JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
સુરેશ દલાલ

સુરેશ પુરુષોત્તમદાસ દલાલ ગુજરાતી ભાષાના કવિ, નિબંધકાર, બાળસાહિત્યકાર અને સંપાદક હતા.
જીવન

તેમનો જન્મ ૧૧ ઓક્ટોબર, ૧૯૩૨ના રોજ થાણામાં થયો હતો. ૧૯૪૯ માં મેટ્રિક પાસ કર્યા બાદ તેમણે ૧૯૫૩માં ગુજરાતી વિષય સાથે બી.એ. (બેચલર ઓફ આર્ટસ) અને ૧૯૫૫માં એમ.એ. (માસ્ટર ઓફ આર્ટસ) પુર્ણ કર્યુ હતુ. ૧૯૫૬માં મુંબઈની કે. સી. સાયન્સ કૉલેજમાં તેમણે ગુજરાતી ભાષાના અધ્યાપક તરીકે ફરજ બજવી હતી. ત્યારબાદ તેમણે ૧૯૬૯માં પીએચ.ડી. ની ઉપાધી પણ પ્રાપ્ત કરી હતી. ત્યારબાદ ૧૯૬૦થી ૧૯૬૪ સુધી એચ.આર.કૉલેજ ઑફ કૉમર્સમાં, ૧૯૬૪થી ૧૯૭૩ સુધી કે. જે. સોમૈયા કૉલેજમાં અને ૧૯૭૩થી અદ્યપર્યત એસ.એન.ડી.ટી. વિમેન્સ યુનિવર્સિટીમાં ગુજરાતીના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી.

ઉપરાંત તેઓ કવિતા માસિકના સંપાદક પણ રહી ચુક્યા છે.

૧૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૨ના રોજ મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન

કાવ્યસંગ્રહો

* એકાન્ત (૧૯૬૬)
* તારીખનું ઘર (૧૯૭)
* અસ્તિત્વ (૧૯૭૩)
* નામ લખી દઉં (૧૯૭૫)
* હસ્તાક્ષર (૧૯૭૭)
* સિમ્ફની (૧૯૭૭)
* રોમાંચ (૧૯૭૮)
* સાતત્ય (૧૯૭૮)
* પિરામિડ (૧૯૭૯)
* રિયાઝ (૧૯૭૯)
* વિસંગતિ (૧૯૮૦)
* સ્કાઈસ્ક્રેપર (૧૯૮૦)
* ઘરઝુરાપો (૧૯૮૦)
* એક અનામી નદી (૧૯૮૨)
* ઘટના (૧૯૮૪)
* રાધા શોધે મોરપિચ્છ (૧૯૮૪)
* કોઈ રસ્તાની ધારે ધારે (૧૯૮૫)
* પવનના અશ્વ (૧૯૮૭)

એમાંનાં કેટલાંક નોંધપાત્ર ગીતો એ એમનું મહત્વનું પ્રદાન છે. આ સંગ્રહોની રચનાઓને કાવ્યસૃષ્ટિ (૧૯૮૬) નામક સંકલનગ્રંથમાં સમાવી લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.
બાળકાવ્ય સંગ્રહ

* ઈટ્ટા-કિટ્ટા (૧૯૬૧)
* ધીંગામસ્તી (૧૯૬૩)
* અલકચલાણું (૧૯૬૪)
* ટિંગાટોળી (૧૯૯૭)
* ભિલ્લું
* છાકમ છલ્લો (૧૯૭૭)
* બિન્દાસ (૧૯૮૦)
વાર્તાસંગ્રહ

* પિનકુશન (૧૯૭૮)

એમણે કેટલીક બાળવાર્તાઓ પણ આપી છે.
નિબંધસંગ્રહો

* મારી બારીએથી -ભા.-૨ (૧૯૭૫)
* સમી સાંજના શમિયાણામાં (૧૯૮૧)
* ભૂરા આકાશની આશા (૧૯૮૨)
* મોજાને ચીંધવા સહેલાં નથી (૧૯૮૪)
* અમને તડકો આપો (૧૯૮૭)
વિવેચન ગ્રંથ

* અપેક્ષા (૧૯૫૮)
* પ્રક્રિયા (૧૯૮૧)
* સમાગમ (૧૯૮૨)
* ઈમ્પ્રેશન્સ (૧૯૮૪)
* કવિપરિચય (૧૯૮૬)
* કવિતાની બારીએથી (૧૯૮૭)
સંપાદનગ્રંથો

* કાન્ત વિષયક ઉપહાર (૧૯૫૭)
* ઉમાશંકર વિષયક કવિનો શબ્દ (૧૯૫૮)
* સુન્દરમ્ વિષયક તપોવન (૧૯૫૯)
* વેણીભાઈ પુરોહિત અને બાલમુકુન્દ દવે વિષયક સહવાસ (૧૯૭૫)
* જયંત પાઠક વિષયક વગડાનો શ્વાસ (૧૯૭૮)
* મકરંદ દવે વિષયક અમલપિયાલી (૧૯૮૦)
અનુવાદો

* નેથેનિયલ હૉર્થોનની નવલકથાનું ભાષાંતર ચાંદનીની લૂં (૧૯૬૭)
* મરાઠી કવિતા (૧૯૭૭)
* ત્રિરાત (૧૯૮૫)

આ ઉપરાંત મુલાકાત-આધારિત તેમ જ બાળકિશોર સાહિત્યનાં અન્ય પ્રકીર્ણ પુસ્તકો પણ એમણે આપ્યાં છે.
પુરસ્કારો

* ૧૯૮૩નો રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક તેમને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
* ૨૦૦૫નો સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ તેમના કાવ્યસંગ્રહ અખંડ ઝાલર વાગે માટે મેળવ્યો હતો.
* ૧૯૮૮નો નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક તેમના પુસ્તક પદધ્વનિ માટે એનાયત કરાયો.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

*
* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* અક્ષરનાદ.કોમ પર સુરેશ દલાલ દ્વારા સંકલિત 'ભજનયોગ' પુસ્તક
*


શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી: ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૨માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૨માં મૃત્યુ
ગીર ફાઉન્ડેશન

ગીર ફાઉન્ડેશન ગુજરાતનાં પાટનગર ગાંધીનગર સ્થિત એક સ્વૈચ્છિક સંસ્થા (NGO) છે, જે ગુજરાત સરકારની સહાયતાથી ચાલે છે. સખાવતી સંસ્થાઓના ચોપડે (Charity Registrar) ટ્રસ્ટ તરીકે નાંધાયેલી સંસ્થાના ટ્રસ્ટના ચેરમેન તરિકે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હોદ્દાની રૂએ ફરજ બજાવે છે. આ સંસ્થાની સ્થાપના ૧૯૮૨માં થઇ હતી.

ગીર ફાઉન્ડેશનનાં નામમાં આવતો શબ્દ 'ગીર' હકિકતમાં ગીર તરિકે જાણીતા ગામ કે અભયારણ્ય સાથે કોઇ લેવા દેવા ધરાવતો નથી, તે ફક્ત સંસ્થાનું ટુંકુ નામ છે. સંસ્થાનું આખુ નામ ગુજરાત ઇકોલોજીકલ એજ્યુકશન એન્ડ રીસર્ચ ફાઉન્ડેશન (Gujarat Ecologial Education & Research Foundation - GEER Foundation). સંસ્થા વન્ય સંરક્ષણ અને સર્વેની અનેક પરિયોજનાઓ પર કામ કરે છે અને સમાજમાં વન્ય જીવો પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવવાના હેતુથી પ્રકાશનો કરે છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

*


શ્રેણી:સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ
ઘોરાડ

ઘોરાડ (અંગ્રેજી: ધ ગ્રેટ ઈન્ડિયન બસ્ટાર્ડ) એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતી પક્ષીઓની એક પ્રજાતિ છે. સ્વભાવે શાંત એવું આ પક્ષી ભારત દેશમાં પણ જોવા મળે છે. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, આંધ્ર પ્રદેશ, છત્તીસગઢ તેમ જ કર્ણાટક રાજ્યમાં આ પક્ષી જોવા મળે છે.
દેખાવ

આ પક્ષીનું કદ ઊંચું, પેટનો ભાગ ધોળો, ડોક લાંબી અને નહોર તેમ જ પગ મોર જેવા હોય છે. પુખ્ત વયના પક્ષીનું વજન ૮-૧૪ કિલોગ્રામ જેટલું હોય છે, જેમાં માદાનું વજન ઓછું, જ્યારે નરનું વજન વધારે હોય છે.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

* તસવીરો તથા વિડીઓ દર્શન
* Arkive - તસવીરો તથા વિડીઓ દર્શન
* BirdLife Species Factsheet


શ્રેણી:પક્ષી
ગીધ

thumbnail|right|આફ્રિકા ખંડના કેન્યા દેશમાં આવેલા મસાઇમારા જંગલનું ગીધ

ગીધ એક જાતનું પક્ષી છે. અંગ્રેજી ભાષામાં આ પક્ષીને વલ્ચર કહેવાય છે. આ પક્ષીનું કદ વિશાળ હોય છે. આ પક્ષી ઊંચા ઝાડ પર પોતાનું રહેઠાણ એટલે કે માળો બનાવવાનું પસંદ કરે છે. આ પક્ષી માંસભક્ષી છે. ગીધનો મુખ્ય ખોરાક પશુ પ્રાણીઓના મૃતદેહ છે. આવા મૃતદેહ શોધવા ગીધ આકાશમાં ઉંચે ઉંચે ઉડે છે. ગામની સીમમાં વેરાન જગ્યા પર પડેલા સડેલા મૃતદેહ ગીધો માટે ઊજાણીનું સ્થળ છે.
સડેલા મૃતદેહોની ગંદકીને દૂર કરતા આ પક્ષીને સફાઇ કામદાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ

*Vulture videos આંતરજાળ પર પક્ષીઓ વિશે માહિતીનું સંકલન

thumb|ભારતીય ગીધ
ટિલોર

ટિલોર ( હોબારા ) એ એક વિશાળ કદ ધરાવતું પક્ષી છે. આ પક્ષી એશિયા ખંડમાં આવેલા પાકિસ્તાનના બલુચિસ્તાન પ્રાંતમાં યાયાવર પક્ષી તરીકે ખાસ ઋતુઓમાં જોવા મળે છે. આ પક્ષી ખોરાક તરીકે વનસ્પતિનાં બીજ અને નાનાં જીવ-જંતુઓ પસંદ કરે છે.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

* Habitat use and mating system of the houbara bustard (Chlamydotis undulata undulata) in a semi-desertic area of North Africa: implications for conservation


શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
દૂધરાજ

દૂધરાજ ( પેરેડાઈઝ્ ફ્લાઈકેચર )
દૂધરાજ

આ સુંદરપક્ષીને તરવરીયો, સુલતાન બુલબુલ, શાહ બુલબુલ ના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.માખીમાર કુટુંબમા આ પક્ષી લંબાઇમાં સૌથી મોટું છે.
કદ અને દેખાવ

નરનું કદ બુલબુલને મળતું પણ દેખાય છે બુલબુલથી નાનો. તેની પૂંછડીમાં બે લાંબા પીંછા હોય છે, જેની લંબાઇ ૧૨" થી ૧૫" હોય છે. પૂખ્ત દૂધરાજનો રંગ સફેદ અને માથું ભુરૂં કાળું ચળકતું હોય છે. આંખો ઘેરી કથ્થાઇ, ચાંચ અને આંખ ફરતે આછોભૂરો અને પગ ભૂરાશા પડતા હોય છે.માદા અને નાની ઊંમરના નરને પીઠ ઉપર પેસ્ટનટ રંગ અને રાખોડી ધોળું પેટાળ હોય છે. ત્રણ વરસનો નર સફેદ થવા લાગે છે, માત્ર તેનું માથું ચળકતું ભુરૂં રહે છે. નરને બે વરસની ઉંમરે પૂંછડીના લાંબા બે પીંછા નિકળે છે, માદાને પૂંછડીમાં લાંબા પીંછા હોતા નથી.
રહેઠાણ

આ પક્ષી ઘાટી વનરાજી, કાંટ, ઘટાદાર વૃક્ષો,આંબાવાડિયા અને મોટા બાગ બગીચામાં જોવા મળે છે. તે માનવ વસાહત પાસે આવવામાં જરાપણ ડરતૂં નથી. તે ઝાડપર નાના કપ જેવા માળામાં ત્રણ થી ચાર ઇંડા મૂકે છે.
આહાર

મુખ્ય ખોરાક ઉડતી જીવાત,પતંગીયા વિગેરે છે.
બાહ્ય કડીઓ

* દૂધરાજ વિશે વધુ માહિતી અને ફોટાઓ
* માળાનાં બાંધકામનું ચલચિત્ર અને ફોટાઓ
ફોટો


Image:Asian Paradise Flycatcher I2 IMG 2974.jpg|યુવા નર
Image:Asian Paradise Flycatcher- Female at nest in Himachal I IMG 3022.jpg| માળામાં માદા
Image:Asian Paradise Flycatcher- Male at Himachal I2 IMG 2939.jpg| પૂખ્ત નર
|નર
Image:Asian Paradise Flycatcher- Male at Himachal I4 IMG 3011.jpg| પૂખ્ત નર
Image:Asian Paradise Flycatcher- Female at nest in Himachal I IMG 2949.jpg| માદા
Image:Asian Paradise Flycatcher- Female at nest in Himachal I IMG 2945.jpg| માળામાં માદા
Image:Asian Paradise Flycatche- Male at nest in Himachal I2 IMG 3015.jpg| માળામાં નર


શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
શ્રેણી:માખીમાર
શૌબિન્ગા

શૌબિન્ગા ( કોમન આયોરા )
ચિત્ર દર્શન


File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 8862.jpg|A. t. multicolor- Male calling in Hyderabad, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 8861.jpg|A. t. multicolor- Male in Hyderabad, India.
Image:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad, AP W IMG 9811.jpg|A. t. multicolor- Male in Hyderabad, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 5622.jpg|A. t. multicolor- Female in Hyderabad, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad W IMG 5618.jpg|A. t. multicolor- Female in Hyderabad, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Narshapur, AP W IMG 1144.jpg|A. t. multicolor- Female in Narsapur, Medak district, India.
Image:Common Iora (Aegithina tiphia) in Hyderabad, AP W2 IMG 9809.jpg|A. t. multicolor- Male in Hyderabad, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) in Kawal, AP W IMG 1517.jpg|A. t. multicolor- Female in Narsapur, Medak district, India.
File:Common Iora (Aegithina tiphia) calling W IMG_7709.jpg|A. t. multicolor- Male calling in Shamirpet, Rangareddy district, Andhra Pradesh, India.
Image:Aegithina tiphia-20080910.jpg|Adult breeding male - Singapore
Image:Aegithina tiphia-20080910B.jpg|Adult breeding male - Singapore

સંદર્ભો

શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
કુંજ

કુંજ એ એક ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું પક્ષી છે. આને ગુજરાતીમાં "કુંજ્ડી" પણ કહેવાય છે. આ પક્ષીની ખાસિયત એ છે કે તે પ્રાયઃ જૂથમાં ઉડે છે. અને ઉડતી વખતે તેઓ તેમના સમૂહનો આકાર અંગ્રેજીના અક્ષર V જેવો બનાવીને બનાવીને ઉડે છે. સવારે અને સાંજે તેમના સમૂહો આકાશમાં આવા અંગ્રેજીના અક્ષર V ના આકારે ઉડતા જોવા મળે છે. ઉડતા ઉડાતા તેઓ અવાજ કરતા હોય છે. કુંજ અને કરકરો વચ્ચે ઓળખાણમાં થાપ ન ખવાઇ જાય તેનું ધ્યાન રાખવું.
સંદર્ભ

શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
ગરુડ

ગરુડ (English: Eagle) એ એક મોટા કદનું પક્ષી છે, જે એક્સિપિટ્રિડા (English: Accipitridae) વર્ગમાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ પરિવારની પ્રજાતિઓ વચ્ચે ઘણી જૂજ સામ્યતાઓ જોવા મળે છે. સૌથી વધુ લગભગ ૬૦ કરતાં વધુ પ્રજાતિઓ યુરેશીયા ખાતે અને આફ્રિકા ખાતે જોવા મળે છે. આ સિવાયના વિસ્તારોમાં, માત્ર બે પ્રજાતિઓ (the Bald અને Golden Eagles) અમેરીકા અને કેનેડા ખાતે, ૯ (નવ) જેટલી પ્રજાતિઓ મધ્ય અને દક્ષિણ અમેરીકામાં અને ૩ (ત્રણ) જેટલી પ્રજાતિઓ ઓસ્ટ્રેલિયા ખાતે જોવા મળે છે.

વિશ્વમાં ગરુડ ત્રણ પ્રકારના હોય છે. પ્રથમ બાલ્ડ ઈગલ બીજું, ગોલ્ડન ઇગલ્સ છે, ત્રીજા સમુદ્દૃી ઇગલ્સ છે.

બાલ્ડ ઇગલ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એક રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે. તેઓ જેમ દેખાય છે એક બરફીલા પીંછાવાળા વડા અને સફેદ પૂંછડી છે. તેઓ અલાસ્કા અને કેનેડા માં વિપુલ રહેતા હતા. તેઓ શિકારના શક્તિશાળી પક્ષીઓ છે. તેઓ માછલી પર તેમના શિકાર ટેલોન્સ પકડે છે.

ગોલ્ડન ઇગલ ઉત્તર અમેરિકાના મેક્સિકોના રાષ્ટ્રીય પક્ષી છે. તેઓ તેમના માથા અને ડોક પર હળવા સોનેરી બદામી પ્લમેજ સાથે ડાર્ક બ્રાઉન જેમ દેખાય છે. તેઓ કલાક દીઠ 150 થી વધુ માઇલ (241 કિલોમીટર) ની ઝડપે તેમના ખાણ પર ડાઇવ કરી શકો છે. તેઓ એઠવાડ, સરિસૃપ, પક્ષીઓ, માછલી, અને નાના મોટા જંતુઓ ખાય છે. તેઓ પણ પરિપક્વ હરણ પર હુમલો કરવા માટે જાણીતા છે

સમુદ્રના ઇગલ ખૂબ જ મોટા અને શક્તિશાળી ગરુડ છે. તેઓ ઘેરા પરંતુ નાટકીય રીતે સફેદ પૂંછડી, ખભા, બાકીના વસ્તુઓ અને કપાળ સાથે રંગીન જેમ દેખાય છે. તેઓ હંમેશા સમુદ્ર ટાપુઓ બેરિંગની, સમુદ્ર નજીક જોવા મળે છે. માત્ર પૂર્વ રશિયા. તેઓ હંમેશા શિયાળામાં જાપાન અને કોરિયા સંવર્ધન માટે સ્થળાંતર કરે છે. તેઓ એક માળો બનાવે છે. માછલી નજીક દરિયાકિનારા અને નદીઓ સ્થાપન નોંધો માટે જથ્થા પર જૂથ જોવા મળે છે.

આજે ગરુડ કાયદા દ્વારા સુરક્ષિત છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:પક્ષી
કીડીઘર લક્કડખોદ

કીડીઘર લક્કડખોદ (rufous woodpecker), (Micropternus brachyurus) એ કથ્થઈ રંગનું લક્કડખોદ છે જે દક્ષિણ, પૂર્વ અને ઉત્તર ભારત, નેપાળ, ભૂતાન, બાંગ્લાદેશ, મ્યાનમાર, દક્ષિણી ચીન, થાઇલેન્ડ, લાઓસ, કમ્બોડીયા, વિયેતનામ, મલેશિયા, સિંગાપુર, બ્રુનેઈ અને ઇન્ડોનેશિયા (સુમાત્રા, બોર્નિયો અને પશ્ચિમી જાવા)માં મળી આવે છે.

It builds its nest within the nest of acrobat ants (Crematogaster). This bird is not considered threatened by the IUCN.
વર્ણન અને પદ્ધતિસરતા

It is a medium-sized, rufous-coloured woodpecker with a short crest and a short, weak and slightly curved black bill. It has black vermiculations on its rufous body and a dark eye stripe. The upperparts are finely barred black. The male has small red patches at the eyes.


File:Rufous Woodpecker (Celeus brachyurus) in Kolkata I IMG 0367.jpg|કોલકાતા (પશ્ચિમ બંગાળ, ભારત)માં
File:Rufous Woodpecker (Celeus brachyurus) in Kolkata I IMG 0369.jpg|કોલકાતામાં
File:Rufous woodpecker.jpg|ડંડેલી, કર્ણાટક, ભારતમાં


This singular species was formerly placed in the South American genus Celeus simply due to its somewhat similar appearance and for lack of a better alternative, but it differed from these species in many aspects. DNA sequence analyses have confirmed that the rufous woodpecker should be placed in the monotypic genus Micropternus. Its closest relatives seem to be the enigmatic woodpeckers of the genus Meiglyptes and possibly Hemicircus.
સંદર્ભો

* Benz, Brett W.; Robbins, Mark B. & Peterson, A. Townsend (2006): Evolutionary history of woodpeckers and allies (Aves: Picidae): Placing key taxa on the phylogenetic tree. Mol. Phylogenet. Evol. 40(2): 389–399. PDF fulltext
* ગુજરાતી નામની સત્યાર્થતા ચકાસવા માટે જુઓ બર્ડ્સ ઓફ ગુજરાત.કો.ઈન વેબસાઈટ


શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
કલકલિયો

કલકલિયો ( કિંગફિશર ) એ એક જાતના પક્ષીઓનું કુટુંબ છે. આ પક્ષીનો પ્રમુખ આહાર માછલી જેવા જળચરો હોઈ તે પાણીના સ્ત્રોતની નજીક મળી આવે છે. ગુજરાતમાં લગભગ પાંચ પ્રકારના કલકલીયા કુટુંબના પક્ષીઓ જોવા મળે છે. જેમાં સફેદ છાતીવાળો કલકલીયો, કાબરો કલકલીયો અને લગોઠી કલકલીયો મુખ્ય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* ARKive - images and movies of the Kingfisher (Alcedo atthis)
* કલકલિયાનું વિડિયો દર્શન on the Internet Bird Collection
*તુર્કીમાં કલકલિયાની તસવીરો
*એક જાતનો યુરોપીયન કલકલિયો (A hunting European Kingfisher)


શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર‎
સુઘરી

સુઘરી અથવા બૈયું તેના માળા માટે પ્રખ્યાત પક્ષી છે.

વૈશ્વિકસ્તરે પક્ષીઓની નાતમાં ‘આર્કિટેકટ એન્જિનિયર’ની આગવી ઓળખ ધરાવનારા આ નર સુઘરી ખૂબ જ ચતુરાઈપૂર્વક માળાનું સર્જન કરે છે. આ માળો બનાવવા ડાળીનો છેડો પસંદ કરવા પાછળ આ પક્ષીનો હેતુ હોય છે કે, સાપ જેવા કોઇ ઘાતક જીવ તેના ઘર સુધી પહોંચી ના શકે, સ્વાભાવિક છે કે, પાતળી ડાળીના છેડે વજનદાર સાપ જાય તો બેશક નીચે જ સરકી જાય. માળામાં ભીની માટી રાખી સુગરી પવનથી પોતાના માળાને સુરક્ષા આપે છે, જેથી ભારે પવનમાં ઘાસથી બનેલો આ માળો ઉડી ન જાય. આ પક્ષીનું નામ 'સુગૃહી' શબ્દ પરથી પડ્યું છે, જેનો અર્થ સારું ઘર બનાવનાર થાય છે.

પ્રથમ દ્રષ્ટિએ જોતા જ ગમી જાય એવો આ વિશિષ્ટ રચના ધરાવતો માળો ત્રણ તબક્કે આકાર પામે છે તો અમુક નરનો માળો પ્રથમ તબક્કે જ માદા સુગરી ‘રિજેક્ટ’ કરે એટલે નાશ પામે છે. પ્રથમ તબક્કે વર્ષાઋતુની સીઝનમાં પાણી ધરાવતી જગ્યા અને કાંટાળા વૃક્ષની ડાળીનો છેડો પસંદ કરે છે ત્યાર બાદ ઘાસની પત્તીઓ ભેગી કરીને આ ‘એન્જિનિયર’ પગ અને ચાંચ વડે ગૂંથી માળાને ગોળ પ્રકારનો આકાર આપે છે.

સુઘરી માદા સુગરી નરને નહીં પણ તેના બનાવેલા માળાને પસંદ કરે છે અને એમ અનુક્રમે તે માળો બનાવનાર નર સુગરી સાથે સંવનન કરે છે. મેથી સપ્ટેમ્બર મહિના સુધીનો સમય આ પક્ષીના પ્રજનનકાળ માટે ઉત્તમ ગણાય છે. ગરમીની ઋતુમાં તેમના બચ્ચાઓ ભીની માટીવાળા માળામાં ઠંડકમાં ઉછેર પામે છે.
ચિત્રમાળા


ચિત્ર:Weaver bird nest.jpg|પશ્ચિમ ભારતમાં સુગરી અને તેના માળા
ચિત્ર:Weaver bird.jpg|ટાન્ઝાનિયા ની ન્ગોરોન્ગોરો ખીણમાં જોવા મળતી સુગરીની એક જાત
ચિત્ર:Redheadedmalimbe.jpg|યુગાન્ડામાં જોવા મળતી સુગરીની એક જાત
ચિત્ર:Speke's-weaver.jpg|ટાન્ઝાનિયાના સેરેન્ગેટી વિસ્તારમાં જોવા મળતી સુગરીની એક જાત
ચિત્ર:weavernests2.jpg|ગામ્બિયામાં ઝાડ ઉપર લટકતા સુગરીના માળા


શ્રેણી:પક્ષી
દરજીડો

thumb| દરજીડો ફરીદાબાદ, [[હરિયાણા, ભારત ખાતે.]]
દરજીડો (અંગ્રેજી: ટેલર બર્ડ) એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક પક્ષી છે. આ પક્ષી ગુજરાત રાજ્યમાં પણ જોવા મળે છે
દરજીડો, એક ખૂબ જ સ્ફૂર્તિ વાળું પક્ષી છે. પોતાની સોય જેવી તીક્ષણ ચાંચ થી પાંદડાના રેસાનો, ઘાસ, નાની સળીઓનો ઉપોયગ કરી અને કલાત્મક માળો ગૂંથવાની આવડત ને કારણે તે દરજીડો કહેવાય છે.

દરજીડો સામાન્ય રીતે બાવળ ની ઝાડી, ઝાખરા, મકાનની પછીતની ખુલ્લી જગ્યામાં સહેલાઈથી જોવા મળે. અવાજ દ્વારા ઓળખવો વધુ સહેલું છે. માથા પર લાલાશ, લીલો અને રાખોડી વાન તેને ઝાડીઓમાં ઓઝલ કરી નાખે, તેને જોવા માટે ધીરજ, ઉત્સાહ અને તિક્ષણ નજર જરૂરી છે.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

*
* આંતરરાષ્ટ્રીય પક્ષી સંગ્રહ (Internet Bird Collection)
* Rikki Tikki Tavi by Rudyard Kipling


શ્રેણી:પક્ષી
શ્રેણી:પ્રાણીશાસ્ત્ર
લોયાધામ

લોયાધામ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું તીર્થસ્થાન છે.

પોતાના પ્રિય સખાભક્ત દરબાર સુરા ખાચરના દરબારગઢમાં શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાન એકથી વધુ વાર પધાર્યા છે, એટલુ જ નહિ પણ અહીં શાકોત્સવ નામનો ઉત્સવ કરેલો, જે હાલમાં પ્રસિદ્ધ ઉત્સવમાં ગણાય છે. શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનના જીવન- કવનના સત્સંગીજીવન, ભક્ત ચિંતામણી, શ્રીહરિલીલામૃત, હરિદીગ્વિજય અને સત્સંગી ભુષણ જેવા દસથી પણ વધુ ધર્મગ્રન્થોમાં આ લોયાધામના મહિમાનો ઉલ્લેખ થયેલો છે. શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનના પ્રસિદ્ધ ઉપદેશગ્રન્થ વચનામૃતમાં આ લોયાધામના ૧૮ પ્રકરણોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના સાયલા તાલુકામાં આવેલા આ લોયાધામ અંતરીયાળ ગામના સ્વરુપમાં હોવા છતાં દેશ વિદેશના યાત્રિકો આવતા રહે છે. દર વર્ષે મહા શુદ્ શાતમ્ ના રોજ અહીં શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાને કરેલ શાકોત્સવ નામના ઉત્સવની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ ઉત્સવમાં સ્વયંભુ દર્શકો ઉમટી પડે છે. ભાગવન શ્રી સ્વમિનરયન એ પ્રથમ શકોત્શવ અદાર મન રિગના નો મહા શુદ શાતમ ના રોજ કરેલ હતો .

આ લોયાધામનો શાસ્ત્રોક્ત મહિમા જણાતા લોકો આવે છે પણ એટલી વ્યવસ્થા નથી. હાલમાં સંત બન્યા પછી પણ સંસારની ચિંતા કરતા સંત શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામી આ લોયાધામના ઉદ્ધારક બન્યા છે. અહીં પ્રાથમિક શાળા , પ્રાથમિક સારવાર કેન્દ્ર અને ૨૦૦ વર્ષ પુરાણા મંદિરના જિર્ણોદ્ધારનું કાર્ય થયું છે. આ પ્રાથમિક શાળા દ્વારા અનેક ગરીબીરેખા નીચે જીવન યાપન કરતા આપણા જ ભારતીય બાળકો અક્ષરજ્ઞાન મેળવી રહ્યા છે. હોસ્પીટલ દ્વારા જરૂરીયાતમંદોની નિ:સ્વાર્થ સેવા કરવામાં આવે છે. આ હોસ્પિટલનુ નિર્માણ શ્રી સ્વામિનારાયણ સત્સંગ મંડળ, ન્યુયો‍ર્ક, અમેરિકા તરફથી કરવામાં આવ્યું છે. અને સ્કુલનું નિર્માણ શ્રી સ્વામિનારાયણ સત્સંગ મંડળ, ડલાસ તરફથી કરવામાં આવ્યું છે.
ભુતપૂર્વ રજવાડું

આ લોયાધામ ૨૨૫ વર્ષ પહેલાં એક નાનું એવું રજવાડું હતું, તેના અનેક પ્રમાણો સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના ધર્મ ગ્રન્થોમાંથી મળી આવે છે. સૌરાષ્ટ્રમાં ઘણાં નાનાં નાનાં રજવાડાં હતાં, નાનાં પરગણાંઓ હતાં. કાઠી દરબારો તેના રાજાઓ હતા. આજથી ૨૦૦ વર્ષ પહેલાંના ગુજરાતના ઇતિહાસ પ્રમાણે ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ ગુજરાતમાં આવ્યા હતા. તેઓ ગઢડા સ્વામીના ગામના રાજવી દાદાખાચરને ત્યાં રહેતા હતા. સૌરાષ્ટ્રમાં ઘણા રાજાઓ તેમના આશ્રિત હતા. લોયાગામના રાજવી સુરાખાચર પણ તેમના આશ્રિત હતા.
લોયાધામ વર્તમાન

લોયાધામમાં ૧,૦૦,૦૦૦,૦૦ ઘનફુટ લાલ પથ્થરનું મંદિર બની રહ્યું છે. આ મંદિરનું નિર્માણ કાર્ય આશરે ૧૦ વરસમાં પુર્ણ થશે.

શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:સાયલા તાલુકો
નવસારી જિલ્લો

નવસારી જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો મહત્વનો જિલ્લો છે. નવસારી આ જિલ્લાનું મુખ્યમથક છે.
ભૂગોળ

નવસારી જિલ્લાની ઉત્તરમાં સુરત જિલ્લો, પૂર્વમાં ડાંગ જિલ્લો અને દક્ષિણમાં વલસાડ જિલ્લો આવેલા છે, જ્યારે પશ્ચિમમાં અરબી સમુદ્ર આવેલો છે. નવસારી પશ્ચિમ રેલ્વેનું મહત્વનું સ્ટેશન છે. આજુબાજુ ઘણાં ગામડાં આવેલાં છે. નવસારી જિલ્લામાંથી પુર્ણા નદી, અંબિકા નદી, કાવેરી નદી, ખરેરા નદી, કોસખાડી નદી વગેરે નદીઓ પસાર થાય છે.
તાલુકાઓ

* નવસારી
* વાંસદા
* ચિખલી
* ગણદેવી
* જલાલપોર
* ખેરગામ
વસ્તી

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે નવસારી જિલ્લાની વસી ૧૩,૩૦,૭૧૧ વ્યક્તિઓની છે, જે મોરિશિયસ દેશ અથવા અમેરિકાના મેઇને રાજ્યની વસ્તી જેટલી છે. વસ્તીની દ્રષ્ટિએ નવસારીનો ક્રમ ભારતના ૬૪૦ જિલ્લાઓમાં ૩૬૬મો છે. જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા છે. વસ્તી વધારાનો દર ૨૦૦૧-૨૦૧૧ના દાયકા દરમિયાન ૮.૨૪% રહ્યો હતો. નવસારી જિલ્લાનો સાક્ષરતા દર ૮૪.૭૮% છે.

અહીંની પ્રજાની જાતિઓ મુખ્યત્વે ધોડિઆ, કુકણા, કોળી, હળપતિ, નાયકા, કણબી, આહિર ભરવાડ, માહ્યાવંશી, માછી અને દેસાઈ છે. મુંબઈ પછી નવસારીમાં પારસી લોકો વધુ સંખ્યામાં રહે છે. સાથે સાથે મુસ્લિમોની વસ્તી પણ નોંધપાત્ર છે.
રાજકારણ

વિધાન સભા બેઠકો

|}
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* નવસારી જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ


શ્રેણી:ગુજરાતના જિલ્લાઓ
અમેરિકન ગૅંગ્સ્ટર

અમેરિકન ગૅંગ્સ્ટર (અંગ્રેજી: American Gangster, અનુવાદ: અમરીકી ગુંડો) એક 2007માં આવેલી, Steve Zaillianએ લખેલી, અને Ridley Scottએ ડિરેક્ટ કરેલી ગુડાંગીરીની ફિલ્મ છે. Denzel Washington અને Russell Crowe ફિલ્મના મુખ્ય અભિનેતાઓ છે. Denzel Washington Frank Lucasની ભૂમિકા બજાવે છે, હાર્લેમનો એક ખરો હેરોઇન વેચનારો ગુંડોરાજા જે Vietnam Warથી પાછા આવતા વિમાનોમાં રાખીને હેરોઇન અમેરીકામાં લાવે છે. Crowe Richie Robertsની ભૂમિકા બજાવે છે, એક ઇનસ્પેક્ટર જે Lucasની ડ્રગ બાદશાહીને પાડી નાખે છે.

શૂટિંગ New York Cityમાં થયું અને ફિલ્મ નવંબર 2, 2007ને દહાડે બહાર પડી.
કથા

એક હર્લેમનો ગુંડોરાજા, Frank Lucas (Denzel Washington) ગુજરેલા અમરીકી સૈનિકોનાં Vietnam Warથી પાછાં અવતાં કફનોમાં સંતાડીને હેરોઇન અમેરિકા લાવે છે. Richie Roberts (Russell Crowe) એક ઇનસ્પેક્ટર છે જે Lucasને પકડવા અને પાડવા લાગે છે.
ભૂમિકાઓ

* Denzel Washington as Frank Lucas
* Russell Crowe as Richie Roberts
* Chiwetel Ejiofor as Huey Lucas
* Cuba Gooding Jr. as Nicky Barnes
* Josh Brolin as Detective Trupo
* Ted Levine as Lou Toback
* Armand Assante as Dominic Cattano
* John Ortiz as Javier J. Rivera
* John Hawkes as Freddy Spearman
* RZA as Moses Jones
* Lymari Nadal as Eva
* Yul Vazquez as Alfonse Abruzzo
* Ruby Dee as Mama Lucas
* Idris Elba as Tango
* Carla Gugino as Laurie Roberts
* Joe Morton as Charlie Williams
* Ruben Santiago-Hudson as Doc
* Roger Guenveur Smith as Nate
રીલીસ

રીલીસના એક અઠવાડયા પહેલાં ફિલ્મની એક સ્ક્રીનર ચૂવી ગયી. નવંબર 2, 2007પર ફિલ્મ અમેરિકા અને કૅનેડામાં 3054 સિનેમાઘરોમાં બહાર પડી.
ઑનલાઇન આલોચના સંકલન Rotten Tomatoesપર 82 આલોચનાકારોના 83 ટકાને ફિલ્મ ગમી ગયી. Metacritic એક બીજાં ઑનલાઇન આલોચના સંકલનપર 34 ભેગી આલોચનાઓએ ફિલ્મને 100માંથી 76નો score આપ્યો.
References
External links

*Official site
*The Return of Superfly
*
*
*Entertainment Weekly interview with Denzel Washington & Russell Crowe

શ્રેણી:અંગ્રેજી ચલચિત્ર
સરસ્વતી નદી

સરસ્વતી નદી ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી નદી છે. આ નદીનું ઉદ્ગમ સ્થાન અંબાજી નજીક આવેલા કોટેશ્વર પાસેના ડુંગરમાં છે અને તે કચ્છના રણને મળે છે. નદીની મહત્તમ લંબાઇ ૩૬૦ કિમી અને તેનો સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૭૦ ચોરસ કિમી છે. સરસ્વતી નદીના કાંઠા પર પાટણ અને સિદ્ધપુર શહેરો વસેલા છે. આ નદી સમુદ્રને મળતી નથી માટે તેને કુમારિકા નદી કહે છે.
મહત્વ

સરસ્વતી નદી આર્યાવર્તની ત્રણ નદીઓમાંની એક પવિત્ર નદી ગણાય છે. ઋગ, સામ અને અથર્વનાં જુદાં જુદાં મંડળોમાં એની સ્તુતિઓ ગાવામાં આવી છે. વાયુ પુરાણમાં તેને હિમવત્પાદનિસ્સૃતા અને સમુદ્રગા કહેલી છે અને બીજે સ્થળે એને "સિન્ધુ અને મરુ દેશના બે ભાગ કરી પશ્ચિમ સમુદ્રને મળનારી" ગણાવી છે. વેદકાલીન સરસ્વતીનો પ્રવાહ હિમાલયમાંથી નીકળી, હાલની મારવાડની ભૂમિમાં થઈ આબુના પહાડો આગળ ગુજરાતમાં પ્રવેશ કરી ગુજરાત અને કાઠિયાવાડના પ્રદેશને જુદા પાડી ખંભાતના અખાત આગળ સમુદ્રમાં ભળતો હતો.

કહેવાય છે કે હાલ આ નદીનું મૂળ ઉદ્ગમ સ્થાન બદ્રીનાથ પાસે આવેલા ભીમ સેતુની નજીક ગૌમૂખમાં છે. જે નદી રૂપે બદ્રીનાથ પાસેથી વહેતી વહેતી છેક અલ્હાબાદમાં ત્રીવેણી સંગમ સુધી આવીને ધરતીમાં લૂપ્ત થઇ જાય છે. જે ફરી પાછી રાજસ્થાનમાં આબુ પાસે પુનઃ પ્રગટ થાય છે અને ગુજરાતમાંથી પસાર થતાં કચ્છનાં રણમાં આવી ફરી ધરતીમાં લુપ્ત થઈ જાય છે.

ગુજરાતમાં આવેલું સિદ્ધપુર સરસ્વતી નદીના કાંઠે વસેલું છે, જ્યાં કારતકી પૂનમનો મેળો ભરાય છે જે માણવા સ્થાનિક તેમજ દૂર દૂર ના રબારીઓ આવે છે. આ ઉપરાંત ગુજરાત ભરમાંથી અન્ય કોમનાં લોકો પણ આ મેળામાં ઉમટે છે. અહીં નદી કિનારે માતૃપક્ષના શ્રાદ્ધની વિધિ કરવામાં આવે છે.

આ નદી ઉપર પાંડવા નામનું ગામ આવેલું છે, જ્યાં મુક્તેશ્વર મહાદેવનું પૌરાણીક મંદિર આવેલુ છે અને બંધ આવેલો છે. એવી માન્યતા છે કે અહીં પાંડવોએ ગુપ્તવાસ દરમિયાન પોતાના પિતા પાંડુ રાજાની મુક્તિ માટે આરાધના કરી હતી.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
ગાંધીધામ

ગાંધીધામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ગાંધીધામ તાલુકાનું મહત્વનું શહેર અને તાલુકા મથક છે. ભારતના પ્રમુખ બંદરો પૈકીનું કંડલા બંદર અહીં આવેલ હોવાથી ગાંધીધામ ચોવીસ કલાક ધમધમતું રહે છે. ગાંધીધામ દેશના અન્ય ભાગ સાથે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ તેમ જ બ્રોડગેજ રેલ્વેમાર્ગ વડે જોડાયેલ છે.
ઇતિહાસ

૧૯૪૭માં આઝાદી પછી સિંધથી આવેલા સિંધી નિર્વાસીતોને થાળે પાડવાના ઉદેશ્યથી ભાઇ પ્રતાપ દિઅલદાસે આ શહેરનો પાયો નાખ્યો હતો. શરુઆતના તબક્કે આ શહેરનું નામ સરદારગંજ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. શહેરનુ઼ કામ આગળ વધી રહ્યું હતુ઼ં એ જ દરમ્યાન રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની હત્યા થતાં, શહેરનું નામ સરદાર ગંજથી બદલીને ગાંધીધામ રાખવાનું નક્કી થયું. મહાત્માજીના અસ્થીઓ સાચવવા માટે જોડીયા શહેર આદિપુરનું એક સ્થાન નક્કી કરવામાં આવ્યું. આજે રાજધાની નવી દિલ્હીના રાજઘાટ ઉપરાંત મહાત્માજીની બીજી સમાધી ગાંધીધામના જોડીયા શહેર આદિપુરમાં બાપુની યાદ અપાવતી ઉભી છે.
ઉદ્યોગ

ગાંધીધામને કચ્છનું આૈદ્યોગીક કે આર્થિક પાટનગર કહેવાય છે. વસતી અને વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ ગાંધીધામ કચ્છનું સૌથી મોટું શહેર છે. શહેરની સ્થાપના બાદ જ અહીંના કંડલા બંદરનો વિકાસ એટલા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કે મહત્વનું એવું કરાચી બંદર પાકિસ્તાનમાં ચાલ્યું ગયું હતું અને દેશને વિદેશથી આયાત-નિકાસમાં કોઇ જાતનો ફરક ન પડે અને કરાચી બંદરની ખોટ પુરી શકાય એ હેતુથી કંડલાનો વિકાસ સાથોસાથ કરવાનો મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આજે કંડલા ભારતનું પ્રથમ હરોળનું કાર્ગો હેન્ડીલીંગ કરતું વૈશ્વિક બંદર બની ગયું છે. કંડલાના બંદરનો મહતમ ઉપયોગ થઇ શકે એ હેતુથી જ અહીં દેશનું સર્વપ્રથમ એવુ મુક્ત વ્યાપાર કેન્દ્ર (ફ્રિ ટ્રેડ ઝોન) પણ સ્થાપવામાં આવ્યું હતું જે છેક ૯૦ના દાયકા સુધી રોજગારીનું મહત્વનુ઼ કેન્દ્ર રહ્યું હતું. પરંતુ, યુ.એસ.એસ.આર. (રશિયા) ના પતન પછી અહીં રોજગારીને માઠી અસર પહોંચી હોવાનું જણાવાય છે.

આજે ગાંધીધામ ટ્રાન્સપોર્ટ, લાકડા ઉદ્યોગ, મેરી ટાઇમ, શિપિંગ વગેરે વ્યવસાયના કારણે રોજગારીનું મહત્વનું કેન્દ્ર છે. વર્ષ ૨૦૧૫માં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી ૧૦૦ સ્માર્ટ સીટી બનાવવાની મહત્વકાંક્ષી યોજના લાગુ કરવામાં આવી છે તેમાં સૌથી પ્રથમ સ્માર્ટ સીટી ગાંધીધામને બનાવવાનું આયોજન છે.
ભૂગોળ

ગાંધીધીમનો ઉનાળો ગરમ અને સૂકો હોય છે. તાપમાન વારંવારે પહોંચે છે. શિયાળામાં તાપમાન ઘણી વખત ઠંડા પવનોની સાથે જેટલું નીચું જાય છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ગાંધીધામ તાલુકો