JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Nangomba

Nangomba ni kata ya Wilaya ya Nanyumbu katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania, yenye postikodi namba 63601.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,785 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,178 waishio humo.

Nangomba inapitiwa na barabara ya A19 na hapa inaanza njia ya kwenda Msumbiji kupitia Daraja la Umoja.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Nanyumbu
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Nanjota

Nanjota ni kata ya Wilaya ya Masasi katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,151 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,094 waishio humo.

Jina Nanjota limetokana na neno "Njota" na huu ni msamiati wa lugha ya Kiyao wenye maana ya "kuwa na kiu".
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Masasi
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Mchauru

Mchauru ni kata ya Wilaya ya Masasi katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,491 wanaoishi katika kaya 4,095. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,887 waishio humo.
Jiografia

Kijiji kiko katika latitudo ya -11.003 na longitudo ya 39.258 na kina mwinuko wa mita 242 juu ya usawa wa bahari.
Mto Mchauru

Mto huo ni tawimto la ukingo wa kushoto wa Mto Ruvuma, mdomo wake ukiwa karibu na kijiji cha Maparawe katika longitudo 11.141 kusini mwa longitudo 39.130 mashariki.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Masasi
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Wilaya ya Masasi

thumb|250px|Mahali pa Masasi (kijani) katika mkoa wa Mtwara.
Wilaya ya Masasi ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mtwara. Maeneo ya mji wa Masasi yalikuwa sehemu ya wilaya hii lakini tangu mwaka 2011 mji ulipata halmashauri yake kwa hiyo kama wilaya ya pekee.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 247,993

Masasi ni wilaya kubwa ya Mtwara; inapakana na Mkoa wa Lindi upande wa kaskazini, Mkoa wa Ruvuma upande wa magharibi na nchi ya Msumbiji upande wa kusini. Upande wa mashariki kuna mpaka na wilaya ya Newala.

Eneo la wilaya ni 4,429 km² linajumlisha asilimia 23 ya eneo lote la Mkoa wa Mtwara.

Kuna majimbo ya uchaguzi wa bunge mawili ambayo ni Lulindi na Masasi.

Vitengo vya chini ni tarafa 5, kata 22, vijiji 170 na vitongoji 986..
Uchumi

Wakazi walio wengi ni wakulima wadogo. Zao la biashara ni hasa korosho lenye soko zuri na mapato ya wakazi ni wastani TSHs 720,000 kila mmoja kwa mwaka 2010/11 . Mazao ya chakula ni pamoja na muhogo, mahindi, mpunga, mboga majani na matunda. Wengine hufuga mbuzi, ng'ombe, nguruwe na kuku.

Hakuna tasnia.
Marejeo

Jamii:Wilaya za Mkoa wa Mtwara
Émile Durkheim

thumb||Emile Durkheim
Émile Durkheim (15 Aprili 1858 – 15 Novemba 1917) alikuwa mtaalamu kutoka Ufaransa aliyeweka misingi ya sosholojia au sayansi ya jamii.

Aliunda mbinu za kuchunguza muundo wa jamii.
Maisha

Durkheim alizaliwa na mwalimu wa Kiyahudi katika jimbo la Lorraine.

Alisoma kwenye chuo cha École Normale Supérieure.

Aliingia katika utumishi wa serikali na tangu mwaka 1902 alikuwa profesa wa ualimu kwenye chuo kikuu cha Sorbonne, Paris.

Kutokana na kazi zake taasisi yake ilibadilishwa kuwa taasisi ya kwanza ya sayansi ya jamii duniani.
Viungo vya nje

* Maisha ya Émile Durkheim kwa Kiingereza


Jamii:Wanasayansi wa Ufaransa
Jamii:Elimu jamii
Adam Smith

thumb|right|Adam Smith

Adam Smith (16 Juni, 1723 - 17 Julai, 1790) alikuwa mwanafalsafa nchini Uskoti aliyeweka misingi kwa Sayansi ya Uchumi ya isasa.

Katika kitabu chake "Uchunguzi juu ya utajiri wa mataifa" (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) alieleza ya kwamba kama kila mtu ana nafasi ya kufuatilia faida yake ya binafsi ni afadhali kwa maendeleo ya taifa lote. Aliona njia hii kuwa afadhali kuliko serikali kupanga mambo ya uchumi kwa sababu kila mtu anajua mwenyewe mahitaji na uwezo wake. Aliona ya kwamba

Aliona ya kwamba msingi wa uchumi ni kazi ya watu inayoongeza thamani ya maliasili na arhi yenyewe. Kila mtu ana uwezo wa pekee na nafasi za pekee hivyo watu wanaelekea kuchagua sehemu ya nafasi zilizopo. Hii ni msingi wa ugawaji wa kazi mbalimbali kati ya watu. Nafasi ya kubadilishana mazao ya kazi kwenye soko huria inaleta matokeo bora kwa watu wote.

Nadharia hii imekuwa msingi wa falsafa ya ubepari lakini pia Karl Marx alitumia matokeo ya utafiti wa Smith kwa nadharia zake za usoshalisti.
Viungo vya Nje

* Wikisource page on Adam Smith
* Wealth of Nations from the Adam Smith Institute
* Works and Correspondence of Adam Smith from the Online Library of Liberty
* The Theory of Moral Sentiments at the Library of Economics and Liberty

Jamii:Wanafalsafa wa Uskoti
Jamii:Wanauchumi wa Uskoti
Tandahimba (kata)

Tandahimba ni kata ya Wilaya ya Tandahimba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63301.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,681 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,569 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,451 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tandahimba
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Mdimba Mnyoma

Mdimba Mnyoma ni kata ya Wilaya ya Tandahimba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,113 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,270 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,885 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tandahimba
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Milongodi

Milongodi ni kata ya Wilaya ya Tandahimba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania, yenye postikodi namba 63304.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,155 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,785 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,016 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tandahimba
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Shule

thumb|right|350px|Shule ya msingi ya Holy Child, Himo, [[Makuyuni (Monduli) - Tanzania.]]
thumb|right|350px|Shule ya msingi Kijiji|vijijini nchini [[Zambia.]]
Shule (kutoka Kijerumani: Schule; nchini Tanzania na Kenya, huko Zanzibar huitwa skuli kutoka Kiingereza "school") ni taasisi inayoongozwa na mfumo maalumu ambayo watu hufunzwa habari za elimu. Pia ni jina la majengo yake.

Leo hii katika nchi nyingi watoto na vijana wanatakiwa waende shule kujifunza mambo ya msingi ambayo watayahitaji kwa maisha yao ya baadaye.

Mambo hayo ni masomo. Kila somo lina fahamu zake tofauti katika kufundisha. Kwa mfano: kuandika, kusoma, na kuhesabu namba (hisabati).

Shule ni mahali ambapo watu hujifunza mambo mengi ambayo huwasaidia katika kuyakabili maisha hata kupata elimu juu ya jambo fulani. Elimu hiyo ndiyo itakayomsaidia kutatua jambo hilo.

Watu wengi husema kwamba elimu haina mwisho, wakimaanisha kuwa elimu inaweza kutolewa kwa watu wote bila kujali kama ni watoto, vijana, watu wazima hata wazee.

Pia unaweza ukasema kwamba elimu ni ufunguo wa maisha ukimaanisha kuwa elimu ndiyo kila kitu kwenye maisha ya mwanadamu kwa kuwa huwezi kutatua tatizo fulani bila kupata elimu juu ya tatizo hilo.

Watu wanaopatikana shuleni ni wa aina tatu: wanafunzi, walimu na wafanyakazi wengine wanaotunza majengo na vifaa.

Katika nchi nyingi masomo ya shule hupangwa kwa ngazi kufuatana na umri wa wanafunzi:
# Shule ya chekechea au vidudu au watoto wadogo chini ya umri wa miaka 6
# Shule ya msingi kuanzia umri wa miaka 6 kwa muda usiopungua 4 hadi 8
# Shule ya sekondari (huitwa pia "Shule ya upili") inayofuata baada ya shule ya msingi inawafunza wanafunzi hadi umri wa miaka 17, 18 au zaidi. Kwenye ngazi ya sekondari kuna mikondo mbalimbali inayoweka uzito kwa maeneo tofautitofauti ya elimu kadiri ya vipaji na uwezo wa wanafunzi.

Ngazi ya juu inayopatikana katika mfumo huu ni mtihani unaoandaa kwa kuingia katika ngazi ya juu ya elimu kwenye vyuo na Chuo Kikuu.

Kwa kawaida, mbali ya shule zinazoendeshwa na serikali, zipo nyingi zinazoendeshwa na dini na taasisi za binafsi.

Pamoja na hayo kuna shule zinazowalenga watu wazima au watu ambao hawakuendelea moja kwa moja katika elimu yao.

Nchi kadhaa huweka mkazo kwa shule ya ufundi inayolenga kuwapa wanafunzi wake elimu nzuri katika fani fulani ya biashara au ufundi.

Upatikanaji wa shule ni sehemu muhimu ya miundombinu wa kila nchi.


Jamii:Shule
Jamii:Elimu
Jamii:Majengo
Gianluca Ramazzotti

Gianluca Ramazzotti (amezaliwa tar. 22 Agosti 1970) ni mwigizaji wa filamu, vipindi vya televisheni, na mtengenzaji wa vibwagizo vya filamu kutoka nchini Italia.
Wasifu

Alihitimu elimu yake ya maigizo katika chuo cha Theater of Calabria, akafuatia na kozi kadhaa katika chuo cha Warsaw Theater, na vilevile mjini Paris katika chuo cha Theatre du Soleil. Alijiunga na Company of the Bagaglino, ambazo kazi zake nyingi zilikuwa zikiongozwa na Pier Francesco Pingitore. Akiwa huko alipata kushiriki katika vipindi vya televisheni na filamu zilizokuwa zinatayarishwa na kampuni hiyo.

Mbali na uzoefu wake wa kushiriki katika Bagaglino, pia alipata kucheza katika mfululizo wa Vivere na Un posto al sole, na pia alishiriki katika mfululizo wa tamthilia ya Il Papa Buono, ya Ricky Tognazzi.

Pia anafanya kazi kama mtangazaji wa redio na mtengenezaji wa vibwagizoref.

Akiwa kama mwigizaji, alipata kucheza jina la Bojetto katika muziki wa vichekesho wa Rugantino.

Gianluca Ramazzotti, anazungumza lugha ya Kifaransa, Kiingereza, na Kihispania kwa ufasaha kabisa.
Filamu

Maigizo shirikishi

* I Promessi Sposi un musical
* Intrichi d’amore
* La scuola delle mogli
* Soldati a Inglostadt
* Ifigenia in Aulide
* A qualcuno piace caldo
* La notte
* Il gatto che scoprì l’America
* La farina del diavolo
* Scanzonatissimo Gran Casinò
* Babbo Natale è uno Stronzo…
* Dark! Tornerò prima di mezzanotte
* Il Vantone
* Lei
* I tre processi
* E Ballando Ballando
* Il Decamerone
* Il re muore
* Rugantino
* Se devi dire una bugia dilla grossa
* Cyrano
* Boeing-Boeing
* Romolo & Remolo
* La Donna in nero
* Destinatario Sconosciuto
* Il giro del mondo in 80 risate
* Sempre meglio che lavorare (one man Show)
* Il Mago di Oz
* Un pezzo di pazzo
* Prime donne alle primarie
* Uomini all’80%
* Va tutto storto!
* E io pago!
* Complici
* Gabbia di matti
* Destinatario sconosciuto (also director)
* Va tutto storto
Televisheni

* Vivere
* Un posto al sole
* Anni 60
* Distretto di polizia
* Giornalisti
* La squadra
* Tequila e Bonetti
* Il Papa buono
* Miconsenta
* Con le unghie e con i denti
* Barbecue
* Passaparola
* Domani è un'altra truffa
* Torte in faccia
* Punto e a capo (guest)
* E io pago!
* Edizione Straordinaria (satirical TV news, Demo Mura)
* Seven Show 2007
* Vita da paparazzo
* Gabbia di Matti
Marejeo
Viungo vya Nje

* Official website
*


Jamii:Waliozaliwa 1970
Jamii:Waigizaji filamu wa Italia
Jamii:Watu walio hai
Hela

Hela ni jina kwa pesa lililo kawaida katika Tanzania. Asili ya neno ni lugha ya Kijerumani. "Heller" ilikuwa kitengo cha pesa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani au Tanzania bara kuanzia 1904 hadi 1918. Waingereza baada ya kuchukua utawala wa koloni walibadilisha sarafu kuwa shilingi na senti lakini jina la "hela" lilibaki kwa ajili ya pesa kwa jumla.

thumb|200px|Heller ya 1913 (mbele)
thumb|200px|Heller ya 1913 (nyuma)
Heller ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani

Tangu 1904 serikali ya Ujerumani ilichukua wajibu wa kutoa pesa kwa koloni yake katika Afrika ya Mashariki iliyojumlisha Tanzania bara pamoja na Rwanda na Burundi. Hadi mwaka ule Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki iliendelea kutoa sarafu yake iliyokuwa rupie 1 yenye pesa 64. Serikali ilipochukua jukumu hii iliamua kuendelea na rupie lakini ilibadilisha vitengo vyake vidogo kuwa Heller 100. Heller iliwahi kuwa pesa ndogo ya kihistoria katika Ujerumani lakini haikutumiwa tena tangu maungano ya Ujerumani mwaka 1871 na kuanzishwa kwa pesa ya kitaifa ya Mark na Pfennig.

Sarufi za Heller za Afrika ya Mashariki zilionyesha upande wa mbele neno "Heller" na namba ya thamani yake; upande wa nyumba ilikuwa na taji la Kaisari, maneno ya "Deutsch Ostafrika" (Afrika ya Mashariki ya Kijerumani) na mwaka wa kutolewa.

Heller ya Afrika ya Mashariki ilitolewa kwa sarufi za
* 1/2 Heller (bronzi)
* 1 Heller (bronzi)
* 5 Heller (shaba)
* 10 Heller (nikeli)
Heller za Ulaya

Asili ya pesa iliyoitwa "heller" ni mji wa Kijerumani wa Hall inayoitwa leo Schwäbisch Hall. Kule sarafu za fedha zilitolewa tangu mwaka 1288 zilizosambaa haraka zikaitwa "Haller" au "Heller" kutokana na jina la mji. Polepole kiasi cha fedha ndani ya sarafu kilipungukiwa hadi kuwa sarafu ya shaba yenye thamani ndogo.

Heller iliendelea kuwa sarafu ndogo ya kawaida (kama senti) katika Ujerumani hadi mwaka 1873 ilipofutwa baada ya kuanzishwa kwa fedha mpya ya Mark na Pfennig. Austria-Hungaria iliendelea kuitumia kama sarafu ndogo ya Krone hadi mwisho wa dola hili. Chekoslovakia kama nchi mojawapo iliyotokana na Austria-Hungaria ilikuwa nchi ya pekee kuendelea na sarafu hii kwa jina "haler". Baada ya kugawiwa kwa Chekoslovakia kuwa nchi mbili za Ucheki na Slovakia zote mbili zilkuwa na haler hadi kujiunga na Euro.

Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Jamii:Pesa
The Lost Boyz

The Lost Boyz lilikuwa kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini South Jamaica, Queens, New York, Marekani. Kundi lilikuwa likiongozwa na MC Mr. Cheeks, MC mdakiaji na promota Freaky Tah (1971–1999), DJ Spigg Nice, na Pretty Lou. Pia, wao ndiyo waanzilishi wa LB fam kutoka mjini South Jamaica, Queens.
Shughuli za sanaa

Muziki

Albamu
Single
Viungo vya Nje

* Allmusic page
* "Lifestyles Of The Rich & Shameless" music video


Jamii:Makundi ya hip hop ya Marekani
Jamii:New York City
Lord Tariq na Peter Gunz

Lord Tariq na Peter Gunz lilikuwa kundi la marapa wawili kutoka nchini Marekani, ambao ni Sean "Lord Tariq" Hamilton na Peter "Peter Gunz" Pankey. Mnamo mwaka wa 1996 washkaji hao walipata kuuza sura katika albamu ya Six ya kundi la Whodini katika wimbo wao wa "Can't Get Enough", na pia wakawasaidia kuandika nyimbo zingine mbili za katika albamu hiyo.

Kunako mwaka wa 1998, walipata kutoa single zao mbili na kubahatika kuingiza moja katika platinamu - "Deja Vu (Uptown Baby)" kibao ambacho kilishika nafasi ya 9 katika chati za Billboard Hot 100 Bora na kibao kilitoka katika albamu yao moja tu ya Make It Reign.

Albamu hiyo ilishirikisha marapa wakubwa kabisa kama vile Big Pun, Fat Joe, Sticky Fingaz, Kurupt na Cam'ron. Lakini kundi halikutoa kibao kingine tangu hapo na badala yake wakatawanyika baada ya muda mfupi. Mtoto wa Peter Gunz, Cory Gunz naye pia ni rapa.

Lord Tariq ana albamu ya kujitegemea iitwayo The Barcode, ambayo imemshirikisha Peter Gunz na mtoto wake Cory Gunz. Lord Tariq pia alishawahi kushirikiana na Jay-Z na Shaquille O'Neal mnamo mwaka wa 1998 katika wimbo uitwao "Analyze This".
Remix ya wimbo huo baadaye iliondolewa mistari ya Shaq's na badala yake ikawekwa ya Nas.
Albamu
Marejeo

*
Viungo vya Nje

*


Jamii:New York City
Legal Drug Money

Legal Drug Money ni albamu ya kundi la muziki wa hip hop la The Lost Boyz, ikiwa imeshirikisha wanachama kama vile Mr. Cheeks, Freaky Tah, DJ Spigg Nice na Pretty Lou. Alabmu imeshirikisha vibao vikali vitano ikiwa pamoja na wimbo kama "Renee", "Music Makes Me High", "Jeeps, Lex Coups, Bimaz & Benz", "Get Up" na "Lifestyles Of The Rich & Shameless". Makeke yao imeifanya alabmu kufikirika kama ni albamu ya hip hop ya juu sana kwa maiaka ya 90.

Albamu ilitunikiwa Dhahabu na RIAA mnamo tar. 7 Agosti ya mwaka wa 1996.
Orodha ya nyimbo
Albamu na Chati Ilizoshika
Single na Nafasi Zilizoshika
Ilolompya

ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51209.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,869 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,376 waishio humo.. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,857 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Izazi

Izazi ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51217.

Inaundwa na vijiji vitatu tu, yaani Izazi, Makuka na Mnadani, vyote vikiwa katika Bonde la Ufa kwenye bwawa la Mtera (ambalo likijaa kabisa liko mita 698.5 juu ya usawa wa bahari). Ndiyo sehemu ya chini zaidi katika Nyanda za Juu za Kusini Tanzania.

Siku hizi barabara inayopita kijijini ikiunganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, imetiwa lami.
Wakazi

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,764 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,281 waishio humo.

Upande wa dini, baada ya ile ya jadi, Waarabu waliohamia kutoka Yemen kwa ajili ya biashara na uwindaji wakati wa ukoloni wa Waingereza walileta Uislamu. Kuanzia mwaka 1953 Ukristo ulienea zaidi kwa juhudi za Wakatoliki, halafu za Waanglikana. Siku hizi mchanganyiko wa watu umezidisha pia wingi wa madhehebu.
Uchumi

Eneo ni kubwa sana na lenye rutuba lakini watu ni wachache hasa kutokana na uhaba wa mvua ambayo kwa kawaida inaishia milimita 300 kwa mwaka. Kwa sababu hiyohiyo kilimo kikuu ni cha mtama.

Muhimu zaidi kiuchumi ni ufugaji: utovu wa ndorobo ulivutia kwanza Wasagara kutoka wilaya ya Kilosa (mwisho wa karne XIX), halafu Wamasai kutoka Mkoa wa Arusha (mwanzo wa karne XX). Ni vigumu kusema kama Wahehe, watawala wa eneo hilo, walikuwa wanaishi huko kabla ya wote, au walihamia pamoja na Wasagara. Baada yao Wagogo wengi walihamia kutoka Mkoa wa Dodoma. Ndiyo makabila manne yaliyochangia zaidi mwanzo wa makazi.

Baada ya bwawa la Mtera kupatikana, uvuvi umekuwa kivutio kipya kwa watu kutoka Tanzania nzima, ingawa uwezekano wake unategemea wingi wa maji.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Kalenga

thumb|Ramani ya 1914 ya Kijerumani inaonyesha Iringa (iliyoundwa kama kituo cha Kijerumani na kuwa mji wa leo) pamoja "Alt-Iringa", inayojulikana leo kama Kalenga. Hii ilikuwa mji mkuu wa Mtemi Mkwawa.
Kalenga ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51201.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 11,491 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,963 waishio humo. Msimbo wa posta ni 51201.

Hadi mwanzo wa ukoloni Kalenga ilitwa pia "Iringa"; baada ya Wajerumani kuanzisha "Iringa Mpya" (Neu-Iringa) mahali pa mji wa leo, waliita mahali asilia "Iringa ya Kale" (Alt-Iringa).
Kalenga-Iringa na historia ya mtemi Mkwawa

thumb|320px|Ramani ya Kalenga - Iringa mnamo mwaka 1897 (mchoro unaonyesha shambulio la vikosi vya Schutztruppe ya Wajerumani)
thumb|320px|Fuvu la kichwa cha Mtemi Mkwawa katika makumbusho ya Kalenga.
Kalenga ilikuwa makao makuu ya Mtemi Mkwawa aliyeongoza upinzani wa Wahehe dhidi ya ukoloni wa Kijerumani katika miaka ya 1891 - 1896.

Huko Kalenga Mkwawa aliwahi kujenga boma imara ya mawe baada ya kujifunza kuhusu uenezi wa Wajerumani kutoka sehemu za pwani. Boma hii liliitwa Lipuli. Ujenzi ulianza mnamo 1887 ukachukua miaka minne. Mji wote ulijulikana kama "Iringa" maana jina hili linataja mahali palipozungukwa na ukuta.Kalenga-Iringa ilikuwa na sehemu mbili zilizotengwa na mto; upande wa kulia wa mto uliitwa "Unguja", upande wa kushoto "Bagamoyo". Mwaka 1891 kila sehemu ilikuwwa na msimamizi wake walioitwa Ngozingozi na Mtemiuma, waliuawa kwenye mapigano wa Lugalo.

Baada ya kushindwa kwa jeshi la Kijerumani la Schutztruppe katika mapigano ya Lugalo mwaka 1891, Wajerumani walirudi kwa nguvu zaidi wakashambulia Lipuli - Kalenga kwenye Oktoba 1894 kwa silaha kali kama mizinga na bombomu.

Mkwawa alifaulu kukimbia wakati wa kutekwa kwa boma akaendesha vita ya msituni hadi kujiua mwaka 1898 alipoona hatari ya kukamatwa ilhali alijeruhiwa vibaya. Inasemekana Wajerumani walikata kichwa chake na kutuma fuvu lake Ujerumani.

Baada ya kushindwa kwa Ujerumani katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, washindi, hasa Uingereza, walisisitiza fuvu lirudishwe: hivyo kuna fungu 246 katika Mkataba wa Versailles linalotaja fuvu la Mkwawa. Wajerumani walidai baadaye kuwa wanashindwa kulikuta, hivyo walichelewa hadi baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia wakati jeshi la Uingereza lilipokuwa na utawala juu ya sehemu ya Ujerumani ya kwamba Waingereza waliteua fuvu moja katika mkusanyiko wa Makumbusho ya Bremen na kulituma Tanganyika kama fuvu la Mkwawa.

Kalenga kuna makumbusho kwa heshima ya Mtemi Mkwawa na fuvu hilo linahifadhiwa humo tangu kurudishwa mwaka 1954.
Tanbihi
Marejeo

* *Glauning, Hans: Uhehe; Berlin, 1898 (Verhandlungen der Abteilung Berlin-Charlottenburg / Deutsche Kolonialgesellschaft, Electronic Edition Bremen : Staats- und Universitätsbibliothek, 2018, URN urn:nbn:de:gbv:46:1-15493)
*Nigmann, Ernst: Die Wahehe, ihre Geschichte, Kult-, Rechts-, Kriegs- und Jagd-Gebräuche; Berlin : Mittler, 1908; (Online hapa)


Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Jamii:Historia ya Tanzania
Kihorogota

Kihorogota ni kata ya tarafa ya Ismani, Wilaya ya Iringa Vijijini, katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51210.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,899 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,688 waishio humo.

Upande wa dini, wengi ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki, lakini pia Walutheri.

Ni eneo maarufu kwa kilimo hasa cha mahindi, ingawa ardhi imechoka kutokana na matumizi makubwa, hasa katika miaka ya 1950 na 1960, Ismani peke yake ilipokuwa inaweza kuzalisha kuliko Tanzania nzima.

Siku hizi barabara inayopita kijijini ikiunganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, imetiwa lami.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Magulilwa

ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania,yenye Postikodi namba 51202.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 15,205 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,639 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 26,327 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Malengamakali

ni kata ya tarafa ya Ismani, Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51218.

Vijiji vyake ni kama vileː Usolanga, Iguluba, Makadupa, Mkulula na Nyakavangala.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 9,394 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,917 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,597 waishio humo.

Ni eneo maarufu kwa kilimo hasa cha mahindi, ingawa ardhi imechoka kutokana na matumizi makubwa, hasa katika miaka ya 1950 na 1960, Ismani peke yake ilipokuwa inaweza kuzalisha kuliko Tanzania nzima.

Upande wa dini, wengi ni Wakristo, hasa Wakatoliki na Walutheri.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Mlowa (Iringa)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Mlowa (Makambako)

Mlowa ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51208.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 12,896 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,483 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Mseke

Mseke ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51204.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 14,131 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,868 waishio humo.

Mseke ina vijiji vya Tanangozi, Wenda, Sadani, Ugwachanya, Makota na Kaning'ombe. Huko Ugwachanya kuna eneo la kihistoria la Isimila penye mabaki mengi ya karahana za kutengeneza zana za mawe wakati wa Zama za Mawe.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini