JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Bern

thumbnail|right|280px|Bern, Uswisi
thumb|240px|Bern mwaka 1638
Bern (pia: Berne, Berna) ni mji wa shirikisho wa Uswisi na mji mkubwa wa nne katika nchi. Bern ni pia mji mkuu wa jimbo la Bern. Iko kando la mto Aar. Hivyo ina nafasi ya mji mkuu ingawa shirikisho la Uswisi halina mji mkuu kikatiba.

Wakazi walio wengi hutumia lugha ya Kijerumani kwa lahaja ya Bern.

Mji uliundwa mwaka 1191 ukapokea jina kutokana jina la Kijerumani la dubu ("Bär").

Mkazi mashuhuri wa Bern alikuwa Mjerumani Albert Einstein aliyeunda nadharia zake za fizikia ya kisasa alipofanya kazi mjini Bern
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Bern
* Picha za Bern

Jamii:Miji ya Uswisi
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Bern
Kishineu

thumb|240px|Kishineu mjini: tao na [[kanisa.]]
Kishineu (kwa Kiromania Chişinău (matamshi kama mbele); kwa mwandiko wa kisirili Кишинэу, kwa Kirusi Кишинёв "Kishinyev") ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Moldova wenye wakazi 600,000.
Jiografia

Mji uko kwa 47°0′N 28°55′E kando ya mto Bich (Bîc) ambao ni tawimto la Dnestr. Eneo la mji ni km² 120. Kishineu iko katikati ya nchi ya Moldova.

Kuna vyuo vingi pamoja na shule, makumbusho na nyumba za maigizo. Mji una viwanda vingi.
Wakazi

Kati ya wakazi kuna vikundi vikubwa vifuatayo kufuatana na lugha:
* Kiromania (pamoja na Kimoldova) - 73.3 %
* Kirusi - 25.6 %
Viungo vya nje

* Official site of Chişinău
* Old (1995) Chişinău Photo-Gallery - a lot of artistic photos
* Chişinău telephone directory
* Chişinău - Portail Moldavie
* Chişinău - Magazine Moldavie
* Jewish community of Chişinău
* Kishinef(Kishinev), by Rosenthal, Herman & Rosenthal, Max, in the Jewish Encyclopedia (1901-1906)
* Pro TV
* 2005 Chişinău election for mayor
Picha


Image:Chisinau Center4.jpg|Chişinău mjini
Image:Органный зал, Кишинев, Республика Молдова Sala cu orga, Chisinau, Republica Moldova Organ Hall, Chisinau, Republic of Moldova (50698302796).jpg|Ukumbi wa Kinanda
Image:Chisinau Station.jpg|Chişinău: Kituo cha Treni
Image:Chisinau Winter.jpg|Majira ya baridi
Image:Chisinau center 08 11 2005.jpg|Kitovu cha mji
Image:Airport Chisinau.jpg|Uwanja wa ndege Kishineu
Image:Chisinau_Stefan_cel_Mare_monument.jpg|Sanamu ya Mtemi Stefanu wa Moldova (1457-1504)
Image:Vorota kishineva.jpg|Makazi mapya Kishineu


Ramani

* Ramani ya Chişinău
* Ramani ya Chişinău yenye picha

Jamii:Miji ya Moldova
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Podgorica

thumb|Mahali pa Podgorica nchini Montenegro
Podgorica (Kiserbia: Подгорица tamka pod-go-ri-tsa)ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Montenegro mwenye wakazi 140,000. Iko kwa 42°28′12″N, 19°16′48″E pale ambako mito ya Ribnica na Morača inapokutana. Mji uliitwa Titograd kati ya 1946 hadi 1992.

Mji umejulikana tangu 1326 ulikuwa sehemu ya ufalme wa Serbia. Tangu 1466 ilitawaliwa na Waosmani hadi 1878 wakati Montenegro ilipopata uhuru wake.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia mji ukawa mji mkuu wa jamhuri ya Montenegro ndani ya shirikisho la Yugoslavia. Umeendelea kuwa mji mkuu tangu uhuru wa nchi mwaka 2006.
Picha za Podgorica


image:Podgorica Mosque.JPG|Msikiti mjini Podgorica


Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Montenegro
Kolomna

thumb|Mahali pa Kolomna
right|thumb|250px|Kitovu cha mji wa Kolomna

Kolomna (Kirusi: Kolomna) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 148,000. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.
Jiografia

Iko katika sehemu ya kiulaya ya Urusi km 110 kusini ya Moscow kwa 55°05'N na 38°47'E pale ambako mito ya Moskva na Okra inakutana.
Historia

Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1177.
Uchumi

Mji umejulikana nchini Urusi kwa sababuya kiwanda kikubwa cha injini za reli.


Jamii:Miji ya Urusi
Majimbo ya Cote d'Ivoire

300px|right

Majimbo ya Cote d'Ivoire (kwa Kifaransa: Districts de Côte d’Ivoire) ni ngazi ya kwanza ya ugatuzi nchini. Majimbo yaliundwa mwaka 2011 lakini katika hali nyingi hayajaanza kufanya kazi kama mashirika ya serikali.

Kuna majimbo 14, ikiwa ni pamoja na majimbo huru mbili ambazo ni miji ya Yamoussoukro na Abidjan. Ingawa hayajagawanywa katika mikoa, majimbo huru huwa na wilaya (kwa Kifaransa: départements), tarafa (kwa Kifaransa: sous-prefectures) na miji.

Majimbo 12 yaliyobaki yamegawanywa katika mikoa 31, ambayo imegawanywa katika wilaya zaidi ya 108. Wilaya hizo zimegawanywa katika tarafa 509.
Majimbo

!
Cote d'Ivoire
Luxemburg (mji)

Luxemburg (Kiluxemburg: Lëtzebuerg, Kifaransa:Luxembourg; Kijerumani: Luxemburg) ni mji mkuu wa Utemi wa Luxemburg katika Ulaya ya Kati.

Mji ulikuwa na wakazi 76,420 mnamo mwaka 2005. Uko kusini mwa nchi ambako mito ya Alzette na Pétrusse inaungana.

Mji wa Luxemburg ni kati ya miji tajiri za Ulaya. Uchumi umekua sana upande wa benki na biashara. Luxemburg ni pia moja kati ya miji mikuu ya Umoja wa Ulaya pamoja na Brussels na Strasbourg. Mahakama Kuu ya Ulaya ina makao makuu hapa pia Mamlaka Kuu ya Ukaguzi wa Ulaya na Benki ya Uwekezaji ya Ulaya.

Mji wa Kale ya Luxemburg uliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.
Picha za mji wa Luxemburg


Image:Luxemburg-Petrussetal-Viaduc.jpg|Luxemburg - bonde la mto Pétrusse
Image:Adolphe Bridge post 2017 renovation works - 7 August 2018.jpg|Daraja la Petrusse
Image:Place_d'Armes_Luxembourg.jpg|Place d'Armes
Image:Bahnhof_Luxemburg_bei_Nacht.jpg|Kituo cha Reli
Image:Luxembourg0059.JPG|Mtaa wa Grund mjini Luxemburg
Image:Luxembourg0060.JPG|Bonde la mto Alzette
Image:Luxembourg0080.JPG|Benki ya Mikopo ya Luxemburg


Jamii:Miji ya Luxemburg
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Luxemburg
Oslo

thumb|Oslo: mji wa kale
Oslo ni mji mkuu wa Norwei pia mji mkubwa nchini mwenye wakazi 590,041(1.403.268) 2010). Rundiko la mji lina wakazi zaidi ya milioni.
Jiografia

Olso iko kwenye mwisho wa kaskazini wa fyord ya Oslo (fyord ni jina la hori ndefu na nyembamba za pwani la Norwei). Visiwa 40 ni sehemu ya eneo la mji. Mahali pa juu ni mlima wa Kirkeberget mwenye kimo cha mita 629. Kuna misitu mingi ndani ya eneo la mji huu.
Historia

Kumbukumbu za Norwei ziandai ya kwamba mji uliundwa na mfalme Harald III manmo mwaka 1048 lakini wataalamu wa akiolojia wamekuta makaburi ya kikristo yanayotangulia tarehe hii.

Jengo mashuhuri la mji ni boma la Akershus lililojengwa kuanzia mwaka 1290.

Mji ulichomwa na moto mnamo 1624. Ulipojengwa upya kwa amri wa mfalme Christian IV ikapewa jina la "Kristiana" (Mji wa Christian). 1925 jina la Oslo likarudishwa.


Image:Slottet oslo 2.jpg
Image:Oslo port.jpg
Image:Akershus castle Oslo.jpg
Image:Christiania Norway in 1814 by MK Tholstrup.jpg


Jamii:Miji ya Norwei
Jamii:Majimbo ya Norwei
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Warshawa

Warshawa (kwa Kipoland: Warszawa; kwa Kiingereza Warsaw) ni mji mkuu wa Polandi pia mji mkubwa wa nchi, wenye wakazi milioni mbili hivi (1.78 mln - 2018).
Jiografia

Warshawa iko katikati ya bonde la mto Vistula (Kipoland: polnisch Wisła, takriban km 350 kutoka Bahari Baltiki.
Historia

Warshawa imekuwa mji tangu karne ya 13, ikawa mji mkuu wa Polandi mwaka 1596.

Iliharibiwa mara nyingi katika historia yake, hasa wakati wa vita kuu ya pili ya dunia. Wapoland walijaribu kuasi dhidi ya Wajerumani walioshika mji kati ya miaka 1939 na 1944; pamoja na vifo vingi, asilimia 90 za nyumba zote ziliharibiwa.

Baada ya vita mji ulijengwa upya mara nyingi kwa kurudisha nyumba zinazofanana na nyumba za kale.

Kitovu chake kimeorodheshwa na UNESCO kati ya mahali pa Urithi wa Dunia.
Utamaduni

Kuna vyuo 66 pamoja na Chuo Kikuu cha Warshawa, vyuo vikuu vingine, nyumba za maigizo, opera na makumbusho mbalimbali.
Uchumi

Warshawa ni mji wa viwanda vingi vya kutengenezea chuma, mashine, motokaa na mengine mengi.
Picha za Warshawa


Image:Palac Nauki.jpg|Jumba la utamaduni na sayansi
Image:Warsaw_07-13_img37_Plac_Wilsona_metro.jpg|Kituo cha Metro ya Warshawa
Image:Zamek królewski fasada saska 02.jpg|Jumba la kifalme
Image:Poland-00741 - Palace Prezydencki (31071435322).jpg|Ikulu ya rais
Image:4 Warszawa 23.jpg|Mji wa Kale
Image:5 Warszawa 083.jpg|Belweder
Image:4 Warszawa-Zamek Ujazdowski 03.jpg|Jumba la Ujazdowski
Image:AleksanderWarszawa.jpg|Kanisa la Aleksander

Tazama pia

* Orodha ya miji ya Polandi
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi
* Tovuti ya utalii wa Warshawa
* Ramani


Jamii:Miji ya Polandi
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Urithi wa Dunia
Jan Mayen

280px|thumb|right|Mahali pa Jan Mayen kati ya Greenland na Norwei

Jan Mayen ni kisiwa cha Norwei katika eneo ambapo Bahari ya Aktika na Atlantiki ya Kaskazini zinakutana. Eneo lake ni km² 373, urefu ni km 54 na upana km 2.5-15. Kisiwa kipo katikati ya Norwei, Isilandi na Greenland.

Hakuna wakazi wa kudumu isipokuwa wafanyakazi 14 wa vituo viwili vya serikali ya Norwei. Moja ni kituo cha redio kinachohudumia usafiri kwa ndege katika sehemu hii ya dunia. Nyingine ni kituo cha wataalamu wanaopima hali ya hewa.

Jan Mayen kilitangazwa kuwa sehemu ya Norwei 27 Februari 1930. Kiutawala kiko chini ya gavana wa Spitzbergen.
Viungo vya Nje

*Satellite Radar image of Jan Mayen
*Photographs and information on Jan Mayen
*Jan Mayen crew
*LORAN-C mast Jan Mayen


Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Norwei
Svalbard

thumb|Ramani ya Svalbard.
thumb|Milima ya Adventtoppen na Hiorthfjellet karibu na fjord Adventfjorden, kaskazini mwa Longyearbyen, Svalbard.
Svalbard ni jina la funguvisiwa la Norwei katika Bahari ya Aktika, linalojulikana pia kama funguvisiwa la Spitsbergen.

Iko kati ya Norwei na ncha ya kaskazini ya dunia.

Kuna wakazi 2,756 kwenye visiwa vitatu vya Spitsbergen, Bjørnøya (Kisiwa cha Dubu) na Hopen. Makao makuu ni kijiji cha Longyearbyen.

Mkataba wa kimataifa wa Svalbard umekubali ya kwamba funguvisiwa liko chini ya Norwei lakini kuna masharti fulani. Raia wa nchi zote 40 zilizotia sahihi mkataba huo wana haki ya kuingia huko na kufanya shughuli zao. Hivyo kuna kijiji cha Kirusi cha Barentsburg ambako Warusi wanachimba madini.

Kisiwa cha Dubu (Bjørnøya byornoya, kwa Kiingereza: Bear Island) hutazamwa kama sehemu ya kusini kabisa ya Svalbard, ingawa ni kisiwa cha pekee chenye umbali wa km 235 kutoka Spitsbergen.
Viungo vya Nje

* Governor of Svalbard Official site


Jamii:Norwei
Jamii:Aktiki
Jamii:Visiwa vya Bahari ya Aktiki
Longyearbyen

thumb|Moja ya eneo lililopo ndani ya Longyearbyen
thumb|140px|Longyearbyen
Longyearbyen ni makao makuu ya utawala wa Norwei kwenye visiwa vya Svalbard. Mji huu mdogo uko kwenye kisiwa cha Spitsbergen.

Longyearbyen ni kati ya makazi ya kibinadamu ya kaskazini kabisa duniani. Kwa jumla kuna wakazi 1,800 wengi wao Wanorwei na wengine Warusi.

Mji ulianzishwa mnamo 1906 kama makazi ya wafanyakazi wa migodi ya makaa mawe.
Picha za Longyearbyen


Image:Longyearbyen4.jpg

Viungo Vya Nje

* The University Centre on Svalbard
* The University Centre on Svalbard Alumni/Student site
* Spitsbergen Travel Tour Operator
* Wildlife Service Tour Operator
* The Governor (Sysselmannen)
* Svalbard Airport:Facts and pictures from Avinor
* Island railways north of Europe
* Mission Svalbard — Pictures of Longyearbyen and Bjørndalen

Jamii:Miji ya Norwei
Belgrad

thumb|250px|Bendera ya Belgrad
Belgrad (Kiserbia: Београд - beograd "mji mweupe") ni mji mkuu wa Serbia. Iko kando la mto Danube mahali ambako mto Sava unapoishia humo. Ni pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 1,710,000 (mwaka 2002).
Historia

Mji umejulikana tangu zamani za Dola la Roma kwa jina Singidun ulipokuwa mji wa kikelti. Waroma walijenga mji wa kiroma palepale kwa jina la Singidunum. Tangu kufika kwa Waslavoni mji ulipata jina "mji mweupe" au "boma nyeupe" kwa lugha mbalimbali.

Belgraf ilitawaliwa na nchi mbalimbali kama vile Bulgaria, Bizanti na Hungaria. Serbia ilianza kuenea hadi shemu hizi tangu karne ya 13. Mwaka 1403 ilitangazwa na Stefan Lazarević (1389-1427) kuwwa mji mkuu wa Serbia ambayo wakati ule ilisukumwa kaskazini kutokana na mashambulio ya Waosmani.

Tangu mwaka 1521 Belgrad ilivamiwa na Waturuki walioendelea kuitawala hadi karne ya 19 hata kama mju ulikuwa mahali pa mapigano mengi kati ya Uturuki na Austria ikatwaliwa na kupotelewa na Austria mara tatu katika karne zile.

1817 ilikuwa mji mkuu wa Utemi ya Serbia iliyofufuka tena. Imebaki hivyo hadi leo. Wakati ambako Serbia ilikuwa sehemu ya Yugoslavia ilikuwa pia mji mkuu wa Yugoslavia.
Picha za Belgrad


Image:Beogradjanka01.JPG|Beogradyanka - nyumba ya kisasa
Image:SvetiSavaChurchBelgrade.jpg|Mt. Sava - kanisa orthodoksi kubwa duniani
Image:Central_bank,_Belgrade,_Serbia.jpg|Nyumba ya Benki Kuu ya Serbia
Image:ParlamentBelgrad.jpg|Bunge la Serbia
Image:Serbia Beograd SANU - Feb 2006.jpg|Mji wa Kale
Image:New_Railway_Bridge,_Belgrade,_Serbia.jpg|Daraja la reli


Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Serbia
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Bratislava

thumb|left|200px|Mandhari ya Bratislava
thumb|Bendera ya Bratislava
thumb|200px|Mahali pa Bratislava nchini Slovakia
Bratislava ni mji mkuu wa Slovakia wenye wakazi 450,000. Majina mengine ya kihistoria ya mji huu yalikuwa Pressburg (kwa Kijerumani) au Pozsony (kwa Kihungaria). Uko kando Ya mto Danubi.

Ishara ya mji ni boma la Bratislava lililosimama tangu karne za kati.
Jiografia

Bratislava iko kwenye mpaka wa kusini-magharibi ya Slovakia karibu na Austria na Hungaria, si mbali na mpaka wa Ucheki.
thumb|right|250px|Uwanja Mkuu.
Historia

Eneo la mji lilikaliwa tangu milenia nyingi. Kiini cha mji wa leo kilikuwa boma la Bratislava lililojulikana tangu mwaka 805 BK.

Utawala wa eneo la mji ulibadilika mara kadhaa, lakini tangu mwaka 907 mji ulikuwa sehemu ya ufalme wa Hungaria hadi mwaka 1918. Kati ya miaka 1524 na 1830 ulikuwa mji mkuu wa Hungaria. Wakazi wake walikuwa hasa Wajerumani na Wahungaria pamoja na Waslovakia.

Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia eneo la mji liliingizwa katika nchi mpya ya Chekoslovakia, na jina likabadilishwa kuwa Bratislava. Mji ukawa mji mkuu wa sehemu ya Kislovakia ya nchi.

Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia, na tena baada ya kugawanyika kwa Chekoslovakia mwaka 1993 Bratislava imekuwa mji mkuu wa Slovakia.

thumb|right|250px|Barabara kuu ya kitaifa D1 kando ya Bratislava
Biashara

Bratislava ni mji wa viwanda: kuna viwanda vya motokaa, kemia, mashine na vifaa vya stima.
Usafiri

Mji ni njiapanda ya barabara kuu, pia ya reli. Usafiri wa majini hutumia bandari ya Bratislava kwenye mto Danubi. Kuna pia Uwanja wa ndege wa kimataifa.

Usafiri wa mjini ni kwa mabasi, reli za barabarani na mabasi ya umeme.
Picha za Bratislava


Image:Bratislava - 52119321317.jpg|Mji wa Kale
Image:Bratyslawa Teatr Narodowy.jpg|Nyumba ya Kitaifa ya Maigizo
Image:Grassalkovich Palace (2).jpg|Jumba la Grassalkovich
Image:Bratislava-Dom-sv-Martina.jpg|Kanisa la Mt. Martino

Viungo vya nje

* Official site
* Info Bratislava
* Bratislava City Guide prepared by locals


Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Slovakia
Lisbon

thumbnail|right|280px|Mji wa Lisbon

thumb|Lisbon katika Ureno
Lisbona (kwa Kireno: Lisboa) ni mji mkuu wa Ureno, pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 560,000; pamoja na rundiko la mji ni milioni mbili.

Mji uko kando ya mto Tejo kwenye kona ya kusini-magharibi ya Ulaya mwambaoni kwa Atlantiki.
Historia

Mji ulijulikana tangu karne ya 3 KK kwa jina la "Olispo". Wakati wa Dola la Roma ulikuwa mji mkuu wa jimbo la Lusitania.
# 719 ulitwaliwa na Waarabu.
# 1147 Lisbon ilitwaliwa na mfalme Mreno Dom Afonso Henriques.
# 1256 mfalme Afonso III alihamisha mji mkuu kutoka Coimbra kuja Lisbon.
# 1499 Vasco da Gama alirudi Lisbon kutoka safari yake ya kwanza ya Uhindi akaanzisha kipindi cha utajiri kwa Ureno na mji kutokana biashara ya kikoloni.
# Karne ya 16: Lisbon imekua na kuwa mji mkubwa duniani unaojulikana wakati ule wenye wakazi 350,000.
# 1 Novemba 1755 tetemeko la ardhi liliharibu theluthi mbili za mji na kuua watu 60,000.
# 5 Oktoba 1910 Jamhuri ya Ureno ilitangazwa Lisbon.
# 1926: mapinduzi ya kijeshi yalimaliza demokrasia na kuanzisha kipindi cha udikteta katika Ureno
# 1974: mapinduzi ya kijeshi yalimaliza udikteta na kuanzisha kipindi kipya cha demokrasia
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi ya Lisbon
* Alfama & Castelo
* Picha za Lisbon
* Picha za Lisbon


Jamii:Ureno
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Ureno
Karne ya 3 KK

Wakati wa karne ya 3 KK

Karne hii ni kipindi cha
* uenezaji wa mamlaka ya mji wa Roma katika Mediteranea ya magharibi
* kuimarika kwa athira ya utamaduni wa Ugiriki wa Kale kati ya Mediteranea na Uhindi
* kilele cha nguvu ya Ubuddha nchini Uhindi
* mwanzo wa ujenzi wa ukuta wa China
Matukio

* Mnara wa moto Pharos wajengwa mjini Aleksandria (Misri)
* 275 KK - Mwisho wa Babeli - wakazi wake wote wahamishwa
Watu

* Eratosthenes akadiria kipenyo cha dunia kwa vipimo vya kisayansi nchini Misri
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 3 KK
Madrid

thumb|180px|Plaza de España, Madrid
thumb|right|200px|Kanisa la Almudena
Madrid ni mji mkuu wa Hispania pia mji mkubwa wa nchi wenye wakazi 3,129,600 na pamoja na rundiko la mji milioni 5.8.
Jiografia

Madrid iko katikati ya Hispania katika nyanda za juu za Castilia kwenye kimo cha m 667 m juu ya UB. Mto mdogo Manzanares unapita mjini. Kaskazini ya mji kuna milima ya Sierra de Guadarrama inayofikia kimo cha m 2,429.
Historia

Chanzo cha Madrid ni katika zamani za Waroma katika Hispania. Utawala wa Waarabu uliacha kijiji mahali pake kilichotwaliwa na mfalme Alfonso VI. wa Kastilia kikateuliwa kuwa mji mkuu wa ufalme wa Hispania mwaka 1561. Hispania ilikuwa nchi tajiri ya Ulaya wakati ule kutokana na dhahabu na fedha za koloni zake huko Amerika ya Kusini na utajiri huu uliwezesha wafalme kupamba mji kwa majengo mengi makubwa na mazuri.

Wakati wa Napoleoni Madrid ilitwaliwa na jeshi la Ufaransa lakini uasi wa wakazi wa mji ulianzisha vita ya ukombozi wa Hispania.
Mji ulianza kukua katika karne ya 19 na zaidi katika karne ya 20 ukawa pia kitovu cha kiuchumi cha Hispania.

Madrid ilikuwa kitovu cha mapinduzi ya Hispania kama vile kupinduliwa kwa utawala wa kifalme na tangazo la jamhuru mwaka 1873, kuanzishwa kwa udikteta wa jenerali Miguel Primo de Rivera 1923, kutnagzawa kwa jamhuri ya pili 1931. Katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania kati ya 1936 hadi 1939 mji uliharibiwa vibaya.
Picha za Madrid


Image:Hotel Ritz (Madrid) 01.jpg|Hotel Ritz
Image:Plaza de sol madrid.jpg|Puerta del Sol
Image:Felipe III - Casa de la Panadería - Plaza Mayor de Madrid - 01.jpg|Uwanja wa Plaza Mayor
Image:PlazaCastillaMadrid.JPG|Torres KIO kwenye Plaza Castilla


Jamii:Madrid
Jamii:Miji ya Hispania
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Juan de Salazar

alt=Sanamu la JuanDeSalazar|thumb|Sanamu la JuanDeSalazar
Juan de Salazar y Espinoza alikuwa conquistador yaani mpelelezi na mwanajeshi Mhispania aliyeunda mji wa Asuncion katika Paraguay.

Alizaliwa 1508 katika Espinosa de los Monteros kwenye mkoa wa Burgos (Hispania). Akajiunga na kikosi cha Wahispania kilichosafiri kwenye mto Rio de la Plata mwaka 1535.

Akaongoza kikundi kilichofuata mto Paraguay na tarehe 15 Agosti 1537 alianzisha kituo cha kijeshi kilichoitwa "Nuestra Señora Santa María de la Asunción".

Baada ya kushiriki 1540 katika uasi dhidi ya gavana wa Río de la Plata Álvar Núñez Cabeza de Vaca alifukuzwa Amerika na kurudishwa Hispania. Akarudi mwaka 1547 na kati ya 1550 na 1555 akaongoza tena upelelezi wa Paraguay.

Akaaga dunia mjini Asuncion mwaka 1560.

Jamii:Watu wa Paraguay
Jamii:Wapelelezi kutoka Hispania
Conquistador

thumb|200px|Hernando Cortes conquistador wa Meksiko

Conquistador (tamka: kon-kis-ta-dor; uzito kwa silabi ya mwisho) ni neno la Kihispania ya kutaja jumla la wanajeshi, wapelelezi, mabaharia na wengine kutoka Hispania na Ureno waliovamia nchi za Amerika ya Kilatini na Pasifiki na kuzifanya kuwa koloni za Kihispania na za Kireno.

Harakati ya uvamizi na utekaji wa Amerika ya Kilatini huitwa kwa Kihispania kwa neno "Conquista" (=utekaji).

Katika karne baada ya Kristoforo Kolumbus watekaji walikuwa watu waliotafuta utajiri na heri katika "dunia mpya" ya Amerika. Mara nyingi walikuwa wanajeshi wa kustaafu waliokosa nafasi katika maisha ya kawaida Hispania. Walifanya misafara yao kwa gharama zao bila msaada wa serikali ya Hispania au Ureno.

Isipokuwa walitangulia kujipatia kibali cha kifalme. Conquistador alipata kibali cha kuvamia eneo fulani kwa jina la mfalme wa Hispania lililoelezwa katika kibali ingawa mara nyingi maeneo hayajulikana bado. Alitakiwa kujenga vituo na miji na kuwapeleka wenyeji wakubali imani ya kikristo yaani ya kanisa katoliki. Kibali kilieleza pia masharti yote kuhusu forodha la bishaa zitakazoingia au kutoka katika koloni mpya. Sehemu ya tano ya mapato yote (= 20%) ya koloni ilitakiwa kulipwa kwa serikali.

Conquistador mwenye kibali alipata haki ya kumteua gavana na wasimamizi wa koloni mpya.

Maconquistador wengine waliomfuata mwenye kibali mara nyingi hawakuwa wanajeshi wa kawaida kwa sababu wengi walikosa pesa ya kuwalipa. Wengine waliingia kama washiriki katika biashara ya koloni walioahidiwa asilimia fulani ya faida.

Kuanzia mwaka 1600 nafasi ya Maconquistador ilipungua na kuisha kwa sababu serikali ya Hispania ilifaulu kueneza utawala wake kwa utaratibu wa falme dogo.

Maconquistador walitafuta utajiri kwa kila namna na mara nyingi waliwatendea wenyeji kwa unyama mkuu. Silaha zao pamoja na farasi ziliwawezesha kushinda jeshi kubwa za wenyeji ambao kwa ujumla walikuwa na silaha za mawe tu na ambao hawakuona farasi wala mtu juu ya farasi. Waliweza kuharibu miliki kubwa za Maazteki na Mainka.

Balaa mbaya zaidi kushinda unyama wote yalikuwa magonjwa kutoka Ulaya yaliyoua mamilioni wa Maindio waliokosa kinga dhidi ya viini vilivyofika Amerika mara ya kwanza.

Baada ya kufaulu maconquistador walijaribu mara nyingi kudanganya serikali au wenzao hivyo mara nyingi kuunda kwa koloni mpya kulimalizika mbele ya mahakama.



Jamii:Wapelelezi wa Amerika
Stockholm

right|250px|thumb|Kitovu cha kale cha Stockholm
thumb|Ramani ya Stockholm
Stockholm (pia Stokolimi) ni mji mkuu wa Uswidi na pia mji mkubwa wa nchi hito wenye wakazi 864,324 (31 Desemba 2011) ambao pamoja na rundiko la mji ni watu milioni 1.3.

Mji uko kwenye pwani ya mashariki ya Uswidi ambako ziwa Mälaren lajiunga na Bahari Baltiki. Kitovu cha mji ni visiwa 14 vinavyotengwa na mifereji yenye madaraja.
Historia

Birger Jarl alianzisha Stockholm mnamo mwaka 1252 BK kama boma la kuzuia maharamia wasiingie kwenye ziwa Mälaren na kushambulia miji huko. Mji ulianza kukua karibu na boma lile ukawa mji wa biashara katika shirikisho la Hanse.

Stockholm ilikuwa mji mkubwa lakini si bado mji mkuu kwa sababu wafalme hawakukaa mahali pa kudumu. Gustav Vasa alianzisha makazi ya wafalme mjini.


Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Uswidi
Jamii:Stockholm
Jamii:Miji ya Olimpiki
1637

Makala hii inahusu mwaka 1637 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

Waliozaliwa
Waliofariki

*15 Februari - Kaisari Ferdinand II wa Ujerumani
* 24 Septemba - Mtakatifu Antonio Gonzalez, padri kutoka Hispania na mfiadini nchini Japani
* 29 Septemba - Mtakatifu Lorenzo Ruiz, mfiadini kutoka Ufilipino
* 26 Novemba - Mtakatifu Umile wa Bisignano, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia


Jamii:Karne ya 17
1607

Makala hii inahusu mwaka 1607 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

* 13 Mei: Wafanyabiashara Waingereza waunda mji wa Jamestown (Virginia) utakaokuwa kituo cha kwanza cha kudumu cha Uingereza katika Amerika ya Kaskazini na chanzo cha Marekani.
Waliozaliwa

* 15 Agosti - Mtakatifu Fransisko Ferdinando de Capillas, O.P., padri kutoka Hispania aliyekuwa wa kwanza kufia dini ya Ukristo nchini China
Waliofariki

Jamii:Karne ya 17
Fasihi andishi

thumb|Mashairi ya Kiingereza.
Fasihi andishi ni sanaa itumiayo maandishi kufikisha ujumbe kwa hadhira iliyokusudiwa.

Fasihi andishi hugawanyika katika matawi mawili: nathari na ushairi.

Pia fasihi andishi ina tanzu nyingi mbalimbali, hasa hadithi fupi, riwaya, tamthiliya, insha, shairi n.k.

Kulingana na mada ya kazi ya kifasihi, inawezekana kutofautisha bunilizi na kazi zinazowakilisha ukweli.
Sifa za fasihi andishi

*Ni mali ya mtu binafsi
*Hupitishwa kwa njia ya maandishi
*Haiwezi kubadilishwa papo kwa papo
*Hutumia mbinu za lugha na mbinu za sanaa katika uwasilishaji wake
*Huweza kutunzwa kwa muda mrefu.
Dhima za fasihi andishi

*Kukuza lugha
*Kuburudisha
*Kuelimisha
*Kuhifadhi kazi ya sanaa katika maandishi.
Marejeo

*Wamitila, K.W. 2003. Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia, Nairobi: Focus Books.