JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Bendera ya Guinea-Bissau

thumb|right|Bendera ya Guinea-Bissau
Bendera ya Guinea-Bissau ina milia mitatu ya rangi nyekundu, njano na kijani pamoja na nyota nyeusi. Mlia mwekundu ulio na nyota nyeusi unasimama upande wa nguzo lakini mbili za njano na kijani zimelala. Hizi ni rangi za bendera ya Ethiopia au rangi za Umoja wa Afrika.

Bendera hii imekuwa bendera rasmi tangu mwaka 1973 nchi ilipopata uhuru kutoka Ureno.


Guinea-Bissau
Jamii:Guinea Bisau
Bendera ya Jamhuri ya Afrika ya Kati

thumb|right|250px|Bendera ya Jamhuri ya Afrika ya Kati
Bendera ya Jamhuri ya Afrika ya Kati ina milia minne ya kulala ya rangi buluu - nyeupe - kijani - njano inayokatwa na mlia mmoja mwekundu wa kusimama. Ndani ya mlia wa juu kuna nyota ya pembetano njano.

Bendera hii imetungwa na Barthélemy Boganda aliyekuwa rais wa kwanza wa eneo la kujitawala wa Ubangui-Shari wakati wa mwisho wa ukoloni wa Ufaransa.
Boganda aliamini ya kwamba "Afrika na Ufaransa wanapaswa kwenda sambamba". Hivyo aliunganisha rangi za bendera ya Ufaransa (nyekundu-nyeupe-buluu) na rangi za Umoja wa Afrika (nyekundu - kijani - njano).

Nyota ni alama ya uhuru.


Jamii:Jamhuri ya Afrika ya Kati
A
Bendera ya Ufaransa

250px|thumb|Bendera ya Ufaransa
Bendera ya Ufaransa (Kifaransa: Tricolore = rangi tatu) ina milia mitatu ya kusimama katika rangi za buluu - nyeupe - nyekundu.

Imeanzishwa wakati wa mapinduzi ya Ufaransa kabla ya mwaka 1794. Rangi nyeupe ilikuwa rangi ya kifalme. Rangi za nyekundu na buluu zilikuwa rangi za mji wa Paris. Zote pamoja ziliahi kutumika hata kabla ya mapinduzi lakini bila utaratibu maalumu.

Mbunge La Fayette alianzisha alama ya rangi hizi tatu zikikaa kama mviringo kama kitambulisha cha mapinduzi.

Mwaka 1794 Buge ilitangaza bendera hii kuwa bendera rasmi ya taifa.


Jamii:Ufaransa
Ufaransa
Global Voices Online

thumb|Logo ya Global Voices
Global Voices ni mradi ulio chini ya Kituo cha Intaneti na Jamii cha Berkman (The Berkman Center for Internet and Society) kilicho chini ya Kitivo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Harvard.

Mradi huo una blogu ambayo kazi yake ni kuandika muhtasari wa masuala yanayoandikwa na kuzungumziwa katika blogu mbalimbali duniani.

Waanzilishi wa mradi huo ni Ethan Zuckerman na Rebecca Mackinonn.
Viungo vya nje

*Blogu ya Global Voices
Charles Richet

left|80px
thumbnail|right|200px|Charles Richet
Charles Robert Richet (25 Agosti 1850 – 4 Novemba 1935) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Ufaransa. Hasa alichunguza vimiminiko vya mwili kama damu, jasho na kadhalika. Mwaka wa 1913 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Viungo vya Nje

* (en) Wasifu ya Richet katika tovuti ya Tuzo za Nobel


Jamii:Waliozaliwa 1850
Jamii:Waliofariki 1935
Jamii:Wanasayansi wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Otto Meyerhof

left|80px
thumb|Otto Fritz Meyerhof
Otto Fritz Meyerhof (12 Aprili 1884 – 6 Oktoba 1951) alikuwa mwanakemia na mwanabiolojia kutoka nchi ya Ujerumani. Baadaye alihamia Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine alichunguza uhusiano kati ya oksijeni na asidi ndani ya misuli. Mwaka wa 1922, pamoja na Archibald Vivian Hill alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1884
Jamii:Waliofariki 1951
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Frederick Banting

left|80px
Frederick Grant Banting (14 Novemba 1891 – 21 Februari 1941) alikuwa daktari kutoka nchi ya Kanada. Hasa alichunguza ugonjwa wa usukari, na pamoja na Charles Best aligundua dawa ya insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na John Macleod alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Mwaka wa 1934 alipewa cheo cha “Sir” cha Uingereza.


Jamii:Waliozaliwa 1891
Jamii:Waliofariki 1941
Jamii:Wanasayansi wa Kanada
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Henry Dale

left|80px
right|thumb|Henry Hallett Dale
Henry Hallett Dale (9 Juni 1875 – 23 Julai 1968) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza hali ya kikemia ya nevi. Mwaka wa 1936, pamoja na Otto Loewi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Pia alipewa cheo cha “Sir” cha Uingereza.


Jamii:Waliozaliwa 1875
Jamii:Waliofariki 1968
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Bendera ya Afrika Kusini

thumb|250px|right|Bendera ya Afrika Kusini
thumb|210px|Bendera ya Afrika Kusini 1928-1994
thumb|210px|right|Bendera ya Afrika Kusini 1910-1928
Bendera ya Afrika Kusini ni ya pekee kati ya bendera za dunia ikiwa na rangi sita.

Kimsingi muundo wake ni milia mitatu ya kulala ya nyekundu, kijani na buluu; pamoja na kanda nyembamba nyeupe juu na chini ya mlia wa kijani.

Huu mlia wa katikati (kijani pamoja na kanda neupe) unagawiwa ukionyesha umbo la "Y" ya kulala. Pembetatu ndani ya kichwa cha "Y" ina rangi nyeusi inayotengwa na ijani ya "Y" kwa kanda nyembamba ya dhahabu.

Bendera ilikubaliwa Aprili 1994 baada ya mwisho wa utawala wa ubaguzi wa mbari. Ilitengenezwa na Frederick G. Brownell kama bendera ya muda kwa ajili ya uchaguzi wa Aprili 1994 na kuapishwa kwa Nelson Mandela kama rais wa Afrika Kusini tarehe 10. 05. 1994. Imependwa na watu na kupokelewa katika katiba kama bendera ya kudumu.

Kati ya rangi ni zile za Ethiopia au rangi za Umoja wa Afrika: kijani - njano (=dhahabu) na nyekundu. Bendera inaendeleza pia rangi za bendera ya zamani ya Afrika Kusini iliyotumiwa hadi 1994 yaani machungwa (=dhahabu), nyeupe na buluu.

Vilevile rangi za bendera ya ANC zimepatikana: nyeusi, kijani na njano.

Hakuna maelezo rasmi juu ya maana ya rangi hizi. Lakini mtungaji wa bendera Brownell alieleza mawazo yake wakati wa kutunga hivyo:
* "Y" inaonyesha mwendo wa vikundi, mbari na makabila mengi kuwa taifa moja.
* Nyekundu ni kumbukumbu ya damu iliyomwagika katika historia ya Afrika kusini.
* Bluu ni kwa ajili ya anga (labda mbingu?) inayotazama wananchi wote na bahari mbili zinazozunguka Afrika Kusini
* Kijani ni kumbukumbu ya mashamba na mazingira asilia
* Nyeusi ni ya watu weusi a Afrika Kusini na pia ya kuwa sehemu ya Afrika yote
* Nyeupe ni ya watu weupe wa Afrika Kusini na pia alama ya amani
* Njano / dhahabu hukumbusha juu ya malighafi ya nchi
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya serikali juu ya bendera.


Jamii:Afrika Kusini
A
Bendera ya Msumbiji

thumb|250px|right|Bendera ya Msumbiji


Bendera ya Msumbiji ina milia mitatu ya kulala ya rangi kijani - nyeusi - njano. Mlia mweusi ulio katikati ina kanda mbili nyembamba byeupa kando.
Upande wa nguzo kuna pembetatu nyekundu yenye jembe, bunduki na kitabu juu ya nyota njano ndani yake.

Bendera hii ilikubaliwa mwaka 1983. Msingi wake ni bendera ya chama cha FRELIMO iliyofuata mfano wa bendera ya ANC ya Afrika Kusini.

Tangu mwaka 2005 kulikuwa na maandalizi ya kupata bendera mpya lakini haijakubaliwa hadi 2006.

Hasa picha ya bunduki aina AK-47 imekumbusha wananchi wengi kuhusu siku za vita ya wenyewe wa wenyewe baada ya kupata uhuru wakupendelea kutokuwa na picha hiyo. Lakini wengine wanaiona kama kumbukumbu ya mapambano ya ukombozi.

Bendera inatumia rangi za Ethiopia au rangi za Umoja wa Afrika ambazo ni kijani - njano - nyekundu.
Maana ya rangi

Mara nyingi maana zifuatazo zinatolewa kwa ajili ya maana ya rangi:

Kijani: Utajiri wa ardhi
Nyeusi: Bara la Afrika
Njano: Utajiri wa madini
Nyeupe: Amani
Nyekundu: Mapambano ya uhuru

Nembo:
Nyota njano: Kushikamana pamoja kwa wananchi
Kitabu: Elimu
Jembe: Kilimo
AK-47: Nia ya kutetea uhuru



M
Jamii:Msumbiji
Kiitalia

Kiitalia ("lingua italiana" au "italiano") ni lugha ya kirumi katika lugha za Kihindi-Kiulaya na ndiyo iliyo karibu sana na lugha ya Kilatini.Ikiwa na wasemaji milioni 85 ambao Milioni 67 kama lugha ya mama ni lugha ya 21 kubwa zaidi duniani.Ni lugha rasmi ya Italia, San Marino, Vatikano, Uswisi na katika sehemu za Slovenia na Kroatia.Inatumika pia katika Monako, Malta, Albania na visiwa kadhaa vya Ugiriki), halafu bado katika elimu katika nchi zilizokuwa makoloni ya Italia kama Eritrea, Libya, Ethiopia na Somalia.

Watu wengi wanaokitumia kama lugha mama wamekisambaza katika nchi zote walikohamia, kama vile Ujerumani, Ufaransa, Ubelgiji, Marekani, Kanada, Brazil, Uruguay, Argentina, Venezuela, Australia n.k.

Ni ya 4 kati ya lugha za kigeni zinazosomwa zaidi duniani, hasa kwa sababu ya umuhimu wake katika ustaarabu, kuanzia muziki, lakini pia katika biashara, k.mf. ya bidhaa za utamaduni wa Italia.

Kihistoria asili yake ni lugha ya Kilatini, hivyo pamoja na Kifaransa, Kihispania, Kireno, Kiromania na lugha nyingine ndogo ni moja ya lugha za Kirumi. Kati ya lugha hizo, Kiitalia ndicho kinachofanana zaidi na Kilatini, labda baada ya Kisardinia.

Imegawanyika katika lahaja nyingi, hasa za Kaskazini na za Kusini mwa rasi hiyo. Imesanifiwa kwa msingi wa lahaja ya Firenze (mkoa wa Toscana, Italia ya Kati).
Tanbihi


Marejeo

*
*
*
Viungo vya nje

*makala za OLAC kuhusu Kiitalia
*lugha ya Kiitalia katika Glottolog
*lugha ya Kiitalia katika Ethnologue


Jamii:Lugha za Kirumi
Jamii:Lugha za Ulaya
Jamii:Lugha za Italia
Jamii:Kiitalia
Kireno

Kireno (Português - tamka "purtuGESH") ni lugha ya Kirumi inayozungumzwa hasa nchini Ureno na Brazil, lakini pia Kusini mwa Afrika, Asia Kusini na Asia Kusini-Mashariki.

Imekuwa lugha ya kimataifa kutokana na historia ya ukoloni ya Ureno ikiwa na wasemaji wa lugha ya kwanza milioni 210-215; pamoja na wasemaji wa lugha ya pili kuna watu milioni 270 duniani wanaoelewana kwa Kireno, hivyo ni lugha ya 5 au ya 6 ulimwenguni.

Kutokana na historia ya ukoloni Kireno kimepatikana katika nchi zifuatazo:
Kireno kama lugha rasmi

* Ureno
* Brazil
* Angola
* Msumbiji
* Kabo Verde
* Guinea Bisau
* Sao Tome na Principe
* Timor ya Mashariki
Lugha ya kieneo

* Makau (mkoa wa Uchina)
* Goa (mkoa wa India)
Historia ya lugha

Kireno ni moja kati ya lugha za Kirumi maana yake kimetokana na Kilatini cha Dola la Roma lililotawala eneo la Ureno kwa karne nyingi.

Ni karibu hasa na Kigalicia kinachozungumzwa katika Hispania ya Kaskazini.

Wareno waliacha lugha yao katika makoloni yao. Leo hii idadi ya wasemaji katika Ureno ni milioni 10 tu - idadi kubwa kabisa wako nje ya Ureno, hasa Brazil.

Kireno kilisambaa zaidi katika karne ya 20 kwa sababu Wareno waliondoka Ureno kutafuta kazi katika nchi nyingi za Ulaya. Vilevile kuna Wabrazil na Waangola waliotoka kwao kuhamia penginepo wakienda na lugha yao.
Viungo vya nje

*makala za OLAC kuhusu Kireno
*lugha ya Kireno katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/por


Jamii:Lugha za Kirumi
Jamii:Lugha za Ulaya

Jamii:Lugha za Brazil
Jamii:Lugha za Angola
Jamii:Lugha za Guinea-Bisau
Jamii:Lugha za Cabo Verde
Jamii:Lugha za Sao Tome na Principe
Jamii:Lugha za Timor ya Mashariki
Abderrahmane Sissako

thumbnail|right|200px|Abderrahmane Sissako mnamo mwaka 2016

Abderrahmane Sissako (alizaliwa Mauritania mwaka 1961) aliishi nchini Mali wakati wa utoto na ujana wake, akahamia Urusi, mji wa Moscow, alipokaa miaka kumi na aliposoma kwenye Taasisi ya Sinema (VGIK).

Mwaka 1988 alitunga filamu yake ya kwanza inayoitwa "Mchezo" au "Le Jeu" kwa kifaransa.

Orodha ya filamu zake:
* 1988 : Mchezo/ Le Jeu (filamu fupi)
* 1993 : Oktoba/ Octobre (filamu fupi)
* 1995 : Ngamia na fimbo zinazoelea / Le chameau et les bâtons flottants (filamu fupi)
* 1996 : Sabriya
* 1997 : Rostov-Luanda
* 1998 : Maisha Duniyani / La vie sur terre (Mtajo wa pekee katika FESPACO ya kumi na sita mwaka 1999)
* 2002 : Heremakono (Kusubiri heri) (Tunza kubwa-Étalon de Yenenga katika FESPACO ya kumi na nane mwaka 2003)


Jamii:Sinema
Jamii:Watu wa Mauritania
Mchikichi

Mchikichi (Elaeis guineensis) ni kati ya miti iliyo muhimu zaidi kiuchumi. Matunda yake huleta mawese ambayo hutumika sana kama mafuta ya kupikia, kwa ajili ya madawa mbalimbali na siku hizi pia kama diseli.

Mti unakua hadi kimo cha m. 30. Matunda yake ni madogo yakiwa pamoja kwa shingo. Jumla ya mti mmoja laweza kufikia 50 KG. Matunda haya huharibika haraka hivyo ni muhimu kuyashughulika mara moja baada ya mavuno.

Asili yake Mchikichi ni Afrika ya Magharibi. Mti huu ulipewa jina la kisayansi "Elaeis guenesis" kwa sababu kiasili ilipatikana kwa wingi katika nchi za kanda ya Guinea. Siku hizi inakuzwa zaidi katika Amerika na hasa Asia ya kusini.
Nchi asilia za mchikichi

Kabla ya ukoloni michikichi ilipatikana katika kanda ya kitropiki ya Afrika.

Kwanza katika nchi za kanda ya Guinea: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Benin, Nigeria, Senegal, Sierra Leone, Togo.

Lakini imepatikana pia Afrika ya Mashariki: Kenya, Tanzania, Uganda.
Migunda ya michikichi

Migunda mikubwa ya michikichi iko hasa Malaysia na Indonesia zenye mavuno ya 80% ya mawese duniani.

Brazil na Kolumbia ziemanza vilevile kupanda michikichi kwa wingi.

Uthai, Papua–Guinea Mpya na nchi za Afrika ya Magharibi zinachangia asilimia ndogo kwenye soko la dunia ya mawese. Katika Afrika kuna migunda mikubwa kidogo huko Nigeria, Côte d'Ivoire, Kamerun na Kongo Kinshasa.
Viungo vya Nje

*Makala kuhusu michikichi

Jamii:Mpopoo na jamaa
Jamii:Miti ipandwayo
Mnazi (kinywaji)

thumb|Mti uitwao mnazi unao toa kinywaji aina ya mnazi
Mnazi ni pombe inayotengenezwa na utomvu wa nazi changa iliyogemwa ikiwa mtini. Utomvu huu ukikusanywa ndio unaotoa pombe ya mnazi.

Pombe hii ya mnazi ni maarufu sana maeneo ya mwambao wa pwani Tanzania ambapo minazi huota kwa wingi hasa Tanga. Pombe hii haiongezwi kitu chote ili kukamilika. Huhitaji masaa 8 tu toka kugemwa ili kukamilika kunywewa, ina rangi nyeupe iliyofifia. Mnazi ni pombe ya asili ya Wabondei toka mkoani Tanga. Pombe hii hunywewa pia sehemu nyingine ambapo minazi hukua Afrika, Visiwa vya Karibiani, Asia lakini ikiitwa majina mengine.


Jamii:Vinywaji
Mnazi (mti)

Mnazi (Cocos nucifera) ni kati ya miti muhimu zaidi kwa ajili ya uchumi wa kibinadamu katika nchi za tropiki.

* tunda lake laitwa nazi ni chakula
* nyama ya tunda hukaushwa kuwa nguta (au: mbata). Nguta hutumiwa viwandani kwa kutengeneza mafuta ya kulika.
* utomvu ni kinywaji chenye afya kwa sababu ya vitamini yake
* utomvu uliochachuka "mnazi" ni kinywaji cha pombe
* ubao unatumiwa kwa ujenzi wa nyumba au jahazi
* majani kwa paa za nyumba, mikeka au makofia.
* Mafuu ya mbegu hutumiwa kama kuni au kutengeneza vifaa vya muziki au urembo kama vile bandili, hereni au mikufu.

Mnazi ni mmea wa familia ya Palmae (au: Arecaceae). Asili yake inafikiriwa iko Asia ya kusini lakini umesambaa tangu karne nyingi sana. Mbegu wake unaweza kuzaa hata baada ya kukaa kwenye maji ya bahari kwa muda fulani hivyo inawezekana ya kwamba mnazi ulisambaa peke yake kwenye pwani za bahari. Lakini bila shaka watu waliibeba safarini kwa sababu ni chakula.


Image:1859-Martinique.web.jpg|Mnazi
Image:Cocos nucifera2.jpg|Mnazi inavyokua katika nyumba ya kioo kwenye nchi ya Ulaya
Image:Cocos_nucifera_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-187.jpg|Picha ya mnazi na tunda lake la nazi
Image:Cocos_nucifera_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-188.jpg|picha ya maua ya mnazi
Image:Coconut.png|Nazi bila kozi lake

Viungo vya Nje

* Coconut Research Center
* Coconut Research Institute of Sri Lanka
* Kokonut Pacific Developers of Direct Micro Expelling (DME) technology that enables Islanders to produce pure cold-pressed virgin coconut oil
* Coconut Festival
* Coconut Time Line
* Plant Cultures: botany, history and uses of the coconut
* Purdue University crop pages: Cocos nucifera

Jamii:Mpopoo na jamaa
Jamii:Mitishamba
Nazi

Nazi ni neno linaloweza kumaanisha:

* Nazi (tunda) - tunda la mnazi
ni tunda lenye ganda gumu na kitovu chenye maji ndani. Hii ni aina ya matunda inayopatikana katika nchi za kitropiki.
* Muonekano: Nazi ni tunda lenye ganda gumu na la kijani. Mara nyingi, ganda lake huwa na nyuzi au vitu vya maganda yanayofanya iwe ngumu kuvunja. Ndani ya ganda, kuna kitovu cheupe cha nyama yenye maji.
* Ladha: Nyama ya nazi ina ladha laini na yenye maji. Mara nyingine, inaweza kuwa na ladha tamu. Wengi wanapenda kula nazi safi, lakini pia inaweza kutumika kama sehemu ya sahani mbalimbali na hata kwenye vinywaji kama vile smoothies.
*Virutubisho: Nazi ni chanzo kizuri cha virutubisho. Ina mafuta yenye afya, nyuzinyuzi, vitamini, na madini. Pia, ina maji mengi, ambayo inaweza kuwa muhimu kwa kukidhi mahitaji ya maji mwilini.
*Matumizi: Nazi hutumiwa katika mapishi mbalimbali. Mbali na kula tu kama tunda, inaweza kutumika katika saladi, maandalizi ya vyakula, na hata kutengeneza juisi au smoothies.
Nazi (tunda)

)]]


Nazi ni tunda la mbegu la mnazi. Ina ganda la nje, ganda ngumu au mfuu wa ndani, nyama ya mbegu na utomvu ndani ya uwazi wa mbegu.

Ina matumizi mengi katika maisha ya binadamu.
Nyama ya mbegu

* Nyama ya mbegu wake yake huliwa bichi.
* Nyama iliyokauka huitwa nguta (au: mbata). Nguta hutumiwa kwa kutengeneza mafuta ya kulika.
Ganda la mbegu

* Ganda la nje ni ya nyuzi nyingi. Zinatumiwa kwa kutengeneza mikeka, kamba na vitu vingi vingine.

* Ganda la ndani ni ngumu. Hutumiwa nyumbani kama chombo cha kikombe au cha kukorogea chakula. Kutokana na mlio wake likipigwa inatumika kama chombo cha muziki. Hutumiwa pia kama kuni. Inavaa vilevile kwa kutengeneza makaa.
Utomvu

* Utomvu ndani ya mbegu ni kinywaji safi na cha afya.
* Utomvu ukichachuka ni pombe nyepesi inayoitwa "mnazi"
* Utomvu ni safi kabisa wakati mbegu unafunguliwa hivyo unaweza kusaidia kuongeza damu mwilini mwa mwanadamu kama dawa lenyewe halipo.
Nguta

Nguta (pia:mbata) ni nyama ya nazi ambayo ni mbegu wa mnazi. Kwa lugha nyingi huitwa "copra" kutokana na neno la Kimalayalam kopra (കൊപ്ര) kwa ajili ya nguta.

Nguta hutumiwa kwa kutengeneza mafuta ya kulika.

Mbegu kupasuliwa baada ya mavuno. Nusu zake zinakaushwa kwa jiko au chumba cha joto muda wa masaa 24. Baadaye nyama kavuu hutoka rahisi katika ganda.
Nguta inasagwa na kukandamizwa na mafuuta kutolewa.

Mabaki ya nguta yanafaa kama chakula bora cha wanyama.
Uzalishaji
Togo ya Kiingereza

thumb|Togo iligawiwa 1918; magharibi liliwekwa chini ya Ghana (=Goald Coast), mashariki ikawa chini ya Ufaransa
Togo ya Kiingereza ilikuwa eneo lililokabidhiwa mkononi wa Uingereza baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.

Mwaka 1914 Uingereza na Ufaransa walipatana kuvamia Togo ya Kijerumani na kugawana eneo lake. Theluthi ya magharibi ya koloni ya Kijerumani iliwekwa chini ya Uingereza na kutawaliwa pamoja na maeneo ya Ghana. Sehemu kubwa zaidi ilikuwa chini ya Ufaransa.

Katika Mkataba wa Versailles iliamuliwa ya kwamba koloni za kale za Ujerumani zitakuwa chini ya mamlaka mkuu wa Shirikisho la Mataifa zikitawaliwa na nchi zinazotekeleza utawala. Nafasi ya Shirikisho la mataifa ilichukuliwa baada ya 1945 na Umoja wa Mataifa.

Waingereza walitawala Koloni ya Pwani la Dhahabu, eneo la kulindwa la Ashanti na maeneo ya kaskazini pamoja na Togo ya Kiingereza kama vitengo vinne chini ya Gavana wa Cape Coast. Mwaka 1946 walifuta vitengo na kutawala yote kama "Pwani la Dhahabu".

Masharti ya UM yalikuwa nadharia tu kwa muda mrefu lakini yalipata umuhimu tena wakati wa uhuru. Kwa sababu hiyo wakazi wa maeneo ya Ghana yaliyowahi kuwa sehemu za eneo la Togo ya Kijerumani walipewa nafasi ya kuamua kama wangependelea kuendelea na Ghana au kuunganishwa tena na Togo yenyewe.

Katika kura ya Desemba 1956 waliamua kubaki upande wa Ghana.

Jamii:Togo
Jamii:Ghana
Jamii:Historia ya Afrika
Jamii:Ukoloni wa Ujerumani
Waewe

Waewe (Éwé) ni kabila kubwa la Togo na Ghana ya kusini.

Lugha yao ni Kiewe (Eʋegbe. Jina la lugha limeandikwa au kuitwa pia: Eibe, Ebwe, Eve, Efe, Eue, Vhe, Gbe, Krepi, Krepe, au Popo.)

Kwa jumla kuna takriban wasemaji 3,300,000. Kati yao wako 2,250,000 Ghana (2003) na 860,000 Togo (1991).

Lugha yao hufundishwa katika shule za msingi, Ghana hata katika shule za sekondari.

Katika Togo ni lugha ya taifa na lugha ya kwanza ya mawasiliano ya Togo Kusini.

Waewe wanasemekana wametokea Nigeria. Utaratibu wa kijamii hufuata baba.
Viungo vya nje

* Ethnologue juu ya Ewe

Jamii:Makabila ya Ghana
Jamii:Makabila ya Togo
Hamburg

thumbnail|right|280px|Mji wa Hamburg.

thumb|200px|Picha ya ndege ya bandari ya Hamburg
thumb|200px|Makontena huondelewa hapa kwenye meli
Hamburg ni mji mkubwa wa Ujerumani ya Kaskazini. Ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya mji mkuu Berlin. Ina bandari kubwa na ni kitovu cha biashara ya nje. Idadi ya wakazi ni 1,744,215.

Hamburg ni dola-mji ikiwa ni moja ya majimbo 16 ya kujitawala ya Ujerumani. Jina rasmi ni „Mji Huru na Mji wa Hanse wa Hamburg“. Hanse ilikuwa shirikisho la kimataifa la miji ya biashara iliyojitawala zamani za Karne za kati. Kwa muda mrefu wa historia yake Hamburg ilikuwa kama nchi ndogo ya kujitegema hadi kujiunga na Dola la Ujerumani mwaka 1871.

Hamburg iko kando ya mto Elbe unaopanuka baada ya kupita mji kuwa na mdomo mpana sana kabla ya kuishia Bahari ya Kaskazini. Meli kubwa zinaweza kuingia mtoni ambako ni salama kabisa na dhoruba za baharini.

Wafanyabiashara wa Hamburg waliwahi kuwa na biashara na nchi za nje kwa jahazi na meli zao tangu karne nyingi. Hata mawasiliano kati ya Afrika na Ujerumani yalipitia hasa Hamburg na mji jirani wa Bremen.

Leo Hamburg pamoja na mazingira yake ni kitovu cha biashara, uchumi na utamaduni wa Ujerumani ya Kaskazini. Kuna viwanda vya ndege za Airbus, viwanda vyaa bidhaa za matumizi ya kila siku, magati, bandari ya 4331 ha iliyoshughulika makontena milioni 8.1 katika mwaka 2005. Hamburg ni mji ambako magazeti mengi ya kitaifa yanatolewa.

Hamburg kuna bandari kubwa zaidi zote Ujerumani na ferri ya mjini ya HADAG pia, ilikuwa na ferri ya kimataifa hadi Uingereza, lakini imefungwa.

Leo bandari karibu zaidi ya ferri ya masafa marefu ni Skandinavienkai huko Lübeck-Travemünde.

Usafiri wa jiji huendeshwa na Ushirika wa Usafiri wa Hamburg HVV.
Usafiri

Kuna treni za masafa marefu tano (kituo kikuu, vituo vya Altona, Dammtor, Bergedorf na Hamburg.

Kituo kubwa zaidi za mabasi za masafa marefu ni Kituoni kikuu cha mabasi Hamburg. Kuna uwanjani wa ndege kaskazini wa Hamburg.
Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ujerumani


!
Jamii:Miji ya Ujerumani
Jamii:Majimbo ya Ujerumani
Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Ujerumani
Jamii:Dola-Mji
Bremen

thumb|Die Bremer Stadtmusikanten bei Nacht.

thumb|80px|Nembo ya Bremen
Bremen ni mji wenye bandari muhimu katika Ujerumani ya Kaskazini. Iko kando ya mto Weser takriban km 50 kabla haujaingia katika Bahari ya Kaskazini. Mto Weser unapanuka baada ya kupita mji kuwa na mdomo mpana sana kabla ya kuishia baharini hivyo meli zinaweza kufika hadi mjini.

Mji una wakazi 546,000. Pamoja na eneo la jirani kuna watu milioni 2.37 katika mazingira ya Bremen.

Bremen ni dola-mji ikiwa moja ya majimbo 17 ya kujitawala ya Ujerumani. Jina rasmi ni „Mji huru wa Hanse wa Bremen“ (Freie Hansestadt Bremen). Hanse ilikuwa shirikisho la kimataifa la miji ya biashara iliyojitawala katika karne za kati. Kwa muda mrefu wa historia yake Bremen ilikuwa kama nchi ndogo ya kujitegemea hadi kujiunga na Dola la Ujerumani 1871. Jimbo la Bremen lina miji miwili ya Bremen yenyewe na Bremerhaven.

Wafanyabiashara wa Bremen waliwahi kuwa na biashara na nchi za nje kwa jahazi na meli zao tangu karne nyingi. Hata mawasiliano kati ya Afrika na Ujerumani yalipitia hasa Bremen na mji jirani wa Hamburg.
Picha za Bremen


Image:weserhb.jpg|Mto Weser huko Bremen
Image:Bremen-4muscians.jpg|Wanamuziki wanne wa Bremen
Image:Bremen-Roland.jpg|Nguzo ya Roland, alama ya kujitawala
Image:Bremen-Becks_Brewery.jpg|Beck & Co, kiwanda cha bia
Image:Bremen-Böttcherstraße-wall.jpg|Jengo la kale mtaani Böttcherstraße
Picha:Weserstadion(2).jpg|Weserstadion ya FC Werder Bremen

Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ujerumani
Viungo vya nje

Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Ujerumani
Jamii:Miji ya Ujerumani
Jamii:Dola-Mji
Jamii:Bremen