JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
අසම්භා්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමය

අසම්භා්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමය



අසම්භා්‍ය මැතිවරණ ක්‍රමය යනු ඡන්ද දායකයන් අපේක්ෂකයන් සිය කැමැත්තේ අනුපිළිවලට ලකුණු කල පසු ඉන් එක් ජයග්‍රහකයෙකු තෝරාගන්නා මැතිවරණ ක්‍රමයකි. ප්‍රතම මනාප ගණනයෙන් පසුව එක් අපේක්ෂකයේකුටවත් බහුතර මනාප ලබාගත නොහැක ( 50% ) වී නම් ඉහල මනාප ලබාගත් දෙදෙනා හැර ඉතිරි අපේක්ෂයන් තරගයෙන් ඉවත් කරනු ලැබේ. පසුව එසේ ඉවත් කෙරුන අපේක්ෂකයන්ට ලැබී තිබුණු ඡන්ද වල දෙවන මනාප ගණන් කර තරගයේ රැදී සටින අපේක්ෂකයන් දෙදෙනා අතර බෙදා හැරේ. මෙමගින් අවසානනයේ එක් අපේක්ෂකයෙකු බහුතරයක් ලබා ජයග්‍රහනය කරයි.මෙය විකල්ප මැතිවරණ ක්‍රමයකට සමාන නමුත් එක් වෙනසක් ඇත. එනම් විකල්ප මැතිවරණ ක්‍රමයකදී ඡන්ද ගණන්කිරීම වට කිහපයකදී සිදුවිය හැකි නමුත් මෙහි දී පැවතිය හැක්කේ වට දෙකක් පමණි. එක්සත් ජන පදයේ මෙම මැතිවරණ ක්‍රම දෙකම instant run off sysstem ප්‍රභේදන ලෙස සලකනු ලැබේ. අසම්භා්‍යය මැතිවරණ ක්‍රමය Two Round system හි සංයුත්ත අවස්ථාවක් ලෙසද සැලකිය හැකිය. ඡන්දදායකයින් දෙවරක් ඡන්ද පොළ වෙත යෑමකන් තොරව ඡන්දවට දෙකම සිදුවේ.


අසම්භා්‍යය මැතිවරණ ක්‍රමයේ විශේෂ ප්‍රභේදනයක් ශ්‍රී ලංකා ජනාදිපතිවරණයේ දී යොදාගැනේ. තවත් ප්‍රබභ්දනයක් වන Supemetary vote එන්ගලංතයේ නගරාදිපතිවරුන් පත් කිරීම සදහා යොදාගැනේ. අතිතයේදී 1892 - 1942 දක්වා ක්වීන්ස්ලන්ඩ් ව්‍්‍යවස්ථාදායක සභාව පත් කර ගැනිම සදහාද යොදාගැනුනි. අද දක්වා අඛණ්ඩව දීර්ඝතම කාලයක් ලොව භාවිතා කෙරුණු මැතිවරණ ක්‍රමය මෙය වේ. අැමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඇලබාමා ප්‍රන්තයේද 1920 දශකයේදී මෙම ක්‍රමය භාවිතාවිය.
ප්‍රඡාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයක නිර්වචන -Definition of democratic elections

දේශපාලන දර්ශනවාදයට අනුව ප්‍රඡාතන්ත්‍රවාදී රජයක බලය හිමිවනුයේ එම බලයට යටත්වන්නන්ගේ කැමැත්තෙනි. එම කැමැත්ත රාජ්‍ය බලයට හරවනු ලබන ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණය වන්නේ මැතිවරණයයි. මැතිවරණ නිදහස සාධාරණ වියයුතු බව සාමාන්‍ය සම්මතයයි.


කුමන ආකාරයේ මැතිවරණයක් නිදහස් හා සාධාරණ ලෙස සැලකිය හැකිද යන්න පිළිබඳව විවිධ මත පවතියි. එක්සත් ජනපදය වෙනුවෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ හිටපු නියෝජිත ජීන් කර්ක්පැටිරික් ට අනුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණය සං‍කේතයක් පමණක් නොවේ. ඒවා රජය විවේචනය කිරීමට , විවේචන ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට සහ විකල්ප ඉදිරිපත් කිරීමට පුළුල් බල තල ඇති පුරවැසියන් විසින් ප්‍රධාන තීන්දු ගන්නන් තෝරා ගැනීම සඳහා යොදාගන්නා තරගකාරී, කාලාන්තර සහ නියත මැතිවරණ වේ.

ඩිමොක්‍රටික් වොච් වෙබ් අඩවිය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ තව දුරටත් නිර්වචනය කරමින් පවසන්නේ අපේක්ෂකයා පිළිබද සියලු තොරතුරු දැනගෙන සිදුවන පක්ෂග්‍රාහිත්වය හැරුණු කොට අනෙක් සියලු සෘජු හෝ වක්‍ර පක්ෂග්‍රාහිත්වයන් වැළැක්වීමට දැඩි උනන්දුවක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයට අත්‍යවශ්‍ය බවයි. 2002 දී ඕස්ට්‍රේලියානු මහ අධිකරණයේ අග්‍රවිනිශ්චයකාර මරේ ග්ලීසන් තවදුරටත් එය පිළිබදව පැවසුවේ වෙනසක් අවශ්‍ය නම් එය ලබාගැනීමේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සහ නෛතික ක්‍රමය වනුයේ ඡන්ද දායකයන්ගේ කැමැත්ත බවයි.

නිදහස් සහ සාධාරණ මැතිවරණයක් පහසුවෙන් නිරීක්ෂණය කල හැකි වුවත්, දැනුවත් ඡන්ද කොට්ඨාසයක් එසේ නිරීක්ෂණය කල නොහැක. කොට්ඨාසයේ සුළු කොටසක් පමණක් අ‍පේක්ෂකයාව පෞද්ගලිකව හඳුනනු ඇත. මේනිසා දැනුම අසම්පූර්ණය. ඉතුරු ඡන්ද දායකයන් අපේක්ෂකයාගේ තොරතුරු සහ වැඩ සටහන් සම්බන්ධයෙන් තෙවන පාර්ශවයක් මත රැදීමට සිදූවෙයි. මෙය විශ්වාසනීත්වයෙන් අඩුවේ. පක්ෂග්‍රාහිත්වය වැඩිපුරම ලැබෙනුයේ පවත්නා රජයටය.


තවත් සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ ක්‍රියාකාරී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට මැතිවරණ දෙවන වන බවයි. ඔවුන්ට අනුව නීතියේ ආදිපත්‍ය වඩා වැදගත්ය. උදාහරණයක් ලෙස හොංකොං දේශයේ එක්සත් කිරීමට පෙර එය බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පාලනය කෙරුණද දැඩි නෛතික ආයතන නිසා එය නිදහස් හා විවෘත සමාජයක් ලෙස සැලකුණි.
සටහන්

මැතිවරණය
මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු

මැතිවරණ හා සමිබන්ධ ගැටලු -Problems Related To Eletion

නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රට වල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරන නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත් වීමය. ඒකාදිපතවරුන් විධායකයේ බල තල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටිමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය බාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැලැක්වීමට කටයුතු කරයි.
රාජ්‍්‍ය නොවන සංස්ථතින්ටද ශාරීරික හි’සනය, වාචික තර්ජනය හෝ දූෂණ හරහා මැතිවරණ වලට බාදා කල හැක.
මැතිවරන දූෂණ නිරීක්ෂණය සහ අවම කිරීම නිදහස් හා සාධාරන මැතිවරණ පිළබඳ දැඩි දේශපාලන සංස්කෘතියක් පවතින රාජ්‍යන් හි සිදු කෙරෙමින් පවති.


මැතිවරනයක් නිදහස් සහ සාධාරණ නොවීමට බලපාන කරුනු විවිධ මට්ටම්වල ඇත විය හැක.

* විවෘත දේශපාලන සංවාද හෝ දැනුමැති ඡන්ද කොට්ඨාසවල හිගය. මධ්‍ය නිදහස නොමැති වීම,මධ්‍ය පක්ෂග්‍රාහිත්වය හෝ මාධ්‍ය පරිශිලනය නොකරීම නිසා ජනතාවට සමිපූර්ණ දැනුමක් නොමැතවිය හැක. භාෂනයේ නිදහස ද රජය මගින් පාලනය කල හැක නසා රාජ්‍්‍ය ප්‍රචාරණය පමනක් ක්‍රයාත්මක වියහැක.

* අසාධාරණ නීති
රජයේ වාසියට අයුතු ලෙස නිති පැනවීම, විරුද්ධ අපේක්ෂකයන්ට බලයටපත් වීමේ හැකියාවට බාධාපැනවීම, මැතිවරණය සාර්ථක කල හැකි දොරටු අයුතුලෙස හැසිරවීම ආදී කරුනු නිසා මැතිවරණයක වි්‍යුහය පක්ෂක්ග්‍රාහි විය හැක.

* වියාපාරවලට බාධාකරීම
විපක්ෂ අපේක්ෂකයන් අත්අඩංගුවට ගැනිම, මරාදැමීම, වි්‍යාපාර මර්දනය කිරීම, වි්‍යාපාර මූලස්ථාන වසා දැමීම, වි්‍යාපාර අපරාදයක් ලෙස නම් කිරීම වදහින්සනය, තර්ජනය කරීම හෝ සැබෑ ප්‍රචණ්ඩත්වය

* මැතිවරණ යාන්ත්‍රණයට බාධා කිරීම.
ඡන්දධායකයන්ව ඡන්දය ප්‍රකාශකල යුතු අයුරු පළබඳව දැනුවත් නොකිරීම හෝ වැරැදි උපදෙස්ලබා දීම, රහස් ඡන්දය උල්ලංගනය කිරීම ඡන්ද පෙට්ටි පිරවීම, ඡන්ද යන්ත්‍ර අත පත ගෑම, ඡන්ද විනාශ කිරීම, ඡන්ද දායකයන් මර්දනය කිරීම, වැරදි ලෙස ප්‍රතඵල වගුගතකරීම, ශාරීරික හෝ වාචික ප්‍රචන්ඩත්වය ඡන්ද පොලවලදී ‍යෙදවීම.
මැතිවරණය

මැතිවරණය යනු ජනතාව විසින් පුද්ගලයන්ට බලය පැවරීම සඳහා භාවිතා කෙරෙන තීන්දු ගැනීමේ ක්‍රමයකි. නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට අනුව ව්‍යවස්ථාදායකයට, විධායකයට සහ අධිකරණයට මෙන්ම කලාපීය සහ පලාත් පාලන ආයතන වලට සාමාජිකයන් පත් කරන යාන්ත්‍රනය මෙයයි. පුද්ගලික හා වෙළඳ ව්‍යාපාර වලද, සංගම් සහ ස්වේච්ඡා සංවිධාන මෙන්ම සංස්ථාවලද මෙම ක්‍රමය යොදාගැනේ. “ ද ස්පරිට් ඕෆ් ලෝස් ” කෘතියේ දෙවන පොතේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ මොන්ටෙස්කපු පැවසූ ආකාරයට, මැතිවරණයකදී ජනතාව රටේ පාලකයන් මෙන්ම වැසියන් ද වෙති. ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ දී වරණීය හැකියාවෙන් ඔවුහු පාලකයන් වෙති. විශේෂයෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් සහ ජන රජයන් වල ඇති විශේෂ ලක්ෂණ නම්, ජනතාවගෙන් සහ ජනතාව වෙනුවෙන් සාදන රජයකට නෛතික බලය හිමි වන්නේ ජනතාවගේම කැමැත්තෙන් වීමය.


වර්තමානයේ නියෝජිතයන් තෝරාගැනීම සඳහා මැතිවරණ පැවැත්වුවද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මුලාකෘතිය වන ඇතැන්ස්හි එවැන්නක් නොතිබිනි. එහි මැතිවරණ රදළ ආධිපත්‍යය ලෙස සලකනු ලැබු අතර නිලයන්ට පුද්ගලයන් පත් කෙරුනේ තේරීමකින් නැත්නම් විභජනයකිනි.

මැතිවරණ ප්‍රතිසංස්කරණය යනු සාධාරණ මැතිවරණ ක්‍රම හඳුන්වාදීම හෝ පවතින ක්‍රමවල සාධාරණත්වය වැඩි කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. ඡන්ද වේදය යනු මැතිවරණ ප්‍රතිඵල හා අනෙක් සංඛ්‍යාන අධ්‍යනයයි.
මැතිවරණ හා සම්බන්ධ ගැටලු

නීතියේ ආධිපත්‍ය දුර්වල වී ඇති බොහෝ රටවල මැතිවරණ නිදහස් හා සාධාරණ නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වනුයේ පවත්නා රජයේ මැදිහත්වීමය. ඒකාධිපතිවරුන් විධායකයේ බලතල පාවිච්චිකරමින් බලයේ රැදී සිටීමට උත්සාහ දරන්නේ ජනතාවගේ මතයට හිස නොනමමින. ව්‍යවස්ථාදායකයේ සාමාජිකයන් ද සිය බහුතර බලය භාවිතා කරමින් මැතිවරණයේ දී ප්‍රතිවාදියාට වැඩි බලයක් ලැබීම වැළැක්වීමට කටයුතු කරයි. රා ජ්‍ය නොවන සංස්ථාවන්ටද ශාරීරික හිංසනය, වාචික තර්ජනය හෝ දූෂණ හරහා මැතිවරණ වලට බාධා කල හැක. මැතිවරණ දූෂණ නිරීක්ෂණය සහ අවම කිරීම නිදහස් හා සාධාරණ මැතිවරණ පිළිබඳ දැඩි දේශපාලන සංස්කෘතියක් පවතින රාජ්‍යන්හි සිදු කෙරෙමින් පවතී.


මැතිවරනයක් නිදහස් සහ සාධාරණ නොවීමට බලපාන කරුනු විවිධ මට්ටම්වලින් ඇති විය හැක.
විවෘත දේශපාලන සංවාද හෝ දැනුමැති ඡන්ද කොට්ඨාසවල හිගය.

*මාධ්‍ය නිදහස නොමැති වීම, මාධ්‍ය පක්ෂග්‍රාහිත්වය හෝ මාධ්‍ය පරිශීලනය නොකිරීම නිසා ජනතාවට සම්පූර්ණ දැනුමක් නොමැතිවිය හැක.
*භාෂණයේ නිදහස ද රජය මගින් පාලනය කල හැකි නිසා රාජ්‍ය ප්‍රචාරණය පමණක් ක්‍රියාත්මක වියහැක.
අසාධාරණ නීති

*රජයේ වාසියට අයුතු ලෙස නීති පැනවීම, විරුද්ධ අපේක්ෂකයන් බලයටපත් වීමේ හැකියාවට බාධාපැනවීම, මැතිවරණය සාර්ථක කල හැකි දොරටු අයුතුලෙස හැසිරවීම ආදී කරුනු නිසා මැතිවරණ ව්‍යුහය පක්ෂග්‍රාහී විය හැක.
ව්‍යාපාරවලට බාධාකරීම

*විපක්ෂ අපේක්ෂකයන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, මරාදැමීම, ව්‍යාපාර මර්දනය කිරීම, ව්‍යාපාර මූලස්ථාන වසා දැමීම, ව්‍යාපාර අපරාධයක් ලෙස නම් කිරීම වදහිංසනය, තර්ජනය කරීම හෝ සැබෑ ප්‍රචණ්ඩත්වය
මැතිවරණ යාන්ත්‍රණයට බාධා කිරීම.

*ඡන්දදායකයන්ව ඡන්දය ප්‍රකාශකල යුතු අයුරු පිළිබඳව දැනුවත් නොකිරීම හෝ වැරදි උපදෙස් ලබා දීම, රහස් ඡන්දය උල්ලංගනය කිරීම ඡන්ද පෙට්ටි පිරවීම, ඡන්ද යන්ත්‍ර අත පත ගෑම, ඡන්ද විනාශ කිරීම, ඡන්ද දායකයන් මර්දනය කිරීම, වැරදි ලෙස ප්‍රතඵල වගුගතකිරීම, ඡන්ද පොලවලදී ශාරීරික හෝ වාචික ප්‍රචන්ඩත්වය.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:මැතිවරණ
විධායකය (ආණ්ඩුව)

දේශපාලන විද්‍යාවේ හා ව්‍යවස්ථාදායක නීතියේදී රජයක විධායකය යනු රාජ්‍යයේ එදිනෙදා කළමනාකරණය භාරව සිටින අංශයයි. බොහෝ රටවල මෙය ‘රජය‘ වශයෙන් හැඳින්වුවද ජාත්‍යන්තර තලය තුළ මෙසේ භාවිතය ගැටලු සහගතය. විධායකය තුළ රජයේ ප්‍රධානියා සිටින අතර ඔහු විධායකයේද ප්‍රධානියාය. බලතල බෙදීමේ න්‍යාය යටතේ විධායකයට නීති සකස්කිරීමේ හෝ විවරණය කරීමේ බලයක් නැත. ඔහුගේ කාර්යය වනුයේ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීමයි. එහෙත් භාවිතයේ දී මෙම වෙන් කිරීම මෙසේ සිදුවන්නේ කලාතුරකිනි. ජනාධිපති ක්‍රමයේ දී ජනාධිපතිවරයා රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියාවේ. පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයේ දී රජයේ ප්‍රධානියා අගමැතිවරයා වන අතර ඔහු හා පාලක පක්ෂයේ ප්‍රධානියාය. ප්‍රංශයේ විධායක බල තල ජනපති හා අගමැති අතර බෙදී ඇත. මෙම ක්‍රමය බොහෝ ප්‍රංශයේ යටත් විජිතවල ද යොදාගැනේ. ස්විස්ටර්ලන්තයේ සහ බොස්නියා -හර්සගොවිනා වල රජයේ සහ රාජ්‍යයේ ප්‍රධානියා මැතිවරණ විද්‍යාල හරහා පත් කෙරේ. රජයේ ප්‍රධානියාගේ සහයට ඇමතිවරුන් ද පත්කෙරෙන අතර ඔවුන්ට විශේෂිත ක්ෂේත්‍ර සඳහා බල තල පවරා තිබේ. (උ.දා. - සෞඛ්‍යය අධ්‍යාපනය) රාජ්‍ය සේවකයන් සහ සවිල් සේවකයන් ද රජයේ ප්‍රධානියාට සහය සඳහා යොදාගනියි .
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ක්‍රීඩා න්‍යාය

ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු ස විද්‍යාවෙහි, සංගණන ලෙසින් ආර්ථික විද්‍යාවෙහි, මෙන්ම ජීව විද්‍යාව (සංගණ්‍ය ලෙසින් පරිණාමීය ජීව විද්‍යාව සහ පරිසර විද්‍යාව), ඉංජිනේරු විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, අන්තර්-ජාතීක සබඳතා, පරිගණක විද්‍යාව, සහ දර්ශන විද්‍යාව යන්නෙහි භාවිතා වන ව්‍යවහාරික ගණිතයෙහි ශාඛාවකි. යමෙකුගේ හැකියාව අනෙකෙකුගේ තෝරා ගැනුම් මත රැ‍ඳෙන උපායමාර්ගික අවස්ථාවන්හිදී හැසිරීම ගණිතමය වශයෙන් උපග්‍රහණය කිරීමට උත්සාහ කිරීම ක්‍රීඩා න්‍යාය තුළින් ඉදිරිපත්වේ. අනෙකෙක්ගේ දුර්වලතාවයක් මත යමෙකු ජය ගන්නා තරග (ශුන්‍ය ඓක්‍ය ක්‍රීඩා), විශ්ලේෂණය කිරීමට මුලදී මෙය භාවිතා වුවද, විවිධ උපමානයන් අනුව වර්ගීකරණය වන්නාවූ පුළුල් අන්තර්ක්‍රියා පරාසයක් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකිරීමට හැකි වන අයුරින් මෙය පුළුල් කිරීමකට භාජනය වී ඇත. වර්තමානයෙහි, "ක්‍රීඩා න්‍යාය යනු සමාජ විද්‍යාවෙහි තාර්කික පාර්ශවය සඳහා වූ ඡත්‍ර හෝ 'ඒකීකෘත ක්ෂේත්‍ර' වාදයක් වැනිය. මෙහි 'සමාජ' යන පදය පුළුල් ලෙසින් අර්ථකතනයට ලක් වෙමින් මානව හා මානව-නොවන ක්‍රීඩකයන් ද (පරිගණක, සතුන්, ශාකයන්) අන්තර්ග්‍රහණය කොට ඇත. “(අවුමාන් 1987)".


ක්‍රීඩා න්‍යායෙහි සාම්ප්‍රදායික යෙදවීම් යත්න දරනුයේ මෙම ක්‍රීඩාවන්හී සමතුලනය ග්‍රහණය කර ගැනුමටය. සමතුලනයෙහිදී, එකිනෙක ක්‍රීඩකයා, තවදුරටත් වෙනස්වීමකට ලක් වීමට සම්භාවතාවයක් නොමැති, යම් උපායමාර්ගයක් යොදා ගනියි. බොහෝ සමතුලිත සංකල්පයන් විකසනය කොට ඇත්තේ (වඩාත් ප්‍රචලිත ලෙසින් නෑෂ් සමතුලනය) මෙම අදහස පරිග්‍රහනය කෙරුමෙහි උත්සාහයක් ලෙසිනි. එකිනෙක උපයෝග ක්ෂේත්‍රය ට අනුකූලව මෙම සමතුලිත සංකල්පයන් සඳහා වෙන් වෙන් අභිප්‍රේරණයන් ජනිත වන මුත්, බොහෝ විට ඒවා උපරිපතනය හෝ සමපාත හෝ වීම සිදු වෙයි. මෙම ක්‍රමවේදය සඳහා විවේචනයන් නොමැති. සුවිශේෂී සමතුලිත සංකල්පයන් හි සුදුසු බව, හුදෙක් සමතුලන සංකල්පයෙහි සුදුසු බව, සහ පුළුල් ලෙසින් ගණිතමය ආකෘතීන්ගේ ඵලදායී බව පිළිබඳව විවාදයන් පවතියි.

මින් පෙරටුව යම්කිසි විකසනයන් සිදු වී තිබුණද, ක්‍රීඩා න්‍යාය යන ක්ෂේත්‍රය ප්‍රාදූර්භූත වූයේ ජෝන් වොන් නියුමන් සහ ඔස්කාර් මෝර්ගෙන්ස්ටර්න් විසින් 1944 දී රචිත තියරි ඔෆ් ගේම්ස් ඇන්ඩ් ඉකනමික් බිහේවියර් නමැති ග්‍රන්ථය සමගය. 1950 ගණන් වලදී බොහෝ ප්‍රාඥයන් විසින් මෙම න්‍යාය විස්තීර්ණ ලෙසින් විකසනයට බඳුන් කර ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යාය ඉක්බිතිව 1970 ගණන් වලදී ජීව විද්‍යාව වෙත ප්‍රකාශිත ලෙසින් ව්‍යවහාර වූ මුත්, 1930 ගණන් වැනි අතීතයෙහි පවා සමාකාර විකසනයන් තිබූ බව සැලකිය මනාය. බොහෝ ක්ෂේත්‍රයන්හී ප්‍රයෝජනවත් මෙවලමක් ලෙසින් පුළුල් පිළිගැනුමකට ක්‍රීඩා න්‍යාය පාත්‍ර වී ඇත. ක්‍රීඩා න්‍යායවාදීන් අටදෙනෙකු ආර්ථික විද්‍යාවන් සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ඇති අතර, ජෝන් මේනාඩ් ස්මිත් වෙත ක්‍රාෆූර්ඩ් ත්‍යාගය පිරිනමා ඇත්තේ ජීව විද්‍යාව වෙත ඔහු විසින් ක්‍රීඩා න්‍යාය උපයෝගී කිරීම වෙනුවෙනි.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
භූ-දේශපාලනය

භූ-දේශපාලනය යනු කිසියම් දේශභූමියක් පුරා දේශපාලන බලය භාවිතා කිරීමේ කලාව හා පිළිවෙතයි. සාම්ප්‍රදායික ලෙසින්, මෙම පදය භාවිත වී ඇත්තේ දේශපාලනය වෙත භූගෝලයෙහි බලපෑම විස්තර කෙරුම සඳහා වුවද, පසුගිය සියවස තුළදී එහි භාවිතය පරිණාමයට ලක්ව පුළුල් ලක්ෂණාර්ථයක් පෙන්නුම් කිරීම දක්වා පැමිණ ඇත.

ශාස්ත්‍රීය මණ්ඩලයන්හි, භූ-දේශපාලනය පිළිබඳ හැදෑරීම සමන්විත වන්නේ භූගෝලය, ඉතිහාසය සහ සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කිරීමේදී අවකාශ දේශපාලනය සම්බන්ධයෙන් සහ විවිධ පරිමාණයන් හිදී (රාජ්‍ය මට්ටමෙහි සිට ජාත්‍යන්තර මට්ටම දක්වා යන පරාසය තුළ ) එහි රටාවන් ගැන අවධානය යොමු කරමිනි.(භූ-ආර්ථීක විද්‍යාව)


20වන සියවස ආරම්භයේදී, ස්වීඩන ජාතික දේශපාලන විද්‍යාඥයෙකු වූ රුඩොල්ෆ් ෂෙලේන් විසින් මෙම පදය මුලින්ම භාවිතයට ගන්නා ලදී. පෙනිසෙල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ ශාස්ත්‍ර මණ්ඩල සාමාජීකයෙක් හා ඇමරිකානු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙකු වූ රොබට් ස්ටෝස්-හූපෙ විසින් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කොට ප්‍රචලිත කරන ලද්දාවූ පොලිටිෂේ ජියොග්‍රෆි (දේශපාලන භූගෝලය) යන ග්‍රන්ථය 1897 දී ලියූ ජර්මානු භූගෝලඥ ෆ්‍රෙඩ්රික් රට්සෙල් වෙතින්, ෂෙලේන් ආභාෂය ලැබ සිටියේය. හැල්ෆර්ඩ් මැක්කින්ඩර් පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි පුරෝගාමියෙකු වූ මුත්, භූ-දේශපාලනය යන වදන භාවිතා කලේ නැත
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ලෝක මහා බලවතා

මහා බලවතෙකු යනු තමන්ගේ බලපෑම් ගෝලීය මට්ටමෙන් එල්ල කල හැකි ජාතියක් හෝ රාජ්‍යයකි. මහා බලවතුන් හට ලාක්ෂණික වශයෙන් ආර්ථික, හමුදාමය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, සහ සංස්කෘතික බලය සතු වන අතර, මේ නිසාවෙන් කුඩා රාජ්‍යයන් විසින් ස්වීය අභිලාෂයෙන් ක්‍රියාකිරීමට පෙර මහා බලවතුන්ගේ මතය විමසුමට හේතු කාරක විය හැක. අන්තර්-ජාතීය සබඳතා න්‍යායාචාරීන් විසින් ප්‍රකාශ කර සිටින ආකාරයට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය විසින් බල හැකියාවන්, අවකාශමය දෘෂ්ඨිය, හා තත්ත්ව මානයන් යන ලක්ෂණ ඉස්මතු කල හැකිය. සමහර විට මහා බලවතෙකු යන තත්ත්වය වියනා සමුළුව වැන්නෙහිදී හෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය වැනි ජාත්‍යන්තර ව්‍යුහයන්හිදී උපචාරානුකූලව පිළිගැනෙයි.

"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුළදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විට, මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුළදී, මාරුවීම්වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.
සටහන්

"මහා බලවතා " යන පදය මුලින්ම භාවිතා වූයේ පශ්චාත්-නැපෝලියානු යුගය තුලදී යුරෝපයේ වඩාත්ම වැදගත් බලවතුන් නිරූපණය කිරීමටයි. ඉන් ඉක්බිතිව, ජාත්‍යන්තර බල තුලනය බොහෝ විටක්, මහත් ආශ්චර්යජනක ලෙසින් පළමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී, මාරු වීම් වලට ලක් විය. සමහරක් ජාතීන් පුළුල් ලෙසින් මහා බලවතුන් ලෙසට සැලකෙන මුත්, මේ පිළිබඳව පැහැදිලි ලැයිස්තුවක් නොමැති අතර, දිගටම පැවතෙන විවාදයන්ට තෝතැන්නක් වෙයි.
ආශ්‍රිත
මතවාදය - Deology

මතවාදය - Ideology

මතවාදය යනු සංවිධානාත්මක අදහස් ගොන්නකි. “ අදහස් විද්‍යාවක් ” යන අර්ථියෙන් මෙම යෙදුම මුලන්ම භාවිතා කළේ 18 වන සියවසේ දී ඇන්මන් ඩෙස්ටුත් ඩී ට්‍රෙිසි සිටුවරයා විසින්‍ය.

පැහැඳිලි දැක්මක්, දෘෂ්‍ය ප්‍රවේශක් හෝ සමාජයේ බලවත් පන්තිය විසින් සමාජයේ සියලු දෙනාට පවසන ලද අදහස් සමූහයක් ලෙස මතවාදය හඳුනා ගත හැක. මතවාදයේ ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ චින්තන ක්‍රීයාවලියක් හරහා සමාජය වෙනස් කිරීමය. මෙය මහජන ගැටලු සමීබන්ධයෙන් යොදා ගන්නා භාවාත්මක චින්තන පද්ධතියක් වන බැවින් දේශපාලනයට ඉතා වැදගත් වේ. සෑම දේශපාලන ප්‍රවණතාවක්ම සෘඡු හෝ වක්‍ර මත වාදයකට සම්බන්ධය.
අන්තර්රාජ්‍ය වාදය

අන්තර්රාජ්‍ය වාදය - තීරණ ගැනිමේ ක්‍රමයක් වශයෙන් -as a delusion making method

අන්තර්රාජ්‍‍යකරණය යනු ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වල තින්දු ගැනිමේ ක්‍රමයකි. මෙම සංවිධාන වල බලය ඇත්තේ රාජ්‍්‍යන් සතුව වන අතර බොහෝ විට තින්දු ගැනෙන්නේ ඒකමතිකවය. රාප්ඡ්‍යන් හා නියෝජිතයන්ට මේ සඳහා පූර්ණ හැකියාව පවති. මෙය බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන අද යොදා ගැනේ.

අන්තර්රාජ්‍‍යවාදය ෆේඩරල්වාදය සමග නොගැටේ. ජර්මන් ෆෙඩරල් ක්‍රමයේ ඉහල මණ්ඩලය වන බුන්ඩස්රාට් මේ සඳහා උදාහරණයකි.

මෙහි ප්‍රතිවාදී ක්‍රමය වනුයේ ජාතික සිමාවන්ට ඔබ්බෙන් යන තිරණ ගැනිමේ ක්‍රමයයි.
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන

ජාත්‍යන්තර සාමාජිකත්වය, වපසරිය හෝ පෙනී සිටීම සහිත ඕනෑම සංවිධානයක් ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් වේ. කෙසේ වුවත්, එය සාමාන්‍යයෙන් භාවිත වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධාන සඳහා ය. එනම්, එක්සත් ජාතීන්, යුරෝපා සංගමය, යුරෝපා කවුන්සිලය හෝ ලෝක වෙළඳ සංවිධානයයි. ඒවායේ සාමාජිකත්වය දරන්නේ ස්වාධීන රාජ්‍යයන් ය. මේවා නිශ්චිත අරමුණක් සඳහා ගොඩ නංවන ලද අතර, පොදු යහපත අරමුණු කරගත් ඒවා වේ.

පෞද්ගලිකව නිර්මාණය කරන ලද රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලටද ජාත්‍යන්තර වපසරියක් පවතින නමුත්, මෙම ලිපියෙහි ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ලෙස හඳුන්වන්නේ අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධානය වේ. රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන රාජ්‍ය පිළිබඳ ගැටළුවලට වඩා ගෝලීය කරුණු පිළිබඳ මැදිහත් වන්නේ පෞද්ගලික මට්මමිනි.
සටහන්

| International Organizations
|}
{|
ජාත්‍යන්තර සබඳතා

in Geneva, Switzerland, hosted more than 10,000 intergovernmental meetings. The city hosts the highest number of international organizations in the world.|305x305px]]
historian Thucydides.]]


ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා දේශපාලන විද්‍යා විෂයෙහි එක් අංශයක් වේ. එය රාජ්‍යයන්හි භූමිකාව, ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ බහුජාතික සමාගම් ඇතුලූ ජාත්‍යන්තර පද්ධතියෙහි රාජ්‍යයන්ට අදාළ ගෝලීය කරුණු සහ විදේශ සබඳතා පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කරයි. එය අධ්‍යයන මෙන්ම පොදු ප‍්‍රතිපත්ති යන ක්ෂේත‍්‍රවලට අදාළ වන අතර, රාජ්‍යයන්හි විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති තීරණය කරන හා විශ්ලේෂණය කරන ක‍්‍රියාකාරී හෝ මූලධාර්මික ආකාරයෙන් පැවතිය හැකිය.

දේශපාලන විද්‍යාව හැරුණු කොට ආර්ථික විද්‍යාව, ඉතිහාසය, නීතිය, දර්ශනය, භූගෝලය, සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව හා සංස්කෘතික අධ්‍යයනයන් ආදිය ද මීට ඇතුළත් වේ. එය ගෝලීයකරණය හා රාජ්‍යයන්ට හා ඒවායේ ස්වාධීපත්‍යයට ඉන් සිදුවන බලපෑමෙහි පටන්, පාරිසරික යහපැවැත්ම, න්‍යෂ්ටික බලාගාර, ජාතිකවාදය, ආර්ථික සංවර්ධනය, ත‍්‍රස්තවාදය, සංවිධානාත්මක අපරාධ, මානව ආරක්ෂාව හා මානව හිමිකම් දක්වා කරුණු සාකච්ඡා කරයි.

ජාත්‍යාන්තර සබදතා පිළිබදව නිර්වචන

01.ජාත්‍යාන්තර සබදතා යනු ජාතීන් අතර පවත්නාවූ සියලුම අකාරයේ සබදතාවයන් ය.

02.රාජ්‍යයන්හි බලයලත් නැතහොත් අවසරලත් නිලධාරින් විසින් පවත්වන්නාවූ රාජ්‍ය මට්ටමේ සබදතාවයකී.

03. බලය අත්පත්කර ගැනිම, බලය රදවා ගැනිම, බලය ව්‍යාප්ත කිරිම යන අරමුණු මුදුන් පමුණුවා ගැනිම උදෙසා රාජ්‍යයන් අතර පවත්නා බල අරගලය අන්තර් ජාතික දේශපාලනය නම් වේ. - හෑන්ස් මොගෙන්තු 1948 Political Among Nation ජාතීන් අතර දේශපාලනය -

04.රාජ්‍ය විසින් ස්වකීය ජාතික අශාවන් සහ ස්වකීය අරමුණු ඉටුකර ගැනිමට ක්‍රියා කිරිමේදී රාජ්‍යයන් අතර ඇතිවන අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වය අන්තර් ජාතික සම්බන්ධතා ලෙස සැලකීමට පුලුවන. - නොර්මන් පාර්මන් සහ හේවුඩ් පර්කින්ස්-
ආශ්‍රිත

* නිරවි යුද්ධය, 1947 සිට 1991 දක්වා
* Comparative politics
* Diplomatic history
** Diplomatic history of World War I
** Diplomatic history of World War II
* The European Institute for International Law and International Relations
* Extraterritoriality
* Geopolitics
* International community
* International order
* List of international relations institutes and organisations
* List of international relations journals
* Multilateralism
* Peace and conflict studies
* Peace economics
* Political geography
* Periods in international relations
** International relations (1648–1814)
** International relations (1814–1919)
** International relations (1919–1939)
** International relations since 1989
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
* The European Institute for International Law and International Relations


ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය
ජාත්‍යන්තර සබදතා න්‍යායයන්

ජාත්‍යන්තර සබදතා න්‍යායන් මගින් ජාත්‍යන්තර සම්බන්දතා අධ්‍යයනය සඳහා සංකල්පනාත්මක ආකෘතියක් සැපයේ. සෑම න්‍යායක්ම වෙනස් අපගමයන් මත පදනම්ව ඇති අතර ඒවායේ උපයෝගීතාව එක් එක් මට්ටම් අනුව වෙනස්වේ.ඔලේ හොල්ස්ට් පවසන ආකාරයට ජාත්‍යන්තර සබඳතා න්‍යායන් පාට කන්ණාඩියකි. එය පළදන තැනැත්තාට අත්‍යවශ්‍යම කරුණු පෙන්වනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස අධි නිර්මාණවාදීන් වැදගත් යැයි සලකනු ලබන කරුනු යථාර්තවාදීන් විසින් නොවැදගත් යැයි බැහැරකරනු ලැබේ.

ජාත්‍යන්තර සබඳතා න්‍යායන් මගින් නිර්පිත අපගමයන් ගණනය සහ ඒවායේ ස්වභාවය ද න්‍යායන්හි වැදගත්කමට බලපායි. යතාර්ථවාදය ඉතිහාසගත ක්‍රියාවන් අධ්‍යනය සදහා ඉතා සකසුරුවම් සහ වැදගත් න්‍යායක් වුව ද පද්ධතිය වෙනස් වීම (උදා. තුෂ්ණි යුධ නිමාව ) සහ අනාගත සිද්ධීන් සම්බන්ධයෙන් අනාවැකි පළකරීමට යොදාගත නොහැක. ලිබරල්වාදයේ බොහෝ තත්වයන් අධ්‍යනය කලද අනාවැකි සම්බන්ධයෙන් දුර්වලය. එහෙත් අතීත සිදුවීම් අර්ථ දැක්වීමට යොදා ගත හැක. සාම්ප්‍රදායික න්‍යායන් පැරණි යටත් විජිත අධ්‍යයනයට සුදුසු නොවුණත් යටත් විජිත වාදයෙන් පසු බිහිවූ න්‍යායන් ඒ සඳහා සුඳුසුවේ.


ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා න්‍යායන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකිය. ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී - බුද්ධිවාදී න්‍යායන් රාජ්‍ය මට්ටේමේ විශ්ලේෂණයක යෙදෙන අතර ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී, ආවර්ජනාත්මක න්‍යායන් ආරක්ෂාව හා සම්බන්ධ කුලය, පන්තිය, ස්ත්‍රී පුරුෂ බව යන කරුනු යටතේ විජිත වාදයෙන් පසු ආරක්ෂාවට එක් කරයි. ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා න්‍යායන් තුළ එකිනෙකට පරස්පර විරෝධී චින්තනයන්ද පවති. උදා - අභිනිර්මාණවාදය, ආයතනිකවාදය, මාක්ස් වාදය කෙසේ වෙතත් ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී චින්තන ක්‍රම දෙකක් ප්‍රධාන වශයෙන් පවතී. එනම් යතාර්ථවාදය සහ ලිබරල් වාදයයි. එහෙත් අභිනිර්මාණවාදය සහ පසු ප්‍රත්‍යක්ෂවාදී න්‍යායන්ද විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයෙන් පිටත ප්‍රසිද්ධ වෙමින් පවතී.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:දේශපාලන විද්‍යාව
ජාතික හෙළ උරුමය

ජාතික හෙළ උරුමය භික්ෂූන් වහන්සේගේ නායකත්වයෙන් යුතු ශ්‍රී ලාංකීය දේශපාලන පක්ෂයකි. 1990 දශකයේ ආරම්භවූ ජනතා මිතුරෝ ව්‍යාපාරය සහ ඉන් අනතුරුව ආරම්භවූ සිංහල වීර විදහන, ත්‍රස්ත විරෝධී ජාතික ව්‍යාපාරය, ජාතික සංඝ සම්මේලනය යන සංවිධාන වල ක්‍රියාකාරීව සිටි ගරුතර මහා සංඝරත්න
සහ ගිහි ප්‍රධානීන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් ජාතික හෙළ උරුමයේ පිහිටවූයේ 2004 දී ගිහියන් මුල් කර ගත් සිංහල ජාතිකවාදී පක්ෂයක් වූ සිහළ උරුමය පක්ෂය සඟසතු කොට පූජා කිරීමෙනි.එසේ ස්ථාපිත හෙළ උරුමය පක්ෂයේ ආරම්භක සාමාජිකයන් අතර එල්ලාවල මේධානන්ද හිමි, ඕමල්පේ සෝභිත හිමි, අතුරලියේ රතන හිමි කොටපොල අමරකිත්ති හිමි,කොලොන්නාවේ සුමංගල හිමි, උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි,තිලක් කරුණාරත්න සහ පාඨලී චම්පික රණවක යන අය වූහ. ඇතැම් භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ ගිහි පිරිස් භික්ෂූන් දේශපාලනයට පැමිණීමට විරුද්ධ වූහ. එහෙත් උගත් මධ්‍යම පාන්තිකයන් සහ තරුණයන්ගෙන් පක්ෂයට සහය ලැබිණි. ධර්ම රාජ්‍යක් උදෙසා පාරමිතා පෙරහැර යන තේමාව මුල් කරගනිමින් 2004 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේ පැවති පාර්ලිමේන්තු මහමැතිවරණයට ඉදිරිපත් කල ජාතික හෙළ උරුමයට මන්ත්‍රී ආසන 9 දිනාගත හැකිවිය.
ඉතිහාසය

ජා.හෙ.උ සිය ප්‍රථම මැතිවරණයට තරග වැදුණේ 2004 දීය .ඒ අ‍ප්‍රේල් 2 පැවති මහ මැතිවරණයයි. එහි සියළු අපේක්ෂකයෝ භික්ෂූන් වූහ. පක්ෂය 6% ඡන්ද ලබාගත් අතර ආසන 225 න් 9ක් දිනාගත්තේය.

මැතිවරණයේ සිට පක්ෂය බොහෝ ආන්දෝලාත්මක සිඳුවීම් ගණනකටම සම්බන්ධ විය. උදාහරණ ලෙස සදාචාර විරෝධී අන්‍යාගමිකකරණය වැළැක්වීමට පණතක් ගෙන ඒමට උත්සාහ කෙරිණ. පක්ෂයේ පාර්ලමේන්තු පිල තුළද යම් යම් ගැටුම් ඇතිවී ඇත්තේ මැතිවරණයකට පෙර හඳිසියේ එක්වූ කණ්ඩායම තුළ රාජ්‍ය පාලනය සම්බන්ධයෙන් එකමුතුවක් නොමැති බැවිනි.

ආරම්භක සාමාජිකයන් ගණන දෙදෙනෙකු විය. කොලොන්නාවේ සුමංගලහිමි සහ උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි පක්ෂය හැර ගියේ ගිහි භික්ෂූ අරගලයක් හේතුවෙනි. සීහළ උරුමයේ ආරම්භකයාද එජාපයට එක්විය. මාස ගණනක ගැටුම්වලින් පසු අතුරලියේ රතන හිමි නම් තරුණ හිමිනමකගේ සහ සීහළ උරුමයේ සාමාජික චම්පික රණවකගේ නායකත්වයෙන් පක්ෂය නැවත ස්ථාවර විය. එල්ලාවල මේධානන්ද සහ ඕමල්පේ සෝභිත හිමිවරු දැනට පක්ෂයේ නායකත්වය දරති. නෙවිල් කරුණාතිලක සහ උදය ගම්මණ්පිල තවත් ප්‍රබල නායක දෙපළකි. ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව ජාතික ව්‍යාපාරය, උතුරු නැගෙනහිර සිංහල සංවිධානය, SPUR සහ තවත් ජාතික සහ අන්තර්ජාතික සිංහල ජාතිකවාදී කණ්ඩායම් සමග පක්ෂය සම්බන්ධය .

ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංගගේ නිලකාලය අඩුකරීම සඳහා ජා.හෙ.උ. ඉදිරිපත් කළ පෙත්සම සාර්ථකවිය. 2005 ඔක්තෝබර් මස ජා.හෙ.උ. හිටපු සාමාජික උඩුවේ ධම්මාලෝක හිමි පැවසුවේ දේශපාලනයට පිවිසීමට ගත් තීන්දුව වැරදි බවට ජා.හේ.උ. භික්ෂූන් කල්පනා කරමින් සිටින බවය. ආගමික කටයුතු කෙ‍රෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන් වඩා ධනාත්මක බලපෑමක් ශ්‍රී ලාංකීය සමාජය වෙත කළ හැක බව තමා විශ්වාස කරන බව පැවසූ උන්වහන්සේ වර්තමාන භික්ෂූ මන්ත්‍රීවරුන් උත්සාහ කරනුයේ අනාගතයේ භික්ෂූන් දේශපාලනයට පිවිසීම වැළැක්වීමට බවත් ප්‍රකාශ කළහ. කෙසේ වෙතත් උඩුවේ ධම්මාලෝක සහ අනෙක් හිමිවරු මන්ත්‍රීධූරවලින් ඉවත් වන්නේද නැතහොත් භික්ෂූන් දේශපාලනය තහනම් වන නීති සකසන්නේද යන්න අපහැදිලය. 2005 ජනාධිපතිවරණයේ දී ජා.හෙ.උ. මහින්ද රාජපක්ෂට සහය දැක්වීය. 2007 දී පක්ෂය නිලවශයෙන් රාජපක්ෂ ආණ්ඩුවට එක් වූ අතර ගිහි සාමාජික චම්පික රණවක පරිසර අමාත්‍යධූරයට පත් විය.


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ ප්‍රවර්ගය:ජාතික හෙළ උරුමය
ප්‍රතිපත්ති

ප්‍රතිපත්ති යනු යම් විෂය පථයකට අදාලව තීරණ ගැනීමට හෝ කිසියම් ප්‍රතිඵලයක් අත්කරගැනිට මඟපෙන්වීම සදහා ඇතිකරගත් මූලධර්ම හෝ නියමයන්වේ. මෙම යෙදුම රජයකට,පෞද්ගලික ආයතනයකට,කන්ඩායමකට හෝ පුද්ගලයෙකුට ආශ්‍රය කර ගත හැක. ජනාධිපති විධායක අණකිරීම,සංස්ථාපිත රහස්‍ය ප්‍රතිපත්ති ,පාර්ලිමේන්තු රීති ආදී සියල්ල ඒ සදහා උදාහරණ වේ. ප්‍රතිපත්ති නිතියෙන් වෙනස්වේ. නීතිය මිනිස් හැසිරීම් නැවැත්වීමට හෝ තහනම් කිරීමට හැකියාව ඇත. නමුත් ප්‍රතිපත්ති යම්කිසි අරමුණකට ලගාවීම මග පෙන්වනවා පමණි.

වැදගත් ආයතනක තීරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලය ද ප්‍රතිපත්ති හෝ ප්‍රතිපත්ති අධ්‍යනය ලෙස හැදින්වේ. විකල්ප හදුනා ගැනිම ,ප්‍රතිඵල අනුව එම විකල්ප අතුරින් සුඳුසු කොටස් තෝරාගැනිම ආදිය ද මෙයට අදාලවේ. නිශ්චිත අරමුණු ළගාකර ගැනිම සදහා අවශ්‍ය දේශපාලනික,කළමනාකරණ, මූල්‍ය‍ සහ පරිපාලනික යාන්ත්‍රනයක් ලෙසද ප්‍රතිපත්ති හැදින්විය හැක.
ප්‍රතිපත්ති ජීවන චක්‍රය

* ගැටළු හො විෂය පථය හඳුනාගැනීම
* ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය
* ප්‍රතිපත්ති පිළිගැනීම
* ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කිරීම
* ප්‍රතිපත්ති පසුවිපරම

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිපත්ති
ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය

ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය

ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය යනු ප්‍රතිපත්ති හා අරමුණු අතර ඇත සම්බන්ධතාවයන් සලකමින්, දෙන ලද අරමුණු ඉටු කර ගැනිම සදහා වඩාත් සුදුසු උකල්ප ප්‍රතිපත්ති මොනවාද යන්න හදුනා ගැනිමය. මෙය ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර දෙකකට වෙන් කල හැක. ප්‍රතිපත්ති පළිබද මෙ විශ්ලේෂණය,විශ්ලේෂණාත්මක සහ විස්තරාත්මකය. එනම් එය ප්‍රතිපත්ති සහ ඒවායේ වැඩි දියුණුව විස්තර කරයි. ප්‍රතිපත්ති සදහා විශ්ලේෂණය අණ දෙන ස්වභාවයක් ගනියි. එනම් එය ප්‍රතිපත්ති සහ යෝජනා සකස්කරයි. කුමන ආකාරයේ විශ්ලේෂණයක් අවශ්‍යද යන්න ක්ෂේත්‍රයක් සහ අරමුණු අනුව වෙනස්වේ.

මෙය බොහෝවිට රාජ්‍ය අංශයේ යොදාගැනුනත් අනෙක් සංවිධාන වලටද යොදාගත හැක. ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණයකින්,මහජන ප්‍රතිපත්ති විද්‍යාලයකින් මහජන ප්‍රතිපත්ති පළිබද උපාධිධාරී විය යුතුය. එස්සත් ජනපදයේ ආරක්ෂක ලේකම් රොබට් මැක්නමාරා, වියට්නාම් යුධ සමයේ දී පැවසුවේ ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණයේ මුල් පවතින්නේ පද්ධති විශ්ලේෂණයේ බවයි. ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂකයන් සමාජවිද්‍යාව,මනෝ විද්‍යාව,ආර්ථික විද්‍යාව,භුගෝල විද්‍යාව,නිතිය,දේශපාලන විද්‍යාව,මානව විද්‍යාව,මහජන ප්‍රතිපත්ති,සමාජ වැඩ කටයුතු, පරිසර සැලසුම් කරනය හෝ රාජ්‍ය පරිපාලනය වැනි ඕනෑම පසුබිමකින් පැමිණිය හැක.