JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
स्पेनी भाषा

स्पेनी वा क्यास्टिलियन (स्पेनी: व castellano कास्तेयानो ) स्पेनमा उत्तपत्ती भएर संसारका धेरै देशहरूमा बोलिने भाषा हो। स्पेनमा उत्पन्न तथा विकास भएर यो भाषा हाल स्पेन लगायत अफ्रिका, अमेरिका लगायत पूर्व एसियामा समेत प्रयोग गरिन्छ। यो भाषा भारोपेली भाषा परिवार अन्तरगत पर्दछ। यो स्पेन र धेरै जसो दक्षिण अमेरिकी देशहरू सहित २१ देशहरूको राष्ट्रिय भाषा हो। यो संयुक्त राष्ट्रसंघका ६ वटा आधिकारीक भाषाहरू मध्येको एक हो।

यो भाषा ३२ देखि ४० करोड मानिसहरूले आफ्नो प्रथम भाषाको रूपमा बोल्ने गर्दछन्। यो भाषा बोल्ने सबैभन्दा धेरै मानिसहरू मेक्सिकोमा बस्दछन्। संयुक्त राज्य अमेरिकामा अङ्ग्रेजी पछिको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक भाषा हो। अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली भाषा पछिको संसारको सबैभन्दा तेस्रो प्रभावशाली भाषा हो।
स्पेनीको नामहरु

स्पेनी भाषाको आधिकारिक दुई नाम : स्पेनमा castalleno(क्यास्टिलियन) र संसारको अरू भागहरूमा यो Español (एस्पान्योल) भनिन्छ। १९७८ को स्पेनी संविधान आधिकारिक भाषा परिभाषित गर्न अवधि castellano प्रयोग गर्दछ। लेख 3 भन्छ:

स्पेनीमा: El castellano es la lengua española oficial del Estado. ... Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...

ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरण: एल कास्तेयानो एस ला लेंग्वा एस्पान्योला ओफिसियाल डेल एस्तादो। ... लास डेमास लेंग्वास एस्पान्योलास सेरान ताम्बीएन ओफिसियालेस एन लास रेस्पेक्तीभास् कोमूनीदादेस आऊतोनोमास...

नेपालीमा: क्यास्टिलियन राज्य को आधिकारिक स्पेनी भाषा हो। ... अरू स्पेनी भाषा साथै उनको सम्बन्धित स्वायत्त समुदाय मा आधिकारिक हुनेछ ...

तर, यो स्पेनिश शाही अकादमी, हाल यसको प्रकाशनहरू मा अवधि español प्रयोग गर्दछ। यस बावजुद तिनीहरूले १७१३ देखि १९२३ को castellano प्रयोग।

Español को उपयोग बाबजुद डिक्सिोनारीयो पानीस्पानिछो डे डुडास (स्पेनीमा:Diccionario panhispánico de dudas) (स्पेनी शाही अकादमी को एक किताब), तिनीहरू दुवै सर्तहरू पर्याय हुन् भन्छन्।
इतिहास

स्पेनी ल्याटिनबाट विकसित। रोमी द्वारा औबेरियन प्रायद्वीप ल्याए।
व्याकरण

स्पेनी क्षेत्र मा निर्भर क्रिया लागि ८९-१०७ महिलासँगविभिन्नसंयोजनहरूहुन्छन्। यो नाऊनहारु, विशेषण र केही सर्वनाम लागि एक लिङ्ग र अङ्क सिस्टम भएको पनि धेरै विभक्ति छ। सामान्य वाक्य संरचना विषय-क्रिया-वस्तु हो। यो पनि आवश्यक जब विषय मेट्नका लागि अनुमति दिन्छ। उदाहरणका लागि, वाक्य "Yo soy grande"(यो सोइ ग्रान्दे) मा, विषय "yo"(म) हो। "म ठूलो हुँ" मतलब छ। "Yo" हटाइएको छ भने वाक्य "Soy Grande" हुन र एउटै कुरा अर्थ राख्छ।
व्यक्तिवाचक सर्वनामहरू

स्पेनी भाषाका व्यक्तिवाचक सर्वनामहरू यसप्रकार छन्ः
वर्णमाला
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
मेक्सिको

मेक्सिको आधिकारिक संयुक्त मेक्सिकाली राज्य ( स्पेनी : México आधिकारिक Estados Unidos Mexicanos एस्तादोस ऊनीदोस मेहीकानोस) उत्तर अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर मेक्सिको शहर हो। यसको जनसङ्ख्या ८७ लाखभन्दा बढी भएर विश्वको सबैभन्दा ठूलो शहर मध्ये मेक्सिको शहर एक हो।
जनसङ्ख्या

सन् २००७मा मेक्सिकोको जनसङ्ख्या करिब १०,८७,०१,००० थियो।
इतिहास

मेक्सिकन क्रान्ति १९१०–१९२०
भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैलीमनन

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सामग्रीहरू
एल साल्भादोर

एल साल्भादोर, वा आधिकारिक रूपमा गणतन्त्र एल साल्भादोर (), मध्य अमेरिकाको एक देश हो। यसको उत्तरपूर्वमा होन्डुरस, उत्तर-पश्चिममा ग्वाटेमाला र दक्षिणमा प्रशान्त महासागर रहेको छ। एल साल्भादोरको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर सान साल्भादोर हो। सन् २०२१ सम्ममा, यस देशको जनसङ्ख्या ६८ लाख रहेको अनुमान गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:स्पेनी भाषी देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:मध्य अमेरिकाका देशहरू
श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू
श्रेणी:पूर्व स्पेनी उपनिवेशहरू
कोस्टारिका

in the courtyard of the National Museum of Costa Rica. The sphere is the icon of the country's cultural identity.]]


कोस्टारिका(), आधिकारिक नाम गणतन्त्र कोस्टारिका( अर्थ "धनी किनारा" वा , ) मध्य अमेरिकामा अवस्थित एक देश हो । यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर सान खोसे हो, यसको नामको अर्थ "पवित्र युसूफ" हो ।

thumb|right|कोस्ता रिका

गृह युद्ध सिद्धिएपछि, सन् १९४१मा कोस्ता रिकाको संविधानद्वारा राष्ट्रिय सेना बन्द भयो।
जनसङ्ख्या

सन् २००७मा एक्वादोरको जनसङ्ख्या अन्दाजी ४१,३४,००० थियो।
इतिहास

भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सूची
बाहिरी लिङ्कहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:कोस्टारिका
ग्वाटेमाला

ग्वातेमाला गणतन्त्र (स्पेनिया :- República de Guatemala) माध्य अमेरिकाको एक दश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर ग्वातेमाला शहर हो।

thumb|right|ग्वातेमाला

अधिवासी, जनजातीको लागि समाजिक न्याय खोज्ने कामको कारणले, सन् १९९२मा ग्वातेमालाको रिगोबेर्ता मेन्चूले नोबेल शन्ति पुरस्कार पाइन्।
जनसङ्ख्या

सन् २००७मा एक्वादोरको जनसङ्ख्या अन्दाजी ४१,३४,००० थियो।
इतिहास
प्रि-कोलम्बियन

ग्वाटेमालामा मानव बसोबासको पहिलो प्रमाण 12,000 ईसा पूर्वको हो। देशका विभिन्न भागहरूमा पाइने ओब्सिडियन एरोहेड जस्ता पुरातात्विक प्रमाणहरूले 18,000 ईसा पूर्वमा मानव उपस्थितिको सुझाव दिन्छ। पुरातात्विक छ प्रारम्भिक ग्वाटेमाला बसोबास गर्नेहरू शिकारी-संग्रहकर्ता थिए भन्ने प्रमाण। मकै खेती 3500 ईसा पूर्वमा मानिसहरूद्वारा विकसित गरिएको थियो। 6500 ईसा पूर्वका साइटहरू हाईल्याण्डको Quiché क्षेत्रमा, र Sipacate र Escuintla मा फेला परेका छन्। केन्द्रीय प्रशान्त तट।
पुरातत्वविद्हरूले मेसोअमेरिकाको इतिहासलाई प्री-कोलम्बियन युग . भर्खरैसम्म, प्रीक्लासिकलाई अनुसन्धानकर्ताहरूले एक प्रारम्भिक अवधिको रूपमा मानेका थिए, जसमा मानिसहरू सामान्यतया केही स्थायी भवनहरू भएका किसानहरूको सानो गाउँहरूमा झुपडीहरूमा बस्थे। यस धारणालाई २० औं शताब्दीको उत्तरार्धदेखि त्यस अवधिका [[मिराडोर बेसिन सहरहरू नाकबे, ज़ुलनाल, एल टिन्टल, वाकना र [[एल] जस्ता स्मारकीय वास्तुकलाका खोजहरूद्वारा चुनौती दिइएको छ। मिराडोर]]।
]]
मेसोअमेरिकन सभ्यताको क्लासिक अवधि माया सभ्यता को उचाइसँग मेल खान्छ। यो ग्वाटेमाला भर अनगिन्ती साइटहरु द्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको छ, यद्यपि सबैभन्दा ठूलो एकाग्रता Petén मा छ। यो अवधि सहरीकरण, स्वतन्त्र सहर-राज्यहरूको उदय, र अन्य मेसोअमेरिकन संस्कृतिहरूसँगको सम्पर्कद्वारा विशेषता हो।
भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

रिफरेन्स

बाहिरी लिन्कहरू

श्रेणी:देशहरू
पानामा

पानामा गणतन्त्र (स्पेनिया :- República de Panama रेपुब्लिका दे पानामा) माध्य अमेरिकाको सबभन्दा दक्षिण पर्ने देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर पानामा शहर हो।

पानामाको प्रसिद्ध ७७.१ कि.मी. लामो पानामा नहर आन्ध्र र प्रशान्त महासागर जोड्छ।

thumb|right|पानामा
जनसङ्ख्या

सन् २००६मा पानामाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३३,२०,००० थियो।
इतिहास

भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

रिफरेन्स

बाहिरी लिन्कहरू

श्रेणी:देशहरू
पाराग्वे

पाराग्वे गणतन्त्र (स्पेनिया :- República del Paraguay रेपुब्लिका देल पाराग्वे) दक्षिण अमेरिकाको एक भूपरिवेष्ठित देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर आसुन्स्योन हो।

पाराग्वे अल्पविकाशित भएतापनि पाराना नदीको जलविद्युत्‌ परियोजनाले, पाराग्वेले जति धेरै विश्वमा कुनै पनि देशले जलविद्युत् निकासी गर्दैन।


thumb|right|पाराग्वे
जनसङ्ख्या

सन् २००५मा पाराग्वेको जनसङ्ख्या अन्दाजी ६१,५८,००० थियो।
इतिहास

thumb|left|200px|Francisco Solano López (politician)|Francisco Solano López
भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

thumb|Residential towers in Asunción
thumb|GNB Paraguay
धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

रिफरेन्स
सन्दर्भ सामग्रीहरू

बाहिरी लिन्कहरू

श्रेणी:देशहरू
पेरू

पेरु गणतन्त्र (स्पेनिया :- República del Perú रेपुब्लिका देल पेरु) दक्षिण अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर लिमा हो। पेरुको आन्देस हिमशृखलाको पहाडी क्षेत्रमा रहेको प्रसिद्ध इङ्का अधिवासीको प्राचीन शहर माचु पिक्चु हो। त्यसलाई "इङ्काको बेपत्ता शहर" भन्दछन्। विश्व सम्पदा स्थल हो।
जनसङ्ख्या

सन् २००७मा पेरुको जनसङ्ख्या अन्दाजी २८,६७५,००० थियो।
इतिहास

भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सूची
बाहिरी लिन्कहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:दक्षिण अमेरिकाका देशहरू
उरुग्वे

पूर्वीय गणतन्त्र उरुग्वे (स्पेनिया :- República Oriental del Uruguay, रेपुब्लिका ओरिएन्ताल देल उरुग्वाइ) दक्षिण अमेरिकाको एक देश हो । उरुग्वाइको पश्चिममा अर्जेन्टिना, ब्राजिल पूर्व र उत्तरमा, रियो दे ला प्लाटा दक्षिणमा र एटलान्टिक महासागर दक्षिणपूर्वमा रहेको छ । करिब ३४.२ लाख जनसङ्ख्या रहेको उरुग्वेको राजधानी सबभन्दा ठूलो शहर मोन्टेबिदेओ हो । उरुग्वे दक्षिण अमेरिकाको दोस्रो सानो राष्ट्र हो।
जनसङ्ख्या

सन् २००२मा उरुग्वाइको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३३,९९,००० थियो।
इतिहास

भूगोल

राजनीति

अर्थतन्त्र

हरित ऊर्जा आपूर्ति

उरुग्वेको बिजुलीको लगभग ९५% नवीकरणीय ऊर्जाबाट आउँछ। अधिकांश बिजुली हाइड्रोइलेक्ट्रिक सुविधा र हावा पार्कबाट आउँछन्। उरुग्वेले अहिले बिजुली आयात गर्दैन ।
धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

श्रेणी:देशहरू
क्यानडा

क्यानडा (फ्रान्सेली भाषामा उच्चारण :- कानादा) उत्तर अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी ओटावा हो। त्यसको सबभन्दा ठुलो सहर टोरन्टो हो। क्यानडा उत्तर अमेरिकाको उत्तरमा स्थित संसार को दोस्रो सबै भन्दा ठुलो देश हो। क्यानडाको दुई अधिकृत भाषा छन् :- अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली। राष्ट्रिय सरकार द्विभाषे सरकार हो। क्षेत्रफलमा रुस मात्रै क्यानडाभन्दा ठुलो छ।

यसको पूर्वमा आन्ध्र महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागरमा स्थित छ। यसको दक्षिण र उत्तर-पश्चिममा संयुक्त राज्य अमेरिका सँग भूसीमाहरू मिल्छ। क्यानडाको भूमीमा २५ हजार वर्ष पहिले बस्ने आदिमानवको चिह्न उपस्थित छन्। १५औँ शताब्दीमा ब्रिटिस बेलायती र फ्रान्सीसी खोजकर्ताहरूले क्यानडाको पत्ता लगाए र त्यस पछि आन्ध्र महासागरको किनारा बस्द‍ै गए। फ्रान्सले १७६३ मा आफ्नो सबै सात वटा उपनिवेश लाई उत्तर अमेरिकामा मिलाएको थियो। १८६७ मा तीन ब्रिटिस उत्तर अमेरिकी उपनिवेशहरूलाई मिलाएर क्यानडाको गठन गरिएको थियो। क्यानडा दश प्रान्तहरू र तीन प्रदेशहरूमा विभाजित छ।
जनसङ्ख्या

सन् २००७ मा क्यानडाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३,३१,०६,५०० थियो।
भूगोल

thumb|पेगी र कोभ, ह्यालिफ्याक्स
अङ्गुठाकार|क्यानाडाको टोपोग्राफिक नक्सा, ध्रुवीय प्रक्षेपणमा (९०° W को लागि), हरियो देखि खैरो (उच्च) सम्मको उचाइ देखाउँदै

कुल क्षेत्रफल (यसको पानी सहित), क्यानाडा रुस पछि संसारको दोस्रो ठुलो देश हो। [] पूर्वमा एट्लान्टिक महासागरदेखि उत्तरमा आर्कटिक महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागरसम्म फैलिएको यो देशले ९,९८४,६७० किमी २ (३,८५५,१०० वर्ग माइल) क्षेत्र समेटेको छ। [] क्यानाडासँग पनि विशाल सामुद्रिक भूभाग छ, संसारको सबैभन्दा लामो 243,042 किलोमिटर (151,019 माइल) को समुद्र तटको साथ। [] [] संयुक्त राज्य अमेरिका संग संसारको सबैभन्दा ठुलो भूमि सीमा साझा गर्न को अतिरिक्त - 8,891 किमी (5,525 मील) फैलिएको - क्यानाडाले ग्रीनल्यान्ड (र यसैले डेनमार्कको राज्य) को उत्तरपूर्वी, हान्स टापुमा एक भूमि सीमा साझा गर्दछ, [] र दक्षिणपूर्वमा फ्रान्सको सेन्ट पियरे र मिकेलोनको विदेशी सामूहिकतासँगको समुद्री सीमा। क्यानाडा संसारको उत्तरी बस्ती, क्यानाडाली फोर्स स्टेशन अलर्टको घर पनि हो, एलेस्मेयर टापुको उत्तरी छेउमा — अक्षांश ८२.५° N — जुन उत्तरी ध्रुवबाट ८१७ किलोमिटर (५०८ माइल) पर अवस्थित छ। []
राजनीति
अर्थतन्त्र

सन् २०१६ मा क्यानडा को विश्वव्यापी दसौं सबैभन्दा ठुलो अर्थव्यवस्था थियो।
धर्म
जीवनशैली
अरु सम्बन्धित विषयहरू
रिफरेन्स
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
फ्रान्सेली भाषा

फ्रान्सेली भाषा (फ्रान्सेली: français [fʁɑ̃sɛ] वा langue française [lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛːz]) भारोपेली भाषा परिवार अन्तर्गत रोमान्स शाखाको भाषा हो। फ्रेन्च विभिन्न महाद्वीपहरूका २९ देशहरूमा औपचारिक भाषा हो। फ्रान्सेली संयुक्त राष्ट्रसङ्घ मा प्रयोग हुने ६ आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक पनि हो। यो मातृभाषाको रूपमा फ्रान्स, क्यानाडा, बेल्जियम, पश्चिमी स्विट्जरल्यान्ड, लक्जमबर्गका केही भागहरू, अमेरिकाका केही भागहरू, मोनाको, इटालीको अओस्त घाटी क्षेत्र र युरोप र अफ्रिकाका अन्य विभिन्न समुदायमा बोलिन्छ।

सन् २०१५ मा फ्रान्सेली बोल्ने कुल लगभग जनसङ्ख्या (L2 र आंशिक बोल्ने जनसङ्ख्या सहित) युरोपमा ४०%, उप-सहारी अफ्रिका र हिन्द महासागरमा ३६%, उत्तर अफ्रिका र मध्य पूर्वमा १५%, अमेरिकामा, र एसियामा ८% र ओसिनियामा 1% रहेको थियो। फ्रान्सेली युरोपेली सङ्घमा दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने मातृभाषा हो र अन्य युरोपी मातृभाषीहरू मध्ये, लगभग एक-पाँचौँले दोस्रो भाषाको रूपमा फ्रान्सेली बोल्न सक्षम छन्। फ्रान्सेली युरोपेली सङ्घमा दोस्रो सबैभन्दा सिकाइने विदेशी भाषा पनि हो।

अरु रोमान्स भाषाहरू जस्तै यसको उत्पत्ति ल्याटिनबाट भएको हो। फ्रान्सेली आफै भने गल क्षेत्रमा बोलिने ल्याटिन बाट विकसित भएको हो। यसले गर्दा यो गलको मूल केल्टी भाषाहरू जस्तै गली र रोमन साम्राज्य पछिको जर्मेनी फ़्रेङ्क राज्यको फ़्रेङ्कि भाषा बाट प्रभावित भएको छ।

thumb|center|upright=2|विश्वको फ्रान्सेली भाषा बोल्ने देश
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:रोमन लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
रुसी भाषा

thumb|right|upright=1.25|विश्वको रूसी भाषा बोल्ने देश
रुसी भाषा वा रसियाली भाषा (रुसी लेखाइमा: Русский Язык) विशेषतः रुस, बेलारुस, युक्रेन, काजिक्स्तान र किर्गिस्तानमा बोलिने स्लाभिक परिवारको भाषा हो। स्लाभिक परिवारमा सबै भन्दा बढी बोलिने भाषामा रुसी भाषा पर्दछ। यसका अतिरिक्त सरकारी रूपले मान्यता नपाए पनि यो भाषा लाट्भिया, एस्टोनिया लगायतका भूतपूर्व सोभियत सङ्घका मुलुकहरूमा पनि प्रयोग गरिन्छ र युक्रेन, मोल्दोभा, काकेशस, मध्य एसियामा अझै पनि सामान्यतया प्रमुख भाषाका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
‍ रूसी वर्णमाला

रसियाली भाषा सिरिलिक लिपिमा लेखिन्छन्। यस भाषामा ३३ वटा वर्णहरू हुन्छन् र लेख्य रूप र कथ्य रूप एउटै हुन्छ। यस भाषामा हरेक व्यंजनका "नरम" र "कडा" ध्वनिहरू बिना भिन्नता हुने गर्दछ जुन यस भाषाको प्रमुख विशेषता हो। अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको अशक्त स्वरहरूको कमी हो। तनाव, जुन प्रायः अप्रत्याशित हुन्छ, सामान्यतया कुनै विशेष चिह्नको प्रयोग गरिन्न; यद्यपि एक वैकल्पिक तीव्र उच्चारण तनाव चिह्नित गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ – जस्तै दुई समउच्चारित शब्दहरू बीच भिन्नता गर्न जस्तै: замо́к [जामोक, 'ताल्चा'] and за́мок [जामक, 'महल'], वा असामान्य शब्द वा नामहरूको उचित उच्चारण संकेत गर्न तनाव चिह्नको प्रयोग गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:चीनमा बोलिने भाषाहरू
नारुहितो

नारुहितो जापानको १२६ औँ सम्राट हुन् । उनी १ मे २०१९ देखि जापानको १२६ औँ सम्राटका रूपमा आफ्नो कार्यभार ग्रहण गरेका थिए ।
बाल्यकाल
शिक्षा
राजनिती जीवन
विविध
सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाह्य सुत्रहरू

* Their Majesties the Emperor and Empress at the Imperial Household Agency website
* Press Conference by His Imperial Highness The Crown Prince on the Occasion of His Birthday (2017)


श्रेणी:जापानका सम्राटहरू
श्रेणी:जापानका नागरिकहरू
श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म
कालिकोट जिल्ला

कालिकोट जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। मान्म जिल्ला सदरमुकाम हो। यस जिल्लाले १,७४१ वर्ग किलोमिटर (६७२ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार जिल्लाको जनसङ्ख्या १,४५,२९२ रहेको थियो।

जिल्लाको नामाकरण सन्दर्भमा विभिन्न भनाई भएतापनि कालिकोट जिल्लाको मुग्राहाँ गाविसको कालिका गाउँमा अवस्थित रहेको कालीदेवीको मन्दिर (माडु)बाट नै यस जिल्लाको नाम कालिकोट रहन गएको हो भन्ने जनधारणा रहेको पाइन्छ।
जनसाङ्ख्यिकी

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, कालिकोट जिल्लाको जनसङ्ख्या १,४५,२९२ थियो। जनसङ्ख्याको ११.४३% ५ वर्ष मुनिका छन्। जिल्लाको साक्षरता दर ७२.७२% छ र लिङ्ग अनुपात प्रति १००० पुरुषमा १०११ महिला छन्। नगरपालिकाहरूमा ५५,८९६ (३८.४७%) बसोबास गर्दछन्।


जनसङ्ख्याको ९८% अर्थात् खस जातिले बहुमत ओगटेका छन्। खस दलितहरूले जनसङ्ख्याको २८% ओगटेका छन्। पहाडी जनजातिहरू, मुख्यतया मगरहरू, जनसङ्ख्याको १% ओगटेका छन्।


राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, ७३.२४% जनसङ्ख्याले नेपाली बोल्दछन् र २६.१७% खसलाई आफ्नो पहिलो भाषा बोल्दछन्। खस कर्णाली प्रदेशमा बोलिने नेपालीको उपभाषिका हो।

हिन्दु धर्म यहाँको प्रमुख धर्म हो, जुन ९९.७९% जनसङ्ख्याले मान्दछन्।
प्रशासनिक विभाजन

जिल्लामा ९ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ३ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*कालिकोटमा गाविसको सिमाना, पानीको सुविधा र सडकहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घको नक्सा
*


श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरू
मुगु जिल्ला

मुगु जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। यस जिल्लामा मुगु कर्णाली, हुम्ला कर्णाली जस्ता सदावहार नदीहरू अनेक खोलानाला र झरनाहरू रहेका छन्। नेपालको सबैभन्द ठूलो तालको परिचय पाएको रारातालपनि यहि जिल्लामा रहेको छ। राष्ट्रिय चरा डाँफे, कालिज र कस्तुरी लगायतका जनावर पाइने रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज पनि यो जिल्लाको अर्को परिचय हो। गमगढी जिल्ला सदरमुकाम हो। यस जिल्लाले ३,५३५ वर्ग किलोमिटर (१,३६५ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ र यसको जनसङ्ख्या (वि.सं २०७८) ६४,५४९ रहेको छ। मुगु नेपालको दुर्गम तथा कम विकसित जिल्ला हो।
भूगोल र जलवायु

यस जिल्लाको पूर्वमा डोल्पा, पश्चिममा बाजुरा, दक्षिणमा जुम्ला र कालिकोट र उत्तरमा चीनको स्वसाशित क्षेत्र तिब्बत रहेको छ, जुन नेपालको कूल क्षेत्रफलको २.११ प्रतिशत हो। मुगु जिल्ला समुन्द्र सतहबाट १२०१ मिटर देखि ६६१६ मिटर सम्मको उचाईमा फैलिएकाे छ।
नामाकरण

पौराणिक किम्बदन्ती अनुसार विभिन्न भनाईहरू रहेतापनि यस जिल्लाको उत्तरी भेगको इलाका नम्बर ३ मा पर्ने मुगु गाउँको नामबाट यस जिल्लाका नाम मुगु रहन गएको थियो।
पर्यटन

नेपालको सबै भन्दा ठुलो रारा ताल मुगु जिल्लामा नै पर्दछ । रारा तालको लम्बाई ५ किलो मिटर चौडाई, ३ किलो मिटर र गहिराई १६७ मिटर रहेको छ । समुद्री सतहबाट २९९० मिटरको उचाईमा अवस्थित रारा ताल मुगु जिल्लामा आउने पर्यटनको मुख्य आकर्षण हो । यसका साथै छायाँनाथ मन्दिर, रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज, चङ्खेली हिमाल आदी पर्यटकिय स्थलहरू यस जिल्लामा रहेका छन् । भौगोलिक विकटताका कारण यि पर्यटकिय स्थलहरूको विकास र प्रवर्वर्द्धन हुन सकेको छैन ।
अर्थतन्त्र

नेपालको मध्य पश्चिमाञ्चल विकाश क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने यो जिल्ला मानव विकास सूचकाङ्कका दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गर्दा विगतका वर्षहरूमा ७५ औँ स्थानबाट माथी उठ्न नसके पनि हालको अवस्थामा यो जिल्ला सडक सञ्जाल जोडिनु र जनताको राजनीतिक तथा सामाजिक चेतनास्तरमा क्रमशः विकास हुनको परिणाम स्वरुप शाक्षरता दर औषत आयु र प्रति व्याक्ति आय जस्ता सूचकहरूमा सुधार भई यस वर्ष जिल्ला मानव विकास सूचकाङ्कको सूचीमा ६७ औँ स्थानमा पर्नु जिल्लाको विकास क्रममा उल्लेख्य उपलब्धि हो । नवौँ गणतान्त्रिक जिल्ला परिषदको प्रतिवद्धता अनुरुप कृषि, पर्यटन र पूर्वाधारका क्षेत्रमा शुशाषन प्रवर्द्धन सबैको सहयोग र सहकार्य भएमा आगामी वर्षहरूमा मानव विकास सूचकाङ्कको सूचीमा थप सुधार हुने निश्चित छ ।
जनसाङ्ख्यिकी

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, मुगु जिल्लाको जनसङ्ख्या ६४,५४९ थियो। जनसङ्ख्याको १०.७५% ५ वर्ष मुनिका छन्। जिल्लाको साक्षरता दर ६८.०९% रहेको छ भने लिङ्ग अनुपात प्रति १००० पुरुषमा ९९३ महिला छ। नगरपालिकाहरूमा २४,५२७ (३८.०%) बसोबास गर्दछन्।


खस जातिले जनसङ्ख्याको बहुमत ओगटेका छन्, जुन जनसङ्ख्याको ९२% हो। क्षेत्रीहरूले जिल्लामा पूर्ण बहुमत ओगटेका छन्, जुन जनसङ्ख्याको ५०% हो, जबकि खस दलितहरूले जनसङ्ख्याको २२% ओगटेका छन्। पहाडी जनजातिहरूले जनसङ्ख्याको ७% ओगटेका छन्, मुख्यतया मुगुम र कार्मारोङ जस्ता तिब्बती समूहहरू हुन्।


राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, ८६.२७% जनसङ्ख्याले नेपाली बोल्दछन्। यसका अतिरिक्त ६.६८% खस, ३.८०% कार्मारोङ र २.३४% मुगोम भाषालाई आफ्नो पहिलो भाषा रूपमा प्रयोग गर्दछन्।
प्रशासनिक विभाजन

जिल्लामा ४ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये १ नगरपालिका र ३ गाउँपालिकाहरू छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

*



श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरू
नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन केन्द्रहरू

२०७८ साउन ३१ सम्ममा नेपालमा २४ वटा चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू रहेका छन्, जसले योग्यता नेपाल मेडिकल काउन्सिल, भारतीय चिकित्सा परिषद् र वर्ल्ड डाइरेक्टरी अफ मेडिकल स्कुल्सबाट मान्यता प्राप्त गरेका छन्। यिनीहरूको नियमन चिकित्सा शिक्षा आयोगद्वारा गरिन्छ।
इतिहास

नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानलाई मेडिकल कलेज भनिन्छ। नेपालको आधुनिक चिकित्सा शिक्षाको इतिहास निकै छोटो छ। वि.सं २०१८ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानको स्थापना भएपछि नेपालमा औपचारिक चिकित्सा शिक्षाको सुरुवात भएको थियो। वि.सं २००७ मा प्रजातन्त्र पूर्वको युगमा नेपालमा थोरै मात्र योग्य चिकित्सकहरू थिए। केही इच्छुक नेपाली चिकित्सकहरूले २००७ फागुन २१ मा, नेपाल चिकित्सक सङ्घको स्थापना गरी सबै चिकित्सकहरूलाई एकताबद्ध गरेका थिए। उनीहरूले नेपालमा चिकित्सा अभ्यासलाई नियमन गर्न मेडिकल काउन्सिलको स्थापना गर्न जोडदार आवाज उठाएका थिए र नेपाल मेडिकल काउन्सिलको स्थापना २०२० फागुन १६ मा भएको थियो। तथापि, २०२४ पुस १७ मा श्री ५ को सरकारबाट "नेपाल मेडिकल काउन्सिल-नियमहरू" स्वीकृत भएपछि यसले काम गर्न थालेको थियो। हाल नेपालमा ६ वटा सरकारी मेडिकल कलेज, १५ वटा निजी मेडिकल कलेज र एउटा सेनाको लगानीमा सञ्चालित मेडिकल कलेजहरू रहेका छन्।
सञ्चालनमा रहेका मेडिकल कलेजहरू

त्रिभुवन विश्वविद्यालय
काठमाडौँ विश्वविद्यालय
स्वायत्त
खारेज भएका
प्रस्तावित वा निर्माणाधीन मेडिकल कलेजहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू
लक्ष्मी पूजा

लक्ष्मी पूजा नेपालका प्रमुख पर्वहरूमध्ये एक हो । तिथि अनुसार कार्तिक कृष्ण अमावस्याका दिन यो पर्व मनाइन्छ । नेपालमा यो पर्व लक्ष्मी देवीको पूजा गरी घरभरि दियो बाली मनाइन्छ । नेपालमा यसलाई यमपञ्चकको एक भागको रूपमा मनाइन्छ। वर्षका चार महत्त्वपूर्ण रातहरू मध्ये लक्ष्मी पूजाको रातलाई सुखरात्रि भनिन्छ। यस दिन स्त्री जाति विशेष गरी कुमारी केटीहरूले घरघरै गई भैलो खेल्ने चलन छ। लक्ष्मी धनकी देवीलाई भनिन्छ ।
लक्ष्मी शब्दको अर्थ

लक्ष्मी शब्द का सर्वप्रथम उल्लेख "ऋग्वेद" को पुरूषसूक्तमा भेटिन्छ । "श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च ऊषाण ।" हे परमेश्वर, अनन्त शोभास्वरूप श्री र अनन्त शुभ लक्षण युक्त लक्ष्मी दुवै हजुरको पत्नी हुन् । तंत्रागम का अनुसार सर्वोत्तम अवस्थामा विष्णु और उनको शक्ति लक्ष्मी एकै परमात्मा हुन् । विष्णु र लक्ष्मी एक-आपसमा अभिन्न छन् । केवल सृष्टिको समयमा भिन्न देखिन्छन् । स्त्रीको चौसठ्ठि कला मानिएको छ । चौसठ्ठि कला युक्त महिला लाई लक्ष्मी पनि भनिन्छ । सौभाग्य, समृद्धि , सफलता, सम्पन्नता र सुन्दरताको अर्थमा पनि लक्ष्मी शब्द प्रयुक्त हुने गर्दछ । भगवती दुर्गाको हजार नाममा एक नाम लक्ष्मी पनि हो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका हिन्दु चाडपर्वहरू
तम्घास

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १४८४५ रहेको थियो जसमध्ये ७०१५ पुरुष र ७८३० महिला रहेका थिए भने यहाँ ४१७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रेसुङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १ नम्बर वडा रेसुङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर १, २-२ वडाहरू वडा नम्बर २ हो भने ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ र ४-५ वडाहरू वडा नम्बर ९ र ६-७ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
लिवाङ, रोल्पा

लिवाङ रोल्पा जिल्लाको सदरमुकाम, पूर्व गाविस तथा रोल्पाको सबै भन्दा ठूलो बजार तथा व्यापार केन्द्र हो। लिबाङ बजार १,२१८ मिटरको उचाईमा रहेको छ। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १०४१७ रहेको थियो जसमध्ये ४८४५ पुरुष र ५५७२ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६०७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रोल्पा नगरपालिका अन्तर्गत पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू हाल रोल्पा नगरपालिकाको १ हो भने ५,६,८ वडाहरू वडा नम्बर २ र ७,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

लिवाङको नामाकरण जिल्लका मगर समुदायले बोल्ने बोल्ने खाम भाषाबाट रहन गएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ। सदरमुकाम रहेको लिबाङमा पहिले बाँसको घना घारी भएको र खाम भाषामा "लि"को अर्थ "बाँस" र "वाङ"को अर्थ "चौर" हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
कोहलपुर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, बाँके जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३६०१९ रहेको थियो जसमध्ये १७४४९ पुरुष र १८५७० महिला रहेका थिए भने यहाँ ८१७३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कोहलपुर नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ६-७ वडाहरू कोहलपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर १, ८ नम्बर वडा वडा नम्बर ८, ९ नम्बर वडा वडा नम्बर ९ हो भने १-२ वडाहरू वडा नम्बर १०, ३ नम्बर वडा नम्बर ११, ४ नम्बर वडा वडा नम्बर १२ र ५ नम्बर वडा वडा नम्बर १३ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बाँके जिल्लाका ठाउँहरू
सन्धिखर्क

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १३८२५ रहेको थियो जसमध्ये ६६६६ पुरुष र ७१५९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३८२१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-६ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर २ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
अमलेखगन्ज

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६७०९ रहेको थियो जसमध्ये ३४१३ पुरुष र ३२९६ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३७० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकामा पर्दछ। राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र सम्शेरले दासप्रथा उन्मुलन गर्दै दासहरूलाई अमलेख गरी यस ठाउँमा बसाले पछि यो ठाउँको नाम अमलेखगन्ज रहन गएको हो। त्यस भन्दा अगाडि यस ठाउँको नाम भिक्षाखोरी रहेको थियो। नेपालको पहिलो रेल्वे लाईन नेपाल गभर्मेन्ट रेलवेको अन्तिम जङ्कसन पनि अमलेखगन्ज नै हो। हाल सहरोन्मुख यस ठाउँमा नेपाल अयल निगमको मुख्य तेल टयाङ्की राखिएको छ।

यसको साविकको १-६ वडाहरू जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर २१ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर २२ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बारा जिल्लाका ठाउँहरू
सुन्दरबजार नगरपालिका

सुन्दरबजार नगरपालिका नेपालको गण्डकी प्रदेशको लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। स्थानीय विकास मन्त्रालयले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा लमजुङ जिल्लामा सुन्दरबजार, भोटेओडार, तार्कु, परेवाडाँडा र कुन्छा गरी ५ गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर सुन्दरबजार नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा चन्द्रेश्वर, दुराडाँडा, धुसेनी र सिन्दुरे गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। सुन्दरबजार नगरपालिकाको केन्द्र भने साविकको सुन्दरबजार गाविसको भवन रहेको छ। लमजुङ जिल्लाको दोस्रो प्रमुख बजार सुन्दरबजारमा कृषि तथा पशुविज्ञान अध्ययन संस्थानको लमजुङ क्याम्पस रहेको छ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २७,०४३ रहेको छ भने यहाँ ७,८२९ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, लमजुङ


श्रेणी:लमजुङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू