JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ट्रान्स्फर्मर

#अनुप्रेषण ट्रान्सफर्मर
ट्रान्स्फर्मर भनेको नेपालीमा रूपान्तर गर्नु भन्ने बुझिन्छ। त्यसकारण ट्रान्स्फर्मर भनेको एउटा यस्तो मेसिन् हो जसले एसि, करेन्टको भोल्टेज परिवर्तन गर्छ। यस यन्त्र चुम्बकको विद्युतिय उत्पादनमा आधारित छ। अर्थात् ट्रान्स्फर्मरले चुम्बकको विद्युतिय उत्पादनको सिद्धन्तमा काम गर्छ। र यसको काम गर्ने प्रक्रिया चाहि यसप्रकार छ।
जब हामी ट्रान्स्फर्मरको प्राइमरि क्वाइल् जोडिएको दुईवटा तारहरूलाई एसि, करेन्टमा जोड्छौ तब त्यहा बिध्धुत्काको चुम्बकिय उपपादनको नियम् अनुसार चुम्बकिय क्षेत्र बन्छ। अर्थात् त्यहा चुम्बकिय शक्ति उत्पादन् हुन्छ। जसको कारणले त्यहा बेरिएको सेकेन्डरी क्वाईलमा चुम्बकिय शक्तिको विद्युतिय उपपादन्को नियम अनुसार् त्यस क्वाईल्मा विद्युत उत्पादन् हुन्छ। जुन विद्युतको भोल्टेज प्राइमरी र सेकेन्डरी क्वाइलमा भएका तारका फेरोको अनुपातमा परिवर्तन भएर आउँछ।
दीप प्रसाद पुन

दीप प्रसाद पुन (जन्म : सन् १९८०) बेलायतको दोस्रो उच्च सैनिक तक्मा 'कन्सपिसस गालेन्ट्री क्रस -सीजीसी(Conspicuous Gallantry Cross (CGC) ' पाउने गोर्खाली सैनिक( आर्मी नम्बर २११७०४०१) हुन् । फस्ट बटालियन गोर्खा राइफलमा कार्यरत पुनलाई सन् २०१० सेप्टेम्बर १७को राति अफगानिस्तानमाको हेल्मन्ड प्रान्तको बाबुजी एरियामा खटिएका बखत देखाएको अदम्य साहसको लागि उक्त संम्मान प्रदान गरिएको हो।
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू
गया

भौगोलिक अवस्थिति

गया भारतको बिहार प्रान्तको एउटा महत्त्वपूर्ण शहर हो, जुन गङ्गाको सहायक नदी फल्गुको पश्चिमी तटमा अवस्थित छ। यो बोधगयाबाट १७ किलोमीटर उत्तर तथा राजधानी पटनाबाट १०० किलोमीटर दक्षिणतर्फ पर्दछ। यहाँको मौसम समशीतोष्ण छ। गर्मीका बेला यहाँ असाध्यै गर्मी हुन्छ र ठण्डीका बेला सामान्य जाडो हुन्छ। मनसूनको पनि यहाँको मौसममा व्यापक असर पर्ने गर्दछ। यद्यपि वर्षा ऋतुमा यहाँको दृश्य काफी रोचक हुन्छ भन्ने मान्यता छ।
धार्मिक महत्त्व

झारखण्ड र बिहारको सीमा र फल्गु नदीका तटमा रहेको गया भारतको बिहार प्रान्तको एक प्रमुख शहर हो। वाराणसी झैं नै गयाको प्रसिद्धी मुख्य रूपले एक धार्मिक नगरीका रूपमा छ। पितृपक्षका अवसरमा यहाँ हजारौं श्रद्धालु पिण्डदानका निमित औने गर्दछन्। गया सडक, रेल र वायु मार्गद्वारा भारतका अन्य स्थानसँग राम्ररी जोडिएको छ। नवनिर्मित गया अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलद्वारा यो सहर थाइलैंडसँग पनि सिधा सम्पर्कमा जोडिएको छ। गयाबाट १७ किलोमीटरको दूरीमा बोधगया नामक बौद्ध तीर्थस्थल छ र त्यहीँ बोधी वृक्षमुनि भगवान् बुद्धलाई ज्ञानप्राप्ति भएको थियो। गया बिहारको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थानहरूमध्ये एक हो। यो शहर खासकर हिन्दू तीर्थयात्रीहरूका निमित्त असाध्यै प्रख्यात छ। यहाँको विष्णुपद मन्दिर पर्यटकहरू माझ लोकप्रिय मानिन्छ। दन्त्यकथा-अनुसार भगवान् विष्णुको पाउको चिह्नमा यस मन्दिरको निर्माण भएको हो। हिन्दू धर्ममा यस मन्दिरको अहं स्थान छ। गया पितृदानका लागि पनि प्रसिद्ध छ। के भनिन्छ भने यहाँको फल्गु नदीको तटमा पिण्डदान गर्नाले मृत व्यक्तिले बैकुण्ठ जाने अवसर प्राप्त गर्दछ।ज्योतिषसाथी कृष्णप्रसाद कोइराला
स्रोत


श्रेणी:बिहार
टाकटुके जात्रा

टाकटुके जात्रा नुवाकोट जिल्लाको त्रिशुलीका नेवार समुदायले मनाउने परम्परागत जात्रा हो । यो जात्रा नुवाकोटमा मात्र मनाउने प्रचलन रहेको छ । टाकटुके जात्रा मनाउनका लागि विवाह गरेर गएका चेली नै माइती आउनु पर्ने चलन अनुसार नेवार समुदायले बिबाह गरेर गएका चेली समेत जम्मा गर्ने गर्छन । चेलीहरूले लौरो जुधाएर जात्रा सुरू गरेपछि नेवार समुदायमा रहेको परम्परागत बाजा र भेषभुषाको प्रर्दशन सहित यो जात्रा मनाउने चलन छ । जात्राको अवसरमा विभिन्न नेवारी भेषभुषामा सजिएका महिलाहरूले बजार परिक्रमा गर्ने गर्दछन ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:जात्रा
श्रेणी:स्थानीय पर्व
दधिकादो पर्व

दधिकादो पर्व नेपालको पूर्वी तराईमा बसोबास गर्ने आदिबासी समुदाय राजवंशी, गन्गाई, ताजपुरिया जातिले मनाउदै आएको धार्मिक एवम् साँस्कृतिक पर्व हो । झापा, मोरङ र सुनसरी जिल्लाका आदिबासी समुदायले कृष्ण जन्माष्टमीको भोलीपल्ट दधिकादो पर्व मनाउँछन । दधिकादो खेल खेलाउँदा आफ्नो मनले चाहेको पुग्ने जनविश्वास छ । भगवान कृष्णले दही चोरेर खाने र दहीको हिलोमा खेल्ने बानी भएको हुँदा अहिले माटोको हिलोलाई नै दही मानी खेल्ने गरिन्छ ।
मनाउने तरिका

झापा जिल्लाका राजबंशी समुदायका मानिसहरूले विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरी दधिकाद पर्व मनाएका छन । हरेक वर्ष कृष्णजन्माष्टमीको भोलीपल्ट वा नवमीका दिन राजबंशी समुदायले यो पर्व मनाउदै आएका छन । दधिकाद पर्व झापाको गौरादह, खजुरगाछी, शिवगञ्ज, दुवागढी तथा मेचीनगर नगरपालिका लगायतका स्थानमा बसोबास गर्दै आएका राजवंशी समुदायले मनाएको पाइन्छ । ती ठाउँका राजवंशी समुदायले भजन किर्तन गर्दै तेल दलेको चिल्लो बाँसमाथि चढेर पोको फुकाउने, हिलो दलेर नरिवल खोस्ने, हाँडी फुटाएर पुरस्कार जित्ने प्रतियोगितात्मक खेलकुद लगायत एक आपसमा हिलो दलादल गरेर यो पर्व मनाउँछन । भगवान श्रीकृष्णको जन्म भएको खुशीयालीमा नवमीका दिन राजबंशी समुदायले एक अर्कामा हिलो दलेर यो पर्व मनाउने किबंदन्ती रहि आएकॊ छ । खासगरि दधिकाद भनेको दहीको हिलो भने पनि दही नपाएका कारण माटोको हिलो बनाई एक अर्कामा छ्याप्दै रमाउने गर्ने गरेको बताइन्छ । त्यही हिलोमा एउटा नरिवल राखिन्छ । दुईवटा समुह बनाइएको हुन्छ । एक समुह कृष्ण मन्दिरमा नरिवल चढाउन जान्छ तर अर्को समुहले रोकावट गर्दछ र यही बेलामा निकै घम्साघम्सी चल्छ । यही पर्वको अवसर पारेर धेरै ठाउँहरूमा राजबंशी समुदायले कृष्ण मन्दिरहरूमा कृष्णअष्टमीका दिन रातभर भजन किर्तन गरी जाग्राम गरेर त्यसको भोलीपल्ट दधिकाद पर्वको अवसरमा विविध कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने गर्दछन ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:जात्रा
श्रेणी:स्थानीय पर्व
बिजयसाल

विजयसाल औषधीय गुण भएको रूख वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । विजयसालको ठेकीमा राखेको केही घण्टापछि पानी निलो बन्छ। बेलुका पानी राखेर विहान नियमित पिउने गरे पेट र मुटु सम्बन्धी रोग निको हुने विश्वास गरिन्छ । नेपालको सुदुरपश्चिम क्षेत्रमा मात्र विजयसाल पाइन्छ। वैज्ञानिक नाम ‘टेरोकार्पस मार्सुपियम' (Pterocarpus marsupium)रहेको विजयसाललाई विकसित मुलुकमा समेत आयुर्वेदिक औषधीकोरूपमा प्रयोग गरिन्छ ।
विजयसालको औषधीय गुणहरू

मधुमेह, कुष्ठरोग र चर्मरोग, जीउमा सेतो दाग र रातो, गहिरो घाउ आएमा, पिसावका रोग, आँखाको संक्रमण, हात्तीपाइले रोग, पखाला, ग्याष्ट्रिकको कारणले मुटु पोल्ने, रक्त विकार जस्ता रोगका उपचार गर्न तथा रगत बग्ने रोक्न, दुखाई कम गर्न र पेटमा जुका परेमा यसको चूर काठलाई पानीमा रातभरी भिजाउँदा प्राप्त हुने पानी वा चूर काठको धूलो सेवन गरिन्छ । दाँत दुख्दा यसको बोक्रा दलिन्छ । फोडा–फुन्सी, घाउ र चर्मरोगमा यसको पातको रस दलिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
द्यःपुखू जात्रा

मनाउने तरिका

गाइजात्राको भोलिपल्ट हरेक वर्ष ललितपुरको खोकनास्थित रूद्रायणी मन्दिरअगाडिको द्यःपोखरीमा हुने परम्परागत जिउँदो बाख्राको पाठीलाई टोकेर मार्ने जात्रा मनाइन्छ । रूद्रायणीदेवीलाई खुशी पार्ने बहानामा पशुमाथि सामूहिकरूपमा जाइलागेर गरिने उक्त जात्रामा कुमारी पाठीलाई द्यःपोखरीमा फालेर युवाहरूबीच लामो समयसम्म लुछाचुँडी हुनेगर्छ । विशेषगरी वडास्तरका युवाहरूवीच हुने उक्त लुछाचुँडीमा जुन वडाका युवाहरू मरेको पाठी लैजान सफल हुन्छन्, त्यही वडाका युवाले आगामी दशैंका लागि नाटक सिकाउनुपर्छ भन्ने मान्यता रहिआएको छ । उक्त नाटक दशैंका अवसरमा प्रदर्शन हुँदै आएको छ । उक्त जात्रा कहिले शुरू भएको हो भन्ने यकिन नभए पनि मल्लकालदेखि थालनी भएको जनश्रुति पाइन्छ । रूद्रायणीदेवीले नुहाउने उक्त पोखरीमा धेरै मानिसको नुहाउने क्रममा चिप्लिएर मृत्यु भएका कारण देवीलाई खुशी पार्ने बहानामा पाठीलाई भोग दिन उक्त जात्रा आयोजना गर्ने परम्परा छ । खोकनामा शिखली जात्रा मनाइएपछि भोलिपल्ट साँझतिर रूद्रायणीमा गाईजात्राको दिनमा चढाइएको फर्सी ल्याएर द्यःपोखरीमा बलि दिइन्छ र लगत्तै कुमारी पाठीलाई पोखरीमा फ्याँकी लुछाचुँडी गरिन्छ । हरेकपल्ट उक्त जात्रामा संलग्न युवाहरूमध्ये एक जनाले जिउँदो पाठीलाई काँधमा राखी पोखरीमा छाडेपछि टोकेर तथा तानातान गरी लैजानुपर्ने परम्परा छ । उक्त जात्रा हेर्न उपत्यकावासीहरूको ठूलो भीड लाग्छ ।
फोटो ग्यालेरी


File:Dyo pukhu 03.jpg|पोखरीबाट निकालिएको बाख्रा खोस्दै युवाहरू
File:Dyo Pukhu 01.jpg|स्थानीयहरूको भिड]]
File:Lakhe Khokana.jpg|जात्राको अवसरमा निकालिएको लाखे नाच

यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:जात्रा
श्रेणी:स्थानीय पर्व
माछापुच्छ्रे बैङ्क

माछापुच्छ्रे बैङ्क लिमिटेड, नेपालको प्रथम क्षेत्रीयस्तरको वाणिज्य बैङ्क हो। पोखरामा प्रधान कार्यालय रहेको यस बैङ्कको स्थापना सन् १९९८मा भएको हो। बैङ्कको चुक्ता पूँजी रु एक अरब ६३ करोड रहेको छ। नेपालको तत्कालिन पश्चिमाञ्चल विकासक्षेत्रको प्रथम क्षेत्रिय कमर्सियल बैङ्कको रूपमा रहेको यस बैङ्कले आफ्नो बैङ्किङ सेवा पोखराबाट सुरु गरेको हो।
इतिहास

स्थापना

शेयर होल्डर

वित्त स्थिति

सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपाली बैङ्कहरू
फुङलिङ नगरपालिका

फुङलिङ नेपालको कोशी प्रदेशको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपलिका हो। ताप्लेजुङ जिल्लाको सदरमुकाम फुङलिङ बजार यसै नगरपालिकामा रहेको छ। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकको दोखु र फुङलिङ गाविसहरूलाई समावेश गरेर ताप्लेजुङ नगरपालिका बनाइएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा साविकका फुरुम्बु, फावाखोला, हाङ्गदेवा गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर फुङलिङ नगरपालिका बनाइएको थियो। यस नगरपालिकालाई ८ वडामा विभाजन गरिएको छ। यसको क्षेत्रफल १२५.५७ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। करिब १८२४ मिटर (५९८४ फिट)को उचाइमा अवस्थित उपयुक्त हावापानी तथा प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण यो नगरपालिका उत्तिस, सल्ला र गुराँसको जङ्गलले ढाकिएको छ। यस नगरपालिकाको केन्द्र साविकको ताप्लेजुङ नगरपालिकाको कार्यालयमा राखिएको छ।
शब्दोपत्ति

फुङलिङ भन्नाले लिम्बू भाषा मा 'फूलैफूलको ठाउँ' भन्ने बुझिन्छ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २८,४४९ रहेको छ भने यहाँ ६,८९८ घरधुरी रहेका छन्।
पर्यटकीय गन्तव्यहरू

यहाँ रहेको पाथीभरा देवीको मन्दिरमा आन्तरिक तथा बाह्य भक्तजन तथा पर्यटकहरूको घुइचो लाग्ने गर्दछ।
व्यापार

करिब २ किलोमिटर लामो फुङलिङ नगरपालिका हिमाली दुर्गम सदरमुकाम भए पनि यहाँ फेन्सी मालसमान पाइने गर्छ। यहाँ तिब्बती क्षेत्रबाट आयात गरिएका धुलो दुध, सावरको जुत्ता, गलैंचा जस्ता गुणस्तरीय सामानहरू पाइन्छन्। जिल्लाको प्रमुख व्यापारिक केन्द्रको रूपमा मानिने फुङलिङ नगरपालिकामा बाटोका दुवै तिर घरहरू छन। साविकको दोखु र फुङलिङ गाविसको सिमानामा पर्ने तोक्मे डाँडामा शनिबार र मङ्गलबार हाट बजार लाग्ने गर्छ। हावापानी ठण्डा हुनेभएकोले यहाँको बजारमा राँगा, खसी, कुखुरा र बङ्गुरको मासु र जाँड, रक्सी बढी मात्रामा बिक्री हुन्छ। यहाँ तोङवा प्रचलन धेरै लोकप्रिय छ। यहाँको छुर्पी, अलैंची, गलैंचा, ढाका कपडा, जडीबुटी आदि प्रसिद्ध छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, ताप्लेजुङ, नेपाल


श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
कटारी नगरपालिका

उदयपुर जिल्लाका ४ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका कटारी र त्रिवेणी गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा रिश्कु, लेखानी, मयङ्खु, हर्देनी, लिम्पाटार, सोरुङ छबिसे, सिरिसे गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ५९,५०७ रहेको छ भने यहाँ १४,१०६ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, उदयपुर

श्रेणी:भित्री मधेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:उदयपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
विधेयक

विधेयक अङ्ग्रेजीको बिल (Bill)को नेपाली रूपान्तरण हो। यस लेखमा 'बिल' शब्दको प्रयोग 'संसद द्वारा पारित विधि'का सम्बन्धमा गरिएको छ।

इङ्ल्यान्ड]]को संसद नैं आधुनिक कालमा संसदीय पद्धतिको जन्मदात्री मानिन्छ। इङ्ल्यान्डका राजा हेनरी षष्ठका काल भन्दा पहिले राजनियम बनाउने प्रथा दोस्रो प्रकार गरिएको थियो। पार्लमा ट राजाका पास प्रार्थनापत्र पठाइन्थ्यो कि राजाले अमुक नियम बनाउन्। तर बिस्तारै राजनियम बनाउने प्रथा दोस्रो प्रकार गरिएको थियो। आफ्नो हातमा लिन शुरू गरे र ब्रिटिश संसद नैं पूर्णतया विधि बनाउनको अधिकारिणी भयो। यस प्रथाको अनुसरण संसारका सबै विधायी सभाहरूले गरेकाछन्।

बिल या विधेयक एक प्रस्ताव हुन्छ जसलाई विधिको स्वरूप दिइन्छ। केही देशहरूमा, जस्तै इङ्ल्यान्ड या भारतमा, विधेयकहरूको दुइ श्रेणिहरू हुन्छ्न्- सार्वजनिक तथा असार्वजनिक विधेयक। यसका अतिरिक्त यदि कुनै विधेयक सरकार द्वारा प्रेषित हुन्छ त उसलाई सरकारी विधेयक भन्दछन्। सरकारी विधेयक दुइ प्रकारका हुन्छन्। सामान्य सार्वजनिक विधेयक तथा धन विधेयकमा जब संसदको कुनै साधारण सदस्य सार्वजनिक विधेयक प्रस्तुत गर्दछ तब यसलाई प्राइवट सदस्यको सार्वजनिक विधेयक भन्दछन्। सार्वजनिक तथा असार्वजनिक विधेयकहरूलाई पारित गर्नको प्रक्रियामा अन्तर हुन्छ। संयुक्तराष्ट्र अमेरिकामा सार्वजनिक या असार्वजनिक विधेयकमा कुनै भेद छैन। साधारणतया संसदका दुइटै सदनहरूमा समान कार्यविधिको व्यवस्था हुन्छ।

प्रत्येक विधेयकलाई कानुन बन्न भन्दा पहिले प्रत्येक सदनमा अलग-अलग पांच स्थितिहरूबाट गुजर्नु पर्दछ र उनको तीन वाचन (Reading) हुन्छन्। पाँचहरू स्थितीहरू यस प्रकार छन् पहिलो वाचन, दोस्रो वाचन, प्रवर समितिको स्थिति, प्रतिवेदन काल (report stage) तथा तेस्रो वाचन। जब दुइटै सदनोंमा यी पाँचहरू स्थितिहरूबाट विधेयक गुजर गरेर बहुमतबाट प्रत्येक सदनमा पारित हुन जान्छ तब विधेयक सर्वोच्च कार्यपालिकाका हस्ताक्षरको लागि पठाइन्छ। सर्वोच्च कार्यपालिकाको अनुमतिका बिना कुनै विधेयक कानुन बन्न सक्दैन। अत: कुनै पनि विधेयकलाई विधिमा परिणत हुनेको लागि सर्वप्रथम यो आवश्यक छ कि त्यो दुइटै सभाहरू द्वारा स्वीकृत हुन्छ। यसका उपरांत सर्वोच्च कार्यपालिकाद्वारा गरिएको, हस्ताक्षर सहित, स्वीकृत पनि अनिवार्य हुन्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

*वित्त विधेयक

श्रेणी:विधि
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
भारतीय प्राविधिक संस्थान

भारतीय प्राविधिक संस्थान अर्थात आई आई टी (इंडियन इंस्टीट्यूट्स आफ टेक्नालजी) भारतको ७ स्वायत्त प्राविधिक शिक्षा संस्थान हो। यो संस्थान भारत सरकार द्वारा स्थापित गरिएको "राष्ट्रिय महत्त्वको संस्थान" हो। ईसवी सन २००६को अनुमान अनुसार सबै आई आई टी जोडेर हेर्दा १७,००० पूर्व-स्नातक तथा १३,००० स्नातक छात्र छन्। आई आई टीको वर्तमान तथा पूर्व विद्यार्थीलाई आईआईटियन भनिन्छ।
भारतमा पन्द्र आई आई टी छन :
* आई आई टी दिल्ली, दिल्ली
* आई आई टी बम्बाइ, महाराष्ट्र
* आई आई टी चेन्नई, तमिलनाडु
* आई आई टी कानपुर, उत्तर प्रदेश
* आई आई टी खडगपुर, पश्चिम बङ्गाल
* आई आई टी रुडकी, उत्तराखण्ड
* आई आई टी गुवाहाटी, असम
* आई आई टी हैदराबाद, आन्ध्र प्रदेश
* आई आई टी रोपड, पञ्जाब
* आई आई टी गांधीनगर, गुजरात
* आई आई टी भुवनेश्वर, उडीसा
* आई आई टी पटना, बिहार
* आई आई टी जोधपुर, राजस्थान
* आई आई टी इन्दौर, मध्य प्रदेश
* आई आई टी मण्डी, हिमाचल प्रदेश
इतिहास

भारतीय प्राविधिक संस्थानहरूको स्थापनाको इतिहास ईसवी सन १९४६ पुग्छ जब जोगेंद्र सिंहले भारतमा उच्च शिक्षाको संस्थानको स्थापनाको लगी एक समिति गठन गरे। नलिनी रंजन सरकारको अध्यक्षतामा गठित समितिले भारत भरीमा यस्तो संस्थानहरूको गठनको सिफारिश गरे। यि सिफारिसहरूलाई ध्यानमा राख्दै पहिलो भारतीय प्राविधिक संस्थानको स्थापना कलकत्ताको नजिकस्थित खडगपुरमा १९५०मा भयो। सुरुवातमा यो संस्थान हिजली कारावासमा अवस्थित थियो। १५ सेप्टेम्बर १९५६मा भारतको संसदले "भारतीय प्राविधिक संस्थान ऐन" लाई मन्जुरी दिदै आई आई टी लाई "राष्ट्रिय महत्त्वको संस्थान" घोषित गरिदियो।

यसै सिलसिलामा अन्य आई आई टीको स्थापना मुम्बई (१९५८), मद्रास (१९५९), कानपुर (१९५९), तथा नयाँ दिल्ली (१९६१)मा भयो। असममा छात्र आन्दोलन चन्दै गर्दा तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री राजीव गान्धीले असममा पनि एक आई आई टीको स्थापनाको वचन दिए जिसके परिणामस्वरूप १९९४मा गुवाहाटीमा आई आई टी की स्थापना भयो। सन २००१मा रुडकी स्थित रुडकी विश्वविद्यालय लाई पनि आई आई टीको दर्जा दिईयो।
आई आई टीको महत्त्व

आई आई टीमा शिक्षित ईन्जिनियर तथा शोधार्थिहरूको चिन्हारी पुरै भारत, र केही हदसम्म, अमेरिकामा पनि छ। यद्यपि, यो परिचय मुख्यतः ती ईन्जिनियरहरूसँग छ जसले यहाँबाट बी टेक की डिग्री लिएका छन्। आई आई टीको प्रसिद्धीको कारण, भारतमा ईन्जिनियरको पढन इच्छुक प्रत्येक विद्यार्थी यि संस्थानहरूमा प्रवेश पाउने 'महत्त्वाकांक्षा' राख्दछन। यि संस्थानहरूमा स्नातक स्तरको पढाईमा प्रवेश एक संयुक्त प्रवेश परीक्षा (JEE)को आधारमा हुदछ। यो परीक्षा धेरै कठिन मानिन्छ र यसको तैयारी गराउनको लागि देश भरमा हजारौ 'कोचिंग क्लासेस्' चलाईएको छ। आई आई टी तन्त्रको कहिले कहि आलोचना गरिन्छ कि भारतको गरीब जनताको पैसामा यसमा पढेर आएकाहरू पैसा कमाउने लालचमा देश छोडेर यूएसए वा अरु कुनै देशमा जान्छन, जसको कारण यसबाट भारतलाई अपेक्षित लाभ प्राप्त हुदैन।
बाहिरी कडिहरू

* प्राविधिकको क्षेत्रमा केन्द्रिय संस्थाहरू :भारतीय प्राविधिक संस्थानहरू (IITs)
* आई आई टी कानपुर
* आई आई टी दिल्ली
* आई आई टी रुडकी
* आई आई टी बम्बाइ
* आई आई टी गुवाहाटी
* आई आई टी खडगपुर
* आई आई टी चेन्नई
* आई आई टी हैदराबाद
* आई आई टी रोपड
समाचार

* आईआईटी-आईआईएमको फ्याकल्टीमा दम छैन, छात्रहरूको भरोसामा छ यिनीहरूको नाम : जयराम रमेश
* आईआईएम र आईआईटीले भारत लाई बर्बाद गरे


श्रेणी:विश्वविद्यालय
श्रेणी:शिक्षण संस्थान
श्रेणी:भारतीय प्राविधिक संस्थान
१ वैशाख

250px|thumb|नयाँ २०७१ सालको लागि शुभकामना पोष्टकार

बैशाख १ गते बैशाख महिनाको पहिलो दिन हो । यो दिन विक्रम संवत् अनुसारको नयाँ वर्ष हो साथै वर्ष शुभारम्भ दिन हो । यस दिनलाई नेपालीहरूले देश तथा विदेशमा नयाँ वर्षको एक चाडका रूपमा मनाउने गर्दछन् । यो दिन नेपालका धेरै ठाउँमा नयाँ वर्षको नाममा मेला, महोत्सव, विभिन्न सांस्कृतिक तथा विविध खेलकुद कार्यक्रमहरू आयोजना हुने गर्दछन् । साथै यो दिन नेपाली समुदायको एक सामान्य पर्वका रूपमा नै रहेको छ ।

बैशाख १ गतेको आधारमा रहेर वर्ष भरिको पात्रो बनाउने गरिन्छ ।
घटनाहरू

* वि.स. २००५ बैशाख १ गतेदेखि नेपालमा नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४ लागू भएको थियो ।

250px|thumb|राणा कालिन अन्तिम प्रधानमन्त्री मोहन शमशेर जुन २००५ बैशाख १ गतेदेखि प्रधानमन्त्री भएका थिए

* वि.स. २००५ बैशाख १ गते मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपालका प्रधानमन्त्री भएका थिए ।

* वि.स. २०१८ सालमा तत्कालीन राजा विरेन्द्रले नेपाललाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजन गरेका थिए ।

* वि.स. २०३० सालमा सल्यान र जाजरकोट छुट्टाछुट्टै दुई जिल्ला भएका थिए ।

* वि.स. नेपाललाई विफरमुक्त देश घोषणा गरिएको थियो ।

* वि.स. २०५६ देखि कान्तिपुर दैनिक १२ पृष्ठ प्रकाशन हुन थालेको थियो । यस अघि कान्तिपुर ८ पृष्ठमा प्रकाशन हुने गर्दथ्यो ।

* वि.स. २०६१ बैशाख १ गतेदेखि नेपाल टेलिफोन कम्पनीका रूपमा स्थापित भएको थियो ।

* २०६३ बैशाख १ को दिन सात राजनीतिक दलद्वारा एक अपिल जारी गरिएको थियो ।

* तत्कालीन नेपालमा ६८ डिभिजन सहकारी कार्यालय रहेकोमा २०६१ बैशाख १ गते देखि ती कार्यालयहरूको बदलामा एक वा सो भन्दा बढी जिल्ला कार्यक्षेत्र भएको ३८ डिभिजन सहकारी कार्यालयको स्थापना भएको थियो ।
जन्म तिथि

*लय संग्रौला (वि.स. २०१३ बैशाख) : साना पर्दाका चलचित्र तथा टेली शृङ्खलाका निर्देशक हुन् ।

250px|thumb|चितवनको एउटा कार्यक्रममा गित गाउदै २०४४ बैशाख ०१ गते जन्मीएका प्रकाश तिम्सिना

*प्रकाश तिम्सिना (वि.स. २०४४) : एक नेपाली गायक हुन् ।
मृत्यु तिथि

पर्व र उत्सवहरू

*यो दिनलाई नयाँ वर्षका रूपमा मनाइने गरिन्छ ।

*सूर्यले पृथ्वीको परिक्रमा बैशाख १ गते पूरा गरेको विश्वासमा पनि यो दिन बिसु पर्व मनाइन्छ ।
अन्य

*“आदर्श नारी विकास केन्द्र” २०६६ बैशाख १ गते देखि संचालनमा रही उदेश्य परिपूर्तिका लागि क्रियाशिल रहिरहेको थियो ।

*अलपेश्वर गुफा स्थानीय युवाहरूको सक्रियतामा वि.स. २०६४ साल बैशाख १ गते पत्ता लागेको थियो ।
यो पनि हेर्नुहोस्

*नयाँ वर्ष
*सात दलद्वारा २०६३ वैशाख १ मा जारी अपिल
सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाहिरका सूत्रहरू

श्रेणी:वैशाख महिनाका गतेहरू
१० वैशाख

बैशाख १० गते बैशाख महिनाको दशौ दिन हो। यस दिन नेपालको तर्फबाट पहिलोपटक सर्वोच्च शीखर सगरमाथा आरोहण गर्ने पासाङ ल्हामु शेर्पाको सगरमाथाको शीखरमा पाइला टेकेर फर्कने क्रममा निधन भएको थियो।
घटनाहरू

जन्म तिथि

मृत्यु तिथि

को शालिक]]

*वि.स. २०५० साल बैशाख १० गते प्रथम नेपाली महिला सगरमाथा आरोही पासाङ ल्हामु शेर्पा को मृत्यु भएको थियो।
पर्व र उत्सवहरू

सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाहिरका सूत्रहरू

श्रेणी:समय
श्रेणी:वैशाख महिनाका गतेहरू
१२ वैशाख

वैशाख १२ गते वैशाख महिनाको बाह्रौँ दिन हो । विसं २०७२ को महाभूकम्प विसं २०७२ बैसाख १२ गते शनिबार नेपालको प्रमाणिक समय अनुसार ११:५६ (६:११:२६ युटिसि)मा लगभग ३४ किमी (२१ माइल) पूर्व-दक्षिणपूर्व बार्पाक लाई केन्द्रविन्दु बनाई ७.८ रेक्टर स्केलको भूकम्प १५ किमी (९.३ माइल) गहिराईमा गएको थियो । विसं १९९० को महाभूकम्प पछिको यो सबैभन्दा ठुलो भूकम्प हो । भूकम्पले नेपाल सरकारको प्रारम्भिक जानकारी अनुसार नेपालमा मात्रै ८,२५९ मानिसको ज्यान गएको छ । त्यसैले यो वैशाख गतेलाई नेपालको इतिहासमा कालो दिन पनि भनिन्छ ।
घटनाहरू

राष्ट्रिय

*२०७२ वैशाक १२ गते नेपालमम महा-भुकम्प गएको थियो । भुकम्पमा परि नेपालमा ठूलो धन जनकको क्षति भएको थियो ।


*२०७२ साल वैशाख १२ गतेको भूम्पमा पनि धरहरा पुर्ण रूपमा धलेको थियो । भने अन्य कैयौँ नेपाली ऐतिहासिक सम्पदाहरू धोस्त भएको थियो ।
विश्व घटना
जन्म

मृत्यु

*२०७२ सालको भूकम्पमा परि ८६५९ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
पर्व र उत्सवहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

*विसं २०७२ को महाभूकम्प
सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाहिरका सूत्रहरू

* इकान्तिपुरमा विसं २०७२ को महाभूकम्प


श्रेणी:वैशाख महिनाका गतेहरू
श्रेणी:नेपालको ऐतिहासिक दिनहरू
२ असोज

२ असोज असोज महिनाको दोस्रो दिन हो । वि.स. १९०३ असोज २ अर्थात यस‌ैै दिन बाट नेेेेेेेपालमा जंगबहादुर राणाले एकतन्त्रीय जहानियाँ राणा शासनको सुरूवाट गरेका थिए । यो शासन व्यवस्था नेपालमा १०४ वर्ष सम्म टिकेको थियो ।
घटनाहरू

* १९०३ : श्री ५ राजेन्द्रबाट जंगबहादुर कुँवरलाई नेपालको मुख्तियारमा नियुक्त गरिएको थियो ।
* २०७४ : नेपालको प्रदेश नं २ मा स्थानीय निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो।
* २०७४ : नेपाल आयल निगमका कार्यकारी निर्देशक गोपाल खड्का बर्खास्तमा परेका थिए ।
जन्म तिथि

मृत्यु तिथि

पर्व र उत्सवहरू

सन्दर्भ सामाग्रीहरू

श्रेणी:असोज महिनाको गतेहरू
अङ्क

right|thumb|400px|हिन्दू-अरबी अङ्क पद्धति; प्रथम सहस्राब्दी ईसापूर्वको अशोकको शिलालेखहरूमा यिनी अङ्कहरूको प्रयोग गरेकोको भेटिन्छ ।

अङ्क यस्तो चिह्न हो जुन संख्याहरू लेखनको काम आउछन् । दासमिक पद्धतिमा शून्य देखि लिएर नौ सम्म ( ० देखि ९ सम्म ) कुल दस अङ्क प्रयोग गरिन्छ । त्यहि प्रकार षोडसी पद्धति (hexadecimal system) मा शून्य देखि लिएर ९ सम्म एवं A देखि लिएर F कुल १६ अङ्क प्रयुक्त हुन्छन् । द्विक पद्धतिमा केवल ० र १ देखि नै सारा संख्याहरू अभिव्यक्त गरिन्छन् ।

नेपाली भाषामा अङ्कहरू एवं ठूलो संख्याहरूको उच्चारण तल दिइएको छ ।

* एक (१)
* दुई (२)
* तीन (३)
* चार (४)
* पाँच (५)
* छ (६)
* सात (७)
* आठ (८)
* नौ (९)
** दस (१०)
अङ्कहरू द्वारा लेखएका ठूलो संख्याहरू (दासमिक पद्धति)

* ११ एघार
* १२ बाह्र
* १३ तेह्र
* १४ चौध
* 15 पन्ध्र
* १६ सोह्र
* १७ सत्र
* १८ अठार
* १९ उन्नाइस
** २० बीस
* २१ एक्काइस
* २२ बाइस
* २३ तेइस
* २४ चौबीस
* २५ पच्चीस
* २६ छब्बीस
* २७ सत्ताइस
* २८ अट्ठाइस
* २९ उनान्तीस
** ३० तीस
* एकतिस(३१)
* बत्तीस (३२)
* तेत्तीस (३३)
* चौंतीस (३४)
* पैंतीस (३५)
* छत्तीस (३६)
* सैंतीस (३७)
* अड्तीस (३८)
* उनान्चालिस (३९)
** चालीस (४०)
* एकचालीस (४१)
* बयालीस (४२)
* त्रिचालिस (४३)
* चौवालिस (४४)
* पैंतालिस (४५)
* छियालिस (४६)
* सड्चालिस (४७)
* अड्चालीस (४८)
* उनान्पचास (४९)
** पचास (५०)
* एकाउन्न (५१)
* बाउन्न (५२)
* त्रिपन्न (५३)
* चौवन्न (५४)
* पचपन्न (५५)
* छप्पन्न (५६)
* सन्ताउन्न (५७)
* अन्ठाउन्न (५८)
* उनान्साठी (५९)
** साठी (६०)
* एकसठ्ठी (६१)
* बैसठ्ठी (६२)
* त्रिसठ्ठी (६३)
* चौंसठ्ठी (६४)
* पैंसठ्ठी (६५)
* छैसठ्ठी (६६)
* सड्सठ्ठी (६७)
* अड्सठ्ठी (६८)
* उनान्सत्तरी (६९)
** सत्तरी (७०)
* एकहत्तर (७१)
* बहत्तर (७२)
* त्रिहत्तर (७३)
* चौहत्तर (७४)
* पचहत्तर (७५)
* छिहत्तर (७६)
* सतहत्तर (७७)
* अठहत्तर (७८)
* उनासी (७९)
** अस्सी (८०)
* एकासी (८१)
* बयासी (८२)
* त्रियासी (८३)
* चौरासी (८४)
* पचासी (८५)
* छियासी (८६)
* सतासी (८७)
* अठासी (८८)
* उनानब्बे (८९)
** नब्बे (९०)
* एकानब्बे (९१)
* बयानब्बे (९२)
* त्रियानब्बे (९३)
* चौरानब्बे (९४)
* पन्चानब्बे (९५)
* छियानब्बे (९६)
* सन्तानब्बे (९७)
* अन्ठानब्बे (९८)
* उनान्सय (९९)
** सय (१००)

* (एक) हजार १,००० (१०००)
* (एक) लाख १,००,००० (१०००००)
* (एक) करोड १,००,००,००० (१००००००)
* (एक) अरब १,००,००,००,००० (१०००००००००)

** दस अरब
** खरब
** दस खरब
** नील
** दस नील
** पद्म
** दस पद्म
** शङ्ख
** दस शङ्ख
** महाशङ्ख


श्रेणी:गणित
श्रेणी:संख्या
श्रेणी:अङ्क गणित
बिल क्लिन्टन

विलियम जेफर्सन "बिल" क्लिन्टन (जन्म विलियम जेफर्सन ब्लिद तृतिय; १९ अगस्ट १९४६) एक अमेरिकी पूर्व राष्ट्रिपति तथा अमेरिकी राजनीतिज्ञ हुन्। उनी सन् १९९३ देखि सन् २००१ सम्म अमेरिकाको राष्ट्रपति भएका थिए।
प्रारम्भिक जीवन
क्लिन्टनको परिवार
राष्ट्रपति पदको उम्मेदवारी दर्ता

राष्ट्रपति चयन

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी कडीहरू
आधिकारिक

* राष्ट्रपति पुस्तकालय र संग्रहालय
* क्लिन्टन फाउन्डेसन
* व्हाइट हाउस जीवनी
* अभिलेखित व्हाइट हाउस वेबसाइट
अन्तर्वार्ता तथा भाषणहरू

*
*
* Full audio of a number of Clinton speeches Miller Center of Public Affairs
* Oral History Interview with Bill Clinton from Oral Histories of the American South, June 1974
* "The Wanderer", a profile from The New Yorker, September 2006
मिडिया कभरेज

*
*
अन्य

*
* Extensive essays on Bill Clinton and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs
* "Life Portrait of Bill Clinton", from C-SPAN's American Presidents: Life Portraits, December 20, 1999
* Clinton an American Experience documentary
*
*
* 1992 election episode in CNN's Race for the White House
यी पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:विश्वको राजनीति
श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) राष्ट्रपति प्रत्याशीहरू
श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू