-ਯੁੱਗ 40-50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 5-6 ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਜੋ 'ਸੋਆਨੀਅਨ' ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ-ਸੰਦ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਜੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ 4 ਕੁ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਸਨ ਜੋ ਮੁੜ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਤੇ ਅਤੇ ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਨਵੀਂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ
ਬਲੇਸ ਪਾਸਕਾਲ

ਬਲੇਸ ਪਾਸਕਾਲ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਯੰਤਰਿਕ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਸੀ। ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ।
ਮੁਢੱਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ

ਵਲੇਜ ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜੂਨ 1623 ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਸਕਲ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟਰੌਨਿਕ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ, ਪਾਸਕਲੀਨ ਜੋ ਘਿਰਨੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋੜ-ਘਟਾਉ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹੇਲ ਕਰ ਲੈਦਾ ਸੀ।
ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ

*ਵਲੇਜ ਪਾਸਕਲ ਨੇ ਪਾਸਕਲ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
*ਆਪ ਨੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲੀ ਦਬਾਅ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲੱਭਿਆ ਕਿ ਨਿਰਵਾਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਵ ਦਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਗਣਿਤ 'ਚ ਪ੍ਰਯਾਕਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਲੱਭਿਆ।
:ਆਪ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ।
*ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੇਯ,
*ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਸ਼ਰਤ,
*ਪਾਸਕਲ ਦੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ,
*ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
ਹੋਰ


File:Arts_et_Metiers_Pascaline_dsc03869.jpg|ਪਾਸਕਲ ਦਾ ਗਣਿਤ
File:Pascal_triangle_small.png|ਪਾਸਕਲ ਦੀ ਤ੍ਰਿਭੁਜ
File:Pascal1423.jpg|
File:Epitaph_Blaise_Pascal_Saint-Etienne.jpg|ਸਨਮਾਨ ਪੱਥਰ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1623
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1662
ਤਖ਼ਤ ਲਹੌਰ

ਤਖ਼ਤ ਲਹੌਰ ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਆਫ਼-ਸਟੇਜ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ

|-
|
* ਪਾਹਰੂ ਨੰਬਰ I
* ਪਾਹਰੂ ਨੰਬਰ II
* ਰਮਜਾ
* ਜਵਾਹਰ ਖ਼ਾਂ
* ਸ਼ਾਹ ਸਅਦੁਲਾ
* ਮਲਿਕ ਅਲੀ
* ਹੁਸੈਨ
* ਬਹਾਰ ਖ਼ਾਂ
* ਮੁਨਸ਼ੀ
* ਰੱਤਾ
* ਭਾਗ
* ਚਿਰਾਗ
|
* ਕਾਰੀਗਰ ਨੰਬਰ I
* ਕਾਰੀਗਰ ਨੰਬਰ II
* ਸਿਪਾਹ-ਸਾਲਾਰ
* ਸੂਬੇਦਾਰ
* ਬੇਗ
* ਮਹਿਤਾ
* ਮੀਰ ਆਲਮ
* ਓਬੜ
* ਸੁਬਹ ਬਹਾਰ
* ਵਕੀਲ ਸਰਕਾਰ
* ਕਾਜ਼ੀ
* ਚਾਨਣ
|}
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਸ਼ਾਇਰ

ਸ਼ਾਇਰ ਅਜਿਹੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਅਰ ਲਿਖਦਾ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਾਇਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਰਦੂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੋਈ ਬੰਦਿਸ਼ ਨਹੀਂ, ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ (1253-1325) ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਇਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1869 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਯਸ਼ਪਾਲ

ਯਸ਼ਪਾਲ (3 ਦਸੰਬਰ 1903 – 26 ਦਸੰਬਰ 1976) ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਲਗਪਗ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਜਰਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਯਸ਼ਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਕੈਂਟ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ‘ਚ ਉਸ ਨੇ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਨਾਵਲ

*ਦਾਦਾ ਕਾਮਰੇਡ
*ਦੇਸ਼ ਦ੍ਰੋਹੀ
*ਦਿਵਿਆ
*ਪਾਰਟੀ ਕਾਮਰੇਡ
*ਮਨੁਸ਼ਅ ਕੇ ਰੂਪ
*ਅਮਿਤਾ
*ਝੂਠਾ ਸੱਚ
*ਬਾਰਹ ਘੰਟੇ
*ਅਪਸਰਾ ਕਾ ਸ਼੍ਰਾਪ
*ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਉਸ ਕੀ ਬਾਤ
ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਗਿਆਨਦਾਨ
*ਅਭਿਸ਼ਪਤ
*ਤਰਕ ਕਾ ਤੁਫ਼ਾਨ
*ਭਸਮਾਵ੍ਰਿਤ
*ਚਿੰਗਾਰੀ
*ਵੋ ਦੁਨੀਆ
*ਫੂਲੋਂ ਕਾ ਕਰਤਾ
*ਧਰਮ ਯੁੱਧ
*ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ
*ਚਿੱਤਰ ਕਾ ਸ਼ੀਰਸ਼ਕ
*ਮੈਂ ਸੁੰਦਰ ਹੂੰ
ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ

*ਨਿਆਂਇ ਕਾ ਸੰਘਰਸ਼
*ਚੱਕਰ ਕਲੱਬ
*ਬਾਤ ਬਾਤ ਮੇਂ ਬਾਤ
*ਦੇਖਾ ਸੋਚਾ ਸਮਝਾ
*ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਕੀ ਸ਼ਵਪਰੀਕਸ਼ਾ
*ਮਾਰਕਸਵਾਦ
*ਸਿੰਹਾਵਲੋਕਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਮਹਾਯਾਨ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ-ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀਨਯਾਨ ਬੋਧੀ-ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਬਿਹਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਤੋਂ 88.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰ ਤੋਂ 11.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੇ ਗਏ ਇਸ ਮਹਾਨ ਬੋਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੰਡਰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੌਰਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਨੇਕ ਪੁਰਾਭਿਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਭ੍ਰਮਣ ਲਈ ਆਏ ਚੀਨੀ ਪਾਂਧੀ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਅਤੇ ਇਤਸਿੰਗ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿਵਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ 10,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਉਣ ਲਈ 2,000 ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।
ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ

ਨਾਲੰਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ, ਬੋਧੀ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਕੁਮਾਰਗੁਪਤ(414-435ਈ:) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਪਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਰਾਦਿੱਤਯ, ਬੁੱਧਗੁਪਤ, ਬਾਲਾਦਿੱਤਯ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਹਰਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੇ ਨਾਮ 200 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚਲਦਾ ਸੀ।
ਭਵਨ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਲਯ

ਇਸਦੇ ਅੱਠ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਵਨ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਭਵਨ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 300 ਕਮਰੇ ਸਨ। ਇਸਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਪਾਂਡੂ ਲਿਪੀਆਂ ਸਨ। ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨਯਾਂਗ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ

ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ 10,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਇਤਸਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੰਖਿਆ 13,000 ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 1510 ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਪ-ਕੁਲਪਤੀ ਸ਼ੀਲਭੱਦਰ ਸੀ ਜੋ 'ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਮੁਫਤ ਵਿੱਦਿਆ

ਨਾਲੰਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਓਨ੍ਹਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਜਾਂ ਚੰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਲੱਗੀ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਖਰਚ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਨਵ-ਨਿਰਮਾਣ

ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿਲ

28 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦੋਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਪੀਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਦੇ ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਨਾਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਿੱਲ, 2010, 21 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ 26 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿੱਲ ਨੂੰ 21 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਲ ਇੱਕ ਐਕਟ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 25 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ ਅਦਾਰੇ
ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਪਟਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ 1917 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਜ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਕਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਇਹ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜਪਥ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ ਕਾਲਜ (ਕੇਵਲ ਕਲਾ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ), ਕਮਰਸ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ, ਬਿਹਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਲਜ, ਲਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਨਾ, ਮਗਧ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਵੁਮੈਨ ਕਾਲਜ ਪਟਨਾ ਸਹਿਤ 13 ਕਾਲਜ ਹਨ। 1886 ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸਰਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ 1924 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਬਣਿਆ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2004 ਵਿੱਚ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਕੇ ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ

ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ () 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਵੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਜਦੀਕ ਬੱਲੀਮਾਰਾਨ ਹਲਕੇ ਦੀ ਕਾਸਿਮ ਜਾਨ ਨਾਮ ਦੀ ਤੰਗ ਜਿਹੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਅਰਧ-ਚੱਕਰਦਾਰ ਮਹਿਰਾਬ ਵਾਲੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਦਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੰਡਰਨੁਮਾ ਇਮਾਰਤ ਖੜੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਕਦੇ ਅਸਾਦੁੱਲਾਹ ਖਾਨ ਗ਼ਾਲਿਬ, ਜੋ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਗੈਲਰੀ


File:Genealogy of Ghalib.jpg|ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਗਾਲਿਬ ਦੀ ਵੰਸਾਵਲੀ
File:Renovated roof Ghalib ki Haveli.JPG|ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਨਵਿਆਈ ਛੱਤ
File:A closeup of a page from Ghalib's Diwan.JPG|ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ਾ: ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਯੇ ਨ ਥੀ ਹਮਾਰੀ ਕਿਸਮਤ..."
File:Postal stamp in memory of Ghalib.JPG|ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ
File:A book that belonged to Ghalib.JPG|ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ
File:Ghalib's favourite pastime.jpg|ਗ਼ਾਲਿਬ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਆ ਮਨਪਰਚਾਵਾ
File:A visual projection of Ghalib.JPG| ਗ਼ਾਲਿਬ ਆਪਣੇ ਵਿਹਲ ਦੇ ਸਮੇਂ
File:A couplet on the walls.JPG|ਕੰਧ ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਾਲਿਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਵੇਲੀਆਂ
ਜੇਮਜ਼ ਮਿੱਲ

ਜੇਮਜ਼ ਮਿੱਲ (6 ਅਪਰੈਲ 1773 - 23 ਜੂਨ 1836) ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਡੇਵਿਡ ਰਿਕਾਰਡੋ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਜਾਨ ਸਟੁਅਰਟ ਮਿੱਲ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ।
ਬੌਧਿਕ ਵਿਰਸਾ

ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਇਹ ਮਿੱਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਸ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਰੋਕਲੀ

ਗੋਭੀ ਦੀ ਨਸਲ ਨਾਲ ਤਾੱਲੁਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੇ ਫੁਲ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰੋਕਲੀ ਇਤਾਲਵੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬਰੋਕੋ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁਲ ਦਾ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਬਰੋਕਲੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰੋਕਲੀ ਨੂੰ ਇਤਾਲਵੀ ਨਸਲ ਬਰਾਸੀਕਾ ਓਲੇਰਾਸੀਆ ਦੇ ਕਲਟੀਵਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰੋਕਲੀ ਦੇ ਫੁਲ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਬਜ ਰੰਗਤ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੌਦਾ ਅਜਿਹੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਮੋਟੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਫੁੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦਰ

ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਚੰਦਰ (ਜਨਮ 1864) ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1920ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1930ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਅਵਧ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਮੁਹਾਜ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਏ 12 ਸਾਲ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਹਿਤ ਲਾਏ।
ਫਿਜੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ

ਉਹ ਤੀਹ ਸਾਲ ਫਿਜੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਨਡੈਂਚਰਡ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਨੀਲਾਲ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜੋ ਫਿਜੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1864
ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ

thumb
ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ (10 ਦਸੰਬਰ 1878 - 4 ਜਨਵਰੀ 1931) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇਤਾ, ਕਾਰਕੁਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਕਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਖਿਲਾਫਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਗੂ ਹਸਤੀ ਸੀ।
ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਛੇਵਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਚੱਲੀ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਉਹ ਰਾਮਪੁਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਫੀਕਾਰ ਅਲੀ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਿਧਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਰੁਚੀ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੀਏ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਰਿਹਾ। ਆਈਸੀਐਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ। ਵਾਪਸੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਲੇਕਿਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਦਿਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਜਾਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਕਾਮਰੇਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਮੌਲਾਨਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੇਖਣੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਨਾ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਰੇਡ ਵੱਡੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਕਣਾਦ

ਕਣਾਦ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: कणाद) ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ ਸੂਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਅਣੂਆਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਣੂਆਂ ਵਾਲੇ ਸੂਖਮ ਕਣਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਦੀ ਈਸਾਪੂਰਵ ਹੈ। ਪਰ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾਪੂਰਵ ਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ। ਕਣਾਦ ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਦੇ ਜਨਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਨ ਡਾਲਟਨ ਤੋਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਰਹੱਸ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਧਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ