JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਕਟਾਸਰਾਜ

thumbnail|right|250px
ਕਟਾਸ ਮੰਦਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਲ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨਮਕ ਕੋਹ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿਧ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਦਸਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਪਾਰਬਤੀ ਸਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹੰਝੂ ਟਪਕੇ। ਇੱਕ ਹੰਝੂ ਕਟਾਸ ਉੱਤੇ ਟਪਕਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅਮ੍ਰਿਤਬਣ ਗਿਆ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਡ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਕਟਾਸ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਹੰਝੂ ਅਜਮੇਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਟਪਕਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਪੁਸ਼ਕਰਰਾਜ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ।
1947 ਈ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਹ ਖੰਡਰਾਂਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਮਾਰਖ਼ੋਰ

ਮਾਰਖ਼ੋਰ (ਉਰਦੂ: مارخور) ਪਹਾੜੀ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੱਕਰੀ ਨਾਲ ਰਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਆਮ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।
ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ

ਇਹ ਕੁੰਦੀਆਂ ਤੱਕ ਢਾਈ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਲੰਬਾਈ 3 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਵਜ਼ਨ 175 ਤੋਂ 2000 ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਸਿੰਙ ਵਲ਼ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਲ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਹਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਦਾ ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਦਾ ਕੱਦ ਤੇ ਸਿੰਗ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ਼ ਉੱਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਾਰ ਖ਼ੋਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਕਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਣੀ
ਊਦਾ ਦੇਵੀ

ਊਦਾ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਦਲਿਤ (ਪਾਸੀ ਜਾਤੀ) ਤੀਵੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1857 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਰੀ ਦਸਤੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਇਸ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਲਖਨਊ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 2000 ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਣਸਥਲ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਗ ਪਰ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ 1857 ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਇਸ 2000 ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਊਦਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕ ਅਤੇ ਕੁਛ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਦਰਖਤ ਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਤਦ ਤੱਕ ਪਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨਕਾ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਬੌਡੇ

ਬੌਡੇ ਜ਼ਿਲਾ ਮੋਗਾ ਤਹਿਸੀਲ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਬਰਨਾਲਾ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 26.6 ਕਿ ਮੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 145 ਕਿ ਮੀ ਦੂਰ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਬੌਡੇ ਦੀ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਮ ਨਾਲ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉਪਰ 22 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਆਰ.ਓ. ਯੰਤਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਪੁਵਾ ਕੇ ਗੇਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਬੱਸ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪਖਾਨੇ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੀ ਘੱਟ ਖਪਤ ਵਾਲੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ’ਤੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਐਨ.ਆਰ.ਆਈਜ਼. ਨੇ 32 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੇ ਕਰਵਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੌਡੇ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਨੰਗਲ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

*ਵਿਕੀਮਾਪੀਆ ਤੇ ਬੌਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਲਿੰਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ

ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲ਼ਾ ਬਹੁ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਿਓਂਤ ਹੈ। ਜੋ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਲਿਖ ਅਤੇ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ "ਸਾਰੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਤਲਬ ਸਾਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਾ" ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਲੈਕਸਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦਾ 671ਵੀਂ ਥਾਂ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ (ਜਾਂ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ) ਨਹੀਂ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ (ਜਾਂ ਐੱਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ) ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਨੂੰ ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਅਤੇ ਡੇਨੀਅਲ ਐਲਸਟਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ’ਤੇ 12 ਦਸੰਬਰ, 2002 ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਮਾਰਚ 28, 2004 ਨੂੰ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਪੌਲਿਸ਼ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਜ਼ੀ ਡੋਮੇਨ (wiktionary.wikipedia.org) ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਡੋਮੇਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2005 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ (11 ਫਰਵਰੀ 1687 – 23 ਦਸੰਬਰ 1704), ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਭਰਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੌਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ - ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜਿੰਦਾ ਚਿਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿੱਦਿਆ, ਤੀਰ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ

ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ 1687 ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ (ਭਾਈ ਜੈਤਾ) ਤੋਂ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ

19-20 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਕਿੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡਿਆ। ਸਰਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਪਿੱਛੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ। ਰੋਪੜ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੀ ਪਠਾਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਬਾਕੀ 40 ਸਿੰਘਾ ਸਮਤੇ ਸਰਸਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਥੇ ਚੌਧਰੀ ਬੁਧੀ ਚੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ 40 ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਜੰਗਾਂ

* ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ
* ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬਜਰੂਰ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬਸੌਲੀ ਦੀ ਜੰਗ
* ਬੱਸੀ ਕਲਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ
* ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜੰਗ(1704)
* ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜੰਗ (1704)
* ਸਰਸਾ ਦੀ ਜੰਗ
* ਸ਼ਾਹੀ ਟਿੱਬੀ ਦੀ ਜੰਗ
* ਸਾਕਾ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ
ਹੋਰ ਵੇਖੋ

* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ
* ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

*http://www.sikh-history.com/sikhhist/warriors/ajit.html
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ

ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਯਾ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਉਪਲਭਤਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਕਦਾਰ ਉੱਤੇ ਮੁਨੱਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਅੰਦਰ ਕੁਲ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਾ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿ ਦਿਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਪਲੱਭਤਾ ਗਰੀਨ ਹਾਐਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ'
ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇ ਮੌਸਮੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ।ਇਹ ਗਰੀਨ ਹਾਉਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਪੁਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ(E-W) ਯਾ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ (N-S) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਵੀ ਪੀ ਸੇਠੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਤਜਰਬੇ ਕਰ ਕੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੌ ਵਧੀਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

thumb|right|ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦਾ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਣ

ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਖਿੱਤੇ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੌਂ ਅਨੁਕੂਲ ਗਰੀਨ ਹਾਊਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਆਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਅਨਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬੇਮੌਸਮੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੀਗਾਰ ਪੌਧਿਆਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

300px|thumb|ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਗਰੀਨਹਾਊਸ

ਲਾਰਡ ਬਰਨਹੈਮ ਇੱਕ ਗਰੀਨਹਾਊਸ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਾਈਟ ਦੀ ਕੜੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ

ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਸੇ ਅੱਛਾ (ਉਰਦੂ:سارے جہاں سے اچھا) ਜਾਂ ਤਰਾਨਾ-ਏ-ਹਿੰਦੀ ਉੱਘੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ 1904 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਦੇਸ਼-ਪਿਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਜ਼ਲ ਹੈ ਜੋ 16 ਅਗਸਤ 1904 ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਇੱਤੇਹਾਦ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਂਗ-ਏ-ਦਰਾ (1924) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਹੱਲਾ-ਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੂਰੀ ਰੀਝ ਨਾਲ਼ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਰ-ਵਾਦਕ ਪੰਡਤ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਲਾਅ ਯਾਤਰੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਕਹੀ।
ਗੀਤ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ
ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ

ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਨਿਗਮ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭਾਰੰਭ 24 ਦਸੰਬਰ, 2002 ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਰਾ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਰਫ਼ਤਾਰ 80 ਕਿਮੀ/ ਘੰਟਾ (50ਮੀਲ/ਘੰਟਾ) ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਰ ਲੱਗਪਗ 20 ਸੇਕੇਂਡ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟਰੇਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਰੋਟੇਮ (ROTEM) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੜੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਜਿਆਦਤਰ ਬੋਝ ਸੜਕ ਪਰ ਸੀ। ਅਰੰਭਕ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਪਰ ਚਲਣ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਗਾਜਿਆਬਾਦ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਂਵ ਅਤੇ ਨੋਏਡਾਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਰਨਾਟਕ, ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਮੇਟਰੋ ਰੇਲ ਵਿਵਸਥਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ISO 14001 ਪ੍ਰਮਾਣ -ਪੱਤਰ ਅਰਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ ਸਫ਼ਾ)

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਭਾਰਤ

* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ (ਭਾਰਤ) ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ, 1948 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦੀ ਰਿਆਸਤ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ (1948-1956)
ਪਾਕਿਸਤਾਨ

* ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸਿੰਧ, ਪਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ
* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ (ਗੁੰਝਲ-ਖੋਲ੍ਹ)
*
*
ਵਾਹਗਾ

ਵਾਹਘਾ (ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ: Wagah, ਹਿੰਦੀ: वाघा, ਉਰਦੂ: واگها) ਹੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਕਰੌਸਿੰਗ, ਮਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਹੱਦ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (15 ਮੀਲ) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (20 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਪਿੰਡ ਅਟਾਰੀ ਇਥੋਂ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (1.9 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ


ਤਸਵੀਰ:Wagha border.jpg|ਸਰਹੱਦ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਾਟਕ
ਤਸਵੀਰ:WagahBorderINDO-PAKISTANBORDER2013 06.jpg|ਸਰਹੱਦ ਲਾਂਘੇ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਇਮਾਰਤ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਤਸਵੀਰ:Wagah border indian bsf.jpg|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੇ ਜਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Women personnel of India's Border Security Force.jpg|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਜਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Milestone near Wagah Border.JPG|ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੀਲ ਪਥਰ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੀਮਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦੀ ਲਾਂਘੇ
ਕੈਲਕੂਲਸ

ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ (Differential and।ntegral Calculus) ਜਾਂ ਅਵਕਲਨ ਅਤੇ ਸਮਾਕਲਨ ਗਣਿਤ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਜਗਣਿਤ (Algebra) ਅਤੇ ਅੰਕਗਣਿਤ (Arithmetic) ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨਃ

*ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ (ਅਵਕਲਨ) ਕੈਲਕੂਲਸ (Differential Calculus)
*ਇਨਟੈਗਰਲ (ਸਮਾਕਲਨ) ਕੈਲਕੂਲਸ (Integral Calculus)

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਂਝੀ ਹੈਃ ਲਾ-ਹੱਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆ ਲਾ-ਹੱਦ ਰਕਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨਾ।
ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਕੈਲਕੂਲਸ

ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੀ ਵੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਦਰ ਮਾਪਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰ ਨੂੰ ਡੇਰੀਵੇਟਿਵ (Derivative) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

:m= {\Delta y \over{\Delta x}}

:: m = ਡੇਰੀਵੇਟਿਵ, {\Delta y} = y ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਅਤੇ {\Delta x} = x ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ


ਜਿੱਥੇ {\Delta} ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ (Δ) ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ Δy = m Δx.
ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਕੈਲਕੂਲਸ

ਇਹ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸੂਰਤ (ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਵਗੈਰਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਡਿਫਰੈਂਸੀਅਲ ਅਤੇ ਇਨਟੈਗਰਲ ਕੈਲਕੂਲਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੂਲਫਰਾਮ ਅਲਫਾ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਸਾਬ
ਦੋਆਬਾ

ਦੁਆਬਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਿਸਟ ਦੁਆਬ ਜਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਆਬੀਏ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੋ+ਆਬ ਮਤਲਵ ਦੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 35% ਅਬਾਦੀ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਐਨਆਰ ਆਈ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮੰਜਕੀ, ਦੋਨਾ, ਧੱਕ, ਸਿਰੋਵਾਲ, ਕੰਡੀ ਅਤੇ ਬੇਟ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਨਾ, ਮੰਜਕੀ ਅਤੇ ਧੱਕ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1 (ਭਾਰਤ) ਮੰਜਕੀ ਅਤੇ ਧੱਕ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ।
ਮੰਜਕੀ

ਨਕੋਦਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਨੂਰਮਹਿਲ, ਫ਼ਿਲੌਰ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ, ਜੰਡਿਆਲਾ, ਬੁੰਡਾਲਾ, ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿਸਾ ਅਤੇ ਗੋਰਾਇਆ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿਸਾ ਦਾ ਇਲਾਕੇ ਮੰਜਕੀ ਹੈ।
ਧੱਕ

ਫ਼ਿਲੋਰ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਪਾਸਾ ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਇਲਾਕਾਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਧੱਕ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਬਹੁਤ ਹਨ।
ਦੋਨਾ

ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਨੂੰ ਦੋਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਾ ਦੋਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੂਗਫਲੀ-ਕਣਕ, ਮੱਕੀ-ਕਣਕ, ਕਪਾਹ-ਕਣਕ ਜਾਂ ਚਾਰਾ-ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੇਟ

ਦੁਆਬੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿਸਾ ਜੋ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਬੇਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਉਹ ਬੇਟ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਚਾਵਲ-ਕਣਕ ਜਾ ਚਾਰਾ-ਕਣਕ ਹੈ।
ਸਿਰੋਵਾਲ

ਫਗਵਾੜਾ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿਸਾ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਭੋਗਪੁਰ ਅਤੇ ਆਦਮਪੁਰ ਬਲਾਕ, ਦੋ ਬਲਾਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਸਿੰਘਰੀਵਾਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਬੇਟ ਹੈ।
ਕੰਡੀ

ਪਹਾੜਾ ਦੇ ਪੈਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕੰਡੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਕੰਡੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਏਨਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ

ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਉਹ 1962 ਈ. ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਜਲੰਧਰ 'ਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 2000 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਖੇ ਗਾਣੇ ਗਾਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਏ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਐਮਟੀਵੀ ਚੈਨਲ, ਚੈਨਲ ਵੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਚੈਨਲਾਂ' ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਰਿਕਾਰਡਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 32 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ 4.9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਭੰਗੜਾ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ |ਉਸ ਦਾ ਵੀਰ ਰਹੀਮਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ "ਤੁਤਕ ਤੁਤਕ ਤੂਤੀਆਂ" ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਗੀਤ ਸੀ। ਇਹ 1990 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ 2.5ਾਈ ਲੱਖ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੰਗੜਾ ਇੰਡੀ-ਪੌਪ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ. =ਐਲਬਮਾਂ==
* ਨੱਚ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ-1986ਉਹ 2000 ਦੀ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ Worldਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸੀ।
2001 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 27 ਵਾਂ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਐਵਾਰਡ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2005 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼" ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
2008 ਵਿਚ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ ਆਰਡਰ (ਐਮ.ਬੀ.ਈ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਾਕ ofਫ ਸਟਾਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [2]
ਮਲਕੀਤ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 23 ਐਲਬਮਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ

ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ.
2001 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 27 ਵਾਂ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਐਵਾਰਡ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
2005 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼" ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
2008 ਵਿਚ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਆਨਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਪਾਇਰ ਦਾ ਆਰਡਰ (ਐਮ.ਬੀ.ਈ.) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਾਕ Stਫ ਸਟਾਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਲ 23 ਐਲਬਮਾਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.

ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੋਧ
ਸਾਲ ਐਲਬਮ ਲੇਬਲ
2017 ਮਿਡਸ ਟਚ 3 ਮੂਵੀਬਾਕਸ / ਸਾਗਾ ਹਿੱਟਸ
2014 ਸਿੱਖ ਹੋਨ ਦਾ ਮਾਨ ਮੂਵੀਬਾਕਸ / ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
2009 ਬਿਲੋ ਰਾਣੀ ਮੂਵੀਬਾਕਸ
2005 21 ਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਓਐਸਏ
2003 ਮਿਡਸ ਟਚ 2 ਮਿ Musicਜ਼ਿਕ ਵੇਵ
2002 ਪਾਰੋ ਓਐਸਏ
2001 ਮਾਈਟੀ ਬੋਲਿਅਨ ਓਐਸਏ
2000 ਨਛ ਨਛ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1999 ਮਿਲਿਨੀਅਮ ਮਿਕਸ ਓਐਸਏ
1997 ਐਗ ਲਾਰਰ ਗਾਏ ਓਐਸਏ
1995 ਸਦਾ ਲਈ ਗੋਲਡ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1994 ਮਿਡਸ ਟਚ ਓਐਸਏ
1993 ਟੂਟਕ ਟੂਟਕ ਟੂਥੀਅਨ
1993 ਚੱਕ ਦੇਹ olੋਲੀਆ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1992 ਸਿੰਘੋ ਹੋ ਜੋ ਕਥੇ ਸਾਗਾ
1992 ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾਚਿਆਵ ਸਾਗਾ
1991 ਗਾਲ ਸੁੰਜਾ ਸਾਗਾ
1991 ਰੱਗਾ ਮਫਿਨ ਮਿਕਸ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1990 ਧੋਤਾਕਦਾ ਬਾਈ ਧੋਤਾਕਦਾ ਓ.ਐੱਸ.ਏ.
1989 ਹੈ ਸ਼ਾਵਾ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1989 ਫਾਸਟ ਫਾਰਵਰਡ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼
1988 ਅਪ ਫਰੰਟ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ.
1988 ਚੋਟ ਨਿਗੀਰੀ ਲਾਵੋ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ.
1988 ਪੱਟ ਸਰਦਾਰਾ ਡੀ ਸਾਗਾ
1987 ਮੈਨੂੰ ਗੋਲਡਨ ਸਟਾਰ ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਪਸੰਦ ਹੈ
1986 ਨਚ ਗਿੱਧਾ ਵੀਚ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ. 'ਮਾਂ' ਯੂਟਿਉਬ ਤੇ
* 'ਤੂਤਕ ਤੂਤਕ ਤੂਤੀਆਂ' ਯੂਟਿਉਬ ਤੇ
ਹਵਾਲਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ

thumb|right|ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇਲਾਕਾ

ਸਵਾਹਿਲੀ (ਸਵਾਹਿਲੀ: Kiswahili) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਨਤੂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ੪੫ ਤੋਂ ੧੦੦ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਹਿਲੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਵਾਹਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਸੋਮਾਲੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਤੇ, ਪੈਮਬਾ, ਜ਼ਾਨਜ਼ੀਬਾਰ ਅਤੇ ਮਾਫੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਕੇਨੀਆ, ਕੋਨਗੋ (ਲੋਕਤਾਨਤਰਿਕ ਗਣਰਾਜ), ਯੂਗਾਂਡਾ, ਬੁਰੂਨਡੀ, ਜ਼ਾਮਬੀਆ ਅਤੇ ਮਲਾਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਹਿਲੀ ਨਾਮ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਫਜ਼ "ਸਾਹਿਲ" ਤੋ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਕੰਢਾ ਹੈ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦ ਅਰਬ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਵਾਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀ ਲਫਜ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ੧੭੨੮ ਈ. ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਵਾਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਛੱਪਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਾਬਾਰੀ ਯਾ ਮਵੇਜ਼ੀ (Habari Ya Mwezi) ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਈਸਾਈ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ੧੮੮੫ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯੂਰਪੀ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਹਿਲੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਰਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਵਾਹਿਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ

thumb|right|ਸਵਾਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ
ਹਵਾਲੇ


ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ

* ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਵਲੋਂ ਸਵਾਹਿਲੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰਸ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਤਕਸ਼ਿਲਾ

ਤਕਸ਼ਿਲਾ (Taxila) (ਉਰਦੂ: ٹیکسلا);ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ’ਚ : , ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਲਿਆਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਚਾਣਕਿਆ ਇੱਥੇ ਆਚਾਰਿਆ ਸਨ। ੪੦੫ ਈ ਵਿੱਚ ਫਾਹੀਯਾਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ।


ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਮਲਕੀਅਤ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਮਹਤਤਾ ਕਰਕੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਜ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੌਦਾਗਰੀ ਰਾਹ ਦੀ ਵੁੱਕਤ ਘਟ ਗਈ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅਰਥਹੀਣ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਿਊਨ ਫਿਰਤੂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।੧੯ ਵੀੰ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਅਲੈਗਜੇਂਡਰ ਘਨਿਗਮ ਨੇ ੧੯ ਵੀੰ ਸਦੀ ਦੇ ਮਧ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ੧੯੮੦ ਵਿੱਚ ਯੂਨੇਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।. ੨੦੦੬ ਵਿੱਚ ਦਾ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖਬਾਰ ਵਲੋਂ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।

ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਯੁਨਿਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ
* ਤਕਸ਼ਿਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
* ਹੜਪਾ
* ਮੋਹਨਜੋ -ਦਾਡੋ
* ਗੰਧਾਰਾ
* ਨਾਲੰਦਾ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Taxila: An Ancient Indian University by S. Srikanta Sastri
* Explore Taxila with Google Earth on Global Heritage Network
* Guide to Historic Taxila by Professor Dr. Ahmad Hasan Dani in 10 chapters
* "Taxila", by Jona Lendering
* [ Some photos by Umayr Sahlan Masud]
* Taxila page from punjab-info
* Travel With Young – Taxila 한글
*Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)
* "Taxila Museum and Jaulian Monastery", by Saadullah Bashir
* John Marshall, A guide to Taxila (1918) on Archive.org

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਥਾਂਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਤਤਵ ਥਾਂਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣੇ
ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ

ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਇਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਪਾਠ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਅਪ੍ਰੋਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਪ੍ਰਕਰਮਣ (ਪਾਠ ਸਾਮਾਨਿਾਇਕਰਣ, ਵਿਨਿਆਸ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ, ਵਿਅਕਤੀਵਾਚਕ ਸੰਗਿਆ ਪ੍ਰਤਿਸਥਾਪਨ), ਅਨੁਵਾਦ ਇੰਜਨ (ਉਪਨਾਮ ਪਹਿਚਾਣ, ਸਿਰਲੇਖ ਪਹਿਚਾਣ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਖੋਜਨ, ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਅਸੰਦਿਗਧਤਾ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਲਿਪਿਅੰਤਰਣ) ਅਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਵਰਤੀ ਪ੍ਰਮਣ ਮਾਪਾਂਕ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਰਤੋ ਹੇਤੁ ਆਨਲਾਇਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸੁਬੋਧਤਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ੯੪ % ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾ ਹੁਣੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸੁਧਾਰਣ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੰਦਰਭ


ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਗੂਗਲ ਅਨੁਵਾਦ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਆਨਲਾਇਨ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦਕ
* ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜੰਤਰਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
* ਯੰਤਰ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਗਰਿਮਤਾ
* ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੰਤਰ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ
* ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਭਾਸ਼ਾਵਾਂਦੀਆਂ ਲਿਪੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ੋਧ
* ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਰੂਪਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਉਤਪਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਬਣੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ
ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ

ਸਾਮਬਾਸਾ-ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ ਜਾਂ ਸਾਮਬਾਸਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾ੦ ਅੋਲੀਵਰ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਵਲੀ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗਰਾਮਰ ਦਾ ਸਾਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਇਨਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਪਬਲਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।

ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਮਲਏ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ sama ਅਤੇ bahsa ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Sama ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਸਮਾਨ' ਅਤੇ bahsa ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਭਾਸ਼ਾ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਨਦੀਆਲੈਕਤ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ mondial ਅਤੇ dialect ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Mondial ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 'ਆਲਮੀ' ਅਤੇ dialect ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਦੀਆਲੈਕਤ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਵਾਕ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਨਾਉਟੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ

ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜੋ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਹਾ, ਤਾਂਬਾ, ਸੋਨਾ, ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਨ।

ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਖਾਲੀਪਣ (ਖਲਾਅ) ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਾਲੀਪਣ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
* ਕਾਸਮਿਕ ਤਰੰਗ ਬਿਖੇੜਾ
* ਤਾਰਾ ਨਾਭਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਰੋਨ ਤੋਂ ਭਾਰੇ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ

ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 118 ਤੱਤ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2010 ਵਿੱਚ ਸਨਾਖਤ ਕੀਤਾ ਨਵੀਨਤਮ ununseptium ਤੱਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 118 ਵਿੱਚੋਂ 94 ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80 ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਰੇਡੀਉਧਰਮੀ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਤੱਤ ਖੋਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ