JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
रासायनिक सूत्र

रासायनिक सूत्र (chemical formula) या अणुसूत्र (molecular formula) कुनै रासायनिक यौगिक को यस प्रकार निरूपित गरिन्छ जसबाट थाहा हुन्छ कि त्यो यौगिक कुन-कुन तत्वहरु को कति-कति परमाणुहरु द्धारा मिलेर बनेको छ ।

उदाहरणको लागि मिथेन को सूत्र CH४ हो जसले इंगित गर्छ कि मिथेन को अणु कार्बन एवं हाइड्रोजन को परमाणुहरूसँग मिलएर बनएको छ तथा मिथेनको एक अणु मा कार्बनको एक परमाणु तथा हाइड्रोजन का चार परमाणु हुन्छन्। तर यस सूत्रले यो थाहा हुँदैन कि कार्बनको एक परमाणु तथा हाइड्रोजन का यि चार परमाणु कुन प्रकारले र कसरि व्यवस्थित छन्। अर्थात यिनीहरु एक नै समतलमा छन् कि त्रिबिममा हुन्; यिनिहरु बिचमा भएका बन्धनहरु को बीचमा कति कोण छ; बन्धनहरु को लम्बाई कति छ? आदि को अणुसूत्रले कुनै पनि कुराको ज्ञान हुदैन।
यिनलाई पनि हेर्नुहोस

* संरचना सूत्र
* प्रयोगाधारित सूत्र या आनुभविक सूत्र (emperical formula)
* रासायनिक समीकरण
* रासायनिक प्रतीक (chemical symbols)
* चुनपानी
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:रासायनिक सूत्र
श्रेणी:निरूपण
थ्याङ्कसगिभिङ् डे

थ्याङ्कसगिभिङ् डे इसाईहरूको एउटा प्रमुख चाड हो ।

यो अमेरिका र क्यानडामा मनाइन्छ । अमेरिकामा यो नोभेम्बरको चौथो बिहिबार र क्यानडामा दोस्रो सोमबार पर्छ । त्यसदिन सबै सरकारी कार्यालयहरु बिदा हुन्छन् । धेरैजसो कामदारले बिदा पाउँछन् ।
पृष्ठभूमी

यो दिवस फसल (बाली) फलेको खुसीयालीमा मनाइने हो। यो भगवानलाई धन्यवाद दिन मनाउने थालिएको चाड हो ।

अमेरिकामा थ्याङ्कसगिभिङ् डेको भोलिपल्ट शुक्रबार पर्छ । उक्त शुक्रबारलाई ब्ल्याक फ्राइडे भनिन्छ। उक्त दिन धेरै पसलहरूले सामान निकै सस्तोमा बेच्छन् । यो अमेरिकामा सबैभन्दा बिक्रि हुने दिन हो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पर्व
श्रेणी:इसाई धर्म
हलोविन

हलोविन वा ह्यालविन (अल ह्यालज् इभिनिङको छोटकरी) विश्वका धेरै देशहरूमा प्रत्येक वर्ष अक्टोबर ३१ मा मनाइने पर्व हो। हलोविन इसाईहरूको चाड हो। हलोविन अक्टोबर महिनाको अन्तिम दिन मनाइन्छ। यो चाड इसाई धर्ममा प्रचलित छ। गर्मीको बिदाई गर्न यो चाड मनाइन्छ। यो चाड पश्चिमा देशहरूः संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा, स्कटल्यान्ड, आयरल्यान्ड, संयुक्त अधिराज्य, जर्मनी जस्ता देशमा बढी मात्रामा मनाइन्छ। यीबाहेक अरु देशमा पनि मनाइन्छ । यो चाड मनाउने देशको संख्या बढ्दो छ।
आइरिस् (आयरल्यान्डका बासिन्दा) र स्कटिस् (स्कटल्यान्डका बासिन्दा)ले यो चाड उत्तर अमेरिका ल्याएका हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
फ्री जाति

नेपालको एक आदिवासी समुदाय हो।
फ्री जातिहरू मकवानपुर जिल्लाको फापरबारी, बेतिनी, ललितपुर जिल्लाको गोदावरी, चापागाउँ, लेले र काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको धर्तिछाप, खनालथोक तथा सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको केही स्थानमा न्यून संख्यामा बसोबास गर्दछन् ।
उपत्यकाको विभाजनअघि भक्तपुरका राजाका दरबारमा भान्छेका रूपमा काम गर्ने यो जातिलाई रातमा फिरी/फेरी लगाएर हिँड्ने भनी चिनिन्छ । आफूलाई क्षेत्री भन्न रुचाउने भए पनि यिनीहरूलाई नेपाल सरकारद्वारा सूचिकृत ५९ वटा आदिवासी/जनजातिको सूचीमा सूचिकृत गरिएको छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:जाति
वालुङ जाति

ताप्लेजुङ जिल्लामा तमोर नदीको उदगम भाग सिरानमा रहेको शेर्पा समुदायललाई र ओलाङचुङगोला वालुङ जातिको गढ मानिन्छ। पाँचओटा मुख्य वस्तीहरू ओलाङचुङगोला, यान्मा, घुन्सा, लेलेप आसपासका बस्ति हरू,याम्फुदिन र अन्य छ-सात स-साना वस्तीहरू मिलेर बनेको ओलाङचुङगोला क्षेत्रलाई स्थानीय भाषामा वालुङ पनि भनिन्छ। यी समुदायहरू 7 औं सताब्दीदेखि यस्वारपरा बसोबास गर्ने एक रैथाने शेर्पा जाती हो .. केही ले शेर्पा अलग भने पनि यी समुदाय शेर्पा समुदाय भित्र पर्ने समुह हो ... नेपाल मा वालुङलाई छुट्टै जाती नाम रआखे ता पनि यी समुदाय शेर्पा/भोटे समुदाय भित्र पर्ने जाती हो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू
सहनाई

पञ्चै बाजाको मुख्य भुमिकामा रहेको सहनाई एक प्रकारको विशेष बाजा हो। यसलाई सनही, सनै, सनई, सहनाई वा सनाई पनि भनिएको पाइन्छ । मुरलीमा झैँ हरका आठवटा प्वालहरूमा औँला चाल्दै फुक्दै बजाइने यो बाजा निकै परिश्रमी लोक कलाकारहरूले मात्र बजाउन सक्छन्। विशेष गरी सिल्वर र पित्तलबाट निर्मित सनईले आठवटा प्वालको भाखा निर्माणबाट छत्तीस राग रागीनीयुक्त धूनहरू प्रस्फुटन गर्दछ।

सहनाई अर्थात् सनई नौमती बाजाको प्रमुख आकर्षण हो, जो जोडीमा हुन्छ र एकै बनावटमा हुन्छ। एउटा सनई औँला चाल्दै बजाउँदा अर्काले फुकेर सूर मात्र दिइरहन्छ । त्यसैले सूर दिने सनईलाई भाले सनई र औँला चाल्दै भाखा हालेर बजाइने सनईलाई पोथी सनई पनि भनिन्छ। ताडको पातबाट बनाएको नलले यसलाई बजाउन सहयोग गर्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* नौमती बाजा
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*केही सांस्कृतिक चिन्हारी


श्रेणी:बाजा
श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
श्रेणी:बाजाहरू
श्रेणी:लोकसंस्कृति
अग्रवाल

अग्रवाल वा अगरवाल भारत र दक्षिण एसियामा ठूलो र प्रभावशाली समुदाय मध्ये एक हो। मुलत: उत्तर तथा पश्चिम भारतमा व्यापारी समुदाय भएपनि हालका दिनमा अग्रवालहरूले विभिन्न पेशा अङ्गालेका छन्। यो समुदायका व्यक्तिहरू प्राय: सफल उद्यमी हुने गरेका छन् र यिनीहरूको भारत, नेपाल र अन्य राष्ट्रको आर्थिक विकासमा ठूलो योगदान रहेको छ।

विभिन्न ग्रन्थ र किंवदन्तीहरू पहिल्याउँदै जाँदा अग्रवालहरूको उत्पति सूर्यवंशी क्षत्रिय राजा अग्रसेनबाट भएको पाइन्छ। महाराजा अग्रसेनले आफ्ना प्रजाको हितमा वानिक धर्म अङ्गालेका थिए। अग्रवालको शाब्दिक अर्थ अग्रोहाबासी हो। अग्रोहा भारतको हरियाणा प्रदेशको हिसार नजिकै पर्ने शहर हो जुन एक किव्दन्ती अनुसार महाराजा अग्रसेनले बसाएका थिए। मुख्यत: अग्रवालहरू हिन्दू धर्मको वैष्णव पन्थका अनुयायी भएपनि १४% जतिले जैन धर्म अनुसरण गरेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:थरहरू
निरुपमा राव

निरूपमा मेनन राव (जन्म ६ डिसेम्बर १९५०) भारतीय विदेश सेवाकी एक सेवानिवृत्त अधिकारी हुन्, जसले ३१ जुलाई २००९ देखि ३१ जुलाई २०११ सम्म विदेश मन्त्रालयमा भारतीय विदेश सचिवको रूपमा कार्य गरी सकेकी छन्। उनी भारतीय विदेश सेवाको यस सर्वोच्च पदमा पुग्ने चोकिला अय्यर पछिकी दोस्री महिला हुन्। उनी १ अगस्त २०११ देखि ५ नोभेम्बर २०१३ सम्म संयुक्त राज्य अमेरिकामा भारतकी राजदूत रही सकेकी छन्।

आफ्नो जीवनकालमा उनले कैयौँ पदहरूमा रहेर काम गरिसकेकी छन्, जसमा - वासिङ्गटनमा प्रेस मामला मन्त्री, मास्कोमा मिशनकी उप-प्रमुख, विदेश मन्त्रालयमा संयुक्त सचिव (पूर्व एसिया), (बाहिरी प्रचार) जसमा उनलाई विदेश मन्त्रालयकी पहिलो महिला प्रवक्ता बनाइयो, कार्मिक प्रमुख, पेरू र चीनकी राजदूत र श्रीलङ्काकी उच्चायुक्त।
प्रारंभिक जीवन

निरूपमा रावको जन्म मलप्पुरम, केरलामा मीमपाट थरवाड़मा भएको थियो। उनका बुवा सेनामा थिए। उनले आफ्नो पढाइ बेगलोर, पुणे, लखनऊ, कून्नूर जस्ता विभिन्न सहरहरूबाट गरिन्। उनले बेङ्गलोरको माउण्ट कारमेल कलेजबाट सन् १९७० मा बीए (अङ्ग्रेजी) अनर्सबाट गरेकि थिइन्; त्यतिबेला यो कलेज मैसूर विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध थियो। पछि उनले महाराष्ट्रमा त्यो बेला मराठवाडा विश्वविद्यालयबाट चिनिने विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी साहित्यमा परास्नातक डिग्री प्राप्त गरिन्। उनले सन् १९७३ मा अखिल भारतीय नागरिक सेवा परीक्षामा सर्वोच्च स्थान प्राप्त गरिन र भारतीय विदेश सेवासँग जोडिइन।
सेवा र कार्यकाल

निरूपमा रावले भारतीय विदेश सेवाको सन् १९७३ को ब्याचमा सर्वोच्च स्थान प्राप्त गरेकी थिइन्। भारतमा आफ्नो प्रशिक्षण पुरा गरे पछि उनले सन् १९७० को दशकको मध्यमा भियना (अस्ट्रिया)को भारतीय दूतावासमा काम गरिन्। उनले सन् १९८१‍-१९८३ सम्म श्रीलंकाको भारतीय उच्चायोगमा पहिलो सचिवको रूपमा काम गरिन्। विदेश मन्त्रालयमा आफ्नो शुरुवाति वर्षहरूमा उनले भारत-चीन सम्बन्धमा विशेषज्ञता हासिल गरिन् साथै प्रधानमन्त्री राजीव गान्धीद्वारा डिसेम्बर १९८८ मा बेइजिङको ऐतिहासिक यात्राको बेला उनी शिष्टमण्डलकी सदस्य समेत रहिसकेकी छन्।

राव सन् १९९२-९३ मा हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा अन्तरराष्ट्रीय मामलालो वेदरहेड केन्द्रमा एक सहयोगी (फेलो) थिइन्, जहाँ उनले एसिया-प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा सम्बन्धी विशेषज्ञता हासिल गरिन्।

उनले वाशिङ्टन र मस्कोको भारतीय दूतावासमा क्रमशः मन्त्री र मिशन उप-प्रमुखको रूपमा कार्य गरिन्। उनीलाई पहिलो पटक राजदूतको रूपमा सन् १९९५-१९९८ को बीचमा पेरू र बोलिभियाको संयुक्त जिम्मेवारी दिइएको थियो। सन् २००१ मा उनी विदेश मन्त्रालयको पहिलो महिला प्रवक्ता बनिन्। सन् २००४ उनीलाई भारतको उच्चायुक्तको रूपमा श्रीलङ्कामा नियुक्त गरिएको थियो। सन् २००६ मा उनी चीनमा भारतको पहिलो महिला राजदूत बनिन्। १ अगस्त २००९ मा उनी शिवशङ्कर मेननको ठाउँमा भारतकी विदेश सचिव बनिन्।

२१ डिसेम्बर २०१० को भारत सरकारले भारतको विदेश सचिवको रूपमा निरूपमा रावको कार्यकाल ३१ जुलाई २००१ सम्म बढाएको थियो।
लेखन

उनले 'रेन राइजिङ' नामक एक कविता सङ्ग्रह लेखेकी छन्। उनका कविताहरूलाई चीनियाँ र रूसी भाषामा अनुवाद गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* प्रोफाइल विदेश मंत्री (भारत) वेबसाइट
* निरूपमा रावले विदेश सचिवको रूपमा पदभार ग्रहण गरिन् (अङ्ग्रेजीमा)


श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सन् १९५० मा जन्मेका मानिसहरू
श्रेणी:केरलका मानिस
श्रेणी:महिला राजनीनिज्ञ
श्रेणी:चीनमा भारतका राजदूत
श्रेणी:भारतका विदेश सचिव
श्रेणी:भारतीय हिन्दू
श्रेणी:श्रीलंकामा भारतका उच्चायुक्त
श्रेणी:महिला राजदूत
ह्यातुङ झरना

ह्यातुङ झरना तेह्रथुम जिल्लामा रहेको पर्यटकीय स्थल हो । एसियाकै अग्लो भनिएको झरनाको उचाई ३६५ मिटर रहेको छ । यो झरना नेपालकै सबैभन्दा अग्लो हो भने यो विश्वकै सबैभन्दा अग्ला ३० झरनाहरूमा पर्दछ । ह्यातुङ झरना सदरमुकाम म्याङलुङ देखि ९ कोष उत्तरमा सम्दु गाविसमा पर्दछ । सदरमुकाम देखि लगभग १ दिन पैदल हिडे पश्चात यो झरना पुग्न सकिन्छ । सप्तरङ्गी इन्द्रेणी झै देखिने यो झरनाको पानी सिमलको भुवा उडेझैँ गरी माथिबाट बेगले तल झरेको देखिन्छ। वाटोमा सामान्य पाटी पौवा र खाने बस्ने एवं टेलीफोनको सुविधा रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
श्रेणी:तेह्रथुम जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
हीरादेवी वाइबा

thumb|हीरादेवी वाइबा
हीरादेवी वाइबा सन् १९७०को दशककी चर्चित पूर्वेली ठेट लोकगायिका हुन्। उनी दार्जिलिङकी हुन्। खर्साङको अम्बोटियाको संगीतकार परिवारकी सदस्य उनले भारतमा नेपाली गीतमा उचाइ हासिल गरेकी थिइन। उनले ४० वर्षको गायन अवधिमा करिब ३ सय गीत गाएकी थिइन।
गायन

उनको गायनको सुरुवात खर्साङमा सन् १९६६मा रेडियो नेपालका लागि दुई गीत गाएर भएको थियो। खर्साङस्थित अल इन्डिया रेडियोमा उनले सन् १९६३ देखि सन् १९६५ सम्म उद्घोषकका रूपमा काम गरेकी थिइन।
'फरिया ल्याइदेछन् त्यही पनि राता .....' बोलको गीत उनको निकै चर्चित छ। उनले दर्जनौं गीत रेकर्ड गराएकी छन्। त्यसबाहेक दर्जनौं तामाङ सेलो गीत पनि उनका परिचयका रूपमा लोकप्रिय छन्। रेडियो नेपालमा पनि उनले धेरै गीत गाएकी छन्।

उनी अल इन्डिया रेडियोकी एक मात्र पहिलो ग्रेडकी नेपाली गायिका भएकी थिइन।

उनको तस्बिर अङ्कित दुई गीति एल्बम भारतको विख्यात कम्पनी एचएमभी, कोलकाताबाट सन् १९७४ र सन् १९७८मा निस्केका थिए।
पुरस्कार

गायनकै लागि उनी भारत र नेपालका विभिन्न पुरस्कारबाट पुरस्कृत भएकी थिइन। उनले नेपाली एकेडेमी, दार्जिलिङबाट सन् १९८६मा मित्रसेन पुरस्कार, गोर्खा शहिद सेवा समिति लाई फटाइम एचिभमेन्ट अवार्ड, सिक्किम सरकारबाट सन् १९९६मा मित्रसेन स्मृति पुरस्कार पाएकी थिइन।

उनले 'वर दौडी जाँदा, पर दौडी जाँदा केको रङ्ग लाग्यो मलाई ....' लोकगितका लागि सन् २००१को दार्जिलिङ गोरखा पार्वत्य परिषद् (दागोपाप)बाट अगमसिंह पुरस्कार पाएकी थिइन्। यी दुवै गीत सन् १९६६ तिरका हुन्।

उनलाई २०६६ सालमा ५१ हजार नेपाली रूपैयाँको मधुरिमा फूलकुमारी महतो सम्मान, नेपालबाट सम्मानित गरिएको थियो। उनले नेपालकै साधना सम्मान पनि पाएकी थिइन।
बसोबास

दशक अघिदेखि उनी भारतको दार्जिलिङ छोडेर सिलगुढीनजिककदमतालास्थित भानु नगरमा बस्दै आएकी थिइन्।

सन् २००८मा उनले आफ्नै घरमा पिताका नाममा एसएस वाइबा इन्टरनेसनल म्युजिक एन्ड डान्स एकेडेमी खोलेकी थिइन।
उनका एक छोरा र एक छोरी छन्।
निधन

सन् २०११ जनवरी १८ बिहान आगो ताप्ने क्रममा शरीरमा आगो सल्किएपछि उनी घाइते भइन। दार्जिलिङमा हिउँ परेका कारण सिलगुढीमा शीतलहर भएर जाडो बढेको थियो। उनी घरमा एक्लै थिइन। आगोबाट उनी गम्भीर घाइते भइन। उनको घुँडामाथिको आधाभन्दा बढी भाग जलेको थियो। स्थानीयवासीको सहयोगमा तत्काल नजीकैको उत्तर बङ्गाल मेडिकल कलेज पुर्‍याइएको थियो। उनको अस्पतालमै जनवरी १९ बिहान निधन भयो। उनी ७१ वर्षकी थिइन।
सन्दर्भ सामग्रीहरू:


बाहिरी लिङ्कहरू

* शान्ति र हीरादेवी रहेनन्

श्रेणी:गायिका
श्रेणी:कलाकार
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका मानिसहरू
डोरबहादुर विष्ट

नेपालका बहुप्रशंसित नृवंश र समाज-मानवशास्त्री हुन ।

ललितपुर जिल्लाको झरुवारासीमा जन्मेका उनले आफ्नो विषयमा मौलिक र प्रस्ट दिशानिर्देश गर्नसक्ने धेरै पुस्तकको रचनाकार पनि हुन। अङ्ग्रेजीमा प्रकाशित उनको "Fatalism and Development: Nepal's Struggle for Modernization" वहु चर्चित कृति मानिन्छ। विष्टको त्यही फ्याटालिज्म एन्ड डेभलपमेन्ट नामक किताब पढेरै नेपालका आदिवासी जनजाति, मधेसी, दलित, महिला, मुस्लिम, पिछडिएको र उत्पीडित क्षेत्रका अगुवाहरु नेपालमा रहेको जातीय, भाषिक, क्षेत्रीय, लिंगीय, धार्मिक, वर्गीय आदि विभेदविरुद्ध बुलन्द आवाज उठाउन थाले । वि.सं २०४८ सालमा जुम्ला पुगेका विष्टले चौधबीस क्षेत्रको विकास र सामाजिक रूपान्तरणमा निकै काम गरे । डिल्लीचौर गाविसको लासीमा कर्णाली इन्स्टिच्युट स्थापना गरे । विष्ट ०५२ पुस २५ गते सन १९९५ देखि घर (काठमाडौँ) जान्छु भनेर गाउँबाट हिँडेका उनको स्थिति अज्ञात रहेको छ ।
प्रकाशित पुस्तक

* फ्याटालिज्म एन्ड डेभलपमेन्ट
* पिपुल अफ नेपाल (सन् १९६७)
* हामी किराती-राई
कहाँ हराए ?

डोरबहादुर विष्टले कर्णाली इन्स्टिच्युटका सचिव पूर्णबहादुर बोहोरालाई संस्था जिम्मा लगाई २०५२ पुस २५ मा चौधबीस छोडेका थिए । त्यसको दुई दिनपछि पुस २७ गते नेपाल वायु सेवा निगमको जहाजबाट नेपालगन्ज पुगे तर घर नगई बर्दिया हुँदै कैलाली चिसापानी गएको अनुमान गरिएको छ । त्यहाँबाट उनी कता गए, त्यसयता अत्तोपत्तो छैन । । बेपत्ता भएपछि उनले बनाएका संरचना टुहुराजस्तै भए ।
सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाह्य कडी

* जीर्ण बन्दै डोरबहादुर सम्झाउने संरचना
* बेपत्ता डोरबहादुर विष्ट र नेपालका बुद्धिजीवी
*कहाँ बिलाए विष्ट ?

*म अलप हुन चाहन्छु भन्ने डोरबहादुर कहाँ छन् ?

श्रेणी:नेपालका समाजशास्त्रीहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू
छाना

200px|thumb|right| खरले छाएको छाना
thumb|230px|टोकियो|टोक्योको घरका छतहरू
घरलाई हावा, पानी तथा घामबाट बचाउन बनाइने संरचनालाई छाना भनिन्छ । छानालाई भित्तामा अडिएको हुन्छ भने पिल्लरहरूले छतलाई सामान्यतया थाम्ने गर्दछन् । छाना भन्ने शब्दले अग्लो वा माथि भएको स्थानहरूलाई समेत जनाउँदछ ।
परिचय

भवनको सबैभन्दा माथिल्लो भागलाई छाना भनिन्छ । यसलाई मौसमको प्रभावबाट बच्नको लागि बनाइने गरिन्छ ।
छानाको प्रकार

मुख्यतयाः छाना तीन प्रकारको हुने गर्दछ ।
* सादा
* ढलान
* गोलो
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:घरका विभिन्न भाग
प्रकाश

प्रकाश एकप्रकारको शक्ति हो।विकिरणको आखाले देख्न सकिने प्रभागलाई प्रकाश भनिन्छ|

१९ औँ शताब्दीको सुरुसम्म प्रकाश एक रहस्य नै थियो। प्रकाशले गर्दा उज्यालो हुन्छ भनी सबैले बुझेका त थिए तर त्यसको गुण थाहा थिएन। प्रकाशको भेद खोल्न कयौँ परीक्षण गरियो। एक महत्त्वपूर्ण परीक्षण थोमस यङको थियो। यङले परीक्षणपछि भने- प्रकाशले कण सरह नभई तरङ सरह व्यवहार गर्छ तर तबसम्म पनि प्रकाशको गति पत्ता लागेको थिएन। सन् १८७८मा भौतिकशास्त्री ए.ए. मिचेलसनले प्रकाशको गति मापन र प्रकाशको गति असीमित नभएको प्रमाणित गर्न एक परीक्षण गरे। उनी प्रकाशको गति मापन गर्न सकिने मान्यतामा थिए।

thumb

जसका लागि उनले क्याम्पस नजिकपर्खालमा दुई वटा ऐनालाई केही दूरीमा एक अर्काको आमुन्नेसमुन्ने पर्ने गरी राखे। एक ऐनामा परेको प्रकाश परावर्तित भई अर्को ऐनामा पर्ने गरी सन्तुलन मिलाईएको थियो। दुबै ऐनाबीचको दूरी ६०५.४०२९ मिटर थियो। त्यसपछि मिचेल्सनले एक मेसिनद्वारा पहिलो ऐनालाई प्रतिसेकेन्ड २५६ पटकको दरले घुमाउन सुरु गरे भने अर्को ऐनालाई पहिले कै अवस्थामा स्थिर राखे।

अब उनले एक लेन्सद्वारा स्थिर रहेको ऐनामा प्रकाश फोकस गरे र त्यहाँबाट परावर्तित भई प्रकाश घुमिरहेको ऐनामा ठोक्कियो। पहिलो ऐना जोरसँग घुमिरहेकोले थोरै मात्र प्रकाश परावर्तित भइरहेको थियो। मिचेल्सनले घुमिरहेको ऐनाले परावर्तित गरिरहेको प्रकाश मापन गर्दा ५.२३६ इन्च मात्र पाए। त्यसपछि उनले त्यस तथ्याङ्कको प्रयोग गरी प्रकाशको गति हिसाब गरे। मिचेल्सनले प्रकाशको गति एक लाख ८६ हजार ३८० माइल प्रतिसेकेन्ड हुन्छ भनेका थिए।

आधुनिक उपकरणले प्रकाशको गति एक लाख ८६ हजार २८७.३९७ माइल प्रतिसकेन्ड मापन गरेको छ। यसरी हेर्दा मिचेल्सनको गणना लगभग सही थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:विज्ञान
बादल

पृथ्वी अथवा अरु कुनै ग्रहको सतहमाथि वायुमण्डलमा देखिने पानीका वाष्पकण अथवा जमेको हिउँको स्फटिकको द्रव्यमानलाई बादल भनिन्छ । पृथ्वीको वायुमण्डलको बादलको अध्ययन नेफलोजी अथवा मौसम विज्ञानको भौतिकी शाखामा गरिन्छ । वायुमण्डल मा रहेको जलवाष्प को संघननबाट बनेको जलकणहरु या हिमकण को विशाल राशि बादल भन्ने गरिन्छं ।
बादलहरूको वगीर्करण

उच्च बादल

१६,५०० फीट (५, ००० मीटर)बाट अग्लो ।
* पक्षाभ बादल |
* पक्षाभ स्तरी बादल |
* पक्षाभ कपासी बादल |
निम्न बादल

६,५०० फीट (२,००० मीटर) सम्म |

* स्तरी कपासी बादल
* स्तरी बादल
* वर्षा स्तरी बादल
* कपासी बादल
* कपासी वर्षा बादल
तस्वीरहरू


File:The Sun, Clouds And The Sky. 34.jpg|बादल
File:The Sun, Clouds And The Sky. 33.jpg|दूई भागमा छरिएको बादल
File:Luz brilhante.jpg|बादल
File:The Sun, Clouds And The Sky. 01.jpg|बादल
File:The Sun, Clouds And The Sky. 29.jpg|दूई भागमा छरिएको बादल


श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:बादल
श्रेणी:पानीका रूपहरू
आमा दब्लम हिमाल

आमा दब्लम नेपालको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित खुम्बु हिमशृङ्खलामा रहेको एक सुन्दर हिमाल हो ।
चित्र दीर्घा


File:Amadblam (3).JPG|आमा दब्लमको मनोरम दृश्य
File:Nepal - Island Peak - 020 - Ama Dablam (499173450).jpg|आमा दब्लमको मनोरम दृश्य
File:Amadblam (1).JPG|आमा दब्लमको मनोरम दृश्य
File:Aamadablam.jpg|आमा दब्लम हिमाल
File:Amadablam and stupa.jpg|आमा दब्लम हिमाल र स्तुप

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका हिमालहरू
नाम्चे बजार

नाम्चे बजार नेपालको कोशी प्रदेशको सोलुखुम्बु जिल्लाको खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिकामा अवस्थित एक गाउँ हो। यस पूर्व गाविसको क्षेत्रफल ४३१.३१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो खुम्बु क्षेत्रभित्र ३,४४० मिटर (११,२८६ फिट) को उचाइमा अवस्थित छ र पहाडको छेउछाउमा बसोबास गर्दछ। पर्यटन व्यवसायमा संलग्न अधिकांश शेर्पा नाम्चे क्षेत्रका हुन्। नाम्चे खुम्बु क्षेत्रको मुख्य व्यापारिक केन्द्र हो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १५४० रहेको थियो जसमध्ये ८०७ पुरुष र ७३३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४८० घरधुरी रहेको थियो। नाम्चेका ६७ प्रतिशत जनता पर्यटन व्यवसाय, १३ प्रतिशत वैदेशिक रोजगारी, ८ प्रतिशत सेवा र ९ प्रतिशत विदेशी कृषिमा संलग्न छन्। यसको क्षेत्रफल ४३१.३१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

यो खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो।
भूगोल

नाम्चेको ठीक पश्चिममा ६,१८७ मिटर (२०,२९९ फिट) उचाइमा कोङ्दे रि र पूर्वमा ६,६२३ मिटर (२१,७२९ फिट) मा थम्सेर्कु छ।
यातायात

नाम्चे बजारलाई नियाल्ने डाँडामा स्याङबोचे विमानस्थल (३,७५० मिटर/१२,३०३ फिट) छ। यो अब यात्री उडानहरूको लागि प्रयोग गरिँदैन, यद्यपि रुसी हेलिकप्टरहरूले कहिलेकाँही कार्गो उडानहरू गर्छन्। निकटतम खुला विमानस्थल तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल हो, जुन गाउँबाट १३ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित छ।
पर्यटन

शनिबार बिहान गाउँको बीचमा साप्ताहिक बजार हुन्छ। तिब्बतको दैनिक बजार पनि हुन सक्छ जहाँ लुगाफाटा र सस्तो चिनियाँ उपभोग्य वस्तुहरू बिक्रीका लागि मुख्य वस्तुहरू हुन्छन्।

नाम्चेमा सन् १९९५ अक्टोबरमा थामे नजिकै खोलिएको नजिकैको थामे–नाम्चे जलविद्युत् आयोजना (६०० किलोवाट) बाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ।
चित्र दीर्घा


Namche Bazaar-18-Gebetsfahnen-2007-gje.jpg
Namche Bazaar-40-2007-gje.jpg
Namche Bazaar-56-Waschplatz-2007-gje.jpg
Namche Bazaar-Gompa-18-innen-Moench-2007-gje.jpg
Namche Bazaar, Buddhist monk, Buddhist monastery, Nepal.jpg
Namche Bazaar-Tibetermarkt-18-2007-gje.jpg
Namche Bazaar, Terraces, Nepal.jpg

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका ठाउँहरू
अशोक स्तम्भ, दिल्ली

अशोक स्तंभ मौर्यवंशी चक्रवर्ती सम्राट अशोक महानले ३ शताव्दी ईपूमा बनाएका थिए । यो दिल्लीको महरौली क्षेत्रमा, कुतुब मीनार नजिक स्थित छ । किम्बदन्ती यो छ कि, कुतुब मीनारको तल्ला पनि सम्राट अशोकले नैं बनाएका थिए, पछि कुतुबुद्दीन ऐबकले यसमा अरबीमा आयतहरू अनि नक्काशी गराएका थिए। महरौलीमा सम्राट चन्द्रगुप्त मौर्यले महान भारतीय वैज्ञानिक अनि गणितज्ञ वाराहमिहिरले अनुसन्धानको लागि प्रयोगशाला बनाएका थिए, जसको नामाकरण उनको नाममा मिहिरावली गरियो जो कि समयको साथ महरौली भयो।


श्रेणी:दिल्ली
इन्डिया गेट

इन्डिया गेट (भारत द्वार) नयाँ दिल्लीको राजपथमा स्थित ४३ मीटर अग्लो द्वार हो। यस द्वारको निर्माण प्रथम विश्वयुद्ध र अफगान युद्धमा शहीद भएका सैनिकहरूको स्मृतिमा गरिएको थियो। सैनिकहरूको स्मृतिमा यहाँ एउटा राइफलमाथि सैनिकको टोपी लगाइएको छ जसको चारै कुनामा सदैव अमर जवान ज्योति प्रज्वलित रहन्छ।
शिलालेखहरू

यसका भित्ताहरूमा हजारौँ शहीद सैनिकहरूका नामहरू खोपिएका छन्। यसको सबभन्दा माथि अङ्ग्रेजीमा लेखिएको छ।
बाहिरी सूत्रहरू

* गूगलको जालस्थलमा सेटेलाईट चित्र
* रातमा इण्डिया गेट
* Delhi Travel Guide
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:स्थापत्य
श्रेणी:दिल्ली
अम्बा

अम्बा, Psidium (, Poor man's apple; अन्य नाम:अम्बक, बेलौती) म्यारटेसी परिवार अन्तर्गत पर्ने फल हो। यसको रूख १५ देखि २० फिटसम्म अग्लो हुने यो पतझड वर्गको वनस्पति हो। अम्बा नेपालमा पहाड, भित्री मधेश र तराईमा लगाइएका पाइन्छन्, करिब १५०० मिटरको उचाइसम्म यसको खेती सफलतापूर्वक गरिएको पाइन्छ । यी फलहरू व्यापक छन् मेक्सिको, दक्षिण अमेरिका, गालापागोस टापु, संयुक्त राज्य अमेरिका।
हावापानी र माटो

अम्बालाई उष्ण र उपोष्ण हावापानी चाहिन्छ। फल्दाफूल्दा सुख्खा वातावरण अम्बालाई २३ डिग्री सेलसियसको तापक्रम र १००० देखि २००० मिलिलिटरको वार्षिक वर्षा आवश्यक पर्छ।
महत्त्व

प्रकृतिको देन फलफुलहरूको मानव स्वास्थ्यमा आफ्नै विशेष प्रकारको महत्त्व हुन्छ । यसै सन्दर्भमा अम्बा पनि मानव शरीरका लागि निकै नै लाभदायक छ । जानकारहरुका अनुसार नेपालका प्रायः सबै क्षेत्रमा पाईने यस फलमा भिटामिन सी, फाइबर तथा अरु महत्त्वपूर्ण खनिजहरु पाइन्छन् । अम्बाको फलका साथै यसको पात पनि त्यत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ । यसका पातमा भएका एण्टी अक्सिडेण्ट, एण्टी व्याक्टेरियल लगायतका गुणहरूले विभिन्न किसिमका स्वास्थ्य समस्या हल गर्न सघाउ पुग्दछ ।
अम्बाका पातमा हुने गुणहरु

* मधुमेह रोगीका लागि फाइदा
अम्बाको पातबाट बनेको चिया मुधमेह रोगीका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ । यसको सेवनबाट रगतमा चिनीको मात्रा कम हुन्छ ।

* झाडापखालाबाट मुक्ति
अम्बाको पात झाडापखाला समस्यामा पनि निकै सहयोग हुन्छ । ३० ग्राम अम्बाको पात र एक मुठ्ठी चामलको पीठोमा दुई गिलास पानी हालेर उमालेको पानी दिनको दुई पटक पिउँदा निकै संचो हुन्छ।

* तौल घटाउन
मोटा मानिसहरुका लागि तौल घटाउने समस्याको साथी पनि हुन सक्दछ, अम्बाको पात । यसले कार्बोहाइड्डमा पाइने स्टार्चलाई चिनीमा बदलिने प्रक्रियालाई रोक्छ जसबाट तौल घटाउन मद्दत पुग्दछ ।

* पाचन प्रणालीमा सहयोगी
अम्बाको पात खाँदा खाना नपच्ने समस्याबाट छुटकारा पाइन्छ । यी पातले डाइजेष्टिभ इन्जाइमलाई बढाएर खाना पचाउन मद्दत गर्दछन् ।

* मुटुका लागि
अम्बाको पातको चिया मुटुका लागि पनि फाइदाजनक हुन्छ । यसले रगतमा क्लोस्ट्र्ेलको मात्रा कम गराउन सघाउन पुग्दछ ।

* बलियो कपालका लागि
अम्बाको पातको अर्को गुण यसले कपाल बलियो बनाउनुका साथै छालाको पनि राम्रो हेरचाह गर्दछ। यसका लागि अम्बाको ताजा पातको रस पिउनु उपयुक्त मानिन्छ ।

* ऐलर्जीको दुश्मन
अम्बाको पातमा कुनै पनि प्रकारका ऐलर्जीको समस्याबाट पार पाउने गुणहरु विद्यमान छन् । यी पातहरूमा ऐलर्जीलाई अवरोध तत्वहरु पाइन्छन् ।

* डण्डीफोर हटाउन
अम्बाको पातमा एण्टीसेप्टिक गुण पाइने हुनाले डण्डीफोर हटाउन पनि मद्दत गर्दछ । यो समस्यामा अम्बाको ताजा पातहरूलाई पिसेर डण्डीफोर भएको ठाउँमा लगाउनु पर्दछ । नियमितरूपमा यसको प्रयोगबाट बिस्तारै डण्डीफोरको समस्याबाट मुक्ति पाउन सकिन्छ।
तस्वीरहरू


File:Flower of Guava Plant 02.jpg|अम्बाको फूल
File:C11 Cephaleuros parasiticus (5824733645).jpg|अम्बा
File:Small Guava plant 02.jpg|अम्बाको बोट
File:Guava ID.jpg|अम्बा
File:Red and Yellowish Guava Leaf 01.jpg|अम्बाको पात
File:Small Guava plant 01.jpg|अम्बाको पात
File:

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:फल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
भुइँकटहर

भुइँ कटहर नेपालमा पनि पाइने एक किसिमको फल हो। यसको बोट सानो झाडी आकारको हुन्छ। यो एउटा बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो। यसलाई कतै कतै अनारस नामले पनि चिनिन्छ भने अङ्ग्रेजीमा पाइनएपल (Pineapple) भनिन्छ।
तस्विर सङ्ग्रह


Pineapple and cross section.jpg
Pineapple (sliced).jpg|thumb|भुइँ कटहर (काटिएको)
Ananas comosus flower.jpg
PineApple - Ananas comosus - starting stage.jpg
Pineapple Juice.jpg
Charles-pineapple.jpg
Ananasornamental1.jpg
File:Ananas comosus Victoria P1190459.jpg
File:Del Monte Pineapple field at Camp Philips, Bukidnon, Philippines 03.jpg|Del Monte Pineapple field at Camp Philips, Bukidnon, Philippines 03]]
File:Pineapple leaf detail.jpg|Pineapple leaf detail

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:एकदलीय वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:औषधि
पचपन्नझ्याले दरबार

पचपन्न ओटा आकर्षक झ्यालहरू भएको कारणले यसलाई पचपन्नझ्याले दरबार भनिएको हो। ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको यो दरबार भक्तपुर जिल्लाको भक्तपुर दरबार क्षेत्र मा रहेको छ । पचपन्नझ्याले दरबारको निर्माण राजा भूपतिन्द्र मल्ल ले नेपाल सम्बत ८२८ (विक्रम सम्बत १७६५) मा गरेका थिए ।
इतिहास

तत्कालिन स्वतन्त्र राज्य भक्तपुरका राजा भूपतिन्द्र मल्लले बनाउन लगाएको पचपन्नझ्याले दरबार भक्तपुर राजदरबार (ख्वप लायकु) कै एक पुनर्निर्मित भाग थियो । सो भागमा त्यस अघि उनकै बाबुले निर्माण गरेको थम्थु राजकुल नामक सुन्दर दरबार थियो । नेपाल सम्बत ७९८ (बिक्रम सम्बत १७३५ ) मा निर्माण पुरा भएको सो दरबार निर्माणको तीनवर्ष पछि तत्कालिन नेपाल उपत्यकामा गएको भयानक भूकम्पले पूरै भत्कियो । भूपतिन्द्र मल्लले भूकम्पले तहसनहस भएको थम्थु राजकुलको दक्षिण पट्टिको भागमा नयाँ जग हाली नयाँ ढङ्गले पुनर्निर्माण गर्न लगाए ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू