JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਟਾਇਮ (ਬੂਟੀ)

right|thumb|250px|ਟਾਇਮ


ਟਾਇਮ (Thyme) ਇੱਕ ਝਾੜੀਨੁਮਾ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਗੁਸਲਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਫ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰੋਮਨ ਲੋਕ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਮਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸਰਾਹਣਿਆਂ ਹੇਠ ਰੱਖਕੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੋਹਫਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਸਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਰਦੇ ਦਫਨਾਉਣ ਸਮੇਂ ਧੂਫ਼ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਤਾਬੂਤਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗਤੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਗੁਣ

ਟਾਇਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਇਹ ਮਸਾਲਾ, ਚੂਰਣ, ਕਾੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
*ਇਸਦਾ ਚੂਰਣ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੇਂਧਾ ਲੂਣ ਮਿਲਾਕੇ 2 ਗਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਜਲਣ, ਬਦਹਜ਼ਮੀ, ਅਫਾਰਾ, ਅਜੀਰਣ ਅਤੇ ਦਸਤ ਵਿੱਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
*ਟਾਇਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚਬਾਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ ਢਿੱਡ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਟਾਇਮ ਦਾ ਚੂਰਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ 4 ਰੱਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਗਰਾਮ, ਗੁੜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੀੜੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੀ ਦੀ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ ਦਾਣੇ

*ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਸੇਕ ਕੇ ਚੂਰਣ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। *ਹੈਜੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
*ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ 4 ਰੱਤੀ ਫੁਲ, 4 ਰੱਤੀ ਗਲੋਅ ਸਤੋ ਗੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਕੇ ਚਰਮ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਉੱਤੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਦਰਦ, ਰਕਤਚਾਪ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਟਾਇਮ ਬੂਟੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਲਉ ਤਾਂ ਬਲਗ਼ਮ ਆਉਣਾ ਰੁਕਦਾ ਹੈ। ਖੰਘ ਜਾਂ ਬਲਗ਼ਮ ਦੀ ਦੁਰਗੰਧ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
*ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਛਟਾਂਕ ਅਰਕ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਂਸੀ, ਵੱਡੀ ਖਾਂਸੀ ਅਤੇ ਬਲਗ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
*ਇਸਦਾ ਅਰਕ ਜਾਂ ਤੇਲ 10-15 ਬੂੰਦ ਬਰਾਬਰ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਸਤ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
*ਇਸਦਾ ਚੂਰਣ ਦੋ-ਦੋ ਗਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਲੈਣ ਵਲੋਂ ਠੰਡ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਸਾਲੇ
ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ (29 ਜੁਲਾਈ 1908 ਜਾਂ 29 ਜੁਲਾਈ 1909,- 21 ਅਪਰੈਲ 1993) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ਤਵਿਆਂ ਦਾ ਵਾਜਾ ਉਸ ਵੇਲ਼ੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ਲਿਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪੇ।
ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1909 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਹਕੀਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੁਜਾਨ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬਚਪਨ ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਲ ਮੁਕੰਦ ਖੱਤਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ. ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ।
ਸਿੱਖਿਆ

ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਰਾਗੀ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸਿੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਰ ਉਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਮਛੂਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਟਰੀਟ ਵਿਚਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ।
ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ

ਬਤੌਰ ਲਿਖਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਸੀ। ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕੇ ਅਤੇ ਵੰਚਿਤ ਵਰਗ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ. ਉਹ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ਤਵੀਆਂ ਵਾਲਾ ਵਾਜਾ, ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਲਖਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੰਮੂ ਜੀ ਤੁਸੀ ਬਾਰ੍ਹੇ ਰਾ ਅਤੇ ਖੁੰਬਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ, ਡੇਢ ਆਦਮੀ, ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (ਵਾਦੇ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ), ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ (ਅਮਰ ਗੁਰੂ ਰਿਸ਼ੀਮਨ) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ) ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।
ਲਿਖਤਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ (1939)
*ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ (1943)
*ਨਵਾਂ ਰੰਗ/ਡੇਢ ਆਦਮੀ (1952)
*ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਪਸ਼ੂ (1954)
*ਕਲਗ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਣੀਆਂ (1966)
*ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਗ੍ਰਾਂ (1985)
*ਸਭ ਰੰਗ (1949)
*ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ (1951)
*ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ (1962)
* ਪੱਤਨ ਤੇ ਸਰਾਂ (1967)
* ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ (1976)
* ਸਾਰੇ ਪੱਤੇ (1992)
* ਲਾਲੀ ਹਰਿਆਲੀ (1963) (ਸੰਪਾ.)
* ਨਿਖਰੇ ਤਾਰੇ (1974) (ਸੰਪਾ.)
* ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ (1975) (ਸੰਪਾ.)
ਹੋਰ

*ਖੁੰਬਾਂ ਦਾ ਸਿ਼ਕਾਰ (1971)
*ਜੰਮੂ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਰਾਅ (1977)
*ਅਮਰ ਗੁਰ ਰਿਸ਼ਮਾਂ (ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ, 1982)
*ਪਠਾਣ ਦੀ ਧੀ
*"ਵੱਡੇ ਕੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ"
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ

* ਕੁਲਫ਼ੀ
* ਰਾਸਲੀਲਾ
* ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ
* ਬਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ
* ਪਠਾਣ ਦੀ ਧੀ
* ਪਾਸੇ ਦਾ ਸੋਨਾ
* ਕਲਮ ਜਾਗ ਪਈ
ਸਨਮਾਨ

1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਗ੍ਰਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ
*ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1909
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1993
ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ

ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Kulbir Singh Kaang, 1936 - 1 ਨਵੰਬਰ 2008) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ 48 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਕਾਂਗ ਦਾ ਜਨਮ 1936 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਐਮ.ਏ. ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲੱਗ ਗਏ ਜਿੱਥੋਂ 1994 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ।
ਕੰਮ

ਕਾਂਗ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਪਰ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਵਾਈਆਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਅਤੇ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਅਲੋਚਨਾ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮਿਆਂ ਇਤਿਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਅਭੀਨੰਨਦਨ ਗ੍ਰੰਥ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਇਤਿਆਦਿ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ
*ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008
ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ 1

ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ 1 ਇੱਕ 2012 ਦੀ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਅਪਰਾਧ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਕਵਾਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ ਲੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ, ਇਹ ਧਨਬਾਦ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਕੋਲਾ ਮਾਫੀਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਪਰਾਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਭਾਗ 1 ਵਿੱਚ ਮਨੋਜ ਵਾਜਪਾਈ, ਜੈਦੀਪ ਆਹਲਾਵਤ, ਨਵਾਜ਼ੁਦੀਨ ਸਿਦੀਕੀ, ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਤਿਗਮਨਸ਼ੁ ਧੂਲਿਆ, ਵਿਨੀਤ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਪੀਊਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਪੰਕਜ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ, ਰਿਚਾ ਚੱਡਾ, ਪ੍ਰਣਾਯ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1940 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 319 ਮਿੰਟ ਮਾਪਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਕਾਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਥੀਏਟਰ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ (ਕ੍ਰਮਵਾਰ 160 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 159 ਮਿੰਟ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਏ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ।

ਭਾਗ 1 ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਵਿੱਚ 22 ਜੂਨ 2012 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਗੈਂਗਸ ਆਫ ਵਾਸੇਪੁਰ ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਡੈਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ 55 ਵੇਂ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਆਡਿਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਫਾਈਨਲ ਮਿਕਸਡ ਟ੍ਰੈਕ (ਆਲੋਕ ਡੀ, ਸਿਨਯ ਜੋਸੇਫ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਜੇਸ਼ ਨਾਇਰ) ਦੇ ਰੀ-ਰਿਕਾਰਡਿਸਟ ਜਿੱਤਆ ਅਤੇ 60 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ (ਨਵਾਜ਼ੂਦੀਨ ਸਿਦੀਕੀ) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 58 ਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ (ਆਲੋਚਕ) ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ

ਕਲਾਕਾਰ: ਨਵਾਜੁੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ, ਹੁਮਾ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਰਿਚਾ ਚੱਢਾ, ਪੀਊਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ: ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ ਸੰਗੀਤ: ਸਨੇਹਾ ਖਾਨਵਲਕਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤੇ ਦਾ ਰੁੱਖ

thumb|right|ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤੇ ਦਾ ਰੁੱਖ
ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤੇ ਦਾ ਰੁੱਖ (ਮੁਰਾਇਆ ਕੋਏਨਿਜੀ, (Murraya koenigii); ਉਮਰ (syn) ਬਰਗੇਰਾ ਕੋਏਨਿਜੀ, (Bergera koenigii), ਚਲਕਾਸ ਕੋਏਨਿਜੀ (Chalcas koenigii) ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਤੇ ਅਰਧ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੁਤਾਸੇਈ (Rutaceae) ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦਰਖਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਰਸੇਦਾਰ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਤਮਿਲ ਨਾਮ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਰਸੇਦਾਰ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ - ਕਾਲ਼ੀ ਨਿੰਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤੇ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦਾ ਨਿੰਮ ਦੇ ਦਰਖਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤਾ ਤੇਜ ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਜੋ ਭੂ ਮਧਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪੱਤੇ ਹਨ, ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਹੈ।
ਵਿਵਰਣ

ਇਹ ਦਰਖਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਂਚਾਈ 4-6 ਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਤਣੇ ਦਾ ਵਿਆਸ 40 ਸੈਂ ਮੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਟਾਹਣੀ ਵਿੱਚ 11-21 ਪੱਤੀਦਾਰ ਕਮਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਕਮਾਨੀ 2-4 ਸੈਂ ਮੀ ਲੰਬੀ ਅਤੇ 1-2 ਸੈਂ ਮੀ ਚੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਫੁਲ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ, ਸਫੇਦ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ, ਚਮਕੀਲੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਤਾਂ ਖਾਧੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਜਹਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਵਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨ ਕਾਨਿਗ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਪਯੋਗ

ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ- ਤਟ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਦੇ ਛੌਂਕ ਵਿੱਚ, ਖਾਸਕਰ ਰਸੇਦਾਰ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਕੁਲ ਤੇਜ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੁ ਵਿੱਚ ਕਟੇ ਪਿਆਜ ਦੇ ਨਾਲ ਭੁੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਥੋਰਣ, ਵੜਾ, ਰਸਮ ਅਤੇ ਕੜ੍ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਤਾਜਾ ਪੱਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁੱਲੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫਰਿਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਂਜ ਇਹ ਪੱਤੇ ਸੁੱਕਾਏ ਹੋਏ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੁਰਾਇਆ ਕੋਏਨਿਜੀ (Murraya koenigii) ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਜੜੀ - ਬੂਟੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ – ਡਾਇਬੈਟਿਕ (anti-diabetic), ਐਂਟੀਆਕਸੀਡੈਂਟ (antioxidant), ਐਂਟੀਮਾਇਕਰੋਬੀਅਲ (antimicrobial), ਐਂਟੀ-ਇੰਫਲੇਮੇਟਰੀ (ant-inflammatory), ਹੇਪਾਟੋਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ (hepatoprotective), ਐਂਟੀ-ਹਾਇਪਰਕੋਲੇਸਟਰੋਲੇਮਿਕ (anti-hypercholesterolemic) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤਾ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਤੰਦੁਰੁਸਤ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੜ੍ਹੀ ਪੱਤੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੋਗ ਰਸੇਦਾਰ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਹੋਰ ਕਈ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪਜ

ਬੂਟੇ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਤਾਜੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਕੇ ਜਾਂ ਮੁਰਝਾਏ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਰ-ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਫਲ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੰਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ (ਜਾਂ ਗੁੱਦ ਕੱਢਕੇ) ਗਮਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਗੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਨਮ ਬਣਾਈਂ ਰਖੋ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਰਾਮਦੇਵਜੀ

thumb|200px|ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ

ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ (1409–1459) ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ-ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਇਕ ਤੰਵਰ ਰਾਜਪੂਤ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ 1409 ਨੂੰ ਅਜਾਮਲ ਦੇ ਘਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ 1459 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਮਾਧੀ ਲੈ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਾਂ ਪੀਰ, ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਈ ਨੈਤਲ ਦਾ ਭਰਤਾਰ ਅਾਦਿ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ; ਸੁਗਣਾ ਬਾਈ ਅਤੇ ਲਾਛਾ ਬਾਈ ਸਨ।

ਸੰਮਤ 1425 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੋਕਰਣ ਤੋਂ 12 ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰੂਣਿਚਾ ਰੱਖਿਆ। ਜਿੱਥੇ ੨ ਭਾਦੋ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ
ਰੰਗ

right|300px|thumb|ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਂਸਲਾਂ

ਰੰਗ ਆਭਾਸ ਬੋਧ ਦਾ ਮਾਨਵੀ ਗੁਣ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ, ਹਰਾ, ਨੀਲਾ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਦੀ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾਵਾਂ, ਚੀਜ਼, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਮੇ ਆਦਿ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਧਰਮ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਵਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਉਤਸਰਜਨ ਵਰਣਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਭੌਤਿਕੀ

ਅਨਵਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਰਣਕਰਮ (ਗਾਮਾ ਸੁਧਾਰ- 1.5 ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕਾਂ ਹੇਤੁ ਬਣਿਆ)

ਰੰਗ ਦੇ ਉਂਜ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਹੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰੰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਮੂਲ ਰੰਗ ਤਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਲਾਲ, ਨੀਲਾ, ਅਤੇ ਪੀਲਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫੇਦ ਅਤੇ ਕਾਲ਼ਾ ਵੀ ਮੂਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਪੀਲਾ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤੱਦ ਹਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੱਦ ਜਾਮੁਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਰੰਗ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਣਾਉਟੀ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਪਰ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਲੇਖਣੀ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਜੋ ਚੀਜਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰੰਗਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਤਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਜੀਠ ਦੀ ਜੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਜੀਠ ਦੀ ਜੜ ਅਤੇ ਬੱਕਮ ਰੁੱਖ ਦੀ ਬਿਲਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਪਿੱਪਲ, ਗੂਲਰ ਅਤੇ ਪਾਕੜ (ਪਿਲਕਨ) ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਲਾਖ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਲਾਹ ਤੋਂ ਮਹਾਉਰ ਰੰਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸੰਧੂਰ ਹਲਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪ‍ਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼

ਕਰੀਬ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਉਦਯੋਗਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਫਲਸ‍ਰੂਪ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਸੀਮਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਟੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਪਾਰਕੀਸਨ ਏਨੀਲੀਨ ਤੋਂ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਦਵਾਈ ਕੁਨੈਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਸਨ। ਤਮਾਮ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੁਨੈਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ , ਲੇਕਿਨ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਜਰੂਰ ਬਣ ਗਿਆ । ਸਿਰਫ਼ ਸੰਯੋਗਵਸ਼ 1856 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਇਸ ਬਣਾਉਟੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਮੋਵ ਕਿਹਾ ਗਿਆ । ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ 1860 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਰੰਗ , 1862 ਵਿੱਚ ਏਨਲੋਨ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਏਨਲੋਨ ਕਾਲ਼ਾ , 1865 ਵਿੱਚ ਬਿਸਮਾਈ ਭੂਰਾ , 1880 ਵਿੱਚ ਸੂਤੀ ਕਾਲ਼ਾ ਵਰਗੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਰੰਗ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ । ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਗ ਤਾਰਕੋਲ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਈ ਹੋਰ ਰਾਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲਗਾ । ਜਰਮਨ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਏਡੋਲਫ ਫੋਨ ਨੇ 1865 ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਟੀ ਨੀਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ । ਕਈ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1882 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੀਲ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕੇ । ਇਸਦੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਾਸਾਇਣਕ ਨੀਲ ਵੀ ਬਨਣ ਲਗਾ । ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਜ ਲਈ ਬੇਅਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 1905 ਦਾ ਨੋਬੇਲ ਇਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪ‍ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ।

ਮੁੰਬਈ ਰੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਮਰਾਜੀ ਨਾਮਕ ਫਰਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1867 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਰੰਗ ( ਮਜੇਂਟਾ ) ਦਾ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ । 1872 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਰੰਗ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਲ ਏਲਿਜਿਰਿਨ ਨਾਮਕ ਰੰਗ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਚਲਾਣ ਲਈ ਤਮਾਮ ਹਥਕੰਡੇ ਅਪਣਾਏ । ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਮੁਫਤ ਵੰਡੇ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੱਛਾ ਖ਼ਾਸਾ ਮੁਨਾਫਾ ਵਸੂਲਿਆ । ਬਨਸਪਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਰੰਗ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤੇ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਚਮਕ - ਦਮਕ ਵੀ ਖੂਬ ਸੀ । ਇਹ ਸੌਖ ਨਾਲ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਗ ਸੌਖ ਨਾਲ ਕਬਜਾ ਜਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪੀਲੀ ਕਨੇਰ

200px|thumbnail|right|ਪੀਲੀ ਕਨੇਰ
ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਨੇਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Yellow oleander) ਛੋਟੀ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲ਼ਾ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਲਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਕੌੜੀ, ਚੁਭਵੀਂ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਪਤਲੇ ਦਸਤ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਨੇਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਅਸਰ ਹਿਰਦੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬੀਜ

ਕਨੇਰ ਦਾ ਬੀਜ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੀਜ ਵੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਕਨੇਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਡਾਇਗਾਕਸੀਨ ਡਰੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਡਾਇਗਾਕਸੀਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਦੀ ਗਤੀ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਨੇਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੀਜ ਡਾਇਗਾਕਸੀਨ ਦੇ ਸੌ ਟੈਬਲੇਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਇੱਕਦਮ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
thumbnail|right|ਗੁਲਾਬੀ ਕਨੇਰ
ਹਵਾਲੇ

*http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/a551/thevetia-peruviana.aspx

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ

ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਇਰਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਸੀ। ਇਹ 400 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਹਿੰਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ 2 ਮੁੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੀ ਏ।
ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਇਰਦ ਸ਼ੇਰ ਉਲ ਨੇ ਪਾਰ ਥੀਆ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਰਦ ਵਾਣ ਚਹਾਰੁਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਦੇਣ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖੀ। ਏਸ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਸਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਯਜ਼ਦਗਰਦ ਤੇ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸ਼ਿਕਸਤ ਖਾਦੀ।
ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਅਮੂਮੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਚ ਅੱਜ ਦਾ ਸਾਰਾ ਈਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਆਰਮੀਨੀਆ, ਜਨੂਬੀ ਕਫ਼ਕਾਜ਼, ਜਨੂਬ ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਵਸਤੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ, ਜ਼ਜ਼ੀਰਾ ਨਿੰਮਾ ਅਰਬ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਹਲੀ ਇਲਾਕੇ, ਖ਼ਲੀਜ-ਏ-ਫ਼ਾਰਿਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਜਨੂਬ ਮਗ਼ਰਿਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਸਾਸਾਨੀ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ "ਈਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ" ਯਾਨੀ ਇਰਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਆਖਦੇ ਸਨ।
ਤਰੀਖ਼

ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀਬਨਿਆਦ ਅਸਤਖ਼ਰ ਚ ਇਰਦ ਸ਼ੇਰ ਬਾਬਕਾਨ ਨੇ ਰੱਖੀ, ਜਿਹੜਾ ਦੇਵੀ ਅਨਾਹੀਤਿਆ ਦੇ ਕਾਹਨਾਂ ਦੀ ਨਸਲ ਚੋਂ ਸੀ। ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਚ ਇਰਦ ਸ਼ੇਰ ਪਰ ਸੀਸ (ਅੱਜ ਦੇ ਸੂਬਾ ਫ਼ਾਰਸ) ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਹਿਲਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ (309ਈ. ਤੋਂ 379ਈ.)
ਦੂਜਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ (498ਤੋਂ 622ਈ.)

ਸਾਸਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੌਰ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਕਾਵਾਦ ਉਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ-ਏ-ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹਪਤਾਲੀਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਕਾਵਾਦ ਉਲ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਨਤੀਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 502ਈ. ਚ ਉਸਨੇ ਆਰਮੀਨੀਆ ਚ ਥੀਵਡੋਸੀਵਪੋਲਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਪੇ ਬਾਦ ਚ ਛੇਤੀ ਉਸਨੂੰ ਬਾਜ਼ ਨਤੀਨੀਆਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਖੋ ਲਿਆ। 503ਈ. ਚ ਉਸਨੇ ਦਰੀਏ-ਏ-ਦਜਲਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਮੈਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਜ਼ਵਾਲ ਤੇ ਸਕੂਤ

ਖ਼ੁਸਰੋ ਦੋਮ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਨਤੀਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਚ ਅਗਰਚੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਇਰਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਕੌਮੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਚ ਖ਼ੁਸਰੋ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਆਇਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹਰਕੁਲੀਸ (610ਈ. ਤੋਂ 641ਈ.) ਨੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫ਼ੈਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਕੁੱਵਤ ਨਾਲ਼ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। 622ਹ ਤੇ 627ਈ. ਵਸ਼ਕਾਰ ਅਨਾਤੋਲਿਆ ਤੇ ਕਫ਼ਕਾਜ਼ ਚ ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗਾਂ ਚ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ]]

ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (1718-1783) ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਸੀ।

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਰਨੈਲ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸ. ਬਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ 3 ਮਈ, 1718 ਦੇ ਦਿਨ ਲਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਆਹਲੁ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਸ. ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ (ਨਵਾਬ) ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ ਸਨ। 1753 ਵਿੱਚ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ 1753 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਵਾਰਿਸ ਬਣਾਇਆ। 1761 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਹੌਰ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ।1761 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਕੋਲੋਂ 2200 ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੁੜਾ ਕੇ ਘਰੋਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ 1764 ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਉਥੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਜਾਨੇ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਵਲੋਂ ਬਾਰੂਦ ਨਾਲ ਉਡਾਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ।ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। 1772 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਲੜਾਈਆਂ

*ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ(1741)
*ਲਾਹੋਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ(1761)
*ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਪ ਕੈਪਟਿਵ(1761)
*ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ(1779)
* ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਸੰਨ 11 ਮਾਰਚ, 1783 ਦੇ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ, ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਵਗ਼ੈਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਹਿਰਾ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਏ ਹਿੰਦ ਏਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਖਾਲਸੇ ਕੋਲ ਸਰਵ ਊਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਦੂਸਰਾ ਇਸ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੁਲਮ ਢਾਹੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੈ ਆਂਦਾ ਗਿਆ ਆਪ 1783 ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ।
ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ

ਗੁਰੂ ਕ ਲਾਲ,ਸੁਲਤਾਨ ਉਲ ਕੌਮ,ਦਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਮੁੱਖੀ, ਬੰਦੀਛੋੜ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ,ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਏ ਹਿੰਦ, ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ।

ਚਲਾਣੇ ਉਪਰੰਤ ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 4 ਅਪਰੈਲ 1985 ਨੂੰ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1718
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1783
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਜਥੇਦਾਰ
ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ

ਜਥੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 96 ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ (1697–1753) ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੇ ਤੀਸਰੇ 96 ਕਰੋੜੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਤਰੀਖ਼ ਦੇ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1697 ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰਕ ਗੋਤ ਪ੍ਰਵਾਰ 'ਚ ਕਾਲੌਕੇ ਸ਼ੇਖ਼ੂਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚ ਜੰਮਿਆ। 1721 ਚ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸਾ ਟੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਗਿਆ। ਸੁੱਖ ਜੀਦਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਸਹੁਰੇ-ਏ-ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵੇਖ਼ ਕੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੋਚਿਆ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਨਵਾਬੀ ਭੇਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀਵਾਨ ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 96 ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਕਰ ਕੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 96 ਕਰੋੜੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਨੇ 4 ਤਰਨੇ ਦਲ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਦਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਚੁਣੇ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਬਾਬਾ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ 96 ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 1753 ਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚ ਸੱਚਖੰਡ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ। ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੱਚਖੰਡ ਗਮਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ੪ ਜਥੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ੯੬ ਕਰੋੜੀ ਪੰਥ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਥ ਅਕਾਲੀ ਬੁੱਢੇ ਦਲ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਬਤੌਰ ਜਥੇਦਾਰ, ਰਸਮੀ ਚੋਣ (ਮਨਜ਼ੂਰੀ) 10 ਅਪਰੈਲ, 1754 ਦੇ ਦਿਨ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ।
ਜੀਵਨ

ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1697ਈ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਲੋਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਓਹਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਨ 1721 ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸੱਜ ਗਏ, ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੀ ਪੰਥ ਦੇ ਜਥੇਦਰ ਬਣੇ ਆਪ ਜੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਵਾਬ ਵੀ ਸਨ।
ਮੌਤ

ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਢਾਪੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕਮਾਂਡਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ 9 ਅਕਤੂਬਰ 1753 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਤੀਜਾ (ਧੰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ।
ਲੜਾਈਆਂ/ਜੰਗਾਂ

* ਠੀਕਰੀਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ (1731)
* ਸੁਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ (1735)
* ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਲੜਾਈ (1735)
* ਬਾਸਰਕੇ ਦੀ ਲੜਾਈ (1736)
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ (1738)
* ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਦ ਖਾਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ (1738)
* ਚਨਾਬ ਦੀ ਝੜਪ (1739)
* ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ (1746)
* ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (1748)
* ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ (1752)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1697
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1753
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਹੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ
ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ

ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ (ਉਰਦੂ: چیچہ وطنی) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹੀਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਹੀਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਲਹੌਰ-ਕਰਾਚੀ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ-ਵਿਹਾੜੀ ਰੋਡ ਦੇ ਸੰਗਮ ’ਤੇ ਵਾਕਿਆ ਹੈ।

ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈੱਡਕਵਾਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਲਹੌਰ-ਕਰਾਚੀ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ’ਤੇ ਆਬਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਵਾਲ਼ੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਚੰਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੰਗਲਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਮੌਜੂਦਾ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਲਹੌਰ-ਕਰਾਚੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ’ਚ ਅਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੋਆਬ ਨਹਿਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ (ਕਮਾਲੀਆ ਵਾਲ਼ੇ ਪਾਸੇ) ਵਾਕਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲ਼ੇ ’ਚ ਅਬਾਦ ਇੱਕ ਬਲੋਚ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ ਚੀਚਾ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਹੈ।
ਅਬਾਦੀ

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਲੱਖ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਤਹਿਸੀਲ ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ’ਚ ਅਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ, ਆਰਾਈਂ, ਡੋਗਰ ਅਤੇ ਮੁਸਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਗਲ਼ੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਜੱਟ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਧੋਥੜ, ਔਲਖ, ਵਿਰਕ, ਸਪਰਾ, ਵੀਨਸ, ਵੜੈਚ ਅਤੇ ਢਿੱਲੋਂ ਆਦਿ ਅਬਾਦ ਹਨ।

ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਅਕਸਰੀਅਤ ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਵੇਲ਼ੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਮਹਾਜਰ ਹੋ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਲਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਰੋਪੜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਗ਼ੈਰਾ ਦੇ ਹਨ।

ਚੀਚਾ ਵਤਨੀ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕ 44 ਬਾਰਾਂ ਐੱਲ, ਚੱਕ 45 ਬਾਰਾਂ ਐੱਲ, ਚੱਕ 168 ਨਵ ਐੱਲ, ਚੱਕ 31 ਗਿਆਰਾਂ ਐੱਲ ਵਗ਼ੈਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਨਹਿਰ ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੋਆਬ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ 12 ਐੱਲ, 11 ਐੱਲ ਅਤੇ 14 ਐੱਲ ਨਾਲ਼ ਸੇਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹੀਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ