මැඩගස්කරය

මැඩගස්කරය, නිල වශයෙන් මැඩගස්කර ජනරජය, යනු අප්‍රිකාවේ ගිනිකොනදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටි දූපත් රටකි. එය ලෝකයේ සිව්වන විශාලතම දූපත, දෙවන විශාලතම දූපත් රට සහ ලෝකයේ 44 වන විශාලතම රට වේ. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන්නේ ඇන්ටනානාරිවෝ ය.

මැඩගස්කරය මැඩගස්කර දූපත සහ කුඩා පර්යන්ත දූපත් රාශියකින් සමන්විත වේ. ගොන්ඩ්වානා නම් සුපිරි මහාද්වීපයේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික බිඳවැටීමෙන් පසුව, මැඩගස්කරය වසර මිලියන 180කට පමණ පෙර මුල් ජුරාසික් යුගයේදී අප්‍රිකාවෙන් වෙන් වී වසර මිලියන 90කට පමණ පෙර ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයෙන් වෙන් වී දේශීය ශාක හා සතුන් සාපේක්ෂ හුදකලාවේ පරිණාමය වීමට ඉඩ සලසයි; එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එය ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථානයක් වන අතර, වන ජීවීන්ගෙන් 90%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවේණික වන ලෝකයේ මෙගා විවිධත්වයෙන් යුත් රටවල් 17 න් එකකි. දිවයිනේ උපනිවර්තන සිට නිවර්තන සමුද්‍ර දේශගුණයක් ඇත.

මැඩගස්කරය ප්‍රථම වරට ක්‍රි.ව. පළමු සහස්‍රයේ මැද භාගයේදී හෝ ඊට පෙර ඔස්ට්‍රොනීසියානු ජනතාව විසින් පදිංචි කරන ලදී, වර්තමාන ඉන්දුනීසියාවේ සිට පිටාර යාත්‍රාවලින් පැමිණිය හැකිය. මේවා ක්‍රි.ව. නවවන සියවසේදී පමණ නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සිට මොසැම්බික් නාලිකාව තරණය කරන බන්ටු සංක්‍රමණිකයන් විසින් එක් කරන ලදී. අනෙකුත් කණ්ඩායම් කාලයත් සමඟ මැඩගස්කරයේ පදිංචි වූ අතර, එක් එක් කණ්ඩායම් මැලගසි සංස්කෘතික ජීවිතයට කල්පවත්නා දායකත්වයක් ලබා දුන්හ. පසුව, මැලගසි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම බොහෝ විට උප කණ්ඩායම් 18 හෝ ඊට වැඩි ගණනකට බෙදී ඇති අතර, ඉන් විශාලතම වන්නේ මධ්‍යම කඳුකරයේ මෙරිනා ය.

18 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගය වන තුරු, මැඩගස්කර දූපත පාලනය කරනු ලැබුවේ සමාජ දේශපාලනික සන්ධානවල ඛණ්ඩනය වූ එකතුවකිනි. 19 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ ආරම්භයේ සිට, එහි වැඩි කොටසක් එක්සත් වී මෙරිනා වංශාධිපතීන් මාලාවක් විසින් මැඩගස්කර රාජධානිය ලෙස පාලනය කරන ලදී. 1897 දී රාජාණ්ඩුව ප්‍රංශය විසින් ඈඳාගැනීමෙන් අවසන් කරන ලද අතර 1960 දී මැඩගස්කරය නිදහස ලබා ගත්තේය. එතැන් සිට රට ජනරජ ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රධාන ව්‍යවස්ථාමය කාල පරිච්ඡේද හතරකට භාජනය වී ඇති අතර 1992 සිට ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ලෙස පාලනය වී ඇත. දේශපාලන අර්බුදයක් සහ මිලිටරි අර්බුදයකින් පසුව 2009 දී කුමන්ත්‍රණය, මැඩගස්කරය එහි සිව්වන සහ වත්මන් ජනරජය දෙසට දිග්ගැස්සුනු සංක්‍රමණයකට ලක් වූ අතර, 2014 ජනවාරි මාසයේදී ව්‍යවස්ථාපිත පාලනය යථා තත්ත්වයට පත් විය.

මැඩගස්කරය එක්සත් ජාතීන්ගේ (UN), අප්‍රිකානු සංගමය (AU), දකුණු අප්‍රිකානු සංවර්ධන ප්‍රජාව (SADC) සහ Internationale de la Francophonie සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකි. මැලගසි සහ ප්‍රංශ යන භාෂා දෙකම රාජ්‍යයේ නිල භාෂා වේ. ක්‍රිස්තියානි ආගම රටේ ප්‍රමුඛ ආගම වන අතර සැලකිය යුතු සුළුතරයක් තවමත් සාම්ප්‍රදායික ඇදහිලි අනුගමනය කරයි. මැඩගස්කරය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් අවම සංවර්ධිත රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය සහ පෞද්ගලික ව්‍යවසාය සඳහා වැඩි ආයෝජනයක් සමඟ සම්බන්ධ වූ පරිසර සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ කෘෂිකර්මාන්තය එහි සංවර්ධන උපාය මාර්ගයේ ප්‍රධාන අංග වේ. 2000 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට සැලකිය යුතු ආර්ථික වර්ධනයක් තිබියදීත්, ආදායම් විෂමතා පුළුල් වී ඇති අතර ජනගහනයෙන් බහුතරයකගේ ජීවන තත්ත්වය අඩු මට්ටමක පවතී.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
මුල් කාලය
අරාබි සහ යුරෝපීය සම්බන්ධතා
මැඩගස්කර රාජධානිය
ප්‍රංශ යටත් විජිතකරණය
ස්වාධීන රාජ්‍යය
භූගෝලය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය
ආණ්ඩුව
ව්‍යුහය
දේශපාලනය
හමුදා සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම
පරිපාලන අංශ
එක්සත් ජාතීන්ගේ මැදිහත්වීම
ආර්ථිකය
ස්වභාවික සම්පත් සහ වෙළඳාම
යටිතල පහසුකම් සහ මාධ්‍ය
ජනවිකාසය
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්
විශාලතම නගර
භාෂා
ආගම
සෞඛ්‍ය
අධ්‍යාපනය
සංස්කෘතිය
කලාව
ක්‍රීඩාව
ආහාර පිසීම
සටහන්


යොමු කිරීම්

ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍ය
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියන් සාගරයේ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:East Africa
ප්‍රවර්ගය:French-speaking countries
ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්
ප්‍රවර්ගය:අප්‍රිකානු දූපත්
ප්‍රවර්ගය:Islands of Madagascar
ප්‍රවර්ගය:ඌන සංවර්ධිත රටවල්
ප්‍රවර්ගය:Member states of the Organisation internationale de la Francophonie
ප්‍රවර්ගය:Physiographic provinces
ප්‍රවර්ගය:Southern Africa
ප්‍රවර්ගය:States and territories established in 1960
ප්‍රවර්ගය:Former colonies of ප්‍රංශය
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය