JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ශ්‍රී ලංකාවේ හෝමාගම කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව

ශ්‍රී ලංකාවේ හෝමාගම කලාපයෙහි රජයේ පාසැල් ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී එය හංවැල්ල, හෝමාගම හා පාදුක්ක යන අධ්‍යාපන කොට්ඨාශවලට අදාල රජයේ පාසැල් ලැයිස්තු වශයෙන් දැක්විය හැකිය.
කොට්ඨාශ අතර රජයේ පාසැල් ‍බෙදී ඇති ආකාරය
හංවැල්ල අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය
හෝමාගම අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය

විද්‍යාදීප විද්‍යාලය, මත්තේගොඩ
හෝමාගම ජනාධිපති විදුහල
හෝමාගම මහා විද්‍යාලය

මහින්ද රාජපක්ෂ විද්‍යාලය,පිටිපන
පාදුක්ක අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය

කිසිදු හොඳ පාසලක් නොමැත.
සීමාසහිත පුද්ගලික සමාගම්

සීමාසහිත පුද්ගලික සමාගම් (usually called a private limited company (Ltd)) යනු is a type of company incorporated under the laws of England and Wales, Scotland, that of certain Commonwealth countries and the Republic of Ireland. It has shareholders with limited liability and its shares may not be offered to the general public, unlike those of a public limited company (plc).
References


External links

*Companies Act 2006, Office of Public Sector Information.
*2007 අංක 7 සමාගම් පනත (ශ්‍රී ලංකාවේ නව සමාගම් පනත)
පුල්ලෙයාරෙ ගැසීම

ශ්‍රී ලංකාවෙ උතුරු මැද පලාතේ ලමුන් අතර කෙරෙන සෙල්ලමකි. මෙය ටින් කැඩීම සෙල්ලමට තරමක් සමානය. මෙය ගැහැනු පිරිමි සියල්ලන්ටම කණ්ඩායම් 2 කට බෙදී කල හැකි ක්‍රීඩාවකි. එක් කණ්ඩායමක අඩුම වශයෙන් 5 දෙනෙක් වත් සිටිය යුතුයි.අවශ්‍ය වන්නේ, ප්‍රමානයෙන් වෙනස් ගල් 7 ක් හා රබර් බෝලයක් පමණයි.
ක්‍රීඩාව කරන ආකාරය
පළමු අවස්ථාව

# පලමුව කණ්ඩායම් 2 ට නායකයන් 2 නෙක් පත්කරගනී
# ඉන්පසු ගල් 7 , එකක් මත එකක් රැදෙන අයුරින් රදවා තබයි.
# ඉන් පසු "ගල මල" අල්ලයි.
# ගල මල දිනන කණ්ඩායම බෝලය රැගෙන සලකුණු කරන ලද දුරක සිට වරකට එක්කෙනා බැගින් , එකක් මත එකක් රදවා ඇති ගල් ටික පෙරලීමට උත්සාහ කල යුතුය ( බෝලයෙන් ගසා ).
# මෙහිදී අනෙත් පිල ගල් වල වැදී එන බෝලය රැක ගැනීමට උත්සහ කල යුතුය. එසේ රැකගතහොත්, පහරදෙන පිලම පරාද වෙයි. ඉන්පසු ගල් නැවත සකස් කල යුතු අතර, අනෙත් පිලට පහරදීමේ අවස්ථාව ලැබේ.
#යම්හෙයකින්, ගල් කැඩීමට උත්සාහ කරන කණ්ඩායමට එය කල හැකි උනොත්, ක්‍රීඩාවේ ඊලග අවස්ථාවට පිවිසෙයි.
දෙවන අවස්ථාව

# ගල් කැඩීමට හැකිවු කන්ඩායමට බොලය හිමිවෙන අතර ඔවුන්ට අනෙත් කණ්ඩායමේ අයට බෝලයෙන් පහරදිය හැකිය.නමුත් ඔවුන්ගේ (අනෙත් කණ්ඩායමේ)උත්සාහය වන්නේ ගලෙන් ගල සකස් කිරීමයි. බෝලයෙන් පහරක් නොකා, ගල් 7 ම සකස් කලහොත් එම කණ්ඩායමට දිනුම හිමි වෙයි.එක් ක්‍රීඩකයකුට හෝ පහරදීමට හැකි උනොත් එම කණ්ඩායමට දිනුම ලැබේ.
#බෝලයෙන් පහරදීමට පෙර, පහරදෙන කණ්ඩායම බෝලය ගෙන රවුමට එකතුවී එක් අයෙකුට බොලය ලබාදෙයි. ඉන්පසු සියලු දෙනා බොලය තමන් සගවාගෙන ඇති අයුරින් අනෙත් පිලේ ක්‍රීඩකයන් පසුපස බොලයෙන් පහරදීමට එලවිය යුතුය. පිරිමි ළමයින් තම කමිසයේ බොත්තමක් ගලවා බොල්ය සහිත අත එතුලට දමාගත හැකි අතර, ගැහැනු ලම්යින් ගවුමෙ සාය භවිතා කර තම බෝලය සහිත අත සගවා ගත යුතුය.
#ගල් සාදන කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩකයන් ගල් සාදන අතරතුර, තමන්ට පහරදීමට පැමිනෙන ක්‍රීඩකයින් ව ඇල්ලීමට උත්සාහ කල හැක. බෝලයෙන් පහර නොකා, එසේ කල හැකිඋනොත් , ඔවුන් ට ජය හිමිවෙයි. මෙහිදී, ඔවුන්ට බොලය ඇත්තටම සගවාගෙන ඇත්තේ කවුරුන්ද යන වග අනුමාන කිරීමෙන් වෙනත් ක්‍රීඩකයෙක් ඇල්ලීම කල හැක.
දිනන ආකාර

* අනෙත් පිලේ ක්‍රීඩකයෙකුට බෝලයෙන් පහරදීම.
* කඩන ලද ගල් 7 , බෝලයෙන් පහර නොකා සැදීම
* පහරදීමට එන ක්‍රීඩකයෙක් , පහර නොකා ඇල්ලීම.
*මූලික අවස්තාවේ ගල් කඩන විට , ගල් වල වැදී එන බෝලය ඇල්ලීම.

ප්‍රවර්ගය:සෙල්ලම්
මිසොසෝර්

"අතර මැදි කටුස්සන් " යන අර්ථයෙන් යුත් මිසොසෝර් පර්මීය යුගයේ මුල් භාගයේ ජිවත් වූ කුඩා මුහුදු උරග ගණයකි.ගොඩබිම ජිවය පරිනාමය වූ පසු නැවත ජලජමය ජිවන රටාවකට යොමු වූ පළමු ජලචර උරග විශේෂය මිසොසෝරස් ය.
මිසොසෝරස්

හොඳින්ම දන්නා මිසොසෝර් මිසොසෝරස් වෙයි. මෙම සත්වයාගේ ෆොසිල නැම්බියාව, අප්‍රිකාව සහ බ්‍රසීලය, උරුගුවේ , ආජන්ටිනාව හා පැරගුවේ යන දකුණු ඇමෙරිකාවේ කොටස් වලින් හමු වී ඇත. පෘථිවි සිතියමක එකිනෙක බද්ද කල හැකි හැඩයකින් යුත් මහාද්වීප වන අප්‍රිකානු හා දකුණු ඇමෙරිකානු මහාද්වීප වල මෙම ෆොසිල වල පුළුල් ව්‍යාප්තිය මහාද්වීපික ප්ලාවිතය පිලිබඳ මතය තහවුරු කිරීමට උපකාර විය.

මිසොසෝරස් කුඩා කිඹුලෙකුට ආසන්න වශයෙන් සමාන කම් දැක්වුවද සුලබව හමුව ඇති නිදර්ශක දිගින් සෙ.මී. 40 ක් පමණක් වෙයි. නමුත් සොයාගෙන ඇති විශාලතම නිදර්ශකයේ දිග ආසන්න වශයෙන් මීටර් 2 කි. බොහෝ විට එකල විසු විශාලතම මුහුදු උරගයා මෙසොසෝරස් විය හැක. මත්ස්‍යයින් හෝ ඇතැම් විට ක්‍රස්ටේශියාවන් මත යැපෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි. මේ සඳහා නුතන තල්මසුන් මෙන් දත් පෙරනයක් මෙන් භාවිතා කරන්නට ඇත.
කොරියානු භාෂාව

කොරියානු (දකුණු කොරියානු: 한국어, හන්ගු(ක්)ගෝ; උතුරු කොරියානු: 조선말, ජෝසොන්ම්ඔල්) යනු මිලියන 80 ක පමණ ජනයාගේ මව් භාෂාවයි. කොරියානු භාෂා දේශීය කථිකයන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් උතුරු හෝ දකුණු කොරියානුවන් ය. එය උතුරු කොරියාවේ සහ දකුණු කොරියාවේ නිල සහ ජාතික භාෂාව වේ. කොරියානු යුද්ධයත් සමග දෙරටක් බවට පත් වූ අතර දෙරට තුළ මහජනතාව විසින් භාවිතා කරන මෙම භාෂාවේ සමාජ- සංස්කෘතිකමය බලපෑම් මූලික කරගත් භාෂාමය වෙනස්කම් දැකිය හැකි වෙයි. නමුත් සමස්ථයක් වශයෙන් ගත්කල උතුරු කොරියාවත් දකුණු කොරියාවත් සමාජයක් ලෙස භාවිතාකරන මෙම කොරියානු භාෂාව වාග්විද්‍යාත්මක සමානත්වයක් පෙන්වා දෙයි. කොරියානු භාෂාව චීනයේ සමහර ප්රදේශවල, එනම් ජිලින් පළාතේ සහ යැන්බියන් ප්රාන්තයේ සහ චැං බාර් ප්රාන්තයේ පිළිගත් සුළුතර භාෂාවකි.එය රුසියානු දූපතක් වන සකාලින් සහ මධ්‍යම ආසියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල ද කතා කරනු ලැබේ.


කොරියාව කොරියානු බසින් ‘තේහන්මින්ගුක්’ යනුවෙන් හදුන්වන අතර රටේ නම කෙටිකර ‘හන්ගුක්’ යනුවෙන් ද හදුන්වනු ලැබේ. කොරියාවේ භාවිතා කරන භාෂාව ‘කොරියානු භාෂාව’ යන අර්ථය ඇති ‘හන්ගුක්ඕ’ ‘හන්ගුක්මල්’යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ. ඕ - මල් යනු පද ‘භාෂාව’ යන අර්ථය ගෙන දෙයි. කොරියානු භාෂාවේ අක්ෂර මාලාව ‘හන්ගල්’ අක්ෂර මාලාවයි. මෙහි අක්ෂර (ස්වර හා ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර ඇතුලත්ව) 40 ක් ඇත.
ස්වරාක්ෂර

*1 - ආ, 1 - යා
*2 - ඔ, 2 - යො
*3 - ඕ, 3 - යෝ
*4 - උ, 4 - යු
*5 - _අ avishka

*6 - ඉ


ㅏ is closer to a near-open central vowel (), though is still used for tradition.
ව්‍යංජනාක්ෂර
ලිවීමේ ක්‍රමවේදය

{{Sidebar
|name = Korean writing
|width = auto
|topimage =
|title = Korean writing systems
|headingstyle = font-size:110%; padding-top:0.3em; padding-bottom:0.3em; border-top:1px solid #aaa;
|contentclass = plainlist

|heading1 = Hangul

|heading2 = Hanja
|content2 =
* Hyangchal
* Gugyeol
* Idu

|heading3 = Mixed script

|heading4 = Braille

|heading5 = Transcription
|content5 =
* McCune–Reischauer
* Revised Romanization (South)
* Sahoe Kwahagwŏn (North)
* Kontsevich (Cyrillic)

|heading6 = Transliteration
|content6 =
* Yale (scholar)
* RR (South)
* ISO/TR 11941
* SKATS (coding)

|below = {}
}}


නවීන කොරියන් භාෂාව වචන අතර හිස්තැන් සහිතව ලියනු ලබයි. එය ජපන් හෝ චීන බසෙහි දක්නට නොලැබෙන සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි. කොරියානු විරාම ලක්ෂණ, බටහිර විරාම ලක්ෂණ වලට අනුරුප වේ. සාම්ප්‍රධායිකව කොරියන් බස සිරස් පේළි ලෙස ලියනු ලැබුවද වර්තනාමනයේදී හරස් පේළි ලෙස, වමේ සිට දකුණට, ඉහල සිට පහලට ලියනු ලබයි.
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Linguistic and Philosophical Origins of the Korean Alphabet (Hangul)
* Sogang University free online Korean language and culture course
* Beginner's guide to Korean for English speakers
* U.S. Foreign Service Institute Korean basic course
* asianreadings.com, Korean readings with hover prompts
* Linguistic map of Korea
* dongsa.net, Korean verb conjugation tool
* Hanja Explorer, a tool to visualize and study Korean vocabulary
*


ප්‍රවර්ගය:කොරියානු භාෂාව
මීකිරි

මී දෙනුන්ගෙන් දොවාගන්නා කිරි මීකිරි නම් වේ. එලකිරි වලට වඩා මෙය රසයෙන් මෙන්ම ගුණයෙන්ද තරමක් වෙනස්ය. පානයක් ලෙස ලොව ප්‍රචලිත නමුත් ශ්‍රී ලංකාව තුල එතරම් ජනප්‍රිය නැත.
පෝෂණ දත්ත

කිරිවල සංඝටක, per 100 grams
මුදවාපු මීකිරි

300පික්|thumb|right
මීකිරි ,ශ්‍රි ලංකාවේ දකුණු පළාත ආශ්‍රිතව බහුලව දැකිය හැකි කිරි නිෂ්පාදනයකි. මෙම කිරි ආහාරය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ රැසකින් යුක්ත වූවකි.
නිපදවීම

මුදවාපු කිරි නිෂ්පාදනයද, යෝගට් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියට සමාන ක්‍රියාවලියකින් යුක්ත වෙයි. මේ සඳහා මී ගවයින්ගේ කිරි යොදා ගන්නා නිසා, මේවා මීකිරි ලෙස හැඳින්වෙයි.

මී ගවයින්ගෙන් දොවා ගත් කිරි, පෙරා උණුකොට ඊට මින් පෙර නිපදවන ලද මුදවාපු කිරි මිශ්‍රණයක් මුහුම් ලෙස යොදනු ලැබේ. (එම මුහුම් තුල ලැක්ටික් අම්ල පැසීම සිදුකරන විවිධ බැක්ටීරියා දර්ශක පවතියි) එමගින් කිරි කැටි ගැසීම සිදුවන අතර, ලැක්ටික් අම්ලය නිසා කිරිවල ඇඹුල් රසයක්ද ඇතිවෙයි.
ආශ්‍රිත ලිපි

*කිරි
*එළකිරි
*මුදවාපු මීකිරි
බාහිර සබැඳි

*බෆලෝ මිල්ක් ෆ්‍රොම් බ්‍රිට්න්


ප්‍රවර්ගය:මීකිරි
ඔස්කාර් වයිල්ඩ්

ඔස්කාර් ෆින්ගල් ඔ‘ෆ්ලැහර්ටි වයිල්ඩ් (1854 ඔක්තෝබර් 16 - 1900 නොවැම්බර් 30) අයර්ලන්ත ජාතික ලේඛකයෙකු, කවියෙකු හා සුප්‍රසිද්ධ සෞන්දර්යවාදියෙකු විය. 1880 දශකය තුළ විවධ රචනා මාදිලි භාවිතා කළ ඔහු 1890 දශකයේ දී ලන්ඩන් නුවර ප්‍රසිද්ධත ම නාට්‍ය රචකයෙකු ලෙස නම් ලැබී ය. ඔහුගේ ඉඟි වැකි, නාට්‍ය හා ඔහු සිරගත ව ගත කළ කාලය හා අකල් මරණය ඔහුට වර්තමානයේ දී ප්‍රකටත්වයක් ගෙන දෙයි.


අයර්ලන්තයේ විසු විලියම් වයිල්ඞ් සහ ජේන් ෆ‍්‍රැන්සෙස්කා වයිල්ඞ් ට දාව උපන් දෙවන දරුවා ඔස්කා වයිල්ඞ් විය. ජේන් අයර්ලන්තයේ විසු ප‍්‍රකට කවියෙක් වූ අතර විලියම් අක්‍ෂි සහ ශ‍්‍රවණ ශල්‍යවෛද්‍යවරයකු විය.

ඔස්කා වයිල්ඞ් නව වන විය දක්වා ඉගෙනුම ලැබුවේ නිවසේදීමය. ඉන්පසු ෆර්මනාහි පෝටෝරා රාජකීය විදුහලට ඇතුළත්ව එහි අධ්‍යාපනය හැදැරුවේය.කුඩා කල සිට ම ඔස්කාර් ප්‍රංශ හා ජර්මන් භාෂා ප්‍රගුණ කිරීමෙන් දක්ෂකම් පෑමට සමත් විය. විශ්විද්‍යාලයේ දී වයිල්ඩ් උසස් සාහිත්‍ය අධ්‍යනය කරමින් පැරණි සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය අධ්‍යයනයෙහි ලා කැපී පෙනෙන දස්කම් දැක්වීය. පළමුව ඩබ්ලින් විශ්වවිද්‍යාලයදීත්, පසුව ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලය දීත් ඔහු විශ්වවිද්‍යාල අධ්‍යාපනය හැදැරීය. ඔහුගේ ගුරුවරුන් වූ වෝල්ටර් පේටර් හා ජෝන් රස්කින් ගෙන් ලැබූ ආභාෂය හේතුවෙන් වයිල්ඩ් එවකට නව දර්ශනයක් වූ සෞන්දර්යවාදයෙහි කැපී පෙනෙන චරිතයක් වුණු අතර ඔහු රෝමානු කතෝලික දහම ද ගැඹුරු ලෙස අධ්‍යයනය කළේය (ඔහු මරණාසන්න ව සිටියදී මෙම දහමට හැරුණේ ය). විශ්වවිද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබීමෙන් පසු ඔහු ලන්ඩන් නුවර පදිංචි වී ප්‍රභූ පැලැන්තියේ සමාජගත විය. සෞන්දර්යවාදයේ නියෝජිතයෙකු ලෙස ඔහු විවිධ කලා මාදිලි වලට නැඹුරු වූ අතර ඔහු ‘කලාවේ නව ආර‘ මාතෘකාව යටතේ කැනඩාවේ හා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කථිකාචාර්යවරයෙකු ලෙස ද කටයුතු කළේ ය. 1871 සිට 1874 කාලවකවානුවේ අධ්‍යාපනයේ සාර්ථකත්වය උදෙසා ශිෂ්‍යවයක් ලැබු වයිල්ඞ් පසුව ඔක්සිෆ්ර්ඞ් හි මැග්ඩලෙන් විද්‍යාලයටද ඇතුළත් වුවේය. එම විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබන කාලයේ දී තම නිර්මාණ ශක්තිය වැඩි දියුණු කරගත් වයිල්ඞ් එහිදී නිරන්තර පැසසුමට සහ සම්මානයට පාත‍්‍ර විය. ‘රාවෙන්නා ’ නම් කාව්‍යය වෙනුවෙන් 1878 ඔහු දිනාගත් නිවිඞ්ගේට් සම්මානය එයට කදිම උදාහරණයකි.

තම පෙම්වතිය වූ ෆ්ලෝරනිස් බැල්කොම්බේ ගේ පිටුපෑමෙන් පසු ඔස්කා වයිල්ඞ් අයර්ලන්තය හැරදා ගිය අතර ඉන්පසු ඔහු වැඩි වශයෙන් ජීවත් වුයේ ලන්ඩන්, පැරිස් සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නගරවලය. ලන්ඩනයේදී හමු වූ කොන්ස්ටන්ස් ලොයිඞ් සමඟ 1884 මැයි 29 වන දින විවාහ වූ වයිල්ඞ් සිරිල් සහ විවියන් නම් පුතුන් දෙදෙනකු ලද්දේය.

වයිලිඞ් පාසල් වියේ සිටම විවිධ විසිතුරු දේට සහ කලාවන්ට ආශා කළ අතර එම නිසාම සමහර අවස්ථා වලදී විවිධ විවේචකයන්ගේ ගැරහුම් වලට පාත‍්‍ර විය. ‘ස්ප්‍රින්ග්ෆීල්ඞ් රිපබ්ලිකන් ‘ ‘අන්මෑන්ලි මෑන්හුඞ්’ වැනි කෘති වල වයිල්ඞ්ගේ ජීවිතය, හැසීරීම් රටාවන් , සමලිංගින ජීවීතය පිළිබඳ සඳහන් කොට ඇත.

ඔස්කාර් වයිල්ඞ්, ජොන්රස්කින් සහ වෝල්ටර් පේටර් යන ඉංග්‍රීසි ලේඛකයන්ගේ ආභාෂය නිරන්තරයෙන් ලැබු අතර තමන් නිර්මාණය කරන සෑම නිර්මාණයකම ‘රසවින්දනය කිරීමේ හැකියාව ’ එහි පැවතිය යුතු අනිවාර්ය අංගයක් ලෙෂ සැලකුවේය. විවිධ රටවල පළමු පුවත්පත් , සඟරා ආදියේ දී වයිල්ඞ් විවේචනයට ලක්වුයේ මේ නිසාවෙනි. වරෙක සැන් ෆ‍්‍රැන්සිස්කෝහි පුවත්පත පළවු ‘ද වැස්ප් ’ නමැති කාටුනය මේ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස දැක්විය හැකිය.
ලබොත්සිබෙනි

ලබොත්සිබෙනි ම්ද්ලුලි (1859-දෙසැම්බර් 15, 1925), ස්වාසි ගෝත්‍රික නායක ම්වෙලසේ ම්ද්ලුලිගේ (Mvelase Mdluli) දියනිය සහ න්ග්වෙන්යමා ම්බන්ද්සෙනිගේ (Ngwenyama Mbandzeni) භාර්යාව වූවා ය. ග්වමිලේ නමින්ද පතල වූ ඈ සිය පුත්‍රයාගේ මරණයෙන් පසුව 1899දී ස්වාසිලන්තයේ රැජින බවත පත් වූවා ය. 1921 දක්වා රාජ්යය පාලනය කල ඈ සිය මුනුබුරු II වන සොබූසා වෙත රජකම පවරා විශ්‍රාම ගත්තා ය.

අප්‍රිකානු ජාතික කොන්ග්‍රසයේ පලමු පුවත්පත වූ අබන්තු-බතෝ (ජනතාව) පල කිරීමට මුදල් ආඩාර ලබා දුන්නේ ලබොත්සිබෙනි රැජින යි.
මූලාශ්‍ර

Pampallis, John Foundations of the New South Africa, Zed Books, London (1991)

http://www.suite101.com/content/the-birth-of-the-african-national-congress-a333708 (අඩවියෙන් බැහැර පිටුවකි).
බ්‍රිතාන්‍යයෙහි ලතින් සාහිත්‍යය

බ්‍රිතාක්‍යයෙහි ලතින් සාහිත්‍යය යනු ආරම්භයෙහිදී ලතින් භාෂාවෙන් ලියැවී ඇති බ්‍රිතාන්‍යයෙහි (එංගලන්තය, ස්කොට්ලන්තය සහ වේල්සය) සාහිත්‍යය වෙයි. ජර්මනික හෝ සෙල්ටික භාෂා භාවිතයෙන් ලියැවුනු බ්‍රිතාන්‍යයෙහි සාහිත්‍යය කෙරෙහි මහත් අවධානයක් යොමුවී ඇති නමුදු, ලතින් භාෂාවෙන් ලියැවුනු සාහිත්‍යය පිළිබඳ ඉපැහැදිලි සඳහන් කිරීම් විරල හා වතළ බව සඳහන් කල යුතුමය. සාහිත්‍යමය කෘති නිෂ්පාදනයෙහි ලා ලතින් භාෂාවෙන් ඉතා සාරවත් දායකත්වයක් බ්‍රිතාන්‍යය තුලින් දක්නට ලැබෙන මුත්, සමස්ත විස්තරය මනැසට නංවා ගැනුමට ඉවහල් වන සටහන් සොයාගැනුම ඉමහත් දුෂ්කරය. මෙම අඩුව පිරිමසාගනු වස් සිදුකරමින් පවතින කාර්යයක කොටසක් වශයෙන් මෙම පිටුව ඉදිරිපත් කෙරෙයි.
වග

වග ප්‍රදේශය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ අවිස්සාවේල්ල මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ පිහිටා ඇත. සීතාවක ප්‍රාදේශීය සභාව මගින් මෙම ප්‍රදේශය පාලනය කෙරෙයි. සඳහා කොළඹ - රත්නපුර මාර්ගයේ මීපේ හන්දිය අසලින් හෝ කළුඅග්ගල හන්දිය අසලින් මෙම ප්‍රදේශයට පැමිණීමට හැක. එමෙන්ම කැලණිවැලි දුම්රිය මාර්ගයේ වග දුම්රිය ස්ථානය හමුවේ. ලබුගම හා කලටුවාව ජලාශ හා රක්ෂිත ද මෙම ප්‍රදේශයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත.‍ඉතාමත් සුන්ද ර ප්‍ර‍දේශයක් වන වග ප්‍රදේශයේ ප්‍රධා‍න මහා මාර්ගය වන්නේ ලබුගම - කළුඅග්ගල 148 බස් මාර්ගයයි.
මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය

මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය යනු ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි, නිරිත දිග නිව් සවුත් වේල්සයෙහි, සිඩ්නි නගරයට කිමී 876 ක් බටහිරට වන්නට, බල්රනල්ඩ් ෂයර්හි හුදකලාව පිහිටි ජාතික වනෝද්‍යානයකි. වර්ග කිලෝමීටර 2,400 ක් පුරාවට පැතිර ඇති හා වියලි විල් දසසතකින් සමන්විත, ලෝක උරුම අඩවියක් වන විලන්ඩ්‍රා විල් ප්‍රදේශයෙහි කොටසකි එය. පූන්කාරී සිට කිලෝමීටර් 75 ක් පමණ ගිණිකොණ දිගින්ද, මිල්ඩූරා, වික්ටෝරියා සිට කිමී 110 ක් ඊසාන දිගින්ද සහ ඉවන්හෝ සිට දළ වශයෙන් කිමී 145 ක් බටහිරට වන්නටද මෙම වනෝද්‍යානය පිහිටා ඇත. වර්ෂා කාලය තුලදී හා ඉන් පසුව, වනෝද්‍යානය වෙත ඇති හා එය අවට ඇති මාර්ග තරණය කල නොහැකි තත්ත්වයකට පත්විය හැක.

මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානයෙහි විශේෂත්වය වන්නේ පුරාතන වියලි විල් අතුරින් දෙවන විශාලතමය වන මන්ගෝ විල එහි පිහිටීම වෙයි. එහිදී සොයාගත් පුරාවිද්‍යාත්මක නෂ්ටාවශේෂ නිසාවෙන් මන්ගෝ ජාතික වනෝද්‍යානය අතිශයින් වැදගත් වෙයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේදී සොයාගෙන ඇති පැරණිතම මානව නෂ්ටාවශේෂ වන මන්ගෝ මානවයාගේ නෂ්ටාවශේෂද, චාරිත්‍රානුකූලව ආදාහනය කර ඇති බවට දන්නා පැරණිතම මානවයා වන මන්ගෝ මානවිකාවගේ නෂ්ටාවශේෂ යන දෙවගයම වනෝද්‍යානය තුලදී සොයාගැනුණි. විලෙහි ගිණිකොණ දෙසින් පිහිටි හා 'චීන මහා ප්‍රාකාර' ලෙසින්ද හැඳින්වෙන අඩ සඳ කවුලු ආකාර භූමි සැදිලි මාලාවක් පහළින් මන්ගෝ විලෙහි ඉවුරෙහි ඔවුන් වළලා තිබුණි.

ප්‍රවර්ගය:නිව් සවුත් වේල්සයේ ජාතික වනෝද්‍යාන
ප්‍රවර්ගය:ඕස්ට්‍රේලියාවේ ලෝක උරුම අඩවි
ප්‍රවර්ගය:1979දී පිහිටවුනු සංරක්ෂික ප්‍රදේශ
සිම්බියන්

සිම්බියන් යනු අත්හිටුවන ලද ජංගම මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සහ ස්මාර්ට්ෆෝන් සඳහා නිර්මාණය කර ඇති පරිගණක වේදිකාවකි. සිම්බියන් පළමුව සංවර්ධනය කරන ලද්දේ PDA සඳහා හිමිකාර මෘදුකාංග මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස 1998 දී සිම්බියන් සමාගම විසින් ය. සැම්සුන්, මෝටරෝලා, සෝනි එරික්සන් වැනි බොහෝ ප්‍රධාන ජංගම දුරකථන වෙළඳ නාමයන් විසින් සිම්බියන් භාවිතා කළ අතර ඒ සියල්ලටත් වඩා නොකියා විසිනි භාවිතා කළේය. ජපානයේ ෆුජිට්සු, ෂාප් සහ මිට්සුබිෂි ඇතුළු වෙළඳ නාම වලින් එය ප්‍රචලිත විය. ස්මාර්ට්ෆෝන් කර්මාන්තය ආරම්භ කළ පුරෝගාමියෙකු වශයෙන්, ස්මාර්ට්ෆෝන් සීමාසහිතව භාවිතා කරන ලද කාල වකවානුවේදී 2010 වසර අවසානය දක්වාම ලොව පුරා වඩාත්ම ජනප්‍රිය වූ ස්මාර්ට්ෆෝන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය එය විය. පසුව iOS සහ ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් විසින් මෙය අභිබවා යන ළදි.
මූලාශ්‍ර
ගෝතමී විහාරය

255px|thumb|right|ගෝතමී විහාරයේ දාගැබ
කොළඹ බොරැල්ලේ ගෝතමී පාරේ පිහිටා ඇති ගෝතමී විහාරය වර්ෂ 1900 හි වෙසක් පුර පසලොස්වක දින අරඹන ලද්දකි. ගෝතමී විහාරය, එහි ඇති පුරාණ බිතු සිතුවම් නිසා මහත් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ විහාරයකි. ප්‍රාචීන භාෂාවන්ගෙන් මෙන් ම බුරුම හා තායි භාෂාවන්ගෙන් ද ලියැවුණු දුර්ලභ ග්‍රන්ථ රාශියක් ඇතුළත් පුස්තකාලයක් ද දඹදිව ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ ඵලරුහ බෝධියක් ද මෙහි ඇත. මෙම විහාරයේ වැඩ වාසය කළ ස්වාමීන් වහන්සේලා අතර ප්‍රාචීන භාෂෘ ශාස්ත්‍ර පිළිබඳ විශිෂ්ට පඬිරුවන් වූ තෙල්වත්තේ අමරවංශ, තෙල්වත්තේ ශ්‍රී ආරියවංශ යන හිමිවරු වෙත්.
200px|thumb|left|ගෝතමී විහාරයේ ඇති බෝ රුක
ආරම්භය

මෙම විහාරයේ මූලික දායකත්වය දරන ලද්දේ ශ්‍රීමත් ජේම්ස් පීරිස් ගේ මෑණියන් වූ ඇපලෝනියා ද සොයිසා පීරිස් විසිනි. විහාරය කරවා පූජා කෙ‍රුණේ දොඩන්දූවේ ‍ශෛලබිම්භාරාමාධිපති ව වැඩ විසූ බෞද්ධ අධ්‍යාපනඥ පූජ්‍යපාද දොඩන්දූවේ ශ්‍රී පියරතන මාහිමියන් වෙත ය.
චිත්‍ර

200px|thumb|right|ගෝතමී විහාර බිතු සිතුවම්:සිද්ධාර්ථ කුමරු වප්මඟුල් දා භාවනා කිරීම
200px|thumb|right|ගෝතමී විහාර බිතු සිතුවම්:රාහුල කුමරු ඉපදීම
මෙම විහාරය අතිශය ප්‍රසිද්ධියට පත් වීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ ලෝක ප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පි ජෝර්ජ් කීට් (1901-1993) විසින් අඳින ලද අගනා බිතු සිතුවම් සමූහය මෙහි පිහිටා තිබීමයි.

කීට් විසින් 1939 මුල් භාගයේ දී අරඹන ලද මෙහි චිත්‍රකරණය 1940 දී නිම කරන ලදී. මෙහි දී ඔහුට අනුග්‍රහය දක්වන ලද්දේ ඇපලෝනියා පීරිස් ගේ මුණුබුරකු වූ හැරල්ඩ් පීරිස් විසිනි. කීට් ගේ චිත්‍රකරණය සඳහා අවශ්‍ය පරිදි ප්‍රතිමා ගෘහයේ බිත්ති සකස් කරන ලද්දේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී ඇන්ඩෲ බොයිඩ් විසිනි. මුලින් තද දුඹුරු පැහැති රේඛා චිත්‍ර ලෙස නිමවන ලද බිතු සිතුවම් පසුව තෙල්වත්තේ ශ්‍රී අමරවංශ නාහිමියන් ගේ ඉල්ලීම පරිදි කීට් විසින් වණර්‍වත් කරන ලද බව පැවසේ. චිත්‍රකරණය සඳහා කිසිඳු අය කිරීමක් නොකළ කීට් සායම් සඳහා වැය වූ මුදලින් සෑහීමකට පත් විය. කීට් විසින් අඳින ලද එක ම බිතු සිතුවම් සමූහය මෙය වීම විශේෂ කරුණකි.

බුද්ධ ප්‍රතිමාව ඇති ගර්භය වටා පිහිටා තිබෙන ප්‍රදක්ෂිණා පථයෙහි පිට බිත්තියේ ඇතුළු පැත්තෙහි දේවාරාධනාව, මහමායා සිහිනය, සිද්ධාර්ථ කුමාරෝත්පත්තිය, ධනු ශිල්ප දැක්වීම, සරණ මංගල්‍යය, නළඟන රැඟුම්, ගිහිගෙයි කල කිරීම, සතර පෙර නිමිති දැකීම, රාහුල පුතුන් දැකීම, මහාභිනිෂ්ක්‍රමණය, අනෝමා නදියෙන් එතෙර වීම, කේෂඡේදනය, පිඬු සිඟා වැඩීම, ආලාර කාලාම තවුසා මුණ ගැසීම, මාර යුද්ධය යන බුදු සිරිතෙහි වැදගත් සිදුවීම් කීපයක් සිතුවමට නගා තිබේ. මෙම චිත්‍ර නිර්මාණයේ දී පෙරදිග පැරණි චිත්‍ර කලා සම්ප්‍රදාය අනුව එක් සිද්ධියක් අනෙක් සිද්ධිය හා බද්ධ වන පරිදි අඛණ්ඩ කථන න්‍යාය අනුගමනය කර තිබේ.

ප්‍රදක්ෂිණා පථයෙහි ඇතුළු බිත්තියෙහි පිට පැත්තේ මූණත් තුනක, බුදුන් වහන්සේ කිඹුල්වතට වැඩීම, ප්‍රථම ධර්මදේශනාව හා සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණය වෙන් වෙන් ව සිතුවම් කර තිබේ.

සිංහල චිත්‍රවල එන මිනිස් රූ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා විශාල ව සිතුවම් කොට ඇත. සිත්තරා පැරණි සම්ප්‍රදායෙන් පිටතට අවස්ථා ලෙස පැරණි විහාරවල සාමාන්‍යයෙන් ඇතුළු ගර්භයේ ඇස් මට්ටමෙන් ඉහළ සිතුවම් කෙ‍රෙන බුදු සිරිතේ සිද්ධි මෙහි ප්‍රදක්ෂිණා පථයේ ඇස් මට්ටමින් පහළ සිතුවම් කිරීම දැක්විය හැකි ය. ප්‍රධාන බිතු සිතුවම්වලට පහළින් ඇති අලංකරණ මෝස්තර නිමවා ඇත්තේ මේ යුගයේ විසූ ප්‍රකට සාම්ප්‍රදායික චිත්‍ර ශිල්පියකු වූ මංජුශ්‍රී විසිනි. විශේෂයෙන් මෙම චිත්‍රවල වටිනාකම සැලකිල්ලට ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් 1989 වර්ෂයේ දී ගෝතමී විහාරය සංරක්ෂණය කළ යුතු ජාතික වස්තුවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ප්‍රවර්ගය:කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ලෝවැඩ සඟරාව

වීදාගම මෛත්‍රෙය ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් රචිත ලෝවැඩ සඟරාව සිංහල සාහිත්‍යාවලියේ දක්නට ලැබෙන අග්‍රගණ්‍ය බෞද්ධ උපදේශ කාව්‍යයකි. හයවන පැරකුම්බා රජු දවස කි‍්‍ර. ව. 1412 - 1467 කාල වකවානුවේදී ලෝවැඩ සඟරාව රචනා කර තිබේ.බෞද්ධ සමාජයේදී පොදු ජනයා අතර යහපත් ගුණ ධර්ම වඩවාලීම අරබයා ලෝවැඩ සඟරාව උන් වහන්සෙ රචනා කර තිබේ. "පාලි ධර්මය නොදන්නා සාමාන්‍ය ගැමි ජනතාවට පින් සහ පව් වල විපාක මෙසේ යයි අවබෝධ කරලීම මූලික අරමුණු කරගෙන ලොවැඩ සඟරාව රචනා කළෙමි" යන්න "වෙසෙසින් පෙළදම් නොමදත් දනහටපවසම් කළ කම් පල දැන්හෙළුකොට" යනුවෙන් හා "නොදැනෙනුවන්හට පව්පින් නියම කොටබඳ ලෝවැඩ සඟරා පිණෙනි හැම විට" දක්වා තිබීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. බුද්ධ වර්ෂ 2015 දී පමණ රචනා කරණ ලද ලෝවැඬ සඟරාව කියවීමෙන් මෙලොව පරලොව දෙලොවම සෙත සලසා ගත හැකි උපදෙස් අපට ලබා ගත හැක. මිනිසාගේ දෙලෝ අභිවෘද්ධියටම හේතු වන මහා අනර්ග ධර්ම අවවාද රාශියක් කැටිකොට ගොතන ලද කවි 140 ට උචිත ලෙස ලෝවැඩ සඟරාව නමින් මේ කෘතිය නම් කොට තිබේ.

එම්.කේ. සුසන්ත සේනාධිලංකාරගේ අසම්පූර්ණ සංස්කරණවලින් යටපත්වූ වීදාගම මෛත්‍රිය හිමිගේ ලෝවැඩසඟරාව නමැති ග්‍රන්ථයේ ලෝවැඩසඟරාවේ පද්‍ය 271ක් දක්වා තිබේ. මෙය විශිෂ්ට පර්යේෂණයකි. වීදාගම මෛත්‍රිය හිමි තරුණ හිමිනමකව සිටියදී ලෝවැඩසඟරාව රචනා කළ බවත්, උන්වහන්සේ මහනෙත්පාමුළ අධිපතිවීමෙන් පසුව ඒබව සඳහන් කරමින් ලෝවැඩසඟරාව නැවත සංස්කරණය කරන ලද බව සෙන්ධිලංකාරගේ පර්යේෂණයේ සඳහන්වෙයි.
භාව සන්න සහිත ලෝවැඩ සඟරාව

1


සෙත් සිරි දෙන මහ ගුණ
සත් හට වන බව දුකට
තිත් ගනඳුර දුරලන
සිත් සතොසින් නමදිමි


මුහුදාණන්
වෙදාණන්
දිනිදාණන්
මුනිදාණන්


නිර්වාන සැපත ගෙන දෙන ගුණ සාගරයක්වු, සංසාර දුක නැමැති රෝගය සුව කරන වෛද්‍යවරයකු බඳු වූ තීර්තක නැමැති මිත්‍යාදෘශ්ටි අන්ධකාරය නසන සූර්යයා බඳු වූ බුදුන් වහන්සේ සිත් සතුටින් වදිමි.


2


ඇම පමණින් පැවසු මුනි දැන
මෙම හැම දෙන බලවයි දැක්විය
තම තම නැණ පමණින් දැන ගත
මම නමදිම් සදහම් පහදා


යුතු
යුතු
යුතු
යුතු


ලෝකය පිළිබදව සියළු තතු අවබෝධ කර ගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම සියළුදෙනාගේ දැනුම පිණිස පෙන්වා දීය යුතු වූ. තම තම නුවනින් අවබෝධ කරගත යුතු ශ්‍රී සද්ධර්මය පැහැදුනු සිතින් නමස්කාර කරමි.


3


සිරිමත් බඹ සිරසෙහි පා
සැරියුත් මහ මුගලන්
පිළිවෙත් සරු මහ සඟගණ
මුදුනත් දී නමදිමි බැති


පිසිනා
පිළිවෙළිනා
සොබනා
පෙමිනා


ශ්‍රීමත් මහා බ්‍රග්මයාගෙන් පවා වැදුම් ලබන ( බ්‍රහ්මයාගෙ හිසෙහි තම පාද පිසදමන) මහා සැරියුත් මහා මුගලන් මහරහතුන්ගේ පිළිවෙලින් එන ප්‍රතිපත්තියෙන් සාර වු මහා සංඝරත්නය ආදර භක්තියෙන් දොහොත් මුදුන් දී වදිමි.


සම්පූර්ණ කාව්‍යය https://si.wikipedia.org/wiki/ලෝ_වැඩ_සඟරාව
බෝධිසත්ත්ව චිත්තය

අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්වයින්.....

බෝධි සත්වයින් හා මහා සත්වයින් හැටියට හදුන්වන්නේ යම් දවසක බුද්ධත්වය බලාපොරොත්තුවෙන් පාරමිතා පුරනා අයයි. ලංකාවේ මේ බෝධිසත්ව සංකල්පය මුල් බැසගෙන නොතිබෙන්න පධානතම හේතුව තමයි ඉන්දීය හා හින්දු සංකල්ප. නමුත් මහායානික සංස්කෘතිය තුළ බෝධි සත්ව වන්දනාව පැහැදිලිවම තිබෙන දෙයික්. ඇතැම්වට දේව සංකල්පනා අත හැර බෝධි සත්ව වන්දනාව බොහෝ දුරට අනුමත කළ හැකි වන්නේ ඔවුන් යම් දිනක බුද්ධත්වයට පත්වෙන නිසා වෙනි. ඇතැම් විට අපි සමන් දෙවියන් වශයෙන් හදුන්වන දෙවියන් සමන්ත භදු බෝධි සත්වයන් හැටියට මහායානිකව හදුන්වන බව කරැණු සමීක්ෂණයේදී පැහැදිලිවේ. දළ සයකින් යුත් සුදු හස්ති රාජයෙකු පිට නැගි ධර්මය රකින්නන් ආරක්ෂා කිරිමට මන්ත භදු බෝධි ත්වයින් බැදී සිටියි.

බෝධි සත්වයින් සිය ගණනක් පිළිබද මහායානයේ විස්තරවේ. ඒ අනුව මෛත්තිරී බෝධි සත්වයින් (ඊළගට බුදුවන) අක්ෂයමති බෝධ් සත්වයින්, වෛරෝචන සත්වයින්, පද්ම පානී සත්වයින්, වජ්ර පානී සත්වයින් යනුවෙන් දහස් ගණනක් ඇත.

අවලෝකිතේශවර බෝධි සත්වයින්ද යම් කාලයක ලොවුතුරා බුද්ධත්වය වෙනුවෙන් පාරමිත පුරනා අයෙකි. ඔහු විශ්වයේ පහල වුන සිය ගණනක් බුදුවරැන්ට දානමානාදියෙන් සංගූහ කර බොහෝ පාර්ථනා කර ඇත. සත්වයා කෙරෙහි අපරිමිත වු මහා කරැනාවක් ඇති නිසා ඔහු කළ පාර්ථනා අතර යම් සත්වයෙක් කරදරයට පත්ව සිටින විට ඔහුගේ නාමය ිහිපත් කරයි නම් ඔහුට ඉතා ඉක්මණින් පිහිට ලැබේවායි අධීෂ්ඨාන කර ඇත එම නිසා,
ඔබ යම් පීඩාවක් විදිමින් සිටීනම්- යම් විපතකට පත්ව සිටී නම්- කරකියාගත නොහැකි අවස්ථාවකදී එකම මනසකින් යුතුව අවලෝකිතේශ්වර බොධිසත්වයින්ගේ නම හඩ නගා කියා උපකාර පතන්න. ඔබේ දුක් කරදර නැතිව යෑමට එය පිටුවහලක් වනු ඇත. අවලෝකිතේශ්වර නම් බෝධිසත්වයින්ට ඒ නම ලැබී ඇත්තේ ද එම නිසා වෙනි. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේ සද්ධර්මපුණ්ඩරීක සුතු දේශනාව සිදුකිරීමට පථම අක්ෂයමතී බෝසතුන් විසින් විමසන ලද කාරණාවකට දුන් පිළිතුරයි.
ලා නිනා

ලා නිනෝ යනු දේශගුණික විපර්යාසයකි. මෙය ප්‍රති එල් නිනෝ වශයෙන් ද හඳුන්වයි, මෙම තත්ත්වයේදී සිදුවන්නේ ලොව විශාලතම සාගරය වන ශාන්තිකර සාගරයේ (පැසිපික් සාගරයේ) නිවර්තන කොටසේ බටහිර ප්‍රදේශවල අසාමාන්‍ය පරිදි උණුසුම් තත්ත්වයක්‌ ඇතිවීමත්, නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල අසාමාන්‍ය ලෙස සිසිල් තත්ත්වයක්‌ ඇතිවීමත්ය.

මෙය ආසන්න ලෙස සෑම වසර 5 කට වරක් නිවර්තන කලාපීය පැසිෆික් සාගර මතුපිටෙහි සිදු වේ යයි පැවසෙන දේශගුණ විපර්යාස තත්වයකි. මෙහිදී සිදුවන විපර්යාසයේ ආවේනික ලක්ෂණය නම් එකී සාගර මතුපිට උශ්නත්වය අසාමාන්‍ය ලෙස විචලන වීමයි. මෙසේ උෂ්නත්වය ඉහළ සහ පහල යාම "එල් නිනෝ" සහ "ලා නිනා" ලෙසින් පිලිවෙලින් හඳුන්වයි.

ප්‍රවර්ගය:දේශගුණික විපර්යාස
එල් නිනෝ

thumb|එල් නිනෝ තත්ත්වය
thumb|200px|right|1997 එල්නිනෝව TOPEX/පොසියොඩොන් කාලගුන චන්ද්‍රිකාවට දිස් උන අයුරු. ද්කුණු හා උතුරෑ ඇමරිකාවේ නිවර්තන වෙරළවල් වලට ඔබ්බෙන් ඇති සුදු පාට ප්‍රදෙශ වලින් සාපෙක්ෂ්ව උනුසුම් ජල ප්‍රදේශ නිරූපනය වේ .
එල් නිනෝ බලපෑමක් ලොවට ඇතිවන්නේ සමකය ආශ්‍රිත දියවැල්වල රටාව වෙනස්වීම හේතුවෙනි. මෙහිදී ඇතිවන මුහුදු සුළං මගින් සාගරය මතුපිට ඇති උෂ්ණත්වය අඩු නොකරන අතර මුහුදු ජලය ද උණුසුම් වේ. එහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස පොළව මතුපිට උෂ්ණත්වය ද ඉහල යයි.

එල් නිනෝ යනු පටියක ආකාරයෙන් සැළකිය හැකි උණුසුම් මුහුදු ජලයෙන් සමන්විත උෂ්ණත්ව කලාපයකි. මෙය වරින් වර දකුණු ඇමෙරිකාව ආශ්‍රිත ශාන්තිකර සාගර වෙරළාසන්නව ඇතිවේ.

'El Niño– Southern Oscillation' (ENSO), නමැති අවස්ථාවක්ද ඇත. මෙය නැගෙනහිර නිවර්තන ශාන්තිකර සාගරයේ මතුපිට උෂ්ණත්ව වල හා බටහිර නිවර්තන ශාන්තිකර සාගරයේ මතුපිට වායු පීඩනයේ වෙනස් වීම් නිසා ඇතිවන්නක් ලෙස හඳුනා ගැනේ. ද්වී ආකාර වූ විචලනය එකට සබැඳී ඇත, එල් නිනො , උණුසුම් අවධිය: බටහිර ශාන්තිකර සාගර මතුපිට වා පීඩනය වැඩිය. ලා නිනා, සිසිල් අවධිය, වා පීඩනය අඩුය. කෙසේ වුවද මේ සඳහා හේතු වන යාන්ත්‍රණයන් තවමත් අධ්‍යයන මට්ටමේ පවතී.

ශාන්තිකර සාගරය අවට වන කෘෂිකර්මාන්තය හා මත්ස්‍යකර්මාන්තය මත යැපෙන දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් මෙහිදී මහත් බලපෑමකට යටත් වී ඇත. එල් නිනෝ යනු "මානවකයා" යන්නට වන ස්පඤ්ඤ වචනයයි, එසේම මහාක්ෂර වලින් El Niño යනු ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ දරුවා ලෙස දැක්වේ. මෙයට හේතුව නම් ශාන්තිකර කලාපයේ මෙම ආවර්තිත උණුසුම් තත්ත්වය බොහෝ විට නත්තල් සමයට සමගාමීව ඇති වීමයි.
මූලාශ්‍ර


ආශ්‍රිත

* නියඟය

ප්‍රවර්ගය:කාළගුණ විපර්යාස
ප්‍රවර්ගය:දේශගුණික විපර්යාස