JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්ර්හාර

බෝම්බ පිපිරිම් 04ක් මරාගෙන මැරෙන ප්රරහාර ලෙස වාර්තා වුවත් පොලිසියට සිදු කළ හැකි වුයේ බෝම්බ කරැද මෙම ප්රමහාර වලින් මිය ගිය බවයි. කෙසේ වුවත් ජුලි 21, 2005 ලංඩන් බෝම්බ පිපිරිම් හා ජෝන් චාල්ස් ද මෙනෙස්ට වෙඩි තැබීමට පසුව ශ්රිමමත් ඉයන් බ්ලෙයාර් විසින් ප්ර සිද්ධියේ තහවුරැ කරන ලද්දේ ඔවුන් මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරැවන් වන බවත් ඔවුන් පිළිබද කටයුතු කෙරැණු බවත්ය.
බෝම්බකරැවන් විසින් හදුනාගැනීම සදහා උපකාර වන විවිධ උපාංග රැගෙන ඒම තුළින් "ලීඩ්ස්" (Leeds) වල පිහිටා තිබු බෝම්බ නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලාවක් පිළිබදව තොරතුරැ දැන ගැනීමට උපකාරි විය. ‍මෙම කර්මාන්තශාලාව අනාගත විවිධ අවශ්යාතා සපුරා ගැනීම සදහා පැවැති බවත් බෝම්බ කරැගේ "ලුටන් දුම්රිය"නැවතුම් පළේ තිබු මෝටර් රථයේ වෙනත් පුපුරණ ද්ර ව්ය ය තිබු බවට සොයා ගෙන ඇත. ඊට අමතරව බෝම්බකරැ විසින් ලුටන් වල සිට ලංඩනය දක්වා ගමන් කිරිම සදහා ටිකට්පතක් ගෙනවිත් තිබු බවත් හෙළි විය. එමගින් ඔහු පැමිණි මාර්ගයේම ආපසු හෑමට සුදානමින් සිටි බවට විශ්වාසයක් ඇති විය. මෙමගින් සිතා ගත හැකි කරැණක් නම් බෝම්බකරැ ප්රණහාරයෙන් පසු නිරැපද්රිටතව පළා යාමට සැළසුම් කර තිබු බවත් එසේ කිරිමට නොහැකි වන්නට ඇත්තේ බෝම්බය පිපිරි යෑමට පසුව පළා යා යුතු වේලාව පිළිබදව අවබෝධයක් නොවීමත් යැයි උපකල්පනය කෙරේ.
පළමු බෝම්බ පිපිරිම් 3 තත්පර 50ක් තුළ එකිනෙකට පසු එකක් ලෙස වාර්තා විය. එහෙයින් කාල වේලා මණින උපකරණයක් හෝ දුරින් සිට දුරස්ථ පාලන උපකරණයක් මගින් පිපිරිවීම සිදුකරන්නට ඇති බවත් විශ්වාස කරයි.මැඩ්රිඩ් බෝම්බ පිපිරිම ජංගම දුරකතනයක වේලා අගවනය හෝ දුරකතනයට ඇමතුමක් දීමෙන් හෝ දුරස්ථව පුපුරා යාමට සළස්වා ඇති බවට විහ්වාස කරයි. කළින් සදහන් කළ ක්රතමය ලංඩන් භුගත උමං මාර්‍ග තුළ සාර්ථක විය හැකිව තිබුණ ද ඒ අවස්ථාව් ජංගම දුරකතන සංඥා වල තිබු දෝෂයක් මත එය වැරදි යන්නට ඇත. 2005 ජුලි 19 දාට අනුව මෙවැනි යාන්ත්රිණයන් එකක්වත් පිළිබදව කිසිම ආකාරයක විද්යාමනුකූල සාක්ෂි ප්ර සිද්ධියට පත් නොකරන ලදී.

මහජන ප්ර්ශ්ණ කිරිම් සිදු නොවීම
රජය විසින් ප්ර්ශ්ණ කිරිම් කටයුතු සිදු නොකරන ලද හේතුව ලෙස සදහන් කරන ලද්දේ එය සම්පත් නාස්ති කරන හා ප්ර දාන නිළධාරින් හා පොලිස් නිළධාරින් හිර කරණ වැඩක් ලෙස පවසමින්ය. හිටපු අගමැති ටෝනි බ්ලෙයාර් ප්ර‍කාශ කරන ලද්දේ "ස්වාධින ප්රකශ්ණ කිරිමක් ආරක්ෂක අංශ වලට ලැබෙන සහයෝගය බාල්දු කරයි". යනුවෙනි. අනතුරින් දිවි ගලවා ගත් හා මිය ගිය පිරිසගේ සමහර ඥාතීන් විසින් පිපිරිම සිදු වු දිනයේ දී ඇති වුයේ යැයි කියන පරස්පර විරෝධී සිදු වීම් නිරාකරණය කරන ‍ෙලස ඉල්ලා ඉහළ උසාවියේ හා යුරෝපා අධිකරණය සදහා පුර්ණ මහජන ප්රිශ්ණ කිරිමත් සිදු කරන ලෙස ඉල්ලා නිතිමය ක්රිසයාමාර්ග වලට එළඹ ඇත.
ජායා ස්වදේශ ලේකම්, ඩේවිඩ් ඩේවිස් විසින් ප්ර කාශ කරනු ලැබ ඇත්තේ "මහජනතාවට හා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනු ලැබු සිද්ධිය පිළිබදව වන විස්තර විකාර සහගත කරැණු වලින් ගහණ බවයි.
2001 සැප්තැම්බර් 11 බෝම්බකරැවන්ගේ වගතුග

1. මොහොමඩ් සිඩික් කාන් (30) - එඩ්ග්වෙයාර්හිදි උමං මාර්ගය උදෑසන 8.50 ගර්භණි බිරිද හා දරුවා සමග ඩිවුස්බරිහි ජිවත් විය.( අසාර්ථක හසීනා පටෙල් උපාය - 2005 )

2. ෂෙහාඩ් තන්වීර් (22) - ඇල්ගේට් උමං මාර්ගය උදෑසන 8.50 මව හා මාළු චීප් අවහන්හලක සේවය කළ පියා සමග ජිවත් වි ඇත.

3. ජර්මේන් ලින්ඩ්ස්සේ (19) - රසල් චතුරස්‍රය උදැසන 8.50 බකින්හැම්ෂයර් හිදි එයිල්ස්බරි හි තම ගර්භණි බිරිද සමග ජිවත් වී ඇත.

4. හසීබ් හුසේන් (18) ටැවිස්ටොක් චතුරස්‍රය උදෑසන 9.47 ලිඩ්ස් හි තම සොයුරැ ඉම්රාන් හා ඥාති සොයුරිය වන ෂෂියා සමග ජිවත් විය.


ලුටන් ජාලය
බෝම්බකරුවන් හා අල්කයිඩා ජාලය ක්‍රියාත්මක වු බෙඩ්ෂෝර්ඩිෂයර්හි ලුටන් හි අල්කයිඩා සමග සබඳතා තිබුණේ යැයි උපකල්පනය කරයි. එම සබඳතා 2004 අගෝස්තු හිදි බිඳී ගොස් ඇත.අල්කයිඩා ක්‍රියාකාරියෙකු වු මොහොමඩ් හසීම් කාන් පකිස්තානයේ ලාහෝර් හිදී අත්තඩංගුවට ගත් පසු මෙම කණ්ඩායම පිළිබදව හෙළිදරව් විය. ලංඩනයේ උමං දුම්රිය මාර්ග බෝම්බ පිළිබද සැළසුම මොහුගේ නිව්යෝර්ක් හා වොෂිංටන් මුල්‍යය ගොඩනැගිල්ල‍ට බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කිරිම පිළිබද සැළසුම්ද මොහුගේ ලැප්ටොප් පරිඝණකයේ තිබු බවට සොයා ගෙන ඇත. මෙම කණ්ඩායම වසන් වී සිට ඇති මුත් 2004 අගොස්තු 2වන දා " නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්" පුවත්පත ඔහුගේ නම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. මෙම හෙලිදරව්ව සමග බ්‍රිතාන්‍යය හා කැනඩා පොලිසියට තම පරික්ෂණ අවසන් වීමට ප්‍රථම මොහු අත්අඩංගුවට ගැනීමට හැකියාව ලැබුණි. ඇ.එ.ජ. ආන්ඩුව පසුව ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ මෙම පුද්ගලයාගේ නම සමහර වාර්තාකරැවන් වෙත ලබා දෙන ලද්දේ පසුබිම් තොරතුරැ සදහා වන බවත් ඊට ඇ.එ.ජ.ස්වදේශි ආරක්ෂක ලේකම් වන ටොම් රිප් විසින් සමාව ගන්නා බවත්ය.
ලුටන් ජාලය බිද වැටීමත් සමග, ලංඩන් බෝම්බ පිපිරිමට සම්බන්ධ මොහොමඩ් සිඩික් කාන් (ඥාතින් පිළිබද වාර්තා නැත.) පිළිබදව පරික්ෂාවට ලක් කලත්, එම පරික්ෂාවන් සිදු m15 මගින් නිගමනය කරන ලද්දේ ඔහු තර්ජනයක් නොවන බවත් ඔහු පිළිබද පරික්ෂාවෙන් සිටිම අවශ්‍ය බවත්ය.

2007 මාර්තු අත්තඩංගුවට ගැනීම

2007 මාර්තු 22 වන දින 7/7 බෝම්බ පිපිරවීම පිළිබද සැකපිට පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් අත්තඩංගුවට ගත්හ. ඉන් දෙදෙනෙක් අත්තඩංගුවට පත් වුයේ මැන්චැස්ටර් ගුවන් තොටුපළේ දීය. ඔවුන් එදින පකිස්තානය බලා පිටත්ව යාමට තිබු පස්වරැ 4.30 ගුවන්යානයට ගොඩ වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් උන්හ. මෙම පුද්ගලයන් පසුපස රහසිගතව පොලිස් නිළධාරින් පිරිසක් යැවීමට කටයුතු යොදා තිබු අතර එදින මොවුන් අත්තඩංගුවට ගැනීම සදහා සුදානමක් නොතිබිණී. එහෙත් බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පිට වුවහොත් අවදානමකට මුහුණ දිමට සිදුවන බව පොලිසියට ඒත්තු
ගැන්වී තිබුණි. අනෙක් පුද්ගලයා අත්තඩංගුවට ලනු ලැබුවේ බටහිර යෝර්ක්‍ෂයර්හි ලීඩ්ස් ප්‍රදේශයේ ප්‍රහාරයට පුථම මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ කරැවන්ගෙන් එක් අයෙකු ජිවත්ව සිට ඇත.
ප්රාහාරය සැළසුම් කිරිම

සැප්තැම්බර් 11 ප්රවහාරය පිළිබද කුමන්ත්රකණ අදහස මුල් වරට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ 1996 කලිඩ් ෂෙයික් මොහොමඩ් විසින්ය. ඒ අවස්ථාවේදී බින් ලාඩන් ස හ අල්කයිඩා සංවිධානය නැවත ප්රරතිව්යුරහගත වෙමින් සුඩානයේ සිට ඇෆ්ගනිස්තානයට සංක්රවමණය වීම සිදුවෙමින් තිබුණි. 1998 තීරණාත්මක ඇමරිකානු තානාපති කාර්යයයාල බෝම්බ ප්රසහාරය ඇ.එ.ජ.ප්රවහාරයක් එල්ල කිරිමට බින් ලාඩන්ට මග සෑදු ප්රෙහාරයකි. 1998 අගභාගයේ දී හෝ 1999 මුල් භාගයේදී බින් ලාඩන් විසින් මොහොමඩ් හට ප්රාහාරය සැලසුම් කිරිමට අවසර ලබා දෙන ලදී. කලිඩ් ෂෙයික් මොහොමඩ්, ඔබාමා බින් ලාඩ්න් සහ ඔහුගේ උප ප්රරධානි මොහොමඩ් අටෙන් අතර 1999 දී සාකජ්ජා වට කිහිපයක් පවත්වන ලදී. නායකත්වය සහ මුල්යේමය ආධාර බින් ලාඩන් විසින් දරනු ලැබීය. මොහොමඩ් ඇමිටා ප්ර්ධාන ගුවන් කොල්ලකරැ ලෙස තෝරා ගැනීමත් සදහා බින් ලාඩන් සහභාගී විය. අල්කයිඩා සාමාජිකයින් 27ක් පමණ ඇ.එ. ජනපදයට ඇතුල් වී ඇත. මොහොමඩ් විසින් ක්රිොයාන්විතය සදහා සහය මෙන්ම ඉල්ක්ක හදුන ාගැනීඹට උපකාර ක රඇත. මොහොමඩ් විසින් ඉලක්ක ලෙස තෝරා ගනු ලැබු ඇ.එ.ජ. ලොස් ඇන්ජලිස් හී බැංකු කුළුණ බින් ලාඩන් විසින් ඇසැස්මෙන් ඉවත් කරන ලදී.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ල වන ත්ර්ස්ත ප්රුහාර පිළිබද ජාතික කොමිෂම ඇ.එ.ජ. රජය විසින් ස්තාපනය කරනු ලදුව වර්තමානයේ දී 9/11 කොමිෂම ලෙස හදුන්වනු ලබයි.
2004 ජුලි 22 වන දින ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව ප්රාහාරය සැලසුම් කර ඇත්තේ සහ ක්රිසයාත්මක කර ඇත්තේ අල් කයිඩා ත්ර ස්තවාදීන් විසින්ය. කොමිෂම සදහන් කරන පරිදි මෙම ප්රුහාරය සදහා ඩොලර් 400,000 – 500,000 අතර මුදලක් වැය කර ඇති අතර එම ආධාර ලැබුණේ කෙසේද යන්න පිළිබදව හෙළිදරව් වී නොමැත.
සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය-ගුවන් යානා කොල්ලකරැවන්

ප්‍රහාරකයන්ගෙන් පහළොස් දෙනෙක් සවුදි අරාබියෙන් ද, දෙදෙනෙක් එක්සත් අරාබි එමිරේට් රාජ්‍යයෙන් ද තවත් අයෙකු ඊජිප්තුවෙන්ද අනෙක් පුද්ගලයා ලෙබනනයෙන්ද එක්ව සිටිය හ. සාමාන්‍යයෙන් මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරකයන්‍ තොරතුරු වලට ප්‍රතිවිරුද්ධව මෙම ගුවන් යානා මංකොල්ලකරුවන් හොදින් අධ්‍යයනය හදාරා ඇති වැඩිහිටි පිරිස් හා විශ්වාසයන් හොදින් තහවුරු කරගත් පුද්ගලයන් බව පෙනේ.

ප්‍රහාරයෙන් පැය ගණනක් තුළ FBI විසින් ප්‍රහාරයට පැමිණි ප්‍රහාරකයන් කවුරුන් ද යන වග සහ ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික තොරතුරු අණාවරනය කර ගන්නා ලදී.
මොහොමඩ් අට්ටා ගේ බඩු බඩුබාහිරාදිය අතර සියළු ගුවන් යානා මංකොල්ලකරැවන් 19 දෙනොගේ අනන්‍යතාවය හෙළි කරන ලිපි ලේඛණ සහ ප්‍රහාරය සම්බන්ධව තොරතුරු , ප්‍රහාරය‍ට හේතු, හා වටපිටාව පිළිබද හෙළි කරන තොරතුරු ඇතුළත් විය.

2001 සැප්තැම්බර් 27 වන දින FBI විසින් ත්‍රස්තවාදීන් 19 දෙ‍නාගේ ජායාරූප ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. ඔවුන්ගේ ජාතිකත්වය මෙන් ම බොහෝ අයගේ අන්වර්ථ නාමයන් ද ඒ සමගම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. විශේෂ නිළධාරින් 7000ක් පමණ යොදා ගනිමින් FBI විසින් මෙතෙක් පවත්වනු ලැබු විශාලම පරික්ෂණය පෙන්ට්බොම් ( Penttbom ) ලෙස කේත නාමයකින් හැදින් වු සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරය පිළිබදව පරික්ෂණය යි. ඇ.එ.ජ රජය මෙන්ම FBI විශ්වාස කරන්නේ මෙම ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු වන්නේ ඔසාමා බින් ලාඩන් නායකත්වය අල්කයිඩා සංවිධානය වන බවයි. FBI සදහන්කරන අන්දමට " අල්කයිඩා හා බින් ලාඩ්න් සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු බවට සාක්ෂි ඉතා පැහැදිලිවත් බිද හෙළිය නොහැකි ලෙසටත් සනාථ වී ඇත." බ්‍රිතාන්‍යයද එම මතය සනාථ කරනු ලැබු රටවල් අතරට එක් වේ.

ඔසාමා බින් ලාඩ්න්
2001 ප්‍රහාරය සදහා උනන්දු කල හේතුන් කිහිපයක් පරියේෂකයන් විසින් ඇ.එ.ජ විරැද්ධව ශුද්ධ යුද්ධයක් ප්‍රකාශ කිරිම සහ බින් ලාඩ්න් විසින් ආගමික නියෝගයක් අත්සන් තැබීමත් 1998 දී ඇමරිකානු සාමාන්‍යය ජනතාව ඝාතනය කිරිම සදහා ඇරයුම් කිරිම ඒ අතර වේ.
ප්‍රවර්ගය:සැප්තැම්බර්
කදුළු ගෑස්

කදුළු ගෑස් යනු ඇස්වලට හෝ ස්වශන පද්ධතියට තාවකාලික බලපෑමක් සිදු කරන ඕනෑම ආකාරයක විශේෂිත නොවු රසායනික ද්‍රව්‍යයකි. මේවා අතේ ගෙන යන ˝ස්ප්‍රේ˝ හෙවත් විදිනයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි අතර උණුසුම් වීමෙන් පසු කුඩා කොපුවකින් ˝ගෑස්˝ වළාවක් බැහැර කිරිමට හැකි අයුරින් සකස් කර ඇත. කාර්මිකව මෙම වළාවන් එරෝසෝල් වන අතර සත්‍ය වශයෙන්ම ගැස් නොවේ.

ප්‍රසිද්ධ කදුළු ගෑස් අතරට ඇසට පීඩාවක් ගෙන දෙන ˝Orthe – Chlorobenzylidene – malanonitrille (CS ගෑස් ) Chloroacetophenone (CN ගෑස්), dibenz (b,f) – 1,4 – 0xazepine (CR ගෑස්) ඇතුලත් වේ. වෙනත් ඒවාට වඩා ඉහත කී කදුළු ගෑස් වර්ග වෙනත් ඒවාට වඩා වැඩි වැදගත්කමක් දරන්නේ ඒවායේ පවතින ක්‍රියාකාරිත්වය සහ අඩු අවදානම නිසාය. වර්තමානයේ දී CN ගෑස් වෙනුවට CS ගෑස් යොදා ගනු ලබන අතර ජ්‍යාතන්තරව වැඩියෙන් භාවිතා වන්නේ මෙම කදුළු ගෑස්ය.
හමුදා ආරක්ෂාව-භෞමික ආරක්ෂාව

වචනයේ පරිමාසමාප්ත අර්ථයෙන්, හමුදා ආරක්ෂාව යනු යම් සතුරෙකුට විරුද්ධව භුමියක් ආරක්ෂා කර ගැනීමයි. ප්‍රධාන ජ්‍යාතන්තර භුමිකාව තුළ ප්‍රධාන භුමිකාව රග දක්වන ජාතික රාජ්‍යය බිහිවිමෙන් පසුව හමුදාව ජාතික මට්ටමින් සංවිධානය වීමට පටන් ගත්හ. එමෙන්ම භෞමික ආරක්ෂාව යන්නට ජාතික ආරක්ෂාව ලෙස භාවිතා වන්නටත් විය.
මෙම සාම්ප්‍රදායික මතවාදයන් නවීන ඒකාබද්ධ ආරක්ෂක සැකසුම් සමගින් වෙනස් වන්නට පටන් ගත්හ. න්‍යෂ්ටි යුධ සමයේදී බොහෝ රාජ්‍යයන්හි ආරක්ෂාව ඇ.එ.ජ. හෝ සෝවියට් දේශය මත රදා පැවතුනි. බොහෝ බටහිර යුරෝපා රටවල් සංවිධානය වුයේ නේටෝ සංවිධානය තුලින් වන අතර බොහෝ නැගෙනහිර යුරෝපා රටවල් වෝර්සෝ ගිවිසුම හා ඒකාබද්ධ වී සිටියහ.
ටෝපිඩෝ බෝට්ටු

දිය යට නළ බෝම්බ ගෙන යා හැකි අයුරින් කුඩාවට සහ ඉතා ඉක්මනින් ගමන් කළ හැකි අයුරින් නිර්මාණය කරන ලද නාවික යාත්‍රාවක් ලෙස ටෝර්පිඩෝ බෝට්ටුව හැදින්විය හැකිය. පළමුව නිර්මාණය කල ටෝර්පිඩෝ ව ස්පාර් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය මගින් සතුරැ නෞකාවක් විනාශ කර දමන ලදී. එමෙන්ම පසුව නිර්මාණය කළ ටෝර්පිඩෝ ව විසින් ˝ වයිඩ්හෙඩ්˝ නල බෝම්බ ස්වයං - ප්‍රවාලිත කිරිමේ හැකියාවකින් යුක්ත විය. (හෝ ස්වයංක්‍රියව ˝වයිටිහෙඩි˝ නළ බෝම්බ මුදා හැරිය හැකි හැකියාවකින් යුක්ත වේ)
මෙම යානා නිපදවන ලද්දේ ඉතා වේගවත්ව හා කඩිසරව, අනෙකුත් විශාල, හිමින් ගමන් කරනා හා බරැති ආයුධ සන්නද්ධ සතුරු නෞකා පරාජය කිරිමයි.

ටෝර්පිඩෝ අප දන්නා පරිදි නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ 1860 දී කපිතාන් ˝ගියොවනි ලුවිස්˝ (Giovanni Luppis) (ඔහු ඉවාන් බ්ලෙස් ලුපින් - Ivan Blaz Luppis ලෙසද හදුන්වයි.) නම් ක්‍රෝයේෂියාව හෙවත් පැරණි ඔස්ට්‍රෝ - හංගේරියාවට අයත් රටේ රිජෙකා (Rijeka) නම් නගරයේ දීය. 1860 දි එය ප්‍රථම වරට මහජන ප්‍රදර්ශණයට විවෘත විය. 1866 දී ඔහු හා රොබර්ට් වයිට්හෙඩ් එක්ව නිර්මාණය ප්‍රදර්ශණය කරන ලදී. පළමු ටොපෙඩෝ කර්මාන්තශාලාව ˝රිජෙකා˝ හිදි ආරම්භ කරන ලදී.
මිසයිල

මිසයිලයක් යනු සාමාන්‍යයෙන් ජෙට් එන්ජිමකින් හෝ රොකට් මෝටරයකින් බල ගැන්වෙන ස්වයංක්‍රීයව පියාසර කළ හැකි පුපුරණ ද්‍රවය රැගත් ආයුධයකි.

මුලදී, ඉලක්කයකට විසි කරන, වෙඩි තබන හෝ දියත් කරන ඕනෑම දෙයක් "මිසයිලය ()" ලෙස හැඳින්විිය. නමුත් අද, මඟ පෙන්වීමක් නැති ඒවා රොකට් ලෙස හැඳින්වේ. එන්ජිමක් නොමැති නම් ඒවා තුවක්කුවෙන් වෙඩි තැබීමේදී "ෂෙල් වෙඩි" හෝ ගුවන් යානයකින් බිම හෙළන විට "බෝම්බ" ලෙස හැඳින්වේ.

ඉලක්කයක් දෙසට තම ගමන් මග වෙනස් කරමින් ගමන් කළ හැකි මිසයිලවලට ඉලක්ක පද්ධතියක්, මාර්ගෝපදේශ පද්ධතියක්, පියාසර පද්ධතියක්, එන්ජිමක් සහ යුධ හිසක් ලෙස ප්‍රධාන කොටස් පහක් ඇත.මිසයිල දියත් කරන ස්ථානය සහ එය ඉලක්ක කරන්නේ කුමක් ද යන්න මත පදනම්ව මතුපිටින්-මතුපිටට, ගුවනින්-මතුපිටට, මතුපිටින් -ගුවනට සහ ගුවනින්-ගුවනට ලෙස මිසයිල වර්ග කළ හැකිය.
ඉතිහාසය

රොකට් නවීන මිසයිලවල පූර්වගාමියා වූ අතර, චීන ජාතිකයන් 10 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේදී ඊතල ප්‍රචාලනය කිරීමට ඒවා භාවිතා කළහ.
අමතර අවධානයට

* සිරස් දියත් කිරීමේ පද්ධති
මූලාශ්‍ර
බාහිර සබැඳි

*
*
මෝටාර්

thumb|300px|එක්සත් ජනපද හමුදාව|ඇමරිකානු සොල්දාදුවන් 120 මිමී මෝටාර් වෙඩි තබමින්

මෝටාරයක් යනු තුවක්කු කටෙන්-උණ්ඩ ඇතුළු කරන වක් අයුරින් එල්ලය ගන්නාවූ අවියක් වන අතර, එය අඩු ප්‍රවේගයකින් ෂෙල් උණ්ඩ නිකුත් කරනුයේ කෙටි පරාසයකට, සහ දිගු-චාප හැඩැති ප්‍රක්ෂේප පථයකින් ගමන් කරන අයුරිනි. එය සාමාන්‍යයෙන් එහි තුවක්කු කටෙහි විෂ්කම්භය මෙන් 25 ගුණයකට වඩා අඩු දිගකින් යුතු තුවක්කු කාණුවක් සහිතයි.
ක්‍රියාකාරිත්වය

thumb|left|මිමී 81 අධි ස්ඵෝටක, [[සුදු ෆොස්ෆරස් සහ ප්‍රදීපන මෝටාර් වෙඩිමුර]]

අනෙකුත් අවි වලට සාපේක්ෂව මෝටාර සරල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පහසු අවියකි. සහායක කාලතුවක්කුකරුවන් විසින් අවශ්‍යතාවට-සැලසුම්කෙරුණු බෝම්බයක් බහාලනු ලබන බටයකින් නවීන මෝටාරයක් සමන්විත වෙයි. මෙම බටය සාමාන්‍යයෙන් පොළොවට අංශක 45 ක් සහ 85 ක් අතර කෝණයකින් සකස් කොට තිබෙන අතර, ඉහළ ආනත කෝණයන් විසින් කෙටි වෙඩිමුර දිග ලබා දෙයි. බෝම්බය සතුව පතොරම් කසුවක් නොමැත; චලශක්තිකරය සම්බන්ධකරන්නේ බෝම්බයේ වල්පත වෙතය. එය බටයෙහි පාදම වෙත පැමිණෙත්ම එය දල්වන ඇණයක් වෙත ගැටෙන අතර, එය විසින් චලශක්තිකරය පිපීරවීම තුලින් ප්‍රක්ෂිප්තය නිකුත් කෙරේ. සමහරක් විශාල පරිමාණ මෝටාර සතුව දුන්නෙන්-ක්‍රියාත්මක වන දල්වන ඇණයක් ඇත.

මෙම ලක්ෂණ මෝටාරයේ විශාල සමාජිකයන් වන හොවිස්ටරය (Howitzer) හා ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කුව (field guns) වලට වඩා වෙනස්ය.
මේවා ඉතා ඉහළ ප්‍රවේගයකින්, විශාල පරාසයක, Flatter arcs හා සමහර අවස්තාවල සෘජුව වෙඩි තැබීමට හැකියාව ඇත.
19වන හා 20වන සියවස් වලදී බර අධික, විශ්කම්භය 1m පමණ වන තෙක් විශ්කම්භය ඇති මෝටාර් භාවිතා කර ඇත.
මෝටාර්, ගිනිකෙළි, ආදිය රදවන්නක් ලෙසත් ෂෙල් හෝ..................................

සැහැල්ලු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ මෝටාර් අතේ ගෙන යා හැකි අතර පාබල සේනාවන් වලදී බොහෝ විට යොදා ගනී. මෝටාර් අංශයක් සතුව කාලතුවක්කු බැටරි පැවතීමේ ප්‍රධාන වාසිය වන්නේ ඒවා ප්‍රමාණයෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි වීමත් හමුදාව, භට පිරිසක් හෝ ස්ථානයක් හදිසි ගින්නකින් රැක ගැනීමට හැකි වීමත් නිසාය. එමෙන්ම අගලකට මුවා වී හෝ කපොල්ලකට මුවා වී සිට ප්‍රහාර එල්ල කළ හැකි වේ. මේ අනු ව බලන කළ මෝටාරය යනු පාබල හමුදාවකට ඉතා උපකාරි වන ආයුධයක් වන්නේ එය ඔනෑම පොළොවක / බිමක ප්‍රවාහනය කළ හැකි වීමත් කාලතුවක්කු සදහා වන සවිස්තරාත්මක උපකාරය අවශ්‍ය නොවීමයි.
මීට අමතරව මි.මි 120 – 300 ත් අතර විශ්කම්භය ඇති බර අධික මෝටාර් ද පවති. මේවා බොහෝ විට ඇදගෙන යාම හෝ රථයක් මත සවිකර ඇති ඒවා වන අතර සේනාංක මට්ටමෙන් පාබල හමුදාවේ භාවිතා කරයි. මේ මට්ටමේ වුවද මෝටාර් Howitzer හෝ ක්ෂෙත්‍ර තුවක්කු වලට වඩා සරල හා අඩු වියදම් වේ.

මෝටාරයත් පුද්ගලයන් එක් කෙනෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකුට ඔසවා ගෙන යාමට හැකිය. (විශාල මෝටාර් කෑලි කිහිපයකට වෙන් කොට ගෙන යා යුතුය. පාබල මෝටාරයක් මෝටාර් රැගෙන යන වාහනයක එහා මෙහා ගෙන යා හැකි අතර එහි රදවා තබා වෙඩි තැබිමද සිදු කළ හැකිය.

බර මෝටාර් ඇද ගෙන යන වාහනයක තැබීම හෝ ස්වයංක්‍රියව ක්‍රියාත්මක වන මෝටාර් රදවා තබන ස්ථිර වාහනයක් අත රදවන ලද්දක් ලෙසත් මෙය භාවිතා කළ හැකිය. උදා වශයෙන් යනු Patria Amos PTI මෙම බර මෝටාර් වල ඉතා මෑත කාලීන නිර්මාණයකි.
ද ඔබ්සර්ව˝ (The Observer) එළිදරව්

2006 ැප්රේශල් 09වන දා ද ඔබ්සර්ව පුවත්පත විසින් අභ්ය්න්තර කටයුතු කාර්්යා ලය විසින් ඉදිරියේ දී එළි දැක්වීමට නියමිත ව තිබු ඉහළ පෙලේ රාජ්ය් / සිවිල් නිළධාරියෙකු විසින් එවක අභ්ය්න්තර කටයුතු ලේකම් වන චාර්ල්ස් ක්ලාක් වෙත භාර දීමට නියමිත වු බෝම්බ ප්රවහාර පිළිබද පළමු වාර්තාව ප්රුකාශයට පත් කරන ලදී. එහි සදහන්වුයේ එහෙන් මෙහෙන් උපුටා ගන්නා ලද පුවත්පත් වාර්තා වන අතර එය කියවිය යුත්තේ සත්යන ප්ර කාශ කරන වාර්තාවක් ලෙස සිතා නොගෙනයි.
මෙම ලිපිය වාර්තා කරන අන්දමට ප්ර හාරය සැළසුම් කරන ලද්දේ පවුම් සිය ගණනක පමණ අයවැයක් තුළ වන අතර එය අන්තර්ජාලයෙන් තොරතුරැ ලබා ගෙනපුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකු විසින් සැළසුම් කරන ලද්දකි. ඔවුන් පතිස්තානයට සංචාරය කළත් සෘජු සහයෝගයක් හෝ සැළසුම් කිරිමක් අල්කයිඩා මගින් ලැබී නැත ; පකිස්තානය තුළ රැස්වීඹ මන:කල්පිත වන අතර එය ප්රා යෝගික ද නොවන්නේය.

සියළු බෝම්බ කරැවන් මිය ගියෝය. ලුටන් දුම්රිය පොලේ අත්හැර දමා තිබු රථය තුළ භාවිතා කළ නොහැකි වු පුපුරණ දුව්යි රැගත් ගමන් මල්ල සතු බවට විශ්වාස කළ පස්වැනි සැකකරැවෙක් පොලිසිය විසින් ඇති බවට විශ්වාස කළත් පසුව රවැනි පස්වැන්නෙක් නැති බවට හෙළිදරව් විය.
ප්රිහාරයට පසුව මොහොමඩ් සිඩික් කාන් විසින් නිකුත් කළ විඩියෝ පටයේ ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ දෙවෙනියා ලෙස සැළකෙන අයිමන් අල් - සවාහිරිගේ දර්ශන තිබෙන නමුත් ඒවා ප්රමහාරයටපසු සංස්කරණය කර අල් - කයිඩා සබදතාවක් ප්රාහාරයට තිබෙන බව ඒත්තු ගැන්වීමට එය බෙදා හැර ඇති බවට අභ්ය න්තර කටයුතු කාර්යසයාලය විශ්වාස කරයි. කාන් ප්රමධාන සැළසුම්කරැ වේ. නිතිමය හේතුන් මත අනෙක් සැකකටයුතු ත්රතස්තවාදීන්ට ඇති සබදතා සාකජ්ජාවට ලක් කර නැත. බෝම්බකරැවන් විසින් ඉස්ලාමීය ආගමේ අන්තවාදී අර්ථකතනයක් අනුගමනය කළ යුතු වුවත්, මොවුන් විශේෂයෙන් ජෙරමයින් ලින්ඩිසේ බටහිරට හුරැ ජිවන රටාවකට ඉතා ප්රිවය කලෝය. මෙම ප්රමහාරයන් වලට හේතු වු මුලිකම කරැණ වුයේ බ්රිිතාන්යරය විසින් අනුගමනය කරන විදේශ ප්රවතිපත්තියයි. එය සම්පුර්ණයෙන් මුස්ලිම් විරෝධී බවත් සහ එය සදාකාලිකත්වයේ පොරොන්දුවක් බවටත් අකින ලදී.
මෙම වාර්තාව මගින් මොහොමඩ් සිඩික් කාන්ව ප්රොහාරයට පෙර හදුනා ගත්තද ඔහුට විරැද්ධවකිසිදු පියවරක් නොගත්තේ ඇයිද යන ගැටළුව පිළිබද කිසිවක් නොකියයි. තවත් වාර්තාවක් මගින් M15 විසින් කාන් පිලිබ සුපර්ක්ෂාකාරිව නොසිටියේ ඇයිද යන ගැටළුව Commons බුද්ධිමය හා ආරක්ෂක කම්ටුව විසින් ප්ර ශ්ණ කරයි.
මාධ්යබ ප්රිතිවාර

ප්රාහාර පිළිබද ප්රaවෘත්ති ආවරණයන් ජුලි 7වන දිනය පුරාම BBC One හා ITVI වලින් නොකඩවා රාත්රි් 7වන තෙක් විකාශනය විය. Sky News පැය 24 පුරාම කිසිදු දැන්වීඹක් නොමැතිව සිදුවීම් ප්රරචාරය කරන ලදී. ITN විසින් ඔවුන්ගේ ITVI ආවරණය එම ගුව්න විදුලි ඉතිහාසයේ පසුගිය පනස් වසර තුළ එක දිගට ප්ර චාර කටයුතු කළ පළමු අවස්ථාව ලෙස සදහන් කරන ලදී. CCTV කැමරා මගින් මෙන්ම සාමාන්ය ය ජනතාවද එවන ලද ජංගම දුරකතනවිඩි‍යෝ දර්ශණද රැපවාහිනි මගින් ප්රදයෝජනයට ගෙන තිබුණි. ප්රාදදේශිය හා ජාතික ගුවන් විදුලි සේවාවන් තම දෛනික වැඩසටහන් නවත්වා ප්රතවෘත්ති විකාශය කිරිම හෝ විකාෂය වන වැඩසටහන් අතරතුර අළුත් තොරතුරැ පිළිබද දැනුවත් කිරිම සිදු කරන ලදී.

බොහෝ චිත්රිපට සහ ටෙලිනාට්යුය විකාශය අවලංගු කිරිම හෝ පසුව විකාශයට කල් දමන ලදී. උදාහරණයක් වශයෙන් BBC රේඩියෝ 04 කිසිදු විස්තර කිරිමකින් තොරව කලින් පෙළ ගස්වන ලද ˝Classic Serial˝ (ක්ලැසිකල් ස්ටීරියෝ ) වැඩසටහන ප්රකකාශ කිරිම පසුවට කල් දමන ලදී. එදින ප්රිචාරය වීමට නියමිතව තිබුණේ බ්රි(තාන්ය්යේ විදේශ අභිලාෂයන්ට විරැද්ධව මුස්ලිම්වරැන්ගේ විල්ලවයක් / කැරැල්ලක් පිලිබද කියවෙන බචන්ගේ ග්රීරන්මැන්ටල් වැඩසටහනයි. ITV විසින් X- files වෘතාන්තය, ස්ටේක් අවුට් (Stakeout ) වෙනුවෙන් ප්රමචාරය කරන ලදී. x- files හි එදිනකතා පුවත බෝම්බ පිපිරිමකින් ගොඩනැගිල්ලක කොටසක් විනාශ වන බවට වුවකි.

එමෙන්ම ගෝන් ඉන් සික්ස්ටි සෙකන්ඩ් (Gone in 60 Second) වෙනුවට බසයක් තුළ දී බෝම්බ පිපිරිකින් එහි ගමන් ගත් පිරිස සියයන The Siege ප්රcචාරය විය. BBC හි Soap East enders එදින රාත්රිකයේ ප්රගචාරය විමට නියමිත කතාංගය නැවත සංස්කරණයට සිදුවු අතර එහි අන්තර්ගතවුයේ විෂ ආඝ්රාිහනයක් නිසා දිවිගලවාගත් පිරිස් ස්වශන අපහසුතාවලින්පෙළිමේ දර්ශන, නිවසක් තුළ සිදුවු පිපිරිමක් සහ අම්බියුලන්ස් රථ ආදියයි. big Brother 2005 නියමිත වේලාවට විකාෂනය වු අතර සිද්ධියෙන් අනතුරට පත් සේවකයන් පිළිබද විස්තර ප්රතචාරයට සුදානම්වුවත් නිෂ්පාදකයන් සොයා ගනු ලැබුවේ කිසිම අයෙකුගේ මිත්රයයෙක් හෝ ඥාතියෙක් අනතුරට පත්ව නැති බවයි. Sky One විසින් විකාශය කිරිමට තිබු “Star Trek : The next Generation, Terror Attacks : Could you Survire..? (ත්ර ස්ත ප්රාහාර : ඔබට ඉන් ගැලවිය හැකිද?) වැඩසටහන වෙනුවට ප්රuචාරය විය.
දිය වගාව

thumb|250px|එහා මෙයා ගෙන යා හැකි දිය වගා පද්දතියක්

ඇක්වාපොනික්ස් යනු ජල ජීවින් හා පැලෑටි නැවත නැවත මාරු කරමින් ජලජ ජීවින් හා පැලැටි වගා කිරීමේ ක්‍රමයයි.

ජලජ ජීවින් කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක, හෝ ටැංකියක ඇති කිරීමෙන් එම ජලජ ජීවින්ගෙන් නිකුත් වන අප ද්‍රව්‍ය අතුරු නිෂ්පාදනයක් ලෙසින් ජලයට එක් වේ. මෙම අප ද්‍රව්‍ය එකතු වූ ජලය පැලෑටි වලට අවශ්‍ය පෝෂණ ගුණයන්ගෙන් අනූනය. එහෙත් ඒ සමග එම ජලය ජල ජීවින්ට විෂ සහිතය.

පැලැටි වැවෙන්නේ ඒවාට පෝෂණිය කොටස් අඩංගු ජලය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට හැකි වන අයුරිනි. පැලැටි පෝෂණ කොටස් උරා ගන්නා අතර ජලයේ තිබෙන විෂ කොටස් ඒ සමග ඉවත් කරයි. මෙය ජලජ ජීවීන්ට හිතකරය.

දැන් කෙරෙන්නේ පිරිසිදු වි ඇති ජලය ජලජ ජිවීන් සිටින පරිසරයට මුදා හැරීමයි. මෙසේ මේ ක්‍රියා දාමය නොකඩවා කෙරි ගෙන යයි. ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයට අනුව ජලය ඉවත් කිරීමක් හෝ මාරු කිරිමක් සිදු නොවේ. ජල ජීවින් හා පැලැටි අතර පවත්නා සහ සම්බන්ධතාවය මත මෙම ක්‍රමය රඳා පවතින්නේ පරිසරය මනා ලෙස පවත්වා ගෙන යාම සඳහාය. පැලෑටි විසින් උරා ගන්නා ජලය සහ වාෂ්ප වීම මගින් ඉවත් වන ජලය නැවත ලබා ගැනීමට සෑහෙන ප්‍රමානයට පමණක් ජලය එක් කරනු ලැබේ.

ඇක්වාපොනික් ක්‍රමය ගෘහස්ත කුඩා ඒකක වල සිට විශාල වාණිජ මට්ටමක් දක්වා වෙනස් වේ. ජල ජීවින්ට ගැලපෙන ලෙස මේවාට පිරිසිදු ජලය හෝ කරදිය මිශ්‍ර කළ හැක.
ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයේ සුවිශේෂි වාසි

* නිරන්තරයෙන් ජලය නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීම හා ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හරහා ජලය සුරැකීම.
* ස්වභාවික මාලු ‍ෛතලෝදය සමග පැලැටී වලට කාබනික පොහොර භාවිතය.
* මනා ලෙස කරනු ලබන ජලජ ජීවි වගාවෙන් ඝණ අප ද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම.
* ආහාර නිෂ්පාදන කටයුතු වලට අවශ්‍ය වගා බිම් ප්‍රමාණය අඩු වීම.
* වගා කටයුතු වලදී, ඒක පුද්ගල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අවම කිරීම
* කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගීමට හැකි වීම.
* වෙළඳ පොලට ආසන්නව කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගිය හැකිය. මෙයින් ආහාර ලබා ගැනීම සඳහා යා යුතු දුර කෙටි වේ.
දිය වගාව සමඟ සැබැඳී ඇති ප්‍රධාන අවාසි නම්

* ගෘහ, ටැංකි, ජල නළ එලීම, පොම්ප හා වැවීම් පාත්ති සඳහා මූලික වියදම
* පද්ධතියක් සකස් කළ හැකි අපරිමිත ක්‍රම සංඛ්‍යාව නිසා ඒවා සමානව වෙනස් වන ප්‍රතිඵලවලට, මතභේදයට තුඩු දෙන පරීක්ෂණවලට හා සාර්ථකතා හෝ අසාර්ථකතාවලට හේතු වේ.
* සමහරක් දිය වගා ස්ථාපනය කිරීම් වලදී, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හා ජල/හාත්පස පැතිරුණු උෂ්ණත්වය ලබා ගැනීම සඳහා මිනිසා විසින් නිෂ්පාදිත ශක්තිය, තාක්ෂණික විසඳුම් හා පාරිසරික පාලක මත අතිශයින් රඳා පැවතීමට හේතු වේ.
* පරිස්සම් සහගතව සිදු කරන ලද සැලසුම්වලින් අනතුරු අවම කරගත හැකි වුවත් දිය වගා පද්ධතිවල බහු බිඳ වැටීමේ තනි ලක්ෂ්‍ය පැවතිය හැකි අතර එහි දී විදුලිය බිඳ වැටීමක් හෝ පයිප්පයක් අවහිර වීමක් වැනි ගැටළුවක් මත්ස්‍ය සම්භාරය සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යාමට මඟ පාදා දී ඇත.
* අනෙකුත් සියළු ජල සංස්කෘති මත පදනම් වූ පද්ධති මෙන්ම ආහාර සැපයීම සාමාන්‍යයෙන් අඩු අගයෙන් යුත් වර්ගවලින් ගන්නා ලද මාළු කෑමවලින් සමන්විත වේ. කැලෑ මත්ස්‍ය සම්භාරවල සිදු වන හායනය මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය තිරසාර නොවන ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කරයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Aquaponics
ආහාර විද්‍යාව (ආහාර තාක්ෂණය)

ආහාර විද්‍යාව යනු ආහාර පිළිබඳ සියළු තාක්ෂණික පැතිකඩයන් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමයි. එය අස්වැන්න නෙලා ගැනීම, පරිභෝජන තත්වයට එය පිළියෙල කර ගැනීම, පිසීම හා අවසානයේ පරිභෝජනය දක්වා දිවේ. එය කෘෂි අංශයේ එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එය කැපී පෙනෙන විද්‍යාවකි.

මෙම විද්‍යාවට අයත් කාර්යයන් අතර අලුත් කාර්යයන් අතර අලුත් ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය ඒවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය ක්‍රියා පටිපාටිය සැලසුම් කිරීම, එම නිෂ්පාදනයට අඩංගු දෑ එය මිළ දී ගැනීමේ හෝ පරිභෝජන කිරීමේ හැකියාව, සේම රසායනික හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ ආදී සියළු දෑ සම්බන්ධ වේ. විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමේ දී , ආහාර විද්‍යාව විෂයේ දී කෙලින්ම අධ්‍යයනය කරනුයේ ආහාර නිෂ්පාදනය හා එහි අඩංගු දෑ පිළිබඳවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙම විෂය උගන්වනු ලබනුයේ විශ්ව විද්‍යාල තුළය.

ආහාර විද්‍යා විෂයට අඩංගු උපකරණ

· ආහාර වල සුරක්ෂිත බව - ආහාර තුළින් වැලදෙන රෝග කාරකයන් වළක්වා ගැනීම.

· ආහාර වල ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබද අධ්‍යයනය - ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතර ධන හා රින (සුභ හා අසුභ) ක්‍රීයාවලීන්

· ආහාර කල්තබාගැනීම - ආහාර වල ගුණය අඩුනොවන ලෙස

· ආහාර නිෂ්පාදනය - ආහාර නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය

· නිෂ්පාදනාගාර - අළුත් ආහාර නිෂ්පාදනයට

· වෙළද පොළ අධ්‍යයනය - පාරිභෝගිකයාගේ රුචිකත්වය විමසීමට

· ආහාර රසායන විද්‍යාව - ආහාර වල අඩංගු විවිධ අංශු හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යයනය

· ආහාරයේ අඩංගු දෑ - ආහාර පරිභෝජනයට සුදුසු තත්ත්වයට ගෙන ඒමේ ක්‍රියාවලියෙන් පසු කල්තබා ගැනීම පිළිබද අධ්‍යයනය

· හොද ආහාරයක තිබිය යුතු ගුණාත්මක බව හා පිසීම පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය

· ආහාර තාක්ෂණය - ආහාර නිෂ්පාදනයේ තාක්ෂණික අංශය

· ආහාර භෞතිකමය ස්වභාවය - ආහාරයන්ගේ භෞතික ස්වභාවය පිළිබද අධ්‍යයනය


එක්සත් රාජධානියේ ඇති ප්‍රධාන සංවිධානය The Institute of food Technologist (IFT) ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතන ලෙස හැදින්වේ. මෙහි මුලස්ථානයේ චිකාගෝ වල ඉල්ලිනොයිස් හි ඇති අතර එය අන්තර් ජාතික ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයතනයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයත‍නයේ සාමාජිකයෙකි. යුරෝපානු ජාතික සංවිධානය European Federation of food science and Technology ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිලිබද යුරෝපානු සංවිධානය ලෙසද හැදින්වේ. මෙහි මූලික ස්ථානය නෙදර්ලන්තයේ Wageningen විශ්ව විද්‍යාලයේ පිහිටා ඇත.

හැරල්ඩ් මැක්ගී හා‍හෝවාර්ඩ් හිල්මන් ආහාර විද්‍යාව හා මුළු තැන්ගෙහි තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබද ප්‍රචලිත වොක් ලියන ලදී.

2006 ඔක්තෝබර් මස ආහාර තාක්ෂණය පිළිබද ගැටළුවකදී ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතනයේ සභාපති ඩෙනිස් අතර හෙලින්ටන් සිය ආහාර විදයා පිළිබද අළුත්ම නිර්වචනය ප්‍රකාශ කළේය. ඒ අනුව ආහාර විද්‍යාව යන්ත්‍ර ආහාරයන්හි ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීම හා ඒවායේ ගුණාත්මක බව පිරිහීම පිළිබද භාවිතයට ගැනෙන ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක හා යන්ත්‍ර ශීල්පීයමය ක්‍රියාවලියයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Food_science

ප්‍රවර්ගය:ආහාර විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව