JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
අලෙවිකරණයේදී හඳුන්වාදීමේ කි‍්‍රයාවලිය

අලෙවිකරණයේදී යොදාගන්නා විවිධ ආකාරයෙන් පණිවුඩ ලබාදීමෙන් ආගන්තුකයන් කොටසක් තම පාරිභෝගිකයන් බවට හරවා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත.

ප‍්‍රචාරණය

x මුදල් ගෙවා පොදුජනතාව අතර ප‍්‍රචලිත කිරීම

x පොදු ජනතාව ඉලක්ක කරයි

x දැන්වීමට ඇතුලත් වියයුතු සංදර්භය නිෂ්පාදකයාට තීරණය කළහැක

x හාත්පස පැතිරෙන මාධ්‍යයක් වීම

සාර්ථක ප‍්‍රචාරණයක කාර්යයන් හා වාසි

x අලෙවිකරුගේ කාර්ය පහසු කරයි

x ප‍්‍රචාරණයෙන් කෙරෙන ප‍්‍රතිරූපය රැක ගැනීමට නිෂ්පාදකයාට බලපෑමක් වීම

x බාල නිෂ්පාදන සහ බොරු ප‍්‍රචාර පිළිබඳව පාරිභෝගිකයන්ට අනතුරු හැඟවීම මෙන්ම ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීම

x නිෂ්පාදකයාට මහ පරිමානයෙන් නිෂපාදනයට යොමුවීමට හැකිවීම

x නිතර සිහි කැඳවීම

x අඛන්ඩ නිෂ්පාදනයක් පවත්වාගෙන යාමට හැකිවීම

x කීර්ති නාමය වර්ධනය වීම

x ජීවන තත්වය ඉහල යෑම

x ජනපි‍්‍රයතාවය වැඩිවීමත් සමග මිල අඩු කිරීම

x තරඟකරුවන්ගේ භාණ්ඩ පිළිබඳ සහ ඒවායේ අඩුපාඩුකම් පිළිබඳ නිෂ්පාදකයන් සහ තොග වෙළෙන්දන් දැනුවත් වීම

අරමුණු

x හොඳින් දන්නා භාණ්ඩ සම්බන්ධ ඉල්ලීම පවත්වා ගැනීම

x අළුත් හෝ නොදන්නා භාණ්ඩ හඳුන්වා දීම

x හොඳින් දන්නා භාණ්ඩ සඳහා ඉල්ලූම වැකරීම

හොඳ ප‍්‍රචාරණයක් සඳහා අවශ්‍ය දේ

x අවධානය ආකර්ශනය කර ගැනීම

x උනන්දුව වැඩිකිරීම

x අභිලාෂයන් ඇති කරවීම

x ප‍්‍රතිඵල සහිතවීම

වෙළඳ ප‍්‍රචාරණ ව්‍යාපාරයකට අත්‍යවශ්‍ය පියවර

x වෙළඳ පර්යේෂණ

x ඉලක්කයන් ඇතිකිරීම

x ප‍්‍රතිපාදන වෙන් කිරීම

x මාධ්‍යය තෝරා ගැනීම (රූපවාහිනි, පුවත්පත්, ගුවන් විදුලිය)

x සහභාගී වන ශිල්පීන් තෝරා ගැනීම

x නිර්මාණය සහ වදන් පෙල

x සම්බන්ධීකරණය

x අත්හදා බැලීමේ පරීක්ෂණයේ ප‍්‍රතිඵල
ක‍්‍රමෝපායයන් වෙනස් වීම

ක‍්‍රමෝපායයන් ශීඝ‍්‍රයෙන් වෙනස් වීමේ ප‍්‍රවනතාවය පිළිබඳව ඇල්වින් ටොෆ්ලර් 1970 දී සිය ෆියුචර් ෂොක් ග‍්‍රන්ථයේ කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලදී. සමාජයීය සහ තාක්ෂණික ප‍්‍රතිමානයන්ගේ ආයු කාලය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට අඩුවන අන්දම පැහැදිලි කරමින් ඒ අනුව ඇතිවන අර්බුද සහ අවුල් සහගත තත්වයට මූණදීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව ප‍්‍රශ්ණ කරයි. අතීතයේදී වෙනස් වීම් සිදුවූයේ ස්ථිර කාල පරාසයකදීය. එබැවින් වෙනස් වීම් ඇතිවීමට පෙර එ සඳහා සූදානම් වීමට එකල සමාජයට හැකි විය.

ක‍්‍රමක‍්‍රයෙන් ස්ථාවර කාලය කෙටිවී 20වන ශතවර්ෂයේ අග භාගය වනවිට නැත්තටම නැතිවිය.

ටොෆ්ලර් 1980 දී සිය ‘ද තර්ඞ් වේව්‘ ග‍්‍රන්ථයෙන් මේ නිර්දය වෙනස්වීම ශිෂ්ඨාචාරයේ තුන්වන අවධිය ලෙස විදහා පෙන්වයි (පළමු අවධි දෙක වනුයේ කෘෂිකාර්මික හා කාර්මික අවධීන්ය. පළමු අවධි දෙකේ හැදී වැඩුණු අය තුල මේ වෙනස විශාල කුකුසක් ඇතිකරවන බවත් ව්‍යාපාරික ලෝකයේ ගැටුම් මෙන්ම ව්‍යාපාරික අවස්ථා ද රැසක් ඇතිවන බවත් ඔහු පෙන්වා දෙයි.

විශේෂයෙන් 1990 මුල සිට ග‍්‍රන්ථ කතෘවරු සිය ගණනක් ව්‍යාපාරික ක‍්‍රමෝපායයන් කෙරෙහි මෙය බලපාන අයුරු විස්තර කිරීමට උත්සුක වූහ.
1997 දී වොට්ස් වේකර් සහ ජිම් ටේලර් මෙවැනි බලවත් වෙනස් වීම් සෑම ශතවර්ෂ 5 කටම වතාවක් සිදුවෙන බව පෙන්වා දෙන ලදී. දැනට අප තර්කය රජයන කාලයේ සිට අර්බුදකාරී ලාබය රජයන කාලයකට සංක‍්‍රාන්ති වෙමින් පවතින බව ද පවසන ලදී. 2000 වසරේදී ජෙරමි රිෆ්කින් මෙම මතය ප‍්‍රචලිත කරන ලදී.

පීටර් ඩ‍්‍රකර් 1968 දී අපගේ ජීවින රටාව පවත්වාගෙන යාමට බලපාන කඩාකප්පල්කාරී බලවේග පිලිබඳව අලුත් හැඳින්වීමක් විච්ýන්නතාව රජයන අවධිය ලෙස හඳුන්වා දෙන ලදී. අවිච්න්නතාව රජයන අවධියකදී අතීත සිදුවීම් හරහා අනාගතය පිලිබඳව යම් ප‍්‍රමාණයකට නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට හැකියාව තිබුණි. ඩ‍්‍රකර්ගේ මතය වනුයේ දැන් අප සිටිනුයේ විච්න්නතාව රජයන අවධියක බැවින් අතීතය සොයා බැලීමෙන් ප‍්‍රයෝජනයක් නැත. වර්තමාන ප‍්‍රවනතාවයන් ඉදිරියටත් එසේම පවතී යයි උපකල්පනය කළ නොහැකිය.
තාක්ෂණය, ගෝලීයකරණය, බහුවිධ සංස්කෘතියන් සහ දැනුම විච්ýන්නතාවට භාජනය වන ප‍්‍රභවයන් 4ක් ලෙස ඔහු හඳුන්වා දෙයි.
කොපමණ වටිනාකමක් ඇති ක‍්‍රමෝපායයන් වුවද ඒ සියල්ල ක‍්‍රමයෙන් ක්ෂය වන බව 2000 දී ගැරී හැමල් පවසන ලදී.
1978 දී ඩෙරෙක් ඒබල් සියලු ක‍්‍රමෝපායයන් සඳහා කාල නියමයන්ගේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙන ලදී.

අප සැම පවත්නා දෙයම පහසුව තකා එසේම කරගෙන යාමට කැමැත්තක් දක්වන බව 1983 නොයෙල් ටිචිපවසන ලදී. මෙය අප නව නිර්මාන කෙරෙහිත්, නව අදහස් සොයා යාමත් වළකා ලන උගුලක් බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. ඔහු තාක්ෂණය සහ නිෂ්පාදනය, දේශපාලන සහ සම්පත් විභජනය, සහ ඒකාබද්ධ සංස්කෘතියක් යනුවෙන් තුන්පැත්තකින් බැලිය යුතු ක‍්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන ලදී.
ආශ්‍රිත

*http://en.wikipedia.org/wiki/Strategic_management#Strategic_change
හින්දු ධර්මය තුල සමාජ විරෝධතාවය

විචාරකයන් පෙන්වා දෙන පරිදි සමාජ උරුමයන් කෙරෙහි ප්‍රජාවන්ගේ බලපෑම වන්නේ බලපැවැත්ම, බලය සහ ආර්ථිකය යන ප්‍රභවයන් ප්‍රජාවන් එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීමටත් අන්‍යයන් ඉන් නොසලකා හැරීමටත් එමඟින් ජාටිස් (ජඅටඉස) වරුන් හට උසස් සමාජය තුල වැඩි බලපෑම් කිරීමේ හැකියාවත් මෙන්ම පහල පන්තියේ ජාටිස් වරුන්හට දැඩි දරිද්‍රතාවත් දාලිත්වරුන් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්කිරීමත් ය. පසුගිය වසර 150 ඇතුළත ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය හා බැඳී පැවති සාම්ප්‍රදායික සමාජ ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම මුලිනුපුටා දමා ඒ වෙනුවට වේද ග්‍රන්ථ වල සඳහන් වර්ණශ්‍රාම ධර්මය ක්‍රියාත්මක කිරීමට කාලයක් තිස්සේ ක්‍රියාදාමයන් කරලියට පැමිණුණි.

ධර්ම ග්‍රන්ථයක් වන මහාභාරතයේ සඳහන් වන අන්දමට යම නම් යක්ෂයෙකු බ්‍රාහ්මණයෙකු වන්නේ කෙසේ ද යන ප්‍රශ්ණය යුධිස්තීරයන්ගෙන් ඇසූ විට ඔහු කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව දුන් පිලිතුර වූයේ හැසිරීමෙන් පමණක් කෙනෙකු බ්‍රාහ්මණයෙකු වන බවයි.

ශ්‍රී රාමනුජාගේ ශ්‍රී වෛෂ්නව සම්ප්‍රදායේ ශ්‍රමණයකු වන රාමානන්ද සියලුම සමාජ ඔහුගේ ගෝලයන් සේ සලකයි. 15 වන සියවසේ විසූ ගුප්ත කිවිඳිය සහ චිතෝර් හි රැජින වූ මිරාබායි මෙම සමාජ වෙනස්කම් නොසලකා සපතේරුවකු වන සාන්ත් රෝහිදාස් නමැත්තකු තම ගුරුවරයා හැටියට තෝරා ගත් බව කියැවේ. 15 වන සියවසේ විසූ තෙලිඟු කවියෙකු වූ අන්නමචාර්යයන්ගේ බ්‍රම්හමොක්කද ගීතයේ දෙවියන් ඉදිරියේ සැවොම සමාන බවත් වෛදික නොවන සමාජ තත්වයක් හිමි වීම හෙළාදකින බවත් දේශනාකර අතරම සමානත්වය අනුබල දෙන සහ සියලුම සමාජ වල වැදගත්කම අවධාරණය කරන සම්ප්‍රදායික වර්නශ්‍රම ධර්ම ක්‍රමයට යා යුතු බවටත් යෝජනා කරයි. 19 වන සියවසේ විසූ හින්දු ආගමික නායක රාමක්‍රිෂ්ණ පරමහම්සයන් ද සමාජ වෙනස්කම් නොසලකන ලදින් ඔහුගේ පළමු දානය අරගෙන ඇත්තේ ශුද්‍ර කාන්තාවකගෙන් දෙවරක් උපත ලද බ්‍රාහ්මණයෙකු වශයෙනි.
මූලික පුහුණුවීම් ප්‍රතිසමාජානුයෝජනය

සමාජ විද්‍යාත්මක සංකල්පයක් වන "ප්‍රතිසමාජානුයෝජනය" මගින් යම් පුද්ගලයෙකු, ඔහු හෝ ඇය හුරුවී ඇති පරිසරයට ඉතා වෙනස් වූ පරිසර වටපිටාවක හැසිරීමට පුරුදු පුහුණු කරයි. මෙය සම්පූර්ණ පෞරුෂත්ව වෙනසකට මග පෑදීමක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. හමුදාවකට නව සාමාජිකයින් බඳවා ගැනීමේදී සිදුකරන පුහුණුවීම් මෙයට හොඳම උදාහරණයකි.මෙහිදී ඔවුන්ට හමුදා භටයින් ලෙස හැසිරීමටත්, එමෙන්ම ඔවුන්ගේ රැකියාව අවසන් වීමෙන් පසු නැවත සාමාන්‍ය සමාජයට මුසු වීමටත් අවශ්‍ය ඉගැන්වීම් සිදුකරයි.

නව බඳවා ගැනීමකදී ලබා දෙන උපදෙස් "සරඹ" ලෙස හඳුන්වයි. මෙහිදී සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමානුකූලව සිට ගැනීමට, ගමනේ යාමට සහ විධානයන් නියමානුකූල ලෙස පිළිපැදීමට උගන්වයි. සරඹ යනු 18 වැනි ශතවර්ෂයේ පෞරාණික යුධ උපක්‍රම මඟින් අභාෂනය ලැබුවකි. මෙවැනි පැරණි ක්‍රම දැන් යල් පැන ගොස් ඇතත්, සරඹ මගින් යම් කිසිවෙකු විධානයන්ට නතුවන ලෙසට හුරුකරවන අතර සටන් බිමට මුහුණ දිය යුතු ආකාරයද පහදා දෙයි. මෙමගින් යම් පාබල සොල්දාදුවෙකුට සමතලා නොමැති බිමක ඉදිරියට ගමන් කිරීමේදී තම සගයන් සමඟ, ඔවුනට සාපේක්ෂව, නියමිත ගමනක යෙදීමට හුරු කරවයි. සරඹ මගින් යම්කිසිවෙකු තුල නායකත්ව සංවර්ධනයක්ද ඇති කරයි. මෙමඟින් හමුදා භටයන්, ඉක්මන් විධානයන්ට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරයට නැඹුරු වන අතර එමඟින් ඔවුන් හුදෙක් අවිගත් සැහැසියන්ය යන තත්ත්වයෙන් මුදාහැර, වැදගත් හික්මුණු පිරිසක් බවට පත් කරයි.

ෆින්ලන්ත හමුදාවට අනුව කරුණු 4 ක් අරබයා සරඹ සිදුකරයි.


චර්යාවාදයට අනුව සරඹ මගින් කිසිවෙකුත් විවරණෝපයෝගී ඉගෙනුමක් නොලබන අතර හුදෙක්ම විධානයන්ට අවනත වීමක් පමණක් සිදු වේ. එමනිසා මෙය අසාර්ථක ක්‍රමයක් සහ අවිපුහුණුවේ සම්පත් අපතේ යාමක් ලෙස දැක්විය හැකිය.

අලුත් සාමාජිකයින් බඳවා ගැනීමේදී ලබාදෙන තදබල ශාරීරික පුහුණුවීම් වල අරමුණ නම්, යුධ භූමියේ කටයුතු වලට හුරු කිරීමත්, එමෙන්ම අඩු හැකියාවෙන් සහ අවප්‍රේරිත පුද්ගලයන් අවම කිරීමත්ය. එමෙන්ම මෙමගින් චිත්ත ධෛර්යයද ඉහල නංවයි.

යුධ හමුදාවන්හි සහ නාවික හමුදාවන්හි පුහුණුවීම් වලට සාමාන්‍යයෙන් ඉලක්කයට වෙඩි තැබීම්, ගිනි අවි හැසිරවීම හා පවත්වාගෙන යාම, ශාරීරික පුහුණුව, ප්‍රථමාධාර ක්‍රම, ගැලවී යාමේ උපක්‍රම ආදිය අතුලත් වේ. නාවික හමුදා සහ වෙරළාරක්ෂක සේවයේ පුහුණුවීම්; ගලවාගැනීම්, ශාරීරික යෝග්‍යතාවය, මූලික නාවික ශාස්ත්‍රය, නැව් තට්ටුවේදී වෙඩි තැබීම, මූලික ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ සංඥා යනාදිය පිළිබඳව ඉගැන්වීම් වලට මුල්තැන දෙයි. ගුවන් හමුදා ඉගැන්වීම් වලට සාමාන්‍යයෙන් ශාරීරික පුහුණුවීම්, හමුදා හා පන්ති නීතිරීති, භූමියෙහි පුහුණුවීම්, වෙඩි තැබීම, ප්‍රථමාධාර ක්‍රම, ආරක්ෂක උපකරණ භාවිතය අඩංගු වෙයි.
සටහන
යුද්ධ නැව්

යුධ නෞකා ප්‍රමාණයෙන් ඉතා විශාල වන අතර අධික බරකින්ද යුක්ත වේ. සන්නාහ සන්නද්ධ වූ මෙම නෞකා වල, විශාල තුවක්කු සංඛ්‍යාවක් සහිත කාලතුවක්කු කණ්ඩායමක් ඇත. මෙම යුධ නෞකා වල අවිබලය සහ සවිබලය, කෲශර් සහ ඩිස්ට්‍රෝය්‍රර් යාත්‍රා වලට වඩා ඉහළ තත්ත්වයක පවතී.
සැම විටම තියුණු බව රඳවා ගැනීමට මෙම යුධ නෞකා වල මෝස්තර, කාලීනව, තාක්ෂණයට අනුකූලව වෙනස් කම් වලට බඳුන් වෙයි. "යුධ නෞකාව" යන අරුත 1974 වර්ෂයේදී පමණ "යුධ නෞකා සේනාව" යන්නෙන් බිඳී ආවකි. 1905 මැයි මස 27 වන දින "සුෂීමා සටන" අතරතුර වැඩියෙන්ම යොදා ගත් නැව් හැඳින්වීමට, යුධ නෞකා යන වචනය යොදා ගන්නා ලදී. මෙම නෞකා පූර්ව "ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් නෞකා ලෙස හඳුන්වයි. සුෂීමා සටනින් මාස පහකට පසු, එනම් 1905 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී යුධ නෞකාවල නව වංශ කතාව ආරම්භ විය. 1906 පමණ සිට මෙම යුධ නෞකා ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් ලෙස හඳුන්වනු ලැබිණි.
යුධ නෞකා, නාවික ආධිපත්‍යයේ සහ ජාතික ශක්තියේ බලසම්පන්න සලකුණක් විය. දශක ගණනාවකට ජාතික හා හමුදාමය මූලයෝපයන්හි ප්‍රධාන සාධකය වීමට මෙම යුධ නෞකා වලට හැකි විය. යුධ නැවු තැනීම සඳහා වූ ගෝලීය අවි තරඟය පලමුවන ලෝක යුද්ධය සඳහා හේතු විය. වර්ෂ 1920-1930 අතර කාලයේදී යුධ නෞකා ප්‍රමාණයෙහි අඩුවක් දක්නට තිබුනද, ඒවායේ වර්ධනය හෝ නවීකරණය වීම පෙරසේම සිදු විය. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයේදී, මිත්‍ර පාර්ශවයන් මෙන්ම අක්ස පාර්ශවයන් පැරණි හා අලුත් යුධ නෞකා භාවිත කලහ.

එහෙත් සමහර ඉතිහාසඥයින් සහ නාවික න්‍යායාචාරීන් ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් හි වටිනාකම පිළිබඳව ප්‍රශ්න කලහ. ඩ්‍රෙ(ඩ්)නෝට් නෞක වලට වැඩි අවිබලයක් හා සවිබලයක් තිබුනද, මේවා කුඩා හා මධ්‍යම ප්‍රමාණ යුධ නාශක උපක්‍රම වන, ටොර්පිඩෝ, නාවික බෝම්බ, ගුවන් ප්‍රහාර හා ඉලක්කගත මිසයිල වලට පහසුවෙන්ම ගොදුරු වෙයි. මෙම අනතුරු වල ඉහළ යාම නිසා මේවා ක්‍රමයෙන් ගුවන් යානා රැගෙන යන්නන් ලෙස ආදේශනය විය. එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව මඟින් මෙම නෞකා, වෙඩි තැබීම් සහායකයක් ලෙස යොදා ගත්හ. 2006 මාර්තු මාසයේදී අවසාන යුධ නෞකාවද එක්සත් ජනපද නාවික බලගණයෙන් ඉවත් කෙරිණි.
වර්තමානය දක්වා වර්ධනය වී ඇති අයුරු

වර්තමානයේ යුධ නෞකා නිෂ්පාදන කලාවේ යුධ නෞකා අනාවරණය වලක්වන තාක්ෂණ‍නයන් භාවිත වේ. එසේම යුධ නෞකා වල හැඩය නිර්මාණය වන්නේ අවට රේඛා හරස්කඩක් ද හොදින් සුළගට විරුද්ධව ගමන් ගැනීමට හැකිවන අයුරිනි. මෙම නෞකාවල තරණය කිරීමේ හැකියාව රුවල් නැව් වලට සමාන යැයි පවසා තිබේ. ඊට උදාහරණය වන්නේ ප්‍රංශ ලෆැයට් ශ්‍රේණියත් , ඇස්ටර් 15 මිසයිල ප්‍රතිමිසයිල හැකියාව සඳහා සහ ජර්මන් F125 පකිස්තාන් සැශන් පන්තියේ යුධ නෞකාව.

වර්තමානයේ ප්‍රංශ නාවික හමුදාව "යුධ නෞකා" යන පදය යුධ නෞකා මෙන්ම ප්‍රහාරක යුධ නෞකා වලට ද භාවිතා කරයි. මෙහිදී දිග කොඩ් අංක මෙන් කරනු ලබන්නේ, F ශ්‍රේණියේ අංක අන්තර්ජාලය ලෙස යුධ නෞකා ලෙසින් පිලිගත් නැව් වලට ලැබෙන පරිදි සහ D ශ්‍රේණියේ අංක සම්මතයක් ලෙස ප්‍රති ප්‍රහාරක නැව් ලෙස පිළිගත් නෞකාවලට ලැබෙන පරිදිය. මෙය මෙහි එක් ප්‍රතිඵලයක් වන්සේ ළගදී නිපදවුණු සමහර ප්‍රංශ නෞකා පන්ති ලොව විශාලතම යුධ නෞකා ලෙස හඳුන්වනු ලැබීමයි.


තවද ජර්මන් ‍නාවික හමුදාව තුළ යුධ නෞකා ප්‍රහාරක යුධ නෞකා වෙනුවට භාවිතා කරන ලදී. නමුත් ප්‍රමාණයෙන් හා අරමුණෙන් අලුත් ජර්මන් යුධ නෞකා, ප්‍රහ්‍රරය යුධ නෞකා වලට වඩා විශාල විය. ටොන් 6800 කට විස්ථාපනයක් සහිත අනාගතයේ එළි දක්වන F125 S පන්ති යුධ නෞකා ලොව විශාලම යුධ නෞකා පන්තිය වේ. මෙම අයුරින්ම ස්පාඤ්ඤයේ ‍නාවික හමුදාවේද ඊජිස් යුධ නෞකාව ද F - 100 පන්තියේ යුධ නෞකා භාවිතා කරන ලදී.

සමහරෙක් නව පන්තියේ යුධ නෞකා වෙතින් තත්වයෙන් උපරිම ලබාගත්තේ මේ නිර්මාණය කර ඇත්තේ කුඩා නෞකා සමඟ සටන් වැඳීමට මිස සමාන ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව සටන් වදින්නට නොවේ. මීට උදාහරණයක් වන්නේ ඇමරිකානු ලිටොරල් ප්‍රහාර නෞකාව.

ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
කමාන්ඩෝ

thumb|300x300පික්|කමාන්ඩෝ පිරිසක්
කමාන්ඩෝ () පදය තනි පුද්ගලයෙකුට, කනණ්ඩායමකට හෝ කඩාපැන සිදු කරන අක්‍රමන මෙහෙයුම් වලට යොදයි. සමහර අවස්ථාවන්හි "කමාන්ඩෝ" කණ්ඩායමකට මෙවැනි විශේෂ මෙහෙයුම් කිරිමට අවශ්‍ය දක්ෂතා රැසක් ඇති පුද්ගලයින් අඩංගුවේ. මෙහිදි පැර්ෂුට(Parachute) භාවිතය, කදු බැසීම, Fest roping Amphioxus leading (මුහුදේ සිට වෙනත් දේශයකට ඇතුරැව සිමාවක් ලබාගැනීම) ආදි දක්ෂතා අඩංගුවේ.

පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩල රටවල මෙම කමාන්ඩෝකණ්ඩායම් අතර විශේෂ වෙනස්කම් ඇත. සමහරක් කණ්ඩායම් යුධ ටැංකි උපයෝගි කරගෙන ආක්‍රමණ වලට දක්ෂතාවය දක්වන අතර අනෙක් කණ්ඩායම් ත්‍රස්තවාදීන්ට විරැද්ධව සටන් කිරිම, ඔන්තු බැලිම, සතුරාගේ දේපල වලට හානි කිරිම ආදි මෙහෙයුම් වලට යොදා ගනී. සාමාන්‍යයෙන් බෙහෝ රටවල කමාන්ඩෝලෙස හදුන්වන්නේ හමුදා කණ්ඩායමකි.
මූලාශ්‍ර
නාශක නැව්

නාවික පාරිභාෂිකයේ නාශකය යනු වේගවත් සහ උපායශිලී මෙන්ම දිගු පැවැත්මක් සහිත යුධ නැව් වේ. විශාල නාවික බළඇණියන් හෝ හමුදා කණ්ඩායම් ප්‍රවාහනය සහ කුඩා වුවද ප්‍රභල ප්‍රහාරකයන්ගෙන් (ආරම්භයේදී ටෝපීඩෝ බෝට්ටුද, පසුව සබ්මරීන සහ ගුවන්යානා) ඔවුන් ආරක්ෂා කර ගැනීමේ අදහසින් මෙම නැව් නිපදවුණි.

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයට ප්‍රථම, නාශකයන් හදිසි අප්‍රාප්ත නාවික මෙහෙයුම් සඳහා යෝග්‍ය නොවූ අතර කුඩා යාත්‍රවන් විය. බොහෝ විට නාශක යාත්‍රා කිහිපයක්, ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා තවත් යාත්‍රවක් සමඟින් එක්ව ක්‍රියාන්විතයේ යෙදුනහ. යුධ කාලසීමාවෙහි හා ඉන් අනතුරුව තනිව මෙහෙයුමේ යෙදිය හැකි විශාල මෙන්ම වඩා ශක්තිමත් නාශක නැව් තැනුණි. 1950-60 කාලසීමාවන්හි විශාල යුධ නැව් භාවිතයට පැනවුණු වාරණය මීට විශේෂයෙන් හේතු වුණි.

21 වන සියවසේ උදාවත් සමඟම, නාශක නැව් මෙහෙයුම්හි යෙදෙන විශාල නැව් සහ මෙහෙයුම්හි නොයෙදෙන යුධ නැව් ලෙස සාමන්‍ය භාවිතයේ පවතින විශාලතම දියමත සටන්කරුවා විය. එනමුඳු එය රටවල් හතරකට (එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, ප්‍රංශය සහ පේරු ) පමණක් සීමා විය. නවීන නාශක නැව්, 'නියමු මිසයිල නාශකයන්' ලෙසද හදුන්වන අතර දෙවන ලෝක ස්ංග්‍රාමයේ යුධ නැව් හා සසඳන කල්හි බරින් සමන වුවද විශාල වශයෙන් අවි ආයුධ අතින් ඉදිරියෙන් සිටියි. නගර එකවර විනාශ කල හැකි න්‍යශ්ටික මිසයිල රැගෙන යාමේ හැකියාව මෙම නවීන නාශක නැව් සතු වේ.
thumb
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
ප්‍රහාරක ගුවන්යානා සිව්වන පරම්පරාව (1970-1990)

ප්‍රහාරක යානවන්හි අඛණ්ඩව ඉහළ නගින මිල හා F-4 Phantom II යානවන්හි සර්ථකත්වය මත පදනම්ව මෙම අවධිය තුළදී බහුකාර්යය ප්‍රහාරක බොහෝ සෙයින් ප්‍රචලිත වූ අතරම විශේෂිත කාර්යයන් සඳහා නිර්මාණය වූ ගුවන්යානාවන්ටද බහුකාර්යය හැකියාවක් පැවතිණි. (උදා: F-4). MiG-23 සහ Panavia Tornado යන ප්‍රහාරක විවිධ කාර්යයන් සඳහා විශේෂිත වූ ආකාර දැරූ අතර F/A-18 Hornet හා Dassault Mirage 2000 යන යානා සැබෑ බහුකාර්යය යුධයානා විය. මෙය ගොඩබිම් හා ගුවන් ආකාර අතර සිදුකල හැකි සියුම් හුවමාරු වීම මත වර්ධනය වීම සිදුවිය. සංවර්ධනය සඳහා වූ මිල ඉහළ යාමත් සමඟම බහුකාර්යය ගුවන්යානා සංවර්ධනය සඳහා අර්ථිකය යොමු විය.

පෙර යුග වලදී මෙන් නොව, නවීනතම සුපිරි ගුවන්යානා කාර්යශූර ප්‍රහාරක ලෙස නිර්මාණය වූ අතර MiG-23 සහ Panavia Tornado යානවන් සාමාන්‍ය තත්වයෙන් විකරණය වූ ඒවා විය. Fly-by-wire controls සහ relaxed stability යන ආකාර නවීනතම ප්‍රහාරක අතර සුලබ විය. මෙම ගුවන්යාන බොහොමයක් "සිව්වන පරම්පරාවෙ"හි ජෙට් ප්‍රහාරක යානා විය. අනෙක් විශේෂිත වූ විප්ලවය සිදුවූයේ උපාංග ප්‍රමිතිකරණය සහ නඩත්තුකිරීම සඳහා වූ විශ්වසනීයත්වය මතය. ඇතම් මුල් යුගයේ ජෙට් ප්‍රහාරක ගුවන්යානා ගුවන්ගත පැයක කාලයක් සඳහා බිම් සේවකයින්ගේ මිනිස් පැය 50ක කාර්යයක් අවශ්‍ය වූ අතර පසු කාලීන යානා වේගවත් පියාසර කාලයන් හා එක් දිනක එල්ල කරන්නාවූ ප්‍රහාරක සංඛ්‍යාව වැඩි කරලීම සඳහා භාවිතා කලාවූ මිනිස් පැය ගණන අවම කරවීය. ඇතම් නූතන යුධ ගුවන්යානා පැයක ගුවන්ගත කාලයක් සඳහා අවශ්‍ය කරනුයේ මිනිස් පැය 10ක් පමණක් වන අතරම ඇතැම්වා මීටත් වඩා බොහෝසෙයින් කාරයක්ෂම විය.

සැලකිය‍යුතු ගුවන්යානා:

· France

o Dassault Mirage 2000/2000N/2000D

· India

o HAL Tejas

· People's Republic of China

o Shenyang J-11 'Flanker'

· Republic of China (Taiwan)

o AIDC F-CK-1 Ching-kuo

· Soviet Union

o Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'

o Mikoyan MiG-31 'Foxhound'

o Sukhoi Su-27/33 'Flanker'

· United Kingdom / Germany / Italy

o Panavia Tornado

· United States

o Grumman F-14 Tomcat

o McDonnell Douglas F-15 Eagle

o General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon

o McDonnell Douglas F/A-18 Hornet

o Northrop F-20 Tigershark


thumb|

thumb|


ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
හමුදා ඉතිහාසය

trireme]]
මිනිස් ඉතිහාසය තුල "ගැටුම්" යන ගණයට අයත් සිදුවීම් වලින් හමුදාමය ඉතිහාසය නිර්මාණය වී ඇත. මෙම සිදුවීම්, ගෝත්‍ර දෙකක් අතර ඇති වූ කුඩා සටන් වල සිට, සත්‍ය වශයෙන්ම හමුදා අතර ඇති වූ සටන් හා මනුෂ්‍ය සංහතියේ විශාල කොටසකට බලපෑ ලෝක යුද්ධ තෙක් විහිදී ඇත. හමුදා ඉතිහාසඥයින් විසින් හමුදා ඉතිහාසයේ සිදුවීම් වාර්තාගත කරනු ( ලිඛිතව හෝ අන්යුරින් ) ලැබේ.

හමුදා ක්‍රියාකාරකම් අවුරුදු දහස් ගනනක් තිස්සේ පැවතුනු නියත ක්‍රියාකාරකම් වේ. නමුත් එය බිහිවූ නියම දිනය පිළිබඳව විවිධ මතිමතාන්තර පවතී. (Otterbein 2004). එය අප සමඟ සැමවිටම පැවතුනු බව සමහරෙක් විශ්වාස කරති; තවත් සමහරෙක් අපගේ පූර්ව ඓතිහාසික මිනිස් ඉතිහාසය තුළ "ගැටුම්" යන ගණයට අයත් සිදුවීම් වලින් හමුදාමය ඉතිහාසය නිර්මාණය වී ඇත. මෙම සිදුවීම්, ගෝත්‍ර දෙකක් අතර ඇති වූ කුඩා සටන් වල සිට, සත්‍ය වශයෙන්ම හමුදා අතර ඇති වූ සටන් හා මනුෂ්‍ය සංහතියේ විශාල කොටසකට බලපෑ ලෝක යුද්ධ තෙක් විහිදී ඇත. හමුදා ඉතිහාසඥයින් විසින් හමුදා ඉතිහාසයේ සිදුවීම් වාර්තාගත කරනු ( ලිඛිතව හෝ අන්අයුරින් ) ලැබේ.

හමුදා ක්‍රියාකාරකම් අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ පැවතුණු නියත ක්‍රියාකාරකම් වේ. නමුත් එය බිහිවූ නියම දිනය පිළිබඳව විවිධ මතිමතාන්තර පවතී. (Otterbein 2004). එය අප සමඟ සැමවිටම පැවතුණු බව සමහරෙක් විශ්වාස කරති; තවත් සමහරෙක් අපගේ පූර්ව ඓතිහාසික අතීතයේ මේ සම්බන්ධව පවතින සාක්ෂි වල මදිකමක්, අතීතයෙත් වර්තමානයෙත් සාමකාමී, හමුදාමය නොවන සමාජයන්ගේ පැවතීම යන කරුණක් ඉස්මතු කරති. ඉලිනොයිස් සරසවියේ මහාචාර්ය ලොරන්ස් H. කීලි තම "වෝර් බිෆෝර් සිවිලයිසේෂන්" යන කෘතියෙන් දැනට හඳුනාගෙන ඇති සමාජයෙන් 90-95% පමණ ඉඳහිට යුද්ධයන්ට සම්බන්ධව සිටින බවත් ගණනය කර ඇත.

අපගේ වසර 90,000 ක් වූ මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයෙන්, අවසන් වසර 5000 දීම හමුදා මෙහෙයුම් වල ප්‍රධානතම යුධෝපක්‍රම , සැලසුම් සහ අරමුණු නොවෙනස්ව පැවතී ඇත. පරිපූර්ණ උපක්‍රමයක් වන මෙය ක්‍රි.පූ. 216 දී කෙනාල් හි සටනේදී "හැනිබල්" භාවිතා කල අතර මෙය දළ වශයෙන් මීට වසර 2200 කට පමණ පෙර සිදුවූවකි. මෙම උපක්‍රමයට ඛාලිඩ්-ඉබ්න්-අල්-වාලිඩ් විසින් ක්‍රි.ව. 633 දී වලජා සටනේදීත්, කෞපෙන්ස් හි සටනේදී ඩැනියෙල් මෝර්ගන් විසින් වසර 1100 කට පසුවත් සර්ථකව යොදා ගත්හ. රෝමයේ ආරම්භයට සමකාලීනව තම ලේඛන කටයුතු සිදුකල චීන යුධ සෛදාන්තිකයෙකු වූ "සුන් ටියු" විසින්ද විස්තර කර ඇත. හමුදාවන්, ඉතිහාස අධ්‍යනයෙන් අතීත අත්වැරදීම් නැවත සිදුනොකිරීමට වග බලා ගන්නා අතරම, උගත් පාඩම් තම වාසියට හරවා ගත හැකිවන ලෙසත්, එම ආඥාපතීන් හට යුද්ධය අතරතුර සමානාත්මතාවන් දැකගත හැකිවන ලෙසත් හැඩගැසී ඇත. හමුදා ඉතිහාසඥයින් අන්තර්ගත කරන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයන් වන්නේ යුද්ධ, සටන් හා කුඩා සටන්, හමුදා කලාවේ ඉතිහාසය හා එක් එක් හමුදා සේවයන්හි ඉතිහාසයයි.

යුධමය ක්‍රියාමාර්ග වර්ග කිරීමට විවිධ වූ ක්‍රම ඇත. එක් වර්ගීකරණයක් වන්නේ සම්මත හා අසම්මත ලෙස වන අතර, "සම්මත යුධමය ක්‍රියා" වන්නේ නිසිලෙස හැඳින්වූ අවිගත් බලකායන් එකිනෙකා සමඟ සමූහ ඝාතක අවි වලින් තොරව සිදුකරන සාපේක්ෂව නිරවුල් යුද්ධයකි. "අසම්මත" යනු හදිසි පහරදීම්, ගරිල්ලා, කැරලිකාර හා ත්‍රස්තවාදී උපක්‍රම භාවිතයෙන් හෝ න්‍යෂ්ටික, රසායනික හෝ ජීව විද්‍යාත්මක යුධමය ක්‍රියාමාර්ග හෝ "ඕගස්ට් කෙයිම්", ජර්මනියේ විල්හෙල්මයින් හිදී සිදුකලාක් මෙන් යම් හැඟීම් ඇතිවන පරිදි ප්‍රචාරයන් යොදාගනිමින් සිදුකරන යුද්ධයන්ය.

මෙම සියලුම වර්ගයන් සාමන්‍යයෙන් මීට වඩා විශාල වූ වර්ග 2කට අයත්වේ. ඒවා නම් තදබල යුධමය ක්‍රියාමාර්ග හා තදබල නොවන යුධමය ක්‍රියාමාර්ගයි. තදබල යුධමය ක්‍රියාමාර්ග සාමාන්‍යයෙන් විශාල බලකඳවුරු හෝ දේශපාලනික හේතූන් මත සටන් කරන රටවල් අතර ඇතිවේ. තදබල නොවන යුද්ධයන්; කැරලි මර්ධනයේදී ගරිල්ලා යුද්ධ හා විශේෂ භටකණ්ඩ විප්ලවවාදීන්ට එරෙහිව කරන සටන් වලදී ඇතිවේ.
හමුදා විද්‍යාව

හමුදා විද්‍යාව යනු යුද්ධ හා අවිගත් සටන් වලදී හමුවන ක්‍රමවේද, මනෝවිද්‍යාව, පුහුණුව වැනි කරණු වලින් සමන්විත වන ක්ෂේත්‍රයන් හිදී කරන අධ්‍යනයයි. නිවැරදිව භාවිත කලහොත් ඕනෑම සතුරකු සමඟ ඇති වන සටනකදී භාවිත කරන්නාට විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් බවට මෙය පත්වේ. මෙහිදී සතුරා විරුද්ධවාදී හමුදාමය බලවේගයක්ද, ගරිල්ලා හෝ වෙනත් අසම්මත කණ්ඩායමක්ද, හමුදා විද්‍යාව දන්නා හෝ භාවිත කරන කණ්ඩායමක්ද යන්න වැදගත් නොවේ. හමුදා (භෞමික සටන්) විද්‍යාව පහත දැක්වෙන පරිදි ප්‍රධාන කරුණු 6 කින් සමන්විත වේ.
හමුදා සංවිධානය

සම්පූර්ණ හමුදාවට මෙන්ම හමුදා ඒකක පාලනය හා සංවිධානයට අවශ්‍ය ප්‍රශස්ථ ක්‍රමවේදයන් සංවර්ධනය කරයි. මෙයට අමතරව මෙම ක්ෂේත්‍රය මඟින් හමුදා ස්ථානගත කිරීම් හා මෑතකදී ජයගත් ප්‍රදේශ හෝ සතුරන්ගෙන් මුදාගත් ප්‍රදේශ වල හමුදා ආණ්ඩු පත්කිරීමද අධ්‍යනය කරයි.
හමුදා අධ්‍යාපනය හා පුහුණුව

හමුදා භටයන්, නිල නොලත් නිලධාරීන් ( උදා: සාජන්වරු ) පුහුණු කිරීම සම්බන්ධ ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කරයි. මෙය කුඩා හා විශාල ඒකක තනි තනිව හෝ එක්ව, සාමාන්‍ය හා අතිරේක සංවිධාන සඳහා පුහුණු කිරීම දක්වා විහිදේ. විශේෂයෙන්ම නිලධරයන්ට, සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනය හා හමුදාවල බලපවත්නා දේශපාලනය සම්බන්ධව දැනුම ලබා දීමට හමුදා පුහුණුව උපයෝගී වේ.
හමුදා ඉතිහාසය

හමුදා ක්‍රියාකාරකම් අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ ඒකාකාරීව ක්‍රියාත්මක වූ ක්‍රියාවලියකි. මේ සඳහා බලපවත්නා ප්‍රධාන උපායමාර්ග, සැලසුම් හා අවසාන අරමුණු ඉතිහාසය තුළ නොවෙනස්ව පවතී. උදාහරණයක් වශයෙන් "ඩබල් එන්විලොප්මන්ට්" නම් ක්‍රියා මාර්ගය දැක්විය හැක. මෙය ප්‍රධාන හමුදාමය උපායමාර්ගයක් වන අතර මුලින්ම ක්‍රි.පූ. 216 දී "කේනාර්" සටනේදී හැනිබල් විසින් යොදාගත් අතර, ඛලීඩ් ඉබ්න් අල්-වාලිඩ් විසින් "වලජ" සටනේදී ක්‍රි.ව. 633 දී යොදා ගන්නා ලදී. හමුදා ඉතිහාසය අධ්‍යනය මඟින් අතීතයේදී සිදුවූ වැරදි නැවත නොවීමටත්, උගත් පාඩම් තම වාසියට හරවා ගැනීමටත් ඉතිහාසයේ වූ සමානතා සහිත සටන් පිළිබඳව අදහසක් ලබා ගැනීමට තම ආඥාපතීන්ට හැකියාව ලබා දීම මගින් වර්තමාන ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහල නැංවීමට හමුදා ක්‍රියා කරයි. හමුදා ඉතිහාසය තුළ දක්නට ලැබෙන ප්‍රධානතම ක්ෂේත්‍ර වන්නේ යුද්ධ හා සටන් පිළිබඳ ඉතිහාසය, යුධ කලාව සම්බන්ධ ඉතිහාසය හා එක් එක් විශේෂ හමුදා සේවාවේ ඉතිහාසයයි.
හමුදා භූගෝල විද්‍යාව

උස් බිම් අල්ලා ගැනීමට සුළු විරෝධතා ව්‍යාපාරයකට වඩා ඉතා වැඩි දෙයක් මෙයට ඇතුලත් වේ. හමුදාමය භූගෝල විද්‍යාව මඟින් ප්‍රත්‍යක්ෂව පෙනෙන යුද්ධයට අදාල වේදිකාවේ භූගෝලය මෙන්ම දේශපාලනය, ආර්ථික සහ ගැටුම් ඇති වීමට ඉඩකඩ ඇති ප්‍රදේශයන්හි ඇති අනෙකුත් ස්වාභාවික කරුණු වැනි අතිරේක ලක්ෂණද අධ්‍යනය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිදුවූ සෝවියට් යුද්ධය සඳහා ඇෆ්ගනිස්ථානුවන්ගේ සාර්ථක ආක්‍රමණ මෙන්ම ඉස්ලාමීය ජනරජයට පක්ෂ වීම යන කාරණා දෙකම බලපෑවේය.
හමුදා තාක්ෂණය සහ උපකරණ

හමුදා තාක්ෂණය යනු හමුදා බලය වැඩිකිරීමට භාවිතා කල හැකි තාක්ෂණය හා ව්‍යවහාරික භෞතීය විද්‍යාවන් ගැන කෙරෙන අධ්‍යනයන් පමණක් නොවේ. මෙය හමුදා උපකරණ නිපදවීම, ඒවා නිපදවීමට අවශ්‍ය කරන තාක්ෂණය සහ අමුද්‍රව්‍ය අවම කිරීම හා ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි කිරීම වැනි කරුණු ඇතුලත් වේ. උදාහරණයක් ලෙස ආනයනය කරන ලද රබර් හා පෙට්‍රෝලියම් හා ලිහිස්සි තෙල් වලට දක්වන යැපීම අඩුකිරීමට කෘතිම රබර් හා ඉන්ධන නිපදවීමට නාසි ජර්මනිය දැක්වූ උත්සාහය පෙන්වාදිය හැක. හමුදාමය තාක්ෂණය ආවේණික වන්නේ එහි යෙදීම් වලදී පමණක් වන අතර ප්‍රධාන විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික මුදුන්පත්වීම් වලදී එසේ නොවේ. මෙම ආවේණික භාවය නිසාම පරිණාමික හා දුර්ලභ විප්ලවකාරී තාක්ෂණයන් ඒවායේ නියමිත හමුදා ව්‍යවහාරයන්ට භාවිත කිරීමට හමුදාමය තාක්ෂණික අධ්‍යනයන් උත්සුක වේ
ආර්.පී.ජී හෝ රොකට් බෝම්බ

ආර්.පී.ජී හෝ රොකට් බෝම්බ යනු උරහිස මත රඳවා යුධ ටැංකි විනාශ කරන ආයුධයකි. මෙයට නියාමනය නොකරන ලද පුපුරණ ද්‍රව්‍ය අඩංගු රොකට්ටුවක් විදීම ට හැක.ආර්.පී.ජී ‍යනු යන්නෙහි පරිවර්තනයයි. අත් මත රඳවන යුධ ටැංකි නාශක බෝම්බ විදිනය.

බොහෝ නවීන යුධ ටැංකි මෙවැනි රොකට්ටු වලට ඔරොත්තු දෙන ලෙස නිමවා ඇත. එබැවින් යුධ ටැංකියේ දුර්වල ස්ථානයකට නියමිත ලෙස පහර දීමට සිදුවේ. කෙසේ වුවත් ආර්.පී.ජී තවමත් කුඩා යුධ වාහන සඳහා ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට සහ ගොඩනැඟිලි සහ බන්කර සඳහා පහර දීමට ඵලදායී වේ. මේවා තවමත් නවීන යුධ ටැංකි වලට යම් උපායමාර්ගික අවස්ථා වල තර්ජනයක් වේ.ආර්.පී.ජී - 29,වඩා දියුණු වර්ගය,ටැන්ඩම් ආරෝපණ තාපයෙන් ටැංකි වල ඇති ආවරණ‍ය හරහා ගමන් කරයි. මේයට නවීන ටී-90 යුධ ටැංකිය විනාශ කළ හැක.මෙවැනි ආර්.පී.ජී-29 අවියෙන් චැලෙන්ජර් 2 යුධ ටැංකිය ඉරාකයේ අල් අම් රා විනාශ කරන ලදී.


thumb|

ප්‍රවර්ගය:යුධ අවි
යුද්ධයේ සදාචාරය

ඉතිහාසය පුරා යුද්ධය නිසා සදාචාරය පිළිබඳ ප්‍රශ්න කිහිපයක් පැන නැගී ඇත. ආදි කාලීන රාජ්‍යයන් හා වර්තමාන රාජ්‍යයන් කිහිපයක්ද යුද්ධය උත්තම ක්‍රියාවක් ලෙස දුටුවද, අතීතයේ සිට වර්තමානයට පැමිණෙන විට සදාචාරය පිළිබඳ ගැටළු ක්‍රමක්‍රමයෙන් අඩු වී ඇත. වර්තමානයේ යුද්ධය සමහරෙක් දකිනුයේ ඉතා අප්‍රසන්න සදාචාරත්මක ගැටලු ඇහිකරන්නක් ලෙසය. ඒ අතර සමහරුන් යුද්ධය දකිනුයේ රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය ක්‍රියාදාමයක් ලෙසය. සාමවාදීන් විශවාස කරනුයේ යුද්ධය මුලුමනින්ම ඉතා අනාචාර කටයුත්තක් බවත් කිසිම ලෙසක යුද්ධයක් ඇති නොවිය යුතු බවත්ය.

යුද්ධයේ ඍණාත්මක ස්වාභාවය වර්තමන්යේ වැඩි වශයෙන් ප්‍රචලිත වී ඇත. නමුත් හෙනරිච් වොන් ට්‍රේට්ස්ච්ක් (Heinrich von Treitschke)යුද්ධය් දුටුවේ නිර්භීතභාවය, කීර්තිය උපරිම ලෙස අවශ්‍යවන මිනිසාගේ උත්තම ක්‍රියාවක් ලෙසය. ජෝර්ජ් විල්හෙල්ම් ෆ්‍රෙඩ්රිච් හීගෙල් (Georg Wilhelm Friedrich Hegel), යුද්ධය ඉතිහාසය ගොඩනැගීමටත්, සමාජය දියුණුවීමටත් අවශ්‍ය ක්‍රියාදාමයක් ලෙස පෙන්වීය. ෆ්‍රෙඩ්රිච් නීශ්ච් (Friedrich Nietzsche) යුද්ධය දුටුවේ උබෙර්මෙන්ස්ච් (Übermensch) ජාතීන්ට කීර්තිය විදා දැක්වීමට අවස්ථාවක් ලෙසය.
I වන ලෝක යුද්ධය ඇති වූ විට කතෘ තොමස් මැන් (Thomas Mann) දැක්වූයේ "සාමය සිවිල් දූෂණයක් හි ගුණාංගයක් නොවේද? යුද්ධය පරිශෝධනයක්, විමුක්තිදානයක්, ඉමහත් බලාපොරොත්තුවක් නොවේද?" ලෙසය. මෙම අදහස වැළඳගත් ස්පර්ටා හා රෝමය පැරණි ලෝකයේ 1930 දක්වා ඒකාධිපත්‍යයට තුඩු දුන්නේය.

අන්තර්ජාතික නීතීන් යුද්ධය නීත්‍යානුකූලව පිලිගන්නේ අවස්ථා 2කකදී පමණය.

1. යුද්ධය රැකවළ සඳහා ඇතිකරනා අවස්ථාවන්:
එක් රාජ්‍යයකට ආක්‍රමණිකයන් විසින් ප්‍රහාර එල්ල වන විට ආරක්ෂාවීමට යුද වැදීම පිලිගැනේ.

2. එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් අවසරලත් යුද්ධයන්:
එක්සත්ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය එක් සමූහයක් ලෙස එක් රාජ්‍යයකට එරෙහි වන විට මෙය අදාළ වේ. සාමය රදා පැවතීමේ ක්‍රියාදාමවලට මෙය වැදගත් වේ.

අන්තර්ජාතික නීතියේ උපකුලකයක් වන යුද නීතිය, නැතහොත් අන්තර්ජාතික මානවවාදී නීතිය යුද්ධ හැසිරවීම පිළිබඳ රෙගුලාසීන් හඳුනාගෙන තිබේ. ජිනීවා සම්මේලන තුලින්ද අවිආයුද භවිතයත්, යුද සිරකරුවන්ට දක්වන සැලකිල්ල පිළිබඳවත් රෙගුලාසීන් ගොඩනැගී තිබේ. මෙම නීතීන් කඩකරනා අවස්ථා යුද අපරාධ ලෙස හැදිනෙන අතර IIවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ තිබූ නුරෙම්බර්ග් ට්‍රයල්ස් (Nuremberg Trials) වලින් අන්තර්ජාතික සමාජය මෙවැනි අවස්ථා සඳහා අධිකරණ නීතීන ගොඩනගා ඇත.


thumb|