JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ස‍‍‍‍ඳෙහි වායු ගෝලය

බොහෝ ප්‍රායෝගික කටයුතු වලදී චන්ද්‍රයා වටවී ඇත්තේ රික්තයකින් බවට සැලකේ. පෘථිවියේ වායුගෝලයත් සමඟ සන්සන්දනය කරන විට සඳෙහි වායු ගෝලය ඉතා විරල සහ නොසැලකිය හැකි ප්‍රමාණයේ එකකි. සඳෙහි වායුගෝලයේ පවතින වායූන් සඳහා එක් මූලයක් වන්නේ සඳෙහි කබොල සහ ප්‍රාවරණය තුළ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම මඟින් නිපදවෙන රේඩෝන් වැනි වායූන් වේ. මෙසේ වායූන් නිදහස් වීමේ ක්‍රියාවලිය නිර්වායුකරණය ලෙස හැඳින්වේ. සඳෙහි වායුගෝලය නිර්මාණය වීම සඳහා තවත් වැදගත් මූලයක් ලෙස පටපනය නම් ක්‍රියාවලිය හැඳින්විය හැකිය. ක්ෂුද්‍ර උල්කාෂ්ම සඳ මත පතිත වීම, සූර්ය සුළඟ සහ සූර්යාලෝකය මෙම ක්‍රියාවලියට අයත් වේ. මෙසේ නිදහස් වන වායූන් රැසකි,

*චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් නැවත ප්‍රාවරණ පාෂාණ තුළට උරා ගැනීම හෝ,
*සූර්ය විකිරණ පීඩනය හේතුවෙන් අභ්‍යවකාශය තුළට විසිරී යාම හෝ යම් හෙයකින් වායූන් අයනීකරණය වී ඇත්නම් සූර්ය සුළඟෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ඔස්සේ ඉවතට ගසා ගෙන යාම සිදු වේ.
සංයුතිය

සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් යන මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ පැවැත්ම පෘථිවියේ සිටම ක්‍රියාවේ යෙදවිය හැකි වර්ණාවලි මිතික ක්‍රම මගින් තහවුරු කර ඇති අතර රේඩෝන් - 222 සහ පොලෝනියම් - 210 වැනි මූලද්‍රව්‍යවල පැවැත්ම ලුනා ප්රෝස්පෙක්ටර් (Lunar Prospector) යානයේ ඇල්ෆා අංශු වර්නාවලි මානය මගින් ලබාගත් දත්ත ඇසුරෙන් අධ්‍යාලහාර කොට ඇත. ආගන් - 40, හීලියම් - 4, ඔක්සිජන් සහ/හෝ මෙතේන් (CH4), නයිට්‍රජන් වායුව (N2) සහ /හෝ කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) යන වායුන්ගේ පැවැත්ම ඇපලෝ අභ්‍යවකාශ ගාමීන්ගේ ඇඳුම් තුළ පිහිටි සංවේදක මගින් ප්‍රතිග්‍රහණය කර ගන්නා ලදී.


චන්ද්‍ර වායුගෝලයේ මූල්ද්‍රව්‍ය වල දෛනික සාමාන්‍ය බහුලතාවය (ඝන සෙන්ටිමීටරයකට අණු වශයෙන්) පහත දැක්වේ.

*ආගන්: 40,000
*හීලියම්: 2,000-40,000
*සෝඩියම්: 70
*පොටෑසියම්: 17
*හයිඩ්‍රජන්: 17ට වඩා අඩු

සඳෙහි ස්ථිති විද්‍යුත් වශයෙන් පාවීමට ලක්වන දුහුවිලි අංශු වලින් සකස් වු විරල වායුගෝලයක් ද පවතියි.
මෙම ලිපිද බලන්න

* චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රය
* චන්ද්‍රයාගේ භූ-ලක්ෂණ
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:සඳ
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රයා
ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
ඊලාම් යුද්ධයේදී සිවිල් ජනතාව ඝාතනය කිරීම

පසුබිම

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදි පාලකයින් විසින් ශ්‍රි ලංකාවේ පාලන කටයුතුවලදී මෙන්ම අධ්‍යාපනික, ආර්ථික පාලනය වැනි කටයුතුවලදී ද දෙමළ ජනතාවට වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වූහ. මෙසේ කිරිමට බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ බෙදා වෙන් කොට පාලනය කිරිමේ ප්‍රතිපත්තිය මුල් විය. දෙමළ සුළු ජනතාව සහ සිංහල මහ ජාතිය අතර ප්‍රචණ්ඩකාරි අර්බුදයක් ඉක්මණින් ඇති වීමට හේතු වුයේ එයයි. 1956 දි ඉදිරිපත් කරන ලද සිංහල පමණයි පනත මගින් ඉංග්‍රිසි සහ දෙමළ භාෂාව පාවිච්චි කිරිමේ සාධාරණ අයිතියට සීමාවන් පන වන ලදි. මෙම ක්‍රියාවලියට එරෙහිව දෙමළ ජනතාව දැක්වූ විරෝධතාවලට ප්‍රචණ්ඩකාරි පිරිස්වලින් පහර ඵල්ල විය. මෙවැනි සිද්ධීන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩි වී 1958 දී ඇති වූ කැරැල්ලක් දක්වා එම තත්ත්වය වර්ධනය විය.

1960 දශකය පුරා පැවති විරෝධතා ව්‍යාපාර සහ ඒවා වැළැක්විමට රජය ගත් ක්‍රියා මාර්ගද දෙපාර්ශවය අතර ද්වේශය වර්ධනය වීමට හේතු විය. 1971 දි දෙමළ සිසුන් ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රමිතිකරණ ප්‍රතිපත්තිය සහ වෙනත් සීමාකිරිම් හඳුන්වා දෙන ලදි. එයින් වඩාත් තහවුරු කරන ලද්දේ සිංහල සහ මුස්ලිම් සිසුන්ට පමණක් ඉඩදෙන ක්‍රියා පිළිවෙලකි. මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ දෙමළ සිසුන් වැඩි පිරිසක් සන්නද්ධ කණ්ඩායම් කරා යොමු විමයි. මෙම නැගී ගෙන එන අංකුර තත්ත්වයන් සම්බන්ධයෙන් පොලීසිය ගත් ක්‍රියාමාර්ගයන්හි ප්‍රතිඵලය වූයේ දෙමළ ජනතාව සහ රජය අතර විරසකය තව තවත් වැඩි වීමයි.

ඉන්පසුව 1977 දී එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පැමිණිමෙන් පසු "1977 කැරලි" යන නමින් හැඳින්වෙන කැරළි කීපයක් ඇති වුනි. 1981 දි ප්‍රචණ්ඩකාරි පිරිසක් විසින් ඉතා ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලු යාපනය පුස්තකාලය ගිනි තබන ලදි. 1983 දක්වා ඒ හා සමාන කුඩා පරිමාණයේ ප්‍රචණ්ඩකාරි ක්‍රියාවන් රජයත් හතු පිපෙන්නාක් මෙන් බිහිවු දෙමළ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතරත් ඇතිවුණි. සැළකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් වූ මිනිමැරුම්, පැහැරගෙන යාම්, හිරිහැර කිරිම්, අතුරුදන් කිරිම් පිළිබඳව එම දෙපාර්ශවයට චෝදනා ඵල්ල විය.
කළු ජුලියේ සිදුවීම්

කළු ජුලිය ආරම්භ වුයේ එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් 1982 ජුලි 23 වන දින උතුරේදී හමුදා රථ පෙළකට සැඟවී කරන ලද පහරදීම මුල් කරගෙනය. මෙය දෙමළ කැරලිකරුවන් විසින් පොලිස් නිලධාරීන් හට කරන ලද පහරදීම් පෙළක එක් පහරදීමක් පමණක් විය. මුලින්ම රථ පෙලේ ඉදිරියෙන් ගමන් කරන ලද ජීප් රිය ඉලක්ක කරගෙන බිම් බෝම්බයක් පුපුරවන ලද අතර එයින් අඩුම වශයෙන් සොල්දාදුවන් දෙදෙනෙක් තුවාල ලබන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ජීප් රියට පසු පසින් පැමිණි ට්‍රක් රථයේ සිටි සෙබළුන් ජීප් රිය තුළ සිටි පිරිසට ආධාර පිණිස එළියට පැමිණි විගස ඔවුන්ට ස්වයංක්‍රීය ගිනි අවි හා ග්‍රෙනේඩ්වලින් පහර දෙන ලදී. මෙහිදී එක් නිලධාරියෙක් හා සෙසු නිල 12 ක් මරණයට පත් වූ අතර , තවත් දෙදෙනෙක් බරපතල ලෙස තුවාල ලදහ. මුළු මරණ ගණන 15 ක් වූ අතර , එල්.ටී.ටී.ඊ ප්‍රාදේශීය නායකයෙක් වූ කිට්ටු විසින් සැගවී සිට කරන ලද මෙම පහරදීම සංවිධානය කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම භාර ගන්නා ලදී.
සටහන්
වතු දෙමළ කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් විසින් 19 වැනි සහ 20 වැනි ශත වර්ෂවලදී ඉන්දියාවෙන් ගෙන එන ලද වතු කම්කරුවන්ගෙන් යුත් සෑහෙන දෙමළ ජනගහනයක් මධ්‍යම පලාතේ වතු ආශ්‍රිතව වෙසෙති. ඉන්දියන් දෙමළ හෝ වතු දෙමළ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන මොවුහු ප්‍රධාන වශයෙන් ලංකාවේ තේ වතුවල දැනුදු සේවය කරති. පරම්පරා ගණනක් තිස්සේ ඔවුන් දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විදින අතර නොකඩවා පහත් ජිවන තත්ත්වයක් අත් විදිති. එකම භාෂාවක් කතා කරන නමුදු උතුරේ සහ නැගෙනහිර සිටින අනෙක් දෙමළ ජනතාව, උඩරට දෙමළ ජනතාව වෙනත් ජන කොට්ඨාශයක් ලෙස සලකා කටයුතු කරති.



1949 දී ඩී.එස්. සේනානායක රජය වතු කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය නොදීමට නීතියක් සම්මත කර ගත්තේ ඔවුන් රටක් නැත්තවුන් තත්ත්වයට හෙළමිනි.

මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ දේශපාන සමතුලිතභාවය දෙමල ජනතාවගෙන් ඈත්වීමයි. 1948 දී නිදහස ලබන විට පාර්ලිමේන්තුවේ 33% ඡන්ද බලය දෙමළ ජනතාවට තිබුණි. වතු දෙමළ ජනතාවට ඡන්ද බලය අහිමි වීම මත එම ප්‍රමාණය 20% දක්වා අඩුවිය. සිංහලයනට පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3 ක බලය ලබා ගැනීමට හැකිවීමෙන් සිංහල ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේදී විරෝධය පෑමට දෙමල ජනතාවට තිබුණු ඉඩ ප්‍රස්ථා අහිමි විය. මෙම අසාමානත්වයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ සිංහල බහුතරයක් සිටින බහු ආසන මන්ත්‍රී කොට්ඨාශයකින් දෙමළ මන්ත්‍රීවරයෙකු තෝරා ගැනීමය. බහු ජාතික ආසන ඇති කිරීමට හේතුව වුයේ ඉදිරි ජාතිකවාදී ආණ්ඩුවකදී සුදු ජාතීන්ට වැඩි බලයක් ඒම වළක්වනු පිණිසයි.

පුරවැසිභාවය අහිමි කිරීමෙන් පමණක් සෑහීමට පත් නොවී ඉන්පසු බලයට පත් පක්ෂ රාජ්‍යයන් කීපයක්ම උත්සාහ කළේ වතු දෙමල ජනයා සම්පුර්ණයෙන්ම රටෙන් ඉවත් කිරීමටයි. 1962 දී එවකට අගමැති එල්. බී. ශාස්ත්‍රි සමග ගිවිසුමක් අතසන් කරන ලදී. දෙවැනි ගිවිසුම ඉන් අවුරුදු 3කට පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි සමග අත්සන් කෙරිණි. මෙයින් වතු දෙමළ ජනතාව 600000 ක් අවුරුදු 15 ක් තුළ ඉන්දියාවට යැවීමටත් 375000 කට ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසිභාවය දීමටත් එකගතාවයක් ඇති විය. මෙයින් පළමු පිරිස ඉන්දියාවට නොගිය අතර ශ්‍රී ලංකාවේ නැවතුණහ. එහෙත් එම ඡන්ද බලයද, පිටරටකට යාමේ අවස්ථාවද , සැබෑ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමේ අවස්ථාවන් අහිමි කර ගනිමිනි. 2003 දී ඉතිරිව සිටි උඩරට දෙමළ ජනතාවට පුර්ණ පුරවැසිභාවය ප්‍රදානය කරන ලදී.
සටහන්
උඩරට යුද්ධ අතරමැදි කාලය (1805-1815)

පළමු උඩරට යුද්ධය අවසානයේ හා දෙවැන්න අතර වූ අවුරුදු 10 ක කාලය තුළ සිදු වීම් කෙසේද කියතොත් දෙවැනි යුද්ධයේ ස්වරූපය පළමුවැන්නට වඩා සෑහෙන වෙනසක් ගත්තේය. 1805 දී බ්‍රිතාන්‍යයට උඩරට සතුරු රදළවරු රාශියක් සමග මත ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට සිදු වූ නමුදු 1815 එම රදළවරුම උඩරටට පැමිණෙන ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයින්ට ඇරයුම් කොට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීමට උදව් ද කළහ.

එවකට ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා වූ මේට්ලන්ඩ් විසින් මහා පරිමාණ නීතිමය හා සාමාජයීය ප්‍රතිසංස්කරණ රැසක් හඳුන්වා දෙන ලදී. එහි අරමුණ වුයේ බ්‍රිතාන්‍ය බලය ආරක්ෂා කිරීම හා ව්‍යාප්ත කිරීමයි. දූෂණ තුරන් කිරීම සඳහා සිවිල් සේවය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමද, කුල නීතිය පදනම් කර ගත් ලාංකික මහාධිකරණයක් ආරම්භ කිරීම ද ඊට ඇතුළත් විය. ඒ සමඟ ලන්දේසි පල්ලිවලට තිබුණු වරප්‍රසාද නැති වූ අතර කතෝලික ප්‍රජාවට ඡන්ද බලය හිමි විය. මේට්ලන්ඩ් බෞද්ධ අධිකාරී බලයට රහසින් පීඩා කළ අතර යුරෝපීයයන්ට අක්කර 4000 ක බිම් කොටස් දෙන බව පැවසීමෙන් ඔවුන් දිවයිනට ගෙන්වා ගැනීමද අපේක්ෂා කළේය. ඔහුගෙන් පසු පැමිණි රොබට් බ්‍රවුන්රිග් ද මෙම ප්‍රතිපත්ති ඉදිරියට ගෙන ගියේය.

1807 දී සාදා නිම කරන ලද නුවර වැවෙහි අලංකාරය හැරෙන්නට එම ව්‍යාපෘතිය ජනතා ප්‍රසාදයට ලක් නොවීය. ඊට හේතු වූයේ එයින් ප්‍රායෝගික වශයෙන් සේවයක් සිදු නොවීමයි. සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් එවැනි විශාල වාරි කර්මාන්ත තැනවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ කුඹුරුවලට ජලය සැපයීම වුවත් මැද සෙංකඩගල කුඹුරු තිබුණේ නැත. 1810 දී රජු විසින් පිළිමතලාවේ අදිකාරම්ව ඔහු දරමින් සිටි ප්‍රධාන ඇමති ධූරයෙන් ඉවත් කරන ලදී. ඊළඟ වසරේ පිළිමතලාවේ අදිකාරම් කැරළි ගැසුවේය. රජතුමා විසින් නුවර ප්‍රධානීන්ද බියට පත්කරමින් ඔහු මරණයට පත් කරනු ලැබුවේය. රජු තවදුරටත් බලවත් බෞද්ධ සංස්ථා සතු ධනය හා ඉඩම් බලහත්කාරයෙන් ලබා ගෙන අන් සතු කළේය. මේ කාලය මුළුල්ලේ බ්‍රිතාන්‍ය සිවිල් සේවකයෙකු වූ ජෝන් ඩොයිලි සිංහල රදළවරු කීප දෙනෙකු සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ගෙන ගියේය. ඔව්හු නායක රජ පෙළපතකට වඩා බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය වඩා හොඳ යයි සිතූහ.
සටහන්
සිනෙමා ෆෝඩී (මෘදුකාංගය)

සිනෙමා ෆෝඩී යනු සුප්‍රසිද්ධ ත්‍රිමාන වැඩසටහනකි. එය චිත්‍රපටවල වඩා ජනප්‍රිය වී තිබේ. එයට හේතු වී ඇත්තේ එය සාර්ථක ලෙස (composing ) වැඩසටහන් සමඟ සම්බන්ධ වී තිබීමය. එසේම එය ඉතා දැකුම්කළු මෙන් ම භාවිතයට පහසු වන ලෙස සකස් කර තිබීමද එහි ජනප්‍රියත්වය සඳහා බලපා තිබේ. මෙම ක්‍රමවේදය පෝලර් එක්ස්ප්‍රස් (polar Express) ඕපන් සීසන් (open season) හා මොන්ස්ටර් හවුස් (Monster Mouse) වැනි චිත්‍රපට සඳහා භාවිතා කර ඇත.
මෙම වැඩසටහන දැනට වැඩියෙන් භාවිතා වන්නේ ත්‍රිමාන වැඩසටහන්වල ක්‍රියාත්මක වන සමුහ (points) (Vertices) සමඟය. මෙහි දි ත්‍රිමාන ඡායාව නිර්මාණය වන්නේ වස්තු වල තුන්පිට කිහිපයක් නිරූපණය කිරීමෙනි. නිසල ඡායාරූප, චිත්‍රපට මෙන්ම ස්භාව ධර්මය ද මෙම ක්‍රමවේදය ඔස්සේ නිරූපණය කළ හැකිය.


එයට ඊට ආවේණික වූ පරිගණක භාෂාවක් ඇත.

C.O.F.F.E.E වන මෙය Jscript හා වඩාත් භාවිතා C++API සමාන වේ. මිල රහිත
C++SDK (plugins) සඳහා යොදා ගන්නා අතර එය එයට ම යොදා ගන්නා මෘදුකාංගයකින් ද සමන්විත වේ. තවද මෙය (plug in cafe) වලින් ලබාගත හැක.


මැක්සන් (MAXON) ආයතනය විසින් වැඩසටහන් හතරක් හදුන්වා දී ඇත. එනම්, (The care cinema 4D application) ද කෙයාර් සිනොමා ෆෝඩ් ඇප්ලිකේෂන්, (the excel bundle) ද එක්සෙල් බන්ඩින් (Net render (3 license) PyroCluster, Advanced Render, MOCCA and Thinking particles)ඇතුලත්ව , (the studio bundle) ද ස්ටුඩියෝ බන්ඩිල් , මෙය සෑම මොඩුයුල වලින් හා Cinema 4 D වලින් ද සේවා සහතිකයක් ද තවත් නවීන අංග වලින් ද සමන්විත වේ. මෙම මාදිලිය ලබාගත හැක්කේ විශේෂ ඉල්ලීමක් මත පමණි.


පළමුව Cinema 4 D නිපදවන ලද්දේ අටිගා (Amiga) පරිගණක සඳහාය නමුත් පසු කාලයේ දී එය මැක් (Mac), ඕ එස් එක්ස් (Mac OS X) මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් (Microsoft windows) මෙන්ම වර්තමාන ලිනක්ස් (Linux.) සඳහා ද ඉදිරිපත් කර ඇත.


සෑම මැක්සන් (MAXON) භාවිතාකරන්නෙකුටම ත්‍රිමාණ මෘදුකාංග සඳහා ලගා වීමට ඔවුන්ගේ මෘදුකාංග හරහා ඉඩ ලබා දී ඇත. පුහුණු ඩීවීඩී තැටි හා ජි. බී වලට වැඩි ප්‍රමාණයක උපදේශක (ජර්මානු බසින් හා ඉංග්රීසි බසින් ) මෙයට උපකාර වී ඇත. තවද මැක්සන් (MAXON) ඉගෙන ගන්නා පිරිසට සම්බන්ධ වීමට සිනවෙන්ස්ඩි ඩොට් කොම් (cinevencdy.com) නමැති සමාජයක් ද පිහිටුවා ඇත. තවද මීට අමතරව ෆෝඩ් කැෆේ (4D café), (Spanish forum) හා සි ජි ටෝක් (CG talk) වැනි සජීවි සන්නිවේදන පහසුකම් ද සලසා දී තිබේ. මැක්සන් (MAXON) HQMC ලියවිලි හා උපදේශන එකට එකතු කර මෘදුකාංග සමඟ ලබා දීමක් සිදු කරයි.


සිනෙමා ෆෝඩී (cinema 4D) අඩොබි ආෆ්ටර් ඉෆෙක්ට්ස් (Adobe after effects) මඟින් දක්වා ඇති පරිදි.

ප්‍රවර්ගය:පරිගණක මෘදුකාංග
සමූහ උත්තේජනය

සමූහ උත්තේජනය යනු චිත්‍රපට සඳහා වර්තමානයේ බොහෝ ලෙසින් ත්‍රිමාන පරිගණක චිත්‍රකයන්හී දක්නට ලැබෙන ස්ථිතීන් හෝ චරිත විශාල සංඛ්‍යාවක් චලනය කිරීමට උත්තේජනය සැපයීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙම සමූහ උත්තේජනය කරන අතරතුර, නිරික්ෂිත මානව චර්යාත්මක අන්තර්ක්‍රියා සැලකිල්ලට ගැනෙන්නේ සාමුහික චර්යාව ප්‍රතිවලිත කිරීම සඳහාය.

මෙම සමූහ උත්තේජන අවශ්‍යතාවය ඇතිවන්නේ, සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීමෙන් ප්‍රායෝගික ලෙසින් සජීවීකරණය කල හැකි ගණනට වඩා ඇටසැකිලි/ඇටකටු වැනි පාත්‍ර වර්ගයා වැඩි සංඛ්‍යාවක අවශ්‍යතාවයක් කිසියම් දර්ශනයක් අපේක්ෂා කරන විටදීය. සමූහ උත්තේජන ක්‍රමවේදය මගින් පිරිවැය සඵලතාව හැකියාව සලසන අතර එලෙසින්ම උත්තේජිත එක් එක් පාත්‍රවර්ගයා හෝ කාරකය හෝ වෙන වෙනම පාලනය කිරීමේ හැකියාවද ලබා දෙයි.

සජීවිකාරකයෝ දර්ශීය වශයෙන් සිදුකරනුයේ සම්පූර්ණ පාත්‍රවර්ගයා සඳහා හෝ ප්‍රත්‍යෙක කායික කොටස් සඳහා හෝ චලන පුස්තකාලයක් නිර්මාණය කිරීමයි. සැකසුම සරලීකෘත කරනු වස්, මෙම සජීවිකරණයන් සමහරවිට රූපකාරකයන් ලෙසින් පැලහීම කරනු ලැබේ. විකල්ප වශයෙන්, මෙම චලනයන් පටිපාටිමය ලෙසින් ජනිත කල හැක - එනම් මෘදුකාංග තුලින් ස්වයංක්‍රීයව රංග රචනයකල හැක.

සමූහයේ සත්‍ය චලනය සහ අන්තර්ක්‍රියා දර්ශීය වශයෙන් සිදු කෙරෙන්නේ පහත ආකාර දෙකකින් එක් අයුරකිනි:
අංශු චලනය

පාත්‍රවර්ගයා ලක්ෂ්‍යාකාර අංශූන්ට අමුණා තැබෙන අතර, ඉන්පසු සුළඟ, ගුරුත්වය, ආකර්ෂණ, සහ ගැටුම් සමායිත කිරීමෙන් ඒවා සජීවීකරණය කෙරෙයි. අංශු ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් අධික වැයක් සිදු නොවන අතර, බොහෝ ත්‍රිමාන මෘදුකාංග පැකේජ තුල එය සිදු කල හැක. කෙසේ වුවත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රායෝගික ‍දෝෂයක් වන්නේ අවශ්‍ය ලෙස චරිත යොමු කිරීමට ඇති අපහසුවත් චලන පැතලි තලයකට සිමාවීමත් ය. කෙසේවෙතත්, මෙම ක්‍රමවේදය එතරම් යතාර්ථනිරූපිත නොවන්නේ අවශ්‍ය වූ විටෙක එක් එක් ස්ථිතීන් මෙහෙයවීම අපහසු වන අතර චලිතය සාමාන්‍යයෙන් පැතැලි පෘෂ්ඨයකට සීමා වන නිසාවෙනුත්ය.
සමූහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (ඒ. අයි.)

වස්තුවක් එසේත් නැත්නම් කාරකයට (Artificial intelligence) ලබා දේ. මෙම ක්‍රමය කාරකයක් හට පෙනීමෙන් දැක්ම, මූලික හැගිම්, ශක්ති මට්ටම වැනි දෑ මූලික කර ගනිමින් මෙහෙයවීමක් සිදු කරයි.‍මෙම කාර්යයන් හට පසුව අරමුණු ලබා දීමේදී ලෝකයේ විශාල පිරිසකගේ එකතුවක් මෙන් අනෝන්‍යව ක්‍රියාකිරීමට අවස්ථාව ලබා දේ. බොහෝ විට එම චරිත වටපිටාවේ අවයවයන්ට අනුව ක්‍රියා කරයි. එනම් කදු නැගීම ඉනිමං වලින් බැසීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සැකසුම් කරයි. මෙම ක්‍රමය (partice Mation) ක්‍රමයට වඩා තාත්වික නමුත් වඩා මිල අධික වේ


(AI) ක්‍රමයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයක් වන්නේ (New Line cinema's) ද ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග් (The lord of the ring) චිත්‍රපටයේ සටන් වදින හමුදාවන්ය. මෙහි දී පිරිස් අනුකරණය කර ඇත්තේ (Wera Digital's) (Massive software) මදුකාංගය යොදා ගනිමිනි.


ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
මයික්‍රොසොෆ්ට් ඩිරෙක්ට් ත්‍රීඩී

ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි Direct x API හි කොටසකි. මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි සමහර කාරක පද්ධතීන්වල පමණක් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) අන්තර්ගත වන අතර X box සහ X box 360 හි ග්‍රැෆික් සඳහා ද යොදා ගෙන ඇත. ක්‍රියාකාරිත්වය වැදගත් වන ත්‍රීමාන ග්‍රැෆික් සඳහා ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදා‍ගැනෙන අතර එයට උදාහරණ ලෙස පරිගණක ක්‍රිඩා පෙන්වා දිය හැකිය. ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) පරිගණක යෙදුම් වලදී සම්පූර්ණ තිරයට යොදාගැනීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි. එමෙන්ම තමන්ගේ ග්‍රැෆික් කාඩය මඟින් අවස්ථාව සලසා දී ඇත්නම් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් දෘඩකාංගවල වේගය වැඩි කිරීම ද සිදු කරයි. 3D ග්‍රැෆික් දෘඩකාංගවල විශේෂිත වූ ග්‍රැෆික් තාක්ෂණයන් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් ඉස්මතු කළ හැකි අතර එවැනි ඒවා සඳහා උදාහරණ ලෙ‍ස Z- අවරෝධකය (buffering), anti - aliasing, ඇල්ෆා සම්මිශ්‍රණය (alpha blending), අනුරූපණය (mapping), වායුගෝලීය ප්‍රතිවිපාක සහ නිවැරදි ආකෘති (correct texture) අනුරූපණය වැනි දෘඩකාංග පෙන්වා දිය හැකිය. අනෙකුත් Direct X තාක්ෂණයන් සමඟ එක්ව ගත් විට ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි විඩීයෝ අනුරූපණය, ත්‍රිමාණ ග්‍රැ‍ෆික් ද්විමාණ බවට පත්කිරීම වැනි විශේෂාංගද ඇත.

ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු ත්‍රිමාණ API එකකි. ත්‍රිමාණ පරිවර්තනයන් සඳහා අවශ්‍ය විධාන එහි ඇතුල් වේ. කෙසේ හෝ ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) 8 වැනි පිටපත පෙර Direct draw හි විශේෂ අංගයන් වලට වඩා දියුණූ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වන අතර එහි ද්විමාණ දර්ශන පරිවර්තනය ද සිදු කිරීමට හැකියාව ඇත. නවතම දර්ශන කාඩ්වල ඇති දියුණු තාක්ෂණයට සරිලන අයුරින් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) දියුණු කිරීමට මයික්‍රොසො‍ෆ්ට් ආයතනය නිරන්තරයෙන් බැදී සිටි. ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සමහර මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත හැකි නමුත් එය පරිගණකයේ නැති පික්සල් මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත නොහැකිය. උදාහරණයක් ලෙස ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදාගැනෙන මෘදුකාංගයකට Pixelshaders අවශ්‍ය වුවහොත් සහ එම විශේෂාංගයට පරිගණකයේ වීඩියෝ කාචය සුදුසු නැතිවුවහොත් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) එහි යොදාගත නොහැකිය. ත්‍රිමාණ අනු රූපයන් හි ඇති රටාවන් සහ බහුඅස්‍රයන් සකස් කිරීමේ හැකියාවක් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සතුවන නමුත් එමඟින් තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරීබව, මෘදුකාංග වලට සාපේක්ෂව පහත වැටීමක් සිදුවේ. API එක Reference Rasterizer එකක් අර්ථ දක්වා නොමැති අතර එය Pixel shaders සඳහා යොදාගැනීමේ දී ඉතා අක්‍රමවත් බැවින් භාවිතය ඉතා අඩුවේ.


ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි ප්‍රධාන තරගකරුවන්නේ Open GL එකයි. එහි බොහෝ විශේෂාංග සහ මෙවලම්, (API එකේ නොමැති) ඇත.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
{|


|-

|Direct3D
|-
{|
මානව චර්යාමය පරිසර විද්‍යාව

මිනිස් චර්යාව සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය හැදෑරීමේදී මානව චර්යාමය පරිසර විද්‍යාව යොදා ගැනේ. මෙම අධ්‍යයනාංශයේදී පාරිසරික සන්දර්භය තුළ සිදුවන මානව ගතිලක්ෂණ අනුවර්තනයවීම, චර්යාවන් සහ මිනිස් ජීවිතවල අතීතය විමසාබැලීම සිදුකෙරේ. මානව චර්යාමය පරිසරවිද්‍යාව පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාව, සංස්කෘතික පරිසරවිද්‍යාව සහ තීරණ න්‍යාය වැනි විෂයයන් සමග අන්තර් සම්බන්ධතාවයෙන් යුතුය. පාරිසරික සහ සමාජ සාධක සමාජ තුළ මෙන් ම සමාජ අතර ද මිනිස් චර්යාව හැඩගැස්වීමෙහිලා කෙසේ බලපාන්නේද යන්න තීරණයකිරීම මෙම අධ්‍යයනාංශයේ එක් අරමුණකි. තව ද වර්ධනය, සංවර්ධනය, ප‍්‍රජනනය, දෙමාපිය රැකවරණය සහ සහකරුවකු සොයාගැනීම වැනි කි‍්‍රයාවන්ගෙන් සමන්විත වෙයි. එමෙන්ම තරඟකාරී ජීවන කි‍්‍රයාවලියේදී මානව චර්යාවෙහි ඇතිවන වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීම ද මෙම විෂයයෙහි අනෙකුත් පරමාර්ථය වෙයි.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව

වෛද්‍ය මානවවිද්‍යාව, සමාජ හා සංස්කෘතික මානවවිද්‍යාවේ අනුවිෂයකි. සෞඛ්‍ය, රෝගාබාධ සහ හෙදකර්මය හා ඒ හා සබැඳි සංසිද්ධීන්ගේ සමාජයීය කි‍්‍රයාකාරීත්වය සහ සංස්කෘතික නියෝජන පිළිබඳව මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පවත්වන ලද ආනුභූතික පර්යේෂණ සහ එහිදී බිහිවූ න්‍යායයන් හඳුන්වාදීම පිණිස වර්ෂ 1963 දී පමණ සිට මෙම පදය භාවිත කෙරේ. තවද මේ සඳහා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ මානව විද්‍යාව සහ රෝගාබාධ පිළිබඳ මානව විද්‍යාව වැනි වදන් ද යුරෝපීය රටවල භාවිත කෙරේ. වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව යන පදය පෘතුගීසි භාෂාවේ එන “medische anthropologie” යන වචනයේ පරිවර්තනයක් සේ සැලකේ. එය වර්ෂ 1940 දී පමණ කාලයේදී සෞඛ්‍ය සහ රෝගාබාධ සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන ලද දාර්ශනික අධ්‍යයන ගැන සඳහන් කිරීම සඳහා ඇතැම් ලේඛකයින් විසින් භාවිත කරන ලද්දකි
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
පියරේ ටිල්හාඩ් ඩී චාර්ඩින්

පියරේ ටිල්හාඩ් ඩී චාර්ඩින් ප‍්‍රංශ දාර්ශනිකයෙකි. ජේසු නිකායික පූජකවරයෙකි. පාෂාණභූතවිද්‍යාව සහ භූගර්භවිද්‍යාවෙහි ප‍්‍රවීණයෙකි. පීකිං මානවයා සොයාගැනීම සඳහා ද දායක වූවන්ගෙන් එතුමා එක් අයෙකි .


ටිල්හාඩ් විසින් ලියන ලද ප්‍රධානම ග‍්‍රන්ථය වන මිනිසා පිළිබඳ ප‍්‍රපංචය ප‍්‍රසාරණය යන කෘතියෙහි විශ්වය පිළිබඳ පුළුල් විග‍්‍රයක කර තිබේ. හෙතෙම බයිබලයේ උත්පත්ති පොතෙහි දැක්වෙන ලෝක නිර්මාණය පිළිබඳ සාම්ප‍්‍රදායික අර්ථකථනය බැහැර කළේය. මෙය ශාන්ත ඔගස්ටින් විසින් වර්ධිත මූලික පාපය පිළිබඳ අදහස බිඳ දමන්නක් ලෙස සිතූ බැවින් රෝමයේ වතිකානුවේ ඇතැම් නිලධාරීන්ගේ අප‍්‍රසාදයටද හේතුවිය.


ටිල්හාඩ් ගේ ස්ථාවරයට පල්ලියේ බලධාරීන් එරෙහි විය. ඔවුන් විසින් ටිල්හාඩ් ගේ කෘති එතුමාගේ ජීවිත කාලය තුළ ප‍්‍රකාශයට පත්කරන්නට අවසර දෙනු නොලැබීය. එතුමාගේ මරණින් පසුව කම්පා වන ජෝන් පාප්තුමා ටිල්හාඩ් පුනරුත්ථාපනයට ලක්කළ නමුත් පරිණාමය පිළිබඳ තත්කාලීන පල්ලියේ ස්ථාවරය කෙරෙහි එතුමාගේ කෘති වැදගත් පලපෑමක් කළ බව සලකනු ලැබේ.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:1881 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1955 මරණ
ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය

ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය අධ්‍යාපනයේ ප‍්‍රථම අදියර වේ. පෙර පාසැල එයට පූර්වගාමී වන අතර ද්විතීය අධ්‍යාපනය ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපනයට පසුව පැමිණේ. උතුරු අමෙරිකාවේ මෙම අධ්‍යාපන අවදිය මූලික අධ්‍යාපනය වශයෙන් සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ.


බොහෝ රටවල ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලබාගැනීම දරුවන්ට අනිවාර්ය වන අතර එය ලබාදීම සඳහා කි‍්‍රයා කිරීමට දෙමාපියන් නීතිමය වශයෙන් බැදී සිටී. ද්විතීය පාසැලට හෝ උසස් පාසැලට මාරුවීම සිය කැමැත්ත පරිදි සිදුවන නමුත් එය වයස අවුරුදු එකොලහේදී හෝ දොළහේදී සිදුවෙයි. ඇතැම් අධ්‍යාපන පද්ධති අනුව වෙන්ව පිහිටි මධ්‍යම පාසැල් ඇත. වයස අවුරුදු දහහතරේදී පමණ එහිදී අවසාන අධ්‍යයන අදියරට සංක‍්‍රමණය විය හැකිය.


ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ ප‍්‍රධාන අරමුණු වනුයේ සිසුන්ට මූලික භාෂාමය හා ගණිතමය හැකියාව ලබාදිමත් විද්‍යාව, භූගෝලවිද්‍යාව, ඉතිහාසය සහ වෙනත් සමාජයීය විද්‍යා විෂයයන් සඳහා පදනම් දැනුමක් සැපයීමත් ය. එහෙත් ප‍්‍රමුඛත්වය දිය යුතු ක්ෂේත‍්‍ර කවරේද යන්න සහ ඒවා ඉගැන්විමේදී අනුගමනය කළයුතු ක‍්‍රමවේදය කුමක්ද යන්න විවාදාත්මකය.


ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණකර උසස් හෝ ද්විතීයික පාසැලකට ප‍්‍රවේශවන තෙක් ක‍්‍රමයෙන් උසස් කෙරෙන පන්ති සහිත පාසැලකින් එය ලබාදීම පවත්නා තත්වයයි. දරුවාගේ අධ්‍යාපනය මෙන් ම ශුභසාධනය ද සඳහා වගකීම දරන එක ගුරුවරයෙකු යටතේ වර්ෂයක පමණ කාලයක් පුරා දරුවා ගත කරයි. සංගීතය හා ශාරීරික අධ්‍යාපනය වැනි ඇතැම් විෂයයන් පිළිබඳ විශේෂඥ ගුරුවරුන්ගේ සහාය මෙම කාලය තුළදී එකී ගුරුවරයාට ලැබේ. මේ අනුව ප‍්‍රාථමික අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයේ විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ එක ම ගුරුවරයෙකු යටතේ ඉගෙනීමත් පන්තිය සමග සමිප සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගැනීමට අවස්ථාව උදාවීමත් ය.


සාම්ප‍්‍රදායිකව මුල් අධ්‍යාපනයේ අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් වනුයේ විවිධාකාර ශාරීරික දඬුවම් ය. මෑතක සිට මෙම ක‍්‍රමයට විරෝධය පළවී ඇති අතර බොහෝ රටවල විශේෂයෙන් බටහිර රටවල ඒවා නීතියට පටහැනි කි‍්‍රයා සේ සැලකේ.

දරුවෙකු ගේ අනාගතය තීරණය වන මූලික අඩිතාලම ලෙස ප්‍රාථමික අධ්‍යාපන ක්‍රමය හදුන්වා දීය හැක.
අමතර අවධානයට

* ද්විතීය අධ්‍යාපනය
* Education Index
* List of education articles by country
* List of schools by country
* The New England Primer 1620–1720
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* National Association for Primary Education (UK)
* Teachers TV Free Resources and Downloads for Primary School Teachers
* BBC schools website 4-11
* Educational Resources — OER Repository from WP for Primary School Teachers
* Teach.com Information for Elementary School Teachers in the U.S.
* A view from the United States in 1920.


ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
රූත් බෙනඩික්ට්

රූත් බෙනඩික්ට් අමෙරිකානු මානව විද්‍යාඥවරියකි. නිව්යෝර්ක් නගරයේ උපත ලද ඇය වසාර් විද්‍යාලයයේ අධ්‍යාපනය ලබා 1909 දී උපාධිය දිනාගත්තාය. වර්ෂ 1919 දී කොලොම්බියා විශ්වවිද්‍යාලයට ප‍්‍රවේශවූ ඇය ප‍්‍රාන්ස් බෝස් යටතේ අධ්‍යාපනය ලබා සිය ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත් අතර 1923 දී එම පීඨයට සම්බන්ධ විය. මාග‍්‍රට් මීඞ් නමැති සුප‍්‍රකට මානව විද්‍යාඥවරිය සමග ඇය එක්ව කටයුතු කළාය. ඇයගේ සිසුන් සහ සහෘදයින් අතර මර්වින් ඔප්ලර් ද වේ.


ඇයගේ ආචාර්යවරයා වන අමෙරිකානු මානව විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන ප‍්‍රාන්ස් බෝස් ගේ අදහස් බෙනඩික්ට් ගේ කෘතීන්වල ද දක්නට ලැබේ. බෝස් “ජාතිය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය” යන ජාතිවාදයට එරෙහි වූ ග‍්‍රන්ථයේ කතුවරයා විය. එය එකල ශාස්තී‍්‍රය ලෝකය තුළ බිහිවූ මහත් බලපෑමක් ඇති කළ කෘතියක් විය. ජාතිය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය එකිනෙකින් ස්වාධීන බව පෙන්වා දීමට එමඟින් හෙතෙම උත්සහ කළේය. කිසිදු ජාතියක් පහත්කොට සැළකිය නොහැකි බව ද සංස්කෘතික වශයෙන් දියුණු වීමට හැකියාවක් ඒවාට නැතැයි සැලකිය නොහැකි බවට ද බෝස් ගේ අදහස්වලින් පැහැදිලි විය. සැම මනුෂ්‍යයෙකුටම සමාන අයිතිවාසිකම් හිමිවිය යුතුය යන බෝස් ගේ අදහස්වල ආභාෂය රූත් බෙනඩික්ට් ට ද ලැබිණ.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
පුරාවිද්‍යාත්මක ආචාර ධර්ම

පුරාවිද්‍යාත්මක ආචාර ධර්ම යනු අතීත වස්තුන් අධ්‍යයනය කිරීමේදි මතුවන ගැටළුය. වෙනත් විෂය ක්ෂේත්‍රවල මෙන්ම පුරා විද්‍යාඥයාද පර්යේෂණ කිරීමේදී ඉහළ ප්‍රමිතියක් පවත්වා ගත යුතු අතර බුද්ධිමය දේපළ නීති, සෞඛ්‍ය හා රක්ෂණ ක්‍රියාමාර්ග හා වෙනත් නීතිමය බැඳිම් අනුගමනය කළ යුතුය. පුරාවිද්‍යා ආයතන තම සමාජිකයන් පුරාවස්තු ආරක්ෂාව හා කලමනාකරණය කිරීමට මනුෂ්‍ය ශරීරාංග වලට ගෞරවනීයව සැලකීමට වැනි කටයුතු සඳහා මෙහෙය විය යුතුය. මෙම ආචාර ධර්ම වලට ‍එකඟ නොවන්නන්ට දඬුවම් පැමිණවීමට හැකියාව ඇත. නුතන පුරාවිද්‍යාත්මක ගවේෂණ වලදී මුහුණදීමට සිදුවන පොදු ගැටළුවක් වන්නේ කැණිම් වලදී හමුවන ඇබෝරිජිනල් කණ්ඩායම් වලට අයත් මුතුන් මිත්තන් හො දැනට ලෝකයේ සිටින සුළු ජාතියකට අයත් ආදිතමයන්ගේ අවශේෂ ගොඩගැනීමේදී ඒවාට සලකන ආකාරය වේ. දේශීය පුද්ගලයන්ට ඉතා වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමින් යුත් ස්ථාන කැණිමෙන් ලබාගන්නා පුරා වස්තුන් කෞතුකාගාර වල තැන්පත් කිරිමේදි හා විකිණිමේදී ගෞරවනීය ක්‍රම අනුගමනය කිරීම පිළිබඳව බටහිර ජාතීන්ගේ අවධානය යොමු වෙමින් පවති. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ NAGPRA නීති මාලාව මෙයට නිදසුනකි. මෙය ඓතිහාසික සොහොන් බිම් වලට පමණක් නොව පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේ සොහොන් බිම් සංවර්ධන කාර්යයන් සඳහා යොදාගැනිණි. එහි පැවතුන ශරීර අවශේෂ ගොඩගෙන ඉවත් කිරීමේදී එම සොහොන් බිම් වල වැළලුනු අයගේ ඥාතින් විසින් ඒ සියල්ල දකින ලදී.

ජ්‍යාතන්තර පුරාවස්තු වෙළෙඳාම පිළිබඳව ද (මෙය නවීන පුරාවිද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ නොවුවද) ආචාර ධර්ම පිළිබඳව ගැටළු මතු වි ඇති අතර, එයට හේතුව පුරාවස්තූන්ගේ අයිතිය පිළිබඳව ඇතිව තිබෙන ගැටළුවයි. පුරාවස්තු ආනයනය කරන වෙළෙඳපොලවල් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානවලට හානි කිරීමට පෙළඹෙති.

පුරාවිද්‍යාත්මක කරුණු දේශපාලනික වාසි සඳහා යොදා ගනිමින් ජාතිවාදය හ යුද ආක්‍රමණ සාධාරණිකරණය කිරීම පිළිබඳවද ගැටළු මතුව පවති. මෙය සඳහා ප්‍රකට නිදසුනක් වන්නේ ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් විසින් කලාපය පුරා පැතිරුන ආර්ය සංස්කෘතියක සාක්ෂි සෙවිම සඳහා මධ්‍යම යුරෝපයේ කරන ලද කැණිම්ය.
බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයෝ රජයට හෝ රජයේ අනුමැතිය ලැබු ආයතන වල සේවය කරන අතර සියල්ලෝම නීති වලට යටත් වෙති. මෙම නීති පද්ධතිය යම් මට්ටමකට පුරාවිද්‍යා අවශේෂ පිළිබඳ උනන්දුව හා ආර්ථික දියුණුව යන කරුණු දෙකෙන්ම යුක්තය. St. Pancras දුම්රිය මාර්ගය තැනීමේදි සිදුකරන ලද පොළොව කැණීම් ගැටළුවකට තුඩු දුන් අතර එම සැලැස්ම හා ව්‍යාපෘතිය පවත්වාගෙන යාමේදී පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම නොසැලකූ බවට චෝදන එල්ල විය.

පුරාවිද්‍යාවේ මතුවන තවත් ගැටළුවක් වන්නේ ‍මෙම පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන කැණීමට ලක් කිරීම අනිවාර්යයද යන්නයි. ( ඉන්පසු එම ස්ථාන විනාශයට පත්වේ) අනාගත පරපුරට මෙම ස්ථාන කැණීමෙන් තොරව ආරක්ෂා කිරිම් මඟින් වඩා උසස් තාක්ෂණයකින් තවත් දැනුම ලබා ගැනීමට හැකිය. PPG 10 වැනි සමහර පුරා විද්‍යාත්මක නීති පද්ධති වලට අනුව යම් පුරාවිද්‍යාත්මක ප්‍රදේශයක් කැණීමට ලක් කළ යුත්තේ එම ප්‍රදේශ වෙනත් ක්‍රමයකින් විනාශ මුඛයට පත් වීමට ආසන්න නම් පමණි.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව