JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Michezo ya Olimpiki

right|thumb|Bendera ya Olimpiki yaonyesha pete tano


Michezo ya Olimpiki ni mashindano makubwa ya michezo mbalimbali duniani inayofanyika kila baada ya miaka minne.

Michezo ya Olimpiki imekuwa na historia ndefu katika vipindi viwili:

* Michezo ya Olimpiki ya Kale ilifanyika tangu tarehe isiyojulikana lakini kwa uhakika kuanzia mwaka 776 KK hadi mwaka 393 BK katika mtaa wa mahekalu wa Olimpia kwenye rasi ya Peloponesi nchini Ugiriki.

* Michezo ya Olimpiki ya Kisasa ya kwanza ilitokea mwaka 1896 mjini Athens (Ugiriki). Mwanzilishi alikuwa Mfaransa Pierre de Coubertin aliyetaka kutumia kielelezo cha michezo ya kale kwa kujenga uhusiano mzuri kati ya vijana wa nchi mbalimbali na kuwapatia nafasi ya kushindana kwenye uwanja wa michezo badala ya uwanja wa vita. Coubertin alianzisha Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki (International Olympic Committee - IOC).

Michezo hii ya kisasa imeendelea kila baada ya miaka minne isipokuwa 1916, 1940 na 1944 kwa sababu ya Vita Kuu ya Kwanza na ya Pili ya Dunia.

Michezo ya kisasa hufanyika katika mji tofauti kila safari. Michezo ya 2004 ilifanyika Athens, ya 2008 huko Beijing na ya 2012 London.

Kuna tofauti kati ya michezo ya kiangazi na michezo ya majira ya baridi.

Washindi watatu wa kwanza wa kila mashindano hupewa medali ya dhahabu, fedha au shaba.
Pete olimpiki

Pete tano za Olimpiki ni alama na nembo ya michezo tangu mwaka 1913. Pete tano zenye rangi tofauti humaanisha mabara matano. Zote zinashikamana kumaanisha ushirikiano wa kimataifa.
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Michezo ya Olimpiki


Jamii:Michezo
!
Ankara

right|260px|thumb|200px|Masjid ya Kocatepe

Ankara ni mji mkuu wa Uturuki. Iko katika kitovu cha Anatolia kwenye kimo cha 938 m juu ya UB. Huu ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Ankara.

Ankara ni mji mkubwa wa pili nchini baada ya Istanbul. Kuna wakazi 4,319,167 (2005).
Historia

Ankara ilianzishwa katika milenia ya pili KK na tangu karne ya tatu KK ilijulikana kwa jina la Ancyra. Wakatai wa Dola la Roma ilikuwa mji mkuu wa jimbo la Galatia. Mji uliendelea katika Dola la Bizanti (Roma ya Masahriki).

Tangu mwaka 1071 makabila ya Waturuki walianza kuvamia Anatolia na Sultani Alparslan alitwaa mji mwaka 1073 ukawa sehemu ya falme mbalimbali ya kituruki hadi kuja kwa Dola la Uturuki wa Waosmani.

Baada ya kushindwa kwa Uturuki katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia nchi washindi hasa Uingereza, Ufaransa, Italia na Ugiriki zilianza kugawa mabaki ya Dola la Uturuki. Kiongozi wa upinzani wa kitaifa wa Kituruki jenerali Kemal Atatürk alichagua Ankara kama makao makuu ya upinzani mwaka 1919.

Baada ya vita ya uhuru wa Uturuki mwaka 1923 nchi ilitangazwa kuwa jamhuri na Ankara mji wake mkuu badala ya Istanbul iliyowahi kuwa mji wa masultani.


Jamii:Miji ya Uturuki
Jamii:Miji Mikuu Asia

Jamii:Miji ya Dola la Roma
Kemal Atatürk

thumb|right|Picha halisi ya Atatürk.
Mustafa Kemal Atatürk (Thesalonike, leo nchini Ugiriki, 1881; Istanbul, Uturuki, 10 Novemba 1938) alikuwa mwanzilishi na rais wa kwanza wa Jamhuri ya Uturuki. Jina lake lilikuwa Mustafa Kemal. Baadaye alipewa cheo cha "Atatürk", kinachomaanisha "Baba wa Waturuki".
Maisha

Alizaliwa mjini Thesalonike katika Ugiriki ya Kaskazini iliyokuwa sehemu ya Milki ya Osmani hadi 1913.

Alipata kuwa mwanajeshi. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia aliongoza utetezi wa Waturuki dhidi ya mashambulio ya Uingereza na Ufaransa kwenye mlango wa bahari ya Dardanili na kujipatia sifa nyingi. Baada ya kuporomoka kwa Milki ya Osmani wakati wa mwisho wa vita Atatürk aliongoza upinzani wa kitaifa dhidi ya majaribio ya Ugiriki kujipatia sehemu kubwa ya Anatolia ya magharibi.

Atatürk alimpindua Sultani, alitangaza Uturuki kuwa jamhuri na kuhamisha mji mkuu kwenda Ankara kutoka Istanbul. Baadaye alifuta cheo cha Khalifa kilichokuwa kiliunganishwa na cheo cha Sultani tangu mwaka 1517.

Atatürk aliamini ya kwamba sababu za kushindwa kwa Uturuki vitani zilikuwa desturi na imani za kale. Hivyo aliamua kubadilisha tabia za taifa lake.

Alifuta sharia ya Kiislamu na mahakama ya kadhi. Badala yake alianzisha sheria mpya zilizofuata mifano ya Uswisi na Italia. Sheria ilitangaza usawa wa jinsia na kuwapa wanawake haki ya kupiga kura.

Shule zilianzishwa kwa watoto wote. Mwaka 1928 ilifutwa alfabeti ya Kiarabu iliyotumiwa kuandika Kituruki na vitabu vipya vilionyesha maandishi ya lugha ya taifa kwa alfabeti ya Kilatini. Idadi ya watu waliojifunza kusoma ilipanda kutoka 20% kufikia 90%.

Tarehe 10 Novemba 1938 alikufa mjini Istanbul.


Jamii:Waliozaliwa 1881
Jamii:Waliofariki 1938
Jamii:Historia ya Uturuki
Jamii:Marais wa Uturuki
Nebukadreza II

la kuchoma la Babuloni lenye jina na vyeo vya Nebukadreza.]]
Nebukadreza II (642 KK hivi – 7 Oktoba 562 KK) alikuwa mfalme bora wa Babeli katika karne ya 6 KK.

Alitawala sehemu kubwa ya Mashariki ya kati kuanzia Agosti 605 KK mpaka tarehe 7 Oktoba 562 KK.

Ni maarufu hasa kwa sababu aliwahi kuuvunja mji wa Yerusalemu mwaka 587 KK na kuwapeleka sehemu kubwa ya Wayahudi katika uhamisho wa Babeli.

Ndiye aliyejenga bustani za kupendeza katika enzi hizo zinazojulikana kama bustani za kuning'inia za Babeli, ambazo ni moja ya maajabu saba ya dunia.
Marejeo

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Viungo vya nje

*
*
*
*


Jamii:Watu wa Iraq
Jamii:Watu wa Biblia
Babeli

thumb|200px|right|Sehemu ya geti la [[Ishtar huko Babeli.]]
thumb|350px|Mnara wa Babeli ulichorwa mara nyingi na wasanii kama katika [[picha hii ya Pieter Brueghel Mzee.]]
Babeli ulikuwa mji wa kale katika Mesopotamia, muhimu kwa karne nyingi kama mji mkuu wa milki zilizotawala maeneo makubwa ya Mashariki ya Kati.

Inatajwa mara nyingi katika Biblia, hasa kwa jina la Babuloni.

Maghofu yake hupatikana karibu na mji wa kisasa wa Al Hillah (Irak) kando ya mto Frati km 90 kusini kwa Baghdad.
Historia

Orodha ya wafalme wake ilianza mnamo mwaka 2300 KK. Mfalme mashuhuri wa kwanza alikuwa Hammurabi.

Babeli ulikuwa mji mkuu wa milki mbili kubwa kabla na baada ya kipindi cha enzi ya Ashuru.

Kati ya miaka 1770 KK na 1670 KK na mara ya pili kati ya miaka 612 KK na 320 KK inaaminika ulikuwa mji mkubwa zaidi duniani.

Wakati wa Milki ya pili ya Babeli mfalme Nebukadreza II alitawala nchi zote kati ya Palestina (Kanaani au Israeli) hadi Ghuba ya Uajemi.

Bustani ya malkia Semiramis ilikuwa moja ya maajabu saba ya dunia.

Piramidi au zigurat kubwa za mji zilikuwa maarufu na mfano wao ni mnara wa Babeli unaotajwa katika kitabu cha Mwanzo 11:1-9 (katika Tanakh, yaani Biblia ya Kiebrania, na katika Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo).

Wakati ule jeshi la Babeli liliteka mji wa Yerusalemu mwaka 587 KK, lilibomoa hekalu la Suleimani na kuwapeleka Wayahudi hadi Mesopotamia kwa uhamisho wa Babeli.

Inaaminika ya kwamba sehemu kubwa za Biblia ya Kiebrania ziliandikwa uhamishoni kule Babeli.

Mwaka 539 KK Waajemi walivamia Dola la Babeli na kuliteka. Babeli uliendelea kuwa mji muhimu katika Dola la Uajemi.

Baada ya ushindi wa Aleksanda Mkuu juu ya mfalme Mwajemi Darius III, Babeli ulikuwa chini ya utawala wa Wagiriki. Aleksanda alikufa Babeli mwaka 323 KK katika jumba la kifalme la Nebukadreza.

Mwaka 275 KK Wagiriki walijenga mji mkuu mpya wakawalazimisha wakazi wa Babeli kuhamia huko Seleukia. Huo ulikuwa mwisho wa mji ule mkubwa.

Mataifa ya kale walikumbuka mji wa Babeli kwa muda mrefu.

Barua ya kwanza ya Petro na kitabu cha Ufunuo wa Yohane katika Agano Jipya (kilichoandikwa mnamo mwaka 90 BK) vinatumia jina la Babeli kama jina la fumbo kuashiria Roma.


Jamii:Madola
Jamii:Historia ya Iraq
Jamii:Babeli
Jamii:Miji ya Biblia
Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Mesopotamia
Orodha ya nchi kulingana na idadi ya watu

thumb|320px|
Hii ni orodha ya nchi huru zote, maeneo ya kujitegemea na maeneo mengine yanayotambuliwa na UM na pia Taiwan kulingana na idadi ya watu.

Namba zinazotajwa zimenakiliwa kutoka (en:wikipedia List of countries by population (United Nations)) mnamo Oktoba 2017 bila kuhakikisha kama takwimu ni sawa.
Orodha ya nchi na maeneo kulingana na idadi ya watu
Ramani


Image:World population.PNG|Ramani: Nchi kufuatana na idadi ya wakazi
Image:World population density map.PNG|Ramani: Nchi kufuatana na msongamano wa watu
Image:Population_density.png|Ramani: Msongamano wa watu duniani (1994)

Marejeo
Tazama pia

* Orodha ya nchi zote
Viungo vya Nje

* World Population Prospects, the 2022 Revision
* Data sources for the World Population Prospects 2022
* Methodology of the United Nations Population Estimates and Projections 2022, PDF 2,7 MB

Jamii:Nchi
Jamii:Jiografia
Jamii:Demografia
Nchi
1616

Makala hii inahusu mwaka 1616 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

Waliozaliwa

*27 Machi - Beata Maria de Jesus Ruano, mwandishi wa kikristo kutoka Hispania
* Desemba - Bartolomé Esteban Murillo, mchoraji kutoka Hispania

bila tarehe
* Antonio de Bellis, mchoraji kutoka Italia
Waliofariki

*23 Aprili - Washairi Mwingereza William Shakespeare na Mhispania Miguel de Cervantes walikufa wote tarehe 23 Aprili 1616 ingawa Shakespeare alikufa siku 11 baada ya Cervantes - lakini mmoja alikufa nchini Hispania (kalenda ya Gregori) na mwingini nchini Uingereza (bado kalenda ya Juliasi)
* 2 Julai - Mtakatifu Bernardino Realino, S.J., padri wa Italia


Jamii:Karne ya 17
New Delhi

thumb|225px|right|"India Gate" mjini New Delhi.
thumb|250px|left|Boma Jekundu la Delhi ni jengo mashuhuri lililojengwa kwa [[Shah Jahan.]]
thumb|250px|Majengo ya serikali katika Delhi Mpya yalijengwa na Waingereza.
New Delhi (yaani Delhi Mpya; kwa Kihindi: |नई दिल्ली, kwa Kiurdu: نئی دلی) ni mji mkuu wa Uhindi na kitovu cha jiji kubwa la Delhi. Pamoja na Delhi yote kuna wakazi zaidi ya milioni kumi.
Jiografia

Iko kaskazini mwa nchi kwenye kingo za mto Yamuna katika tambarare ya bonde la Ganga. Mji huo uko m 216 juu ya UB kwa wastani.
Historia

Delhi ina historia ndefu sana iliyoanza mnamo mwaka 1200 KK. Iliharibiwa mara nyingi na kujengwa upya na kubadilisha jina pamoja na wakazi na watawala wake. Katika karne zilizopita ilikuwa mji mkuu wa Dola la Moghul na tangu mwaka 1911 wa Uhindi wa Kiingereza.

Delhi Mpya ilianzishwa baada ya azimio la George V, mfalme wa Uingereza na Kaisari wa Uhindi, la kuhamisha mji mkuu kutoka Kolkata kwenda Delhi. Mji mpya ulijengwa kando ya Delhi ya Kale na kukabidhiwa mwaka 1931. Ulisanifiwa na wasanifu Waingereza Edwin Lutyens (1869-1944) na Herbert Baker (1862-1946).

Tangu mwaka 1947 New Delhi ni mji mkuu wa Uhindi huru.
Tazama pia

* Orodha ya wakuu wa majimbo ya India
Viungo vya nje

Jamii:Miji ya Uhindi
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Mto Ganga
Ganga (mto)

thumb|250px|Mjini Varanasi kuna mahekalu mengi kando la mtoni

Ganga (Kisanskrit गङ्गा, gaṅga) ni mto mkubwa katika Uhindi wa Kaskazini.
Mto una uefu wa 2,511 km unapita nchi za Uhindi na Bangla Desh (Asien).

Chanzo chake ni katika milima ya Himalaya inapokutana mito ya Alaknanda na Bhagirathi.
Kutoka hapa inaendelea kuelekea kusini-mashariki hadi tambarare ya Bengali. Nchini Bangla Desh inaunganika na mto Brahmaputra na kuwa na delta kubwa hadi kuingia katika Bahari Hindi.
Ganga na dini

Katika imani ya Uhindu Ganga ni mto mtakatifu. Huabudiwa pia kama mungu wa kike. Wafuasi wa dini ya Uhindu mara nyingi wanajaribu kuhiji mtoni kabla ya kufa wakitumaini ya kwmaba maiti itachomwa na majivu kumwagika mtoni. Kuoga mtoni kunatazamiwa kama bafu ya kuondoa dhambi.



Jamii:Mito ya Uhindi
Jamii:Uhindu

Jamii:Miungu wa Uhindu
Azori

Azori (kwa Kireno: Ilhas dos Açores - Visiwa vya vipanga) ni funguvisiwa la Ureno lenye visiwa tisa vikubwa na vingine vidogo katika Atlantiki takriban km 1,500 magharibi ya Ulaya na 3,600 mashariki ya Amerika ya Kaskazini.

Ni jimbo la kujitawala la Ureno (Região Autónoma dos Açores) na sehemu ya Umoja wa Ulaya.

Visiwa vyote ni vya asili ya kivolkeno; hali halisi ni vilele vya milima mirefu sana vinavyotoka nje ya maji kutoka sakafu ya bahari. Milima hiyo ni sehemu ya mgongo kati wa Atlantiki yanapokutana mabamba ya gandunia ya Amerika ya Kaskazini na Afrika.

Mlima Pico kwenye kisiwa cha Pico ni mlima mrefu wa Ureno wenye kimo cha m 2,351 juu ya UB.

Visiwa viligunduliwa na mabaharia Wareno mwaka 1427: vilipatikana bila wanadamu. Wakazi wa kwanza walifika kutoka Ureno mwaka 1439.
Viungo vya nje

* Azores Info


Jamii:Azori
Jamii:Ureno
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi ya Mashariki

250px|right|thumb|Bendera ya Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki tangu 1801
Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki ilianza mwaka 1600 kama shirika ya binafsi ya biashara kati ya Uingereza na Uhindi ikaendelea kuchukua utawala juu ya sehemu kubwa ya nchi hadi kuwa serikali kuu ya maeneo karibu yote ya Bara Hindi (Uhindi, Pakistan na Bangla Desh ya leo) mpaka mwaka 1857.

Utawala wa kampuni uliporokoa katika uasi wa askari Wahindi wa jeshi lake mwaka 1857. Mwaka 1858 mali na madaraka ya kiutawala ya kampuni yalichukuliwa na serikali ya Ufalme wa Maungano iliyoendelea kutawala Uhindi kama koloni lake.
Tazama pia

* Uhindi wa Kiingereza

Jamii:Makampuni ya Uingereza
Jamii:Historia ya Uhindi
Jamii:Historia ya Pakistan
Jamii:Historia ya Bangladesh
Jamii:Historia ya Uingereza
Church Missionary Society (CMS)

Church Missionary Society (CMS) (Shirika la kimisionari la kanisa) ni shirika la umisionari la Kanisa Anglikana lililoanzishwa mwaka 1799 huko London (Uingereza).
Mianzo ya CMS

CMS haikuwa shirika la kwanza ya misioni katika Kanisa Anglikana. Lilitokea katika harakati ya kiinjili yaani maungano ya Wakristo (si chombo cha uongozi wa kanisa) waliotaka kuchangia katika ujenzi wa kanisa kwa hiari yao. Walikazia imani kufuatana na jinsi walivyoelewa Biblia, kupokea imani kwa moyo na maisha kulingana na maadili ya imani.
Kazi katika Freetown

CMS ilianzishwa mwaka 1799 kwa jina la "Shirika la misioni kwa Afrika na Mashariki" (Society for Missions in Africa and the East)
Ilikuwa na mwanzo mgumu kwa sababu katika miaka kumi ya kwanza ilikosa kabisa Waingereza waliojitolea kupokea wito la kwenda Afrika. Kwa hiyo CMS ilianza na Wajerumani Walutheri wawili Melchior Renner kutoka Wurtemberg na Peter Hartwig kutoka Prussia waliokubali kwenda 31 Januari 1804 kwenda Freetown (Sierra Leone) na kuanza kazi na watoto Waafrika waliokombolewa kutoka utumwani.

Hadi mwaka 1813 CMS ilituma Freetown wamisionari 8 -wote Wajerumani Walutheri- pamoja na wakristo raia kama wakulima na walimu ikatunza watoto 120 walionunuliwa kutoka utumwani au kuokelewa na jeshi la Uingereza kutoka jahazi za wafanyabiashara ya watuma.
Shirika la kikanisa

Mwaka 1812 Shirika lilibadilisha jina kuwa "The Church Missionary Society for Africa and the East". Liliendelea kupanusha maeneo yake ya kazi hadi Uhindi na New Zealand.

Mwaka 1841 shirika lilijiweka kabisa chini ya maaskofu wa Kanisa Anglikana.
CMS katika Afrika ya Mashariki

Ethiopia

Mwaka 1837 shirika lilianza kazi katika Ethiopia kwa matumaini ya kuchangia katika maendeleo ya kanisa la Kiorthodoksi na kuhubiri Injili kati ya makabila ya Wagalla kusini mwa nchi. Lakini wasiwasi kati ya viongozi wa Ethiopia kuhusu kuongezeka kwa wageni nchini ziliwapasa Waprotestanti kuondoka 1842.
Kenya

Mmoja kati ya wamisionari wa Ethiopia, Mjerumani Dr. Ludwig Krapf aliamua kuwalenga Wagalla katika pwani ya Afrika ya Mashariki. Mwaka 1844 alifika Zanzibar akajipatia kibali cha Sultani Sayyid Said cha kuanzisha kituo cha misioni huko Mombasa. Mwaka 1844 Krapf alifika Mombasa akianza mara moja kujifunza Kiswahili pamoja na lugha ya Wamijikenda walio wazalendo wa eneo hili. Huko Mombasa mke na mtoto wake waliugua malaria wakafa. Krapf akahamia ndani ya bara akaanzisha kituo cha Rabai Mpya. Mwaka 1846 mmisionari mwingine, Johannes Rebmann, alikuja na kufanya kazi pamoja naye. Huko Rabai Mpya Krapf alitunga kamusi na sarufi ya Kiswahili ya kwanza. Krapf hakufaulu kuwafikia Wagalla wala kuwabatiza watu wengi tena lakini aliweka msingi muhimu kwa maendeleo ya kanisa la Kikristo pia kwa jamii yote ya Afrika ya Mashariki kwa kazi yake kuhusu lugha.
Afrika Magharibi

Kwa ujumla CMS ilianzisha Ukristo mahali pengi duniani. Katika Afrika ya Magharibi iliwahi kuwabariki Waafrika kuwa makasisi na mwaka 1864 huko Nigeria Samuel Ajayi Crowther alibarikiwa kuwa askofu wa kwanza Mwafrika katika Kanisa Anglikana, pia katika madhehebu yote ya Kiprotestanti.
Marejeo

*Taarifa juu ya wamisionari wa kwanza wa CMS
Muskat

thumb|275px|Bandari ya Mutrah mjini Maskat
thumb|280px|right|Boma la Jalali mjini Maskat
Maskat (Kiarabu: مسقط) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Omani. Mji una takriban wakazi 650,000.

Maskat ina historia ndefu. Tangu karne ya 2 ulijulikana kama bandari ya biashara ya kimataifa hasa ya uvumba.

Mwaka 1507 ulivamiwa na Wareno waliokaa hadi kufukuzwa mwaka 1649 na Sultani bin Saif. Baadaye mji ulishambuliwa na Waajemi pia na Waarabu Wahabiyya lakini Sultani Sayyid Said alifaulu kutetea utawala wake. Sayyid Said alihamisha baadaye mji mkuu wake kwenda Zanzibar. Tangu wakati huo mji ulirudi nyuma.

Serikali ya Sultani Qaboos bin Said iliweza kuboresha maisha ya wananchi tangu mwaka 1970 hasa kutokana na mapato ya mafuta ya petroli. Mji wa Maskat ulianza kukua na kupanuka sana.
Viungo vya nje

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Omani
Uvumba

thumb|right|200px|Gramu 100 za utomvu mkavu wa uvumba.
thumb|right|200px|Uvumba kutoka Yemen.

Uvumba (pia: ubani) ni utomvu mkavu (uliokauka) wenye harufu ya kupendeza ukichomwa. Unapatikana kutoka miti ya aina Boswellia thurifera (pia: Boswellia sacra).
Matumizi ya kidini

Matumizi yake ni katika ibada za kidini lakini pia nyumbani.

Mataifa ya kale ya Mashariki ya Kati yalitumia uvumba mahekaluni kwa mfano Wamisri, Wayahudi na Waroma wa Kale.

Kutoka kawaida ya Uyahudi, lakini pia ya Dola la Roma, matumizi yake yameingia katika Ukristo na katika liturujia za Kanisa Katoliki na Kanisa la Kiorthodoksi.

Waprotestanti huwa hawaitumii isipokuwa sehemu za Waanglikana na Walutheri wenye mwelekeo wa kukazia urithi wa kiliturujia.
Matumizi ya kiganga

Kuna pia matumizi kama dawa ya kumeza kwa kusudi la kuimarisha akili na kumbukumbu lakini pia kwa kupambana na ugonjwa wa jongo.

Wamisri wa Kale waliitumia kwa kutunza maiti ya marehemu.
Biashara ya uvumba

Miti ya Boswellia hustawi katika maeneo yabisi kama Yemen, Omani, Somalia, Ethiopia na sehemu za Bara Hindi mbali na nchi zenye rutuba nzuri na watu wengi. Hivyo uvumba ulitafutwa sana na kufanyiwa biashara kama bidhaa ya thamani.

Katika taarifa za Injili ya Mathayo (kitabu cha Biblia ya Kikristo) uvumba ulikuwa kati ya zawadi zilizoletwa na mamajusi wa mashariki huko Bethlehemu kama zawadi kwa mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa.


Jamii:Mimea
Jamii:Dini
Jamii:Liturujia
Jamii:Madawa
Fritz Pregl

left|80px
thumb|right|Fritz Pregl

Fritz Pregl (3 Septemba 1869 huko Laibach (leo Lubljana - Slovenia) - 13 Desemba 1930 Graz – Austria) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Austria. Aligundua mbinu za umikrokemia yaani uchambuzi wa kikemia penye kiasi cha dutu kidogo sana jinsi ilivyo mara nyingi katika uchambuzi wa sampuli za seli au viowevu vya kibinadamu kwenye maabara ya hospitali. Mwaka wa 1923 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.


Jamii:Waliozaliwa 1869
Jamii:Waliofariki 1930
Jamii:Wanasayansi wa Austria
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Kemia
711

Makala hii inahusu mwaka 711 (Baada ya Kristo).
Matukio

* Jeshi la Waarabu Waislamu likiongozwa na jemadari Muhammad bin Qasim linavamia Uhindi na kuunda usultani wa Sind katika bonde la mto Indus.

*30 Aprili - Jeshi la Waarabu Waislamu likiongozwa na jemadari Tariq ibn Ziyad linavuka mlango wa bahari wa Gibraltar na kuanza uvamizi wa Hispania.
*19 Julai - Waarabu wanashinda jeshi la Wagoti wa Magharibi na kuangusha dola la Wagoti.
Waliozaliwa
Waliofariki

Jamii:Karne ya 8
622

Makala hii inahusu mwaka 622 (Baada ya Kristo).
Matukio

* 16 Julai: mwanzo wa Hijra - Muhammad na wafuasi wake wanaondoka Makka kuhamia Madina. Mwaka huu utakuwa mwaka wa kwanza wa Kalenda ya Kiislamu.

* 20 Septemba - Muhammad anafika Madina anapopokelewa vzuri na kuwa kiongozi wa mji pamoja na Umma wa wafuasi wake

* Vita kati ya Uajemi na Bizanti: Kaisari Herakleios anaongoza mashumbulizi ya Waroma.
Waliozaliwa
Waliofariki

* 8 Aprili: kifo cha Shotoku Kaishi, mwana wa nasaba ya kifalme wa Japani aliyekuwa kati ya wafuasi wa kwanza wa Ubuddha nchini Japani


Jamii:Karne ya 7
Jamii:622
1066

Makala hii inahusu mwaka 1066 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

thumb|300px|Zulia ya picha ya Bayeux inaonyesha picha za [[mapigano ya Hastings 1066. Maandishi ya Kilatini yasema: Willelm Dux in magno .. (Mtemi William katika kubwa..)]]

Ulaya - Uingereza:
* 25 Septemba - Mapigano kwa daraja la Stamford (Uingereza): Mfalme Harold wa Uingereza anazuia jaribio la Waviking Wanorway la kuvamia Uingereza. Jeshi la Uingereza laelekea mara moja kwa mbio kusini dhidi ya Wanormandy.
*14 Oktoba - Mapigano ya Hastings; jeshi lililochoka la Uingereza linashindwa na Wanormandy chini ya William Mshindi. Uingereza unatekwa na Wanormandy.
*25 Desemba - William Mshindi wa Normandy anapokea cheo cha mfalme wa Uingereza.

Afrika:
*Waafrika wa kwanza wa Gambia wanageukia Uislamu.
Waliozaliwa
Waliofariki

*5 Januari - Edward Muungamaji (Mfalme wa Uingereza, na Mtakatifu)
*25 Septemba - Mfalme Harald III wa Norway kwenye mapigano kwa daraja la Stamford
*14 Oktoba - Mfalme Harold wa Uingereza kwenye mapigano ya Hastings


Jamii:Karne ya 11


*
1095

Makala hii inahusu mwaka 1095 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

* Koloman anapokea taji na kuwa mfalme wa Hungaria.
* Machi - Kaisari wa Bizanti Alexius I Comnenus anatuma mabalozi kwa Papa Urban II kuomba usaidizi wa kijeshi dhidi ya uvamizi wa Waturuki wa Seljuk.
* Novemba - Papa Urban II kwenye sinodi ya Clermont anatangaza wito la kujiunga na Vita ya Misalaba dhidi ya Waislamu wanaoshambulia Wakristo katika nchi za mashariki.
Waliozaliwa
Waliofariki

Jamii:Karne ya 11


Jamii:1095
Dogali

Dogali katika tambarare ya pwani la Eritrea takriban 30 km kutoka Massawa ni mahali pa mapigano yaliyotokea tarehe 24 Januari 1887 kati ya wanajeshi wa Italia na Ethiopia.

Kikosi cha Waitalia 587 kilielekea kaskazini kutoka Massawa kikashambuliwa kwenye kijiji cha Dogali na kushindwa na Ras Alula aliyekuwa mtemi chini ya Negus wa Ethiopia. Karibu Waitalia 500 waliuawa ni 80 wajeruhiwa pekee waliweza kurudi.

Kuna kumbukumbu ya mapigano kwenye obeliski huko Roma na makaburi ya Waitalia kwenye mahali penyewe ya kukumbuka waliokufa.