JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Nyambono

Nyambono ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31216.

Kata ya Nyambono inapakana na wilaya ya Bunda kwa upande wa mashariki, kata ya Suguti kwa upande wa kaskazini, Nyamlandilila kwa upande wa magharibi na Bugwema kwa upande wa kusini.

Kata ya Nyambono inaundwa na vijiji vya Bugoji, Nyambono, Kanderema, Kaburabura na Saragana ambapo ndipo makao makuu ya kata.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,993 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,106 waishio humo. Sensa ilionyesha kuwa Nyambono ina idadi ya watu 18,106: wanaume 8,888 na wanawake 9,218.

Wenyeji wa kata hii ni Wajita nao wanatunza tamaduni zao za asili zinazolinda maadili ya Mtanzania.

Shughuli za kiuchumi za wakazi ni kilimo cha mazao ya chakula na ya biashara kama vile pamba, mahindi n.k. Pia wanajishughulisha na biashara ndogondogo.

Miaka ya hivi karibuni kumekuwa na upatikanaji wa mawasiliano ya simu kama vile Airtel na Vodacom.

Kuna usafiri wa kila siku wa kwenda na kurudi Bunda Mjini.

Pia kuna zahanati ambayo hivi karibuni imepandishwa hadhi kuwa kituo cha afya.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Musoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyakatende

Nyakatende ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31203.

Kata hiyo inaundwa na vijiji vya Kigera, Kamguruki, Kakisheri na Nyakatende.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,262 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi takriban 19,341 waishio humo.

Wenyeji wa kata hii ni Wakwaya ambao shughuli zao kuu za kiuchumi ni kilimo cha mazao ya mihogo na mahindi.

Waishio karibu na ziwa Viktoria hujishughulisha na uvuvi wa samaki pia.

Uchimbaji wa madini ya dhahabu ni miongoni mwa shughuli zinazoendelea katika kata ya Nyakatende. Machimbo ya Ekungu mine ndipo wachimbaji wakubwa na wadogo wanapopatikana na katika maeneo mbalimbali katani humo biashara nazo zimekua na kuongeza pato la mwananchi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Musoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Iramba (Bunda)

Kwa maana nyingine, tazama Wilaya ya Iramba.

Iramba ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31519.

Kata hiyo inazungukwa na maji pande kuu tatu ikiwa kama rasi iliyoingia katika ziwa Viktoria. Kwa upande wa majini imezungukwa na visiwa kama Ilela, Nyamigongo, Nyambugu, Igali, Burwa, Bugurani na Nyamasanje.

Kata ya Iramba ina vijiji vitano ambavyo ni Isanju, Mugara, Nyarugoma, Sikiro na Mwiruruma. Makao makuu ya kata yapo Isanju. Upande wa nchi kavu vijiji vyote vitano vinavyounda kata hiyo vinaunganishwa na safu ya milima ya Iramba.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,850 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,715 waishio humo.

Jamii ya watu wa Iramba ni hasa ya makabila ya Wajita, Wasukuma, Wakerewe na Wajaluo. Wakazi wa kata wanajishugulisha hasa na kilimo, uvuvi, na ufugaji.

Kilimo: maeneo ya kilimo ndani ya kata yanafanyika katika mwambao wa ziwa na maeneo ya milimani (safu za milima ya Iramba). Wakulima wa maeneo hayo hushughulika na mazao ya muhogo, viazi vitamu, uwele na mtama kama mazao ya chakula; pia pamba, mahindi na mpunga kama mazao ya biashara.

Uvuvi: vijana wengi wa Iramba wanajishughulisha na uvuvi; samaki wanaovuliwa ni sato, sangara na dagaa. Maeneo yaliyoshamiri kwa uvuvi ni Mugara, Sikiro, Isanju na Nyarugoma, pamoja na maeneo ya visiwani kama Ilela, Nyamigongo na Igari ambavyo ni vivutio vya wavuvi katika kata ya Iramba.

Ufugaji: jamii ya Iramba wanajihusisha na ufugaji wa ng'ombe, mbuzi, kondoo na kuku.

Biashara: kuna wajasiriamali na vikundi mbalimbali vya wakina mama wanaojihusisha na ujasiriamali, pia wafanyabiashara wa samaki, mazao ya chakula, bidhaa mabalimbali na wafanyabiahara kutoka nje.

Vivutio vya Iramba:
*safu za milima ya Iramba ambayo inaunganisha vijiji vyote vya kata hii
*ziwa Viktoria ambalo limezunguka vijiji vinne vya kata hii na kufanya Iramba kuwa kama rasi iliyoingia majini
*visiwa vinavyozunguka kata hiyo
*daraja kubwa ambalo halikujengwa na binadamu: hili hujulikana kama daraja la Mungu ambalo hutenganisha Mugara na Sikiro (Nyabhikombwe)

Kivuko cha MV MARA huunganisha Iramba na Majita (wilaya ya Bunda na wilaya ya Musoma Vijijini).
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Bunda
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nansimo

Nansimo ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31521.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,599 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,714 waishio humo.

Wakazi wake hujishughulisha zaidi na kilimo, ufugaji na uvuvi wa samaki katika ziwa Victoria.

Ni kata ambayo imebarikiwa kuwa na vivutio mbalimbali kama vile: safu ya milima, mito na kisiwa kizuri cha Nafuba.

Pia utamaduni wa aina mbalimbali kutoka kwa makabila ya Wajita na Wakerewe umekuwa kivutio kikubwa ndani na nje ya kata hii.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Bunda
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Neruma

Neruma ni kata ya Wilaya ya Bunda katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31518.

Kata ya Neruma inaundwa na vijiji sita navyo ni: Mahyolo, Nyamitwebili, Haruzale, Kasahunga, Kenkombyo na Mmagunga.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,857 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,784 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Bunda
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Kisaka

Kisaka ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31622.

Kata hiyo inaundwa na vijiji vinne: Nyansurumunti, Borenga, Nyiboko na Buchanchari.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,338 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,534 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Serengeti
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Kenyamonta

Kenyamonta ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31620.

Hadi kufikia mwaka 2016, kata hiyo ilikuwa ikiundwa na jumla ya vijiji vinne yaani Kenyamonta, Nyagasense, Mesaga, na Hekwe au wengine hukiita Maghatini.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,870 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,336 waishio humo .

Ina jumla ya shule za mzingi 4 katika kila kijiji na kuna sekondari moja tu inayojulikana kwa jina la Sekondari ya Ngoreme.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Serengeti
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Manchira

Manchira ni kata ya Wilaya ya Serengeti katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31609.

Kata hii inaundwa na vijiji vitatu ambavyo ni: Misseke, Bwitengi na Rwamchanga.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 8,960 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,888 waishio humo.

Kata hii ina shule za msingi 4 na sekondari 2.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Serengeti
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Wilaya ya Tarime

thumb|250px|Mahali pa Tarime (kijani cheusi) katika Mkoa wa Mara (kijani) na Tanzania kwa jumla.

Wilaya ya Tarime ni wilaya mojawapo kati ya 9 za Mkoa wa Mara. Zamani ilijulikana kwa jina la "Wilaya ya Mara Kaskazini". Mwaka 2006 sehemu ya mashariki ya Tarime imekuwa wilaya mpya ya Rorya.

Tarime imepakana na Kenya (kaunti za Migori, Trans Mara na Kisii) upande wa kaskazini na mashariki. Hifadhi ya wanyama ya Masai Mara ya Kenya uko upande wa mashariki pia. Upande wa kusini umepakana na wilaya za Musoma mjini, Musoma vijijini na wilaya ya Serengeti. Upande wa magharibi iko wilaya mpya ya Rorya.

Makao makuu ya wilaya yapo mjini Tarime.

Misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza kwa 314.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 339,693 na katika ile ya mwaka 2022, baada ya kumegwa, walihesabiwa 404,848 .

Tarime ni eneo la Wakuria hasa, waliopo pia ng'ambo ya mpaka nchini Kenya. Wakazi asilia wengine ni Wasimbiti.

Wakazi wengi ni wakulima na wafugaji wa wanyama kama vile ng'ombe, mbuzi na kondoo. Eneo la Tarime linajulikana kwa matatizo ya mapigano ya mara kwa mara kati ya wakulima na wafugaji.
Migodi ya dhahabu

Karibu na kijiji cha Nyamongo katika kata ya Nyamwaga kuna migodi ya dhahabu ya North Mara Gold Mine inayomilikiwa na kampuni Acacia Mining kutoka Uingereza. Kuwepo kandokando kwa utajiri wa dhahabu na umaskini wa wenyeji kunasababisha mara kwa mara kuingia kwa wanavijiji katika eneo la migodi wanapojaribu kukusanya mtapo wenye dhahabu.

Mwaka 2011 na 2013 wanavijiji kadhaa walioingia katika eneo la migodi waliuawa na maafisa wa polisi waliosaidia walinzi wa kampuni. Mashirika ya haki za binadamu yalishtaki kampuni kwa niaba ya wahanga mbele ya mahakama huko Uingereza. Kesi zilisimamishwa mwezi wa Fevruari 2015 baada ya kampuni kulipa fidia kwa familia husika.
Marejeo


Viungo vya Nje

*Filamu juu ya matata na mapigano wakati wa kempeni ya uchaguzi 2009 Tarime


T
Goribe

Goribe ni kata ya Wilaya ya Rorya katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye postikodi namba 31312.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,377 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,915 waishio humo.

Kuna shule moja ya sekondari. Kuna zahanati mbili za Panyakoo na Tatwe. Kuna Parokia ya Kanisa Katoliki iliyoanzishwa na wamisionari wa Maryknoll mwaka 1959.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rorya
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Ikoma (Rorya)

Kwa kata nyingine yenye jina hili, tazama Ikoma (Serengeti).

Ikoma ni kata ya Wilaya ya Rorya katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31313. Hadi mwaka 2012 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Tarime.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,953 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,397 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rorya
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Kibasuka

Kibasuka ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba 31411.

Kata ya Kibasuka ina jumla ya vijiji vinne ambavyo ni: Weigita, Nyarwana, Keisaka na Nyakunguru.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 24,147 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,137 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tarime
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Matongo (Tarime)

Kwa kata nyingine zenye jina hili, tazama Matongo.

Matongo ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31412.

Kata ya Matongo inaundwa na vijiji vinne: Mjini Kati, Nyangoto, Nyabichune na Matongo.

Umbali kutoka Tarime Mjini hadi Matongo ni kilometa 30.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 34,678 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,176 waishio humo.

Shughuli kubwa za kiuchumi ni uchimbaji wa madini, ufugaji na kilimo.

Maeneo ya kata hii ndiyo sehemu pekee katika wilaya ya Tarime ambapo madini ya dhahabu hupatikana kwa wingi. Mgodi wa Kampuni ya Acacia, North Mara, upo ndani ya kata hii.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tarime
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyakonga

Nyakonga ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31415.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,215 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,797 waishio humo.

Ofisi ya kata inapatikana katika kijiji cha Magoto.
Vijiji vya kata ya Nyakonga

Kata hii ina vijiji 3 na vitongoji 12.
* Magoto
** Nyanswega Nyangwe Gakendo
** Nyangwe
** Gakendo

* Nyakonga
** Komomendi
** Buchora
** Komagori
** Kebweye
** Senta
** Nyang'iti

* Kebweye
** Nyakonga
** Mkuyuni
** Nyamesanga
** Keburwi
Huduma za jamii

Huduma za afya katika kata ya Nyakonga zinapatikana katika kijiji cha Magoto ambapo kuna kituo cha afya na katika kijiji cha Kebweye ambapo kuna zahanati.

Huduma za elimu ya awali na msingi zinapatikana katika vijiji vyote vitatu, ambapo kuna shule za awali za serikali na za binafsi na shule za msingi za serikali. Kwa upande wa elimu ya sekondari kuna shule ya sekondari Magoto ambayo inapatikana katika kijiji cha Magoto. Shule hiyo inatoa elimu kuanzia darasa la 9 (kidato cha kwanza) mpaka darasa la 14 (kidato cha sita).
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tarime
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyamtinga

Nyamtinga ni kata ya Wilaya ya Rorya katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31307.

Kata hiyo inapakana na kata ya Kirogo upande wa Kusini, Nyahongo upande wa Kaskazini Mashariki na ziwa Viktoria upande wa Magharibi.

Imeundwa na vijiji vinne yaani Nyarombo, Rwang'enyi, Busanga na Manila.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,008 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,203 waishio humo.

Kata hiyo ina shule takriban tano za msingi na shule moja ya sekondari. Mwamko wa elimu bado ni mdogo katika eneo hili, hasa kwa watoto wa kike ambao hukimbilia kuolewa punde tu wanapomaliza elimu ya msingi. Wengine huacha shule kabla ya kuhitimu. Hata wale wachache wanaofika Sekondari hawafanyi vizuri katika matokeo yao ya mwisho.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rorya
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Nyamwaga

Nyamwaga ni kata ya Wilaya ya Tarime katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31417.

Nyamwaga ina vijiji vitano vinavyoiunda: 1. Nyamwaga 2. Komarera 3. Keisangora 4. Kimusi 5. Gwitare.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 21,302 .Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,917 waishio humo.

Katika eneo la kata kuna migodi ya dhahabu ya North Mara Gold Mine inayomilikiwa na kampuni Acacia Mining kutoka Uingereza.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Tarime
Jamii:kata za Mkoa wa Mara
Wilaya ya Rorya

Rorya ni wilaya mojawapo kati ya 9 za mkoa wa Mara yenye postikodi namba 31300. Hadi mwaka 2006 ilikuwa sehemu ya magharibi ya wilaya ya Tarime.

Makao makuu ya Wilaya ya Rorya ni Ingri Juu (31311 Mirare).

Eneo la wilaya liko kati ya ziwa Viktoria Nyanza upande wa magharibi na Tarime upande wa mashariki. Upande wa kaskazini inapakana na nchi ya Kenya na upande wa kusini na wilaya ya Musoma.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya hii ilikuwa na wakazi wapatao 265,241 waishio humo na katika ile ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 354,490 .

Walio wengi ni Waluo. Makabila mengine ni Wakine, Wakurya, Wasimbiti, Wahacha, Wasweta na mengineyo. Hii ndiyo wilaya yenye makabila mengi zaidi nchini Tanzania.
Tanbihi

R
Jamii:wilaya ya Rorya
Nanyamba

Nanyamba ni kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania, yenye postikodi namba 63213.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,336 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,320 waishio humo.

Neno Nanyamba limetokana na jina la mnyama anayeitwa "nyamba" kwa lugha ya Kimakonde.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Nanyamba Mjini
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Bushiri (Pangani)

Bushiri ni kata ya Wilaya ya Pangani katika Mkoa wa Tanga, Tanzania, yenye Postikodi namba 21307.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,127 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,294 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,348 waishio humo.

Eneo la Bushiri ilikuwa nyumbani kwa Abushiri ibn Salim al-Harthi (au "Bushiri") aliyekuwa kiongozi wa mapambano ya watu wa pwani dhidi ya ukoloni wa Kijerumani miaka 1888/1889. Alikuwa huko na shamba lake.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Tanga
Jamii:Wilaya ya Pangani
Ivuna

Ivuna ni kata ya Wilaya ya Momba katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53907.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 26,793 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 31,254 walioishi humo.

Jina la Ivuna linajulikana kimataifa hasa kutokana na Kimondo cha Ivuna ambacho ni jiwe kubwa la kilogramu 0.7 lililoanguka hapa kwenye Disemba ya mwaka 1938, likiwa ni mfano haba sana wa vimondo vilivyoundwa kwenye anga-nje wakati wa kutokea kwa mfumo wa Jua, kwa hiyo hutazamwa kuwa na umri mkubwa kushinda Dunia
Tazama pia

* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Momba
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Myunga

Myunga ni kata ya Wilaya ya Momba katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53910.

Katika kata hiyo kuna mto mkubwa uitwao Mto Momba.

Kata hii ina jumla ya vijiji saba ambavyo ni Myunga, Lwasho, Mpui, Isunda, Machindo, Mfuto na Namsinde II.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 20,814 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,591. walioishi humo.

Shughuli kuu katika kata hii ni kilimo. Mazao yanayolimwa ni kama vile, mahindi, alizeti, maharage, karanga, mpunga n.k.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Momba
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Nambinzo

Nambinzo ni kata ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53314.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 29,757 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,951 walioishi humo.

Eneo la Nambinzo lina wakazi wanaojishughulisha na kilimo pamoja na ufugaji na msingi mkuu wao ni kwa ajili ya chakula na si biashara.

Kahawa ndilo zao pekee la biashara kama ilivyo katika wilaya yake na kata nyingine.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbozi
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Vwawa

Vwawa ni mji ulio makao makuu ya Wilaya ya Mbozi katika Mkoa wa Songwe, pia ni jimbo la uchaguzi nchini Tanzania. Msimbo wa posta ni 53301.

Mji huo unapatikana Nyanda za Juu za Kusini, mkoa mpya wa Songwe (zamani sehemu ya mkoa wa Mbeya), tena na ni makao makuu ya mkoa huo. Mlima Ng'amba na milima mingine ionekanayo kwa umbali ni kati ya vitu vioneshayo Vwawa kwa uzuri wa kipekee.

Asili ya jina la Vwawa ni mtemi au mlima.

Mji huu uko kando ya barabara kuu kupitia mikoa ya Mbeya, Njombe, Iringa, Morogoro, Pwani kutokea jijini Dar es Salaam. Barabara hiyo inakwenda Zambia na Malawi kupitia wilaya ya Ileje na mkoa wa Rukwa.
Mji huu umepitiwa pia na reli ya TAZARA kutokea jijini Dar es Salaam hadi Kapiri Mposhi nchini Zambia.

Mji huu una mitaa yake ambayo ni: Old Vwawa, Ilolo, Mwenge, Ichenjezya, Ilembo, Frolida, Mbimba Itemba, Mtambwe, Jim road, Isangu, Ichenjezya, Mbugani, Vwawa day na Masaki.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 26,911 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Vwawa ilikuwa na wakazi wapatao 56,256 walioishi humo.

Mji huu una wenyeji ambao ni Wanyiha, Wandali na Wanyamwanga na baadhi ya Wanyakyusa wapatikanao katika maeneo ya masoko na Ndolezi wilayani Mbozi, lakini pia makabila mengine ambayo si asili katika wilaya ya Mbozi.

Kazi nzuri ifanywayo na jeshi la polisi pamoja na ukarimu pia ushirikiano wa watu wa Vwawa vimeufanya mji kuwa na utulivu muda wote. Hata hivyo, mnamo mwaka 2015 jina la Vwawa liliingia katika vichwa vikuu vya habari nchini Tanzania baada ya kuhusishwa na harakati za kuufanya kuwa makao makuu ya mkoa mpya wa Songwe kabla ya kupitishwa kwake rasmi mnamo mwaka 2016.

Mji huu umetoa wasomi wengi sana ambao ni chachu ya maendeleo kwa nchi ya Tanzania.
Mji huu umezungukwa na huduma mbalimbali za kijamii ikiwemo za serikali na watu binafsi kama vile shule, hospitali, nyumba za serikali, benki na huduma nyingine kama vile vituo vya mafuta, masoko, maji ya kutosha na umeme.

Mji huu una ardhi nzuri ambayo si ya hali ya ukame na ambayo inaruhusu uwepo wa vyakula vya aina nyingi kwa vipindi vyote, yaani kiangazi na masika.

Uwepo wa kampuni binafsi kama vile Ilasi, Unyiha, ADP na nyingine nyingi umesaidia sana sekta za elimu, uchumi, habari na masuala ya kilimo.

Pia Vwawa inatoa fursa ya uwekezaji kwa wageni na wenyeji katika masuala mbalimbali. Wenyeji wa Vwawa wanawakaribisha sana wageni wa mikoa na wilaya nyingine ili kuwezesha mzunguko wa kibiashara na wa kijamii.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbozi
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Rujewa

Rujewa ni kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 42,013 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 29,473 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53601.
Historia ya Rujewa

Jina Rujewa linatokana na mtu wa kwanza kuishi Rujewa aliyeitwa Mjewa, aliyekuwepo miaka mingi na familia yake wakaitwa Wajewa, ndiyo sababu hata leo hii pakaitwa Rujewa.
Watawala wa jadi

Wenyeji wa mwanzo Rujewa walikuwa Wasangu waliokuwa na mtawala wao wa jadi aliyeitwa Chifu Merere, lakini pia kuna Wabena, Wakinga na hata kuna Waburushi kutoka Pakistan ambao hufanya shughuli kwa kushirikiana na wenyeji.
Uchumi

Rujewa iko katika tambarare ya Usangu ambako maji ya mito kutoka milima ya jirani yanakusanyika na kuwa chanzo cha Mto Ruaha Mdogo. Hivyo eneo linatumiwa kwa kilimo cha umwagiliaji hasa ukiangalia ndiko yaliko mashamba ya Mbarali Estate.

Rujewa ni maarufu hasa kwa kilimo cha mpunga kule Kapunga, ambao unasifika kuwa mzuri kuliko eneo lolote la Tanzania, na baadhi ya mazao ya biashara yanayolimwa Rujewa ni kama alizeti. Pia Rujewa yanastawi mazao mengi ya chakula kama vile karanga, mahindi, ulezi n.k.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbarali
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Utengule Usangu

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Utengule Usongwe


280px|thumb|Mahali pa Utengule - Usangu karibu na Chimala.

Utengule Usangu ni kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 19,268 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,407 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53607.
Historia

Utengule ilikuwa makao makuu ya Mwene Merere I ambaye katikati ya karne ya 19 aliwaunganisha Wasangu waliowahi kushambuliwa na Wangoni na alifaulu kufundisha mtindo huohuo kwa Wasangu. Huko alijenga boma imara la mawe dhidi ya Wangoni.

Mwanawe Merere II alihamisha makao makuu kwenda Usafwa alipounda Utengule Usongwe baada ya kushambuliwa na Wahehe chini ya Mkwawa. Wakati wa ukoloni wa Wajerumani Wasangu waliambiwa kundoka tena Usafwa wakarudi Usangu.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbarali
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Mwakibete

Mwakibete ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 37,638 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,319 walioishi humo.

Wakazi wa Mwakibete wengi wao ni wakulima na wafanyabiashara. Kata imetawaliwa na makabila ya Wanyakyusa na Wasafwa.

Msimbo wa posta ni 53125.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Ruanda (Mbeya)

Kwa maana nyingine ya jina hili angalia Ruanda


Ruanda ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53132.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 18,626 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,927 walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,959 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Chagongwe

Chagongwe ni kata ya Wilaya ya Gairo katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 67704.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 14,391 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,302 waishio humo.

Kata hii ya utawala inahusisha vijiji viwili ambavyo ni Lufikiri na Amakobwe. Kuna zahanati ya serikali pamoja na shule ya msingi.

Pia kata hiyo ina barabara moja ya kwenda mjini Morogoro lakini barabara za kata hiyo ni mbovu sana.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Gairo
Jamii:kata za Mkoa wa Morogoro