JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
स्याल (प्रजाति)

स्याल एक वन्यजन्तु हो, जुन साधारणतयाअफ्रिका,एसिया र दक्षिण पूर्वीयुरोपमा पाइन्छ।स्यालको लामा खुट्टा रको मद्दतले यसले साना तथा हरूको शिकार गर्ने गर्छ। साथै ठूला खुट्टा र मजबुत तथा लचकदार हाडले बनेको शारीरिक संरचनाले गर्दा यिनीहरू लामो दुरी सजिलै पार गर्ने गर्छन। स्याल १६ कि‌‌.मि. प्रति घन्टाको दरले दौडन सक्दछ। स्याल सामान्यतया मिर्मिरे बिहान तथा गोधुली सांझमा सक्रिय हुने जनावर हो।

स्यालहरू जोडीमा आ-आफ्नो छुट्टा छुट्टै क्षेत्रमा बस्ने गर्छन, यिनीहरूले आ-आफ्नो क्षेत्रको सिमाना दिशा वा पिशाबको मद्दतले छुट्याउने गर्दछन। स्यालको बच्चा जन्मिइ ठूलो भएर आफ्नो क्षेत्र बनाई नबसे सम्म यिनीहरू आफ्नो आमाबाबुसंगै एउटै क्षेत्रमा नै बस्ने भएकोले यिनीहरूको क्षेत्र ठूलो हुने गर्छ। स्यालहरू कहिलेकही झुण्डमा पनि बस्ने गर्छन्, तापनि स्यालले शिकार गर्दा भने एक्लै वा जोडीमा गर्ने गर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:स्तनधारी जनावर
श्रेणी:जंगली जनावर
भ्यागुतो

भ्यागुतो पानी र जमीन दुवैमा बस्ने उभयचर प्राणी हो । भ्यागुतो एक मांशाहारी जीव हो । भ्यागुतोको जीवन चक्र अरु प्राणीहरू भन्दा भिन्न छ । भ्यागुतोका बच्चाहरूलाई चेपागाँडा भनिन्छ । चेपागाँडाहरू हेर्दा माछा जस्तै हुन्छन् र पानीमा नै बस्छन् । पछि गएर चेपागाँडाको खुट्टा उम्रिएर पुच्छर ठझर्छ । त्यस पछि भ्यागुतो बन्छ । चेपागाँडा भन्दा पहिले भ्यागुताको फुलहरू एक डोरी जस्तो देखिने जालिले ढाकिएका हुन्छन् । भ्यागुताहरू धेरै प्रजातीका हुन्छन् । भ्यागुताको प्रजाती अनुसार यिनीहरूको बसोवास, रङ्ग, आकार, आवाज, आदीमा भिन्नता पाइन्छ । भ्यागुतोलाई विशेष गरेर सर्पहरूले खान्छन् ।
बाह्यसूत्र

* AmphibiaWeb
* The Whole Frog Project - Virtual frog dissection and anatomy
* Disappearance of toads, frogs has some scientists worried - San Francisco Chronicle, April 20, 1992
* Recording UK frogspawn sightings - Springwatch 2006
* Frogwatch USA Volunteer frog and toad monitoring program by National Wildlife Federation and USGS, includes links to frog calls of the United States
* Amphibian photo gallery by scientific name - features many unusual frogs
* Scientific American: Researchers Pinpoint Source of Poison Frogs' Deadly Defenses


श्रेणी:जनावरहरू
मुसा

मुसा (Mus sp.) स्तनधारी तथा साकाहारी जनावर हो। मुसाहरू धेरै प्रजातीको हुन्छन्। मुसाले माटो मुनी दुलो बनाएर बस्छ। मुसा सानो हुन्छ। हिन्दू संस्कृतिका अनुसार मुसालाई भगवान गणेशजीको वाहन मानिएको छ। सेतो रंगको मुसालाई घरपालुवा जनावरको रूपमा पालीने गारिन्छ। संसारमा धेरै रंग र प्रकारका मुसाहरु भेतिन्चन। एक प्रकारको मुसाको नाम गुइएन्ना पिग पनि हो। यो प्रजाति को मुसालाइ घर पालुवा मानिन्छ। मुसाको लामो जिउ र लामो पुछर हुन्छ । तर गुइएन्ना पिगको भने पुछर हुदैन। मुसालाई बिरालो, कुकुर, चरा आदिले आफ्नो सिकार बनाउछन्।

श्रेणी:जनावरहरू
प्रजाती

मुसा प्रजातिको सबैभन्दा राम्रो-ज्ञात भएको कालो मुसा र खैरो मुसा हो ।
मुसाको पुच्छर

पाल्तु जनावर रूपमा

पाल्तु जनावर रूपमा बिरालोहरू वा कुकुर भन्दा पाल्तु जनावर मुसाहरूमा स्वास्थ्य जोखिम कम छ । पाल्तु जनावर मुसाहरूमा चयन व्यवहार प्रदर्शन गर्न सिकाउन सकिन्छ।
खानाको रूपमा

वैज्ञानिक अनुसन्धानको लागि

यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य सुत्र
डाँस

thumb|250px|रगत चुस्दै गरेको डाँस

डाँस एक प्रकारको परजीवी किरा हो। यसको दुइवटा पखेटा र छ वटा खुट्टा हुन्छ। हेर्दा झिँगा जस्तै देखिने यो किरा पनि झिंगा समुह भित्र पर्ने किरा हो। डाँसको आकार झिंगाभन्दा केही ठुलो हुन्छ। पहाडीभेग तिर चैतको अन्तिमदेखि लगेर भदौ सम्म देखिने यो परजीवीले पशु तथा मान्छेको रगत चुसेर खाने गर्दछ। डाँसलाई आगोको धुवाँ लगाएर भगाउन सकिन्छ। दिनमा जङ्गलमा गएका पशु लगाएत मान्छेको डाँसले रगत चुस्ने गर्दछ त्यस्तै साँझ पख र बिहान पख डाँस आहाराको खोजीमा मान्छे तथा पशु भएको ठाउँमा गएर रगत चुस्ने गर्छ । डाँस रातीमा पानी नपर्ने ठाउँ जस्तै ओडार र रुखको टोडकामा बसेको पाइन्छ। कहिले कतै रगत चुस्न लागेको बेलामा झुक्याएर मात्र मार्न सकिने डाँस निकै चलाख हुन्छ। भनिन्छ डाँसले आफुलाई कुनै खतरा हुनु भन्दा पहिले नै त्यो खतराको जानकारी पाइसकेको हुन्छ। यसको टोकाइबाट विभिन्न रोगहरु सर्न सक्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
लामखुट्टे

लामखुट्टे एक प्रकारको परजिवि कीरा हो। लामकुट्टेले मान्छे तथा पशुहरूको शरिरको रगत चुसेर एक प्राणीबाट अर्को प्रणिमा विभिन्न प्रकारका रोगहरू सार्ने गर्दछ । लामखुट्टेहरू धेरै प्रजातिका हुन्छन ।कतिपए प्रजातिका लामखुट्टेहरू त आफैमा विषालु पनि हुन्छन ।
लामखुट्टे भगाउने सजिलो घरेलू तरिका

गर्मी बढेसँगै लामखुट्टेको प्रकोप पनि बढी रहेको छ । लामखुट्टेको टोकाइबाट कीटजन्य रोग(औलो मलेरिया, डेंगू, जापानिज इन्सेफ्लाइटीस, चिकन गुनीया, हात्तीपाइले) लगायत रोग लाग्ने गर्छ । कीटजन्य रोगबाट बच्ने प्रमुख उपाय नै लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नु हो । तपाईँलाई लामखुट्टेले टोकेर हैरान पारेको छ भने घरेलु उपचार पद्धतिबाटै यसको निदान गर्न सकिन्छ । घरेलु उपायबाट पनि सहजै यसको उपचार गरेर लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न सकिन्छ ।

* हाम्रो घरमा सहजै पाइने तुलसी लामखुट्टे भगाउन निकै उपयोगी मानिन्छ । शरीरमा तुलसीको पातको रस लगाउनाले लामखुट्टेलको टोकाईबाट बच्न सकिन्छ । घरमा तुलसीको बोट रोप्नाले पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।
* पुदिनाको पातको रस छर्किनाले पनि लामखुट्टे भाग्छ । यसलाई शरीरमा पनि लगाउन सकिन्छ ।
* हाम्रो बगैंचामा प्रायजसो सयपत्री फूल फुलिरहेको हुन्छ । अझ कतिपयले घरको कौसी तथा बैठक कोठामा पनि सयपत्री फूललाई सजावटका लागि राखेका हुन्छन् । सयपत्री फूलको रस शरीरमा लगाउँदा पनि लामखुट्टेबाट बच्न सकिन्छ ।
* कागती तथा नीलगिरीको तेल मस्किटो रेपेलेटमा लिक्युइट सकिएपछि त्यसमा कागतीको रस तथा नीलगिरीका तेल भरेर जलाउन सकिन्छ । यसलाई हात खुट्टामा पनि लगाउन सकिन्छ ।
* सर्स्यूँको तेलमा अजवाइन पाउडर मिलाएर पेसरको टुक्रामा लगाई कोठाको माथिल्लो भागमा राख्ने । जसका कारण लामखुट्टे भगाउन सजिलो हुन्छ ।
* नीमको तेल शरीरमा लगाउने अथवा नरिवलको तेलमा नीमका तेल मिसाएर बाल्दा पनि लामखुट्टे भाग्छ ।
* कोठामा कपूर बाल्ने र १० मिनेट बन्द गरेर राख्ने । जसका कारण लामखुट्टे भाग्छ ।
* लसुनको गन्धले पनि लामखुट्टेललाई टाढा राख्न सकिन्छ । लसुनको रस शरीरमा लगाउन समेत सकिन्छ ।
* मट्टितेल, नीमको तेल, कपूर एउटा लालटिनमा थोरै मट्टितेल, केही थोपा नीमको तेल र २ टुक्रा कपूर मिलाउने । यसरी मिलाएको लालटिनलाई बाल्दा पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।
लामखुट्टे भगाउन धूप बाल्नुहुन्छ ?

लामखुट्टे भगाउनको लागि मानिसहरूले अनेक उपाय लगाउने गर्छन् । हुन पनि हो लामखुट्टेको टोकाइबाट कयौं सुरुवा रोगहरु लाग्ने गर्छन् । सोही रोगहरूबाट बच्न लामखुट्टे भगाउन मानिसहरूले अनेक उपायहरु लगाउने गर्छन् । अझै कतिपयहरु धूप बालेर लामखुट्टे भगाउने गर्छन् । जुन स्वास्थ्यका लागि निकै हानिकारक छ । लामखुट्टे भगाउने धूपमा भएको रेपेलेन्टले मानिसको स्वास्थ्यमा हानि गर्छ । दैनिक सात घन्टाभन्दा लामो समय यस्तो धूपमा बस्दा श्वासप्रश्वासका माध्यमबाट फोक्सोलाई गम्भीर असर पार्न थाल्छ । त्यसैले लामखुट्टेबाट बच्ने सबैभन्दा गतिलो उपाय हो झुलमा सुत्ने । साथै सस्र्यूं या नीमको तेल बाल्ने, कोठामा कपुर जलाउने, लेमन ग्रासको पात जलाएर पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
कमिला

कमिला फर्मिसिडी परिवारमा पर्ने एक प्रकारको सामाजिक किरा हो। यो बारुला र मौरीसँग सम्बन्धित हुन्छ।
कमिलाहरू कोलोनि वा समूह बनाएर बस्ने गर्छन। कमिला सानो हुन्छ । कमिलाहरू धेरै प्रजातिका हुन्छन् । कुनै प्रजातिका कमिलाहरू ठुला पनि हुन सक्छन् । एक समूहमा हजारौं कमिलाहरू हुनसक्छन् । येस्तो ठुलो कोलोनीमा पखेटा बिनाको महिला कमिला, काम गर्ने कामदार, सिपाही, यात अरु विशेष हुनसक्छन्। प्रायः सबै कोलोनिमा एउटा रानि हुन्छ । कमिलाहरूलाई विशिष्ट मानिन्छ किनकी यिनिहरू एक भएर अथवा मिलेर काम गर्छन् । यिनिहरू को समूहलाई एउटा राज्य मान्न सकिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सूची
बाहिरी कडीहरू

श्रेणी:किराहरू
माकुरा

माकुरा आर्थोपेडा श्रेणीमा पर्ने एक प्रकारको जिव हो । यसको आठ वटा खुट्टा तथा मुखमा दुइवटा तिखो बिषालु चुच्चाहरू हुन्छन् । माकुरा अन्टार्टिका बाहेक विश्वका सबै स्थानहरूमा पाइन्छन । २००८ को तथ्यांक अनुसार विश्वमा ४३,६७८ प्रजातिका माकुरहरू पाइन्छन ।
शारीरिक बनावट
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*
* Picture story about the jumping spider Aelurillus v-insignitus
* New Mexico State University "The Spiders of the Arid Southwest"
* Online Videos of Jumping Spiders (Salticids) and other arachnids
* list of field guides to spiders , from the International Field Guides database
*


श्रेणी:किराहरू
शङ्खेकिरा

शङ्खेकिरा अथवा गँड्याल एकप्रकारको ढाड नभएको जीव हो। मोलस्का परिवारको ग्यास्ट्रोपोडा वर्गमा पर्ने प्राय सबै जीवलाई साझारूपमा शङ्खेकिरा नामले चिनिन्छ। वयस्क अवस्थामा यीनीहरूको शरीरमा घुम्रिएको खबटा विकशित हुने गर्दछ। तर ढाडमा खबटा नहुने यस्ता जीवहरू भने चिप्लेकिराहरू हुन्। साधरणतया शङ्खेकिरा भन्नाले समुन्द्रमा, जमीनमा र शुद्दपानीमा पाइने सबै प्रकारका ग्यास्ट्रोपोडा वर्गका जीवहरू पर्दछन्।
जमिनमा बस्ने शंखेकिरा

जमीनमा पाइने शंखेकीरा मध्ये अफ्रीकामा पाइने विशाल शंखेकीराहरू मुखदेखि पुच्छारसम्म १५ इन्चसम्म लामा हुनेगर्दछन्। यीनीहरूको तौल करिब २ पाउन्डसम्म हुन्छ। अहिलेसम्म पाइएको समुन्द्रि शंखेकीराहरू मध्ये Syrinx aruanus नामक शंखेकीराको खबटा ९१ सेन्टिमिटर (३६ इन्च) लामो र तौल १८ किलोग्राम (४० पाउन्ड) सम्म हुन्छ। जमिनमा बस्ने शंखे किरा प्रायः बैशाख महिना देखी कार्तिक महिना भित्रको याममा बढी देखिन्छन् ।

शंखेकीराहरू विविध किसिमका वातावरणमा पाइन्छन्। सीमसार क्षेत्रका दलदलहरू देखि मरुभूमि र समुन्द्रको पींधमा समेत यसको उपस्थिति छ। जमीनमा पाइने शंखेकीराहरूसँग धेरै मानिसहरू परिचित छन् तर वास्तवमा अन्य स्थानमा भन्दा जमीनमा पाइने शंखेकीराहरूको सङ्ख्या धेरै कम छ। शंखेकीराहरूको प्रजातिहरू मध्ये समुन्द्री शंखेकीराहरूले यसको अत्याधिक ठूलो सङ्ख्या ओगटेको छ। यसकासाथै शुद्दपानीमा पनि धेरै प्रकारका शंखेकीराहरू पाइन्छन्। हाल अस्तित्वमा रहेका मध्ये धेरै शंखेकीराहरू शाकाहारी हुन्छन् तर जमीनमा पाइने केही र समुन्द्रमा पाइने प्राय शंखेकीराहरू मांशहारी हुन्छन्।

फोक्सोबाट सास फेर्ने शंखेकीराहरू पल्मोनाटा (Pulmonata) समुहमा पर्छन भने गील्सबाट स्वासप्रश्वास प्रकृया पूरागर्ने शंखेकीराहरू प्याराफाइलेटिक (Paraphyletic) समुहमा पर्दछन्। प्राय शंखेकीराहरूको हजारौं सुक्ष्म दॉतजस्तो देखिने अङ्गहरू हुन्छन्। यस्ता अङ्गहरू यीनीहरूको लामो र चेप्टो परेको जिभ्रोमा रहेका हुन्छन् जसलाई रेडुला (Radula) भनिन्छ। यो अङ्गको सहायताले शंखेकीराहरूले आफ्नो आहारलाई टुक्र्याउने गर्दछन्।
यो पनि हेर्नुहोस्

* चिप्लेकिरा
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:किराहरू
गँड्यौला

गँड्यौला एनेलिडा फाइलममा पर्ने ढाडमा हाड नहुने जनावर हो। माटो भित्र बस्ने यो जनावरले खानेकुरा खोज्न तथा वसोवासका लागि माटो खन्ने हुनाले यसलाई प्राकृतिक हलोको रूपमा पनि चिनिन्छ। यो जनावरको शरीर बेलनाकार र खण्डखण्ड परेको हुन्छ। यसको सम्पूर्ण शरीर मांशपेशिले बनेको हुन्छ जुन् एकदमै ओशिलो खालको हुन्छ। यो जनावरको टाउको, मुख, जीउ र मलद्वार स्पष्ट छुट्टिएको हुन्छ। भाले र पोथी प्रजनन अङ्ग एउटै शरीरमा हुने भएकोले गँड्यौला एउटा उभयलिङ्गी जनावर हो।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सूची
बाहिरी कडीहरू

श्रेणी:किराहरू
चिप्लेकीरा

thumb|चिप्लेकीरा, विभिन्न प्रकारका चिप्लेकीराहरू

चिप्लेकीरा ढाडमा हाड नभएको जीव हो। साधरणतया ढाडमा बाह्य खबटा नहुने अथवा धेरै सानो खबटा हुने मोलस्का परिवारका ग्यास्ट्रोपोड वर्गका जीवहरू चिप्लेकीरा नामले चिनिन्छन्। यही खबटा नहुने कारणले चिप्लेकीराहरूलाई शङ्खेकिराहरूबाट अलग्याएको हो। वैज्ञानिकहरूका अनुसार सबै चिप्लेकीराहरूका वंशज शङ्खेकिराहरूबाट खबटाको आकार घट्दै गएर विकाश भएका हुन्। सतहीरूपमा शरीरको बनावट उस्तै देखिएपनि चिप्लेकीराहरूका विभिन्न प्रजातिहरूको वंशणुगत सम्बन्ध भने त्यति नजीकको छैन। चिप्लेकीराहरू जमिन तथा समुन्द्र दुवैठउमा पाइएपनि साधारणतया जमिनमा पाइने खबटारहित ग्यास्ट्रोपोडहरू चिप्लेकीरा भनेर चिनिन्छन्। जमिनमा पाइने केही चिप्लेकीराहरूका शरीरमा अत्यन्तै सानो आकारको खबटाहरू हुन्छन्, यस्ता चिप्लेकीराहरूलाई अङ्ग्रेजीमा semislugs भनेर चिनिन्छ। यी जीवहरूको विकाश क्रममा अन्य ग्यास्ट्रोपोडहरूको जस्तै भित्री अङ्गहरू बटारिने गर्दछ। चिप्लेकीराहरूको जिऊ अत्यन्तै नरम र चिप्लो खालको हुन्छ। यहि चिप्लोपनाले यसलाई एक स्थानबाट अर्को स्थानसम्म जानलाई सहयोग गर्छ, त्यसैले जमिनमा पाइने चिप्लेकीराहरू आर्द्रता धेरै भएको स्थानमा मात्र हिंडडुल गर्छन् र सुख्खा मौसममा ओशिलो स्थानहरूमा गएर लुक्ने गर्दछन्।
प्रजनन प्रक्रिया

thumb|right|110px|ठुलो खैरो चिप्लेकिराको संभोगको दृष्य |alt=Photo of two entwined slugs with milky white translucent material extruding from both

चिप्लेकीराहरू भाले तथा पोथी दुबै प्रजनन् अङ्गहरू एउटै शरीरमा हुने उभयलिंगी जीवहरू हुन्। प्रजनन स्थान र साथीको छनोट पश्चात यीनीहरू एक अर्कासँग बटारिन्छन् र बाहिर झुन्डिएको भाले प्रजनन अङ्गमार्फत शुक्रकिटको आदानप्रदान हुन्छ। संभोगको केही दिन पछि जमिनमा भएका प्वालहरूमा अथवा कुनै मुढाहरूको मुनि ओशिलो स्थानमा चिप्लेकीराहरूले ३०वटा जति फुल पार्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:किराहरू
सामुदायिक वन

सामुदायिक वन सामुहिक हितको लागि वनको संरक्षण, सम्वर्द्धन र सदुपयोग गर्ने गरी विधिवत हस्तान्तरण गरीएको वन क्षेत्र हो ।यो एक स्वतन्त्र, अविछिन्न उत्तराधिकारीवाला, स्वशासित, गैरसाम्प्रदायिक, गैरराजनीतिक,मुनाफारहित एक सामुदाकि संस्था हो । यसले आवश्यकता अनुसार चलअचल सम्पत्तिको भोगचलन गर्न तथा आवश्यक परेमा डिभिजन वन कार्यलय मोरङको सहमतिमा धितोबन्धक दिने वा अन्य तरिकाले प्रयोगमा ल्याउन सक्ने छ । यस संस्थाले व्यक्ति सरह आफ्नो नाममा नालिश, उजुर गर्न र संस्था उपर पनि सो किसिमको नालिश उजुर लाग्न सक्छ ।
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:वातावरण


पहिलो सामुदायिक वन बाजथालो हो।
धनुष्टङ्कार

धनुष्टंकार

धनुष्टंकार क्लस्त्रिडिउम टिटानी नामक ब्यक्टेरियाको सङ्क्रमणले हुन्छ। धनुष्टंकार प्राय : बच्चालाई लाग्ने रोग हो। मानिस , गाई , घोडा , बाख्रा जस्ता जनावरको दिसा , खिया लागेका हतियार , प्रदुशित माटो वा बच्चाको नाइटोबाट शरीरभित्र जीवाणु प्रवेश गर्दछ ।
रोगको लक्षण

(क) बच्चाले आमाको दुध चुस्न सक्दैन |

(ख) मुख र बङगराको वरीपरिको मासु कडा हुन्छ ।

(ग) शरीर पछाडितिर धनुष जस्ताइ बाङ्गिन्छ ।

(घ) खाना चपाउन र् निल्न सक्दैन , क्रमिक रूपमा श्वास प्रश्वासमा बाधा पुग्छ।

(ङ) घाटीको मान्सपेशी खुम्चेर स्वर नखुल्ने हुन्छ।
सावधानी / बच्ने उपाय

(क) बच्चालाई डिपिटी खोप लगाउनु पर्छ ।

(ख) महिललाई टिटी खोप लगाउनु पर्छ।

(ग) घाउ भएको बेलामा धुलो, माटो र गोबरमा चल्नु हुँदैन ।

(घ) घाउमा सफा कपडा लगाउनु पर्छ।

(ङ) खिया परेको हतियारले घाउ भएमा २४ घण्टाभित्र टिटी खोप लगाउनु पर्छ ।

(च) घाउलाई साबुन पानीले धुनुपर्छ ।

(छ) नवजात शिशुहरूको साल काट्दा निर्मलिक्रित औजार प्रयोग गर्नु पर्छ ।
उपचार

धनुष्टंकारको उपचार सम्भव छैन । यो रोग रेविज जस्तै लागेपछी निको हुँदैन ।
श्रेणी:रोग
स्वाइन फ्लू

परिचय

स्वाइन फ्लू एक खतरनाक भाइरस हो जुन सुँगुरको कारण फैलिने गर्दछ। सबैभन्दा यसको संक्रमण मेक्सिकोको वेराक्रूज ईलाकाको सुगुँर फार्ममा सबैभन्दा पहिले देखिएको थियो। यस लाई कतै-कतै सुँगुर ज्वरो पनि भन्ने गरीन्छ र यो रोग फैलाउन मुख्यतया ४ प्रकारका भाइरसहरु जिम्मेबार हुन्छन।
* H1N1
* H1N2
* H3N2 र
* H3N1
जस मध्ये अहिले H1N1 जुन सबैभन्दा खतरनाक भाइरस हो त्यसैको संक्रमण संसारका करिब दुई सय देशहरूमा देखिईसकेको छ। प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणहरूबाट यो रोगको भाइरसको जीन उत्तरी अमेरिकाका सुंगुरमा पाइने जीनजस्तो भएको पत्ता लागेको थियो। जसका कारण यसलाई स्वाइन फ्लू भन्न थालिएको हो।
बच्ने उपाय

यदी शुरुवाती दिनहरूमा नै यस रोगको पहिचान हुन सकेमा यस रोगको उपचार केही हद सम्म सम्भव छ। यदी नेपालमा यसको संक्रमण भेटिएमा नेपाल सरकारले काठमाडौमा यसको उपचारका लागि विशेष प्रबन्ध गरेको छ। यसबाट बच्ने सर्वोत्तम उपाय भनेको संक्रमितहरूको सम्पर्कबाट बच्नु र सफा-सुग्गर रहनु नै हो। सार्वजनिक स्थानहरूमा जाँदा रोग प्रतिरोधक स्तरिय मास्क प्रयोग गर्नु खोक्दा, हाच्छिउँ गर्दा रुमालले मुख छोप्नु र साबुन पानीले हातमुख धुनु नै प्रमुख केही उपायहरु हुन किनकी फोहोरबाट भाईरस छिटै फैलिन सक्छ ।
लक्षणहरु

नाकको समस्या
रुघा खोकी
भोक नलाग्ने
इच्छाशक्ती नभएको बानी
शिथिल
सामान्य ज्वरो(१०० F वा सो भन्दा माथि)
टाउकोको दुखाई
केही रोगीहरूमा त घाटी दुख्ने,जिउ चिलाउनु,टाउको दुख्नु,वाकवाक लाग्नु अनि झाडापखाला जस्ता लक्षणहरु देखिन्छ
यसको लक्षण सामान्य रुघा खोकी सँग मिल्दो जुल्दो हुन्छ तर रगतको परीक्षण बाटमात्र यो पत्ता लगाउन सकिन्छ। स्वाइन फ्लु भए ज्वरो आउने, घाँटी दुख्ने, जीउ दुख्ने, थकाइ लाग्नेजस्ता लक्षण देखिन्छ । सास लिन कठिनाइ, वान्ता, झाडापखाला समेत हुन सक्छ
कसरी फैलन्छ स्वाइन फ्लू

सर्वप्रथम त सुँगुर को सम्पर्कमा नियमित रहिरहने मानिसहरूमा सुँगुरबाट यो भाईरस सर्ने गर्दछ। त्यस पछि स्वाइन फ्लू प्रभावित व्यक्तीहरूको सम्पर्कमा आउँदा हावाबाट सर्ने गर्दछ । स्वाइनफ्लुको विषाणु सामान्य रुघाखोकीजस्तै फैलिन्छ । रोगीले कुरा गर्दा, खोक्दा वा हाँच्छिउ गर्दा विषाणु युक्त स-साना पानीको नदेखिने कण वातावरणमा फैलिन्छ । यस बाहेक घर वा सार्वजनिक स्थानमा दिनहुँ उपयोगमा आउने वस्तुमा समेत विषाणु हुन सक्छन् । ढोकाको हेन्डिल, टी.भी.को रिमोट कन्ट्रोल, हात राखेर हिँडने रेलिङ, बसको गेटमा भएको हेन्डिल, कम्प्युटरको कि-बोर्ड, आदि सतहमा विषाणु घन्टौं जीवित रहन सक्छन् ।
सावधानी

धेरै मानिसको भिँडभाड नबस्ने ।
रुघाखोकीलागेको मान्छेसँग टाढै बस्ने ।हात नमिलाउने अंगालो नमार्ने ।
संक्रमित क्षेत्र नजाने जानुपर्दा उच्च सतर्कता अपनाउने ।
मुखमा मास्क लगाएर हिंड्ने ।
साबुन पानीले हात धुने ।
स्वाईन फ्लुको सम्भाबित संक्रमण भएको ब्याक्ती लाई छिटो भन्दा छिटो नजिकैको अस्पताल वा स्वास्थ्य चौकिमा पुर्याउने ।
उपचार

श्रेणी:पशुरोगउपचारलाइ स्वास्थ्य केन्द्र जाने ा

श्रेणी:पशु स्वास्थ्य
अधिकार

अधिकार स्वतन्त्रता वा कानूनी हकको, सामाजिक वा नैतिक सिद्धान्त हो। यसको अर्थ, कुनै कानुनी प्रणाली, सामाजिक अधिवेशन वा नैतिक सिद्धान्त अनुसार मानिसहरूलाई के गर्न अनुमति दिइएको छ वा मानिसहरूलाई के गर्न दिइएको छ भन्ने सन्दर्भमा अधिकार नै आधारभूत नियम हो। कानून र नीतिनियम, विशेष गरी न्याय र देवत्वशास्त्रका सिद्धान्तजस्ता विधाहरूमा अधिकारको अनिवार्य महत्व रहेको छ।

कुनै पनि सभ्यताको लागि अधिकार आधारभूत हुन्छ र सामाजिक द्वन्द्वको इतिहासलाई परिभाषित गर्ने र त्यसलाई पुनः परिभाषित गर्ने प्रयाससित प्रायः गाँसिएका हुन्छन्। नेपाली बृहत् शब्दकोश अनुसार, अधिकार भनेको कानुनी, परम्परागत वा नैतिक रूपमा प्राप्त न्यायोचित दावी हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सामाजिक अवधारणाहरू
श्रेणी:कानुनको सिद्धान्त
रुगा

रुघाखोकी एक सामान्य सरूवा रोग हो।
रुघा

रुघा एक सरुवा रोग हो ।यो दुषीत हावा,पानी आदिका माध्यमबाट एक व्यक्तिबाट अकों व्यक्तिमा सनें गर्दछ।रुघा राइनो भाईरसको माध्यमबाट लाग्ने रोग हो ।
बच्ने उपाय

रोगीबाट कम्तिमा एक मि. को दुरिमा बस्ने,सफा खानेकुरा खाने एवम सफा पानी पिउने हो भने यो रोग लाग्ने जोखिम निकै कम हुन्छ।
रोगको लक्षण

सिँगान आउनु,ज्वरो आउनु आदि यसका लक्षणहरु रहेका छन् ।
सावधानी
उपचार

श्रेणी:रोग
चौबन्दी चोलो

चौबन्दी चोलो नेपालीको राष्ट्रिय पोशाकमध्येको एक हो । चोलो महिलाले घाँटीदेखि कम्मरका भागसम्म लगाउने भोटाको आकारको वस्त्र हो । स्त्रीजातिले लगाउने चौबन्दी (चार ठाउँमा तुना भएको) चोलो हो । यसमा आठ वटा तुना हुन्छन् । ती तुनालाई चार ठाउँमा बाँध्ने भएकाले चोलोलाई चौबन्दी चोलो भनिन्छ । जामा, घाँगर आदिको कम्मरमाथिको अवयव चोलो हो । अङ्ग्रेजीमा यसलाई ब्लाउज भनिन्छ । चोली भनेको चोलाको सानो रूप हो । चोलो ठूलो र लामो बाहुला भएको हुन्छ भने चोली सानो हुन्छ र यसको बाहुला छोटा हुन्छन् । मखमल, ढाकाजस्ता कपडाबाट बनेका चोला धेरै महिलाले मन पराउँछन् । यस्ता कपडाले बनेका चोला न्याना हुन्छन् ।
सन्दर्भ सामग्री
बाहिरी लिङ्कहरू

*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
तिलहरी

तिलहरी नेपाली गहना हो । यो एक इञ्चदेखि तीन इञ्चसम्म लामो औंला जत्रो मोटो काँडे ढाँचामा ढालिएको सुनको धुङ्ग्राे हो । यसलाई पोतेको गुच्छामा उनेर छातीमाथि बस्ने गरी लगाइन्छ । तिलहरी मा पनि माईली तिलहरी,छड्के तिलहरी,सि तिलहरी र जुलि तिलहरी विशेष प्रचलनमा रहेकाे छ ।याे नेपालमा मात्र पाईने प्रचलित गहना हाे ।याे गहना नेपालमा परापुर्वकालदेखि चलनचल्तीमा रहेकाे गहना हाे । यो लम्बाइमा कण्ठहार जस्तै गलामा लगाइने विवाहित महिलाको गहना हो । विभिन्न जातिको बिहेमा बेहुलाले बेहुलीलाई पनि लगाइदिन्छन् । सानो तिलहरी आधा ईन्च देखी तिन ईन्चसम्म लामो औला जत्रो मोटो काँडे ढाँचामा ढालिएको सुनको ढुङ्ग्रो हो । यो गहना बिबाहित महिलाको गहना हो र बिभिन्न जातिको बिबाह समारोहमा बेहुला पक्षबाट बेहुलीलाई लगाईदिन्छ । यो गहना सौभाग्यको प्रतिक पनि मानिन्छ ।छड्के तिलहरी करिब ३.५" लम्बाइ र १.५" मोटाई गोलाकारमा बनेको हुन्छ भने तिलहरीहरु पोटेको गुच्छामा बुनि बिबाहित महिलाले कम्मर मुनि सम्म लगाउने( छड्के तिलहरी ) गर्दछ । बिशेष गरी छड्के तिलहरी ठुला ठुला चाँडपर्व तथा भोजभतेर को बेला लगाउने गर्दछ ।छड्के तिलहरि तथा अन्य प्रकारका तिलहरीहरुमा मा काँडेदार बुट्टा, फुल बुट्टा र धर्का बुट्टा कुँडेको हुन्छ ।

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
चुरा

चुरा एक प्रकारको गहना हो । चुरा सुन, चाँदि, पित्तल, काँच, प्लास्टिक आदिबाट बनेको हुन्छ । सामान्यतया महिलाहरूले गहनाका रूपमा नाडीमा लगाउने गर्छन् । यी गोलाकार हुन्छन् । यो महिलाहरूको प्रमुख गहना हो । चुरा विभिन्न रंगका पाइन्छन् । यी जडिएका र साधारण दुवै हुन्छन् । हिन्दू परम्पराअनुसार विधवाहरूले काँच वा प्लास्टिकका रंगीन चुराहरू लगाउँदैनन् । चुरालाई चुरी पनि भनिन्छ। तिजमा हिन्दुहरू यसको प्रयोग गर्छन्| तिजमा महिलाहरूले यसलाई नाडीमा लगाउँछन्| तिजको मुख्य पहिरन मध्य एक पहिरनमा हरीयो चुरा पर्छl
बाह्य कडीहरू

* केही सांस्कृतिक चिन्हारी


श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
पोते

पोते विभिन्न रङका काँचका स-साना दानालाई धागोमा उनेर बनाइएको माला हो । यो हिन्दूमान्ने सधवा स्त्रीले घाँटीमा लाउने सौभाग्यसूचक हो ।
व्याख्या

हिन्दू ग्रन्थहरूमा पोते लगाउनुको व्याख्या गरिएको छ । स्त्रीलाई दयालु र कृपालु भनिन्छ । पुरुषको दाँजोमा उनीहरूलाई कोमल र सरल मानिन्छ । विवाहको समयमा मङ्गल मन्त्रका साथ वरले वधुलाई पोते त्यसपछि सिन्दूर, लगनगाँठो बाँधेर सूर्य वा अग्नि, इन्द्र, यम, वरुण, आकासका देवता, पातालका देवता, पृथ्वीका देवता र नागलाई साक्षी राखेर विवाहको मङ्गलकार्य गरिन्छ । पोते वा मङ्गलसूत्र सानो इकाइमा २७, ३६, ५४ वा १ सय ८ लुङको लगाइदिने संस्कार विधानमा उल्लेख छ । पतिले 'तिमी र म आधा-आधा थियौं । आजदेखि हामी पूर्ण भएका छौं' भनेर घर भित्र्याउँछन् । जब कुमारी कन्या बिहे गरेर वरको घर जान्छिन् । जिम्मेवारी बढ्छन् । कुमारीत्त्व भंग हुँदा शारीरिक र मानसिक पीडा उत्पन्न हुन्छ । पीडा कम गराई शान्तिका लागि घाँटीमा पोते लगाउने संस्कार बनेको हो । यसले शीतलता प्रदान गर्न विश्वास छ । शास्त्रीय मान्यताअनुसार, मंगलकार्य भएकाले मङ्गलकारक सूत्रका रूपमा पोते लगाइदिने प्रचलन बनेको हो ।
बाहिरी लिङ्कहरू

*१६ संस्कार किन ?

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
गोरखापत्र संस्थान

गोरखापत्र संस्थान नेपालको सरकारी सञ्चार गृह हो। गोरखापत्र संस्थान ऐन, २०१९ अनुसार वि.सं. २०२० साल असार २५ गते यस संस्थानको स्थापना भएको हो। सरकारी मूखपत्रको रूपमा प्रकाशन आरम्भ भएको गोरखापत्र सूरूमा साप्ताहिक, त्यसपछि अर्धसाप्ताहिक, सातामा तीन दिन हूदै राष्ट्रिय दैनिक रूपमा प्रकाशित भइरहेको छ। "सर्वे भवन्तू सूखिन, सर्वे सन्तू निरामय" को आदर्श वाक्य बोकेको राष्ट्रको जेठो पत्रिकाको रूपमा परिचित गोरखापत्र कै नामबाट गोरखापत्र संस्थानको जन्म भएको हो।

सर्वसाधारणको प्रत्यक्ष संलग्नतामा प्रकाशनको स्तर उठाएर समयानूकुल लोकप्रिय र प्रभावकारी वनाउन गोरखापत्र संस्थानको स्थापना भएको हो। हाल यो संस्थानबाट गोरखापत्र दैनिक लगायतका अन्य प्रकाशनहरू प्रकाशित भैरहेका छन्।
उद्देश्य

राष्ट्रिय दृष्टिकोण राखी पुर्णस्वस्थ, उत्तरदायी तथा मनोरञ्जन सामग्रीले यूक्त पत्रपत्रिकाको प्रकाशन एवं वितरणद्वारा स्वदेशी, विदेशी समाचार तथा अन्य उपयोगी विषयहरूमा सर्वसाधारणलाई अधिराज्यभर सरल, सुलभ, एवं सुपथ किसिमले उपलव्ध गराउनु संस्थानको मूख्य उद्देश्य रहेको छ।
कार्यहरू

राष्ट्रियता र प्रजातान्त्रिक भावनालाई विकसित गर्दै लैजाने किसिमका राष्ट्रिय दृष्टिकोण तथा व्यापकताले पुर्ण स्वस्थ, उत्तरदायी तथा मनोरञ्जनात्मक सामग्रीयूक्त पत्रपत्रिकाको प्रकाशन र वितरण गर्ने।
प्रकाशनहरू

यस संस्थानअन्तर्गत निम्न प्रकाशन छन्ः
* गोरखापत्र
* दी राइजिङ नेपाल
* मधुपर्क
* युवामञ्च
* मुना
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य सूत्र

* गोरखापत्र
* सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयअन्तर्गतका निकायहरू

श्रेणी:सञ्चार
रेडियो प्रसार सेवा विकास समिति

रेडियो प्रसार सेवा विकास समितिको केन्द्रिय कार्यलाय काठमाण्डौंस्थित सिंहदरवारमा रहेको छ ।

रेडियो नेपाल नेपाल सरकार मातहत रहेको नेपाल को एकमात्र राष्ट्रिय रेडियो हो। रेडियो नेपालको देश भरमा ५ प्रसारण केन्द्र रहेकोमा हाल ७ वटै प्रदेशमा प्रसारण केन्द्र बिस्तार गर्ने कार्य जारी छ।
रेडियो नेपाल विभिन्न ५ वटा मिडियम वेबका फ्रिक्वेन्शी ब्यान्डमा र ३ वटा एफ एम फ्रिक्वेन्शी ब्यान्ड (९८, १००, १०३ मेगाहर्माज) मा देशै भर सुन्न सकिन्छ।
ल्हासा

विश्वको सबैभन्दा उचाइँमा अबस्थित रहेको शहर हो - ल्हासा । चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको राजधानी शहर ल्हासा तीन हजार ४९० मिटर उचाइँमा रहेको छ । गोफेल हिमालको काखमा रहेको यो सहर बौद्ध धर्माबलम्बीको पवित्र शहर पनि हो । यहाँका पोतला र नोर्बुहिङ पुराना र चर्चित दरबार विश्व सम्पदा सूचीमा परेका छन् । ५४४ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको ल्हासाको जनसङ्ख्या करिब तीन लाख रहेको छ । आन्तरिक पर्यटनका लागि यो महत्त्वपूर्ण एक गन्तव्य स्थल बनेको छ ।
चित्र दीर्घा


Image:Potala Palace, August 2009.jpg|पोताला दरबार
Image:White Palace of the Potala.jpg|सेतो दरवार
Image:Lhasa Potala.jpg|रातो दरवार
nepal

सन्दर्भ सामग्री
बाह्य कडीहरू
यी पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:भूगोल
हङकङ

हङकङ आधिकारिक रूपमा हङकङ जनवादी गणतन्त्र चीनको विशेष प्रशासनिक क्षेत्र रूपमा चिनिन्छ। हङकङ चिनको पर्ल नदी डेल्टा र दक्षिण चीन सागरको दक्षिणी कुनामा अवस्थित एक स्वायत्त प्रदेश हो। हङकङ आफ्नो गगनचुम्बी भवन र गहिरो प्राकृतिक बन्दरगाहको लागि प्रसिद्ध छ। यसको क्षेत्रफल ११०४ किमी२ छ र यसको उत्तरी सिमामा चिनको गुआङ्डोङ प्रदेश रहेको छ। यो स्थानको जनसङ्ख्या ७.२ मिलियन छ जुन भिन्न भिन्न राष्ट्रियताका छन्। हङकङ संसारकै सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको महानगर मध्ये एक हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चीन
श्रेणी:एसियाका सहरहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:चार एसियाली बाघहरू
नेपालको मन्त्रिपरिषद्

मन्त्रिपरिषद् वा सङ्घीय कार्यपालिका नेपालको सङ्घीय सरकारको कार्यकारी निकाय होर प्रधानमन्त्री मन्त्रिपरिषद् प्रमुख हुन्। वर्तमान प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल हुन्।
स्थापना

नेपालको संविधान २०७२ अनुसार नेपालको प्रधानमन्त्री नेपालको राष्ट्रपतिबाट नियुक्त हुने गर्दछ। नेपालको प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले समावेशीकरणको सिद्धान्तका आधारमा सङ्घीय संसद्का सदस्य मध्येबाट पच्चीस जनाभन्दा बढी सदस्य नरहने गरी मन्त्रिपरिषद् गठन गर्ने व्यवस्था रहेको छ।
पदमुक्त हुने आधार

नेपालको संविधान अनुसार मन्त्रीद्वारा पद छाड्ने वा हटाइने आधारहरू निम्न रहेका छन्:
*लिखित राजिनामा दिएमा,
*प्रधानमन्त्रीले पदमुक्त गरिदिएमा,
*प्रधानमन्त्रीको कार्यालय खाली भएमा,
* मन्त्रिको निधन भएमा।
वर्तमान मन्त्रिपरिषद्

वर्तमान मन्त्रिपरिषद्: चौथो ओली मन्त्रिपरिषद् गठन भएको मिति: वि.सं. २०८१ असार ३१
टिप्पणीहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट


श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालको राजनीति
श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू