JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ

ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ]]

ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ (), ਯਾਨੀ ਰੱਬ ਦੀ ਬਣਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮ ਉੱਤਰ ਸੀਮਾਂਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗੱਫਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਅਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ "ਸੁਰਖ ਪੋਸ਼" ਜਾਂ "ਲਾਲ ਕੁੜਤੀ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਢਲਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਬਾਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੇਰ ਅਤਾਬ ਆਈ। 1929 ਤੱਕ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਗੂ ਸੂਬਾ ਬਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਆਗੂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। ਸਿਆਸੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਾਬਤੇ ਭੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਪਰ 1929 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਇਲਹਾਕ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਦੇ ਬਾਦ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਉ ਵਧ ਗਿਆ, ਦੂਸਰੀ ਤਰਫ਼ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਵੀ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ੱਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਹਿਰੀਕ ਤੇ ਆਇਦ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਜ਼ੀਰਾਤ-ਏ-ਹਿੰਦ 1935 ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚੋਣ ਅਮਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1937 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ੱਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਭਾਈ ਡਾਕਟਰ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸੂਬਾ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ।

ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਤਾਬ ਹੇਠ ਆਉਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਇਤ ਸ਼ਿੱਦਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖ਼ਤੂਨਖ਼ਵਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ਦੀਦ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। 1946 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਾਈ ਖ਼ਿਦਮਤਗਾਰ ਤਹਿਰੀਕ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਦੀ ਵਜੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੰਤਹਾਈ ਤਿੱਖਾ ਵਿਰੋਧ ਪੇਸ਼ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ
ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ

ਅਨਵਰ ਮਸਊਦ (ਉਰਦੂ: انورمسعُود‎, ਜਨਮ 8 ਨਵੰਬਰ 1935) ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਸ ਰਸੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਅਨਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਹਨਾ ਨੇ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਜਰਾਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾ ਕਾਲਜ ਗੁਜਰਾਤ" ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ

ਮਸਊਦ ਉਰਦੂ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਸਊਦ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਵੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਮਕਬੂਲ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਹਾਸ ਰਸ

ਹਾਸ ਰਸ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: हास्य) 9 ਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਸ ਹੈ। ਸਿੰਗਾਰ ਰਸ ਤੋਂ ਇਸ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸ ਅਨੋਖੇ ਮਨੋਭਾਵ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਸ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹਾਸਾ ਹੈ। ਆਮ ਹਾਸਾ ਮੋਟਾ-ਠੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਭੌੌਤਿਕ ਹਾਸਾ ਹੈ ਪਰ 'ਹਾਸਯ ਰਸ' ਦਾ ਹਾਸਾ ਮੰਜਿਆਂ- ਸੰਵਾਰਿਆ, ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਹਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਿਕ ਹਾਸੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।

ਹਾਸ ਰਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਈ ਬੇਮੇਲ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਬਿਗੜਿਆ ਮੂੰਹ, ਅਟਪਟਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਮਖੌਲਬਾਜੀ ਆਦਿ ਹਾਸ ਰਸ ਦੇ ਆਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ; ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਊਟ-ਪਟਾਂਗ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ; ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆਦਿ ਅਨੁਭਾਵ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਆਉਣਾ, ਆਲਸੀ ਹੋਣਾ, ਪਖੰਡ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਵਿਅਭਿਚਾਰਿਭਾਵ ਹਨ।

ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਸਿਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਅਨੌਖੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੌਕਿਕ ਹਾਸੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਜੇ-ਸੰਵਰੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਸਹ੍ਰਦਿਯਾਂ ਦੇ ਅੰਤਹਕਰਣ ਨੂੰ ਚਿਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦਿਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵੇਖੋ:-

ਮੈਡਮ ਕੀ ਆਖਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ?

ਅੱਜ ਆਖਣੇ ਦੀ ਪੈ ਗਈ ਲੋੜ ਹੀਰੇ!

ਫ਼ਸਟ ਏਡ ਦੀ ਥਾਂ ਰੇਡ ਕੀਤਾ

ਸਾਡਾ ਹਿੱਲਿਆ ਏ ਜੋੜ ਜੋੜ ਹੀਰੇ!

ਜੇ ਤੂੰ ਖੇੜਿਆ ਬਾਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ

ਮੱਝਾਂ ਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਮੋੜ ਹੀਰੇ!

ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀਕਰਣ ਆਲੰੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਧ-ਸਿੱਖਿਅਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਂਗੂੰ ਖਿਚੜੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਉੱਦੀਪਨ ਵਿਭਾਵ ਹਨ।ਉਤਸਕਤਾ, ਤਰਲੇ, ਰੋਸ ਆਦਿ ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ ਹਨ। 'ਹਾਸ' ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੈ।

ਹਾਸਯ ਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ :-

ਹੁਣ ਹਾਸਯ ਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਅਣਮੇਲ-ਬੇਢੰਗੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਰੂਪ, ਬੋਲ-ਬਚਨ ਆਦਿਕ ਦੇ ਵੇਖਣ-ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਹਾਸ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਪੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹਾਸਯਰਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਕਾਰ, ਬਚਨ, ਵੇਸ਼, ਚੇਸ਼ਟਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਬੇਢੰਗੇਪਣ ਤੋ 'ਹਾਸ' ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ 'ਹਾਸਯ ਰਸ' ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਹਾਸ' ਨਾਮਕ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਵਚਨ ਆਦਿਕ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਚਿੱਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਖੇੜਾ ਅਰਥਾਤ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਾਸ ਨਾਮਕ ਵਿਭਾਵ (ਚਿੱਤ ਵਿਰਤੀ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਸ ਸਮੱਗਰੀ :-

ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਅੰਗ ਵਾਲੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, ਉਲਟੀ ਨਕਲ, ਔਗੁਣਾ ਦੀ ਨਕਲ, ਨਿਰਲੱਜਤਾ, ਆਦਿਕ ਅਲੰਬਨ ਵਿਭਾਵ ਹਨ।

ਹਾਸ ਨੂੰ ਉਪਜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਉੱਦੀਪਨ ਹਨ।

ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਫੜਕਣਾ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੀਚਣਾ, ਮੁਖ ਦਾ ਖਿੜਨਾ, ਪੇਟ ਦਾ ਹਿਲਣਾ, ਦੰਦ ਕੱਢਣੇ ਆਦਿਕ 'ਅਨੁਭਵ' ਹਨ।

ਹੰਝੂ, ਕਾਬਾ, ਖੁਸ਼ੀ, ਚੰਚਲਤਾ, ਰੋਮਾਂਚ, ਮੁੜਕਾ, ਨਿਰਲੱਜਤਾ ਆਦਿ 'ਸੰਚਾਰੀ ਭਾਵ' ਹਨ।

'ਹਾਸ' ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵੇੇਖੋ:-

ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਟਰੇਜਡੀ ਜੋ ਹੋਈ

ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਆਖਾਂ ਤਾ ਕੀ ਆਖਾਂ?

ਮੈਸਿਜ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਮੈਂ ਕੀ ਭੇਜਾਂ

ਚੰਗੀ ਮਾਂ ਆਖਾਂ ਕਿ ਮੈ ਧੀ ਆਖਾਂ?

ਕੈਦੋ ਟੀਜ ਕਰਦਾ ਨਾਲੇ ਆਖਦਾ ਹੈ

ਹੀਰ 'ਹੀ' ਹੋਈ ਰਾਂਝਾ 'ਸ਼ੀ' ਆਖਾਂ?

.....…............
ਹਵਾਲੇ

ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਮਦਾਨ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜਾਜ਼

ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜਾਜ਼ (ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1959) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰਾ, ਗਲਪਕਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਨਾਮਾ ਨਈ ਬਾਤ ਦੀ ਕਾਲਮ ਨਿਗਾਰ ਹੈ।

ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਉਭਰਵਾਂ ਹਸਤਾਖਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਮੌਕਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਲ ਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨ

ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਜੂਨ 1959 ਨੂੰ ਕੋਟ ਫਜ਼ਲ,ਜ਼ਿਲਾ ਸਰਗੋਧਾ,ਪੰਜਾਬ(ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚੌਧਰੀ ਏਜ਼ਾਜ ਅਹਿਮਦ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਆ ਗਈ।ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਬੀ.ਏ. ਤੱਕ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ

ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ 1989-90 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸਨੇ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।ਏਜ਼ਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਸੀ।ਇਹ ਇਕਲਾਪਾ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮਾਂ ਦੀ ਮੁਹਬੱਤ ਉਸ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।”
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਸਫਰਨਾਮੇ

*ਅਰਜ਼ਿ ਹਾਲ
*ਆਂਖੇ ਦੇਖਤੀ ਰਹਿਤੀ ਹੈਂ
*ਮੇਰੀ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ
ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ
*ਭੁਲੇਖਾ
*ਖੁਆਬ ਤੋਂ ਜਰਾ ਪਹਿਲਾਂ
*ਆਖੋਂ ਕਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਰਜ
ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਅੱਜ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰਜਾਦ(ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁ.-ਅਨਵਰ ਚਿਰਾਗ)
*ਕਤਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਔਰਤ(ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁ.- ਮਹੁੰਮਦ ਜਮੀਲ,ਰਾਸ਼ਿਦ ਰਸ਼ੀਦ)
*ਬਾਰਾਂ ਆਨਿਆਂ ਦੀ ਔਰਤ(ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁ.- ਕੁਲਜੀਤ ਕਪੂਰ)
*ਕਾਂਗ(ਨਾਵਲ)
*ਈਮਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ(ਨਾਵਲਿਟ)
*ਰੂਹਾਨੀ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਮੁਸਾਫਿਰ(ਜੀਵਨੀ)
*ਤਸੱਵੁਰਾਤ(ਵਾਰਤਕ)
ਸਨਮਾਨ

*ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ 2006,ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,ਪੰਜਾਬ,ਪਟਿਆਲਾ
*ਆਦਿਬ ਐਵਾਰਡ 2005,ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਸਾਹਿਰ,ਅਦੀਬ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਹਿਰ ਕਲਚਰਲ ਅਕਾਦਮੀ,ਲੁਧਿਆਣਾ
*ਭਰਾਏ ਹੁਸਨ-ਏ-ਕਾਰ ਕਰਦਰੀ ਐਵਾਰਡ,ਲੋਕ ਅਦਬੀ ਮਜਲਿਸ,ਲਾਹੌਰ
ਸਾਹਿਤਕ ਪੜਚੋਲ

ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਜੂਦ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਹਿਜ,ਸੰਜਮ ਤੇ ਸਤੁੰਲਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਬੁਸ਼ਰਾ ਏਜ਼ਾਜ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਹੈ।ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸ਼ਾਇਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਜ਼ਜ਼ਬੇ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਿਕ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭਾਵੁਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ

﻿ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ, ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਫ਼ਾਰਮੈਂਸ, ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (ਉਰਦੂ: امجد اسلام امجد) (4 ਅਗਸਤ 1944 - 10 ਫਰਵਰੀ 2023) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਡਰਾਮਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਫ਼ਾਰਮੈਂਸ, ਸਿਤਾਰਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ ਸਮੇਤ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਅਮਜਦ ਦਾ ਜਨਮ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ
ਵਿਚਾਰ

ਵਿਚਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਇਡੀਆ (The idea) ( — ਯਾਨੀ ਬਿੰਬ, ਦਿੱਖ, ਰੂਪ, ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ) — ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਦੀ ਖਿਆਲੀ ਝਲਕ ਦਰਸਾਵੇ। ਹੋਰ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਮੂਰਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਬਿੰਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ-ਮੂਲਕ ਪ੍ਰਵਰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ ਲਛਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਕਲਪ
ਸ਼ੁਭਰੀਤ ਕੌਰ

ਸ਼ੁਭਰੀਤ ਕੌਰ (ਜਨਮ 22 ਅਪਰੈਲ 1986) ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ 'ਵਨ ਲੈੱਗ ਡਾਂਸਰ' ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ

ਸ਼ੁਭਰੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਝੂੰਦਾਂ ਵਿੱਚ 22 ਅਪਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲਈ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਇਨੀਅਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਗੱਜਣ ਮਾਜਰਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੀ. ਐਨ. ਐਮ. ਕਰਕੇ ਬੀ. ਐਸ. ਸੀ ਨਰਸਿੰਗ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਤ ਕਟਵਾਉਣੀ ਪੈ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰੌਕ ਸਟਾਰ ਅਕੈਡਮੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲੈ ਕੇ ਇੰਡੀਆ ਗੌਟ ਟੈਲੇਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਵੰਨ ਲੈੱਗ ਡਾਂਸਰ’ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਚਾਹਤ

ਚਾਹਤ (Desire), ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲਾਲਸਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਲਈ ਚਾਹਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਛਤ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਛਾ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ

ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਛਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਰਿਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ, ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਦਲੀਲਬਾਜ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਥਗਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੁਧ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਖੀਰ ਖੁਸੀ ਜਾਂ ਨਿਰਵਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ, ਅਭਿਆਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਲਾਲਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਲਵਲੇ
ਵਟਸਐਪ

ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ 'ਵਟਸਐਪ ਮੈਸੇਂਜਰ' ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਨੇਹਾ ਸਰਵਿਸ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਚਿੱਤਰ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 450 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਟਸਐਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪਛਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ 45 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਮਹੀਨੇ 10 ਲੱਖ ਲੋਕ ਵਟਸਐਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ, ਵਟਸਐਪ ਨੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਲੋਨ ਬਿਜਨਸ ਐਪ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਟਸਐਪ ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2009 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਇਨ ਐਕਟਨ ਅਤੇ ਯਾਹੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਨ ਕੌਮ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੇ ਐਪ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਮ ਅਤੇ ਐਕਟਨ ਨੇ ਵੈਸਟ ਸੈਨ ਜੋਸ ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਦੇ ਦੋਸਤ ਐਲੈਕਸ ਫਿਸ਼ਮੈਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਐਪ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। 24 ਫਰਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ ਕੌਮ ਨੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ 'ਵਟਸਐਪ ਇੰਕ.' ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਰਵਰੀ 2013 ਤੱਕ, ਵਟਸਐਪ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਐਕਟਿਵ ਯੂਜ਼ਰ ਅਤੇ 50 ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਸਿਕੋਇਆ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ $50 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਕੀਮਤ $1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ।

19 ਫਰਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, $1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਉੱਦਮ ਪੂੰਜੀ ਵਿੱਤੀ ਦੌਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਕ. ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਟਸਐਪ ਨੂੰ $ 19 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਟਸਐਪ ਪੇਮੈਂਟਸ

ਵਟਸਐਪ ਪੇਮੈਂਟਸ (WhatsApp Pay ਵਜੋਂ ਮਾਰਕਿਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ) ਇੱਕ ਪੀਅਰ-ਟੂ-ਪੀਅਰ ਮਨੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। WhatsApp ਨੂੰ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਨ-ਐਪ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। UPI ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਦੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਤੋਂ ਖਾਤੇ-ਤੋਂ-ਖਾਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 6 ਨਵੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ, WhatsApp ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਲਆਊਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

*ਫ਼ੇਸਬੁੱਕ
*ਟਵਿਟਰ
*ਲਿੰਕਡਇਨ
*ਵੀ ਚੈਟ
*ਹਾਈਕ
ਹਵਾਲੇ
‌ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਟਸਐਪ
ਸਰਿਊ ਦਰਿਆ

ਰਾਮਚਰਿਤ ਮਾਨਸ ਦੀ ਇੱਕ ਚੌਪਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਯੂ ਨਦੀ (ਸਰਜੂ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਦੇਵਨਾਗਰੀ. सरयु f., ਵਰਤਮਾਨ ਦੇਵਨਾਗਰੀ. सरयू ) ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਅਯੋਧਿਆ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇਦਾਵਾਂਤਟ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ “ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ” ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸੰਪੰਨਤਾ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਸਵਰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦਾ ਅਸਤੀਤਵ ਵੀ ਹੁਣ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸਮਾਧੀ ਲਈ ਸੀ। ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦਾ ਉਦ‌ਆਗਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹਰਾਇਚ ਜਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਦੀ ਗੋਂਡਾ ਦੇ ਪਰਸਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪਸਕਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ-ਅਸਥਾਨ ਉਤੇ ਘਾਘਰਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬੰਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਹ ਨਦੀ ਪਸਕਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਚੰਦਾਪੁਰ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਤੱਕ ਇਹ ਨਦੀ ਸਰਯੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਦੀ ਘਾਘਰਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਮਾਈ ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ-ਅਸਥਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਰੁੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਘਾਘਰਾ ਨਦੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ

ਕਿੰਤੂ ਹੁਣ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵ ਖੋਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦੀ ਛੇੜਛਾੜ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਦਖਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਅਸਤੀਤਵ ਹੁਣ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਰਮ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦ‌ਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਬਨਸਪਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਔਸ਼ਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

*ਇਸਨੂੰ ਘਾਘਰਾ ਨਦੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। - ਅਧਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਦੇਖੋ ਘਾਘਰਾ ਨਦੀ।
ਟਿੱਪਣੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ
ਰਾਧਾ

right|thumb|250px|ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਣਸਖੀ ਅਤੇ ਉਪਾਸਿਕਾ ਰਾਧਾ ਬ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂੰ ਨਾਮਕ ਗੋਪ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਰਾਧਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੀਰਤੀ ਲਈ "ਬ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂੰ ਪਤਨੀ" ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹ। ਰਾਧਾ ਬ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂੰ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਜਦੋਂ ਯੱਗ ਦੀ ਭੂਮੀ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਭੂਮੀ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਮਿਲੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਨਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਕਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਰਪਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਦੋਂ ਰਾਧਾ ਵੀ ਜੋ ਚਤੁਰਭੁਜ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਰਧੰਗਣੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਰਾਧਾ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਪਾਣ ਅਤੇ ਰਾਇਆਣ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਥਾਂ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵੀ ਉੱਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਧਾ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਹੀ ਬਾਲਉਮਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਹਲਾਦਿਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਜ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਰਧਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਭਗਤੀ ਦੇਵੀ) ਦੀ ਪੈਰਾ ਭਗਤੀ (ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ) ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਖ਼ੁਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਧਾਰਾਣੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਰਾਧਾਸ਼ਟਮੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ (ਆਤਮ) ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਚਾਹਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰਾਸ ਲੀਲਾ ਨਾਚ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਿੰਦਾਵਨੇਸ਼ਵਰੀ (ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਧਾਮ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਵੇਰਵਾ
ਮੰਦਰ

ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਿਤੰਨਿਆ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ, ਚੰਡੀਦਾਸ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ

* ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ
* ਇਸਕਾਨ
* ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ

ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ (1952 ਦਾ ਜਨਮ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਅਲ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਕੇਤਨ ਮਹਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਨਵਸਾਰੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਈ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ
ਡਾਇਰੈਕਟਰ

* ਭਾਵਨੀ ਭਵਈ (1980)
* ਹੋਲੀ (1984)
* ਮਿਰਚ ਮਸਾਲਾ (1985)
* ਯੋਗੀ (ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) (1988)
* ਹੀਰੋ ਹੀਰਾਲਾਲਾ (1989)
* ਮਾਇਆ ਮੇਮਸਾਬ (1993)
* ਸਰਦਾਰ (1993)
* ਹਾਏ ਡਾਰਲਿੰਗ! ਯੇਹ ਹੈ ਇੰਡੀਆ (1995)
* ਆਰ ਯਾ ਪਾਰ (1997)
* ਕੈਪਟਨ ਵਿਓਮ (ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਜ਼) (1998)
* ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ: ਦ ਰਾਇਜ਼ਿੰਗ (2005)
* ਟਾਈਮ ਬੰਬ 9/11 (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼) (2005)
* ਰੰਗ ਰਸੀਆ (2014)
* ਮਾਂਝੀ: ਦ ਮਾਊਂਟਨ ਮੈਨ (2015)
ਨਿਰਮਾਤਾ

* ਹੋਲੀ (1984)
* ਮਾਇਆ ਮੇਮਸਾਬ (1993)
* ਟਾਈਮ ਬੰਬ 9/11 (ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼) (2005)
* ਰਾਮਾਇਣ: ਦ ਐਪਿਕ (2010)
* ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਫੇਰੇ (2011)
* ਰੰਗ ਰਸੀਆ (2014)
* ਮੋਟੂ ਪਤਲੂ: ਕਿੰਗ ਆਫ ਕਿੰਗਜ਼ (2016)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (Film and Television Institute of India) (FTII), ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾ

7 ਜੁਲਾਈ 1896 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਫ਼ੈਦ ਪਰਦਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਚੱਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ 200 ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਟਿਕਟਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਸਨ। 1896 ਦੇ ਉਸ ਦੌਰ 'ਚ ਸੋਨਾ ਇਕ ਰੁਪਏ ਤੋਲਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 'ਚ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਨਿੱਕਲਿਆ। ਸਾਹਮਣੇ ਲੱਗੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕਲਦੇ ਦਿਖਾਏ ਗਏ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂਅ ਸੀ ਵਰਕਰਸ ਲਿਵਿੰਗ ਇਨ ਦਾ ਲੂਮੀਅਰ ਫੈਕਟਰੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੀ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਬੰਦੇ ਕਿਵੇਂ ਦਿਸ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 46 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇਰ 'ਚ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਇਹ ਵੀ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਨਾਂਅ ਸੀ ਦ ਅਰਾਇਵਲ ਆਫ਼ ਏ ਟਰੇਨ ਜਿਸ 'ਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ 'ਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਆ ਰਹੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਰੇਲ ਦੇਖ ਕੇ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਦੇਖ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚਣਗੇ। ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਉਹ ਡਰਦੀਆਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਸ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਸਭ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੇਠਾਂ ਲਤੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦੇਣਗੇ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਸਕੂਲ
ਵਿਨਾਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਕਕ

ਵਿਨਾਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਕਕ (1909–1992) ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ (1990) 8 ਵਾਂ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਵਿੱਦਿਅਕ ਜੀਵਨ

ਗੋਕਕ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1909 ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਬਾਈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਓ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਜੀਦ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਾਵਨੂਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਕਾਲਜ ਧਾਰਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਡਿਗਰੀ ਵਰਗੀਕਰਣ#ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1938 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਵਿਲਿੰਗਡਨ ਕਾਲਜ, ਸੰਗਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਿਆ। ਉਹ 1950 ਤੋਂ 1952 ਤੱਕ, ਰਾਜਾਰਾਮ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਿਹਾ। 1983 ਅਤੇ 1987 ਦੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1981 ਅਤੇ 1985 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸ੍ਰੀ ਸੱਤਿਆ ਸਾਈ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਇਰ ਲਰਨਿੰਗ, ਪੁਤੱਪਾਰਥੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ਸਮਰਸਵੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਦੇ ਨਵੋਦਿਆ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ

ਗੋੱਕਕ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਦੇ ਕਵੀ ਡੀ.ਆਰ. ਬੇਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਬੇਂਦਰੇ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਖ਼ੂਬ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਗੋਕਕ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਖਿੜਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੋਕਕ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੁਨਹਿਰਾ ਭਵਿੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਾਵਿਨਾਮ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ) "ਵਿਨਾਯਕ" ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ 'ਭਾਰਤ ਸਿੰਧੂਰਾਸ਼ਮੀ', ਜੋ ਕਿ 35000 ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਵੀ।

ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਸਮਰਸਾਵੇ ਜੀਵਨ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਭੱਟ ਨੇ 'ਦ ਐਗਨੀ ਐਂਡ ਦ ਐਕਸਟੇਸੀ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਰਿਲੀਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।

1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਕਨੜ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਵੀ.ਕੇ. ਗੋਕਕ ਨੇ 'ਗੋਕਕ ਕਮੇਟੀ' ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਲਾਨਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਗੋਕਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।

ਨਵੋਦਿਆ ਲਹਿਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਗੋਕਕ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਾ ਰਿਹਾ - ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੰਗਤ, ਕੰਨੜ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵੀ.ਕੇ. ਗੋਕਕ ਨੇ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਸਮੁਦਰ ਗੀਥੇਗਲੁ', 'ਬਾਲਦੇਗੁਲਾਦੱਲੀ', 'ਅਭਯੁਦਯਾ', 'ਧਿਆਵਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ' ਅਤੇ 'ਉਰਨਾਭਾ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਕਵੀ
ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ

ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ (18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1944 – 21 ਨਵੰਬਰ 2021)ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ (ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ) ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੀ ਗਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਹੇਕ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਪਗ 45 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਹੇਕ ਲਮਿਆ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ ਜੁਗਨੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ‘ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ’ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਬਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਦਾਰ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਮ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਕਾ ਪਿੰਡ ਕੋਠਾ (ਅਲੀਵਾਲ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਹੁਣ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਬਾਵਾ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਬੇਸਿਕ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।
ਕਰੀਅਰ

ਬਾਵਾ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾ, ਚਿਮਟਾ, ਢੋਲਕੀ ਅਤੇ ਤੁੰਬੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਵਰਗੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਤਾੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਪੂਰ ਬੋਲੀ, ਮੈਂ ਜੱਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਮੇਰੀ ਨਰਗਿਸ ਵਰਗੀ ਅੱਖ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ USSR ਅਤੇ 1988 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਕਲਚਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਬੋਸਰਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਵਿੱਚ 25ਵੇਂ ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ।

ਬਾਵਾ ਆਪਣੀ ਹੇਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45 ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਹੇਕ ਦੀ ਮਲਿਕਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੀ (ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਤਮਾ) ਦਾ ਕਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ (ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਥਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲਗੋਜ਼ਾ, ਇੱਕ ਹਵਾ ਦਾ ਸਾਜ਼ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੰਮੀ ਬਾਈ ਨੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾ, ਢੋਲ, ਚਿਮਟਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਬਾਵਾ ਨੂੰ 1991 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2002 ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2008 ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗਾਇਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਬਾਵਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਕਿਰਪਾਲ ਬਾਵਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਲਾਚੀ ਬਾਵਾ ਅਤੇ ਗਲੋਰੀ ਬਾਵਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਲਾਚੀ ਬਾਵਾ ਸੀ ਫਰਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 21 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੀਤ ਬਾਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੌਤ ਸਮੇਂ 77 ਸਾਲ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ
* ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ
* ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ