JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
औँसी

लेखक: श्रीराम खड्का
-----
औँसी के हो?

औँसी चन्द्रमाको एक खगोलीय घटना हो, जसलाई 'नयाँ चन्द्रमा' पनि भनिन्छ। यस दिन पृथ्वी र सूर्यको बीचमा चन्द्रमा आउँछ। यस दिन चन्द्रमा पृथ्वीबाट देखिन्न, किनभने चन्द्रमा आफ्नो अन्धकार पक्ष पृथ्वी तर्फ देखाउँछ। औँसी प्राचीन वैदिक परम्परादेखि धार्मिक तथा खगोलीय दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
औँसीको खगोलीय परिभाषा

औँसी चन्द्रमाको कक्षीय स्थितिको एउटा विशेष अवस्था हो। जब सूर्य, चन्द्रमा र पृथ्वी लगभग एउटै रेखामा हुन्छन्, चन्द्रमा पूर्ण रूपमा अन्धकार देखिन्छ। यो घटना सिनोडिक मासको हिस्सा हो, जुन चन्द्रमाको नयाँ अवस्थाबाट अर्को नयाँ अवस्थासम्मको समय हो।
हिन्दू धर्ममा औँसीको महत्त्व

औँसीलाई हिन्दू धर्ममा अत्यन्त पवित्र दिन मानिन्छ। यो दिन पितृ तर्पण र श्राद्ध कर्मका लागि महत्त्वपूर्ण छ। पौराणिक कथाहरू अनुसार, औँसीको दिनमा गरिएका धार्मिक अनुष्ठानहरूले पितृ आत्माहरूलाई शान्ति मिल्छ।
औँसी र चन्द्रग्रहण

चन्द्रग्रहण प्रायः औँसीकै दिनमा हुने सम्भावना हुन्छ, किनभने चन्द्रमा, पृथ्वी र सूर्य एउटै रेखामा आउँछन्। यद्यपि, औँसीको दिन सबै पटक चन्द्रग्रहण हुँदैन। यो पृथ्वीको कक्षीय झुकावका कारण हो।
औँसीको वैज्ञानिक अध्ययन

औँसीको घटना वैज्ञानिक दृष्टिकोणले निकै रोचक छ। खगोलविदहरूले चन्द्रमाको कक्षा र यसको पृथ्वीसँगको सम्बन्ध अध्ययन गर्न औँसीलाई महत्त्व दिन्छन्। साथै, औँसीको समयमा ज्वारभाटा (tidal effects) उच्च हुन्छ।
हिन्दू पात्रोमा औँसी

हिन्दू पात्रोमा प्रत्येक महिना औँसीको दिन विशेष रूपमा चिन्हित गरिन्छ। यस दिनलाई आमावस्या पनि भनिन्छ। हिन्दू महिना औँसीबाट नयाँ चन्द्रमास सुरु हुने संकेत गर्दछ।
औँसी र लोककथा

औँसीसँग जोडिएका थुप्रै लोककथा छन्। प्राचीन कथाहरूमा औँसीलाई भयावह र अन्धकारसँग तुलना गरिएको छ। तर, यसलाई शक्ति र पुनर्जन्मको प्रतीकको रूपमा पनि मानिन्छ।
औँसीको ज्योतिषीय प्रभाव

औँसी ज्योतिषमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यो दिन ग्रहहरूको प्रभावले व्यक्तिहरूको जीवनमा सकारात्मक तथा नकारात्मक प्रभाव पर्छ भन्ने विश्वास छ।
औँसीको प्रकृति र वातावरणमा प्रभाव

औँसीको समयमा पृथ्वीमा गहिरो अन्धकार छाउँछ, जसले जनावरहरूको प्राकृतिक व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउँछ। यो समय जङ्गली जनावरहरूको गतिविधि उच्च हुन्छ।
निष्कर्ष

औँसी खगोलीय, धार्मिक, तथा सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण घटना हो। औँसीको खगोलीय र धार्मिक महत्त्वलाई बुझ्नु हाम्रो परम्परा र विज्ञान दुवैको अध्ययनका लागि उपयोगी छ।
क्यान्सर

क्यान्सर (चिकित्सकीय पद: घातक नियोप्लास्म) रोगहरूको एक वर्ग हो जसमा कोशिकाहरूको एक समूहको अनियन्त्रित वृद्धि (सामान्य सीमा भन्दा अधिक विभाजन), रोग आक्रमण (आस-पासको उतकहरूको विनाश आक्रमण) र कहिलेकाँही मेटास्टेसिस (लसिका या रक्तको माध्यमले शरीरको अन्य भागहरूमा फैलन्छ)को रूपमा देखिन्छ । क्यान्सर गम्भिर प्रकारको रोग हो। जुनसुकै क्यान्सर लागेपनि पैसा र शरीर दुवैको क्षति हुन्छ । तर क्यान्सरलाई बेलैमा पहिचान गर्न सकियो भने रोकथाम पनि गर्न सकिन्छ । क्यान्सरका लक्षण देखिए भने पनि आत्तिइ हाल्नु हुँदैन तर नियमितरूपमा जाँच र चिकित्सकको परामर्स भने लिनु पर्छ ।
यसका लक्षणहरु

* दुखाइ

शरीरको कुनै पनि अङ्ग वा भागमा निरन्तर दुखाइ महसुस भयो भने यसलाई वेवास्ता नगर्नुस् । पेन किलर खाएर दुखाइ कम गर्ने मुर्खता पनि नगर्नुस् । महिलामा हुने स्तन क्यान्सर शुरुमा पत्ता लगाउन निक्कै गाह्रो हुन्छ ।

* ज्वरो
ज्वरो आउनु पनि शरीरमा सञ्चो नभएको सङ्केत हो । नियमितरूपमा ज्वरो आउनु पनि क्यान्सरको लक्षण हुन सक्छ । क्यान्सर रोग लाग्ने समयमा विभिन्न प्रकारले लामो समय सम्म ज्वरो आउने समस्या हुन सक्छ । कहिले काँहि सिजलन ज्वरो आएको भनेर लापर्वाही गर्दा गम्भिर समस्या पनि हुन सक्छ ।

* दुब्लाउँदै जानु वा वजन कम हुनु
यदि तपाइँ एकाएक दुब्लाउन थाल्नु भो वा शरीरको बजन १ वा डेढ सातामै १० प्रतिशत सम्म कम भएमा तत्काल जाँच गराउनुस्। कुनै शारीरक अभ्यास नै नगरीकन तौल घट्नु वा दुब्लाउनु राम्रो सङ्केत होइन। डाइटिङ नै गर्दा पनि एकाएक तौल घट्नु राम्रो सङ्केत होइन।

* थकान
जतिबेला पनि थकान र कमजोर अनुभव गर्न थाल्नु भो भने बुझ्नुस् शरीर अस्वस्थ छ । क्यान्सरका शुरुवाती लक्षणमा थकान र कमजोर हुनु पनि पर्छन् । खासगरी चुरोट वा खैनी सेवन गर्नेहरूलाई यसमा विशेष ध्यान दिनु पर्छ । कतिपय अवस्थामा रक्तचाप कम हुँदा पनि थकाइ लाग्ने र कमजोर महसुस हुने हुन्छ ।

* तनाव
जतिबेला पनि तनाव हुन्छ । दिशा र पिसावको रंग बदलिएको छ भने सतर्क बन्नुस् । यस्तो अवस्थामा सके सम्म छिटो डाक्टरकोमा जानु राम्रो हुन्छ । अधिकाँश मानिस ब्यस्त जीवन नै तनावको कारण भन्ने ठान्छन् तर कहिले काँही यस्तो हुनु गम्भिर समस्याको सङ्केत हुन सक्छ । क्यान्सका लक्षण मध्ये अत्याधिक तनाव र शरीर चिलाइरहने समेत पर्छन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:रोग
फिडेल क्यास्ट्रो

फिडेल ऐलेजेन्ड्रो क्यास्ट्रो रूस (; अनु. फिदेल ऐलेजेन्द्रो कास्त्रो रूस; सन् १९२६ अगस्ट १३ – सन् २०१६ नोभेम्बर २५) क्युबाको राजनीतिज्ञ तथा क्युबा क्रान्तिका प्राथमिक नेताहरू मध्येका एक थिए। उनी सन् १९५९ फेब्रुअरीदेखि सन् १९७६ डिसेम्बरसम्म क्युबाको प्रधानमन्त्री र फेरि क्युबाको राज्य परिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) भएका थिए। उनले सन् २००८ फेब्रुअरीमा आफ्नो पदबाट राजिनामा दिएका थिए।
जीवनी

उनी एउटा धनी परिवारमा जन्मिएका थिए र उनले कानुनमा स्नातकोत्तर प्राप्त गरेका थिए। हबाना विश्वविद्धालयमा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो राजनीतिक जीवनको सुरूवात गरेका थिए र क्युबाको राजनीतिमा एक मान्यता प्राप्त व्यक्ति बनेका थिए। उनको राजनीतिक जीवन फुल्गेङ्कियो बतिस्ता शासन र संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्युबाको राष्ट्रहितमा राजनीतिक र कारपोरेट कम्पनीहरूको प्रभावको आलोचक रहेको छन् । उनलाई उत्साहजनक रूपमा, तर सीमित, समर्थक मिले र उनले अधिकारीहरूको ध्यान आकर्षित गर्‍यो । उनले मोंकाडा बैरकोंमा १९६३ मा असफल हमलाको नेतृत्व गरे जसपछि उनी गिरफ्तार भए, उनीमा मुद्दा चला, उनी जेलमा रहे र त्यस पछि रिहा गरिए.इसपछि बतिस्ताको क्युबामा हमलाको लागि मान्छेहरूलाई संगठित र प्रशिक्षित गर्नको लागि उनी मेक्सिको पुगे । उनी र उनको क्रान्तिकारी साथीहरूले डिसेम्बर १९५६ मा मेक्सिको छोडिदिए दिए र पुन: क्युबा फर्किए ।

कास्त्रो क्युबाको क्रान्तिको माध्यमले अमेरिका समर्थित फुल्गेंकियो बतिस्ताको तानाशाहीलाई फाली सत्तामा आए र उसपछि शीघ्र नै क्युबाको प्रधानमन्त्री बने। सन् १९६५ मा उनी क्युबाको कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव बने र क्युबाको एक-दलीय समाजवादी गणतन्त्र बनाउनमा नेतृत्व दिए। १९७६ मा उनी क्युबाको राज्य परिषदराज्य परिषद र मन्त्रिपरिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) बने।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:कम्युनिष्ट शासक
श्रेणी:क्युबाका राष्ट्रपतिहरू‎
श्रेणी:क्युबाका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू
श्रेणी:मार्क्सवादी लेखकहरू
श्रेणी:साम्राज्यवाद विरोधी
श्रेणी:सन् २०१६ मा मृत्यु
श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म
भारतीय रेल

इण्डियन रेल (आईआर) एसियाको सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो तथा एकल व्यवस्थापन अन्तरगतको यो विश्वको दोस्रो सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो। यो १५० वर्ष भन्दा पनि धेरै समयसम्म भारतको यातायात क्षेत्रको मुख्य संघटक रहेकोछ। यो विश्वको सबभन्दा ठूलो नियोक्ता हो, यसका १६ लाखभन्दा पनि धेरै कर्मचारी छन्। यसले न केवल देश्को मूल संरचनात्‍मक आवश्यकताहरूलाई पूरा गर्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएकोछ अपितु छरिएका क्षेत्रलाई एक साथ जोडनमा र देश राष्ट्रिय अखण्डताको पनि संवर्धन गर्दछ। राष्‍ट्रीय विपत्तीको समयमा विपत्ती ग्रस्त क्षेत्रहरूमा राहत सामग्री पुर्‍याउनेमा भारतीय रेल अग्रणी रहेको छ
अर्थव्यस्थामा अन्तरदेशीय यातायातको रेल मुख्य माध्यम हो। यो ऊर्जा सक्षम यातायात मोड, जो बडी मात्रामा जनशक्तिको आवागमनको लागि अति उपयुक्त भएकोछ, बडी मात्रामा वस्तुहरूलाई लाने ल्याउने तथा लामो दूरीको यात्राको लागि अत्यन्त उपयुक्त छ। यो देशको जीवन धारा हो र यसको सामाजिक-आर्थिक विकासको लागि यसको महत्त्वपूर्ण स्थान छ। सुस्थापित रेल प्रणाली देशको टाढा टाढाका ठाउँहरूबाट मानिसलाई एक साथ मिलाउँछ र व्यापार गर्न, दृश्य दर्शन, तीर्थ र शिक्षा संभव बनाएकोछ। यसले जीवन स्तरलाई सुधारेकोछ र यस प्रकारले उद्योग र कृषिको चाँडोसित विकास गर्न सहायता गर्दछ।
इतिहास

भारतमा रेलको शुरुवात १८५३ मा अंग्रेजहरूद्वारा प्राशासनिक सुविधाको लागि गरिएको थियो। तर आज भारतका धेरै जसो भागहरूमा रेलको जाल बिछाइएकोछ र रेल यातायातको सस्तो र मुख्य साधन बनेको छ। सन् १८५३ मा धेरै नै मामूली शुरूआतसित जब पहिलो अप रेलले मुम्बई देखी थाणेसम्म (३४ कि.मी.को दूरी) दूरी तय गरेको थियो, अब भारतीय रेल विशाल नेटवर्कमा विकसित भैसकेकोछ यसका ६३,४६५ कि.मी. मार्गको लम्बाईमा ७,१३३ स्‍टेशनहरू छन्। भारतीय रेलका ७,९१० इन्जिनहरूको बेडा छ; ४२,४४१ सवारी सेवाधान, ५,८२२ अन्‍यलाईच यान, २,२२,३७९ वैगन (३१ मार्च, २००५को स्थिति अनुसार)।[ भारतीय रेल बहुल गेज प्रणाली] हो;जसको ब्रोड गेज (१.६७६ मि मी) मीटर गेज (१.००० मि मी); र नैरो गेज (०.७६२ मि मी. र ६१० मि. मी)छ, यसका पटरिहरूको लम्बाई क्रमश: ८९,७७१ कि.मी; १५,६८४ कि.मी. र ३,३५० कि.मी. छ। जबकि गेजवार मार्गको लम्बाई क्रमश: ४७,७४९ कि.मी; १२,६६२ कि.मी. र ३,०५४ कि.मी. छ। कुल चालू पटरिहरूको लम्बाई ८४,२६० कि.मी. छ जसमध्ये ६७,९३२ कि.मी. ब्रोड गेज, १३,२७१ कि.मी. मीटर गेज, र ३,०५७ कि.मी. नैरो गेज छन्। लगभग मार्ग किलो मीटरको २८ प्रतिशत, चालू पटरी ३९ प्रतिशत र ४० प्रतिशत कुल पटरिहरूको विद्युतीकरण गरिएकोछ।
चित्र दिर्घा


File:रेल जोगबनी.jpg|alt=भारतको बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा प्रदशनीको लागि राखिएको एक पुरानो रेल !|इन्डियाको बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा प्रदशनीको लागि राखिएको एक पुरानो रेल !
File:Train 4.jpg|इन्डियाको बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा चल्ने रेल
File:Toy Train Darjeeling West Bengal India.jpg|thumb|दार्जलिंग हिमालय रेल
File:Gatimaan express.jpg|alt=Train in a station|गतिमान एक्सप्रेस, सन् 2016

सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

* भारतीय रेलको आधिकारिक जालस्थल-हिन्दीमा
* भारतीय रेलको टिकट आनलाईन किन्नेको जालस्थल
* भारतीय रेल: रेल समय सारिणी, आरक्षण स्थितिको जाँच इत्यादि-रेडिफ डाटकोम द्वारा
* भारतीय रेलमा PNR Status स्थिति पूछताछ
* रेल PNR स्थिति समर्थन वेबसाइट
* रेलवेको बारेमा धेरै
श्रेणी:भारतीय रेलवे

he:רכבות בהודו
सोलोमन द्वीप

सोलोमन द्वीप पपुवा न्युगिनीको पूर्वमा मालेनेसियामा करीब एक हजार द्वीपहरू समेटिएको एउटा देश हो । करीब २८,४०० वर्ग किलोमीटर (१०,९६५ वर्ग माइल)मा फैलिएको यस देशको राजधानी गुआडल क्यानल द्वीप स्थित होनिअरा हो । मानिन्छ कि सोलोमन द्वीपमा हजारौं साल पहिले मेलोनेशियाई मान्छे बसोबास गर्दथे । संयुक्त अधिराज्यले सन् १८९० मा सोलोमन द्वीपमा एक संरक्षित राज्यको स्थापना गर्यो । द्वितीय विश्व युद्धको सबैभन्दा संघर्षपुर्ण लडाई सन् १९४२-४५ को सोलोमन द्वीप अभियानको समयमा लडिएको थियो, जसमा गुआडलकैनालको लडाई पनि सामेल छ । सन् १९७६ मा मान्छेहरूले स्वशासन र दुइ वर्ष पछि स्वतन्त्रता प्राप्त गरेका थिए । सोलोमन द्वीप एक संवैधानिक राजतन्त्र हो, जसको प्रमुख महारानी एलिजाबेथ द्वितीय हुन् ।

सन् १९९८ मा भएको जातीय हिंसा, सरकारी भ्रष्ट व्यवहार र अपराधले देश र समाजको स्थिरतालाई प्रभावित गरेको छ । सन् २००३ जुनमा अस्ट्रेलियाली बहुराष्ट्रीय बल क्षेत्रीयको सहायता मिशनले सोलोमन द्वीपमा शांति बहाल गराउन, जातीय उछ्र्रिंखलमा लगाम लगाउन र नागरिक प्रशासनमा सुधारको उद्देश्य प्राप्त गरेको छ ।


श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:ओसिनिया
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
नाइट्रोजन

नत्रजन वा नत्रवायु (अंग्रेजिःNitrogen) एक भौतिक तत्त्व हो। यो वायु बल्न मा सहायक हुदैन । नत्रजन वायुमण्डलमा कुनै पनि वायु (ग्यास) भन्दा धेरै प्रचुर मात्रामा हुन्छ। यद्यपि नत्रजन जीवित चीजहरूले प्रत्यक्ष रूपमा प्रयोग गर्दैनन । तथापी यो जीवित चीजहरूको वृद्धिको लागि एक धेरै महत्त्वपूर्ण ग्यास हो। कोठाको तापक्रममा यस वायुका अणुहरू अव्यवस्थित हुन्छन् र यो वायु रंगहीन र गन्धहीन हुन्छ। नत्रजन ब्रह्माण्डमा सबैभन्दा सामान्य तत्वहरू मध्ये एक हो, जुन हाम्रो आकाशगंगा र सौर्यमण्डलको लगभग एक-सातौं भाग हो। यो पृथ्वीमा वायुको रूपमा पाइन्छ। यसले पृथ्वीको वायुमण्डलको लगभग ७८% ओगटेको छ। पश्चिमा भाैतिकशास्त्रमा, हावाका यौगिकहरू विघटन गर्न १७६२ ईस्वीमा सोडियम पत्ता लगाएका स्कटिश भौतिकशास्त्री डेनियल रदरफोर्डलाइ नत्रजन खोजको श्रेय दिइन्छ ।
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:तत्व
श्रेणी:नाइट्रोजन
क्याल्सियम

क्याल्शियम (मराठी: कॅल्शियम) एउटा भौतिक तत्त्व हो। यो जीवित प्राणीहरूका लागि अत्यावश्यक हुन्छ। भोजनमा यसको समुचित मात्र हुनुपर्छ। खाने योग्य कॅल्शियम दूध सहित धेरै मल्य पदार्थोमा मिल्दछ। खान-पानका साथ-साथ क्याल्शियमका धेरै औद्योगिक प्रयोग पनि छन् जहां यसको शुद्ध रूप र यसका धेरै यौगिकहरूको प्रयोग गरिन्छ। पेरियोडिक टेबलमा कॅल्शियमको अणु क्रमांक २० छ र यसलाई अङ्ग्रेजी शब्दहरू ‘सीए’देखि इंगित गरिएको हो। १८०८मा सर हम्फ्री डैवीले यसलाई खोजा थियो। उनले यसलाई कॅल्शियम क्लोराइडदेखि अलग गरेको थियो। कॅल्शियमको नाम लॅटिन भाषाका शब्द ‘कॅल्क्स’मा रखिएको छ जसको मतलब छ चूना पत्थर जसमा ठूलो मात्रमा कॅल्शियम पाइन्छ। बोटहरूमा पनि कॅल्शियम पाइन्छ।

आफ्नो शुद्ध रूपमा कॅल्शियम चमकिला रंगको हुन्छ। यो आफ्नो अन्य साथी तत्वहरूका बजाय कम क्रियाशील हुन्छ। जलानमा यसबाट पहेंलो र रातो धुआं उठ्दछ। यसलाई आज पनि कॅल्शियम क्लोराइडदेखि त्यसै प्रक्रियादेखि अलग गरिन्छ जो सर हम्फ्री डैवीले १८०८मा प्रयोगको थियो। कॅल्शियमदेखि जोडिएका नैं एउटा अन्य यौगिक , कॅल्शियम कार्बोनेटलाई काँक्रीट, सिमेण्ट, चूना इत्यादि बनाउनको लागि प्रयोग गरिन्छ। अन्य कॅल्शियम कम्पाउण्ड अयस्कहरू, कीटनाशक, डियोड्रहरूट, मल, कपडा उत्पादन, कॉस्मेटिक्स, लाईटिंग इत्यादिमा प्रयोग गरिन्छ। जीवित प्राणीहरूमा कॅल्शियम हड्डीहरू, दातहरू र शरीरका अन्य भागहरूमा पाइन्छ। यो रक्तमा पनि हुन्छ र शरीरको भित्री देखभालमा यसको विशेष भूमिका हुन्छ।


Image:FlammenfärbungCa.png|Flame test
Image:Calcium unter Argon Schutzgasatmosphäre.jpg
Image:Calcium 1.jpg
Image:Vápenec.PNG|Vápenec - CaCO3

सन्दर्भ

बाह्य सूत्र

रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


क्याल्शियम
क्याल्शियम
गन्धक

सल्फर( ) लाई नेपालीमा गन्धक भनिन्छ। यस रसायनिक तत्वको सङ्केत S हो भने , यसको आणविक संख्या १६ हो। यो प्रशस्त मात्रामा पाईने एक अधातु पदार्थ हो।
औषधोपचार

* दाद आएमा
:पाँच भाग कपुर एक भाग गन्धक, मट्टितेलमा मिसाएर मलहम बनाउने र नियमित लगाउने गरे दाद आएका ठिक हुन्छ ।
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

सन्दर्भ सूची
यो पनि हेर्नुहोस्

*कपुर
*फिट्कीरी
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:तत्व
नियोन

नियोन (मराठी: निऑन) एक रासायनिक तत्त्व हो जसको रसानिक सङ्केत Ne र आण्विक संख्या (यटोमिक नम्बर) १० हो । यो पिरियोडिक टेबलको समूह १८ मा रहेको छ । नियोन रंगहीन , गन्धहिन र निष्क्रिय सामान्य स्थितीमा एकाणु ग्यास हो , यसको घनत्वस सामान्य वायुको तुलनामा २/३ हुन्छ ।
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू
सन्दर्भ


रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:तत्व
रेडियम

रेडियम आधुनिक पेरियोडीक तालिकामा समावेश गरिएको एक रसायनिक तत्त्व हो, यसको सङ्केत Ra हो र यसको आणविक संख्या ८८ हो। यो पेरियोडिक तालिकाको दोस्रो तत्त्व हो जसले अल्कालाइन अर्थ धातु पनि भनिन्छ। शुद्ध र्‌याडियम चाँदी जस्तै चम्किलो सेतो हुन्छ तर यसले तुरन्तै नाइट्रोजनसँग (अक्सिजनसँग भन्दा पनि) प्रतिकृया गर्दछ र सतहमा कालो र्‌याडियम नाइट्राइडको (Ra3N2) तह बनाउँछ। र्‌याडियमका सबै आइसोटपहरू रेडियोधर्मी हुन्छन् जसमध्ये र्‌याडियम-२२६ सबै भन्दा स्थाइ हुन् जसको अर्ध-जीवन (half-life) १६०० वर्षको हुन्छ र पछि र्‌याडन ग्यासमा विलय हुन्छ विशेष रूपमा र्‌याडन - २२२। जव र्‌याडियम विलय हुँदै जान्छ आयोनिकरण गर्ने विकिरणको उत्पादन हुन्छ जसले प्रकाशसंवेदनशील (fluorescent) रसायनहरूलाई उत्साहित गरेर रेडियोलुमिनेसेन्स उत्पन्न गर्दछ।
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
थोरियम

थोरियम (Thorium) आवर्त सारणीका ऐक्टिनाइड श्रेणी (actinide series)को प्रथम तत्व]] छ। पहिले यो चतुर्थ अंतर्वर्ती समूह (fourth transition group)को अन्तिम तत्व माना जान्थ्यो, तर अब यो ज्ञात छ कि जस प्रकार लैथेनम (La) तत्वका पश्चात् १४ तत्वहरूको लैथेनाइड शृङ्खला (lanthanide series) प्रांरभ हुन्छ, त्यसै प्रकार ऐक्टिनियम (Ac)का पश्चात् १४ तत्वहरूको दोस्रो शृङ्खला आरम्भ हुन्छ, जसलाई एक्टिनाइड शृङ्खला भन्दछन्। थोरियमका अयस्कमा केवल एक समस्थानिक(द्रव्यमान संख्या २३२) पाइन्छ, जुन यसको सबै भन्दा स्थिर समस्थानिक (अर्ध जीवन अवधि १.४ ज्र् १०१० वर्ष) छ। तर यूरेनियम, रेडियम तथा ऐक्टिनियम अयस्कहरूमा यसका केही समस्थानिक सदैव वर्तमान रह्दछन्, जसको द्रव्यमान संख्याहरू २२७, २२८, २३०, २३१ तथा २३४ छन्। यिनका अतिरिक्त २२४, २२५, २२६, २२९ एवं २३३ द्रव्यमाने समस्थानिक कृत्रिम उपायहरू द्वारा निर्मित भएका छन्।

थोरियम धातुको खोज १८२८ ईमा बर्जीलियसले थोराइट अयस्कमा गरिएको थियो। यद्यपि यसका अनेक अयस्क ज्ञात छन्, तर मोनेजाइट (monazite) यसको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण स्त्रोत छन्, जसमा थोरियम तथा अन्य विरल मृदाहरूका फस्फेट रह्दछन्। संसारमा मोनेजाइटको सबै भन्दा ठूलो भंडार भारतका केरल राज्यमा छन्। बिहार प्रदेशमा पनि थोरियम अयस्कको उपस्थिति ज्ञात भएको छ। यिनका अतिरिक्त मोनेजाइट अमरीका, आस्ट्रलिया, ब्राजिल र मलायामा पनि प्राप्त छ।

मौनेजाइटलाई सांद्र सल्फ्यूरिक अम्लको प्रक्रिया गरेर आंशिक क्षारीय विलयन मिलानबाट थोरियम फस्फेटको अवक्षेप बन्दछ। यसलाई सल्फ्यूरिक या हाइड्रोक्लोरिक अम्लमा घुला गरेर फेरि फस्फेट अवक्षिप्त गर्दछन्। यस क्रियालाई दोहरानेमा थोरियमको शुद्ध फस्फेट मिल्दछ।

थोरियम क्लोराइडलाई सोडियम सहित निर्वातमा गरम गर्नबाट थोरियम धातु मिलन्छ। थोरियम आयोडाइड (Th I४)का वाष्पलाई गरम टंग्स्टन तंतु (filament)मा प्रवाहित गर्न से, या थोरियम औक्साइड (ThO२)मा क्याल्सियमको प्रक्रिया द्वारा पनि, थोरियम धातु प्राप्त हुनसक्छ।
गुण धर्म

थोरियम भूरे रंगको धातु छ,

सङ्केत - (Th),

परमाणु संख्या - ९०,

परमाणु भार - २३२.०४,

गल्नुंक - १८५० डिग्री से,

घनत्व ११.७ ग्रा/सेंमी,

परमाणु ब्यास ३.६ ऐंग्स्ट्रम

विद्युत् प्रतिरोधकता १९ माइक्रोओम सेंमी।

थोरियम धातु वायुमा गरम गरे पछि चिनगारी दिएर जलन्छ। लगभग ४५० डिग्री सेंमा यो हैलोजन तत्वहरू सहित क्रिया गर्छ। थोरियम सांद्र हाड्रोक्लोरिक अम्ल अथवा अम्लराजमा विलेय छ।

थोरियम चार संयोजकता वाला यौगिक बनाउँछ। थोरिया (ThO२), थोरियम क्लोराइड (Th Cl४), थोरियम सल्फेट झ्र्च्र्ण् (SO४)२ट आदि यसका उपयोगी यौगिक छन्।
उपयोग

थोरियम औक्साइड अथवा थोरिया (ThO२)को अत्यधिक उपयोग उद्दीप्त (incandescent) ग्याँस मैटलहरूमा हुन्छ। यसका अतिरिक्त यो उत्प्रेरक (catalyst)का रूपमा पनि प्रयुक्त भएको छ। थोरियमका कार्बनिक यौगिक चर्म रोगहरूको चिकित्सामा काम आए छन्। थोरियममा रेडियधर्मिताको गुण छ। यसको द्रव्यमान संख्या २३२, वाला समस्थानिक न्युट्रन आक्रमण द्वारा यूरेनियम २३३ (U-२३३)मा परिणत हुन जान्छ। यूरेनियम २३३को शिथिल न्यूट्रान (slow neutrons) आक्रमण द्वारा खंडन संभव छ र यो परमाणु ऊर्जा सम्बन्धी उपयोगहरूमा काम आ सक्दछ। यस प्रकार थोरियम पनि एक ऊर्जाशील पदार्थ छ। भविष्यमा, विशेष गरी भारतमा, परमाणु ऊर्जाको लागि यसको धेरै उपयोग संभव छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* भारतमा परमाणु उर्जा
बाह्य कडीहरू

* थोरियमबाट बिजुली बनाउनमा मिली सफलता
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:तत्व
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
अनुकूलन

जीवविज्ञान मा, अनुकूलन को तीन सम्बन्धित अर्थहरू छन्। पहिलो, यो प्राकृतिक चयन को गतिशील विकास प्रक्रिया हो जसले जीव लाई तिनीहरूको वातावरणमा फिट गर्छ, तिनीहरूको विकासवादी फिटनेस लाई बढाउँछ। दोस्रो, यो त्यो प्रक्रियाको क्रममा जनसंख्याले प्राप्त गरेको अवस्था हो। तेस्रो, यो एक फेनोटाइपिक विशेषता वा अनुकूलनशील विशेषता हो, जसको प्रत्येक व्यक्तिगत जीव मा कार्यात्मक भूमिका हुन्छ, जुन प्राकृतिक चयन मार्फत कायम राखिएको छ र विकसित भएको छ।

ऐतिहासिक रूपमा, एम्पेडोकल्स र अरिस्टोटल जस्ता प्राचीन ग्रीक दार्शनिकहरूको समयदेखि नै अनुकूलनको वर्णन गरिएको छ। १८ औं र १९ औं शताब्दीमा प्राकृतिक धर्मशास्त्र मा, अनुकूलनलाई देवताको अस्तित्वको प्रमाणको रूपमा लिइएको थियो। चार्ल्स डार्विन र अल्फ्रेड रसेल वालेस ले यसको सट्टा यो प्राकृतिक चयनद्वारा व्याख्या गरिएको हो भन्ने प्रस्ताव गरे।
कुनै विशेष वातावरणमा सुगमता पूर्वक जीवन व्यतीत गर्न एवं वंशवृद्धिको लागि जीवहरूको शरीरमा जो रचनात्मक एवं क्रियात्मक स्थायी परिवर्तन उत्पन्न हुन्छ, त्यसलाई अनुकूलन भनिन्छ। अनुकूलन जैविक फिटनेस सँग सम्बन्धित छ, जसले एलील फ्रिक्वेन्सीहरू मा परिवर्तनहरू द्वारा मापन गरिएको विकास दरलाई नियन्त्रण गर्दछ। प्रायः, दुई वा बढी प्रजातिहरू सह-अनुकूलन र सह-विकास गर्छन् जब तिनीहरूले अन्य प्रजातिहरूको अनुकूलनहरू विकास गर्छन् जुन फूल फुल्ने बिरुवा र परागकण गर्ने कीरा सँग अन्तर्क्रिया गर्दछ। नक्कल मा, प्रजातिहरू अन्य प्रजातिहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुन विकसित हुन्छन्; नक्कल मा यो एक पारस्परिक रूपमा लाभदायक सह-विकास हो किनकि दृढ रूपमा संरक्षित प्रजातिहरूको समूह (जस्तै डंक गर्न सक्षम बारुलाहरू) ले उस्तै तरिकाले आफ्नो प्रतिरक्षाको विज्ञापन गर्न आउँछन्। एउटा उद्देश्यको लागि विकसित विशेषताहरू सह-अप्टेड फरकको लागि हुन सक्छ, जस्तै जब डायनासोरहरूको इन्सुलेट गर्ने प्वाँख लाई चरा उडान को लागि सह-अप्ट गरिएको थियो।

अनुकूलन जीव विज्ञानको दर्शन मा एक प्रमुख विषय हो, किनकि यो कार्य र उद्देश्यसँग सम्बन्धित छ (टेलियोलोजी)। केही जीवविज्ञानीहरूले अनुकूलनमा उद्देश्यलाई संकेत गर्ने शब्दहरूबाट बच्न खोज्छन्, कम्तिमा किनभने तिनीहरूले देवताको मनसायलाई संकेत गर्छन्, तर अरूले टिप्पणी गर्छन् कि अनुकूलन अनिवार्य रूपमा उद्देश्यपूर्ण हुन्छ।'s two factors (the first being a complexifying force) was an adaptive force that causes animals with a given body plan to adapt to circumstances by inheritance of acquired characteristics, creating a diversity of species and genera.]]

श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:विज्ञान
खाद्य सुरक्षा

खाद्य सुरक्षाभन्नाले खाद्य पदार्थहरूको तैयारी, प्रयोग, भण्डारण जसद्वारा खाद्यपदार्थहरूको सुरक्षा खाद्य जनित बीमारीबाट बचाउ आदिको वैज्ञानिक पद्धति अनुसार बर्णन गराउने भनेर बुझिन्छ


[[श्रेणी:खाद्य सुरक्षा खाद्य सुरक्षा भन्नाले खाद्य पदार्थको उत्पादन त्यसको ब्यस्थित भन्डारण उपयोग र पहुचको समग्र अवस्थालाइ बुझाउछ। यसले खाद्य सुरक्षााको जोिखममा रहेका ब्यक्ती लाइ खाद्य सुरक्षाको अभावबाट मर्नुपर्दैन र उनीहरूले पनि खाद्यान्नको सरल सहज रूपमा उपभोग गर्न पाउनुपर्छ भन्ने मान्यता राखेको हुन्छ । तर यसले सबैलाइ बाह्रै महिना खाद्यन्न पुग्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्दैन ।
खाद्य सुरक्षाा आभारभूत मानव अधिकार भित्र पर्दछ ।आजको एक्कासौ‍ सताब्दीको िवश्वमा आद्यान्न अभाव जस्तो साधारण समस्याले कसैले पनि अकालमा ज्यान गुमाउनु पर्दैन । खा्द्य सुरक्षाको पर्त्याभूतीका लागि सन्सारका विभिन्न देशहरूले स‍म्बैधािनक कानुनी तथा स‌स्थागत ब्यवस्था गरेको छ ।खाद्य सुरक्षा कुनै पनि मानिसको समािजक आर्थिक राजनैितक जस्ता विषयले समेत प्रभवित गर्ने गर्छ ।
एसियाली खेलकुद

एसियाली खेलहरूलाई एसियाडको नामले पनि जानिन्छ। यो प्रत्येक चार वर्षपछि आयोजित हुने बहु-खेल प्रतियोगिता हो जसमा केवल एसियाका विभिन्न देशहरूका खेलाडीहरूले भाग लिन्छन्।

यी खेलहरूको आयोजन एसियाली ओलम्पिक परिषदद्वारा अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक परिषदको पर्यवेक्षणमा गरिन्छ। प्रत्येक प्रतियोगितामा प्रथम स्थानको लागि स्वर्ण, दोस्रोकोनिम्ति रजत, र तेस्रोकोलागि कांस्य पदक दिइन्छ, यस परम्पराको शुभारम्भ १९५१मा भएको हो।

प्रथम एसियाली खेलहरूको आयोजन दिल्ली, भारतमा गरिएको थियो, जसलाई सन् १९८२मा पुनः यो खेलको आयोजना गर्ने मौका प्राप्त भयो। आजसम्मको अन्तिम एसियाली खेल १ डिसेम्बर देखि १५ डिसेम्बर, २००६को बीच दोहा, कतारमा आयोजित गरियो। सोह्रौँ एसियाली खेलको आयोजन १२ नोभेम्बर देखि २७ नोभेम्बर, २०१०को बीच गरिएकोछ, जुन ग्वांगझोउ, चीनमा भइरहेछ।
खेल प्रतियोगिताहरू

एसियाली खेलहरूमा निम्नलिखित खेल प्रतियोगिताहरू हुने गर्छन्:


* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – गोताखोरी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – तैराकी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – लयबद्ध तैराकी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – वाटर पोलो
* 20px|alt=|link= तीरंदाजी
* 20px|alt=|link= दंगल
* 20px|alt=|link= बैडमिंटन
* 20px|alt=|link= बेसबल
* 20px|alt=|link= बस्केटबल
* 20px|alt=|link= बोर्ड क्रीडाहरू
* 20px|alt=|link= बलबाजी
* 20px|alt=|link= बक्सिंग
* 20px|alt=|link= डोंगीयन
* 20px|alt=|link= क्रिकेट
* 20px|alt=|link= क्यू क्रीडाहरू

* 20px|alt=|link= साइक्लिंग
* 20px|alt=|link= नृत्य क्रीडाहरू
* 20px|alt=|link= ड्रैगन नौका
* 20px|alt=|link= घुडसवारी
* 20px|alt=|link= असिक्रीडा
* 20px|alt=|link= फुटबल
* 20px|alt=|link= गोल्फ
* 20px|alt=|link= जिम्नास्टिक
* 20px|alt=|link= हैण्बल
* 20px|alt=|link= हकी
* 20px|alt=|link= जूडो
* 20px|alt=|link= कबड्डी
* 20px|alt=|link= कराटे
* 20px|alt=|link= आधुनिक पञ्चक्रीडा
* 20px|alt=|link= रोलर क्रीडाहरू

* 20px|alt=|link= खेना
* 20px|alt=|link= रग्बी यूनियन
* 20px|alt=|link= पाल नौकायन
* 20px|alt=|link= सेपाक्टाक्रौ
* 20px|alt=|link= निशानेबाजी
* 20px|alt=|link= सफ्टबल
* 20px|alt=|link= सफ्ट टेनिस
* 20px|alt=|link= स्क्वैश
* 20px|alt=|link= टेबल टेनिस
* 20px|alt=|link= ताइक्वाण्डो
* 20px|alt=|link= टेनिस
* 20px|alt=|link= त्रीक्रीडा
* 20px|alt=|link= भलीबल
* 20px|alt=|link= भारोत्तोलन
* 20px|alt=|link= कुश्ती
* 20px|alt=|link= वूशू
एसियाली खेलहरूको सूची
सूची
यो पनि हेर्नुहोस्

* ओलम्पिक खेल
* एसियाली ओलम्पिक परिषद
बाहिरी सूत्र

* २००६ दोहा एसियाली खेलहरूको आधिकारिक जालस्थल
* २००६ ग्वांगझोउ एसियाली खेलहरूको आधिकारिक जालस्थल
* एसियाली ओलम्पिक परिषद


श्रेणी:एसियाली खेल
श्रेणी:खेल