JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ස්ථල විද්‍යාව

thumb|මෙහි දැක්වෙන “මෝබියස් පටිය” තනි දාරයකින් හා තනි පෘෂ්ඨයකින් යුත් වස්තුවකි. මෙවන් වස්තූන් පිළිබද ස්ථල විද්‍යාවේ දී අධ්‍යයනය කෙරේ.
ස්ථල විද්‍යාව හඳුන්වන ඉංග්‍රීසි වදන ග්‍රීක බසින් ස්ථායීය අධ්‍යයනය යන තේරුම ගෙන වචන යුගල එක්ව තැනී තිබේ. ස්ථල විද්‍යාව ජ්‍යාමිතිය තවදුරටත් ප්‍රසාරණය වීමෙන් හටගත් ගණිතයට අයත් විෂය පථයකි. ස්ථල විද්‍යාවේ ආරම්භක අරමුණ අවකාශයේ ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීමයි. ඒ සඳහා අවකාශයේ සියුම් මෙන්ම මහේක්ෂීය ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කෙරේ. ස්ථල විද්‍යාව කුලකවාදය මත ගොඩැනැගී ඇති අතර එහිදී ලක්ෂ කුලක මෙන්ම කුලක කාණ්ඩ ද සලකනු ලැබේ.

ස්ථලක අවකාශයක් නිර්ණය කිරීමේ දී යොදාගන්නා ඇතැම් ලක්ෂණ ඇති කුලක කාණ්ඩයක් හෝ ඒවා පිළිබද අධ්‍යයනය ‍ස්ඵලකය ලෙස හැදින්වේ. මෙම ලක්ෂ පහත විස්තර කෙරේ. ස්ථලක පරිණාමණයේදී යොදාගන්නා ශ්‍රිත හෙවත් අනුරූපක (සිතියම්) මෙහිදී වැදගත් තැනක් ගනී. දළ වශයෙන් මෙවන් ශ්‍රිත අවකාශය කොටස්වලට වෙන් කිරීමෙන් හෝ නිශ්චිත කොටස් එකම ඇලවීමකින් තොරව අවකාශය ප්‍රසාරණය කරන්නන් සේ හැදින්විය හැක.

19 වැනි සියවසේ අග භාගයේ දී පමණ ස්ථල විද්‍යාව නියමාකාරයෙන් විෂය පථයක් බවට පත්වූ අවධියේ එය ස්ථානීය ජ්‍යාමිතිය හෝ ස්ථානීය විශ්ලේෂණ යන අරුත් ඇති පදයන්ගෙන් හඳුන්වන ලදී. 1925 සිට 1975 අතර කාලය තුළ දී ගණිතයේ වර්ධනයට වඩාත් වැදගත් වූ විෂය පථයක් බවට ස්ථල විද්‍යාව පත් විය.

ස්ථල විද්‍යාව බොහෝ උප විෂය පථයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර ගණිතයට අයත් විශාල විෂය පථයකි. මෙම උප විෂය පථයන් අතරම සුසංගිතතාව, සබැදියාව හා ගණනය කළ හැකි බව යන සංකල්පවලට අදාල ලක්ෂ කලක ස්ථල විද්‍යාව , ඒකසතලතාව සදෘශ්‍යතාව වැනි සංකල්ප අන්වේෂණයට අදාල වීජීය ස්ථල විද්‍යාව සහ ගැට පිළිබඳ වාදය වැනි කොටස් අයත් සමූදායක් පිළිබද අන්වේෂණයට යොදාගන්නා ජ්‍යාමිතික ස්ථල විද්‍යාව මූලික වේ.

ස්ථල විද්‍යාව හා ස්ථලක අවකාශ පිළිබඳ අධ්‍යයනයේ දී වඩාත් නිවැරදි අරුත් සොයාගැනීම සදහා ස්ථලක විද්‍යාත්මක ශබ්ද මාලාවක් යොදාගන්න.
ආශ්‍රිත

http://en.wikipedia.org/wiki/Topology


ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින්

thumb|

අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම යනු, දහන කුටීරය නැමැති සීමා සහිත ඉඩක් තුළ , ඉන්ධනයක හා ඔක්සිකාරකයක (සාමාන්‍යයෙන්, අපේක්ෂිත ලෙස වාතය) දහන‍යක් සිදුවන එන්ජිමකි. මෙම තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාව ඉහළ උෂ්ණත්වයක හා පීඩනයක පවතින, ප්‍රසාරණය වීමට ඉඩ ඇති වායූන් නිපදවයි. අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිමක වැදගත් ලක්ෂණය වනුයේ, පිස්ටන, භ්‍රමක මත ක්‍රියා කිරීම මඟින් හෝ එපමණක් නොව සමස්ත එන්ජිම ම චලනය කිරීම මඟින් හා එය මත පීඩනයක් යෙදීම මඟින්, එන්ජිමේ දෘඪ කෙටස්වල චලිතයක් ඇති කිරීමට සෘජුවම ක්‍රියා කරන, ප්‍රසාරණය විය හැකි උණුසුම් වායු මඟින් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයයි.

මෙය වාෂ්ප එන්ජිම, ස්ටර්ලින් එන්ජිම වැනි බාහිර දහන එන්ජින් සමඟ අසමානතාවයක් දක්වයි. ඒවායේ වෙන වෙනම ක්‍රියා කරන තරලයක් රත් කිරීමට බාහිර දහන කුටීරයක් භාවිතා කරන අතර එය ඉන්පසුව එකින් එක ක්‍රියා කරයි. උදාහරණයක් ලෙස පිස්ටනයක් හෝ ටබයිනයක් චලනය කිරීම මඟින්.

අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම යන පදය, විශේෂයෙන් ප්‍රතිදාන පිස්ටන් එන්ජින්, වැන්කල් එන්ජින් සහ අඛණ්ඩ නොවූ දහනයක් සිදුවන සමාන ආකෘතීන් හැඳින්වීමට මුළුමනින් ම වාගේ සැමවිටම භාවිතා කරයි. කෙසේ වුව ද, ජෙට් එන්ජින්, බොහෝ රොකට්ටු සහ බොහොමයක් වායු ටර්බයින වැනි අඛණ්ඩ දහන එන්ජින් ද , අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් වේ.
සිව්‍ පහර චක්‍රය ( ස්වයංක්‍රීය චක්‍රය)

thumb|1 චූෂණය, 2 සම්‍පිණ්ඩනය, 3 බලය, 4 වැයකර අවසන් කිරීම

සියලුම අභ්‍යයන්තර දහන එන්ජින් තාපාද‍ායක රසායනික ක්‍රියාවලියක් වන දහනය මත රඳා පවතී. සාමාන්‍යයෙන් දහනය යනු වාතයෙන් ලබා ගන්නා ඔක්සිජන් සමග ඉන්ධනයක සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාවයි. නමුත් ඇතැම්‍ විට නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ්‍ වැනි ඔක්සිකාරක ද යොදා ගත හැක. මෙහිදී ස්ටොයිකියෝ මිනිත අනුපාතයද සලකා බැලේ.

බොහොමයක් සුලභ නවීන ඉන්ධන හයි‍ෙඩ්‍රාකාබනවලින් සැදී ඇති අතර වැඩි වශයෙන් පෙට්‍රෝලියම්‍ පිරිපහදුවෙන් ලබා ගනී. මෙහි ඩීසල් ඉන්ධන, ගැසෝලින්වලින් පෙට්‍රෝලියම්‍ වායුව හා දුලබ වශයෙන් ප්‍රොපේන් වායුව ලෙස ද හඳුනා ගෙන ඇති ඉන්ධන අඩංගු ‍ෙව්‍. ඉන්ධන බෙද‍ාහරින කොටස හැරුණු විට වෙනත් බරපතල නවීකරණය‍ කිරීමකින් තොරව ගැසොලින් සඳහා නිර්මාණය කර ඇති.
ආශ්‍රිත ලිපි
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Combustion video – in-cylinder combustion in an optically accessible, 2-stroke engine
* Animated Engines – explains a variety of types
* Intro to Car Engines – Cut-away images and a good overview of the internal combustion engine
* Walter E. Lay Auto Lab – Research at The University of Michigan
* YouTube – Animation of the components and built-up of a 4-cylinder engine
* YouTube – Animation of the internal moving parts of a 4-cylinder engine
* Next generation engine technologies retrieved May 9, 2009
* How Car Engines Work
* Unusual Internal-Combustion Engines
* Aircraft Engine Historical Society (AEHS) – AEHS Home





ප්‍රවර්ගය:පරිසර දූෂණය

ප්‍රවර්ගය:19 වන සියවස තුළ නව නිපැයුම්
විෂය පථය

තාත්වික විශ්ලේෂණය යනු, අනුක්‍රම හා ඒවා‍යේ සීමා, සන්තනික බව, අවකලනය, අනුකලනය හා ශ්‍රීත වල අනුක්‍රම යන සංකල්ප පිලිබද අධ්‍යයනය කරන විශ්ලේෂණයේ කොටසකි. කෙසේ නමුත් තාත්වික විශ්ලේෂණයේ විශය පථය තාත්වික සංඛ්‍යා වලට සීමා කර ඇති අතර එය භාවිතයට ඇති මෙවලම් පරාසයද අර්ථ දක්වයි.

තාත්වික විශ්ලේෂණය, සංකිර්ණ සංඛ්‍යා වල පෙර සදහන් කළ ගුණවලට වඩ‍ා පුළුල්ව අධ්‍යයනය කරන සංකිර්ණ විශ්ලේෂණයට තරමක් සමාන වේ. සංකිර්ණ විශ්ලේෂණයේදී පූර්ණ රූප ශ්‍රීත ඇසුරින් අවකලනය අර්ථ දැක්වීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි. එහි නැවත නැවත අවකලනය කල හැකිවීම, බල ශ්‍රේණි ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළ හැකිවීම හා පුර්ණ සංඛ්‍යාමය කෝෂි සමීකරණය තෘප්ත කිරීම වැනි වැදගත් ගුණ කිහිපයක් ඇත.

කෙසේ නමුත් තාත්වික විශ්ලේෂණයේදී අවකලනය කල හැකි සුමට හෝ අනුවර්තී ශ්‍රීත සැලකීම සාමාන්‍ය වේ. මේවා පුළුල්ව යෙදිය හැකි නමුත් පුර්ණ රූප ශ්‍රිත වල බලවත් ගුණ කිහිපයක් මෙහි හමුනොවේ. තවද වීජ ගණිතය පිලිබද මූලික සිද්ධාන්තය වැනි ප්‍රතිඵල සංකිර්ණ සංඛ්‍යා මගින් සරලව දැක්විය හැක.

අනෙක් අතින් බලන කල තාත්වික සංඛ්‍යා වලට ඒවාටම ආවේනික වු වැදගත් විශ්ලේෂණික ගුණ කිහිපයක් ඇත. ඒවා සම්පුර්ණයෙන්ම පිලිවෙලකට සකස් කර ඇති අතර අවම උඩු සීමා ගුණයද පවතී. මෙම ගුණ ඒක විධ අභිසරණ අගය සිද්ධාන්තය වැනි තාත්වික විහ්ලේෂණයේදී වැදගත් වන ප්‍රතිඵල ගණනකට මඟ පාදයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Real_analysis#Scope
අන්තර් නිවේශණය

ගණිතමය විශ්ලේෂණය යන ගණිතමය උප ඒකකයේ අන්තර්නිවේශණය යනු, දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍යවල විවික්ත කුලක පරාසයක් තුළ නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගොඩ නැංවීමේ ක්‍රමවේදයයි.
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී හා විද්‍යාවේ දී අයෙකුට සාම්පල මඟින් හෝ පර්යේෂණ මඟින් ගත් දත් ලක්ෂ්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර ඔහු එම දත්ත ලක්ෂ්‍යවලට සමීපව ගැලපෙන පරිදි ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කරයි. මෙය වක්‍ර අනුසීහුම හෝ ප්‍රතිපායන විශ්ලේෂණය ලෙස හඳුන්වයි. අන්තර් නිවේෂණය වක්‍ර අනුසීහුවෙහි විශේෂ කොටසක් වේ. ශ්‍රිතය හරියටම දත්ත ලක්ෂ්‍ය තුළින් යා යුතුය.
අන්තර්නිවේෂණයට සමීපවම සම්බන්ධ වන වෙනත් ප්‍රශ්නයක් වන‍්නේ සංකීර්ණ වූ ශ්‍රිතයක් , සරල ශ්‍රිතයක් අනුසාරයෙන් සන්නිකර්ෂණය කිරීමයි. අපි ශ්‍රිතය දන්නා මුත්, එය ගණනය කිරීමට සංකීර්ණ වැඩි යයි සිතන්න. එවිට අපට සංකීර්ණ ශ්‍රිතයේ දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍ය කිහිපයක් ගෙන , එම දත්ත ලක්ෂ්‍ය අන්තර්නිවේෂණය කර සරල ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කළ හැක. සරල ශ්‍රිතය යොදා ගෙන නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගණනය කිරීමේ දී අපට මුල් ශ්‍රිතය භාවිතා කිරීමේ දී ලැබෙන ප්‍රතිඵලවලට සමානව ප්‍රතිඵල නොලැබේ. නමුත් ගැටලුවේ වසම හා සරලකරණයට යොදාගත් අන්තර් නිවේෂණ ක්‍රමය මත දෝශය අවම විය හැක.
“කාරක අන්තර් නිවේෂණය” ලෙස හඳුන්වන අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක අන්තර්නිවේෂණයක් ද ගණිතයේ ඇති බව පැවසිය යුතු වේ. කාරක අන්තර් නිවේෂණය පිළිබඳ ආදි සම්භව්‍ය ප්‍රතිඵල , රෙයිස් - තෝරික් ප්‍රමේයය හා “මාර්සින් කිවිච්” ප්‍රමේයය වේ. තවත් අපර ප්‍රතිඵල බොහොමයක් ද වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Interpolation
ජෙට් එන්ජින්

thumb|f-15 ඊගල් හා f – 16 ෆැක්ලන් යානා සඳහා ප්‍රැට් සහ විට්නි F – 100 ජෙට් එන්ජින්, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ, ජෝර්ජියාවේ රොබින්ස් ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයේදී පරීක්ෂා කර ලබන ලදී. එන්ජිම පිටුපස ඇති පැදවුම් දණ්ඩ සහිත නළය හඬ අවුරන අතර එන්ජිමෙන් පිටවන දුමාරයට පිටවීමට ඉඩ ලබාදේ
thumb|ට’බොජෙට් එන්ජිම ධාවනය වන විට ඉදිරියට හමාඑන සුළගේ අනුකරණයකි.
Airbus A319)]]

ජෙට් එන්ජින් () යනු නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ තෙවැනි නියමයට අනුව තෙරපුම ජනනය කිරීමට වේගයෙන් චලනය වන තරල ක්ෂේපයක් මුදාහරින ප්‍රතික්‍රියා එන්ජිමකි. ජෙට් එන්ජින් පිළිබඳ මෙම මූලික අර්ථ දැක්වීම turbojets, turbofans, rockets, ramjets, pulse jets සහ pump jets සදහා ද අදාල වේ. නමුත් පොදු භාවිතයේදී මෙම පදය සාමාන්‍යයෙන් ගෑස් ට’බයින, බ්‍රේට්න් චක්‍ර එන්ජින්, ඉතිරි බලය මගින් තෙරපුම ලබාදෙන, ට’බයිනයක් මගින් ශක්තිය ලබාදෙන භ්‍රමක සම්පින්ඩනයක් සහිත එන්ජින් හැදින්වීමට භාවිතා කරයි. නූතන ලෝකයට ජෙට් එන්ජින් කොතරම් සමීපවී ද යත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී අත්වැරදීමකින් ගෑස් ට’බයිනය වෙනත් ක්‍රමවලට වඩා වැඩියෙන් ජෙට් ඉන්ජින්වල විශේෂ භාවිතයන් ලෙස හැඳින්වේ. බොහෝමයක් ජෙට් එන්ජින් අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් වුවද ගින්නෙන් නොදැවෙන ආකාර පවා පවතී.

දුර ධාවනය කරන චාරිකා සඳහා ජෙට් ගුවන් යානාවලට ජෙට් එන්ජින් මූලික වශයන් භාවිතා කරයි. මුල් කාලයේදී ජෙට් ගුවන් යානාවලට අකාර්යක්ෂම වූ ට’බොජෙට් එන්ජිමක් භාවිතා කරන ලදී. නූතන ජෙට් ගුවන් යානා සාමාන්‍යයෙන් ඉතා ඉහළ වේගයක් ලබාදීමට උදව් වන වඩාත් දුර ධාවනය කළ හැකි මෙන්ම වෙනත් ප්‍රවාහන ක්‍රමවලට වඩා හොඳ ඉන්ධන කාර්යෂමතාවයක් ඇති high-bypass turbofan engines භාවිතා කරයි. 2004 දී ලෝක ඉන්ධන ප්‍රමාණයෙන් 7.2% පමණ මූලික වශයෙන් ජෙට් එන්ජින් මගින් පරිභෝජනය කරන ලදී. 2007 දී එක් ගුවන් යානාවකින් අනිකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වන අතරතුරදී බොහෝ ගුවන් සේවා සඳහා තනි විශාලතම මෙහෙයුම් වියදම බවට පත් කරමින් සම්ප‍ූර්ණ මෙහෙයුම් පිරිවැය සාමාන්‍යයෙන් 26.5% පමණ ජෙට් ඉන්ධනවල මිල සඳහා වැය විය.
ආශ්‍රිත ලිපි

* Air turboramjet
* Balancing machine
* Components of jet engines
* Rocket engine nozzle
* Rocket turbine engine
* Spacecraft propulsion
* Thrust reversal
* Turbojet development at the RAE
* Variable cycle engine
* Water injection (engine)
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
*
* Media about jet engines from Rolls-Royce
* How Stuff Works article on how a Gas Turbine Engine works
* Influence of the Jet Engine on the Aerospace Industry
* An Overview of Military Jet Engine History, Appendix B, pp. 97–120, in Military Jet Engine Acquisition (Rand Corp., 24 pp, PDF)
* Basic jet engine tutorial (QuickTime Video)
* An article on how reaction engine works
*
කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාව

සංඛ්‍යායනයෙහි, කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාව යන පදය වෙතින් අදහස් වන්නේ ප්‍රමාණාත්මක දත්ත කිසියම් අගයක් වටා රොක් වීමට නැඹුරු වීමේ ආකාරයයි. මෙම "කේන්ද්‍රිය අගය" විස්තර කිරීමේ ක්‍රම කිහිපයෙන් ඕනෑම එකක් කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි මිම්මක් වන්නේය. ප්‍රායෝගික සංඛ්‍යායන විශ්ලේෂණයෙහිදී, යමෙකු විශ්ලේෂණයෙහි ප්‍රාරම්භක ආකාරයක් තෝරාගැනීමට හෝ පෙර මෙම පද බොහෝ විට භාවිතා වෙති: මෙලෙසින්, "කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි සුදුසු මිම්මක් තෝරාගැනීම " ප්‍රාරම්භ අරමුණක් විය හැක.

සරලතම උදාහරණයන්හිදී, කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි මිම්ම වන්නේ මිනුම් කට්ටලයක සාමාන්‍යය වන අතර, සාමාන්‍යය යන පදය, සන්දර්භය ප්‍රකාර, මධ්‍යයනය, මධ්‍යස්ථය හෝ නිවේෂණයෙහි වෙනයම් මිම්මක් ලෙසින් විවිධ ආකාරයෙන් සම්ප්‍රයෝජනය කෙරෙයි. සාමාන්‍ය අගය ගණනය කරනු ලබන්නේ මිනිසුන් සමූහයක් හෝ වස්තු සමුහයක් පාදක කොට ලබාගන්නා දත්තයන් එකතු කොට එම අගය අදාල වස්තු හෝ මිනිසුන් අගයෙන් බෙදීමෙනි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:සංඛ්‍යානය
සාමාන්‍යය (ගණිතය)

Average යන ශ්‍රිතය මඟින් යම්කිසි කොටු ගණනාවක ඇති අගයයන්ගේ සාමාන්‍යය ලබා ගත හැකිය. මෙය උදාහරණ කිහිපයක් මඟින් තේරුම් ගනිමු. මෙම උදාහරණ සඳහා A1 සිට A10 දක්වා වු කොටුවල 12, 25, 8, 14, 33, 78, 11, 9, 41, 19 යන අගයයන් ඇතැයි ද සිතමු. අපගේ අවශ්‍යතාවය වනුයේ මෙම අගයයන් වල සාමාන්‍යය A11 නම් කොටුවේ දැක්වීමයි.

මෙම ශ්‍රිතය පැතුරුම්පත්වල බහුලවම භාවිතා වන එකක් වන අතර බොහෝ ගැටළු විසඳීමේදී අවශ්‍යම වන එකකි
පළමු ක්‍රමය

මෙම සාමාන්‍යය ලබා ගැනීම සඳහා A11 නම් කොටුවේ =(A1 + A2 + A3 + A4 + A5 + A6 + A7 + A8 + A9 + A10)/10 හෝ =sum(A1:A10)/Count(A1:A10) ලෙස A11 කොටුවට ඇතුළු කළ හැකිය.
දෙවන ක්‍රමය

Sum හා Count යන ශ්‍රිත භාවිතා කරමින් සංඛ්‍යාවල එකතුව සෙවීම වෙනුවට Average නම් ශ්‍රිතය තුළ කොමාව මඟින් සම්බන්ධ කරමින් A11 කොටුවේ =Average(A1 , A2 , A3 , A4 , A5 , A6 , A7 , A8 , A9 , A10) ආකාරයෙන් ලිවීමෙන් ද මෙය කළ හැකිය.
තුන්වන ක්‍රමය

කොමාව භාවිතා කරමින් ශ්‍රිතය තුළ සංඛ්‍යා සම්බන්ධ කිරීම වෙනුවට එය පරාසයක් ලෙස = Average (A1:A10) ආකාරයෙන් A11 කොටුවේ ලිවීමෙන් ද ද මෙය කළ හැකිය
සිව්වන ක්‍රමය

එම සම්පූර්ණ පරාසය පරාස කොටස් කිහිපයක එකතුවක් ලෙසින්, එම පරාස කොටස් කොමා මඟින් සම්බන්ධ කර = Average (A1:A4, A5:A7,A8:A10) ආකාරයෙන් ලිවීමෙන් ද ද මෙය කළ හැකිය. අවශ්‍ය පරාසය දෙතුන්පළක තිබෙන විට, මෙම ක්‍රමය භාවිතා කිරීම ඉතා පහසු ක්‍රමයක් වනු ඇත.
OpenOffice.org Calc

මෙහිදී මතක තබා ගත යුතු වැදගත් කරුණක් නාම් MicroSoft Excel වලදී ශ්‍රිතයක් තුළ පරාමිතික වෙනස් කිරීම කරනු ලබන්නේ කොමාවලින් නමුදු OpenOffice.org Calc වලදී එය තිත් කොමාවලින් සිදු කරනු ලබන බවයි. OpenOffice.org Calc වලදී පළමු දෙවන තුන්වන හා සිව්වන සමීකරණ පහත දැක්වේ

පළමු ක්‍රමය - =(A1 + A2 + A3 + A4 + A5 + A6 + A7 + A8 + A9 + A10)/10 හෝ =sum(A1:A10)/Count(A1:A10)

දෙවන ක්‍රමය - =Average(A1 ; A2 ; A3 ; A4 ; A5 ; A6 ; A7 ; A8 ; A9 ; A10)

තුන්වන ක්‍රමය - = Average (A1:A10)

සිව්වන ක්‍රමය - = Average (A1:A4 ; A5:A7 ; A8:A10)

ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ප්‍රගති විද්‍යාව

ප්‍රගති විද්‍යාව (κινειν,kinein චලිතය සඳහා භාවිතා වන ග්‍රීක වචන) යනු, ගති විද්‍යාවේ අංශයකි. එය චලිතය ඇති කරන ස්කන්ධයන් හෝ බලයන් පිළිබඳව සැලකීමකින් තොරව වස්තූන්ගේ චලිතය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි. එයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස, චාලක විද්‍යාව, චලිතය ඇති කරන හෝ චලිතයට බලපාන බලයන් හා අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳව සැලකිල්ලක් දක්වයි.

ප්‍රගති විද්‍යාවේ සරලතම භාවිතය අංශු චලිතය හුවා දැක්වීමයි. (සංක්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යා‍ව හෝ රේඛීය ප්‍රගති විද්‍යාව) භ්‍රමණය පිළිබඳ විස්තරය ( භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාව හෝ කෝණික ප්‍රගති විද්‍යාව) වඩාත් සංකීර්ණය. ඝනීය දෘඩ වස්තුවක තත්වය, සංක්‍රමණ හා භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාව යන දෙකම සංයෝජනය කිරීම මඟින් පැහැදිලි කිරීමට හැකිය. (දෘඪ වස්තු ප්‍රගති විද්‍යාව) යාන්ත්‍රික සන්ධි මඟින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති දෘඪ වස්තු පද්ධතියක ප්‍රගති විද්‍යාව වඩාත් සංකීර්ණ කාරණයකි. තරලයක ගලා යාම පිළිබඳ ප්‍රගති විද්‍යාත්මක විස්තරය ඊටත් වඩා සංකීර්ණ වන අතර ප්‍රගති විද්‍යාවේ ‍අඩංගු දේවල් (චින්තනවලට) සාමාන්‍යයෙන් අයත් නොවේ.
ආශ්‍රිත

* ගති විද්‍යාව
මිණුම

මිණූම යනු, වස්තුවක දිග , බර වැනි කිසියම් ගුණාංගයක විශාලත්වය මිණුම් ඒකකයකට සාපේක්ෂව නිමානය කිරීමයි. මිණුමක් සාමාන්‍යයෙන්, මීටරය හෝ කිලෝග්‍රෑමය වැනි කිසියම් පිළිගත් ප්‍රමාණිකයකට වස්තුවක් සැසඳිය හැකිවන පරිදි ක්‍රමාංකනය කරන ලද කෝදුවක් හෝ තරාදියක් වැනි මිණූම් උපකරණයක භාවිතය සම්බන්ධ කර ගනී. කෙසේ වුව ද, නිවැරදි මිණුම ඉතා වැදගත් වන , විද්‍යාවන්වලදී මිණූමකට කොටස් 3ක් තිබිය යුතු බවට පිළිගැනේ. පළමු වැන්න මිණුම එයම වේ. දෙවැන්න දෝෂයේ සීමාවයි. තෙවැන්න විශ්වාසනීය මට්ටමයි. එය භෞතික වස්තුවේ නියම ගුණය දෝෂයේ සීමාව තුළ පැවතීමේ සම්භාවිතාවයි. උදාහරණයක් ලෙස , වස්තුවක දිග 2.34 m + 0.01 m ලෙස 95% විශ්වාසනීය මට්ටමක් සහිතව අපට මැනිය හැක.

මිණුම පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය මිනිතය නම් වේ. මිණුම පිළිබඳ සිද්ධාන්තවලදී මිණූමක් යනු, ප්‍රමාණයක් මෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන අස්ථිරතාවය අඩු කරනු ලබන නිරීක්ෂණයකි. ක්‍රියා දෙයක් ලෙස මැනීම යනු, එවැනි නිරීක්ෂණ සිදු කිරීමයි. එහි දුර, බලය, උෂ්ණත්වය හෝ කාලය වැනි භෞතික අගයයන් පිළිබඳ නිමානයන් අන්තර්ගත වේ. එහි, සමීක්ෂණවල දී ආකල්ප, වටිනාකම් හා ප්‍රත්‍යක්ෂ පිළිබඳ තක්සේරුව හෝ පුද්ගලයන‍්ගේ ස්වාභාවික හැකියාවන් පරීක්ෂා කිරීම වැනි දේවල් අන්තර්ගත විය හැක.

භෞතික විද්‍යාවන්වලදී මිණුම, ඉතාමත් පොදු වශයෙන් කිසියම්‍ භෞතික අගයක්, එම අකාරයේ පිළිගත් අගයකට දරන අනුපාතය ලෙස සැලකේ.ඒ අනුව, දිග පිළිබඳ මිණුමක් යනු, භෞතික දිගක්, පිළිගත්, සම්මත මීටරය වැනි සම්මත දිගකට දක්වන අනුපාතයයි. මිනුම් ඒකකයක තාත්වික සංඛ්‍යාවක් වරක අකාරයෙන්, සාමාන්‍යයෙන් මිණුම් දෙනු ලැ‍බේ. උදාහරණයක් ලෙස 2.53 m නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවල දී (විද්‍යුත් සම්බාධනය පිළිබඳ මිණුම් වැනි) මිණුම් සඳහා සංකීර්ණ සංඛ්‍යා භාවිතා කරයි.
මධ්‍යස්ථය

සම්භාවිතා සිද්ධාන්තවල දී සහ සංඛ්‍යානයේ දී මධ්‍යස්ථය දත්ත සමූහයක් කොටස් දෙකකට විභේදනය කරන ඉලක්කම මධ්‍යස්ථය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. සීමිත අංක කිහිපයක මධ්‍යස්ථය එම අංක කුඩා අංකයේ සිට විශාල අංකය දක්වන පෙළ ගස්වා එහි මැද අගය තෝරා ගැනීමෙන් සොයා ගත හැක. ව්‍යාප්තියේ අංක ඉරට්ට සංඛ්‍යාවක් පවතින විට මධ්‍යස්ථය අනන්‍ය නොවේ. එම අවස්ථාවලදී මැද පිහිටන ඉලක්කම් දෙකේ මධ්‍යන්‍යය ගත යුතුය.

උදාහරණයක් ලෙස a නම් a යන ලැයිස්තුවේ මධ්‍යස්ථය b වේ.

නමුත් a නම් a, b , c , d යන ලැයිස්තුවේ මධ්‍යස්ථය යනු b හා c ගේ මධ්‍යයනයයි. එනම් (b + c)/2 වේ.

සමස්ත ව්‍යාප්තියෙන් අර්ධයකට මධ්‍යස්ථයට වඩා වැඩි අගයක් ද ඉතිරි අර්ධයකට මධ්‍යස්ථයට වඩා අඩු අගයක් ද පවතී. යම් හෙයකින් කොටස් දෙකම සමස්තයේ අර්ධයට වඩා අඩු නම් සමස්ත ව්‍යාප්තියේ සමහරක් අවයව හරියටම මධ්‍යස්ථයට සමාන වේ.

උදා. : 2,3,4,5,5,9,0
මෙහි මධ්‍යස්ථය 4 වේ.
සම්මත අය ගණන

thumb|විවිධ ප්‍රමත ව්‍යාප්ති , සම්මත අපමන, සමුච්චිත ප්‍රතිශත, Z -අගයයන් සහ T - අගයයන්ගේ සැසඳුමක් රූපයේ දැක්වේ.
“සම්මතකරණය” යේ එක් භාවිතයක් මෙහි විස්තර කෙරේ. එහි කාර්මික සහ තාක්ෂණික යෙදුම් සඳහා “සම්මතකරණය” බලන්න.
පරිසර විද්‍යාවේ එන Z - අගය සදහා “Z - අගය” බලන්න.
සංඛ්‍යානයේ දී සම්මත අය ගණන ලෙස හැඳින්වෙන්නේ එක් සකස් නොකළ අය ගණනකින් ගහන මධ්‍යන්‍ය අඩු කර එය ගහනයේ සම්මත අපගමනයෙන් බෙදා ලබා ගන්නා මාන රහිත අගයකි. මෙම පරිවර්තන ක්‍රියාදාමය සම්මතකරණ නැතහොත් ප්‍රමාණකරණය ලෙස හැඳින්වේ.
සම්මත අය ගණන Z - අගය , Z - අය ගණන , ප්‍රමත අය ගණන හා සම්මතකරණ විචල්‍ය ආදී නම්වලින් ද හැඳින්වේ.
සම්මත අය ගණන මඟින් කිසියම් නිරීක්ෂණයක් මධ්‍යන්‍යයට සම්මත අපගමන කෙතරම් ප්‍රමාණයක් ඉහලින් හෝ පහලින් පිහිටයි ද යන්න දැක්වේ. මේ නිසා පර්යේෂණවල දී නිතරම අවශ්‍ය වන පරිදි වෙනත් ප්‍රමත ව්‍යාප්තිවලට අයත් නිරීක්ෂණ සංසන්දනය කළ හැකි වේ.
සම්මත අය ගණන උච්ච - කාර්ය තේරුම් දත්ත විශ්ලේෂණයේ දී භාවිතා වන Z - සාධකයට සම නොවන නමුත් ඇතැම් විට මේවායේ අර්ථයන් පටලා ගැනීම සිදු වේ.


ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
වාෂ්ප ටර්බයින

thumb|350px|බලාගාරයක භාවිතා වන නවීන වාෂ්ප ටර්බයිනයේ භ්‍රමකයකි.

වාෂ්ප ටර්බයිනය () යනු සම්පීඩක වාෂ්පයෙන් තාප ශක්තිය, උරාගෙන එම ශක්තිය ප්‍රයෝජනවත් යාන්ත්‍රික ශක්තියක් බවට පරිවර්තනය කරන යන්ත්‍රයකි. එහි වූ තාපික කාර්යක්ෂමතාවය සහ භාරයන් භ්‍රමනය කිරීමට එහි වූ අධික බලය නිසා එය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉදිරියට සහ පසුපසට පිස්ටන් වාෂ්ප එන්ජිම ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී. වාෂ්ප ටර්බයිනය භ්‍රමන චලිතයක් ඇති කරන නමුත් පිස්ටන් එන්ජිම මඟින් භ්‍රමණ චලිතයක් ඇති කිරීමට තවත් බොහෝ සම්බන්ධීකරණ යාන්ත්‍රණ අවශ්‍යය. එය ප්‍රධාන වශයෙන් යෝග්‍ය වන්නේ එලවුම් සහ විද්‍යුත් ජනක කටයුතු සඳහාය. ලෝකයේ විදුලි බල උත්පාදනය 86% පමණ සිදු වන්නේ වාෂ්ප ටර්බයින මඟිනි. වාෂ්ප ටර්බයිනය යනු තාප එන්ජින් වර්ගයකි. එක් අදියරකට වඩා අදියර කිහිපයකින් වාෂ්ප ප්‍රසාරණය වීම මෙහි තාපගතික කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු වීමට බලපා ඇත.
අමතර අවධානයට

* Balancing machine
* Mercury vapour turbine
* Steam engine
* Tesla turbine
මූලාශ්‍ර

සටහන්
භාහිර සබැඳි

*
* Steam Turbines: A Book of Instruction for the Adjustment and Operation of the Principal Types of this Class of Prime Movers by Hubert E Collins
* Steam Turbine Construction at Mike's Engineering Wonders
* Tutorial: "Superheated Steam"
* Flow Phenomenon in Steam Turbine Disk-Stator Cavities Channeled by Balance Holes
* Guide to the Test of a 100 K.W. De Laval Steam Turbine with an Introduction on the Principles of Design circa 1920
* Extreme Steam- Unusual Variations on The Steam Locomotive
* Interactive Simulation of 350MW Steam Turbine with Boiler developed by The University of Queensland, in Brisbane Australia
* "Super-Steam...An Amazing Story of Achievement" Popular Mechanics, August 1937


ප්‍රවර්ගය:1884 වසර තුළ හඳුන්වාදීම්

ප්‍රවර්ගය:ඊජිප්තු නව නිපැයුම්
ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි නව නිපැයුම්


ප්‍රවර්ගය:19 වන සියවස තුළ නව නිපැයුම්

ප්‍රවර්ගය:ටර්බයින
පරිගණක සාක්ෂරතාව

පරිගණක සාක්ෂරතාව යනු පරිගණක හා තාක්ෂණය පිළිබඳ දැනුම හා ඒවා කාර්යක්ෂමව භාවිතා කිරීමේ හැකියාවයි. පරිගණක ක්‍රමයට හෝ පරිගණක හා සම්බන්ධ වෙනත් මෘදුකාංග (application) භාවිතා කිරීමේදී පුද්ගලයෙකුට දැනෙන පහසුතා මට්ටම් ලෙසද පරිගණක සාක්ෂරතාවයේ තවත් වැදගත් අංශයක් වන්නේ පරිගණක ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේ ද යන්න දැන සිටීමයි. 2005 දී මූලික පරිගණක හැකියා පැවතීම දියුණු රටවල සැළකිය යුතු ලක්ෂණයක් විය.

පරිගණක සාක්ෂරතාවයේ නියම අර්ථ දැක්වීම කාණ්ඩයෙන් කාණ්ඩයට වෙනස් විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් සාක්ෂරතාවය යනු (පොත් පිළිබඳ විෂය පථයෙන්) ඔහුගේ මව් භාෂාවෙන් අහඹු ලෙස තෝරා ගත් ඕනෑම පොතක් තව වචන පිළිබඳ සෝදිසි කරමින් කියවිය හැකි පුද්ගලයාය. එලෙසම පළපුරුදු පරිගණක වෘත්තිකයෙක් පරිගණක සාක්ෂරතාවය මැනීමේ දී එම ආයතනයේ (අහඹු ලෙස තෝරා ගත් නව ක්‍රම ඩේටා හා යෙදුම් භාවිතයෙන් ඉගෙන ගැනීම) හැකියාව සළකා බලනු ඇත. කෙසේ නමුත් සාමාන්‍ය භාවිතයේදී පරිගණක සාක්ෂරතාවයෙන් අඟවන්නේ ඉතා හොඳින් අර්ථ දැක්වුණු පහසු කාර්යයන් කිහිපයක් සඳහා ඉතා විශේෂ යෙදුම් (applications) (මයිකොසොෆ්ට් වර්ඩ්, මයික්‍රොසොෆ්ට් ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් හා මයික්‍රොසොෆ්ට් අවුට් ලුක්) මෙය කුඩා ළමා පොත් කිහිපයක් කටපාඩ‍ෙම් ඇති ළමයෙකුට කියවීමට හැකියැයි කියනවා වැනිය. ප්‍රශ්නය මතු වන්නේ ඒ ආකාරයේ පරිගණක සාක්ෂරතාවයක් ඇති පුද්ගලයෙක් ප්‍රථම වරට නව ක්‍රමලේඛනයක් භාවිතා කරන විටය. අනිවාර්යෙන්ම විශාල වේලාවක් ක්‍රමලේඛනය අත්හදා බැලීමට සිදුවේ) සාක්ෂර වීම හා ප්‍රායෝගික වීම සාමාන්‍යයෙන් එකම අරුත දෙයි.


ප්‍රවර්ගය:පරිගණකවේදය
මිනින්දෝරු ශිල්පය

thumb|මිනින්දෝරුවෙක් මට්ටම් කිරීමේ උපකරණ සමඟ වැඩ කරයි.

thumb|බිම් මැනුම් පිළිබඳ වගුව, 1728 විශ්ව කෝෂය.

මිනින්දෝරු ශිල්පය යනු විවිධ ලක්ෂ්‍යවල භූ ගෝලීය හෝ ත්‍රිමාන අවකාශ පැවැත්ම සහ එම ලක්ෂ්‍ය අතර පවතින දුර සහ ආනතිය සාමාන්‍ය වශයෙන් පෘථිවියේ මතුපිට ස්ථාන සමඟ බැඳී පවතී. මේවා බහුල වශයෙන් සිතියම් පිළියෙල කිරීමට සහ හිමිකාරිත්වය හෝ රජයේ කටයුතුවලට අවශ්‍ය මායිම් නිර්ණය කිරීමට යොදා ගනී. තමාගේ අරමුණු ඉටු කර ගැනීම සඳහා මිනින්දෝරුවෙක්, භූගෝල විද්‍යාව, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ත්‍රිකෝණමිතිය, ගණිතය, භෞතික විද්‍යාව සහ නීතිය යන විෂයන්ගේ කොටස් ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබයි.

මිනින්දෝරු ශිල්පය සහ සිතියම්කරණය පිළිබඳ ඇමරිකානු කොංග්‍රසය අනුව වෙනස් විදියකින් පවසතොත් මිනින්දෝරු ශිල්පය යනු ලක්ෂ්‍යවල සාපේක්ෂ පිහිටුම පිළිබඳ සියලු අත්‍යවශ්‍ය මිනුම් ලබාගන්නා සහ/හෝ විස්තර ස්ථානගතකරණ විද්‍යාව සහ කලාවයි.

වැඩි වශයෙන් සඳහන් කරතොත් ඉහතින් දක්වා ඇති පරිදි “භූමි මිනින්දෝරු ශිල්පය” මිනින්දෝරු අංශයේ විශේෂ කොටසක්ව පවතී. එය, වැඩ බිමේ දී නිරීක්ෂණ සහ මිනුම් මඟින් ද සහ නීතිමය ප්‍රශ්නාවලි මඟින් සහ පරීක්ෂණ මඟින් දත්ත එක් රැස් කිරීම තුළින් සිදු කරනු ලබන සවිස්තරාත්මක අධ්‍යයනය හෝ පරීක්ෂණයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙම දත්ත විශ්ලේෂනය සැලසුම් කිරීම, නිර්මාණ කටයුතු, දේපල මායිම් ස්ථාපිත කිරීමේ දී ප්‍රයෝජනවත් වේ.


ප්‍රවර්ගය:Tools
ප්‍රවර්ගය:NeedToAddCategory
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
වීජ ගණිතය

thumb|quadratic formula

රාශි සම්බන්ධතා හා ව්‍යුහ පිළිබද අධ්‍යයනය කරන ගණිත ක්ෂේත්‍ර වීජ ගණිතය නම් වේ. වීජ ගණිතය හදුන්වන ඉංග්‍රීසි පදය “ඇල්ජිබ්රා” නම් වන අතර මොහොමඩ් බින් මුසා අල් ක්වරිස්මි නම් පර්සියානු ජාතිකයා විසින් රචිත කිටාබ් අල්ජබර් වල් මූ යන ග්‍රන්ථයේ නාමයෙන් එම වදන උපුටාගෙන ඇත. අල් - ක්වරිසම් ගණිතඥයකු , තාරකා විද්‍යාඥයකු , නක්ෂත්‍රඥයෙකු සහ භූගෝල විද්‍යාඥයෙකු විය. ඔහුගේ ඉහත ග්‍රන්ථයේ නාමය “සංතුලනය පූරණය හා ගණනය පිළිබද සංක්ෂිප්ත ග්‍රන්ථය” යන අරුත ලබා දේ. ඔහු සිය ග්‍රන්ථය මගින් ඒකජ හා වර්ගජ සමීකරණ ක්‍රමානුකූලව විසදීම සදහා සංකේතමය කර්ම හදුන්වාදෙන ලදී.

වීජ ගණිතය ද , සංඛ්‍යා වාදය , ජ්‍යාමිතිය විශ්ලේෂණ විද්‍යාව හා සමායෝජන විද්‍යාව මෙන්ම ගණිතයට අදාල ප්‍රධාන විෂය පථයකි. මූලික වීජ ගණිතය බොහෝ ද්විතීයික අධ්‍යාපන විෂය මාලාවන්හි කොටසක් වේ. එමගින් සිසුන්ට වීජ ගණිතයේ මූලික සංකල්ප හදුන්වාදෙනු ලැබේ. ඒවා අතරට සංඛ්‍යා එකතු කිරීම හා ගුණ කිරීමේ ප්‍රතිඵල , විචල්‍යයන් පිළිබද සංකල්ප, බහුපද අර්ථ දැක්වීම් , සාධක සෙවීම සහ මූල නිර්ණය වැනි සංකල්ප අයත්ය.

මූලික වීජ ගණිතය හා සැසදීමේ දී වීජ ගණිතය ඉතා පුළුල් විෂය පථයකි. සෘජුව සංඛ්‍යා සමග වැඩ කිරීම හැරුණු විට සංකේත, විචල්‍ය සහ කුලක අවයව සමග ගණිත කර්ම කිරීම ද වීජ ගණිතයට අයත්ය. එකතු කිරීම හා ගුණ කිරීම සාමාන්‍යය ගණිත කර්ම සේ සැලකෙන අතර ඒවායේ යථාතථ්‍යය අර්ථ දැක්වීම් ඔස්සේ සමූහ, වලයන් සහ ක්ෂේත්‍ර යනාදී ව්‍යුහ දක්වා ප්‍රචාරණය සිදු වේ.
බහුපද ශ්‍රිත

ශේෂ ප්‍රමේයයසාධක ප්‍රමේයය
පරිමේය ශ්‍රිත

පරි‍මේය ශ්‍රිත වියෝජනය(භින්න භාග)
වර්ගජ සමීකරණ හා වර්ගජ ප්‍රකාශන

වර්ගජ සමීකරණවල මූලවල ස්වභාවය
ඝාතීය හා ලඝුගණක ශ්‍රිත

ඝාතීය ශ්‍රිතයලඝුගණක ශ්‍රිතය
ගණිත අභ්‍යුහනය
ද්විපද ප්‍රසාරණය
ශ්‍රේණි
සංකීර්ණ සංඛ්‍යා

අර්ථ දැක්වීමආගන්ඩ් සටහන්ජ්‍යාමිතික නිර්මාණ


ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ප්‍රවර්ගය:වීජ ගණිතය
ප්‍රවර්ගය:හැඳින්වීම
පද්ධතිමය මෙහෙයුම්

ලෝපත් නිස්සාරණය කිරීමේ ක්‍රියා මාර්ග විවිධ සංඝටක කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරකම්වලට බෙදිය හැක.

‍රසායනික ඉන්ජිනේරු කර්මානත්වලදී හා ඒ ආශ්‍රීත ක්ෂේත්‍රවලදී සිදුවන ක්‍රියාදාමයන්වලදී unit operation බහුලව දැකිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස කිරි කර්මාන්තයේ දී භාවිතයට ගනු ලබන සමජාතීයකරණය , පැස්චරීකරණය, ගීතනය සහ අසුරණය යන එක එකක් සමස්ත ක්‍රියාදාමයට අවශ්‍ය වන එකිනෙක හා බැදී පවතින unit operation. එක් ක්‍රියාදාමයක් සමස්ත ඵලය ලබා ගැනීමේ අරමුරණකින් ක්‍රියාත්මකවන ක unit operation කිහිපයක එකතුවක් විය හැක.

අතීතයේ දී එකිනෙකට වෙනත් රසායනික කර්මාන්තයන් එකිනෙකට වෙනස් මූලධර්මවලින් යුත් එකිනෙකට වෙනස් කර්මාන්ත ක්‍රියා දාමයක් සේ සලකන ලදී. 1923 දී විලියම් . එච්. වෝල්කර්, වර්නන් කේ. ලෙවිස් , විලියම් එච්. මැක් ඇඩම්ස් විසින් රසායනික කර්මාන්තයේ මූලධර්ම නැමැති ග්‍රන්ථය රචනා කළේය. මෙමගින් ඔවුන් එකම භෞතික මූලධර්ම පිළිපදින රසායනික කර්මාන්තවල විවිධත්වය පැහැදිලිකර දෙන ලදී. ඔවුන් සමානතාවයක් ඇති ක්‍රියාදාමයන් කණ්ඩායම් ක්‍රියාදාමයන් යටතට ගොණු කරන ලදී.

එක් එක් unit operation එකම භෞතික නියමයන් පිළිපදින අතර ඕනෑම රසායනික කර්මාන්තයකදී යොදාගත හැකිය. මෙම unit operation මගින් රසායනික ඉන්ජිනේරු විද්‍යාවේ මූලික සිද්ධාන්ත ගොඩනංවනු ලබයි.

රසායනික ඉන්ජිනේරු විද්‍යාවේ unit operation පහත ලෙස කොටස් පහකට බෙදා දැක්විය හැක.

1) ද්‍රව ගතික ක්‍රියාවලි : ද්‍රව ප්‍රවාහනය,පිරිපහදුව සහ ද්‍රවීකරණය
ඇතුළත්ය

2) තාප ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලි : වාෂ්ප වීම, සංඝනීභවනය වීම ඇතුළත්ය

3) ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රචාරණ ක්‍රියාවලි : වායු අවශෝෂණය , ආසවනය , නිස්සාරණය ,
අධිශෝෂණය , වියළීම ඇතුළත්ය

4) තාප ගතික ක්‍රියාවලි : වායු ද්‍රවීකරණය , ගීතනය ඇතුළත්ය

5) යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලි : ඝන ද්‍රව්‍යය ප්‍රවාහණය , කැබලි කිරීම, කුඩුකිරීම,
වෙන් කිරීම , පෙනේරවලින් හැලීම ආදිය
අයත්ය

රසායන විද්‍යා ඉන්ජිනේරු ඒකක ක්‍රියාදාමයන් පහත ඒකකවලට ද වෙන් කළ හැක.


* • සංයෝජනය (එකතු කිරීම)
* • වෙන් කිරීම (ආසවනය)
* • ප්‍රතික්‍රියා කරවීම (රසායනික ප්‍රතික්‍රියා)

රසායන විද්‍යා ඉන්ජිනේරු ඒකක ක්‍රියාදාමයන් සහ රසායන විද්‍යා ඉන්ජිනේරු ඒකක ක්‍රියාවලි සියලු රසායනික විද්‍යා ඉන්ජිනේරු ක්ෂේත්‍රවල මූලික සිද්ධාන්තයන් ගොඩනගනු ලබන අතර ඒවා සියලුම රසායනික කම්හල කර්මාන්ත ශාලා සහ ඒවා භාවිතා කරන සියලුම ආම්පන්න නිර්මාණය කිරීමට මූලාරම්භය වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Unit_operations