JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मुद्रास्फिति

मुद्रास्फिति कुनैपनि देशको पैसाको मूल्य घटेको अवस्था हो। यसले देशमा महँगी बढाउने र कृत्रिम अभाव जस्ता समस्याहरू पैदा गर्दछ। देशमा विदेशी मुद्राको सञ्चिति बढेको वा क्रयशक्ति घटेको अवस्थामा मूल्यस्फिति गरिन्छ।

मुद्रास्फीति एक समय मा एक अर्थव्यवस्था मा वस्तुहरु र सेवाहरू को सामान्य मूल्य स्तर मा एक निरंतर वृद्धि हो। जब सामान्य मूल्यको स्तर बढ्यो, मुद्राको प्रत्येक एकाइले कम सामान र सेवाहरू खरीद गर्छ; फलस्वरूप, मुद्रास्फीति मुद्रा को क्रय शक्ति प्रति एकाइ मा कमी को प्रतिबिंबित गर्दछ - विनिमय दर र अर्थव्यवस्था भित्र खाता को एकाइ मा वास्तविक मूल्य को एक हानि। मुद्रास्फीति को मुद्रा मुद्रास्फीति दर, वार्षिक सामान्य मूल्य सूचकांकमा प्रतिशत परिवर्तन, सामान्यतया उपभोक्ता मूल्य सूचकांक, समयको साथमा मापन गरिन्छ। मुद्रास्फीतिको विपरीत भ्रामक हो।

मुद्रास्फीति विभिन्न सकारात्मक र नकारात्मक तरिकामा अर्थव्यवस्थालाई असर गर्छ। मुद्रास्फीतिको नकारात्मक प्रभाव पनि पैसा पकड्ने अवसर लागतमा वृद्धि, भविष्यमा मुद्रास्फीतिमा अनिश्चितता जो लगानी र बचतलाई हतोत्साहित गर्न सक्छ, र यदि मुद्रास्फीति पर्याप्त भएमा उपभोक्ताको कमीले चिन्ता बढेको छ कि मूल्यहरु मा वृद्धि हुनेछ भविष्य। सकारात्मक प्रभाव को नाममात्र वेतन कठोरता को कारण बेरोजगारी को कम गर्न शामिल छ, केन्द्रीय बैङ्क को अधिक नीति को मुद्रा नीति को लागि अधिक लेवे को अनुमति दि्छ, ऋण र निवेश को धन को बदलन को बजाय प्रोत्साहित गर्न को लागी, र अपरेशनसँग सम्बन्धित अक्षमता देखि बचने।

अर्थशास्त्रीहरू सामान्यतः विश्वास गर्छन् कि मुद्रास्फीति र हाइपरिफेशनको उच्च दरले पैसा आपूर्तिको अत्यधिक वृद्धिको कारणले गर्दा।कुन कारकले मुद्रास्फीतिको न्यून मध्यम दर निर्धारण गर्दछ जसमा अधिक फरक छन्। कम वा मध्यम मुद्रास्फीति वस्तुहरू र सेवाहरूको लागि वास्तविक मागमा उल्टाउने वा उल्टाउनको लागि जिम्मेवार हुन सक्छ, वा उपलब्ध समयमा उपलब्ध आपूर्तिहरूमा परिवर्तनहरू। तथापि, सहमति अनुसार यो मुद्रास्फीतिको लामो समयसम्म बढ्दै गएको छ। आर्थिक विकासको दर भन्दा बढी।

आज, अधिकतर अर्थशास्त्रीहरूले मुद्रास्फीतिको कम र स्थिर दरलाई समर्थन गर्छन्। न्यून (शून्य वा नकारात्मकको विरोधको रूपमा) मुद्रास्फीतिले आर्थिक बजारको गम्भीरता घटाउँछ, श्रम बजार सक्षम पार्छ र तीव्र गतिमा समायोजन गर्न सक्छ, र यसले अर्थव्यवस्थाको स्थिरताबाट लचीलापन तिरिएको नीतिलाई रोक्दछ। मुद्रास्फीति कम र स्थिरको दरलाई सामान्यतया मौद्रिक अधिकारहरूलाई दिइन्छ। सामान्यतया, यी मौद्रिक प्राधिकरणले ब्याज दर, खुला बजार सञ्चालन र बैङ्किंग रिजर्व आवश्यकताहरु को माध्यम ले स्थापित गरेर को माध्यम ले केंद्रीय बैङ्कगत नियन्त्रण मौद्रिक नीति हो।[श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू]]
फर्सी

फर्सी तरकारीको एक प्रकार जो लहरामा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ। फर्सी धेरै थरीका हुन्छन्।

फर्सी

फर्सी एक स्थलीय, द्विकोटिलेडोनस बिरुवा हो जसको डाँठ लामो, कमजोर र हरियो रंगको हुन्छ। काण्डमा साना कपालहरू हुन्छन्। यो यसको आकर्षणको मद्दतले बढ्छ वा चढ्छ। यसको पातहरू हरियो, चौडा र गोलाकार हुन्छन्। यसको फूल पहेंलो रङको, नियमित र अपूर्ण घण्टीको आकारको हुन्छ। पुरुष र महिला फूलहरू फरक छन्। भाले र पोथी दुवै फूलहरूमा पाँच जोडी सेपल र पाँच जोडी पहेंलो कोष्ठहरू हुन्छन्। नर फूलमा तीन पुंकेसर हुन्छन्, जसमध्ये दुई जोडिएका हुन्छन् र तेस्रो स्वतन्त्र हुन्छन्। पोथी फूलमा तीनवटा जोडिएका कार्पेल हुन्छन् जसलाई कार्पेल भनिन्छ। यसको फल लामो वा गोलो हुन्छ। फल भित्र धेरै बीउ पाइन्छ। फलको वजन 4 देखि 8 किलोग्राम सम्म हुन सक्छ। सबैभन्दा ठूलो प्रजाति, म्याक्सिमा, 34 किलोग्राम भन्दा बढी हुन्छ। संयुक्त राज्य अमेरिका, मेक्सिको, भारत र चीन यसको सबैभन्दा ठूलो उत्पादक देश हुन् ,यो बिरुवाको आयु एक वर्ष हो।

पोषक तत्वहरू

मुटु रोगीका लागि फर्सी निकै फाइदाजनक हुने आहारविद्हरू बताउँछन् । यसले कोलेस्ट्रोल घटाउँछ, शीतल र मूत्रवर्धक हुन्छ। पेटको समस्यामा पनि यो प्रभावकारी हुन्छ । फर्सीले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्छ र प्यान्क्रियाजलाई सक्रिय बनाउँछ। यसकारण डाक्टरहरूले मधुमेहका बिरामीलाई फर्सी खाने सल्लाह दिन्छन्। यसको जुसलाई स्वस्थकर पनि मानिन्छ । फर्सीमा मुख्यतया बिटा क्यारोटिन हुन्छ, जसले भिटामिन ए प्रदान गर्दछ। पहेंलो र सुन्तला फर्सीमा क्यारोटिन उच्च मात्रामा हुन्छ। फर्सीको बीउ पनि फलाम, जिंक, पोटासियम र म्याग्नेसियमको राम्रो स्रोत हो। विश्वभर यसको प्रयोगको कारणले सेप्टेम्बर 29 लाई 'पम्पकिन डे' को रूपमा मनाइन्छ।

फर्सी खाऔँ स्वथ्य बनेँ।

श्रेणी:साग-सब्जी
श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:तरकारीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
घिरौँला

घिरौँला तरकारी बनाउने सब्जीको प्रकार जो लहरामा फल्छ, प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ । घिरौँला धेरै थरीका हुन्छन् ।घिरौँला फर्सी स्क्वास र लौका परिवार (Cucurbitaceae) मा उष्णकटिबंधीय र उपोष्णकटिबंधीय दाखको प्रजाति हो।यो तरकारीको रूपमा खेती गरिन्छ र खाइन्छ, तर विकासको युवा चरणमा खाद्य हुनको लागि फसल गर्नुपर्छ। यसको तरकारी भारत, चीन, नेपाल, भुटान, बंगलादेश र भियतनाममा लोकप्रिय छ। जब फल पूर्ण रूपमा पाक्छ, यो खानको लागि अनुपयुक्त हुन्छ किनकि यो धेरै रेशादार हुन्छ। घिरौँलाको पूर्ण रूपमा विकसित फल जालोको स्रोत हो।

घिरौँलाको फल परिपक्व खण्ड प्रशोधन पछि नुहाउने वा भान्छा जालोको रूप मा प्रयोग गर्न अनुमति दिन सकिन्छ। यदि घिरौँलाहलाई पूर्ण रूपमा पाक्न दिइयो र त्यसपछि दाखको बोटमा सुकाइयो भने, मासु गायब हुन्छ, केवल रेशेदार कंकाल र बीउहरू छोडिन्छ, जुन सजिलै बाहिर निकाल्न सकिन्छ। घिरौँला वा घिरौँलाहको रूपमा बजारमा, जालोलाई नुहाउँदा शरीर घोट्नको लागि प्रयोग गरिन्छ।
तस्विर सङ्ग्रह


Ri
Ridge gourd( beerakai ).jpg
Natural loofah luffa sponges on an organic farm in Israel.jpg
Luffa acutangula seeds.jpg
Spongegourd.jpg
Luffa cylindrica1.jpg
Luffa aegyptiaca MHNT.BOT.2011.3.94.jpg
Lufa flowers.jpg

यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:साग-सब्जी
श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:तरकारीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:नगदे बाली
श्रेणी:कृषि
लौका

लौका तरकारी बनाउने सब्जीको प्रकार जो लहरामा फल्छ, विश्वका प्रायः सबै ठाउँमा यो तरकारीको उत्पादन हुन्छ । लौका धेरै थरीका हुन्छन् । लौका मानव स्वास्थ्यलाई निकै फाईदाजनक छ। यसका साथै लौका औषधि पनि हो । लौकामा पित्त, कफनासक, रुचिनासक गुण छ । लौकाको जुस ज्वरो, खोकी, मुटुको विकार, गर्भाशयसम्बन्धि सबै रोगको लागि लाभदायक हुने गरेको छ ।
लौकाबाट निम्न लाभहरु प्राप्त गर्न सकिन्छ

* रक्तविकार
रक्त विकारमा आधा गिलास लौकाको जुसमा थोरै मिश्री मिलाएर बिहान बेलुका पिउनाले रगतको विकार कम हुदै जान्छ ।

* दाँतको दुःखाई
दातको दुःखाईको समस्या भएमा १ सय ग्राम लौकाको गुदी र २५ ग्राम पिसेको लसुन १ लिटर पानीमा उमाल्ने । आधा नहुञ्जेल यसलाई उमालिरहने । त्यसपछि यसलाई जाली कपडाले छान्ने। छानेको पानीले कुल्ला गर्ने। दिनमा २-३ पटक यसो गर्नाले दाँतको दुःखाई कम हुन्छ ।

* मुटुको रोग
मुटु रोगीले लौकाको तरकारीका साथसाथै १०/२० मि.ली. लौकाको जुस दिनहुा बिहान पिउनाले फाइदा गर्छ ।

* पिलो
पिलो भएको व्यक्तिले दैनिक १५/३० मि.ली. लौकाको जुसमा थोरै मिश्री घोलेर २/३ पटक पिउनाले फाइदा गर्दछ।

* मुत्र नलीको जलन
मुत्रसम्बन्धि रोगमा लौकाको रस निकालेर एक चिम्टि सिधे नुन र कागतीको रस मिलाएर दैनिक बिहान पिउनाले मुत्रनली खुलेर आउाछ र मुत्रनलीको दुःखाई हट्छ।

* अनिन्द्रा
लौकाको रसमा थोरै तिलको तेल मिलाउने। सुत्नुभन्दा पहिला टाउकोमा राम्रोसाग मालिस गर्ने। केहि दिनपछि राम्रोसाग निन्द्रा लाग्न थाल्छ।

* रक्तश्राप
रक्तश्रापमा पनि लौका लाभदायक छ। शरीरको कुनै भागमा रगत बगिरहेको अवस्थामा लौकालाई ताछेर ताछेको बोक्रा पिसेर त्यस ठााउमा लगाउने र पट्ट बााध्ने। यसले बगेको रगत रोकिन्छ। यसका साथै लौकाको रस पनि पिउने।

* ज्वरो, पित्त र बाथ
ज्वरो आएको बेला २० मि.ली. लौकाको रसमा थोरै मिश्री मिलाएर सेवन गर्दा लाभ हुन्छ । यसले बात, पित्तको समस्यामा पनि लाभ पुग्छ ।

* गर्भाशय सम्बन्धि समस्या
गर्भाशय सम्बन्धि समस्यामा लौकाको रस निकै लाभदायक मानिन्छ। पटक पटक गर्भपतन हुने महिलाहरूले लौकाको रस तथा तरकारीका रूपमा अवश्य खान आवश्यक हुन्छ । यसले गर्भाशय मजवुत भई गर्भपतन हुने समस्याबाट छुटकारा दिलाउन मद्दत गर्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:साग-सब्जी
श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:तरकारीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:लहरा
कोर्‍याँसो

कोर्‍याँसो भान्सा घरमा प्रयोग गरिने औजार हो। यसमा प्वाल पारेर काँडादार बनाइएको हुन्छ। यस औजारद्वारा मूला, काँक्रो, मेवा आदि कोरेर मसिनो बनाइन्छ, यसरी कोरेर बनाइएपछि साँधेर अचार अथवा सिकर्नी बनाइन्छ।
इतिहास

चिज कोर्ने कोर्‍याँसोको आविस्कार फ्रान्सका फ्रान्कोइस बोलियर १५४० को दशकमा गरेका थिए।
विभिन्न प्रकारका कोर्‍याँसोका तस्बिरहरू


चित्र:Micro Plane.jpg|
चित्र:Zest Grater.jpg|
चित्र:Muskatreibe fcm.jpg|
चित्र:Terka.jpg|
चित्र:GingerGrater.png|
चित्र:Oroshigane.Sharkskin.jpg|
चित्र:Chirava c.jpg|

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:भान्साघर
श्रेणी:भान्सा-उपकरण
इस्वी सम्वत्

इस्वी सम्बत वा ग्रेगोरी पात्रो विश्वमा प्रयोग गरिने अन्तर्राष्ट्रिय सम्बत हो । यो संसारमा लगभग हरेक ठाउँमा उपयोग गरिने क्यालेन्डर हो। यो जुली सम्बतको रूपान्तरण हो।

इस्वी सम्बत'रको मूल एकाइ दिन हुन्छ। ३६५ दिनहरूको एक वर्ष हुन्छ, तर प्रत्येक चौथो वर्ष ३६६ दिनको हुन्छ जसलाई अधिक वर्ष (लिप इअर) भनिन्छ। सूर्यमाथि आधारित पञ्चाङ्ग हर १४६,०९७ दिनपछि दोहोरिन्छ। यसलाई ४०० वर्षहरूमा बाँडिएकोछ, र यो २०८७१ सप्ताह (७ दिन)को बराबर हुन्छ। यी ४०० वर्षहरूमा ३०३ वर्ष साधारण वर्ष हुन्छन्, जसमा ३६५ दिनहरू हुन्छन्। र ९७ लीप वर्ष हुन्छन्, जसमा ३६६ दिन हुन्छन्। यस प्रकार प्रत्येक वर्षमा ३६५ दिन, ५ घण्टा, ४९ मिनेट र १२ सेकेण्ड हुन्छन्।
यसलाई पोप ग्रेगोरीले लागू गरेका हुन् र नैं यसको नाम ग्रेगोरियन क्यालेन्डर बसेको हो। यो भन्दा पहिला जूलियन क्यालेन्डर प्रचलनमा थियो, तर त्यसमा त्रुटीहरू भएकोले हटाइयो।
महिनाहरूको नामको क्रम: दिनहरूको सङ्ख्या
थप हेर्नुहोस्

श्रेणी:संवत्
श्रेणी:समय
भगाङ्कुर

'भग' तथा 'अंकुर' यी दुई शब्दले बनेको हो, जसले सामान्य रूपमा भगको अंकुर भन्ने अर्थ दिन्छ। अंग्रजीमा यसलाई clitoris भनिन्छ।
भगांकुर वा भगनासिका (अंग्रेजीः Clitoris) एक योनाङ्ग हो, जुन स्त्रीहरूमा मात्र पाइन्छ। यो योनीको अगाडि मोन्स प्यूबिस(Mons pubis)को तल,बाह्य ओष्ठ(Labia majora) जोडीएको स्थानमा रहेको हुन्छ। यो अङ्ग पुरुषको लिङ्ग जस्तै कडा हुन सक्ने मांसपेसीले बनेको हुन्छ। सामान्यतया यसको लम्बाई २‍ से.मी.र मोटाई ०.५ से.मी. हुन्छ।

महिलाको यौनअङ्ग बाहिरबाट हेर्दा छालाका दुई पत्र एक-अर्कामा टाँसिए जस्तोमात्र देखिन्छ। यसैलाई हामी समग्रमा भग भन्छौं र यसैको भित्रतिर नै अन्य अङ्ग हुन्छन्। महिलाहरूमा यही भगको माथिपट्टि बोसोयुक्त तन्तुले बनेको क्षेत्र हुन्छ, जसले यौन तथा प्रजनन अङ्गहरूलाई सुरक्षा प्रदान गर्छ। यौनाङ्ग क्षेत्रको उक्त भागलाई अंगे्रजीमा mons pubis (मोन्स प्युबिस) भनिन्छ। युवतीको भग क्षेत्रमा भएका छालाको पत्रलाई फर्काइयो भने भित्रतिर ठूलो भगोष्ठ, सानो भगोष्ठ, भगांकुर तथा योनिद्वारजस्ता विभिन्न अङ्ग देख्न सकिन्छ।

भगक्षेत्रको दायाँ र बायाँ बोसोयुक्त तन्तुले बनेका दुई पत्र हुन्छन्, जसलाई हामी ठूलो भगोष्ठ भन्छौं र त्यसलाई बाहिरतिर फर्काइयो भने दुवैतिर एक-एक गरेर दुई साना भगोष्ठ देख्न सकिन्छ। यही साना भगोष्ठले भित्री भगक्षेत्रलाई छोपेर राखेको हुन्छ र एक किसिमले सुरक्षा प्रदान गर्छ। यी ठूला तथा साना भगोष्ठका छेउ, माथि र तलतिर एक-अर्कामा जोडिएको हुन्छ। यही भगोष्ठ जोडिएको स्थानमै भगांकुर हुन्छ। महिलालाई यौन सुख दिनु नै एकमात्र कार्य भएको देखिन्छ।भगांकुरको टुप्पोलाई पनि पुरुषको जस्तै अङ्ग्रेजीमा glans (ग्ल्यान्स) नै भनिन्छ। व्यक्ति-व्यक्तिअनुसार यसको आकार फरक-फरक हुनसक्छ, तर सामान्यतः यसको आकार केराउको दानाजत्रो हुन्छ। यसको shaft (साफ्ट) भने शरीरसँग जोडिएको हुन्छ। भगांकुरलाई छालाको एक पत्रले छोपेको हुन्छ, जसलाई clitoral hood (क्लाईटोरल हुड) भनिन्छ। भगांकुर glans (ग्ल्यान्स) अति नै यौन संवेदनशील हुन्छ र पुरुष ले स्पर्श गर्दा वा पुरुषले जिब्रो द्वारा चुस्दा यौन उत्तेजनाका बेला आकारमा तुलनात्मक रूपमा निकै सानो हुने भए पनि पुरुषको लिङ्ग जस्तै उत्तेजित हुन्छ।
क्लिटोरियल क्रस

क्लिटोरियल क्रुरा(एकवचन: क्लिटोरियल क्रस) भगांकुरको आन्तरिक भागहरू हुन। यि भगांकुरको शरीरबाट एक उल्टो 'भी' जस्तै आकारमा फैलिएको हुन्छ। यि भेस्टिब्युलर बल्ब नजीकै हुन्छन र पनि क्लिटोरियल बल्बको नामले पनि चिनिन्छ।
यिनीहरू मूत्रमार्ग, मूत्रमार्गिय स्पन्ज र योनीको दाँया र बायाँ हुन्छ र प्युबिक हाड सम्म फैलिएको हुन्छ। क्लिटोरियल क्रुराका मांसपेशिहरूलाई इस्चिओक्याभर्नोसि (ischiocavernosi) भनिन्छ।
प्रत्येक क्लिटोरियल क्रस प्युबिस र इस्कियमको रामी सँग जोडिन्छ। क्रुरा भगांकुरको आधार जस्तै हुन्छ, जुन खडा हुने तन्तुले बनेको कर्पस क्यभेर्नस मांसपेशिहरूको संयोजन हो।
कर्पस क्याभेर्नस

‌‌
क्लिटोरियल हुड

‌‌
सन्दर्भ सूची

श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:मानिस
श्रेणी:प्रजनन प्रणाली
श्रेणी:स्त्री प्रजनन प्रणाली
फेब्रुअरी

जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको दोस्रो महिना हो। सामान्य वर्षमा २८ दिन वा अधिक वर्षमा २९ दिन हुन्छ र २९ औँ दिनलाई अधिक दिन भनिन्छ। यो पाँच महिनाहरू मध्ये पहिलो महिना हो जसमा ३१ दिन भन्दा कम हुन्छ (अन्य चार अप्रिल, जुन, सेप्टेम्बर र नोभेम्बर हुन्)। यस महिना ३० दिन भन्दा कम हुने एक मात्र महिना हो। फेब्रुअरी उत्तरी गोलार्धमा मौसमी जाडोको तेस्रो र अन्तिम महिना हो। दक्षिणी गोलार्धमा, फेब्रुअरी मौसमको ग्रीष्मऋतुको तेस्रो र अन्तिम महिना हो (उत्तरी गोलार्धमा अगस्टको मौसमी समकक्ष हो)।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*०२
मे

जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको पाँचौँ महिना हो र लम्बाई ३१ दिन हुने सात महिनामध्ये तेस्रो महिना हो।

मे महिना उत्तरी गोलार्धमा वसन्त ऋतु र दक्षिणी गोलार्धमा शरद ऋतुको महिना हो। यसैले, दक्षिणी गोलार्धमा मे उत्तरी गोलार्धमा नोभेम्बरको मौसमी समकक्ष हो। मे महिनाको अन्त्यमा संयुक्त राज्य अमेरिका (स्मारक दिवस) र क्यानाडा (भिक्टोरिया दिवस) मा ग्रीष्मकालीन बिदाको मौसमको सुरुवात हुन्छ जुन सेप्टेम्बरको पहिलो सोमबार श्रम दिवसमा समाप्त हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*०५
जुन

जुलाई जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको छैटौँ महिना हो। लम्बाई ३० दिन हुने चार महिनाहरू मध्ये दोस्रो महिना हो हुन्छ, र ३१ दिन भन्दा कम लम्बाइ हुने पाँच महिनाहरू मध्ये तेस्रो महिना हो। यस महिनाले उत्तरी गोलार्धमा ग्रीष्मकालीन सङ्क्रान्ति, सबैभन्दा बढी दिनको उज्यालो समय भएको दिन, र दक्षिणी गोलार्धमा शीतकालीन सङ्क्रान्ति, सबैभन्दा कम दिनको उज्यालो घण्टा (दुवै अवस्थामा ध्रुवीय क्षेत्रहरू बाहेक)को साथ दिन समावेश गर्दछ। उत्तरी गोलार्धमा जुन दक्षिणी गोलार्धमा डिसेम्बरको बराबर मौसमी रहेको हुन्छ। उत्तरी गोलार्धमा, परम्परागत खगोलीय ग्रीष्मऋतुको सुरुवात २१ जुन (मौसमी ग्रीष्मऋतु १ जुनमा सुरु हुन्छ) हो। दक्षिणी गोलार्धमा मौसमसम्बन्धी जाडो १ जुनदेखि सुरु हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*०६
अक्टोबर

अक्टोबर जुली र ग्रेगोरी पात्रोको दशौँ महिना हुनुका साथै ३१ दिन हुने सात महिनाको छैठौँ महिना हो। पुरानो रोमुलस पात्रो को आठौँ महिना हो। यो महिनाको नाम ग्रीक भाषाको 'अक्टो'बाट आएको हो जसको अर्थ 'आठ' हुन्छ। वास्तवमा मूल रूपले अक्टोबर महिनालाई रोमनहरूद्वारा जनवरी र फेब्रुअरी महिनापछि आफ्नो पात्रोमा जोडेका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय दिवस

*१ अक्टोबर - विश्व शाकाहारी दिवस
*२ अक्टोबर - विश्व निवास दिवस (अक्टोबरको पहिलो सोमबार)
*२ अक्टोबर - अन्तर्राष्ट्रिय अहिंसा दिवस
*३ अक्टोबर - विश्व प्रकृति दिवस
*४ अक्टोबर - विश्व अन्तरिक्ष हप्ता (४-१० अक्टोबर)
*४ अक्टोबर - विश्व पशु दिवस
*५ अक्टोबर - विश्व शिक्षक दिवस
जन्म

*२ अक्टोबर - महात्मा गान्धी , लाल बहादुर शास्त्री, हिना खान
*११ अक्टोबर - जय प्रकाश नारायण, अमिताभ बच्चन
*२१ अक्टोबर - किम कार्दशियन, बेन्जामिन नेतन्याहु
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*१०
ब्रुनाई

ब्रुनाई (मलय : برني دارالسلام नेगारा ब्रुनेई दारुस्सलाम) एसियामा स्थित एउटा देश हो। यो इन्डोनेसियाको नजीकमा छ। यो एउटा राजतन्त्र (सल्तनत) हो। ब्रुनेई पहिला एउटा समृद्ध मुस्लिम सल्तनत थियो, जसको प्रभाव संपूर्ण बोर्नियो तथा फिलीपिन्सका केही भागहरूसम्म थियो। सन १८८८ मा यो बेलायतको संरक्षणमा आयो। १९४१ मा जापानीहरूले यहाँ अधिकार गरे। सन १९४५ मा बेलायतले यसलाई मुक्त गराएर पुन: आफ्नो संरक्षण लियो। सन १९७१ मा ब्रुनेईलाई आन्तरिक स्वशासनको अधिकार प्राप्त भयो। सन १९८४ मा यसलाई पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त भयो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
बडो भाषा

बोडो (बर'/बड़ ), र बोरो, चिनियाँ तिब्बती भाषा हो जसलाइ खास गरी प्राथमिक रूपमा उत्तरपूर्व भारत, नेपाल र बङ्गाल क्षेत्रका बोडो जातिहरूद्वारा बोल्ने गरिन्छ। यो भारतको स्वायत्त क्षेत्र बोडोल्यान्डको आधिकारिक भाषा र आसामको सह-आधिकारिक भाषा हो। यो भाषा भारतीय संविधानको विशेष संवैधानिक दर्जा प्राप्त २२ अनुसूचित भाषाहरू मध्ये एक हो। सन् १९६३ देखि यो भाषा देवनागरी लिपिमा लेख्ने गरिन्छ। पहिले यो भाषा रोमन तथा आसामी लिपिमा लेख्ने गरिन्थ्यो। केही भाषाविद्हरूका अनुसार यो भाषाको आफ्नै लिपि थियो जसलाई देवढाई लिपि भन्ने गरिन्थ्यो, समयको परिवर्तनसँगै हराउँदै गएको हो।
इतिहास

सन् १९१३ देखि विभिन्न बोडो सङ्गठनहरूद्वारा सुरु गरिएको सामाजिक-राजनीतिक जागरण र आन्दोलनहरूको परिणाम स्वरूप, यो भाषालाई सन् १९६३ मा बोडो बहुल क्षेत्रहरूको प्राथमिक विद्यालयमा शिक्षा माध्यमको रूपमा प्रयोगमा ल्याइएको थियो। वर्तमान समयमा, बोडो भाषा माध्यमिक स्तरसम्मको शिक्षाको माध्यमको रूपमा अध्ययन गराउने गरिएको छ र यो भाषा आसाम राज्यको सम्बद्ध आधिकारिक भाषा हो। सन् १९९६ देखि गुवाहाटी विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तर स्तरको पाठ्यक्रममा बोडो भाषा र साहित्यलाई स्थान दिइएको छ। कविता, नाटक, लघु कथाहरू, उपन्यास, जीवनी, यात्रा वृतान्त, बच्चाहरूको साहित्य र साहित्यिक आलोचना माथि धेरै सङ्ख्यामा बोडो भाषाका पुस्तकहरू छन्। बोडो भाषाको विभिन्न बोलीहरू रहेका छन् तर कोकराझाड जिल्लाको वरिपरीको क्षेत्रमा प्रयोग गरिने बोलीलाई स्तरीय र मानक बोली मानिएको छ।
लिपि
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:भारतका आधिकारिक भाषाहरू
श्रेणी:साहित्य अकादमीले मान्यता दिएका भाषाहरू
श्रेणी:असममा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:आधिकारिक रूपमा ब्राह्मी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
मराठी भाषा

मराठी एक आर्य भाषा हो जुन मुख्यतया भारतीय राज्य महाराष्ट्रमा मराठी मानिसहरूद्वारा बोलिने गरिन्छ। यो महाराष्ट्रको आधिकारिक भाषा हो, र गोवा राज्यमा अतिरिक्त भाषा हो। यो भारतको २२ अनुसूचित भाषाहरू मध्ये एक हो। मराठी संसारमा सबैभन्दा धेरै मातृभाषीहरू भएको भाषाहरूको सूचीमा १३औँ स्थानमा छ। हिन्दी र बङ्गाली पछि, भारतमा मातृभाषीहरूको तेस्रो ठुलो सङ्ख्यामा मराठी भाषा छ। यस भाषामा सबै आधुनिक भारतीय भाषाहरूको सबैभन्दा पुरानो साहित्यहरू छन्। मराठीका प्रमुख बोलीहरू मानक मराठी र वऱ्हाडी बोली हुन्।
इतिहास

आर्य भाषा परिवारसँग सम्बन्धित मराठी सहित भारतीय भाषाहरू प्राकृतको प्रारम्भिक रूपहरूबाट उत्पन्न भएका हुन्। मराठी धेरै भाषाहरू मध्ये एक हो जुन महाराष्ट्री प्राकृतबाट आएको हो। थप परिवर्तनहरूले पुरानो मराठी पछि जैन अपभ्रंशको गठनको नेतृत्व गर्यो। यद्यपि, यसलाई ब्लोचद्वारा चुनौती दिएका छन्, जसले मराठी मध्य भारतीय बोलीबाट अलग भइसकेपछि अपभ्रंश गठन भएको बताउँछन्।
भौगोलिक वितरण

मराठी भाषा भारतको अतिरिक्त मौरिसस र इजरायल मा पनि मराठी मूलका मानिसहरूद्वारा बोलिन्छ। यी देशका अतिरिक्त मराठी मूलका मानिसहरू बसोबास गर्ने विभिन्‍न देशहरू जस्तै - अमेरिका, संयुक्त अरब इमिरेट्स, दक्षिण अफ्रिका, सिङ्गापुर, जर्मनी, बेलायत, अस्ट्रेलिया, वेस्ट इन्डीज तथा न्युजिल्यान्डमा पनि यो भाषाको उपयोग गरिन्छ। भारतमा मराठी मुख्यतः महाराष्ट्रमा बोलिन्छ। यसको अतिरिक्त यो भाषा गोवा, कर्नाटक, गुजरात, आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, तमिलनाडु , दादरा र नगर हवेली, दमन र दीव रे छत्तीसगढ मा पनि बोलिन्छ।
लिपि

मराठी भाषा देवनागरी लगायत बालबोध, र मोडी लिपिमा पनि लेखिन्छ।
व्याकरण

पुरुषवाचक सर्वनाम
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका आधिकारिक भाषाहरू
श्रेणी:साहित्य अकादमीले मान्यता दिएका भाषाहरू
श्रेणी:आधिकारिक रूपमा ब्राह्मी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:अद्वितीय लिपि भएका भाषाहरू
श्रेणी:गुजरातमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कर्नाटकमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:दक्षिणी आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
ओडिया भाषा

ओडिया (पहिले ओडिसा भनेर अनुवाद गरिन्थ्यो) भारतीय राज्य ओडिसामा बोलिने आर्य भाषा हो। यो ओडिसामा आधिकारिक भाषा हो, जहाँ स्थानीय भाषीहरूले जनसङ्ख्याको ८२% ओगटेका छन्, र यो पश्चिम बङ्गाल, झारखण्ड, आन्ध्र प्रदेश र छत्तीसगढका केही भागहरूमा पनि बोलिन्छ। ओडिया भारतको धेरै आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक हो; यो ओडिसाको आधिकारिक भाषा र झारखण्डको दोस्रो आधिकारिक भाषा हो। यो भाषा छत्तीसगढमा ७००,००० मानिसहरूले पनि बोल्छन्।
इतिहास

ओडिया एक पूर्वी आर्य भाषा हो जुन आर्य भाषा परिवारसँग सम्बन्धित छ। यो ओद्रा प्राकृतबाट आएको हो, जुन मगधी प्राकृतबाट विकसित भएको हो, जुन १,५०० वर्ष पहिले पूर्वी भारतमा बोलिन्थ्यो, र प्रारम्भिक जैन र बौद्ध ग्रन्थहरूमा प्रयोग हुने प्राथमिक भाषा हो। अन्य प्रमुख आर्य भाषाहरूको तुलनामा ओडियामा फारसी र अरबी भाषाको तुलनात्मक रूपमा कम प्रभाव रहेको देखिन्छ।

ओडिया छैटौँ भारतीय भाषा हो जसलाई शास्त्रीय भाषाको रूपमा तोकिएको छ, लामो साहित्यिक इतिहासको आधारमा र अन्य भाषाहरूबाट व्यापक रूपमा उधारिएको छैन। ओडियामा सबैभन्दा प्रारम्भिक ज्ञात शिलालेख १०औँ शताब्दीको हो।
भौगोलिक वितरण

ओडिया मुख्यतया ओडिसा राज्यमा बोलिन्छ, तर त्यहाँ छिमेकी राज्यहरू जस्तै आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, झारखण्ड, पश्चिम बङ्गाल र छत्तीसगढमा उल्लेखनीय ओडिया-भाषी जनसङ्ख्या छन्। श्रमको बढ्दो प्रवासको कारण, पश्चिम भारतको गुजरात राज्यमा पनि ओडिया भाषीहरूको उल्लेखनीय जनसङ्ख्या छ।
लिपि

ओडिया भाषाले ओडिया लिपि (कलिङ्ग लिपिको रूपमा पनि चिनिन्छ) प्रयोग गर्दछ। यो एक ब्राह्मि लिपि हो जुन मुख्य रूपमा ओडिया भाषा र अन्य संस्कृत र धेरै साना क्षेत्रीय भाषाहरू लेख्न प्रयोग गरिन्छ। लिपि लगभग १००० वर्ष भन्दा बढी विकसित भएको छ। ओडिया लिपिको घुमाउरो उपस्थिति ताडका पातहरूमा लेख्ने अभ्यासको परिणाम हो, जसमा धेरै सीधा रेखाहरू प्रयोग भएमा च्यात्ने प्रवृत्ति हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:भारतका आधिकारिक भाषाहरू
श्रेणी:साहित्य अकादमीले मान्यता दिएका भाषाहरू
श्रेणी:आधिकारिक रूपमा ब्राह्मी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:अद्वितीय लिपि भएका भाषाहरू
श्रेणी:झारखण्डमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:ओडिसामा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पूर्वी आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:भारतका शास्त्रीय भाषाहरू
उत्तर र मध्य अन्डमान जिल्ला

उत्तरी र मध्य अन्डमान जिल्ला बङ्गालको खाडीमा अवस्थित भारतीय केन्द्र शासित प्रदेश अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहको ३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। मायाबन्दर सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। यस जिल्लाले ओगटेको क्षेत्रफल ३२५१.८५ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।
इतिहास

यो जिल्ला १८ अगष्ट २००६ मा तत्कालीन अन्डमान जिल्लालाई विभाजन गरेर बनाइएको थियो, जसमा यस जिल्लाको मायाबन्दर सब-विभाजनका सबै तीन तहसिलहरू सामेल थिए। उत्तर र मध्य अन्डमान जिल्लाले ३,२२७ वर्ग किलोमिटर (१,२४६ वर्ग मील) क्षेत्र ओगटेको छ।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार उत्तर र मध्य अन्डमान जिल्लाको जनसङ्ख्या १,०५,५९७ रहेको छ जुन लगभग टोङ्गा राष्ट्रको बराबर हो। यसले यसलाई भारतमा ६१४औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ३२ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (८३/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर -०.०७% थियो। उत्तर र मध्य अन्डमानमा प्रति १० पुरुषमा ९२५ महिलाको लिंग अनुपात छ, र साक्षरता दर ८४.२५% छ।

बङ्गाली उत्तर र मध्य अन्डमान टापुहरूमा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार, बङ्गाली लाई यस जिल्लाको जनसङ्ख्याको ५३.७९ प्रतिशतले पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्, त्यसपछि सदरी (११.०६%), तेलगु (६.४७%), उराँव (६.१७%), हिन्दी (५.९९%), तमिल (५.९४%), मलयालम (३.१६%), निकोबारी (०.५७%) र अन्य।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहका जिल्लाहरू
दक्षिण अन्डमान जिल्ला

दक्षिण अन्डमान जिल्ला बङ्गालको खाडीमा अवस्थित भारतीय केन्द्र शासित प्रदेश अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहको ३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। पोर्ट ब्लेयर, केन्द्र शासित प्रदेशको राजधानी जिल्ला मुख्यालय हो। यस जिल्लाले ओगटेको क्षेत्रफल २,६४० वर्ग किलोमिटर रहेको छ।
इतिहास

यो जिल्ला १८ अगष्ट २००६ मा तत्कालीन अन्डमान जिल्लालाई विभाजन गरेर बनाइएको थियो। दक्षिण अन्डमान जिल्लाले ३,१८१ वर्ग किलोमिटर (१,२२८ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ, जुन तुलनात्मक रूपमा क्यानाडाको म्यान्सेल टापुको बराबर हो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार दक्षिण अन्डमान जिल्लाको जनसङ्ख्या २,३८,१४२ रहेको छ, जुन लगभग वानुआतु राष्ट्रको बराबर हो। यसले यसलाई भारतमा ५८४औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ८० प्रति वर्ग किलोमिटर (२१०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१–२०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १३.९७ प्रतिशत थियो। दक्षिण अन्डमानमा प्रति १० पुरुषमा ८७४ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ८८.४९% रहेको छ।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, बङ्गाली लाई यस जिल्लाको जनसङ्ख्याको २१.०७ प्रतिशतले पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्, त्यसपछि तमिल (२०.७०%), हिन्दी (१८.४०%), तेलगु (१७.६६%), मलयालम (९.८५%), सदरी (३.३४%), उराँव (३.०७%), निकोबारी (१.६७%) र अन्य।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहका जिल्लाहरू
निकोबार जिल्ला

निकोबार जिल्ला अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहको भारतीय केन्द्र शासित क्षेत्रका तीन जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको प्रशासनिक क्षेत्रले बङ्गालको खाडी र अन्डमान सागरको बीचमा हिन्द महासागरमा अवस्थित सबै निकोबार टापुहरूलाई समेट्छ। जिल्लाको मुख्यालय कार निकोबार टापुमा रहेको मलाक्का गाउँ हो।
नामकरण

दक्षिण भारत/ श्रीलङ्का र दक्षिण पूर्वी एसियाबीचको समुद्री मार्गमा पर्ने नाविकहरूले यसलाई "नाङ्गोको भूमि" अर्थात् नक्कावर को रूपमा उल्लेख गरे जुन सम्भवतः हालको नाम "निकोबार" को प्रत्यक्ष अग्रदूत हो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार निकोबार जिल्लाको जनसङ्ख्या ३६,८४२ रहेको छ, जुन लगभग लिस्टेनस्टाइन राष्ट्रको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ६३६औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व २० प्रति वर्ग किलोमिटर (५२/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर -१२.४८% थियो।

निकोबारी भाषा, आग्नेली भाषा परिवारको निकोबार द्वीपसमूहमा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार, निकोबारी यस जिल्लाको जनसङ्ख्याको ६५.९८ प्रतिशत द्वारा पहिलो भाषाको रूपमा बोलिने गरिन्छ, त्यसपछि हिन्दी (९.८३%), तमिल (६.१०%), तेलगु (४.०५%), बङ्गाली (३.९०%), उराँव (३.३१%), मलयालम (१.७९%) र अन्य।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अन्डमान र निकोबार द्वीपसमूहका जिल्लाहरू