JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ

ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ (30 ਸਤੰਬਰ 1889 - 22 ਜੂਨ 1965) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 'ਦਰਦ' ਤਖੱਲਸ ਹੇਠ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗਤ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ ਦੇ ਉਸਰਈਏ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਉਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ

ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦਰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਦੇ ਘਰ 30 ਸਤੰਬਰ 1890 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਘਘਰੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ
ਪੁੰਛ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਸਨ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਵੱਸ ਗਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ 1907 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਕਾਮੀ ਨਗਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੰਗੀ ਕਲਰਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਜਲਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਚੱਕ ਨੰ. 73J.B. ਵਿਖੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ।

ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸਵੈ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਬਿਖੜੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਰਾਹੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਰਦ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦੇਸਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਉਪਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬੱਚਿਓ ਜਾਗੋ, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1914ਅਤੇ 1916ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬਗੰਜ਼ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁਗਲੀ ਦੇ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਾਮਾਗਾਟਾਮਾਰੂ ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਲਈ 1915 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਨ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਵੀ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ , ਮਾਸਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ, ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੈਨਿਕ ਅਖਬਾਰ, ਅਕਾਲੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਕੱਟੜ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜੇਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। 1924 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਸਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰ ਫੁਲਵਾੜੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਬਣ ਨਿਬੜਿਆ ਸੀ।

ਫੁਲਵਾੜੀ 1930 ਤਕ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1942 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸਰਬ ਹਿੰਦ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਰ ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਐੱਸ ਪੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਫੁਲਵਾੜੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਦਰਦ ਸੁਨੇਹੇ (ਤਿੰਨ ਭਾਗ)
*ਹੋਰ ਅਗੇਰੇ
*ਚੋਣਵੇਂ ਦਰਦ ਸੁਨੇਹੇ
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਧਰਾਂ
*ਕਿਸਾਨ ਦੀਆਂ ਆਹੀਂ
*ਆਸ ਦੀ ਤੰਦ
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ

* ਬ੍ਰਿਜ ਭੂਮੀ ਤੇ ਮਲਾਇਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਦੀ-ਛੋੜ
*ਨਵੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ (ਜੀਵਨੀਆਂ)
* ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀਆਂ
* ਮੇਰੀਆਂ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਾਂ

ਫੁਟਕਲ

*ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
*ਪੰਥ, ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ (ਸਿਧਾਂਤਕ)
*ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਕਹਾਣੀ, (ਇਤਿਹਾਸ)
*ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਕੀ ਹੈ?
*ਫਾਸ਼ਿਜ਼ਮ ਕੀ ਹੈ?,
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1890
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1965
ਇਮਲੀ

ਇਮਲੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ:Tamarind, ਅਰਬੀ: تمر هندي ਤਾਮਰ ਹਿੰਦੀ, "ਭਾਰਤੀ ਖਜੂਰ") ਪੌਦਾ ਕੁਲ ਫੈਬੇਸੀ ਦਾ ਤਪਤਖੰਡੀ ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਫਲ ਲਾਲ ਜਿਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਮਲੀ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਇੱਕ ਡੰਡੀ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਤਰਫ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਟੈਮੇਰਿੰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਮਲੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਫਲੀ-ਨੁਮਾ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਅੰਦਰ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਧਾਤ ਪਾਲਿਸ਼। ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਜੋਸ਼ੀ

ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਜੋਸ਼ੀ (ਹਿੰਦੀ: पूरन चन्द जोशी) (14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1907, ਅਲਮੋੜਾ - 9 ਨਵੰਬਰ 1980, ਦਿੱਲੀ) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਹ 1935 - 47 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਹਨ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ:(ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) K.N. ਸਹਿਗਲ, ਐਸ.ਐਸ. ਜੋਸ਼, H ਲੈਸਟਰ ਹਚਿਸਨ, ਸ਼ੌਕਤ ਉਸਮਾਨੀ, ਐਫ ਬਰੈਡਲੇ, ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਫ਼ਿਲਿਪੁੱਸ ਸਪਰਾਟ, ਅਤੇ ਜੀ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਕਤਾਰ : ਕੇ ਆਰ ਮਿੱਤਰਾ, Gopan Chakravarthy, ਕਿਸ਼ੋਰ ਲਾਲ ਘੋਸ਼, KL ਕਦਮ, D.R. Thengdi, Goura ਸ਼ੰਕਰ, ਸ ਬੈਨਰਜੀ, K.N. Joglekar, ਪੀ ਸੀ ਜੋਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ. ਸਾਹਮਣੀ ਕਤਾਰ : M.G. ਦੇਸਾਈ, G. ਗੋਸਵਾਮੀ, R.S. Nimkar, ਐਸ ਐਸ ਮਿਰਾਜਕਰ, ਐਸ ਏ ਡਾਂਗੇ, ਗੀ ਵੀ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਬਸਕ.]]
ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1907, ਨੂੰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਅਲਮੋੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਮਾਊਂਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰੀਨੰਦਨ ਜੋਸ਼ੀ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ। ਸੰਨ 1928 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਵਿੱਚ ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣ ਗਏ। 1929 ਵਿੱਚ, 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰਠ ਸ਼ਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੋਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਹਨ: ਸ਼ੌਕਤ ਉਸਮਾਨੀ, ਮੁਜੱਫਰ ਅਹਿਮਦ, ਡਾਂਗੇ ਅਤੇ ਜੀ ਵੀ ਘਾਟੇ।
ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ

ਸੋਮਨਾਥ ਲਾਹਿੜੀ (ਉਦੋਂ ਭਾਕਪਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ) ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਦੇ ਬਾਦ ਦੇ ਅੰਤ 1935 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ 1935 ਵਲੋਂ 1947 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1934 ਤੋਂ 1938 ਤੱਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਫਰਵਰੀ 1938 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰਜਮਾਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋਸ਼ੀ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਕਪਾ ਉੱਤੇ 1939 ਵਿੱਚ ਇਹਦੇ ਵਲੋਂ ਅਰੰਭ ਸਮੇਂ ਜੰਗ- ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ਼ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ 1941 ਵਿੱਚ ਨਾਜੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤ, ਭਾਕਪਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਫਾਸੀਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980
ਹੈਤੀ

ਹੈਤੀ ( [ਏਤੀ]; ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰਿਓਲੇ: Ayiti [ਅਯੀਤੀ]), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈਤੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (; [Repiblik Ayiti]), ਇੱਕ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਹਿਸਪੈਨੀਓਲਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਛੋਟੇ, ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਐਂਟੀਲਿਆਈ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਡਾਮਿਨੀਕਾਈ ਗਣਰਾਜ ਹੈ। ਅਯੀਤੀ (ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ) ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਤਾਈਨੋ ਜਾਂ ਅਮੇਰਭਾਰਤੀ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿਖਰਲਾ ਟਿਕਾਣਾ ਪੀਕ ਲਾ ਸੈਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ ੨੬੮੦ ਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ੨੭,੭੫੦ ਵਰਗ ਕਿ ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੋਰਟ-ਓ-ਪ੍ਰੈਂਸ ਹੈ। ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰਿਓਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Cleaning the soul.jpg|ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਕੜ, ਵੂਡੂ ਸਮਾਰੋਹ, ਲਾ ਸੋਵੈਂਸ ਗੋਨਾਈਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਧੋਣਗੇ
File:Rara chez Vivianne Gauthier.jpg|ਰੈਰਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀਈਡੀਵੀਆਈਜੀ (ਕੰਪੈਗਨੀ ਐਟ ਈਕੋਲੇ ਡੀ ਡਾਂਸੇ ਡੀ ਵਿਵੀਅਨ ਗੌਥੀਅਰ) ਵਿਖੇ 2020 ਦੇ ਕਾਰਨੀਵਲ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ
File:Rehearsal of a choreography at CEDVIG for the Haitian carnival 2020.jpg|ਹੈਤੀਨੀ ਕਾਰਨੀਵਲ 2020 ਲਈ ਸੀਈਡੀਵੀਆਈਜੀ ਵਿਖੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ
File:Voodoo ceremony.jpg|ਲੋਕ ਧਰਮ: ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਥ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਆਮ ਵੂਡੂ ਰਸਮ; ਲਾ ਸੋਵੇਨੈਂਸ, ਗੋਨਾਈਵਜ਼.
File:Woman in transe.jpg|ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਵੂਡੂ ਦੀ ਰਸਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ: ਲਾ ਸੋਵੇਨੈਂਸ, ਗੋਨਾਈਵਜ਼
File:Compagnie et Ecole de Dance Vivianne Gauthier ( CEDVIG ).jpg|ਵਿਵੀਅਨ ਗੌਥੀਅਰ ਡਾਂਸ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਸੀਈਡੀਵੀਆਈਡੀ, ਇੱਕ ਹੈਤੀਅਨ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਵਿਵੀਅਨ ਗੌਥੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਹੁਣ ਇਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਐਮਿਕੈਲ ਸਮੂਹ।


ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਵਿਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਕਮਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ:


# ਆਰਤੀਬੋਨੀਤ (ਗੋਨਾਈਵੇ)
# ਮੱਧ (ਐਂਸ਼)
# ਗਰਾਂਡ ਆਂਸ (ਜੇਰੇਮੀ)
# ਨੀਪਸ (ਮੀਰਾਗੋਆਨ)
# ਉੱਤਰੀ (ਹੈਤੀਆਈ ਅੰਤਰੀਪ)
# ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ (ਫ਼ੋਰਟ-ਲਿਬਰਤੇ)
# ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ (ਪੋਰਟ-ਡ-ਪੇ)
# ਪੱਛਮੀ (ਪੋਰਟ-ਓ-ਪ੍ਰੈਂਸ)
# ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ (ਜਾਕਮੈਲ)
# ਦੱਖਣੀ (ਲੇ ਕੇ)

ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਅੱਗੋਂ ੪੧ ਅਰਾਂਡੀਸਮਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ੧੩੩ ਪਰਗਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਗ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਬੁੱਧੂ

ਬੁਧੂ (ਰੂਸੀ: Идиот; ਈਡੀਅਟ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1868 ਅਤੇ 1869 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ। ਈਡੀਅਟ ਨੂੰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਕਥਾਨਕ

26 ਸਾਲਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਲੇਵ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿਚ ਮਿਸ਼ਕਿਨ (ਬੁਧੂ) ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਤਨ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਇਨਸਾਨ ਨਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਫਿਓਨ ਸੇਮਿਓਨੋਵਿਚ ਰੋਗੋਜ਼ਿਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਰੋਗੋਜ਼ਿਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪਤਾ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਨਸਤਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੁਸੀਨਾ ਹੈ। ਰੋਗੋਜ਼ਿਨ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸਤੂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੇਬਦੇਏਵ ਨਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ - ਇੱਕ "ਸਰਵ ਗਿਆਨੀ" ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਯਬਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗੱਪਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਖਾਸਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਰੋਗੋਜ਼ਿਨ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ

*ਲੇਵ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿਚ ਮਿਸ਼ਕਿਨ
*ਨਾਸਤਾਸਿਆ ਫਿਲੀਪੋਵਨਾ ਬਾਰਾਸ਼ਕੋਵਾ
*ਪਾਰਫਿਓਨ ਸੇਮਿਓਨੋਵਿਚ ਰੋਗੋਜਿਨ
* ਜਨਰਲ ਇਵਾਨ ਫਿਓਦਰੋਵਿਚ ਯੇਪਾਨਚਿਨ
* ਅਲੀਜ਼ਵੇਤਾ (ਲੀਜ਼ਾਵੇਤਾ) ਪਰੋਖੋਰਵਨਾ
* ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਇਵਾਨੋਵਨਾ
* ਅਡਲਿਆਡਾ ਇਵਾਨੋਵਨਾ
* ਅਗਲਾਇਆ ਇਵਾਨੋਵਨਾ
* ਜਨਰਲ ਅਰਡਾਲੀਓਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਿਚ ਇਵੋਲਜਿਨ
* ਨੀਨਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੋਵਨਾ
* ਗਵਰੀਲਾ ਅਰਡਾਲੀਓਨੋਵਿਚ (ਗਾਨਿਆ, ਗਾਨੇਚਕਾ, ਗਨਕਾ)
* ਵਾਰਵਰਾ ਅਰਡਾਲੀਓਨੋਵਨਾ
* ਲੁਕੇਨ ਤਿਮੋਫ਼ੀਏਵਿਚ ਲੇਵੇਦੇਵ
* ਵੇਰਾ ਲੁਕਿਆਨੋਵਨਾ
* ਇਪੋਲਿਤ ਤੇਰੇਨਤੀਏਵ
* ਇਵਾਨ ਪੇਤਰੋਵਿਚ ਪਤਿਤੀਸਿਨ
* ਯੇਵਗਨੀ ਪਾਵਲੋਵਿਚ ਰਾਦੋਮਸਕੀ
* ਪ੍ਰਿੰਸ ਸ਼ਚ (ਜਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਸ)
* ਅਫਾਨਾਸੀ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਤੋਤਸਕੀ
* ਫ਼ੇਰਦੀਸ਼ੈਂਕੋ
* ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ, ਰਿਟਾ. ਕੈਲਰ
* ਐਂਟੀਪ ਬੁਰਦੋਵਸਕੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਖੇਤਰਫਲ

ਖੇਤਰਫਲ ਜਾਂ ਰਕਬਾ ਕਿਸੇ ਦੋ-ਪਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਪੱਧਰੀ ਪਰਤ ਆਦਿ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਮੁਟਾਈ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਉਸ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੇਪ ਦੀ ਉਹ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਰ ਲਿੱਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਲ (ਇੱਕ-ਪਸਾਰੀ ਧਾਰਨਾ) ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਆਇਤਨ (ਤ੍ਰੈ-ਪਸਾਰੀ ਧਾਰਨਾ) ਦੀ ਦੋ-ਪਸਾਰੀ ਸਮਾਨਰੂਪ ਵਸਤ ਹੈ।
ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਨਿਯਮਕ ਅਤੇ ਬੇਨਿਯਮ ਬਹੁਭੁਜਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੂਤਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਕੀ
ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ

ਅੰਕਿਤ ਢਾਲ
ਪੈਲੀ
ਅੰਗਪਾਲ
ਅੰਗਪਾਲ
ਮਾਟੋ (ਸਕਾਟਲੈਂਡ)
ਕਲਗੀ
ਹਾਰ
ਲਬਾਦਾ
ਪਤਵਾਰ
ਛੋਟਾ ਮੁਕਟ
ਡੱਬਾ
ਵਰਗ
ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਚਿੰਨ੍ਹ
ਸਧਾਰਨ
ਅਮਾਨਤਾਂ
ਮਾਟੋ

ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅੰਸ਼

ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ ਜਾਂ ਮਾਟੋ (ਪ੍ਰਣ ਜਾਂ ਵਾਕ ਲਈ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਬਦ) ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਰਸਮੀ ਸੰਖੇਪਕਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਾਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ਼ੈਰਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਨਾਅਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ

ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ ਜਾਂ ਮਾਟੋ ਉਹ ਵਾਕ, ਵਾਕਾਂਸ਼, ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਲੇਖ, ਪਾਠ, ਨਾਵਲ ਆਦਿ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਅਗਾਊਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਰਾਬਰਟ ਲੂਈਸ ਸਟੀਵਨਸਨ ਦੀ ਰਚਨਾ Travels with a Donkey in the Cévennes (ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼ ਵਿਦ ਅ ਡੰਕੀ ਇਨ ਦ ਸੇਵੈਨ) ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ

ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਲੋਕ ਟੋਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਮਿਲ ਸਮੁਦਾਏ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਮਿਲ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ।ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.9% ਹੈ (ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ), ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ 15%, [ਨੋਟ 2] ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ 6%, [14] ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 7% ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 5% ਹੈ।ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਤਾਮਿਲਾਂ ਨੂੰ 1911 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਨਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਮੂਰ ਸਮੁਦਾਏ ਤਮਿਲ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਖ ਵੀ ਤਾਮਿਲ ਸਨ ਜੋ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਮੋਰਸ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹੀ 'ਮੂਰ' ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਜੋ ਅੱਜ ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਤਾਮਿਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜਾਂ ਚੈਰਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਨ, ਚੋਲਾਸ, ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਪੱਲਵਸ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਬਦਬੇ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।ਜਾਫਨਾ ਕਿੰਗਡਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਤਾਮਿਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸਦਾ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੋਮਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੋਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਵਪਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਦੂਤਘਰਾਂ ਸਿੱਧੇ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਗਸਟਸ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਚੋਲਾ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਨ।ਚੋਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ੍ਰੀਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਮਲੇਈ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਕੇਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਤਮਿਲ ਗਿਲਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਯੈਵੋਲ ਅਤੇ ਮਨੀਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਪੱਲਵਾ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਤਾਮਿਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਗਰੰਥਾ ਅਤੇ ਪੱਲਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ, ਨੇ ਕਈ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲਿਪੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਖਮੇਰ, [ [ਜਾਵਨੀਜ਼ ਸਕ੍ਰਿਪਟ | ਜਾਵਨੀਜ਼]] ਕਾਵੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਬੇਬਾਯਿਨ ਅਤੇ ਥਾਈ ਸਨ।

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕੱਲੇ ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਹ 88% ਹਿੰਦੂ, 6% ਈਸਾਈ ਅਤੇ 5.5% ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਲੋਕ
ਉੱਤਰ

ਉੱਤਰ (North) ਇੱਕ ਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਭੂਗੋਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਸੂਚਕ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਦੇ ਉਲਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਮਕੋਣੀ ਖੜ੍ਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਰਿਵਾਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਉਤਲਾ ਪਾਸਾ ਉੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੰਪਾਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸੂਈ ਦੀ ਸੇਧ 0° ਜਾਂ 360° ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲਭੂਤ ਦਿਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
* ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ (ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ) ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਨਕਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਲੀਆਂ ਕੋਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣ ਸਮੇਂ, ਗੇੜ-ਧੁਰੀ ਦੀ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖਣ ਵੇਲੇ ਘੜੀ ਦੇ ਉਲਟ ਰੁਖ਼ ਵੱਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ

da:Kompasretning#Nord
ਦੱਖਣ

thumb|250px|right|ਕੰਪਾਸ ਫੁੱਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਠੀਕ ਥੱਲੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੱਖਣ ਇੱਕ ਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਭੂਗੋਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾਸੂਚਕ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੇ ਉਲਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਮਕੋਣੀ ਖੜ੍ਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਵਾਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਸਾ ਉੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੰਪਾਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸੂਈ ਦੀ ਸੇਧ 180° ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ

ਅਸਲੀ ਦੱਖਣ ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰੁਵ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਚੁੰਬਕੀ ਦੱਖਣ, ਦੱਖਣੀ ਚੁੰਬਕੀ ਧਰੁਵ ਵੱਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਗੋਲਕ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੇਖਾਗਣਿਤ
ਬੋਰਿਸ ਪਾਸਤਰਨਾਕ

ਬੋਰਿਸ ਲੀਓਨਿਦੋਵਿੱਚ ਪਾਸਤਰਨਾਕ (ਰੂਸੀ: Борис Леонидович Пастернак; [bɐˈrʲis lʲeɐˈnʲidəvʲɪt͡ɕ pəstʲɪrˈnak]; 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 1890 – 30 ਮਈ 1960) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਮੁਲਕ ਰੂਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾਂਜਲੀ ਮਾਈ ਸਿਸਟਰ, ਲਾਈਫ਼ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: My Sister, Life) ਰੂਸੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਸਟੇਜੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਵੀ ਰੂਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਡਾਕਟਰ ਜਿਵਾਗੋ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ 1905 ਦੇ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1960
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯਹੂਦੀ ਲੇਖਕ
ਫ਼ਿਜੀ

ਫ਼ਿਜੀ (ਫ਼ਿਜੀਆਈ: Viti; ਫ਼ਿਜੀਆਈ ਹਿੰਦੀ: फ़िजी), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਜੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (ਫ਼ਿਜੀਆਈ: Matanitu ko Viti; ਫ਼ਿਜੀਆਈ ਹਿੰਦੀ: फ़िजी गणराज्य ਫ਼ਿਜੀ ਗਣਰਾਜਯਾ), ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮੈਲਾਨੇਸ਼ੀਆ 'ਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1,100 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ (2,000 ਕਿ.ਮੀ.) ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਨੁਆਟੂ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਕਰਮਾਡੈਕ ਟਾਪੂ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਟੋਂਗਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮੋਆ, ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਵਾਲਿਸ ਅਤੇ ਫ਼ੁਟੂਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਵਾਲੂ, ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਵਿਭਾਗ

ਫ਼ਿਜੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
*ਮੱਧਵਰਤੀ
*ਪੂਰਬੀ
*ਉੱਤਰੀ
*ਪੱਛਮੀ

ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਅੱਗੋਂ 14 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ:
*ਬਾ
*ਬੁਆ
*ਕਾਕਾਊਡ੍ਰੋਵ
*ਕਾਡਾਵੂ
*ਲਾਊ
*ਲੋਮਾਈਵਿਤੀ
*ਮਕੂਆਤਾ
*ਨਦਰੋਗ-ਨਵੋਸ
*ਨੈਤਸਿਰੀ
*ਨਮੋਸੀ
*ਰਾ
*ਰੇਵਾ
*ਸੇਰੂਆ
*ਤੈਲੇਵੂ

ਕਾਕੋਬੂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ਿਜੀ ਨੂੰ 3 ਰਾਜ-ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਵਿਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਫੇਰ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਫ਼ਿਜੀਆਈਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*ਬੁਰੇਬਸਗਾ ਰਾਜ-ਸੰਘ
*ਕੁਬੂਨਾ ਰਾਜ-ਸੰਘ
*ਤੋਵਾਤਾ ਰਾਜ-ਸੰਘ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਲਿਬਨਾਨ

ਲਿਬਨਾਨ (), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਿਬਨਾਨੀ ਗਣਰਾਜ ( ਅਲ-ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ-ਲਿਬਨਾਨੀਆ), ਪੂਰਬੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ 'ਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਿਬਨਾਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲਕ ਸਥਿਤੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਬੇਟ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅੰਤਰ-ਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੁਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਲਿਬਨਾਨ ਨੂੰ ਛੇ ਸੂਬਿਆਂ (ਮੋਹਾਫ਼ਜ਼ਾਤ, ;ਇੱਕ-ਵਚਨ ਮੋਹਾਫ਼ਜ਼ਾ, ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੋਂ 25 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਅਕਦਿਆ—singular: ਕਦਾ) 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

{{Image label begin|image={}link=|width={}|float={}}}
{{Image label|x=0.48|y=0.10|scale={}|text=ਉੱਤਰ}}
{{Image label small|x=0.69|y=0.14|scale={}|text=ਅੱਕਰ}}
{{Image label small|x=0.608|y=0.243|scale={}|text=ਮਿਨੀਆ-ਦੱਨੀਆ}}
{{Image label small|x=0.535|y=0.295|scale={}|text=ਜ਼ਘਰਤਾ}}
{{Image label small|x=0.46|y=0.315|scale={}|text=ਕੂਰਾ}}
{{Image label small|x=0.44|y=0.175|scale={}|text=ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ}}
{{Image label small|x=0.57|y=0.357|scale={}|text=ਬਸ਼ੱਰੀ}}
{{Image label small|x=0.46|y=0.37|scale={}|text=ਬਤਰੂਨ}}
{{Image label|x=0.195|y=0.42|scale={}|text=ਮਾਊਂਟਲਿਬਨਾਨ}}
{{Image label small|x=0.472|y=0.445|scale={}|text=ਜਬੇਲ}}
{{Image label small|x=0.425|y=0.525|scale={}|text=ਕੇਸਰਵਨ}}
{{Image label small|x=0.4|y=0.595|scale={}|text=ਮਤਨ}}
{{Image label|x=0.155|y=0.57|scale={}|text=ਬੈਰੂਤ}}
{{Image label|x=0.297|y=0.59|scale={}|text=ਬੈਰੂਤ|♦}}
{{Image label small|x=0.387|y=0.646|scale={}|text=ਬਾਬਦਾ}}
{{Image label small|x=0.33|y=0.695|scale={}|text=ਅੱਲੇ}}
{{Image label small|x=0.29|y=0.79|scale={}|text=ਸ਼ੂਫ਼}}
{{Image label|x=0.01|y=0.92|scale={}|text=ਦੱਖਣ}}
{{Image label small|x=0.267|y=0.87|scale={}|text=ਜਜ਼ੀਨ}}
{{Image label small|x=0.151|y=0.947|scale={}|text=ਸਿਦੌਨ}}
{{Image label small|x=0.117|y=1.103|scale={}|text=ਤਾਇਰ}}
{{Image label|x=0.88|y=0.57|scale={}|text=ਬੱਕਾ}}
{{Image label small|x=0.78|y=0.26|scale={}|text=ਹਰਮਲ}}
{{Image label small|x=0.7|y=0.49|scale={}|text=ਬਾਲਬੇਕ}}
{{Image label small|x=0.53|y=0.67|scale={}|text=ਜ਼ਾਹਲੇ}}
{{Image label small|x=0.433|y=0.782|scale={}|text=ਪੱਛਮੀਬੱਕਾ}}
{{Image label small|x=0.445|y=0.89|scale={}|text=ਰਸ਼ਾਇਆ}}
{{Image label|x=0.38|y=1.12|scale={}|text=ਨਬਤੀਆ}}
{{Image label small|x=0.375|y=1.0|scale={}|text=ਹਸਬਾਇਆ}}
{{Image label small|x=0.203|y=1.01|scale={}|text=ਨਬਤੀਆ}}
{{Image label small|x=0.26|y=1.09|scale={}|text=ਮਰਜੇਯੂੰ}}
{{Image label small|x=0.198|y=1.15|scale={}|text=ਬਿੰਤਜਬੇਲ}}


* ਬੈਰੂਤ ਸੂਬਾ
** ਬੈਰੂਤ ਸੂਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਰੂਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ।
* ਨਬਤੀਆ ਸੂਬਾ (ਜਬਲ ਅਮਲ)
** ਬਿੰਤ ਜਬੇਲ
** ਹਸਬਾਇਆ
** ਮਰਜੇਯੂੰ
** ਨਬਤੀਆ
* ਬੱਕਾ ਸੂਬਾ
** ਬਾਲਬੇਕ
** ਹਰਮਲ
** ਰਸ਼ਾਇਆ
** ਪੱਛਮੀ ਬੱਕਾ (ਅਲ-ਬੱਕਾ ਅਲ-ਘਰਬੀ)
** ਜ਼ਾਹਲੇ
* ਉੱਤਰੀ ਸੂਬਾ (ਅਲ-ਸ਼ਮਲ)
** ਅੱਕਰ
** ਬਤਰੂਨ
** ਬਸ਼ੱਰੀ
** ਕੂਰਾ
** ਮਿਨੀਆ-ਦੱਨੀਆ
** ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ
** ਜ਼ਘਰਤਾ
* ਮਾਊਂਟ ਲਿਬਨਾਨ ਸੂਬਾ (ਜਬਲ ਲਬਨਨ)
** ਅੱਲੇ
** ਬਾਬਦਾ
** ਬਿਬਲੋਸ (ਜਬੇਲ)
** ਸ਼ੂਫ਼
** ਕੇਸਰਵਨ
** ਮਤਨ
* ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਾ (ਅਲ-ਜਨੂਬ)
** ਜ਼ਜ਼ੀਨ
** ਸਿਦੌਨ (ਸੈਦ)
** ਤਾਇਰ (ਸੂਰ)
ਹਵਾਲੇ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼
ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)

ਪਿੰਜਰ ਨਾਵਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1950 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਔਰਤ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦਿਕ ਹਾਲਤ ਦਾ ਪੁਰੋ ਪਾਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਣ ਹੈ। ਪਿੰਜਰ ਨਾਵਲ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕੁੜੀ, ਪੂਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀ ਰਸ਼ੀਦ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਗ਼ਵਾ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁਝ ਵਕਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਪਾਕ ਕੁੜੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਰਸ਼ੀਦੇ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਸਮੇਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕੋਲ ਰੋਕ ਬਚਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੁੱਕੀ ਗਈ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਲੱਭਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰੋ ਨੂੰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੁਰੋ ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਸ਼ੀਦੇ ਦੇ ਹੀ ਲੜ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਅੰਤ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦਾ ਟਰੱਕ ਧੂੜ ਉਡਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਤਰਜਮਾ ਡੈਨਿਸ ਮਾਰਟ੍ਰਿੰਗ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ

ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:
* ਪੂਰੋ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਹਮੀਦਾ)
* ਰਸ਼ੀਦ ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ
* ਰਾਮ ਚੰਦ
* ਲਾਜੋ
* ਤ੍ਰਿਲੋਕ
* ਰੱਜੋ
* ਤਾਰਾ (ਪੂਰੋ ਦੀ ਮਾਤਾ)
* ਮੋਹਨ ਲਾਲ (ਪੂਰੋ ਦਾ ਪਿਤਾ)
* ਸ਼ਿਆਮ ਲਾਲ (ਰਾਮ ਚੰਦ ਦਾ ਪਿਤਾ)
* ਪਗਲੀ
* ਜਾਵੇਦ ( ਪੂਰੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ )
ਕਹਾਣੀ ਅਪਣਾਈ

right|200px|ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਪਿੰਜਰ

ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ 2003 ਦੀ ਇੱਕ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੌਂਡਕਰ, ਮਨੋਜ ਬਾਜਪਾਈ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ

ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ (3 ਮਾਰਚ 1955 – 25 ਅਕਤੂਬਰ 2012) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸ-ਰਸ ਕਲਾਕਾਰ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ, ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਉੱਘੇ ਅਦਾਕਾਰ, ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲ਼ੇ ਉਲਟਾ-ਪੁਲਟਾ ਸ਼ੋ ਰਾਹੀਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਸਨ। ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਚੋਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਜਰਬਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਾਬਲੀਅਤ ਸਦਕਾ ਉਹ ਉਲਟਾ-ਪੁਲਟਾ ਸ਼ੋ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਰੋਚਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ ਸਨ। 90ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜੀਵਾਰ ਫਲੌਪ ਸ਼ੋ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਹਾਸ-ਰਸ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।

25 ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 3 ਵਜੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1955
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਹਾਂਡੂਰਾਸ

ਹਾਂਡਰਸ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨੀ ਹਾਂਡਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਾਂਡਰਸ (ਵਰਤਮਾਨ ਬੇਲੀਜ਼) ਤੋਂ ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੁਆਤੇਮਾਲਾ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਏਲ ਸਾਲਵਾਡੋਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫ਼ਾਨਸੇਕਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂਡਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ (ਜੋ ਕਿ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਹੈ) ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਂਡਰਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਤਕਰੀਬਨ ੧੧੨,੪੯੨ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ੮੦ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਪੱਛਮੀ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਜੋਨ ਦੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਣਿਜਾਂ, ਕਾਫ਼ੀ, ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਫਲਾਂ, ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ

thumb|ਹਾਂਡਰਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗ
ਹਾਂਡਰਸ ਨੂੰ ੧੮ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੇਗੂਸੀਗਾਲਪਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੋਰਾਸਾਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੱਧਵਰਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

# ਆਤਲਾਂਤੀਦਾ
# ਚੋਲੂਤੇਕਾ
# ਕੋਲੋਨ
# ਕੋਮਾਯਾਗੁਆ
# ਕੋਪਾਨ
# ਕੋਰਤੇਸ
# ਏਲ ਪਾਰਾਈਸੋ
# ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੋਰਾਸਾਨ
# ਗਰਾਸੀਆਸ ਆ ਡਿਓਸ
# ਇੰਤੀਬੂਕਾ
# ਇਸਲਾਸ ਡੇ ਲਾ ਬਾਈਆ
# ਲਾ ਪਾਸ
# ਲੇਂਪੀਰਾ
# ਓਕੋਤੇਪੇਕੇ
# ਓਲਾਂਚੋ
# ਸਾਂਤਾ ਬਾਰਵਾਰਾ
# ਬਾਯੇ
# ਯੋਰੋ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼