පලාවු

පලාවු නිල වශයෙන් පලාවු ජනරජය, බටහිර පැසිෆික් සාගරයේ ඕෂනියා හි මයික්‍රොනීසියා උප කලාපයේ පිහිටි දූපත් රටකි. පලාවු ජනරජය දූපත් 340 කින් පමණ සමන්විත වන අතර කැරොලයින් දූපත් සමූහයේ බටහිර කොටස වන අතර, නැගෙනහිර සහ මධ්‍යම කොටස් මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපද සාදයි.

එහි මුළු භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 466 (වර්ග සැතපුම් 180) වන අතර, එය ලෝකයේ දහසයවන කුඩාම රට වේ. වැඩිම ජනගහනයක් වෙසෙන දූපත වන්නේ කොරෝර් වන අතර, එහි වැඩිම ජනගහනයක් වෙසෙන නගරය ද එම නමින්ම හැඳින්වේ. අගනුවර වන න්ගෙරුල්මුඩ්, මෙලෙකෙයොක් ප්‍රාන්තයේ, විශාලතම දූපත වන බබෙල්ඩාඕබ් හි පිහිටා ඇත. පලාවු උතුරින් ජාත්‍යන්තර ජල සීමා, නැගෙනහිරින් මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපද, දකුණින් ඉන්දුනීසියාව සහ වයඹින් පිලිපීනය සමඟ සමුද්‍රීය දේශසීමා බෙදා ගනී.

ක්‍රි.පූ. වසර 3,000 කට පමණ පෙර සමුද්‍රීය අග්නිදිග ආසියාවෙන් සංක්‍රමණය වූවන් විසින් මෙම රට මුලින්ම ජනාවාස වී ඇත. පිලිපීන වෙරළ තීරයේ සමර්හිදී නැව් අනතුරකට ලක් වූ පලාවු ජාතිකයන් කණ්ඩායමක් විසින් ලබා දුන් විස්තරයක් මත පදනම්ව බොහීමියානු මිෂනාරි පෝල් ක්ලයින් විසින් පලාවු ප්‍රථම වරට යුරෝපීය සිතියමක ඇඳ ඇත. 1885 දී පලාවු දූපත් ස්පාඤ්ඤ නැගෙනහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි කොටසක් බවට පත් විය. 1898 දී ස්පාඤ්ඤ-ඇමරිකානු යුද්ධයෙන් ස්පාඤ්ඤයේ පරාජයෙන් පසුව, 1899 දී ජර්මානු-ස්පාඤ්ඤ ගිවිසුමේ කොන්දේසි යටතේ දූපත් ජර්මනියට විකුණන ලද අතර, ඒවා ජර්මානු නව ගිනියාවේ කොටසක් ලෙස පාලනය විය.

පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, දූපත් ජාතීන්ගේ සංගමය විසින් ජපන් පාලනයට යටත් වූ දකුණු මුහුදේ මැන්ඩේට් හි කොටසක් බවට පත් කරන ලදී. දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර, මරියානා සහ පලාවු දූපත් ව්‍යාපාරයේ කොටසක් ලෙස ඇමරිකානු සහ ජපන් හමුදා අතර ප්‍රධාන පෙලෙලියු සටන ඇතුළු ගැටුම් ඇති විය. අනෙකුත් පැසිෆික් දූපත් සමඟ පලාවු 1947 දී එක්සත් ජනපද රජය යටතේ පැවති පැසිෆික් දූපත් භාරකාර ප්‍රදේශයේ කොටසක් බවට පත් කරන ලදී. 1978 දී මයික්‍රොනීසියාවේ ෆෙඩරේටඩ් ජනපදවලට සම්බන්ධ වීමට විරුද්ධව ජනමත විචාරණයකදී ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුව, දූපත් 1994 දී එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් ඇසුර පිළිබඳ සංයුක්තයක් යටතේ පූර්ණ ස්වෛරීභාවය ලබා ගත්තේය.

දේශපාලනිකව, පලාවු යනු එක්සත් ජනපදය සමඟ නිදහස් ඇසුරක් සහිත ජනාධිපති ජනරජයකි, එය ආරක්ෂක, අරමුදල් සහ සමාජ සේවා සඳහා ප්‍රවේශය සපයයි. ව්‍යවස්ථාදායක බලය ද්වි-මණ්ඩල පලාවු ජාතික කොංග්‍රසය තුළ කේන්ද්‍රගත වී ඇත. පලාවුහි ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් සංචාරක ව්‍යාපාරය, ස්වයංපෝෂිත කෘෂිකර්මාන්තය සහ මසුන් ඇල්ලීම මත පදනම් වන අතර, දළ ජාතික නිෂ්පාදනයෙන් (GNP) සැලකිය යුතු කොටසක් විදේශ ආධාර වලින් ලැබේ. රටේ නිල මුදල් ඒකකය ලෙස එක්සත් ජනපද ඩොලරය භාවිතා කරයි. දූපත්වල සංස්කෘතිය මයික්‍රොනීසියානු, මෙලනීසියානු, ආසියානු සහ බටහිර අංග මිශ්‍ර කරයි. ජනගහනයෙන් බහුතරය වන ජනවාර්ගික පලාවු ජාතිකයන් මිශ්‍ර මයික්‍රොනීසියානු, මෙලනීසියානු සහ ඔස්ට්‍රොනේසියානු සම්භවයක් ඇත. ජනගහනයෙන් කුඩා කොටසක් ජපන් සම්භවයක් ඇත. රටේ නිල භාෂා දෙක වන්නේ පලාවුආන් (ඔස්ට්‍රොනේසියානු භාෂා පවුලේ සාමාජිකයෙකි) සහ ඉංග්‍රීසි වන අතර, ජපන්, සෝන්සොරොලීස් සහ ටෝබියන් ප්‍රාදේශීය භාෂා ලෙස පිළිගැනේ.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
මුල් ඉතිහාසය
ස්පාඤ්ඤ යුගය
සංක්‍රාන්ති යුගය
එක්සත් ජනපද යුගය
ස්වාධීනත්වය
දේශපාලනය සහ රජය
විදේශ සබඳතා
පරිපාලන අංශ
සමුද්‍රීය නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම
දේශපාලන ආර්ථිකය
භූගෝලය
දේශගුණය
පරිසරය
මෝර අභයභූමිය
ආර්ථිකය
සෞඛ්‍ය සේවා

පලාවුට ඇඳන් 80කින් යුත් රෝහලක් වන බෙලාවු ජාතික රෝහල සේවය සපයයි. සමහර වෛද්‍ය විශේෂතා සඳහා පලාවුහි එවැනි විශේෂිත සත්කාර නොමැති අතර, ඒ සඳහා තායිවානය, පිලිපීනය හෝ හවායි හි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට සිදුවේ. පලාවුහි චර්ම රෝග විශේෂඥයන් හෝ අක්ෂි වෛද්‍යවරුන් (ඇස් විශේෂඥයන්) නොමැත. දියවැඩියා අක්ෂි රෝග සඳහා VEGF ඖෂධ ලබා දිය නොහැකි බැවින්, සංචාරය කරන ඇමරිකානු අක්ෂි වෛද්‍යවරුන් විසින් ලේසර් සැත්කම් සිදු කරනු ලැබේ. බෙලාවු ජාතික රෝහලට ඇතැම් මොළයේ රුධිර වහනයන් සඳහා ප්‍රතිකාර කළ නොහැකි අතර, ඒ සඳහා තායිවානයට හදිසි ගුවන් මගින් රැගෙන යාම අවශ්‍ය වේ.
ප්‍රවාහනය
ජන විකාශනය
භාෂා
ආගම
සංස්කෘතිය
සාම්ප්‍රදායික රජය
පුවත්පත්
ක්‍රීඩා
අධ්‍යාපනය

වයස අවුරුදු 16 දක්වා ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය වේ. පාසල් පද්ධතියට රාජ්‍ය (පලාවු උසස් පාසල ඇතුළුව) සහ පෞද්ගලික ආයතන මෙන්ම පලාවු ප්‍රජා විද්‍යාලයේ ලබා ගත හැකි අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍ර කිහිපයක් ද ඇතුළත් වේ. තවදුරටත් උපාධි, පශ්චාත් උපාධි සහ වෘත්තීය වැඩසටහන් සඳහා, සිසුන් ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදයේ තෘතීයික අධ්‍යාපන ආයතනවලට ඇතුළත් වීමට විදේශගත වේ. පලාවු විසින් සැන් ඩියේගෝ ප්‍රාන්ත විශ්වවිද්‍යාලය සහ දකුණු පැසිෆික් විශ්වවිද්‍යාලය හරහා දුරස්ථ අධ්‍යාපන අවස්ථා ද සපයයි.
සටහන්


යොමු කිරීම්