JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Mchanga

thumb|250px|Maji na mchanga mwambaoni
Mchanga ni punje ndogo za mwamba uliosagika.

Kufuatana na mapatano ya kitaalamu mawe huitwa "mchanga" kama punje zake ziko kati ya milimita 0.063 hadi 2.

Punje hizo zinatokana na mmomonyoko wa mawe makubwa zaidi kama changarawe yaliyosukumwa na upepo au maji kwa mfano mtoni, baharini au kwenye mteremko wa mlima.

Jina mchanga halitaji mata yake lakini mara nyingi inamaanisha punje za silika (Si02) ambayo ni oksidi ya silikoni inayopatikana kwa wingi katika ganda la Dunia.

Mchanga hupatikana kwa wingi hasa kando ya bahari, jangwani au mtoni.

Mchanga ukichanganywa na saruji na maji huwa zege inayotumiwa kwa ujenzi.

Mchanga wa silika inaweza kuyeyushwa kuanzia jotoridi ya sentigredi 1713 na hivyo ni msingi wa kutengeneza kioo.
Picha


Image:Kalabrien Ricadi Sandwellen 2129.jpg|Mchanga mwambaoni
Image:SandRoad.jpg|Njia ya mchanga Namibia
Image:Sand from Gobi Desert.jpg|Mchanga jangwani
Image:Sand under electron microscope.jpg|Mchanga katika hadubini
Image:Rheinsand, Kieswerk Krieger, bei Rheinhausen.JPG|Mchanga|

Viungo vya nje

Jamii:Jiolojia
Biashara ya misafara

250px|thumb|Msafara wa ngamia katika jangwa la Sahara, Moroko
thumb|Wapagazi katika DOA mnamo mwaka 1910
Biashara ya misafara (ing. caravan trade) ilikuwa aina ya biashara ambayo ilifanyika kwa kusafirisha bidhaa kwa njia za nchi kavu kwa kutumia wanyama au wapagazi waliobeba mizigo ya msafara.

Kwa vipindi virefu vya historia biashara ya misafara ilikuwa njia kuu ya biashara kwenye nchi kavu. Katika maeneo yaliyosimamiwa na serikali fulani wafanyabiashara waliweza kusafiri peke yao, lakini mara nyingi kulikuwa na maeneo au vipindi vya histora ambako usalama njiani ulikosekana. Hivyo wafanyabiashara walilazimishwa kuungana na kusafiri pamoja na kupeana ulinzi au kukodi walinzi. Walitumia ngamia, farasi, punda au wanyama wengine katika kuendeleza biashara ya misafara. Katika Afrika ya Mashariki wanyama wa kubebea mizigo haikupatikana kutokana na magonjwa ya wanyama hivyo bidhaa zote zilibebwa na wapagazi.

Njia muhimu za misafara zilipatikana katika mabara yote kwa mfano:

* Barabara ya hariri kati ya China na Asia ya Magharibi
* Njia kati ya Bagamoyo kwenye Bahari Hindi na Ujiji kwenye Ziwa Tanganyika
* Njia za kuvuka jangwa la Sahara

Tangu kupatikana kwa usafiri wa reli na motokaa biashara ya misafara ilipungua hadi karibu kwisha katika karne ya 20.


Jamii:Biashara
Jamii:Usafiri
Chake Chake

thumbnail|right|280px|Ofisi ya Serikali katika Mji wa Chake Chake
Chake Chake ni mji mkubwa kwenye kisiwa cha Pemba ambacho ni sehemu ya Jamhuri ya Watu wa Zanzibar ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ni makao makuu ya wilaya ya Chake Chake katika mkoa wa Pemba Kusini (South Pemba).

Katika kata tatu za Chachani, Tibirinzi na Wara kuna takriban wakazi 15,000.

Mji umeenea kwenye kilima juu ya hori inayoingia ndani ya kisiwa. Bandari ya Chake Chake haina kina cha kutosha kwa meli hivyo hutumiwa na jahazi au dau ndogo tu.

Kitovu cha mji ni eneo la sokoni penye maduka, hospitali, boma la kale na hoteli ya SMZ. Kando la mji kuna uwanja mpya wa michezo na hospitali mpya.

Uwanja wa ndege wa Wawi uko kilomita saba kutoka mjini upande wa mashariki. Huo ni uwanja wa ndege wa pekee kisiwani ukihudumia ndege ndogo tu.
Historia

Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale, lakini hakuna majengo ya kihistoria inayoonekana ila tu boma la kale. Habari zake zimepatikana tangu karne ya 19.

Wataalamu huamini ya kwamba umeanzishwa tayari na Wareno karne 4 - 5 zilizopita kwa sababu minara yake yenye umbo la mraba si kawaida katika ujenzi wa Waswahili na Waarabu.

Chini ya mji kuelekea kihori kuna bado mabaki ya boma dogo lenye mizinga miwili ya kale.
Tazama pia

* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania
Viungo vya Nje

* Africatravelresource: Pemba Island, Detailed guide, Around Chake Chake

Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Pemba
Carl XVI Gustaf wa Uswidi

Carl XVI Gustaf wa Uswidi (amezaliwa 30 Aprili 1946) ni mfalme wa Uswidi.

Aliweza kurithi ufalme baada ya babu yake mfalme Gustav VI Adolf kufariki tarehe 15 Septemba 1973. Yeye ni kitinda mimba na mwana wa kiume wa pekee wa Gustaf Adolf kiongozi wa kifalme wa Västerbotten na Sibylla binti wa kifalme wa Saxe-Coburg na Gotha. Baba yake alifariki katika ajali ya ndege nchini Denmaki wakati Carl Gustaf alikuwa na umri wa miezi tisa. Baada ya kifo cha babake, aliweza kuwa mstari wa pili kurithi ufalme wa babu yake, wakati huo akiwa mwana wa kifalme mtarajiwa Gustaf Adolf. Kutokana na kifo cha babu mkubwa wake mfalme Gustaf V mwaka wa 1950, Gustaf Adolf alirithi ufalme na hivyo Carl Gustaf akawa mwana wa kifalme mtarajiwa mpya na mrithi mtarajiwa wa ufalme akiwa na umri wa miaka minne.


Jamii:Wafalme wa Uswidi
Nouméa

thumb|250px

Noumea (pia: Numea) ni mji mkuu wa Kaledonia Mpya (Kifaransa: Nouvelle-Calédonie - nuvel kaledoni) ambayo ni eneo la ng'ambo la Ufaransa katika bahari ya Pasifiki.

Mji ulianzishwa mwaka 1854 kwa jina la "Port-de-France" (Bandari ya Ufaransa) kwenye rasi ya kusini ya kisiwa cha Grande Terre. Idadi ya wakazi wake imefikia watu 91.000.

Uchumi wa Noumea hutegema utalii pamoja na migodi ya nikeli.
Viungo vya Nje

* Tovuti ya manisipaa ya Noumea (Kifaransa)

Anwani ya kijiografia : 22°16'33"S, 66°27'29"E

Jamii:Miji Mikuu Australia na Pasifiki
Jamii:Kaledonia Mpya
Îles Éparses

thumb|400px|Ramani ya Îles Éparses.
Îles Éparses (Kifaransa kwa "visiwa vilivyotawanyika") ni atolli na visiwa vidogo katika Bahari ya Hindi vinavyotawaliwa na Ufaransa. Haviko chini ya mkoa wowote au kitengo kingine kati ya maeneo ya ng'ambo ya Ufaransa. Havihesabiwi kama mkoa wa pekee kwa sababu hakuna wakazi asilia isipokuwa watumishi wa serikali, wanajeshi au wanasayansi kwenye vituo mbalimbali visiwani.

Hadi mwaka 2005 vilisimamiwa na mkuu wa mkoa wa Réunion lakini havikuhesabiwa kati ya maeneo ya Umoja wa Ulaya kama Reunion yenyewe. Tangu hapo kuna afisa mtawala mwenye cheo cha mkuu wa mkoa (prefect) kwa ajili ya Îles Éparses pamoja na visiwa katika Bahari ya Kusini.
Visiwa

*Bassas da India
*Kisiwa cha Europa
*Kisiwa cha Juan de Nova
*Kisiwa cha Tromelin
*Kisiwa Glorioso

Visiwa hivyo hudaiwa na Madagaska na Tromelin inadaiwa na Shelisheli pia.

Mnamo Aprili 2025, Ufaransa na Madagaska zilitangaza kwamba watakutana Juni 2025 kutafuta suluhu ya amani kwa mzozo huo. Mnamo 20 Juni 2025, Waziri wa Mambo ya Nje wa Madagaska, Rasata Rafaravavitafika, aliongoza mkutano wa kamati ya kisayansi inayohusu madai ya Madagaska kwa Visiwa Vilivyotawanyika. Lengo la mkutano huo lilikuwa kuendeleza hoja za kuhifadhi mamlaka ya Madagaska juu ya Visiwa Vilivyotawanyika, huku wakiendeleza majadiliano na Ufaransa.
Marejeo
Viungo vya nje

* Tovuti ya Wizara ya maeneo ya ng'ambo ya Ufaransa
* Tovuti rasmi

Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa
Jamii:Visiwa vya Bahari ya Hindi
Lugha za Kiberiberi

thumb|250px|Alama ya barabarani ya "Stop!" kwa Kiarabu na Kitamazight nchini Moroko.
Lugha za Kiberiberi au Kiamazighi ni kundi la lugha za Kiafrika-Kiasia zinazosemwa hasa Moroko na Aljeria lakini pia kati ya wakazi wa jangwa kubwa la Sahara hadi eneo la Sahel. Ni lugha ya Waberiberi wanaoishi kati ya wasemaji wa Kiarabu katika Afrika ya Kaskazini.
Historia

Wasemaji wa Kiberiberi wanatazamwa kuwa ndio wakazi asilia wa Afrika ya Kaskazini kabla ya kuja kwa Waroma wa Kale na Waarabu. Tangu uenezi wa Kiarabu matumizi ya Kiberiberi yamerudi nyuma polepole. Wakazi wengi wa nchi za Afrika ya Kaskazini ni wa asili ya Kiberiberi lakini kwa kawaida kupotea kwa lugha humaanisha pia upotevu wa tabia ya kuwa Mberiberi. Leo hii wamebaki wasemaji milioni 10 na wengi wao hutumia lugha yao pamoja na Kiarabu au Kifaransa katika maisha ya kila siku.

Utambuzi wa lugha za Kiberiberi umeongezeka katika karne ya 21, huku Moroko na Algeria zikiongeza Tamazight kama lugha rasmi kwa katiba zao mwaka wa 2011 na 2016 mtawalia.
Mwandiko

Kiberiberi kimeandikwa tangu miaka elfu kadhaa. Mifano ya kale kabisa imehifadhiwa tangu 200 KK iliyoandikwa kwa mwandiko wa Tifinagh unaoendelea kutumiwa na Watuareg. Aina hiyo imekuwa mwandiko rasmi nchini Moroko tangu mwaka 2003 pamoja na ule wa Kiarabu na ule wa Kilatini.

Tangu mwaka 1000 na uenezi wa Uislamu lugha imeanza kuandikwa kwa alfabeti ya Kiarabu.

Katika karne ya 20 imeandikwa mara nyingi kwa mwandiko wa Kilatini, na katika nchi nyingi zilizokuwa makoloni ya Ufaransa mwandiko ni Kilatini hadi leo.

Jamii:Waberberi
Jamii:lugha za Algeria
Jamii:lugha za Moroko
Jamii:Lugha za Kiafrika-Kiasia
Ibadan

thumb|250px|left
Ibadan (kwa Kiyoruba Ìbàdàn, kirefu (Ìlú) Ẹ̀bá-Ọ̀dàn, (mji kwenye) ombwe la mbuga) ni mji mkubwa wa tatu wa Nigeria wenye wakazi 3,800,000 (kadirio 2007) na wengi wao ni Wayoruba. Ni mji mkuu wa jimbo la Oyo.

Uko katika Nigeria ya kusini-magharibi, takriban kilometa 125 kutoka Lagos.

Kihistoria ulikuwa kitovu cha Nigeria yote ya magharibi ikiwa makao makuu ya jimbo la magharibi baada ya uhuru wa nchi.

Mji ulianzishwa mwaka 1829 kama makao makuu ya wafalme wa Wayoruba.
Watu wa Ibadan

* Mwimbaji Sade ambaya sasa amekuwa Mwingereza alizaliwa huku tarehe 16 Januari 1959).
Viungo vya nje

* Chuo Kikuu cha Ibadan


Jamii:Ibadan
Jamii:Jimbo la Oyo
Sade

Helen Folasade Adu (amezaliwa 16 Januari 1959) ni mwanamuziki kutoka nchi ya Nigeria. Anajulikana zaidi kwa jina la Sade. Sade ambaye amewahi kupata Tuzo ya Grammy hasa ni mwimbaji na mtunzi.
Historia

Sade alizaliwa katika mji wa Ibadan katika Jimbo la Oyo. Baba yake, Bisi Adu, alikuwa ni Mnigeria, mhadhiri wa masuala ya uchumi, na mama yake, Anne Hayes, alikuwa ni nesi toka Uingereza. Baada ya baba na mama yake kuachana, mama yake alirudi Uingereza ambapo aliwachukua Sade na kaka yake, Banji. Akiwa Uingereza, Sade alijenga mapenzi na masuala ya mitindo, dansi, na kuimba. Wakati huo alipenda kuwasikiliza wanamuziki kama Marvin Gaye, Curtis Mayfield, na Donny Hathaway.


Jamii:Waliozaliwa 1959
Jamii:Wanamuziki wa Uingereza
Jamii:Wanamuziki wa Nigeria
Jamii:Washindi wa Tuzo za Grammy
Leeds

right|thumb|Jumba la manisipaa ya Leeds
right|thumb|Briggate, Leeds
Leeds ni mji katika kaskazini ya Uingereza na mji mkubwa wa tatu nchini mwenye wakazi 458,000 mjini penyewe ambao pamoja na rundiko la "Metropolitan Borough City of Leeds" wanafikia 700,000.

Leeds ilikua kuwa mji mkubwa wakati wa mapinduzi ya viwandani kama kitovu cha viwanda vya vitambaa na nguo. Siku hizi biashara kama benki na huduma za kila aina zimechukua nafasi ya kwanza.

Leeds imejulikana pia kutokana na Chuo Kikuu chake kilichoundwa mwaka 1904. Wanafunzi wengi kutoka Afrika walichukua masomo ya juu hapa wanaojulikana zaidi ni waandishi Wole Soyinka kutoka Nigeria na Ngũgĩ wa Thiong'o wa Kenya.

Timu ya soka ya Leeds United imekuwa kati ya klabu muhimu za uingereza kwa miaka mingi.
Picha


File:Leeds 1866 by J Bartholemew edited.jpg |Ramani, 1866.
File:Bridgewater Place from Call Lane.jpg |Bridgewater Place.
File:Hyde Park Leeds.jpg |Hyde Park, Leeds.
File:Holborn_Tower,_Leeds.jpg |Holborn Tower.


External links

*
* Leeds City Council Leeds City (Metropolitan) Council.
* Leeds City Guide The Official Leeds City Guide.
* 'Leeds, Live it, Love it' Official city website, for visitors, business, students and residents.


Jamii:Miji ya Uingereza
Jamii:Yorkshire na Humber
Hifadhi ya Ngorongoro

thumb|300px|Makundi ya wanyamapori katika kasoko.
thumb|300px|Ramani ya eneo.
thumb|300px|Eneo la Ngorongoro lipo kaskazini mwa Tanzania.
thumb|300px|Ndani ya kasoko.
Hifadhi ya Ngorongoro (kwa Kiingereza: "Ngorongoro Conservation Area") ni hifadhi ya taifa kaskazini mwa Tanzania inayojulikana kote duniani, hasa baada ya kuorodheshwa na UNESCO kati ya mahali pa Urithi wa Dunia.

Kiini chake ni eneo la kasoko kubwa lenye umbali wa takriban kilomita 180 kutoka Arusha.

Kuna jumla ya wanyamapori wakubwa takriban 25,000, wakiwa pamoja na vifaru, viboko, nyumbu, pundamilia, nyati, simba, fisi na chui.

Bidii kubwa zaidi ya kulinda wanyama aina ya vifaru zinahitajika haraka kwa sababu idadi ya wanyama hao inazidi kupungua.

Mabaki ya zamadamu katika Olduvai Gorge yanaonyesha kwamba wanyama hao waliokoma walikuweko tangu miaka milioni 3 iliyopita.

Hifandhi ya ngorongoro ina mchanga unaotembea.Mchanga huo hutembea kwa kusukumwa na upepo huku ukiwa umejikusanya pamoja bila kuacha mabaki nyuma kiasi kwamba mtu mgeni hawezi kujua ulipokuwa kipindi kilichopita hadi aelezwe na wenyeji.

Mwaka 1979 Ngorongoro ilipokewa katika orodha ya Urithi wa Dunia ya UNESCO upande wa uasilia.

Katika sekta ya utalii, ambayo nchi kama nchi huitegemea kwa kiasi fulani, ni muhimu serikali iandae miundombinu, hasa barabara zenye ubora wa hali ya juu, ili zitumike kwa muda mrefu na kuboresha sekta nyingine.
Picha


Picha:Ngorongoro Spitzmaulnashorn edit1.jpg|Kifaru mweusi.
Picha:Safari vehicles.jpg|Magari ya safari.
Picha:Zebras Ngorongoro Crater.jpg|Pundamilia.
Picha:Maasai man with cattle.jpg|Makundi ya mifugo ya Wamasai.
Picha:Black rhinos in crater.jpg|Vifaru weusi.
Picha:Ngorongoro Crater.jpg|Ndani ya kreta.
Picha:NgoroNgoro Crater, Tanzania, Africa.jpg|Swala na pundamilia.
Picha:Hunting lionesses ngorongoro4.jpg|Simba jike akiwa mawindoni.
Picha:Lioness zebras and wildbeast in Ngorongoro Crater.jpg|Simba, pundamilia, na swala ndani ya kreta.
Picha:Maasai boma in Ngorongoro Conservation Area.jpg|Boma la Kimasai ndani ya eneo la hifadhi ya mazingira.
Picha:Maasai cattle Ngorongoro.jpg|Makundi ya Wamasai.
Picha:Picha ya Pundamilia Ngorongoro.jpg|Punda milia

Tazama pia

* Orodha ya volkeno nchini Tanzania
* Wilaya ya Ngorongoro
* Kasoko ya Ngorongoro
* Orodha ya Urithi wa Dunia katika Afrika
Tanbihi
Marejeo

* Ngorongoro Conservation Area at the UNEP World Conservation Monitoring Centre
* Deocampo, D.M., 2004. Hydrogeochemistry in the Ngorongoro Crater, Tanzania, and implications for land use in a World Heritage Site. Applied Geochemistry, volume 19, p. 755-767
* Deocampo, D.M., 2005. Evaporative evolution of surface waters and the role of aqueous CO2 in magnesium silicate precipitation: Lake Eyasi and Ngorongoro Crater, northern Tanzania. South African Journal of Geology, volume 108, p. 493-504.
Viungo vya nje

* Ngorongoro Conservation Area Authority
* Tanzania Tourist Bureau
*
* UNESCO World Heritage Site Datasheet


Jamii:Hifadhi za Taifa za Tanzania
Jamii:Mahali pa Urithi wa Dunia katika Tanzania

Jamii:Volkeno za Tanzania
Jamii:Mkoa wa Arusha
Luangwa

thumb|Location Luangwa in Zambia coordinates 15°37'S 30°23'E


Luangwa ni mji wa Zambia kwenye pembetatu ya mpakani kati ya Zambia, Msumbiji na Zimbabwe mahali panapoishia mto Luangwa katika Zambezi si mbali na ziwa la lambo la Cabora Bassa. Ng'ambo ya Zambezi upande wa Zimbabwe iko Kanyembe na ng'ambo ya mto Luangwa iko Zumbo (Msumbiji).

Luangwa iko kwa kimo cha mita 347 juu ya UB ni makao makuu ya wilaya yenye wakazi 18,948 (sensa 2000).

Kabla ya uhuru mji ukaitwa Feira kwa sababu iliundwa na Wareno kutoka Msumbiji.

Kuna barabara moja tu inayounganisha Luangwa na barabara kuu ya Zambia iliyoko takriban kilomita 100 upande wa kaskazini. Hakuna feri za mara kwa mara lakini watu huvukizwa kwa maboti madogo.
Luangwa (mto)

Mto Luangwa ni mto mkubwa wa Zambia ya mashariki.

Kuna mto wa pili mdogo zaidi wenye jina hilohilo unaoishia katika Ziwa Kariba.
Mwendo

Luangwa ina chanzo chake katika milima ya Mafinga karibu na mpaka wa Tanzania na Malawi. Kwa jumla huelekea kusini sambamba na mpaka wa Malawi. Unapita maeneo mapana ya hifadhi za taifa za Luangwa Kaskazini na Luambe hadi Luangwa Kusini.

Takriban kilomita 500 baada ya chanzo bonde la mto linakuwa jembamba lenye magenge makali kila upande. Kabla ya mdomo wake mto Luangwa ni mpaka kati ya Zambia na Msumbiji.

Mto unaishia katika Zambezi kwenye mji wa Luangwa.
Mabadiliko makubwa ya kiwango cha maji

Kiasi cha maji ndani ya mto hubadilika sana kufuatana na majira. Wakati wa ukame mto una maji kidogo na mahali pengi unapitika kwa miguu. Lakini kati ya Desemba hadi Machi wakati wa mvua katika milima ya chanzo chake na cha matawimto kuna maji mengi. Kila mwaka mwendo wa mto unaweza kubadilika kiasi kutokana na nguvu ya maji. Hii ni sababu mojawapo ya kwamba hakuna watu wengi wanaokaa kando ya mto huu.
Tazama pia

* Mito mirefu ya Afrika
* Orodha ya mito ya Msumbiji
* Orodha ya mito ya Zambia

Jamii:Mito ya Afrika

Jamii:Mito ya Msumbiji
Jamii:Mto Zambezi
Jamii:Bahari ya Hindi
Bata mzamaji

Mabata wazamaji ni ndege wa maji wa nusufamilia Aythyinae katika familia Anatidae. Spishi hizi huzamia kabisa ili kukamata samaki, wanyamakombe au mimea ya maji. Miguu yao iko nyuma zaidi ya mwili kuliko miguu ya mabata wachovya ili kujisogeza mbele vizuri ndani ya maji. Kwa sababu hiyo hawawezi kutembea vizuri. Hutokea kwa makundi kwa maji baridi au milango ya mito, lakini bata mzamaji mkubwa (Aythya marila) huingia bahari wakati wa majira ya baridi. Wanaweza kupuruka sana na spishi za kanda za kaskazini huhamia kusini kila majira ya baridi. Hujenga matago yao visiwani kwa maziwa au ndani ya uoto wa matete uliosongamana.
Spishi za Afrika

* Aythya affinis, Bata Mzamaji Mdogo (Lesser Scaup)
* Aythya ferina, Bata Kichwa-chekundu (Common Pochard)
* Aythya fuligula, Bata Kishungi (Tufted Duck)
* Aythya innotata, Bata Mzamaji wa Madagaska (Madagascan Pochard)
* Aythya marila, Bata Mzamaji Mkubwa (Greater Scaup)
* Aythya nyroca, Bata Macho-meupe (Ferruginous Duck)
* Marmaronetta angustirostris, Bata Domo-jembamba (Marbled Duck)
* Netta erythrophthalma, Bata Macho-mekundu (Southern Pochard)
** Netta e. brunnea, Bata Macho-mekundu (African Pochard)
* Netta rufina, Bata Utosi-mwekundu (Red-crested Pochard)
Spishi za mabara mengine

* Asarcornis scutulata (White-winged Duck)
* Aythya americana (Redhead)
* Aythya australis (Hardhead}
* Aythya baeri (Baer's Pochard)
* Aythya collaris (Ring-necked Duck)
* Aythya novaeseelandiae (New Zealand Scaup)
* Aythya valisineria (Canvasback)
* Rhodonessa caryophyllacea (Pink-headed Duck) labda imekwisha
* Netta peposaca (Rosy-billed Pochard)
Picha


Image:Lesserscaup.PNG|Bata mzamaji mdogo
Image:Aythya ferina (Marek Szczepanek).jpg|Bata kichwa-chekundu
Image:Aythya fuligula male.jpg|Bata kishungi
File:Madagascar Pochard, Captive Breeding Program, Madagascar 2.jpg|Bata mzamaji wa Madagaska
Image:Aythya marila3.jpg|Bata mzamaji mkubwa
Image:Aythya nyroca16.jpg|Bata macho-meupe
Image:Marbled.teal.arp.600pix.jpg|Bata domo-jembamba
Image:Netta erythrophthalma Germany01.jpg|Bata macho-mekundu jike
Image:Netta rufina m2.jpg|Bata utosi-mwekundu


Picha:White-winged.wood.duck.arp.jpg|White-winged duck
Image:Redhead duck 1.jpg|Redhead
Image:Hardhead12.jpg|Hardhead
Image:Qtqy.jpg|Bear's pochard
Image:Aythya collaris1.jpg|Ring-necked duck
Image:Maori-Tauchente Aythya novaeseelandia 0505281.jpg|New Zealand scaup
Image:Aythya valisineria1.jpg|Canvasback
Image:Netta peposaca, Costanera Sur 1.jpg|Rosybill


Jamii:Mabata
Tibesti

thumb|300px|Volkeno ya Emi Koussi katika safu ya Tibesti
Tibesti ni safu ya milima nchini Chadi na pia Libya yenye milima mikubwa zaidi ya eneo lote la jangwa la Sahara. Asili yake ni ya kivolkeno.

Mlima wenye kimo kirefu ni Emi Koussi (m 3415), Kegueur Terbi (m 3376), Tarso Taro (m 3325) na Pic Tousside (m 3265) ambayo ni volkeno hai.

Sehemu za juu mlimani hupokea mvua kidogo kila mwaka, kiasi hadi sentimita 12, kinachowezesha kustawi kwa mimea na hata miti kadhaa. Kwa hiyo kuna wakazi wachache wa kudumu.

Zamani, kabla ya kuenea kwa Sahara, eneo lilikuwa na wanyamapori wengi, jinsi inavyoonekana katika michoro kwenye mapango yaliyokuwa makazi ya binadamu takriban miaka 5000 iliyopita (yaani mnamo 3000 KK).
Viungo vya nje

* Tibesti
* Information on climbing, with map
* Information about the mountains, with images
* WWF report on the Tibesti region
* Photo gallery
* Bird life in the Tibesti Mountains
* Photo gallery
* Travel page with photos (in German)

Jamii:Milima ya Afrika
Jamii:Volkeno za Afrika
Jamii:Milima ya Chad
Jamii:Milima ya Libya
Zaire (mkoa)

Zaire ni jina la mkoa wa kaskazini-magharibi nchini Angola wenye eneo la km² 40,130 na wakazi 600,000.
Mipaka

Mkoa umepakana na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyoitwa "Zaire" hadi 1997. Mipaka mingine ni mikoa ya Uige upande wa mashariki, Cuanza Norte upande wa kusini na Bahari Atlantiki upande wa magharibi.
Miji

Makako makuu ni mji wa M'banza-Kongo. Miji mingine ni Soyo kwenye mdomo wa mto Kongo, Tomboco, N'Zeto kwenye mdomo wa mto Mebridege na Noqui kando la Matadi kwenye mpaka wa Kongo.
Uchumi

Uchumi ni hasa kilimo na uvuwi pamoja na migodi, kuchimba madini na mafuta ya petroli.


Jamii:Zaire (mkoa)
Jorge Luis Borges

Jorge Luis Borges (24 Agosti 1899 - 14 Juni 1986) alikuwa mwandishi wa fasihi kutoka nchi ya Argentina. Wataalamu wengi wa fasihi wanaamini kuwa Borges alikuwa mmojawapo wa waandishi mashuhuri sana katika karne iliyopita.

Mwaka 1914, familia yake ilihamia nchini Switzerland ambapo aliweza kujiunga na shule na baadaye kusafiri nchini Hispania. Alivyorudi nchini Argentina mnamo mwaka 1921, Borges alianza kuchapisha vitabu vya fasihi na insha kadhaa. Pia alishawahi kufanya kazi kama mkutubi na mhadhiri wa umma. Mwaka 1955, alichaguliwa kuwa mkurugenzi wa Maktaba ya Taifa (Biblioteca Nacional) na mwalimu wa Fasihi katika Chuo Kikuu cha Buenos Aires.

Mwaka 1961 alikuja katika uzingativu wa watu kimataifa pale alipopata Tuzo ya Waandishi wa Kimataifa kwa ajili ya Prix Formentor. Mwaka 1971 alijishindia Tuzo ya Jerusalem. Kazi zake zilitafsiriwa na kuchapishwa zaidi nchini Marekani na huko barani Ulaya. Borges yeye mwenyewe alikuwa anajua lugha kadhaa kwa ufasaha kabisa. Alifariki mjini Geneva, Switzerland, mnamo mwaka 1986.

Borges hasa alijulikana kwa kutunga hadithi fupi za kubuniwa zilizoangazia masuala magumu kama vile "Wakati, Uwanda na Vioo" (kwa Kiingereza, Time, space and mirrors).

Mifano ya hadithi fupi alizoziandika ni kama "Shamba Panda" ambayo kwa Kiingereza ni The Garden of forking paths, na "Maktaba ya Babeli", au kwa Kiingereza, The Library of Babel.
Viungo vya nje

* Internetaleph Jorge Luis Borges


Jamii:Waliozaliwa 1899
Jamii:Waliofariki 1986
Jamii:Waandishi wa Argentina
Tete (mji)

thumb|Picha ya daraja la kusimamishwa lenye urefu wa kilomita moja juu ya Mto Zambezi linalopatikan andani ya mji wa Tete ndani ya mkoa wa Tete
right|175px|Mahali pa Tete nchini Msumbiji

Tete ni mji mwenye wakazi 104,832 na makao makuu ya Mkoa wa Tete nchini Msumbiji. Iko kando la mto Zambezi takriban 420 km kutoka mdomo wake na mahali pa daraja mojawapo kati ya madaraja matano yanayovuka mto huu.

Tete ni mji wa kale uliojulikana kama kituo cha biashara cha Waswahili katika ufalme wa Mwene Mtapa. 1531 ilitwaliwa na Wareno ukawa kituo cha utawala wa Kireno katika bonde la Zambezi. Tangu karne ya 18 ilikuwa kituo cha kijeshi che Kireno na makao makuu ya utawala wa kikoloni wa eneo kubwa.

Hadi leo kuna majengo kadhaa za zamani za ukoloni pamoja na kanisa, hospitali na jumba la gavana. 32 km nje ya mji kuna misioni ya Boroma iliyoanzishwa na shirika la Yesu.

Siku hizi uchumi wa mji uko duni ingawa Tete imekuwa muhimu kwa mawasiliano ikiwa na daraja, kituo cha reli na uwanja wa ndege.

Jamii:Miji ya Msumbiji
London School of Economics

Chuo cha Uchumi London (London School of Economics and Political Science; kwa kawaida kifupi: LSE kwa London School of Economics) ni kati ya vyuo maarufu duniani katika elimu ya uchumi, jamii na siasa.
Muhtasari

thumb|rightChuo kilianzishwa mwaka 1895 mjini London na leo hii ni sehemu ya Chuo Kikuu cha London. Hasa idara ya uchumi ina sifa za kimataifa.

Zaidi ya wakuu wa dola 39 walisoma katika chuo hiki na 8 kati yao wanashika nafasi ya mkuu wa nchi mwaka 2007. Maprofesa pamoja na waliopata digrii chuoni hapa jumla 14 walipokea tuzo ya Nobel ya uchumi, amani au fasihi.

Nafasi za kuendesha utafiti pamoja na nafasi kwa ajili ya wanafunzi huhesabiwa kati ya bora kabisa duniani.
Wanafunzi mashuhuri wa LSE

Kati ya viongozi wa kimataifa waliosoma LSE ni
* John F. Kennedy (rais wa Marekani 1961-1963)
* Romano Prodi (waziri Mkuu wa Italia 1996-1998 na tena tangu 2006; 1999-2004 Rais wa Kamati ya Ulaya
* Mick Jagger (mwimbaji wa bendi ya Rolling Stones)
* Kwame Nkrumah (1909-1972) - Rais wa kwanza wa Ghana (1960-1966)
* Jomo Kenyatta (1891-1978) Rais wa kwanza wa Kenya (1964-1978)
* Mwai Kibaki (b. 1931) - Rais wa Kenya (tangu 2002)


Jamii:Vyuo vikuu vya Uingereza
Jamii:London