JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Makongolosi

Makongolosi ni kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Makongolosi kwa sasa ni mamlaka ya mji mdogo ndani ya Wilaya ya Chunya. Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 23,787 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,116 walioishi humo.

Makongolosi ni kati ya miji mipya iliyoanzishwa hivi karibuni (mwaka 2011), kwa hiyo ni mji ambao ni mchanga lakini ni kati ya miji inayokua kwa kasi katika Mkoa wa Mbeya, ambapo kwa sasa ina wakazi wa makabila tofautitofauti kutoka karibia kila pembe ya Tanzania.

Wakazi wake wanajihusisha na machimbo ya dhahabu, pamoja na biashara mbalimbali za mazao ya shambani, mazao ya wanyama, na pia biashara za bidhaa za viwandani.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Chunya
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Totowe

Totowe ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53815.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,260 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,643 walioishi humo.

Karibu na Totowe visukuku vya dinosauri viligunduliwa na kutolewa katika miaka 2004-2009. Alipewa jina la Mnyamawamtuka moyowamkia kwa sababu mifupa hiyo ilipatikana katika korongo la mto Mtuka unaopita katika eneo la Totowe.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Matamba

Matamba ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59510.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,505 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,441 walioishi humo.

Matamba ni makao makuu ya dayosisi ya kusini magharibi ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mang'oto

Mang`oto ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59502.

Kata ina vijiji sita: Mang'oto, Malembuli, Makangalawe, Usungilo, Ilindiwe, na Ibaga.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,918 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,781 walioishi humo.

Katika historia ya uongozi wa kata, kabla kidogo na baada ya vijiji vya Ujamaaa kiongozi (mwenyekiti) wa kata alikuwa ndugu Lonati Mwapangile Sanga.

Wakazi wa kati hii hulima zaidi ngano, mahindi na numbu pamoja na mbogamboga: pia ni maarufu kwa kilimo cha shayiri katika vijiji vya Makangalawe na Ibaga. Wakazi hupanda pia miti kwa ajili ya kujipatia fedha

Ibwela ni sehemu ya soko katika kata ya Mang'oto. Sehemu hii ndipo wakazi wengi wanapopatikana: ni nje kidogo toka stendi ya kata. Bidhaa za kila aina hupatikana hapo.

Kata hiyo ina jumla ya shule 6 za msingi na 1 ya sekondari, pia ina zahanati 3. Wakazi huweza kutumia pia tiba za asili kama wakunga wa jadi walipo maeneo hayo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Iringa (mji)

thumb|right|400px|Iringa, 1906
Iringa ni mji mkubwa mojawapo kusini mwa Tanzania wenye hadhi ya manisipaa. Ndiyo makao makuu ya Mkoa wa Iringa na eneo lake linaunda wilaya ya Iringa mjini.

Idadi ya wakazi ni 202,490 (sensa ya mwaka 2022 ).
thumb
thumb
thumb
Jina la Iringa lilimaanisha "mahali palipozungukwa na ukuta" kwa maana ya boma. Iringa ya kwanza ilikuwa Kalenga ya leo ambayo wakati wa vita ya Wajerumani dhidi ya Wahehe ilipanuliwa na kuimarishwa na Mtemi Mkwawa wa Wahehe kuanzia mwaka 1887 na kubomolewa na Wajerumani tarehe 31 Oktoba 1894. Mji mpya ulianzishwa na Wajerumani mwaka 1892 kama kituo cha kijeshi juu ya mlima unaotazama mto Ruaha bondeni.

Mji uko kando ya barabara kuu ya TANZAM; kuna usafiri wa kila siku kwenda Dar es Salaam na Mbeya. Njia kwenda Dodoma ni sehemu ya barabara ya kale ya "Cape-Cairo" kati ya Rasi ya Afrika Kusini na Kairo wa Misri na katika miaka ya 2010 imetiwa lami.

Kuna viwanda mbalimbali, hospitali, chuo kikuu na ofisi kuu za dayosisi za Kanisa Katoliki, Walutheri (KKKT) na Waanglikana.
Tanbihi

Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Miji ya Tanzania
Jamii:Wilaya ya Iringa Mjini
Jamii:Iringa
Bonde la Songwe

Bonde la Songwe ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kata hili liko kwenye bonde la mto Songwe ya Kaskazini unapokutana nana barabara ya TANZAM. Kuna kiwanda kikubwa cha saruji.

Kiwanja cha ndege kipya cha Mbeya kimejengwa hapa kwenye eneo la Bonde la Usongwe.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 21,300 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,487 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53209.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Iwiji

Iwiji ni kata inayopatikana Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Kata hii inajumuisha vijiji vya Iwiji, Isende na Izumbwe II.

Kijiji cha Izyira kimepewa hadhi ya kuwa kata inayojitegemea mwaka 2014.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,832 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kata hii ilikuwa na wakazi wapatao 9049 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53213.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Santilya

Santilya ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Ipo katika tarafa ya Isangati ikiwa na vijiji kama Itizi, Sanje, Jojo, Iswago, Nsheha, Idunda n.k. Imepakana na kata ya Isuto, ikiwa upande wa magharibi, Ilembo upande wa kusini, Igale upande wa mashariki, kaskazini ni wilaya ya Ileje.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 17,624 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,578 walioishi humo.

Santilya ni kitovu cha Umalila na wakazi asilia ni hasa Wamalila. Lugha yao ni Kimalila. Kata ya Santilya ina koo kubwa ambazo ni Mwaluanda ambao ni machifu, pia kuna koo kama Mwangwale, Wapyambala, Mwamahonje, Mwasile, Mwasenga, Ngoya n.k. Wamalila ni wakarimu na wachapakazi.

Wakazi wa Santilya wanajihusisha na kilimo cha viazi mviringo na vitamu, maharagwe, mahindi na pareto ambalo ni zao la biashara.

Upande wa elimu Wamalila hawakuwa na mwamko mwanzo ingawa sasa wanaonekana kuja kwa kasi. Kuna shule ya sekondari.

Katika mazingira ya Santilya Jeshi la Wokovu lina wafuasi wengi kiasi.

Msimbo wa posta ni 53211.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Utengule/Usongwe

Utengule/Usongwe ni kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kijiji cha Utengule kiko kilomita 16 kutoka Mbeya mjini kupitia Mbalizi.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 55,082 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 41,952 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53208.

Mazingira ya Utengule pana mashamba ya kahawa na shamba kubwa ambalo ni mali ya Waswisi walioanzisha pia hoteli ya Utengule Country Club. Kuna kanisa na chuo cha Biblia cha Moravian.
Historia

Jina na mahali ni kihistoria; Utengule ilianzishwa na chifu Tovelamahamba Merere II wa Wasangu aliyepaswa kutoka Utengule Usangu baada ya kushambuliwa mara kwa mara na Wahehe chini ya Mkwawa. Alijenga Utengule mpya hapa Usafwa kwenye mtelemko wa mlima Mbeya mahali panapotazama bonde la mto Songwe. Utengule hii ya Merere II ilikuwa mji uliozungukwa na ukuta na sehemu za ukuta huu bado zinasimama kati ya mashamba na nyumba za kijiji. Merere akishirikiana na Wajerumani katika vita ya Wajerumani dhidi ya Wahehe na baada ya kifo cha Mkwawa Merere III alirudi Usangu alipojenga Utengule upya.

Kabla ya kuondoka Merere aliwahi kuwakaribisha wamisionari Wamoravian walioanzisha kituo cha nje ya mji wa Wasangu mwaka 1895 na kituo hiki cha Wamoravian kilikuwa kitovu kipya cha kijiji. Wamoravian walijenga kanisa, shule na karahana walipofundisha mafundi. Jengo la kanisa lipo hadi leo pamoja na chuo cha Biblia kinachosomesha wainjilisti wa Kanisa la Moravian Kusini Magharibi Tanzania (KMKMT). Askofu Mwafrika wa kwanza wa KMKMT Yohane Wawenza alikuwa mwenyeji wa Utengule.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Mbeya
Jamii:Wilaya ya Mbeya Vijijini
Utengule

Utengule ni jina la sehemu tofauti kusini mwa Tanzania:
*Utengule Usongwe katika wilaya ya Mbeya Vijijini takriban 17 km kutoka Mbeya upande wa kusini-magharibi.
*Utengule Usangu katika wilaya ya Mbarali.

Utengule hizo mbili zina uhusiano wa kihistoria kama makao makuu ya chifu Merere II wa Wasangu aliyehamisha boma lake mwaka 1877 kutoka Usangu kwenda Usafwa kutokana na mashambulio ya Wahehe na kuita boma jipya tena "Utengule".

Kuna pia kata za:
*Utengule (Mlimba) katika Wilaya ya Mlimba, Mkoa wa Morogoro
*Utengule (Makambako) katika wilaya ya Makambako Mjini, Mkoa wa Njombe.
Shimo jeusi

thumb|220px|Uchoraji wa shimo jeusi jinsi wataalamu wanavyoliwaza kabla ya mwaka 2019 ambapo hakukuwa na picha halisi ya shimo jeusi.
thumb|Picha ya shimo jeusi kwenye kitovu cha galaksi Messier 87 (picha iliyounganishwa kutoka vipimo vingi).
Shimo jeusi (kwa Kiingereza: black hole) ni jina la eneo katika anga-nje lenye mvutano kubwa, kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. Eneo hili lazungukwa na upeo usioonekana lakini mipaka ya upeo huo ni kama mstari ambao kila kitu kinachoupita hakiwezi kurudi tena kwa sababu kinavutwa mno na mvutano wa shimo jeusi. Eneo hili laitwa "jeusi" kwa sababu nuru yote inayofikia upeo huo inamezwa kabisa, hakuna inayorudishwa tena.

Hadi sasa haijawezekana kutazama shimo jeusi moja kwa moja. Lakini wataalamu wa fizikia waliwahi kuyatabiri mashimo hayo. Hasa nadharia ya uhusianifu ilitabiri ya kwamba gimba lenye masi kubwa iliyokandamizwa katika eneo dogo litasababisha "shimo jeusi".

Katika miaka ya nyuma wataalamu wa anga wameangalia mahali pengi ambako mwendo wa nyota za eneo fulani si kawaida: unaelezwa kwa kuwepo kwa shimo jeusi katika sehemu hizo maana yake mvutano wake unaathiri mwendo wa nyota au mawingu ya gesi ya angani na kuzivutia kwake. Mwendo huu wa magimba katika mazingira ya mashimo meusi unaonekana kwa wataalamu wa anga.

Mnamo Machi 2019 wataalamu wa anga walifaulu kupata picha kwa kuunganisha vipimo vya paoneaanga kadhaa duniani kote vilivyolengwa vyote majarra Messier 87 (pia: Virgo A) na kupima kama darubini moja kubwa. Mnamo Machi 2021 walifaulu kutoa picha mpya inayowezesha kuelewa zaidi kinachosababisha nusuranyota.

Inaaminiwa kwamba mashimo meusi hutokea wakati wa kufa kwa nyota kubwa zenye masi inayozidi masi ya Jua letu mara tatu au zaidi. Hutokea pia katika viini vya majarra penye maada nyingi kwa karibu.
Marejeo


Viungo vya nje

* Stanford Encyclopedia of Philosophy: "Singularities and Black Holes" by Erik Curiel and Peter Bokulich.
* Black Holes: Gravity's Relentless Pull – Interactive multimedia Web site about the physics and astronomy of black holes from the Space Telescope Science Institute
* ESA's Black Hole Visualization
* Frequently Asked Questions (FAQs) on Black Holes
* "Schwarzschild Geometry"
* Hubble site
;Videos
* 16-year-long study tracks stars orbiting Milky Way black hole
* Movie of Black Hole Candidate from Max Planck Institute
* Nature.com 2015-04-20 3D simulations of colliding black holes
* Computer visualisation of the signal detected by LIGO
* Two Black Holes Merge into One (based upon the signal GW150914)
Ipinda

Ipinda ni kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Kata ya Ipinda inaundwa na vijiji vya Ipinda, Ikulu, Kafundo, Kisale, Bujela, Mabunga, Kanga, Ikumbilo, Kingili na Lupaso.

Kata ya Ipinda ina mito kama vile mto Lufilyo, mto Kanga, mto Ngugwisi, mto Kasyabone na mto Ipinda.

Pia, kata hiyo ina ziwa lenye asili ya volkano liitwalo ziwa Kingili.

Msimbo wa posta ni 53711.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 27,665 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,847 walioishi humo.

Ipinda inakaliwa na jamii ya Wanyakyusa waishio kaskazini mwa ziwa Nyasa ikiwa kama jamii tawala. Pia imechanganyika na watu waliohamia humo kutoka makabila mbalimbali kama vile Wakinga, Wangoni, Wahehe.

Wakazi hao hujishughulisha hasa na kilimo cha mpunga kikiwa kama kilimo kikuu kwao kwani wanalitegemea zao hilo kwa chakula na biashara. Pia, wakazi wa Ipinda wanazalisha michikichi na kakao kama mazao ya biashara.

Pamoja na hayo Ipinda ni kata yenye huduma mbalimbali za kijamii kama vile kituo cha afya kikubwa kifahamikacho kama kituo cha afya Ipinda, pia Ipinda ina shule tatu za sekondari amabazo ni Ipinda, Dinnob na Kafundo. Zile za msingi ni Ipinda, Mwenge, Ikilu, Jitegemee, Kafundo, Kanga, Kisale, Lupaso na Mabunga.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kyela
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Kyela Mjini

thumb|250px|Mv Songea katika bandari ya Kyela
Kyela ni mji wa Tanzania Kusini-Magharibi uliopo karibu na ncha ya kaskazini ya Ziwa Nyasa. Kata ya Kyela mjini ni makao makuu ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,507 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 47,389 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53701.

Mazingira ya Kyela ni maarufu Tanzania kwa mchele mzuri unaolimwa hapa. Mji ni kitovu cha mawasiliano kwa sababu barabara kutoka Mbeya-Tukuyu kwenda Malawi inakutana hapa na barabara ndogo zinazoelekea Matema na milima Livingstone.

Bandari ya Kyela iko kilomita kadhaa nje ya mji na hapa ni chanzo cha njia za mawasilano kwa maji kwenye Ziwa Nyassa upande wa Tanzania.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kyela
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Lusungo

Lusungo ni kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Lusungo ina vijiji vitano ambavyo ni Lusungo, Kikuba, Lukwego, Mpanda na Lukama.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,337 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,354 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53713.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kyela
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Matema

250px|thumbnail|Matema ufukoni
Matema ni kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Matema iko kwenya mwambao wa Ziwa Nyasa, mguuni pa milima ya Livingstone, karibu na ncha ya kaskazini kabisa ya ziwa.

Msimbo wa posta ni 53715.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 12,231 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,103 walioishi humo.

Wakazi wanajushughulisha kwa uvuvi na kilimo.

Matema ni mahali penye utalii kiasi kutokana na wageni wanaotafuta raha ufukoni. Katika mazingira ya Matema ufuko ni wa mchanga tu, kwa hiyo hakuna majani kwenye maji, na kutokana na hali hii hatari ya kuambukizwa ugonjwa wa kichocho (bilharzia) ni ndogo sana.

Pia Matema ni mahali pekee kwenye ufuko wa Nyasa panapofikiwa kwa barabara na kufaa kwa kuogelea na kupumzika kutoka upande wa Tukuyu na Mbeya. Hata hivyo kilomita za mwisho za barabara zina matatizo, hasa majira ya mvua.

Kuna nyumba za wageni zinazomilikiwa na Dayosisi ya Konde ya Kanisa ya Kiluteri, pia nyingine ya Kanisa la Uinjilisti la Mbalizi na nyingine ya Kanisa Katoliki.

Kuna nyumba ya kihistoria ya wamisionari Walutheri kutoka misioni ya Berlin ambayo leo ni sehemu ya nyumba ya wageni.

Walutheri wana sahanati kubwa na pia chuo cha Biblia.

Tangu mwaka 2010 Matema imeunganishwa kwenye mtandao wa umeme wa TANESCO.

Kila Ijumaa kuna soko la wafinyanzi wanaoleta mitungi yao kutoka kijiji cha Ikombe kilichopo ng'ambo ya ziwa kwenye rasi ya Ikombe wakisafirisha vyombo kwa njia ya mashua.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kyela
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Kinyala

Kinyala ni kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53535.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 13,632 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,871 walioishi humo.

Kinyala inakaliwa na makabila makubwa mawili ambayo ni Wanyakyusa na Wasafwa.

Kata ya Kinyala ina shule 13 za msingi ambazo ni Igogwe, Lukata, Kakala, Isumba, Igembe, Kipande, Songwe, Ikukisya, Kisoko, Swaya, Isebelo, Malangali na Ishinga. Kuna pia shule za sekondari 3 ambazo ni Kinyala na Ziwa Ngosi ambazo ni za serikali na sekondari ya binafsi ya Lubala.

Kwa upande wa afya pia kuna hospitali kubwa moja ya Igogwe Hospital inayomilikiwa na Kanisa Katoliki, parokia ya Igogwe.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rungwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Itumba (Ileje)

Itumba ni kata ya Wilaya ya Ileje na ndiyo makao makuu ya wilaya hiyo. Imepakana na Isongole ambayo imepakana na nchi ya Malawi katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53401.

Jina linatokana na tumbaku kwa lugha ya Kilambya. Hii ni kwa sababu mtawala mkuu wa Walambya alikuwa analima tumbaku pembezoni mwa mto Itumba, nayo ilikuwa inastawi sana pembezoni mwa mto huo.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,566 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii ilikuwa na wakazi wapatao 10,186 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ileje
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Ndola (Ileje)

Ndola ni kata ya Wilaya ya Ileje katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53403.

Kata hiyo ina vijiji 4: Igumila, Ibezya, Ndola na Ishenta. Makao makuu ya kata yapo Ndola, ambapo ni katikati ya vijiji vyote vinne. Ofisi za kata zinapatikana pale Ndola, ambapo kuna ofisi za Diwani, Afisa Mtendaji Kata, Afisa Elimu Kata, Afisa Kilimo na Afisa Ugani.

Kijiji cha Ndola kina jumla ya vitongoji saba ambavyo ni: Isanga, Ndola, Isagama, Kaloleni, Tunduma, Kaburu na Ileya.

Ishenta ina vitongoji kama Itula, Selenje, Mdibe na Ibututu.

Igumila ina vitongoji vitatu: Mpiru, Ilembo na Igumila.

Ibezya ina vitongoji kama Ilulu, Ulando, Ibezya.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,741 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,820 walioishi humo.

Kuhusu huduma za afya, kata ya Ndola ina Kituo cha Afya cha Ndola (Ndola Health Center); kituo hicho kipo makao makuu ya kata, Ndola. Pia kata ina zahanati ya Ishenta (Ishenta dispensary) ambayo ipo kijiji cha Ishenta na Zahanati ya Ibezya ambayo ipo kijiji cha Ibezya na imejengwa na kufunguliwa mwaka 2024. Katika kijiji cha Igumila wananchi kwa kushirikiana na serikali ya kata wameanza ujenzi wa zahanati.

Kata ya Ndola ina jumla ya shule za msingi tano ambazo ni: Shule ya Msingi Ndola, Shule ya Msingi Ibezya, Shule ya Msingi Ileya, Shule ya Msingi Igumila na Shule ya Msingi Ishenta.

Kata ina Shule ya Sekondari Ndola ambayo ipo karibu na Kituo cha Afya Ndola, katika makao makuu ya kata.

Kata ya Ndola ina vyanzo mbalimbali vya maji kama vile mto Iyela ambao ni chanzo cha maji ya Itumba na Isongole, makao makuu ya wilaya.

Kata ya Ndola ina jumuiya ya wananchi wanaotumia maji inayoitwa UMOJA, ambayo Ofisi zake zinapatikana makao makuu ya kata Ndola; inajumuisha wanufaika wa maji katika vijiji vya Ishenta, Ndola, Igumila, Ishinga, Yenzebwe na Ibezya.

Mazao yanayopatikana katika kata ya Ndola ni pamoja na karanga, mahindi, ulezi, viazi vitamu (mbatata), viazi mviringo, alizeti, soya, parachichi, kahawa n.k.

Kuna soko la mifugo la Ikwesela ambalo lipo kila Jumanne kijiji cha Ishenta.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ileje
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Musoma (mji)

Musoma ni mji wa Tanzania uliopo kwenye mwambao wa mashariki wa Ziwa Viktoria. Musoma imepata halmashauri na hadhi ya manisipaa. Manispaa hiyo inapakana na Wilaya ya Musoma Vijijini.

Ni makao makuu ya Mkoa wa Mara.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa mji huo ilihesabiwa kuwa 108,242 na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 164,172 .
thumb|Tembo beach.
Historia

Kabla ya ukoloni eneo la Musoma lilikuwa nchi ya Wakabwa, kundi la Wajaluo waliowahi kuhamia hapa.

Wajerumani wa kwanza walifika mnamo mwaka 1910: walikuwa wamisionari, kwa majina Dominik na Paulo, waliojenga makazi na shule karibu na makao ya Mtemi Nyabange.

Wakafuatwa na afisa wa kwanza Mjerumani aliyeitwa na wenyeji "Bwana Sirusi" mwenye kazi ya afisa forodha. Huyu Sirusi alihamia mahali pa Musoma ya leo kwa sababu huko kina cha maji ufukoni kilifaa zaidi kwa meli kufika. Hivyo Musoma ilianzishwa kama bandari na baadaye makao ya ofisa mdogo wa Mkoa wa kikoloni wa Mwanza.

Baada ya kuondolewa kwa Wajerumani, Waingereza waliingia. Katika eneo la kudhaminiwa la Tanganyika Musoma ilikuwa makao makuu ya wilaya (district) ikaingia vile katika Tanzania huru.

Mwalimu Julius Nyerere alisoma shule Musoma kuanzia mwaka 1934 na tarehe 21 Januari 1953 alirudi huko kufunga ndoa na Maria Waningu Gabriel Magige katika Kanisa Katoliki la Musoma Mwisenge .
Marejeo


Viungo vya Nje

*Zedekia Oloo Siso, Jan Bender Shetler: Grasp the Shield Firmly, the Journey is Hard: A History of Luo and Bantu Migrations to North Mara (Tanzania), 1850-1950; African Books Collective, 2010



Jamii:Mkoa wa Mara
M
Jamii:Miji ya Tanzania
*
Jamii:Musoma
Vita ya miaka 100

right|thumb|300px|Ramani inaonyesha maeneo ya vita

Vita ya miaka 100 ilikuwa kipindi cha mapigano kati ya Ufaransa na Uingereza kilichodumu miaka 116 kuanzia mwaka 1337 hadi 1453.

Vita ilianza kwa sababu mfalme Charles IV wa Ufaransa aliaga dunia 1328 bila ya kumwacha mrithi, na mfalme Edward III wa Uingereza aliamini kwamba yeye mwenyewe ana haki ya kurithi cheo hiki kwa kuwa mama yake alitoka katika nasaba ya kifalme ya Kifaransa.

Wafaransa wengi walikataa na hii ilikuwa sababu ya vita.

Mwishowe Waingereza walipaswa kujiondoa katika Ufaransa mzima, hata katika maeneo makubwa waliowahi kuyatawala chini ya mamlaka ya jina tu ya mfalme wa Ufaransa.
Viungo vya Nje

* England Hundred Years War Chronology World History Database
* France Hundred Years War Chronology World History Database
* Timeline of the Hundred Years War
* Jean Froissart, "On The Hundred Years War (1337-1453)" from the Internet Medieval Sourcebook
* The Hundred Years' War (1336-1565) by Dr. Lynn H. Nelson, University of Kansas Emeritus

Jamii:Vita
Jamii:Historia ya Ufaransa
Jamii:Historia ya Uingereza
Bukabwa

Bukabwa ni kata ya Wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31205.

Kata hiyo inajumuisha vijiji vya Bukabwa yalipo makao makuu ya kata, Mmazami na Kirumi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,765 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,002 waishio humo, kwa mchanganuo ufuatao: kijiji cha Bukabwa wakazi wapatao 3,127, kijiji cha Kirumi wakazi 3,291 na kijiji cha Mmazami wakazi 4,584.

Idadi kubwa ya wakazi ni wa kabila la Wakabwa, na kiasi kidogo jamii ya Wazanaki, Wakiroba na Wasimbiti.

Mwaka wa 2014 kijiji cha Bukabwa kilipata umeme kupitia mradi wa umeme vijijini unaodhaminia na serikali ya Tanzania kupitia wakala wa umeme vijijini (Rural energy Agent-REA).
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Butiama
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Mugango

Mugango ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31211.

Kata inajumuisha vijiji vinne ambayo ni Kwibara, Kurwaki, Nyang'oma na Kwikuba.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,184 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,121 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Musoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyamrandirira

Nyamrandirira ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31215.

Kata ya Nyamrandirira inaundwa na vijiji vifuatavyo: Mikuyu, Seka, Kasoma, Kaboni na Chumwi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 17,611 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,705 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Musoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Mara