JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Oreste Baratieri

thumb|right|Oreste Baratieri
Oreste Baratieri (Condino 13 Novemba 1841 – Vipiteno 7 Agosti 1901) alikuwa mbunge wa Italia, jenerali wa jeshi na gavana wa koloni la Eritrea aliyeongoza Waitalia katika mapigano ya Adowa waliposhindwa vibaya na Ethiopia.
Maisha

Baratieri alikuwa mwenyeji wa jimbo la Tirol, sehemu ya Dola la Austria-Hungaria, leo upande wa kaskazini wa Italia. Ubini wake asili ulikuwa wa Kijerumani, Baratter, lakini aliubadilisha.

Alishiriki katika mapigano ya vita vya maungano ya Italia chini ya Giuseppe Garibaldi miaka ya 1860 na 1861.

Mwaka 1891 alipewa cheo cha jenerali na kuwa mkuu wa jeshi la Italia katika Eritrea. Mwaka 1892 alipata kuwa pia gavana.

Baratieri aliongoza wanajeshi wake katika ushindi wa mapigano mbalimbali dhidi ya vikosi vya watemi na makabila ya Ethiopia.

Mwaka 1895 alipokea amri za serikali yake ya kushambulia Ethiopia baada ya Negus Menelik II kukana mkataba wa Wuchale.

Hapo Baratieri alitembelea Italia na kuwahutubia wananchi akiwaahidia atamleta Menelik kama mfungwa.

Mnamo Oktoba 1895 Baratieri alivuka mto Mareb na kuingia Ethiopia. Baada ya mapigano ya kwanza alijifunza kuhusu jeshi kubwa la Menelik, akaamua kusubiri hadi akiba za chakula cha Waethiopia ziishe. Lakini serikali ya waziri mkuu Francesco Crispi ilitaka kutangaza mapema ushindi, ili kunyamazisha upinzani wa ndani, hivyo iliamua kumtuma jenerali Baldissera kushika nafasi ya Baratieri.

Shinikizo hilo lilisababisha Baratieri ashambulie mara moja, ila katika mapigano ya Adowa wanajeshi 17,000 Waitalia na Waeritrea walipigwa vibaya na jeshi la Menelik, lenye wanajeshi kati 80,000 hadi 100,000. Waitalia walipoteza wanajeshi 10,000 waliokufa au kutekwa wafungwa na adui, pamoja na mizinga yote na bunduki 11,000. Wengine waliweza kukimbia na kujiokoa kwenda Eritrea.

Baratieri aliweza kujiokoa lakini alisimamishwa mbele ya mahakama ya kijeshi iliyoona ya kwamba alifanya makosa lakini hana hatia. Mwaka 1897 alijiondoa madarakani na kuchukua pensheni yake.

Aliishi katika Tirol ya Kiaustria alipoaga dunia tarehe 7 Agosti 1901 mjini Sterzing-Vipiteno.


Jamii:Waliozaliwa 1841
Jamii:Waliofariki 1901
Jamii:Wanasiasa wa Italia
Jamii:Historia ya Ethiopia
Jamii:Historia ya Italia
Jamii:Historia ya Eritrea
Yohane IV

thumb|250px|right|Yohana IV
Yohana IV (jina la awali: Dejazmach Kassay; 1831 - Metemma, Sudan, 10 Machi 1889) alikuwa Ras wa Tigray na Kaisari wa Ethiopia kati ya miaka 1872–1889.

Baada ya kumshinda Tekle Giyorgis II vitani, alimfuata Tewodros II katika kutawala juu ya majimbo yote ya Ethiopia. 1876 aliweza kuzuia mashambulio ya Misri dhidi ya Ethiopia. Aliuawa katika mapigano ya Metemna dhidi ya jeshi la Mahdi tarehe 10 Machi 1889. Kichwa chake kilikatwa na kuonyeshwa baadaye mjini Omdurman.


Jamii:Waliozaliwa 1831
Jamii:Waliofariki 1889
Jamii:Wafalme wa Ethiopia
Jimbo la Tigray

thumbnail|right|280px|Tigray, Ethiopia


Jimbo la Tigray (pia: Tigre) ni jimbo la Ethiopia ya kaskazini na sehemu za nyanda za juu.

Makao makuu ni Mekelle.

Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kitigre au Kitigrinya. Idadi kubwa hufuata Ukristo wa Waorthodoksi wa mashariki, lakini kuna Waislamu pia.

Waziri Mkuu wa Ethiopia Meles Zenawi alikuwa mwenyeji wa Tigray.

Mji muhimu wa kihistoria ni Aksum ambapo ni chanzo cha Ethiopia.

Mji wa Adowa upo Tigray vilevile. Mwaka 1896 uvamizi wa Italia ulishindikana katika mapigano ya Adowa.


!
Tigray
Mekelle

thumb
Mekelle ni mji mkuu wa jimbo la Tigray katika Ethiopia ya kaskazini. Iko takriban km 650 kaskazini kwa Addis Ababa. Idadi ya wakazi ilikadiriwa mwaka 2016 kuwa 441,991.

Kuna chuo kikuu kinachotoa masomo hasa ya kilimo na uchumi.
Historia

Mekelle ilianzishwa kama mji mkuu wa Kaisari Yohanne IV katika karne ya 19. Imeendelea kukua kuwa kitovu cha kiuchumi na kiutawala cha Tigray.
Tazama pia

* Orodha ya miji ya Ethiopia
Viungo vya Nje

* Ethiopian Treasures - The castle of Emperor Yohannes IV

Jamii:Miji ya Ethiopia
Jamii:Jimbo la Tigray
Msesewe

Msesewe ni kiambato cha pombe chenye ungaunga. Unatokana na mti unaoitwa msesewe.
Utengenezaji

Wapikaji pombe wanabandua magamba ya msesewe, wanaanika kwenye jua, wanayapigapiga mpaka yawe vipande vidogovidogo, ambavyo hupelekwa mashineni kwa kusaga na kuwa katika hali ya unga.
Utumiaji

Baada ya pombe kupikwa, unga wa msesewe huongezwa ili kuzidisha ukali wa pombe na pia kuweza kuweka pombe hiyo kukaa kwa muda mrefu. Msesewe hufanya kazi kwa muda wa saa sita tu, pale inapokuwa imepikwa na pombe.
Mtori

thumb|Mtori
Mtori ni chakula ambacho kinapendwa na Wachagga wengi nao hupenda kukila hasa wakati wa usiku. ingawa leo mijini wengi hupendelea kula wakati wa asubuhi zaidi. Na vilevile ni chakula cha wagonjwa, hasa wale wasioweza kula chakula kigumu. Chakula hiki cha mtori kina asili ya Arusha, Tanzania.
Matayarisho ya Mtori

*Ndizi laini au ndizi ng'ombe
*Nyama hasa ya utumbo
*Sowe (inatokana na viazi vyenye asili ya magimbi) au viazi mviringo
*Vitunguu
*Supu ya nyama
*Chumvi
Utengenezaji

Nyama hupikwa mpaka kuwa laini na pia kupata supu ambayo itatumika wakati wa kuponda ndizi. Pia ndizi hupikwa pamoja na vitunguu na nyanya mpaka kuwa laini kabisa. Baada ya hapo maji yakikauka ndizi hizo hupondwa pondwa mpaka kuwa kama ugali. Sasa supu iliyobaki kwenye nyama inachanganywa na ndizi zilizopondwa mpaka kupata kitu kama uji ambao ni mtori, tayari kwa matumizi hasahasa ikiwa bado moto.
Marejeo

Jamii:Mapishi
Kitawa

Kitawa ni aina ya chakula.
Utayarishaji

*Maziwa ya mgando
*Ndizi ng'ombe
*Magadi
Utengenezaji

Ndizi humenywa na hukatwakatwa vijipande vidogo, hupikwa karibu na kuiva, huongezwa magadi vinapikwa vyote na kuiviana. Hupondwapondwa na kuwa laini kama ugali. Baada ya hapo huwekwa maziwa ya mgando, hukorogwa kwa kifaa kiitwacho kipekecho na kuwa laini kwa ajili ya matumizi.
Matumizi

Chakula hiki hupewa wanawake wakati wa uzazi, vijana wakati wa unyago, na wagonjwa. Chaweza kutumika kwa watu wa kawaida au watoto.
Muammar al-Gaddafi

Amiri Muammar al-Gaddafi (kwa Kiarabu:معمر القذافي Mu‘ammar al-Qadhāfī) alikuwa kiongozi wa taifa la Libya.
Maisha

Alizaliwa katika familia ya mabedawi (wafugaji wa kuhamahama) mnamo mwaka 1942.

Baada ya masomo ya sheria kwenye chuo kikuu cha Libya alijiunga na jeshi mwaka 1963 akasoma kwenye chuo cha kijeshi cha Sandhurst (Uingereza) mwaka 1965.

Tarehe 1 Septemba 1969 pamoja na maafisa wenzake alipindua serikali ya mfalme Idris I na kutangaza Jamhuri ya Kiarabu ya Libya.

Ingawa hakuwa na cheo rasmi aliendelea kutawala nchi yake akiitwa "Kiongozi wa mapinduzi ya 1 Septemba ya Jamahiriya ya Ujamaa ya watu ya Kilibya-Kiarabu".

Hatimaye akapinduliwa mwenyewe tarehe 23 Agosti 2011, na kuuawa tarehe 20 Oktoba 2011.


Jamii:Watu wa Libya
Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Waliofariki 2011
Jamii:Viongozi wa Afrika
Idris I wa Libya

thumb|110px|
Idris I (kwa Kiarabu: إدريس الأول idris-al-auwwal) (12 Machi 1890 - 25 Mei 1983) alikuwa mfalme wa kwanza na wa mwisho wa Libya kati ya miaka 1951 na 1969.

Jina lake la kiraia lilikuwa Muhamad Idris bin as-Sayyid ibn Muhamad as-Senussi (kwa Kiarabu: محمد إدريس بن السيد المهدي ابن محمد السنوسي ). Alikuwa mjukuu wa Muhamad ibn Ali as-Senussi aliyeanzisha jumuiya ya Wasufi wa Senussi. Muhamad alirithi cheo cha babu yake. Alikubaliwa kama Emir wa Cyrenaika na Uingereza na Italia baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baada ya Italia kuvamia Libya (1911) aliongoza vita vya porini.

Tangu mwaka 1951 aliongoza taifa jipya la Libya. Mwaka 1969 alipinduliwa na wanajeshi chini ya uongozi wa Muammar al-Gaddafi. Alikufa Misri uhamishoni mwaka 1983.
Viungo vya Nje

I
I
Muhimbili

thumb|Muonekano wa Chuo kikuu Muhimbili
Muhimbili ni mahali maarufu jijini Dar es Salaam na nchini Tanzania kwa jumla, hasa kutokana na hospitali na chuo kikuu vinavyopatikana huko. Ipo barabara ya Umoja wa Mataifa mtaa wa Upanga Magharibi.
Historia

Chanzo cha Muhimbili ni Hospitali ya Sewa Haji iliyoanzishwa mwaka 1897 na mfanyabiashara Sewa Haji Paroo kutoka Bagamoyo aliyegharimia ujenzi na kuiachia mali ya kutosha kuiendesha katika wosia wake. Iliendeshwa na serikali ya kikoloni ya Kijerumani kutokana na mali hiyo.

Mwaka 1919 ilikabidhiwa mikononi mwa serikali ya kikoloni ya Waingereza walioendelea kuiendesha kama hospitali kwa Waafrika. Mwaka 1956 majengo yaliongezeka yaliyofunguliwa rasmi kama "Dar Es Salaam General Hospital" na Margaret binti wa mfalme wa Uingereza na muda mfupi baadaye ilipokea jina la "Princess Margaret Hospital".

Baada ya uhuru ilipata jina la "Muhimbili", ambalo limetokana na neno la Kizaramo "mibili" likimaanisha kiungo cha mtoto tumboni na mama yake (plasenta) Hospitali ilipoanza Wazaramo walisema "Hapo ndipo wanawake wanapokwenda kuacha mibili yao". Neno Muhimbili likazaliwa hivyo, nalo ladumu hadi leo.

Chuo kikuu cha Muhimbili kilianzishwa mwaka 1963: kilifunguliwa kama "Chuo cha Afya Dar es Salaam" ndani ya hospitali iliyoitwa awali Princess Margaret Hospital na wanafunzi 10 waliofuata kozi za uganga au upasuaji.

Mwaka 1968 kikafanywa ni kitengo cha tiba katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.

Tangu 2007 imeandikishwa kama Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi cha Muhimbili (kwa Kiingereza: Muhimbili University of Health and Allied Sciences; kifupi: MUHAS).

Leo hii Muhimbili ina shule ya madaktari, wauguzi, mafamasia, waganga wa meno, maafisa afya mazingira, maafisa mazingira na elimu ya juu ya afya.
Marejeo
Viungo vya nje

* Wavuti ya chuo


Jamii:Dar es Salaam
Wahaya

Wahaya ni kabila la watu linalopatikana katika Mkoa wa Kagera, Kaskazini Magharibi mwa Tanzania, kandokando ya Ziwa Victoria hadi mpakani kwa Uganda. Lugha yao ni Kihaya.

Kabila hilo ndilo linalojulikana kuliko yote ya mkoa wa Kagera, ila ndani yake kuna vijikabila vidogovidogo, kama vile Waziba wa Kiziba, Wahamba wa Muhutwe, Wayoza wa Kyamutwara (eneo hili linaunganisha Manispaa ya Bukoba) Wakala wa Maruku na Waendangabo wa Bugabo, Wanyaiyangilo wa Muleba, Wasubi wa Biharamulo, Walongo wa Geita. Wengine huwafananisha na Wanyambo wa Karagwe na Kyerwa. Lakini kimsingi ni makabila mawili tofauti yenye ukaribu: hutofautiana kuanzia historia Yao, lafudhi mpaka majina ya vitu.

Tofauti kati ya vijikabila zinatambulika kutokana na mabadiliko madogo madogo tu ya maneno na pia lafudhi ya Kihaya ya hiyo sehemu, chakula, ngoma za asili, majina ya asili.

Mfano: Viazi vitamu (Kiswahili) = ebitakuli (Kiziba) = enfuma (Kihamba, Kiyoza na Kinyaihangilo).

Wahaya ni maarufu kwa uzalishaji wa ndizi na kahawa. Ni kabila ambalo hupenda sifa, kujisifu na kusifiwa. Pia kabila hilo halitasahaulika kwa jinsi walivyopata shida mwaka 1978 kutokana na vita vya Kagera.

Elimu: kuingia kwa wamisionari katika karne ya 19 ambao walianzisha shule nyingi za awali na za kati ambapo ilibidi mtu abatizwe ili aweze kupata elimu. Wazazi wengi walipeleka watoto wao kubatizwa na hapo kukaanza mvutano, sababu wamisionari walikuwa Wakatoliki kutoka Ufaransa na Uswisi na Walutheri kutoka Ujerumani na Uholanzi. Ndipo kukaanza mashindano ya kuanzisha shule nyingi ili kupata waumini wengi.

Wamisionari pia wakawa mstari wa mbele kufungua hospitali nyingi kila wilaya na vyuo vya ufundi.

Ndiyo maana maeneo hayo ya Kagera elimu ni ya juu kwa wakazi wake na huduma za afya kuliko mikoa jirani. Na kilimo cha kahawa kiliwapa wenyeji fedha za kujenga nyumba bora na kupeleka watoto wao kwenye elimu ya juu zaidi. Pia kulianzishwa chama cha ushirika cha mkoa ambacho kilianzisha shule za watoto wa wakulima kuwasomesha na kutoa mikopo. Eneo hilo lilizidi kurutubishwa kushinda maeneo mengine mengi ya nchi kutoa Uchagga.

Pia wamisionari walianzisha shule za utawa, seminari na chuo cha kutoa mapadri wao wenyewe.


Jamii:Makabila ya Tanzania
Jamii:Mkoa wa Kagera
Abushiri ibn Salim al-Harthi

Abushiri ibn Salim al-Harthi alikuwa kiongozi wa upinzani dhidi ya ukoloni wa Wajerumani katika maeneo ya Pangani na pwani ya Tanzania ya leo mnamo 1889.

Alikuwa mfanyabiashara na mwenye mashamba ya miwa karibu na Pangani.

Mnamo Agosti 1889 aliongoza upinzani dhidi ya utawala wa Shirika la Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki katika eneo la Pangani.

Baada ya miezi ya mapambano (taz. vita ya Abushiri) alikamatwa na hatimaye kunyongwa na Wajerumani tarehe 16 Desemba 1889.
Marejeo

*Glassmann, J.: Bushiri bin Salim, makala katika Dictionary of African Biography, ed. Emmanuel Kwaku Akyeampong & Steven J. Niven, uk. 13f, ISBN-13: 978-0195382075, ISBN-10: 0195382072
* Pugu hadi Peramiho - kimehaririwa na P. Gerold Rupper, OSB, BPNP, Peramiho 1988, ISBN 9967 67 031 1


Jamii:Waliofariki 1889
Jamii:Watu wa historia ya Tanzania
Jamii:Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Ukosoaji wa dini

Ukosoaji wa dini ni mtindo wa kitaalamu wa kuchungulia matamshi ya dini, mafundisho yake na hali yake halisi kwa misingi ya akili ya binadamu bila ya kukubali ukweli wa imani yake, kama matamshi, mawazo na maandiko ya kibinadamu.

Kuna aina na ngazi nyingi za ukosoaji kama vile:
* kuanzia wasiwasi kama mapokeo na desturi ni za kweli au kama watumishi wa dini husika waliongeza au kupunguza ujumbe wake
* kuona wasiwasi kama akili na imani ya kidini zinaweza kwenda pamoja
* kudai uhusiano wa karibu kati ya mahitaji ya jamii, siasa au uchumi na mabadiliko katika dini
* kuona dini ni itikadi ya kibinadamu tu kama mawazo yote mengine
* kukosoa mafundisho ya kale yasiyolingana na wakati lakini yapo katika amri za msingi za dini mbalimbali

na nyingine nyingi.

Ukosoaji wa dini unapatikana kwa namna mbalimbali hata ndani ya jumuiya za kidini, k.mf.:
* mafundisho ya Biblia na ya Korani yanakosoa dini za mataifa za miungu mingi
* Ubuddha ni aina ya dini isiyohitaji dhana ya Mungu
* Uyahudi na Uislamu ni dini ambazo zina wafuasi wasioweza kuamini tena mafundisho ya imani lakini wanajitazama bado kama Waislamu au Wayahudi kwa kuona jumuiya hizo ni za kijamii hata bila ya imani yenyewe. Huwa wanaangaliwa kama wazushi au wasaliti lakini wapo.
* Ukosoaji mkali katika Ulaya ulianzishwa mara nyingi na watu wenye elimu ya Ukristo kama vile Ludwig Feuerbach, Karl Marx na Nietzsche.


Jamii:Dini
Jamii:Falsafa

ru:Религия#Критика религии
zh:宗教#宗教的批判
Juma

Juma (kutoka neno la Kiarabu) au wiki (kutoka Kiingereza "week") ni kipindi cha siku saba. Kila siku ina jina lake.

Katika mwaka wa kalenda ya Gregori mna majuma 52 pamoja na siku moja au mbili za ziada. Hesabu ya majuma inaendelea mfululizo bila ya kuanza upya wakati wa mwaka mpya.

Ufuatano wa majuma haulingani na mgawanyo mwingine wa wakati kwa njia ya miezi au mwaka.
Mapokeo ya Kiyahudi-Kikristo

Asili ya juma ni katika utamaduni wa kale wa Mashariki ya Kati tangu Babiloni. Imeenea duniani kote kupitia Biblia na desturi za Uyahudi na Ukristo.

Ufuatano wa siku katika mapokeo hayo huanza na Jumapili. Majina ya siku ni kama yafuatayo:
* Jumapili (Dominika)
* Jumatatu
* Jumanne
* Jumatano
* Alhamisi
* Ijumaa
* Jumamosi (Sabato)

Katika mwaka juma moja la Machi mwishoni au la Aprili linaadhimishwa na Wakristo wengi kama Juma kuu, ambapo wanaadhimisha matukio makuu ya imani yao kadiri ya historia ya wokovu, yaani mateso, kifo na ufufuko wa Yesu Kristo.

Siku za Jumamosi na Jumapili mara nyingi huitwa "wikendi" (kutoka Kiingereza: "weekend", yaani mwisho wa juma). Hata hivyo katika mapokeo hayo Jumapili ni mwanzo wa wiki mpya, si mwisho wake.
Majina ya siku kwa Kiswahili

Majina ya siku tano kwa Kiswahili ni ya namba zinazoanza kuhesabiwa baada ya siku ya Ijumaa (ambayo ni siku ya sala kuu katika Uislamu): Ijumaa - Jumamosi - Jumapili - Jumatatu - Jumanne - Jumatano.

Alhamisi na Ijumaa ni majina ya lugha ya Kiarabu inayofuata mapokeo ya Kiyahudi kuhusu majina ya siku.

Hivyo "Alhamisi" ina maana ya "siku ya tano" (baada ya Jumamosi inayoitwa "sabat" kwa Kiarabu, sawa kama "shabbat" kwa Kiebrania (lugha ya Wayahudi).

"Ijumaa" ni matamshi ya Kiswahili ya jina la Kiarabu la "jum'a" inayomaanisha "siku ya mkutano" (= ya kusali pamoja).


Jamii:Kalenda
Jamii:Vipimo vya wakati
Mwaka

thumb|Analemma ikionyesha mabadiliko ya nafasi ya jua katika kipindi cha mwaka
Mwaka ni kipindi cha takriban siku 365 katika Kalenda ya Gregori ambayo imekuwa kalenda ya kawaida kimataifa ikifuata mwendo wa jua.
Mwaka katika kalenda ya jua

Katika kalenda za jua mwaka unalingana na muda wa mzunguko mmoja wa dunia kwenye mzingo wake kuzunguka jua letu.

Muda kamili wa mzunguko huu ni siku 365.2425.

Kwa sababu hiyo kalenda ya Gregori inaongeza mwaka mrefu wa siku 366 katika utaratibu ufuatao:

* kila mwaka wa nne utakuwa na siku 366 badala ya 365 kwa kuongeza tarehe 29 Februari. Mifano: 1892, 1996, 2004, 2008, 2012
* kila mwaka ambao namba yake inagawiwa kwa 100 utakuwa na siku 365 (siyo 366 hata kama namba za miaka hii zinagawiwa kwa 4 pia!). Mifano: 1700, 1800, 1900, 2100
* kila mwaka ambao namba yake inagawiwa kwa 400 utakuwa tena na siku 366 (siyo 365 hata kama namba za miaka hii zinagawiwa kwa 100 pia!). Mifano: 1600, 2000, 2400, 2800
Miaka katika kalenda mbalimbali

Katika kalenda mbalimbali kuna mahesabu tofauti ya muda wa mwaka.

* Mwaka wa Kiislamu ni mwaka wa mwezi una siku 354.
* Mwaka wa Kiyahudi unafuata pia kalenda ya mwezi lakini kwa namna ya pekee ya kuupatanisha na mwendo wa jua; muda wake ni siku 354 lakini kila baada ya miaka miwili au mitatu kuna mwaka mrefu kwa kuongeza mwezi mmoja. Kwa jumla mwezi huingizwa mara 7 katika kipindi cha miaka 19.
* Kalenda za kihistoria ya Wamaya katika Amerika ya Kati ilikuwa na aina ya mwaka mwenye kipindi cha siku 260 iliyounganishwa na mwaka wa jua wa siku 365 katika utaratibu wa miaka 52.
* Kalenda ya mwaka wa Kanisa ni kalenda inayoratibu sikuu za kikristo na utaratibu wa liturgia kama vile masomo ya Biblia kwa ajili ibada mbalimbali. Hii ni lazima kwa sababu namna ya kuratibu mwaka si miezi bali wiki na jumapili. Kalenda hii hutofautiana kiasi kati ya makanisa yenye mapokeo ya kiorthodoksi upande mmoja na kanisa katoliki upande mwingine. Waorthodoksi huhesabu kwenye msingi wa kalenda ya Juliasi na Wakatoliki huhesabu kwenye msingi wa kalenda ya Gregori. Makanisa ya kiprotestant kama vile Anglikana na Walutheri hufúata mapokeo ya kikatoliki. Tofauti si muda wa mwaka lakini mwanzo wake. Mwaka wa Kanisa huanza kewenye jumapili ya kwanza ya majilio au Adventi.

Ni kawaida kuwa pia na migawanyiko ya wakati wa mwaka mmoja ambayo si sehemu ya kalenda ya kawaida, kwa mfano:
* Mwaka wa shule, ambao unaweza kuanza baada ya likizo ndefu za mwaka au kwenye mwezi wa Januari baada ya likizo. Likizo ndefu za mwaka mara nyingi hutokea wakati wa majira ya joto, hivyo mwaka wa shule katika nchi za kaskazini unaanza kwenye Agosti au Septemba. Nchini Tanzania kuna mwaka wa shule za msingi hadi O-level unaoanza Januari, halafu mwaka wa A-level na Chuo unaoanza mwezi wa Julai.

* Mwaka wa fedha ni kipindi cha mwaka mmoja ambao ni wakati wa kutoa taarifa za fedha, makadirio ya kodi au ya bajeti ya serikali. Unategemea mfumo uliowekwa kwa sheria au mapokeo ya kila nchi.
Marejeo

Jamii:Kalenda
!
Jamii:Wakati
Jamii:Vipimo vya wakati
Siku

thumb|300px|Mabadiliko ya siku husababishwa na mzunguko wa dunia yetu kwenye mhimili wake. Hapa tunatazama upande wa mchana unaoangazwa na jua. Upande mwingine ni upande wa giza au usiku.
Siku ni muda wa saa 24 ambamo tunaona vipindi viwili: kile cha mwanga wa mchana na kile cha giza la usiku.
Mchana na usiku

Mabadiliko hayo ya mchana na usiku husabibishwa na mzunguko wa dunia kwenye mhimili wake. Upande wa dunia unaotazama jua unapata mwanga wa mchana lakini upande mwingine usiotazama jua unakuwa gizani.

Sisi pamoja na vitu vyote vilivyo juu ya uso wa dunia, yaani bahari, mito, milima, binadamu, misitu, majangwa, majengo, barabara na kila kitu unachoweza kuwaza kuwa kipo kwenye uso wa dunia, basi vyote huwa katika mwendo kadiri dunia inavyojizungusha kwenye mhimili wake. Hivyo basi, wakati upande ule wa uso wa dunia tulipo unapogeukia au kutazamana na jua, basi kwetu inakuwa mchana, pale ambapo upande huo hatutazamani na dunia, basi tunapata usiku, yaani tunakuwa kwenye giza.
Mwanzo na mwisho

Mwanzo na mwisho wa siku ni jambo la mapatano baina ya watu ma hapa kuna kawaida tofautitofauti katika tamaduni za Dunia.

Uchumi na sheria siku hizi hufuata muda sanifu wa dunia unaopanga mwisho na mwanzo wa siku ya kalenda katikati ya usiku, yaani saa sita usiku, au kwa lugha nyingine kwenye 24:00 au 0:00 h.

Kalenda za kidini kama kalenda ya Kiyahudi na Kalenda ya kiislamu hupanga mwisho wa siku wakati wa machweo, ambayo ni pia mwanzo wa siku mpya. Kwa sababu hiyo sherehe ya Sabato katika Uyahudi (ambayo inalingana na Jumamosi ya Kiswahili) inaanza baada ya machweo kwenye Ijumaa, na pia utaratibu wa kuzuia kazi unakwisha kwenye jioni ya Jumamosi baada ya machweo.
Muda wa siku

Mzunguko huo wa dunia kwenye mhimili wake unachukua muda wa nukta (sekunde) 86,400 au masaa 24.

Kwa sababu muda wa mzunguko haulingani kikamilifu na kipimo cha sekunde kuna siku ndefu au fupi zinazopatikana kwa kuingiza au kupunguza nukta moja kufuatana na azimio ya wataalamu wa wakati. Hii haina umuhimu wowote katika maisha ya kila siku lakini inapaswa kuangaliwa pale ambapo saa kamili sana ya kiatomi hutumiwa.
Siku na mwaka

Dunia, pamoja na kujizungusha kwenye mhimili wake, ina mwendo mwingine pia , yaani ule wa kulizunguka jua. Ikikamilisha mwendo huu basi mwaka unakuwa umekamilika. Kipindi cha mwaka hakilingani kwa kila mwaka: kuna miaka mirefu na miaka mifupi. Hii ni kwa mujibu wa Kalenda ya Gregori ambapo mwaka wa kawaida (mfupi) huwa na siku 365 na kila mwaka wa nne (mwaka mrefu) kuwa na siku 366.


Jamii:Wakati
Jamii:Kalenda
Jamii:Vipimo vya wakati
750

Makala hii inahusu mwaka 750 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

* 16-25 Januari: mapigano kwa mto Zab (Iraki), mwisho wa ukhalifa wa Waumawiya, mwanzo wa ukhalifa wa Waabbasi

* Dola la Ghana linaanzishwa takriban wakati huu kwa mchanganyiko wa Waberberi na Wasoninke katika eneo la Awkar si mbali na Wagadugu.
Waliozaliwa

bila tarehe
* Papa Leo III
Waliofariki

* Marwan II (khalifa wa mwisho wa Wamuawiya - *688)


Jamii:Karne ya 8
Bob Marley

Robert Nesta "Bob" Marley (6 Februari 1945 - 11 Mei 1981) alikuwa mwimbaji na mwanamuziki muhimu kutoka nchini Jamaika. Alivuma hasa kunako miaka ya 1970 na 1980. Ameweza kuifanya staili ya muziki wa reggae kuwa maarufu sana duniani. Muziki wake mwingi ulikuwa unazungumzia hadithi za nyumbani kwake na dini ya Rastafari ambayo yeye alikuwa anaifuata. Kuna baadhi ya nyimbo zake zinahusu masuala ya dini na zingine siasa.

Bob Marley alizaliwa na mama mweusi kijana aliyeitwa Cedella Booker na baba wa Kizungu aliyeitwa Norvall Marley. Wakati yungali bwana mdogo, marafiki zake walimpa jina la utani kama "Tuff Gong". Alianza kazi zake za muziki kunako miaka ya 1960 hivi akiwa na kundi lake la kina Wailing Wailers, ambalo alilianzisha akiwa na marafiki wawili, Peter Tosh na Bunny Wailer. Mwaka wa 1962, Bob Marley na kina Wailing Wailers wakafanikiwa kurekodi nyimbo zao mbili za kwanza zilizoitwa "Judge Not" na "One Cup of Coffee".

Bob alimwoa Bi. Rita Anderson mnamo 1966 na akajiunga na kundi akiwa kama mwitikiaji. Kwa pamoja wamefanikiwa kupata watoto watano. Mmoja kati ya hao ni Ziggy Marley, ambaye pia ni mwimbaji wa reggae maarufu sana.

Mwaka wa 1974, kundi la Wailers likavunjika kwa sababu wanachama wote watatu walitaka kujiendeleza kila mtu awe msanii wa kujitegemea. Lakini, Bob Marley aliendelea kuita bendi yake jina la Bob Marley and the Wailers na kujiunga upya na wanachama wapya na kuindelea kupiga muziki kama kawaida. Mwaka wa 1975, Bob Marley akatoa kibao chake cha kwanza kilichovuma kimataifa na kiliitwa "No Woman No Cry". Huko Jamaika, huhesabiwa kama kama shujaa wa jadi.

Baadhi ya vibao vyake vikali ni pamoja na "I Shot the Sheriff", "No Woman, No Cry", "Could You Be Loved", "Stir It Up", "Jamming", "Redemption Song", "One Love" na, "Three Little Birds",. Albamu za studio ambazo ni maarufu kuliko ni ile iliyoitwa Legend, ambayo pia ina jumlisha vibao vyake vikali. Bob Marley alikufa tar. 11 ya mwezi wa Mei 1981, katika hospitali ya Cedars of Lebanon Hospital huko mjini Miami, Florida, kwa tatizo la melanoma (kansa ya ngozi).
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Bob Marley
* Ukurasa wa Bob Marley wa Twita
* Video za Bob Marley
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1945
Jamii:Waliofariki 1981
Jamii:Wanamuziki wa Jamaika