JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Yerusalemu ya Mashariki

thumb|300px|right|Ramani ya Yerusalemu ya Mashariki (kijani); pamoja na makazi mapya ya Israeli katika eneo la Palestina (buluu nyeusi)
Yerusalemu ya Mashariki ni ile sehemu ya mji wa Yerusalemu iliyotawaliwa na Yordani kati ya 1948 na 1967 halafu kutwaliwa na Israel wakati wa vita ya siku sita ya 1967. Sehemu hii ni pamoja na "mji wa kale" na mahali patakatifu pa dini tatu za Uyahudi, Ukristo na Uislamu.

Baada ya vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948 Yerusalemu iligawiwa kwa pande mbili:
* Yerusalemu ya Magharibi au "mji mpya" ikawa upande wa Israel
* Yerusalemu ya Mashariki au "mji wa kale" ikawa upande wa Yordani.

Wayahudi waliokaa upande wa mashariki (mtaa wa Kiyahudi katika mji wa Daudi) walipaswa kuondoka, vivyo hivyo wakazi Waarabu waliokaa upande wa magharibi.

Mji ulikua sana upande wa Israel ukawa mji mkuu wa nchi. Sehemu ya mashariki haikuona maendeleo makubwa kama mji mmojawapo wa Yordani.

Baada ya vita ya 1967 Israeli iliingiza sehemu ya mashariki katika manisipaa yake ya Yerusalemu ya Israel, kwa jumla 6.4 km² ya Yerusalemu ya Yordani na 64 km² za vijiji vya eneo la magharibi ya Yordani. Wakazi wa mji wa mashariki hawakuulizwa na jumuiya ya kimataifa haikubali hatua hiyo.

Mamlaka ya Palestina inatumaini ya kwamba siku moja sehemu ya mashariki ya Yerusalemu itakuwa mji mkuu wa Palestina. Israel inasimama imara ya kwamba mji hutagawiwa tena.


Jamii:Yerusalemu
Jamii:Palestina
Baku

thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Baku


thumb|right|260px|Mahali pa Baku nchini Azerbaijan
thumb|260px|Mnara wa Wasichana ni sehemu ya ukuta wa mji wa kale
Baku (Kiazeri: Bakı) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Azerbaijan. Iko kando la Bahari Kaspi kwenye rasi ya Apsheron kwa 40°23′N 49°52′E. Rundiko la mji lina wakazi milioni tatu pamoja na wakimbizi wengi kutokana na vita katika Kaukazi.

Mji una pande tatu:
* Mji wa Kale (İçəri Şəhər)
* Mji mpya uliojengwa tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli katika karne ya 19 hadi 1920
* Mji wa Kisovyeti uliojengwa wakati wa utawala wa Umoja wa Kisovyeti.

Mji wa kale umezungukwa na ukuta kama boma. Sehemu hii iliingizwa na UNESCO katika orodha la urithi wa dunia.

Tangu 1872 Baku ilikuwa mahali pa maendeleo ya haraka sana kutokana na upatikanaji wa mafuta ya petroli. Kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia nusu ya mafuta yaliyopatikana duniani yalitokea Baku.


Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Azerbaijan
Azerbaijan
Manama

thumb|200px|right|Mahali pa Manama nchini Bahrain
thumb|left|275px|Kitovu cha mji wa Manama
Manama ni mji mkuu wa Bahrain pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 150.000. Iko katika kaskazini ya nchi ambako kuna ardhi yenye rutba kiasi tofauti na jangwa tupu katika kusini.
Historia

Manama imejulikana tangu karne ya 14 ilipotajwa katika maandiko. Ilitawaliwa na Ureno katii ya 1521 hadi 1602, na Uajemi kati ya 1602 hadi 1783. Baadaye imekuwa makao ya familia ya kifalme ya Al-Khalifa inayotawala nchi. Tangu 1971 imekuwa mji mkuu wa Bahrain.


Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Bahrain
Dhaka

thumbnail|right|280px|Muonekano wa Mji wa Dhaka


thumb|260px|right|Mahali pa Dhaka nchini Bangladesh
thumb|260px|right|Bandari ya Sadarghat mjini Dhaka
Dhaka ni mji mkuu wa Bangladesh pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 12,560,000 (mwaka 2005). Iko kando la mto Dhaleswari inayoendelea kuleta mafurko mara kwa mara wakati wa mvua za monsuni.

Miji ilipatikana katika eneo la Dhaka tangu karne ya 7 BK. Kabla ya kuja kwa Uislamu utamaduni wa eneo lilikuwa la Kihindu na Kibuddha.
Wakati wa utawala wa Wamoghul idadi ya Waislamu iliongezeka. Dhaka ilikuwa na mchanganyiko wa dini hadi mgawanyo wa Uhindi wa 1947 wakati ambapo Wahindu walikimbia au kufukuzwa katika sehemu hii ya nchi si wengi tena waliobaki.

1947 Dhaka ilikuwa mji mkuu wa sehemu ya mashariki ya Pakistan. Baada ya uasi wa Pakistan ya Mashariki ikawa mji mkuu wa nchi mpya ya Bangladesh.
thumb|300px|right|Shahid Sriti Stombho - Sohrawardy Uddan.
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi


Jamii:Miji ya Bangladesh
Jamii:Miji Mikuu Asia
Andorra la Vella

thumb|right|250px|Bunge la Andorra

Andorra la Vella (Kikatalani: Andorra ya Kizee) ni mji mkuu pia mji mkubwa nchini Andorra yenye wakazi 22,035.

Iko katika bonde la milima ya Pirenei kwa kimo cha m 1409. Uchumi unategemea sana utalii hasa ski miezi ya baridi.

Andorra la Vella hana uwanja wa ndege wala kituo cha treni lakini kuna huduma ya basi kwenda nje ya nchi.


Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Andorra
Gibraltar

left|
thumb|300px|Mwamba wa Gibraltar 2006
thumb|right|300px|Ramani ya Gibraltar
Gibraltar ni eneo la ng'ambo la Uingereza ambalo linaundwa na rasi ndogo katika bahari ya Mediteranea kwenye ncha ya kusini ya rasi ya Iberia katika Ulaya ya Kusini. Imepakana na Hispania.
Umuhimu wa Gibraltar

Gibraltar imekuwa mahali muhimu tangu karne nyingi kwa sababu rasi hii iko kwenye Mlango wa Gibraltar ambako kuna km 14 za maji tu kati ya Afrika na Ulaya. Mwenye kutawala Gibraltar aliweza kutawala mwendo wa jahazi na meli kati ya Atlantiki na Mediteranea wakati wa vita. Hii ni sababu ya kwamba Uingereza ilitwaa rasi hii na kuitetea tangu mwaka 1704.
Jina la Gibraltar

Jina la Gibraltar limetokana na uvamizi wa Waarabu wakati wa upanuzi wa Uislamu. Mwaka 711 jemadari Tariq ibn-Ziyad aliongoza jeshi lake kushambulia Hispania. Rasi inayoitwa leo "Gibraltar" ilipewa jina la "jabal at-Tariq" (mlima wa Tariq) lililotamkwa baadaye "Gibraltar". Kabla ya kuja kwa Waarabu mataifa ya kale yaliita mlango huu "Nguzo za Herakles" wakitaja milima midogo ya Gibraltar na Ceuta kwa jina hili.
Historia

Gibraltar ilikuwa sehemu ya Hispania kati ya 1501 na 1704. Mwaka 1704 wakati wa vita kati ya Hispania na Uingereza ilitwaliwa na Waingereza na Waholanzi. Mwaka 1713 Hispania ilikubali kwa nafasi ya amani ya Utrecht kuwa rasi itakuwa chini ya mamlaka ya Uingereza.

Hispania imedai mara nyingi kurudishiwa eneo hilo ikishtaki Uingereza kuwa na koloni la mwisho katika Ulaya. Lakini wakazi wenyewe walipigia kura mwaka 2002 hoja ya kubaki upande wa Uingereza badala ya Hispania na zaidi ya 98% wakakubali.
Mengine

Wakazi wa Gibraltar ni takriban 32,000 walio wengi huwasiliana kwa Kilyanito, lahaja ya Kihispania, lakini wote wajua Kiingereza.

Upande wa dini, 72.1% ni Wakatoliki, 7.7% Waanglikana, 3.8% Wakristo wa madhehebu mengine, 3.6% Waislamu, 2.4% Wayahudi, 2.0% Mabanyani, n.k.

Mwamba wa Gibraltar wenye kimo cha mita 426 ni mahali pa pekee Ulaya penye nyani huru.
Viungo vya nje

* Government of Gibraltar
* The Unofficial Homepage
* Gibraltar Broadcasting Corporation (with radio streaming)
* Virtual Tour of Gibraltar


Jamii:Gibraltar
Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Jamii:Mediteranea
Nchi ya kimabara

Nchi ya kimabara ni nchi yenye eneo kwenye bara mbili au zaidi.

Mifano yake ni:
*Uturuki (Ulaya na Asia)
*Urusi (Ulaya na Asia)
*Misri (Afrika na Asia)
*Yemeni (Asia na visiwa upande wa Afrika)

Nchi kadhaa yana maeneo ya ng'ambo kama urithi wa uenezi wa kikoloni, hasa kama wakazi wa maeneo yasiyopewa uhuru wamezoea au kukubali kabisa kuendelea kama raia wa nchi iliyokuwa mkoloni zamani.

Mifano yake ni:
*Ufaransa (Ulaya) yenye maeneo katika Amerika ya Kaskazini (Saint Pierre na Miquelon), Amerika ya Kusini (Guyana ya Kifaransa), Afrika (visiwa vya Mayotte na Réunion) na Pasifiki (Polynesia ya Kifaransa ).
*Uingereza (maeneo kwenye mabara yote kwa mfano Gibraltar katika Ulaya, Saint Helena katika Afrika, Visiwa vya Virgin vya Uingereza katika Amerika, Diego Garcia katika Asia)


Jamii:Jiografia
Orodha ya marais wa Aljeria

Orodha hii inataja marais wa Algeria:

{| class="wikitable" width=60%
|- bgcolor="#cccccc"
|-
|Abdur Rahman Fares
|28 Machi 1962 – 4 Agosti 1962
|-
|Ferhat Abbas
|20 Septemba 1962 – 15 Septemba 1963
|-
|Ahmed Ben Bella
|15 Septemba 1963 – 19 Juni 1965
|-
|Houari Boumedienne
|19 Juni 1965 – 27 Desemba 1978
|-
|Rabah Bitat
|27 Desemba 1978 – 9 Februari 1979 (mtendaji tu)
|-
|Chadli Bendjedid
|9 Februari 1979 – 11 Januari 1992
|-
|Mohamed Boudiaf
|14 Januari 1992 – 29 Juni 1992 (aliuawa)
|-
|Ali Kafi
|29 Juni 1992 – 31 Januari 1994
|-
|Liamine Zeroual
|31 Januari 1994 – 27 Aprili 1999
|-
|Abdelaziz Bouteflika
|27 Aprili 1999 - 2019
|-
|Abdelkader Bensalah
|2 Aprili 2019 - 19 Desemba 2019
|-
|Abdelmadjid Tebboune
|19 Desemba 2019 -
|-

*
Algeria
Sarayevo

thumb|300px|Mji wa Sarayevo
thumb|300px|Ramani ya Sarayevo
Sarayevo (Kikroatia: Sarajevo; kisirili: Сарајево; Kituruki: Saraybosna) ni mji mkuu wa Bosnia na Herzegovina . Mwaka 2003 ilikuwa na wakazi lakhi tatu.

Mji uko kando la mto Miljacka kwenye bonde la milima ya Dinari. Sarayevo ina sifa ya ushirikiano mwena wa watu wa dini na madhehebu mbalimbali ndani yake kwa karne nyingi. Kuna misikiti ya Kiislamu, makanisa ya katoliki na Kiorthodoksi pamoja na sinagogi.

Lakini mwisho wa karne ya 20 Bosnia iliingia katika vita iliyosababishawa na kuporomoka kwa Yugoslavia na swali la mipaka ya Serbia.

Sehemu za Sarayevo ziliharibiwa na kujengwa upya.

Bosnia ilikuwa mahali ambako mauaji ya mfalme mteule wa Austria-Hungaria tarehe 28 Juni 1914 yalisababisa Vita Kuu ya Kwnaza ya Dunia.

Michezo ya Olympiki ya 1984 ilifanywa Sarayevo.
Viungo vya nje

* Official Sarajevo website


Jamii:Miji ya Bosnia na Herzegovina
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Sofia

Kuhusu matumizi mengine ya jina hili angalia Sofia (Madagaska)

thumb|100px|left|Sofia katika Bulgaria
thumb|250px|Sofia mbele ya milima ya Vitosha
Sofia (Kibulgaria: София) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Bulgaria mwenye wakazi 1,246,791.

Mji uko upande wa magharibi wa Bulgaria kando la mto Iskar mbele ya milima ya Vitosha inayofikia kimo cha mita 2286 .
Ni kitovu cha kisiasa, kiuchumi na kiutamaduni wa nchi.

Sofia ni mji wa kale mianzo yake ni katika karne ya 7 KK. Wakati wa Dola la Roma ilijulikana kwa jina "Serdica" au "Sardica".

Tangu mwaka 809 BK ilikuwa sehemu ya milki ya Bulgaria ikaitwa "Sredec". Jina la Sofia limetumiwa tangu 1329. Asili yake ni katika kanisa la Mt. Sofia (yaani: Hekima takatifu ya Mungu).

Mji ulirudi nyuma chini ya utawala wa milki ya Osmani ulipotwaliwa na jeshi la Kirusi mwaka 1878 ulikuwa na wakazi 20,000 pekee.

Bunge la kwanza la Bulgaria tar. 22 Machi 1879 likatangaza Sofia kuwa mji mkuu wa Bulgaria. Mji ikakua ikafikia lakhi mwaka 1910 na lakhi tatu mwaka 1939.

Baada ya vita kuu ya pili ya dunia idadi ya wakazi ikaendelea kupanda hadi kupita milioni mnamo 1975.

Wakazi walio wengi ni Wakristo Waorthodoksi. Kuna pia Waislamu na Wayahudi.
Picha za Sofia


Image:PC270105.JPG|Majengo ya serikali mjini
Image:Sofia Alexander Newski.JPG|Kanisa Kuu la Aleksander Nevski
image:Banya Bashi Mosque Sofia.jpg|Msikiti ya Banya Bashi
image:StGeorgeRotundaSofia.JPG|Kanisa la Mt. George limejengwa zamani za Dola la Roma
Image:National-theatre-bulgaria.JPG|Nyumba ya maagizo ya taifa


Jamii:Miji ya Bulgaria
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Amsterdam

thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Amsterdam


Amsterdam ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Uholanzi. Inajulikana kama mji wa mifereji mingi wenye wakazi 800,000, vyuo vikuu viwili na uwanja wa ndege wa kimataifa mkubwa wa "Schiphol".
Kujisomea vitabu kufuatana na wakati wa kutolewa

Vitabu vya karne ya 17-18

*
*
Vitabu vya karne ya 19

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Vitabu vya karne ya 20

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Vitabu vya karne ya 21

*
*
*
*
*
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi
* Utalii - tovuti rasmi



Jamii:Miji ya Olimpiki
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Den Haag

thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Den Haag
right|thumb|Mahali pa Den Haag
Den Haag (Kiholanzi pia: s-Gravenhage) mji mkubwa wa tatu wa Uholanzi baada ya Amsterdam na Rotterdam. Kuna wakazi 472,087 (1 Januari 2005) kwenye eneo la 100 km². Iko upande wa magharibi ya nchi katika jimbo la Uholanzi ya Kusini pia ni ,akao makuu ya jimbo hilo.
Mji mkuu hali halisi

Hali halisi Den Haag ina nafasi na wajibu nyingi za mji mkuu hata kama cheo hiki kimetengwa kwa Amsterdam. Lakini Den Haag ni makao ya serikali, makao ya bunge, makao ya mahakama kuu pia makao ya mfalme au malkia tangu 1831. Balozi zote za nje ziko hapa pia.
Taasisi za Kimataifa

Den Haag ni makao ya taasisi 150 za kimataifa. Hii ni tokeo la siasa ya Uholanzi ya miaka mingi ya kutoshikamana na upande wowote.

Kati ya taasisi zinazojulikana zaidi ni:
* Mahakama Kuu ya Kimataifa ya UM
* Mahakama kwa Yugoslavia ya zamani
* Mahakama ya Kimataifa ya Upatanishi
* Shirika kwa maharamisho ya silaha ya kikemia
* Mahakama ya kimataifa ya jinai
* Shirika ya Polisi ya Ulaya (Europol)
Picha za Den Haag


Image:The hague hofvijver.jpg|Bwawa mbele ya bunge
Image:The Hague Hoftoren.jpg|Hoftoren ni jengo kubwa la Den Haag
Image:Den Haag stadhuis april 2004.JPG|Manisipaa mpya
Image:Skyline Den Haag.JPG|Nyumba za ghorofa kitovuni ya mji


Jamii:Miji ya Uholanzi
Jamii:Zuid-Holland
Dublin

60px|left
Dublin (Kieire pia: Baile Átha Cliath = "Kijiji kwenye kivuko kwa mafunjo") ni mji mkuu wa Jamhuri ya Eire pia mji mkuu kwenye kisiwa cha Eire mwenye wakazi milioni 1.6 kwenye rundiko la jiji.
Jiografia

thumb|150px|Poa kabisa: hali ya hewa ya Dublin
Dublin iko kando la mdomo wa mto Liffey unapoishia katika Atlantiki kwenye pwani la mashariki la Eire.
Historia

Wataalamu kadhaa hujaribu kuona uhusiano kati ya mji wa "Ebalana" uliotajwa na katika maandiko ya Ptolemeo mnamo 140 BK lakini hakuna uhakika kuhusu mahali pake.

Mji wa leo ulianzishwa kama kiji cha wavuvi kwa jina la „Áth Cliath“ na kando lake Wavikingi walijenga kijiji cha jirani cha „Dubh Linn“ ("matope mweusi"). Vijiji vikaungana na kuwa mji tangu 1172 kwa sababu Wanormandi baada ya kuvamia Eire kutoka Uingereza walianzisha makao makuu yao hapa. Katika kipindi hadi karne ya 16 Dublin ilikuwa kitovu cha eneo lililokuwa chini ya wafalme wa Uingereza kisiwani na tangu 1541 mji mkuu wa Ufalme wa Eire uliotawaliwa na mfalme wa Uingereza.

Baada ya muungano wa Uingereza na Eire katika Ufalme wa Muungano Dublin ilikuwa makao ya gavana mwingereza.

Uhuru wa Eire ulianza 1916 mjini Dublin kwenye uasi wa Pasaka. Kwenye Vita ya Uhuru ya Eire nyumba nyingi ziliharibiwa.
Tangu uhuru wa 1922 Dublin ikawa mji mkuu.

Baada ya kujiunga kwa Eire na Umoja wa Ulaya Dublin imeendelea kukua na kuwa jiji ya Kiulaya.
1998 Dublin ilisheherekea sikukuu ya kumaliza miaka 1000.
Viungo vya Nje

* "The Reflecting City"
* Dublin GDP stats
* WikiSatellite view of Dublin at WikiMapia
* The Dublin Community Blog
Picha za Dublin


Image:Dublin st church cathedral indoor.jpg|Kanisa Kuu la Kristo Mfalme
Image:Dublincityhall.jpg|Manisipaa ya Dublin
Image:Dublin custom house 2.jpg|Nyumba ya forodha
Image:Castletower.jpg|Mnara wa Boma la Dublin


Jamii:Miji ya Ireland
Jamii:Ireland
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Jamii:Leinster
Reykjavík

thumb|350px|Mji wa Reykjavik
Reykjavík (tamka: Reykyavik) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Isilandi wenye wakazi 113,387. Ni mji mkuu wa dunia ulio kaskazini zaidi kushinda miji mikuu ya nchi zote huru.
Jiografia

Iko kwenye pwani ya kusini ya Isilandi mwambaoni mwa hori ya Faxaflói.

Reykjavik inafaidi kukaa mahali pa kukutana kwa mabamba ya gandunia ya Ulaya na Amerika ya Kaskazini. Magma ya koti ya dunia iko karibu na uso wa nchi na inasababisha maji kwenye ardhi kuwa ya moto. Maji ya moto hayo hutumiwa kwa kupasha moto nyumba za watu na mabanda ya bustani. Nishati inapatika kwa urahisi kiasi kwamba katika mazingira ya barafu kuna hata mavuno ya ndizi kwenye bustani hizo zinazopata moto kwa maji yale ya kutoka chini ya ardhi.
Historia

Inaaminiwa ya kwamba Reykjavík ilikuwa mahali pa makazi ya kwanza ya watu walioanza kufika kisiwani mnamo mwaka 870. Mwanzilishi wa makazi hayo alikuwa Mnorwei Ingólfur Arnarson. Hadi karne ya 18 hapakuwa na mji bali rundiko la nyumba za wakulima tu.

Mji wenyewe ulianzishwa huko mwaka 1786 kama kituo cha biashara ukaendelea kukua. Leo hii ni mji wa kisasa kabisa na kitovu cha uchumi, utamaduni na siasa vya Isilandi.
Hali ya hewa

thumb|Hali ya hewa Reykjavik
Kutokana na mahali pake karibu na ncha ya kaskazini Reykjavik haioni kabisa giza la usiku wakati wa miezi Mei - Julai lakini wakati wa Novemba - Januari kuna saa nne tu za mwanga wakati wa mchana.
Trafiki

Kuna huduma za mabasi ya mjini, ya mkoa na ya eneo la Strætó. Bandari za feri zipo Reykjavik na bandari ya Seydisfjordur, mashariki mwa Isilandi. Uwanja wa ndege uko Keflavik karibu na Reykjavik.
Picha za Reykjavik


Image:Reykjavik-50-vom Hallgrimskirchturm-Perla-2018-gje.jpg|Perlan
Image:Domkirkjan-Reykjavík-Iceland-20030526.jpg|Kanisa Kuu la Reykjavík
Image:Lækjartorg, Reykjavík 2004.jpg|Uwanja wa Lækjartorg mjini
Image:Karastigur.JPG|Barabara mjini Reykjavík


Jamii:Miji ya Iceland
Reykjavik
Tallinn

thumb|350px|Minara ya Tallinn jinsi inavyoonekana kutoka bandari
Tallinn ni mji mkuu na pia mji mkubwa wa Estonia mwenye wakazi 410,000. Iko mwambaoni wa Ghuba ya Ufini ya Baltiki na bandari yake ni bandari kuu ya nchi.

Tallinn inajulikana kwa mji wa kale ulioingizwa na UNESCO kastika orodha la urithi wa dunia.

Historia yake ni ya karne nyingi. Kwa Zama za Kati ilikuwa mji mwanachama wa shirikisho la Hanse ijatajirika kutukana na biashara kati ya Urusi, Skandinavia na Ujerumani.

Tangu 1918 Tallinn imekuwa mji mkuu wa Estonia huria.

1940 mji pamoja na nchi yote vilivamiwa na jeshi la Kisovyeti ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiestonia hadi 1991 halafu tena mji mkuu wa Estonia huria.
Picha za Tallinn


Image:Alexander Nevsky Cathedral.jpg|Kanisa Orthodoksi la Aleksander Nevski
Image:Street in Tallinn 1.JPG|Mtaa wa Tallinn ya Kale
Image:OldCity GuardTowerPark.JPG|Mnara wa ukuta wa Talinn ya Kale
Image:Tallinn Rathaus town hall.jpg|Manisipaa
Image:Maarjamäe War Memorial.jpg|Makumbusho ya marehemu wa vita kuu
Image:Tallinn location.png|mahali pa Tallinn


Jamii:Miji ya Estonia
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Thabo Mbeki

Thabo Mvuyelwa Mbeki (amezaliwa 18 Juni 1942) alikuwa Rais wa nchi ya Afrika Kusini tangu 14 Juni 1999 hadi 24 Septemba 2008. Alimfuata Nelson Mandela.

Mbeki alilelewa katika familia ya Waxhosa katika jimbo la Rasi Mashariki. Wazazi walikuwa walimu wa shule na wanachama wa ANC.
Mwanaharakati wa ANC

Thabo alishiriki katika shughuli za chama hiki wakati alipokuwa mwanafunzi. Baada ya kukamatwa kwa Nelson Mandelea na viongozi wengine wa ANC alitoka nchini akapelekwa Uingereza aliposoma elimu ya uchumi kwenye chuo kikuu cha Sussex. Baada ya masomo akajiunga na utumishi wa ANC na tangu 1971 alichaguliwa katika kamati kuu akawa mwakilishi wa ANC katika nchi mbalimbali za Afrika.

Tangu 1989 Mbeki alikuwa katibu wa chama mambo ya nje akahudhuria katika majadilioano kati ya serikali ya Afrika Kusini na ANC kuhusu namna za kumaliza sera ya Apartheid.
Makamu wa Rais na Rais

Baada ya uchaguzi huru wa kwanza nchini Afrika Kusini mwaka 1994 alikuwa makamu wa rais chini ya Nelson Mandela. Mwaka 1997 akawa mwenyekiti wa ANC badala ya Mandela. 16 Juni 1999 akaapishwa kama rais wa Afrika Kusini akarudishwa katika uchagizi wa Aprili 2004.

Katika Desemba 2007 Mbeki aligombea tena nafasi ya mwenyekiti wa ANC lakini alishindwa na Jacob Zuma. Zuma pia alimfuata Mbeki kama Rais wa Afrika Kusini baada ya uchaguzi wa 2009.
Viungo vya nje

BBC kuhusu Thabo Mbeki


Jamii:Waliozaliwa 1942
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Afrika Kusini
Yayi Boni

Yayi Boni (amezaliwa 1 Januari 1952) alikuwa Rais wa nchi ya Benin tangu 6 Aprili 2006 hadi 6 Aprili 2016.

Mnamo Septemba 2021, Patrice Talon na Thomas Boni Yayi, washirika wa kisiasa ambao wamekuwa maadui wa karibu, walikutana katika Ikulu ya Marina huko Cotonou. Wakati wa tête-à-tête hii, Thomas Boni Yayi alimpa Patrice Talon mfululizo wa mapendekezo na maombi, yanayohusiana haswa na kuachiliwa kwa "wafungwa wa kisiasa".


Jamii:Waliozaliwa 1952
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Benin
Blaise Compaoré

thumb|right|Blaise Compaoré mwaka wa 2003

Blaise Compaoré (alizaliwa 3 Februari 1951) alikuwa Rais wa nchi ya Burkina Faso kutoka 15 Oktoba 1987 hadi 31 Oktoba 2014. Alimfuata Thomas Sankara.

Mnamo Agosti 2021, mwendesha mashtaka wa Korti Kuu ya Sheria alitangaza kwamba kesi ya washiriki wa serikali wanaoshukiwa kuwa na jukumu katika kukandamiza uasi wa 2014 itaanza. Blaise Compaoré anaweza kuitwa tena kujibu maswali ya majaji.


Jamii:Waliozaliwa 1951
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Marais wa Burkina Faso
Jamii:Uhaini
Jamii:Siasa ya Burkina Faso
Kiev

thumb|240px|Mahali pa Kiev nchini Ukraini
Kiev (pia:Kyiv - Kiukraini: Київ) ni mji mkuu wa Ukraini na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni mbili. Iko kando la mto Dnepr kwa 50°27′00″N, 30°31′24″E.
Historia

Kiev inaaminiwa iliundwa mnamo ya karne ya 6 BK. Iliendelea kuwa mji mkuu wa Rus iliyokuwa milki kubwa ya kwanza ya Waslavoni ya mashariki. Mtemi Mkuu Vladimir I aliamua kupokea Ukristo akaamuru wakazi wote kubatizwa mtoni mara moja. Katika kumbukumbu la Ukraini na Urusi hii ilikuwa chanzo cha utamaduni wa kiorthodoksi wa Waslavoni ya mashariki. Hivyo Kiev inaitwa "mji mama wa miji yote ya Urusi".

Tarehe 6 Desemba 1240 Kiev ilitekwa na jeshi la Wamongolia na kuchomwa moto. Mji ukafufuka tena lakini ukaendelea kuwa mji mdogo na makao makuu ya jimbo la Ukraini chini ya nchi mbalimbali zilizotawala yehemu hiyo kama Poland au Urusi.

Kiev ikaanza kukua na kuwa mji mkubwa wa tatu wa Milki ya Urusi katika mapinduzi ya viwandani ya karne ya 19. Baada ya mapinduzi ya Kibolsheviki ikawa mji mkuu wa Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kiukraini ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Kiev iliharibiwa vibaya wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia ikajengwa upya na kukua. Ajali ya kinyuklia ya Chernobyl ilitokeea karibu na mji lakini haikuuathiri sana kwa sababu upepo ulipeleka mavumbi ya sumu upande mwingine. Tangu uhuru wa Ukraini mwaka 1991 mji mkuu wa nchi hii.
Picha za Kiev


Faili:Ruined Kiev in WWII.jpg|Kiev ilivyoharibiwa wakati wa vita ya 1941-45]]
Faili:Andreevskaja cerkov.jpg|Kanisa la Mt. Andrea

Faili:Kiev gate 2001 07 09.jpg|Geti ya Mji wa Kale
Faili:Kiev History Museum.jpg|Makumbusho ya Historia
Faili:Kyjiv sofienkathedrale.jpg|Kanisa la Mt. Hekoma ya Mungu (Mt. Sofia)
Faili:KievOpera.jpg|Opera ya Kiev
Faili:Kreschatik.JPG|Barabara kuu mjini ("Khreschatyk")
Faili:National Bank of Ukraine.jpg|Benki Kuu ya Ukraini
Faili:Tram in Kyiv on Kontraktova Square in 2003.jpg|Usafiri wa umma mjini Kiev
Faili:Vladimirsky Sobor.jpg|Kanisa Kuu la Mt. Volodomir



Jamii:Miji ya Ukraine
Jamii:Ukraine
Jamii:Mto Volga
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Kirumanj

Kirumanj (kwa lugha yenyewe Rumantsch, Romansch au Romanche) ni moja kati ya lugha za Kirumi na kati ya lugha nne za kitaifa nchini Uswisi pamoja na Kijerumani, Kifaransa na Kiitalia. Idadi ya wasemaji ni takriban watu 50,000 katika jimbo la Graubünden. Wasemaji wako hasa vijijini katika milima ya Alps.

Kirumanj hufanana na Kiitalia.
Historia

Kirumaj ilitokana na Kilatini cha Kawaida, ambacho kililetwa na wanajeshi na walowezi wa Kirumi walipotekeleza uvamizi katika eneo la sasa la Graubünden, Uswisi, mnamo karne ya 1 KK. Kadri muda ulivyopita, makabila ya Kikelti yaliyokuwa eneo hilo yalichukua Kilatini na kukichanganya na lugha zao za asili. Baada ya kuanguka kwa Milki ya Kirumi, Kirumanj iliendelea kujitegemea, ikiathiriwa na lahaja za Kijerumani na Kiitaliano za jirani. Kufikia Zama za Kati, lugha hii ilikuwa imegawanyika katika lahaja tofauti, kila moja ikiwa na mwelekeo wake kulingana na siasa na jiografia ya eneo husika. Katika kipindi hicho, ushawishi wa walowezi na watawala wa Kijerumani ulisababisha kupungua kwa matumizi ya Romansh.

Ifikapo karne ya 19 na 20, Kirumanj ilikuwa inakaribia kutoweka kutokana na kuenea kwa lugha ya Kijerumani. Kutokana na hali hiyo, juhudi za kuhifadhi lugha zilianza, na mwaka wa 1938, ilitambuliwa kama lugha ya kitaifa ya Uswisi. Serikali ya Uswisi iliongeza hadhi yake mwaka wa 1996 kwa kuitangaza kuwa lugha rasmi ya kiutawala. Ili kupunguza mgawanyiko wa lahaja, mwanalugha Heinrich Schmid aliunda "Rumantsch Grischun" mwaka wa 1982 kama mfumo wa maandishi wa kiwango cha kitaifa, ingawa ulipingwa na wazungumzaji wengi waliopendelea lahaja zao za asili. Licha ya juhudi za kuhifadhi lugha hii, Romansh bado iko hatarini kutoweka, ikiwa na idadi ndogo lakini yenye ari kubwa ya wazungumzaji wake.
Viungo vya nje

*makala za OLAC kuhusu Kirumanj
*lugha ya Kirumanj katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/roh
Marejeo

Jamii:Lugha za Kirumi
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Lugha za Uswisi
Jamii:Lugha za Ulaya
Jamii:Lugha