JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Besigheidsprosesbestuur

Besigheidsprosesbestuur benut tegnologie om die uitvoering van besigheidsprosesses te outomatiseer en te koördineer te midde van die toenemende kompleksiteit van besigheidsprosesse.
Drywers

Die volgende drywers het 'n fokus geplaas op besigheidsprosesbestuur:

* Besigheidsprosesontwerp waartydens meer klem geplaas word op die aanwending van tegnologie om aktiwiteite binne 'n proses te belyn.
*Kundigheidsbestuur wat vereis dat die korrekte inligting beskikbaar is by elke besluitnemingspunt in die besigheidsproses.
* Die druk op meer akkurate vlakke van samewerking tussen verskeie partye oor die uitgebreide voorsieningskanaal te bewerkstellig.
* Die snel vooruitgang en toepassing van inligtingstegnologie om inligting oor die hele onderneming te bestuur.
Doelwitte

Die doelwitte van besigheidsprosesbestuur is;
* om beter integrasie te bewerkstellig tussen inligtingstegnologie en menslike aksies,
* om beter oorhoofse beheer oor 'n proses te kry van die beginpunt tot eindpunt van die proses,
* om die uitvoering van die proses te monitor ten einde vroegtydig afwykings en vertragings in die proses na te speur sodat korrektiewe aksies geneem kan word,
* om die besigheidsproses se prestasievlakke deurlopend te monitor en te verbeter en
* om die proses se hoeveelheid menslike aktiwiteite in te kort tot die noodsaaklikste.
Komponente

'n Besigheidsprosesbestuursoplossing bestaan uit die volgende komponente:
* Werkvloei
* Inhoudsbestuur
* Prosesmonitering
* Prestasieverbetering
* Stelselintegrasie

Kategorie:Bestuur
Kategorie:Ekonomie
Bedryfsproses

'n Bedryfsproses is 'n stel aktiwiteite wat saamwerk om bepaalde uitsette af te lewer, wat een of ander waarde toevoeg vir 'n onderneming. Die uitset word soms verkry deurdat insette getransformeer of vervoer word deur die stel aktiwiteite. Beheermaatreëls word ingestel wat verseker dat daar die nodige kontrole is om te verseker dat 'n bedryfsproses konsekwente uitsette lewer. Beheermaatreëls bestaan onder andere uit beleid, sakebeginsels, riglyne en sakereëls. Meganismes, is die komponente wat aangewend word ten einde die bedryfsproses tot uitvoer te bring en verwys na hulpbronne soos mense, toerusting, masjinerie, tegnologie, voertuie ens.

Bedryfsprosesse kan op verskeie maniere geklassifiseer word:
* Kernprosesse wat direk waarde toevoeg tot 'n waardekanaal wat 'n kliënt van die waardekanaal bedien.
* Ondersteuningsprosesse wat die kernprosesse ondersteun deur hulpbronne te verskaf wat die kernproses tot uitvoering kan bring.
* Bestuursprosesse wat beheer en kontrole verskaf aan die kernprosesses sodat die kernprosesse gekoördineerd en volgens bepaalde beginsels en sakereëls funksioneer.
* Moniteringsprosesse wat die uitsette van 'n bedryfsproses meet en terugvoer verskaf sodat aanpassings gedoen kan word binne die proses of in 'n proses wat insette verskaf aan die proses.
* Logistieke prosesse wat se primêre waardetoevoeging is om die materiaal, goedere of mense van een geografiese punt na 'n ander te vervoer
* Vertragingsprosesse wat geen waarde toevoeging byvoeg nie, maar wat materiaal of goedere bewaar in 'n bepaalde statiese kondisie totdat tyd gereed is om die materiaal of goedere te gebruik.

Kategorie:Ekonomie
Jute

duimnael|regs|Die skiereiland Jutland
Die Jute (soms ook Jutte of Jutlanders) was 'n Germaanse volk van wie geglo word dat hulle oorspronklik in Jutland (Deens Jylland) in moderne Denemarke en dele van die Frieslandkus gewoon het. Die Jute, saammet die Angelle, Sakse en Friese, was van die eerste Germane wat oor die Noordsee geseil het en Engeland van die laat 4de eeu af ingeval het. Volgens die Eerbiedwaardige Beda, het hulle, hulle op die ou einde in Kent, Hampshire en op die eiland Wight gevestig. Daar is 'n aantal plekname wat dui op die teenwoordigheid van Jute in die gebiede, soos Ytene, wat Florence van Worcester as die destydse Engelse naam vir New Forest beskryf.

Terwyl Jutse invloede in Kent (b.v., die tradisionele gebruik van deelbare oorerwing wat bekend staan as gavelkind) algemeen uitgewys word, het die Jute in Hampshire en op die eiland Wight verdwyn, en het slegs die geringste tekens van hulle teenwoordigheid daar bewaar gebly. Een onlangse vakkundige, Robin Bush, voeraan dat die Jute van Hampshire en die eiland Wight die slagoffers van 'n beleid van etniese suiwering deur die Wes-Sakse was. Dit is egter nog nie 'n uitgemaakte saak nie en is besprekingspunt onder akademici.

Daar word geglo dat van die Jute in hulle kontinentale tuisland gebly het en dat hulle die inheemse bevolking van die moderne Jutland (Denemarke) geword het.
Jute en Gaute

Sommige deskundiges glo dat die Jute en die Gaute na dieselfde mense, wat vroeër in die suide van Swede gewoon het, verwys (die "Jutse hipotese"). Dit sluit die Oxford English Dictionary (OED) in, wat spekulatief die Sweedse woord Götar (deur Eotas, Iótas, Iútan en Geátas) met die Deense woord Jyder verbind.

In beide Widsith en in Beowulf word die twee groepe egter netjies geskei. In Beowulf verskyn die Jute as die Eotenas in die Finn uittreksel (sien Die geveg by Finnsburg), wat hulle dan apart stel van die Geatas. Dit mag wees dat die twee stamname verwar is, wat byvoorbeeld gebeur het in bronne wat die dood van die Sweedse koning Östen dek.
Eksterne skakels

*The Jutes in Hampshire and the Isle of Wight
*Were the West Saxons guilty of ethnic cleansing?

Kategorie:Germane
Lys van elemente volgens naam

Dit is 'n lys van chemiese elemente, gesorteer volgens naam.
A

*Aktinium Ac 89
*Aluminium Al 13
*Amerikium Am 95
*Antimoon Sb 51
*Argon Ar 18
*Arseen As 33
*Astaat At 85
B

*Barium Ba 56
*Berillium Be 4
*Berkelium Bk 97
*Bismut Bi 83
*Bohrium Bh 107
*Boor B 5
*Broom Br 35
C

*Chloor Cl 17
*Chroom Cr 24
*Copernicium Cn 112
*Curium Cm 96
D

*Darmstadtium Ds 110
*Dubnium Db 105
*Disprosium Dy 66
E

*Einsteinium Es 99
*Erbium Er 68
*Europium Eu 63
F

*Fermium Fm 100
*Flerovium Fl 114
*Fluoor F 9
*Fosfor P 15
*Frankium Fr 87
G

*Gadolinium Gd 64
*Gallium Ga 31
*Germanium Ge 32
*Goud Au 79
H

*Hafnium Hf 72
*Hassium Hs 108
*Helium He 2
*Holmium Ho 67
I

*Indium In 49
*Iridium Ir 77
J

*Jodium I 53
K

*Kadmium Cd 48
*Kalifornium Cf 98
*Kalium K 19
*Kalsium Ca 20
*Kobalt Co 27
*Koolstof C 6
*Koper Cu 29
*Kripton Kr 36
*Kwik Hg 80
L

*Lantaan La 57
*Lawrensium Lr 103
*Litium Li 3
*Livermorium Lv 116
*Lood Pb 82
*Lutesium Lu 71
M

*Magnesium Mg 12
*Mangaan Mn 25
*Meitnerium Mt 109
*Mendelevium Md 101
*Molibdeen Mo 42
*Moskovium Mc 115
N

*Natrium Na 11
*Neodimium Nd 60
*Neon Ne 10
*Neptunium Np 93
*Nihonium Nh 113
*Nikkel Ni 28
*Niobium Nb 41
*Nobelium No 102
O

*Oganesson Og 118
*Osmium Os 76
P

*Palladium Pd 46
*Platinum Pt 78
*Plutonium Pu 94
*Polonium Po 84
*Praseodimium Pr 59
*Prometium Pm 61
*Protaktinium Pa 91
R

*Radium Ra 88
*Radon Rn 86
*Renium Re 75
*Rodium Rh 45
*Roentgenium Rg 111
*Rubidium Rb 37
*Rutenium Ru 44
*Rutherfordium Rf 104
S

*Samarium Sm 62
*Skandium Sc 21
*Seaborgium Sg 106
*Seleen Se 34
*Serium Ce 58
*Sesium Cs 55
*Silikon Si 14
*Stikstof N 7
*Silwer Ag 47
*Sink Zn 30
*Sirkonium Zr 40
*Stikstof N 7
*Stronsium Sr 38
*Suurstof O 8
*Swael S 16
T

*Tallium Tl 81
*Tantaal Ta 73
*Tegnesium Tc 43
*Tellurium Te 52
*Tennessien Ts 117
*Terbium Tb 65
*Torium Th 90
*Tulium Tm 69
*Tin Sn 50
*Titaan Ti 22
U

*Uraan U 92
V

*Vanadium V 23
W

*Waterstof H 1
*Wolfram W 74
X

*Xenon Xe 54
Y

*Yster Fe 26
*Ytterbium Yb 70
*Yttrium Y 39
Z

geen
Sien ook

*Chemie
*Periodieke tabel
*Isotoop
*Lys van elemente volgens atoomgetal
*Lys van elemente volgens simbool


Lys van elemente volgens naam
Elemente volgens naam
Resessiewe geen

'n Genetiese eienskap word resessief genoem as die beide allele van 'n geen op die chromosome afkomstig van beide die vader en die moeder die eienskap moet hê voordat die individu die eienskap in die fenotipe vertoon.

As byvoorbeeld een afwyking in 'n geen van eiwit slegs inaktiveer, kan die ander kopie aanwesig in die sel baie keer die taak volledig oorneem. In so 'n geval is 'n enkele kopie van 'n beskadigde geen nie skadelik vir die individu nie en kan ons dus praat van 'n resessiewe afwyking.

'n Eienskap wat sy effek vertoon as slegs één van die twee ekwivalente gene betrokke is, word dominant genoem. Die mate van dominansie of resessiwiteit van 'n geen word sy penetransie genoem.


Kategorie:Genetika
LitNet

LitNet is 'n Afrikaanstalige letterkundige webwerf. Die webwerf se slagspreuk lui: "Die boekehuis met baie wonings". Dit huisves verskeie tuistes waarin uiteenlopende sake rondom skrywers, boeke en lesers ter sprake kom.

Dit word as gesamentlike onderneming deur Ligitprops 3042 BK en 24.com bedryf met Etienne van Heerden as stigter-redakteur.

Die LitNet-bestuurskomitee bestaan uit Etienne van Heerden, Hofmeyr-professor in die Skool vir Tale en Letterkundes aan die Universiteit van Kaapstad en Russel Hanley, kommersiële hoofbestuurder van 24.com.

LitNet het op 11 Januarie 1999 aanlyn gegaan en het in September 2006 na 'n nuwe platform gemigreer.

In 2007 is 'n aanlyn akademiese tydskrif, LitNet Akademies, van stapel gestuur wat op dieselfde platform gehuisves word en wat portuurbeoordeelde navorsingsartikels in die onderafdelings geesteswetenskappe, godsdienswetenskappe, natuurwetenskappe, opvoedkunde, en regte publiseer.
Verwysings
Eksterne skakels

* LitNet se amptelike webwerf
* LitNet Akademies
*


Kategorie:Afrikaanse webwerwe
Kategorie:Suid-Afrikaanse webwerwe
Yijing

duimnael|200px|Die vlag van Suid-Korea het 'n [[taeguk in die middel wat deur vier van die agt trigramme omring is. Die trigramme stel die hemel, water, aarde en vuur voor (kloksgewys van links bo).]]
Die Yijing (易, ou transliterasie: I Tsjing), of Boek van veranderinge, is van Chinese oorsprong en het 'n drastiese invloed op die Chinese kulturele geskiedenis gehad. Die meer korrekte vertaling van "verandering" is "probleme", oftewel "ontwrigtende verandering". Die boek help iemand om in balans met die natuur te kom deur 'n verandering te bestuur. In teenstelling met hedendaagse boeke is die Yijing nie 'n boek wat van voor tot agter gelees kan word nie. Dit word beskou as verteenwoordigend van 'n wysgeer waarmee daar in gesprek getree word deur middel van 'n bepaalde metode van bevraagtekening.

Die boek bestaan uit 'n stelsel van 64 heksagramme. 'n Heksagram bestaan uit ses horisontale vaste en/of gebroke lyne wat opmekaargestapel is. Hierdie lyne word van onder na bo benoem, dit wil sê na die onderste lyn word verwys as nommer 1, na die tweede lyn as nommer 2, ens. tot by die boonste lyn as nommer 6. Die lyne in 'n heksagram verteenwoordig bepaalde situasies waarin 'n persoon homself kan bevind in terme van die Chinese jin en jang-filosofie. 'n Lyn kan beskryf word as stabiel of veranderend; dus is daar vier lyne in die heksagram:


'n Heksagram bestaan uit twee trigramme, wat elk bestaan uit drie horisontale vaste en/of gebroke lyne. Die twee trigramme word op mekaar geplaas; die onderste trigram verteenwoordig die interne situasie en die boonste een voorspel die eksterne situasie. Sodoende verskaf 'n enkele heksagram 'n perspektief op beide die interne en eksterne aspekte van 'n probleem. Een heksagram verander in 'n ander deurdat die lyne waaruit dit bestaan, van vas na gebroke of omgekeerd verander. Teoreties kan enige heksagram in enige ander een verander. Die heksagramme word in 'n bepaalde genommerde volgorde geplaas. Dié van die Yijing bestaan uit pare waar 'n onewegetalheksagram (x) 'n paar vorm met die opvolgende ewegetalheksagram (x+1). 'n Heksagram se gepaarde heksagram is die omgekeerde ekwivalent van die oorspronklike heksagram. Die gepaarde heksagram word dus verkry deur lyn 1 te plaas in lyn 6 se plek, lyn 2 in lyn 5 se plek, lyn 3 in lyn 4 se plek, lyn 4 in lyn 3 se plek, lyn 5 in lyn 2 se plek en laastens lyn 6 in lyn 1 se plek. Die onewegetalheksagram verteenwoordig die aspirasie van 'n situasie terwyl die ewegetalheksagram die voleinding van 'n situasie voorstel. Heksgramme se betekenis moet in konteks van hul rol in die heksagrampaar verstaan word.

Daar is agt trigramme, elk met 'n unieke interpretasie van 'n versameling betekenisse.


Kategorie:Religie in China
Kategorie:Filosofie
Vierkant van Punnett

duimnael|'n Punnett-vierkant.

Die vierkant van Punnett is 'n hulpmiddel uit die populasie-genetika. Met die 'vierkant van Punnett' kan jy 'n paring van twee heterosigote (AaxAa) visueel voorstel, en die frekwensie van die moontlike fenotipe by die nageslagte bereken.

Stel voor dat jy 2 allele het:

A en a van 'n geen en die ouers is beide heterosigoot:

Wyfie (Aa) en Mannetjie (Aa)

Moontlike gamete A en a

Die moontlike fenotipes uit die paring is dus:

AA
Aa (2x)
aa

Afhanklik van die aard van die allele, sal die fenotipes verskil:

Dominant:

3x dominante fenotipe

1x resessiewe fenotipe

kodominant of intermeditêre:

1x een homosigoot fenotipe

2x heterosygote mengvorm

1x andere homosigoot fenotipe

Die selfde kan jy nou gaan doen vir meer allele.


Kategorie:Genetika
Rooms-Katolieke Kerk

duimnael|250px|Sint Pieterskerk, Vatikaanstad

Die Rooms-Katolieke Kerk is die eerste en grootste Christelike godsdiensdenominasie met meer as 'n miljard lede. Die setel van die kerk is in die Vatikaanstad in Rome.

Die Katolieke Kerk, ook bekend as die Rooms-Katolieke Kerk, is die grootste Christelike kerk met meer as 1,29 miljard lede wêreldwyd. As een van die oudste godsdienstige instellings ter wêreld het dit 'n prominente rol gespeel in die geskiedenis en ontwikkeling van die Westerse beskawing. Deur die biskop van Rome, bekend as die Pous, word die leerstellings van die kerk opgesom in die Geloofsbelydenis van Nicea. Die sentrale administrasie, die Heilige Stoel, is in die Vatikaanstad, ingesluit binne Rome, Italië.

Die Katolieke Kerk leer dat dit die Een, Heilige, Katolieke en Apostoliese Kerk is wat deur Jesus Christus gestig is in sy Groot Kommissie, dat sy biskoppe die opvolgers van Christus se apostels is en dat die Pous die opvolger van Sint Petrus is aan wie die primaat toegeken is deur Jesus Christus. Dit beweer dat dit die oorspronklike Christelike geloof beoefen, onfeilbaarheid voorbehou, deur die heilige tradisie oorgedra word. Die Latynse Kerk, die Oostelike Katolieke Kerke en institute soos mendicant-bevele en ingeslote kloosteropdragte weerspieël 'n verskeidenheid teologiese en geestelike beklemtonings in die Kerk.

Van die sewe sakramente is die Eucharistie die belangrikste een, wat liturgies in die Mis gevier is. Die kerk leer dat die offerbrood en wyn deur die wyding deur 'n priester die liggaam en bloed van Christus word. Maagd Maria word vereer in die Katolieke Kerk as Moeder van God en Koningin van die Hemel, vereer in dogma en toewyding. Sy onderrig sluit heiligmaking in deur geloof en evangelisasie van die evangelie en die Katolieke sosiale leer, wat die ondersteuning van die siekes, armes en ondersteuning beklemtoon. die beproefde deur die liggaamlike en geestelike werke van genade. Die Katolieke Kerk is die grootste nie-regeringsverskaffer van onderwys en gesondheidsorg in die wêreld.

Die Katolieke Kerk het Westerse filosofie, kultuur, wetenskap en kuns beïnvloed. Die Katolieke Kerk het gemeenskap met die Oos-Ortodokse Kerk gedeel tot die Oos-Wes-skemering in 1054, waarin veral die gesag van die pous, sowel as die Oosterse Ortodokse kerke voor die Chalcedoniese skeuring in 451 oor die verskille in Christologie betwis word.

Katolieke leef dwarsoor die wêreld deur sending, diaspora en omskakelings. Sedert die 20ste eeu woon die meerderheid in die suidelike halfrond as gevolg van sekularisering in Europa en verhoogde vervolging in die Midde-Ooste.

Vanaf die laat 20ste eeu is die Katolieke Kerk gekritiseer vir sy leerstellings oor seksualiteit, die weiering om vroue te orden en die hantering van seksuele mishandeling.
Verwysings
Eksterne skakels

* Die Vatikaan



Kategorie:Vatikaanstad
Dominansie (genetika)

duimnael|links|Oorerwing van 'n dominante eienskap
'n Genetiese eienskap word dominant genoem as slegs een van die twee gene (dié van die moeder se chromosoom, of dié van die vader se chromosoom) die eienskap hoef te hê voordat die individu die eienskap in die fenotipe vertoon.
As byvoorbeeld deur 'n afwyking in een geen 'n proteïen gemaak word met 'n ongewenste en skadelike eienskap, dan sal so 'n afwyking baie keer dominant wees.
'n Eienskap wat slegs voorkom as beide ekwivalente gene betrokke is, word resessief genoem. Die mate van dominansie of resessiewiteit kan weergegee word as die penetransie van die geen.


Kategorie:Genetika
Sharpeville

Sharpeville is 'n woonbuurt van Vereeniging, Republiek van Suid-Afrika, sowat 50 kilometer ten suide van Johannesburg, in die huidige provinsie Gauteng (vroeër Transvaal).
Die Sharpeville-slagting

:Hoofartikel: Sharpeville-slagting.
Die buurt, wat na John Sharpe, 'n burgemeester van Vereeniging, vernoem is, was op 21 Maart 1960 die toneel van die sogenaamde Sharpeville-slagting, waarvan die internasionale gemeenskap met skok kennis geneem het en wat aanleiding tot landwye onluste gegee het. Daar is beweer dat die swart betogings in Sharpeville tot 'n paniekbevange reaksie deur die polisie gelei het. 'n Geregtelike ondersoek het egter aangetoon dat die meeste van die 69 slagoffers van agter geskiet is. Die regering van Hendrik Verwoerd het 'n noodtoestand verklaar en 'n verbod op die African National Congress en die Pan Africanist Congress, van Robert Sobukwe, geplaas. Nelson Mandela het daaropvolgens sy beleid van vreedsame verset laat vaar en die ANC se militêre vleuel, die Umkhonto we Sizwe, gestig.


Kategorie:Nedersettings in Gauteng
Augusto Roa Bastos

Augusto Roa Bastos (* 13 Junie 1917 in Iturbe; † 26 April 2005 in Asunción) word as die belangrikste romanskrywer van Paraguay beskou en is naas Gabriel García Márquez en Mario Vargas Llosa ook een van die mees befaamde skrywers in Suid-Amerika. Hy is die seun van 'n Franko-Brasilianer en 'n Guarani-Indiaanse. Weens 'n burgeroorlog gaan hy van 1947 tot 1989 in ballingskap na Buenos Aires (Argentinië). Vanaf 1976 is hy professor in Latyn-Amerikaanse Letterkunde aan die Universiteit van Toulouse, Frankryk. 1982 word hy deur die diktator Alfredo Stroessner van sy Paraguayaanse burgerskap ontneem en kry dit eers kort ná Stroessner se dood weer terug.

Sy bekendste werke, wat wêreldfaam geniet, is Yo, el Supremo ("Ek, die Almagtige", 1974) – die beste Latyns-Amerikaanse roman oor diktatore – en Hijo de Hombre ("Menseseun", 1960).

1989 word die belangrikste literêre prys van die Spaanstalige letterkunde, die Premio Cervantes, aan hom toegeken.
Bibliografie

* 1942 – El Ruiseñor de la Aurora, y otros poemas
* 1947–1949 – El naranjal ardiente, nocturno paraguayo
* 1950 – El fiscal
* 1960 – Hijo de Hombre (Menseseun)
* 1974 – Yo, el Supremo (Ek, die Almagtige)
* 1979 – Lucha hasta el Alba
* 1992 – Vigilia del Almirante
* 1996 – Madama Sui
* 1953 – El Trueno entre las Hojas
* 1967 – Los Pies sobre el Agua
* 1969 – Moriencia
* 1972 – Cuerpo presente, y otros textos
* 1974 – El Pollito de Fuego
* 1974 – Los Congresos
* 1976 – El Somnámbulo
* 1979 – Los Juegos
* 1980 – Antología personal
* 1984 – Contar un Cuento, y otros relatos
* 1989 – On Modern Latin American Fiction
* 1996 – Metaforismos
Bronne en verdere leesstof

* answers.com: Augusto Roa Bastos
* books.guardian.co.uk: Obituaries – Augusto Roa Bastos


Kategorie:Paraguayane
Kategorie:Skrywers
Kategorie:Geboortes in 1917
Kategorie:Sterftes in 2005
Magenta

Magenta is 'n pers-rooi kleur, wat ook as fuchsia of siklaam bekend staan. Magenta is een van die eerste kunsmatig vervaardigde anilienkleure en is in 1859 deur die Britse chemikus Sir William Henry Perkin (1838–1907) ontdek. Hy vernoem dit na die Italiaanse stad Magenta, waar in dieselfde jaar 'n groot slag tussen die Franse en Oostenrykers plaasgevind het.

Magenta is 'n primêre kleur in die aftrekkende kleurstelsel en 'n sekondêre kleur in die toevoegende kleurstelsel. In albei stelsels is dit die komplementêre kleur van groen. By inkdrukkers is magenta 'n standaardkleur vir die vierkleurdruk.
Kleurkoördinate

Volgens verskeie kleurskemas word magenta as volg voorgestel:


Pollen.arp.750pix.jpg|'n Blom
Hijab glance back Indonesia.jpg|Indonesiese kleredrag
Fiesta Seite heck 2009.jpg|'n Ford-motor in magentakleur
T-dwarf-nasa-hurt.png|'n Bruindwerg (ster)

Sien ook

* Lys van kleure


Kategorie:Kleure
Wette van Mendel

duimnael|regs|Gregor Mendel, vader van die moderne genetika.

Die Wette van Mendel is 'n stel reëls wat heelwat van genetika onderlê. Die monnik Gregor Mendel het verskillende variëteite van ertjies (Pisum sativum) gekruis. Met die kruising van die plant het Mendel opgelet wat die verskillende kenmerke was en elke kenmerk afsonderlik waargeneem. Hy reël die bestuiwing om geen foute te maak. Hy ondersoek by die kruising van die soort sewe eienskappe wat telkens op twee moontlike maniere kan voorkom (saadvorm, saadlob, kleur, saadhuidkleur, peulvorm, peulkleur, plaat van die peul en die stingel en die lengte van die stingel). By saadvorm ondersoek hy byvoorbeeld glad en gerimpled en by saadkleur, groen en geel, ens.

Hy sien toe dat na kruising van twee plante elke plant van die eerste generasie (F1) die eienskappe van een van die ouer plante het. 'n Mens noem die eienskap wat in die eerste generasie na vore kom dominant en die alternatiewe eienskap resessief. In die tweede generasie (F2) toon 75% van die plante die dominante kenmerke, terwyl 25% van die plante die resessiewe eienskappe het. Nou kan die resessiewe eienskappe suiwer gekweek word, waarby latere generasies geen veranderinge aan die eienskappe vertoon nie. As die plante met dominante eienskappe egter uit gekweek word sal een derde deel die dominante eienskappe hê, terwyl die wat oor is weer die selfde 3:1 verdeling tussen die dominante en resessiewe eienskappe sal hê as die F2 generasie (sien Vierkant van Punnett).

Mendel stel die volgende hipotese op: Verskeie pare kontrasterende eienskappe kom voor uit een faktor wat die alternatiewe vorm het. Elke plant het een paar van die faktore wat een bepaalde eienskap bepaal, een faktor van elke ouerplant. Die faktor wat Mendel hier noem word tans 'n geen genoem. Hiermee lê Mendel die basis vir die wette van erflikheid soos dit nou bekend staan. Hy word origens slegs as die ontdekker hiervan bekend toe sy wette deur andere ongeveer 1900 weer herontdek word.
Eksterne skakels

* mendelweb.org


Kategorie:Genetika

it:Gregor Mendel#Le leggi di Mendel
Tadoussac

Tadoussac is 'n dorp in Quebec, sowat 130 myle (210 km) suidwes van Quebecstad, met 'n bevolking van 804 in 2014. Die nedersetting was Frankryk se eerste handelspos op die vasteland van Nieu-Frankryk (tans Quebec) en is in 1600 deur Pierre de Chauvin, Sieur de Tonnetuit, gestig. Aanvanklik is 'n klein "habitation" opgerig, maar van die eerste setlaars in die nedersetting - sestien mans - het net vyf die strawwe winter van Quebec oorleef. Tadoussac was dertig jaar lank die enigste seehawe teen die Sint-Laurensrivier.

Die hedendaagse dorp lê digby die ou nedersetting, teen die monding van die Saguenayrivier in die Sint-Laurensrivier, en is 'n gewilde toeristebestemming. Naas die natuurskoon, die Saguenayfjord en sy omgewing met 'n aantal natuurparke kan 'n mens hier ook walvisse sien.

Die Centre d'Interprétation des Mammifères Marins behandel die soogdiere van die see.
Eksterne skakels

* Die amptelike webwerf van Tadoussac


Kategorie:Nedersettings in Quebec