JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Verneukpan

regs|duimnael|220px|Oppervlakte van die pan
Verneukpan is 'n soutpan (uitgedroogde soutmeer) in die provinsie Noord-Kaap, Suid-Afrika. Die soutpan is vanweë sy uitkykposte gewild onder voëlliefhebbers. Die pan is 19 by 42 kilometer (12 by 26 myl) groot.

In die somer van die jaar 1929 probeer Sir Malcolm Campbell met sy Napier-Arrol-Astor Bluebird-renmotor om in hierdie uitgestrekte vlakte 'n aanslag op die spoedrekord op land te maak. Hy behaal 'n snelheid van 254 myl per uur.
Bronne

*


Kategorie:Noord-Kaap
Eurasiese Plaat

duimnael|300px| Die Eurasiese Plaat is een van die grootste tektoniese of kontinentaalplate van die Aarde. Dit bevat byna die hele vasteland van Europa en Asië, met uitsondering van die Indiese subkontinent en die Verre Ooste van Rusland. Die Eurasiese Plaat dra ook Indonesië, die Filippyne, die suide van Japan en 'n deel van Ysland, asook die oostelike helfte van die Noord-Atlantiese Oseaan en groot dele van die Noordelike of Arktiese Oseaan.

Die Eurasiese Plaat grens kloksgewys aan die Noord-Amerikaanse Plaat, die Filippynse Plaat, die Australiese Plaat, die Indiese Plaat, die Arabiese Plaat en die Afrikaanse Plaat. Moontlik bestaan daar in die oorgangsgebiede tussen die groot plate 'n aantal kleiner plate; hiervoor is egter nog geen wetenskaplike bewys gelewer nie.

Kategorie:Geologie
Kategorie:Plaattektoniek
Bensheim

Bensheim is 'n stad in die deelstaat Hesse (Duitsland) met 39 460 inwoners (2014).
Susterstede

* Beaune in Frankryk
* Amersham in Verenigde Koninkryk
* Mohács in Hongarye
* Riva del Garda in Italië
* Kłodzko in Pole
* Hostinné in Tsjeggië


Sankt Georg.jpg|St. Georg
Michaelskirche.jpg|Michael
Bergkirche Auerbach3.jpg|Auerbach

Verwysings
Eksterne skakels

* Bensheim
* Goethe-Gymnasium


Kategorie:Nedersettings in Hesse
Katwijk, Zuid-Holland

Katwyk (Lêer:Loudspeaker.svg luister) is 'n munisipaliteit en 'n dorp in die Nederlandse provinsie Zuid-Holland. Dié dorp is aan die Rynrivier en aan die Noordsee geleë.

Die dorp het 5 "kernen":
* Katwijk-aan-Zee (centrum, Nieuw-Zuid, Haven, Cleijn Duin)
* Katwijk-Noord (Hoornes, Rijnsoever-Noord, Rijnsoever-West, Rijnsoever-Oost, Steenoven, 't Heen)
* Katwijk-aan-den-Rijn (Koestal, Molenwijk, Katwijk-Binnen, Zanderij, Blekerij)
* Rijnsburg (Kleipetten, Frederiksoord, Noordeinde)
* Valkenburg (Valkenburg)
Besienswaardighede

* Noordseekus
* Vuurbaak
* Katwijks Museum
* Smalspoor-/Stoomtremmuseum
* Spinozamuseum
* Space Expo (ESA-museum)
Vervoer

Die stad het 'n openbare busdiens. Katwijk kan per bus bereik word van spoorwegstasies Den Haag Centraal, Leiden, Voorhout en Nieuw Vennep. Die Smalspoormuseum kan per stoomtram bereik word van Katwijk-Suidoos.
Fotogalery


Lêer:Strand Katwijk.jpg|Katwijk het 'n groot breë strand
Lêer:Tram met museum op achtergrond.jpg|Stoomtrem met Smalspoormuseum

Eksterne skakels

* Katwijk Stadsportaal



Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland
Kategorie:Nedersettings langs die Noordsee
Hohentwiel

Hohentwiel (afgelei van Kelties twiel "rots") is 'n berg en oorspronklike vulkaankeël met 'n hoogte van 686 meter bo seevlak in die Hegau, 'n landskap wes van die Bodenmeer in die deelstaat Baden-Württemberg (Duitsland).
Geskiedenis

Die Kelte was die eerste setlaars wat hulle op die Hohentwiel gevestig het. Die eerste verwysing na 'n versterking op die bergpiek dateer uit 912. Die vesting Hohentwiel strek oor meer as nege hektaar en is die grootste bouval van 'n Middeleeuse kasteel in Duitsland.
Geologie

Die Hohentwiel is die oorblyfsel van 'n vulkaan, wat sowat 10 miljoen jaar gelede aktief was. Die sagter gesteentes is eers gedurende die Ystyd- en die Warmtydperke, wat daarop gevolg het, deur gletsers en erosie verwyder. Hierdie proses het uiteindelik die uitgewerkte vulkaan se kraterpyp blootgelê.

Op die windwaartse westelike kant van die Ryngletser het die ou laag van tufsteen bewaar gebly. Die fonolietrots is deurtrek van talle natroliet-are. Hierdie mineraal is wêreldwyd net op die Hohentwiel en twee nabygeleë berge, Hohenkrähen en Mägdeberg, te vinde.
Fauna en flora

duimnael|links|250px|Die Hohentwiel
Die Hohentwiel is 'n natuurbewaringsgebied en 'n Bannwald ('n woud waarin nie gejag mag word nie). Die bouvalle, tuine en weivelde is 'n habitat vir bedreigde dier- en plantspesies. Sommige van die plantspesies het hulle oorsprong in die Middeleeuse burgtuin en het tot vandag bewaar gebly of selfs in die omgewing uitgebrei, soos byvoorbeeld die hysop (Hyssopus officinalis). Die herkoms van die Sjinese prei (Allium ramosum), wat onlangs in die rotse begin uitbrei het, is onbekend.
Eksterne skakels

* Virtuele rondgang op die Hohentwiel
* Amptelike webwerf van die Staatsadministrasie van Kastele en Tuine van Baden-Württemberg

Kategorie:Baden-Württemberg
Kategorie:Berge van Duitsland
Kategorie:Geologie
Edward Bulwer-Lytton

Edward George Earle Bulwer Lytton, 'n skrywer en politikus is gebore op 25 Mei 1803 in Londen. Hy ontvang sy opvoeding deur middel van private opvoeders en ook van Trinity College in Cambridge. Hy sterf op 18 Januarie 1873.

Hy was die outeur van, onder andere, die bekende frase "die pen is magtiger as die swaard" en die openingslyn "dit was 'n donker en stormagtige nag" (it was a dark and stormy night). Alhoewel hy gewild was in sy leeftyd, word hy vandag met swak skryfstyl geassosieer. Die San Jose Staatsuniversiteit in Kalifornië het selfs 'n jaarlikse tong-in-die-kies kompetisie, die Bulwer-Lytton Fiction Contest wat pryse toeken aan die slegste openingslyne.

Bulwer-Lytton het internasionale bekendheid verwerf met sy geskiedkundige roman: "Die laaste dae van Pompeii" in 1834. Sy roman Zanoni is geskryf net voordat die Orde van die Rosekruis weer na vore getree het in die 19de eeu. Zanoni beskryf die lewe van twee rosekruisers van die 18de eeu, Zanoni en Mejnour as die laaste oorlewendes van die Orde van die Rosekruis in die 18de eeu. Verskeie verwysings kom voor na hermitisme, Paracelsus, Cornelius Agrippa, Cagliostro en Mesmer.

Bulwer-Lytton het van jongs af in die paranormaal belang gestel en het hom daaraan toegewy om die okkult te bestudeer. Twaalf jaar na die publikasie van Zanoni het Bulwer-Lytton vir Levi Eliphas ontmoet en het hulle gepoog om die gees van Appolonius van Tyana op te roep deur middel van 'n okkultiese ritueel beskryf in die "Magia Philosphica" geskryf deur Franciscus Patricius.
Bibliografie

* The last days of Pompeii 1834
* Night and morning 1841
* Zanoni 1842
* The last of the Barons1843
* The Caxtons 1850
Bronne

* 2007, C Rebisse, Rosicrucian History and Mysteries, Antenaeum Press Ltd, Great Britain. Bl. 220


Kategorie:Britse ministers
Kategorie:Engelse politici
Kategorie:Engelse skrywers
Kategorie:Geboortes in 1803
Kategorie:Sterftes in 1873
Kategorie:Engelse dramaturge
Kombuis-Duits

Kombuis-Duits (Duits: Küchendeutsch, Engels: Namibian Black German) is 'n kontaktaal of pidgin, wat vandag nog deur sowat 15 000 oorwegend bejaarde mense in Namibië gepraat word. Die term Kombuis-Duits verwys na die feit dat dit 'n doelbewus vereenvoudigde vorm van Duits is, wat ontwikkel is om die kommunikasie tussen Duitse setlaars en nie-Blankes in die voormalige kolonie Duits-Suidwes-Afrika te vergemaklik.

Voorbeelde:


Kategorie:Duits
Santiago de Chile

Santiago de Chile (Spaans: [san̪ˈtja.ɣo ðe ˈtʃi.le]) is die hoofstad, ekonomiese sentrum en grootste metropolitaanse gebied van Chili, wat met sowat ses miljoen inwoners veertig persent van die land se bevolking huisves. Die stad lê in die sentrale vallei van Chili en maak in administratiewe opsig deel uit van die Metropolitaanse Gewes van Santiago. Alhoewel Santiago as regeringsetel fungeer, is Valparaíso die wetgewende hoofstad van die land.

duimnael|links|Pedro de Valdivia stig Santiago de Chile, 'n skildery deur Pedro Lira in 1889
Santiago de Chile is op 12 Februarie 1541 deur Pedro de Valdivia gestig en na die apostel sint Jakobus genoem. Ná drie dekades van ononderbroke ekonomiese groei het Santiago tot een van die modernste metropole in Latyns-Amerika ontwikkel, wat met uitgestrekte voorstede, tientalle winkelsentrums en 'n indrukwekkende sentrale besigheidsdistrik met baie wolkekrabbers spog. Die stad beskik oor 'n hoogs moderne infrastruktuur, wat onder meer 'n moltreinstelsel insluit, en is die hoofkwartier van 'n groot aantal nasionale en internasionale maatskappye. Dit was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962.
Galery


Lêer:Palacio de LaMoneda02.png|Palacio de La Moneda
Lêer:Bolsantiago.jpg|
Lêer:Catedral de Santiago.JPG|
Lêer:Las Condes at night.jpg|
Lêer:Andes y Torre Entel.jpg|
Lêer:Teatromunicipal.jpg|
Lêer:Alameda.jpg|
Lêer:Santiago1std (2).jpg|
Lêer:PaseoAhumada.jpg|
Lêer:Oriente Santiago Nocturno.JPG|
Lêer:TorreTelefónicaChile.jpg|
Lêer:Cerro el plomo.JPG|
Lêer:Stgo centre.jpg|
Lêer:Transantiago bus articulado.jpg|
Lêer:Bellasartes.jpg|

Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf
*


Kategorie:Nedersettings in Chili
Grabouw

duimnael|links|260px|Ingang en toring van die NG kerkgebou op Grabouw.
duimnael|right|250px|Historiese geboue in Grabouw

Grabouw is 'n dorp in die munisipaliteit Theewaterskloof van die Overberg-distrik (provinsie Wes-Kaap, Suid-Afrika), met sowat 16 000 inwoners. Grabouw is genoem na die Duitse dorp Grabow, die geboortedorp van sy stigter. Dit lê in die Groenlandvallei en is die handelsentrum van die bekende Elgin-appelstreek, wat meer as 'n derde van die jaarlikse appelproduksie in Suid-Afrika oplewer. 65 persent van alle Suid-Afrikaanse appels, wat uitgevoer word, word in Grabouw en sy omgewing geoes. Grabouw het nou ook bekendheid vir sy wynplase verwerf. Die N2 nasionale pad gaan by Grabouw verby.
Geskiedenis

Die Duitse immigrant Wilhelm Langschmidt het op 22 November 1856 die plaas Grietjiesgat gekoop, wat ook oor 'n winkel oorkant die Palmietrivier beskik het. Die dorp het vanuit hierdie plaas begin ontwikkel, en Wilhelm Langschmidt het met sy 23 kinders 'n belangrike bydrae tot die groei van Grabouw gelewer.

Grabouw het in 1956 'n munisipaliteit geword. Die plaaslike bewoners van die gebied verwys na die dorp dikwels as Elgin-Grabouw, aangesien Elgin, Grabouw se spoorwegstasie, steeds meer bekend was as die dorp.
Wapen

Die munisipale raad het in 1959 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer : In blou, 'n klimmende leeu vergesel van drie appels alles goud; 'n skildhoof geskaak van rooi en goud. Die helmteken was 'n dennebol en die wapenspreuk "Fructus laboris". Ivan Mitford-Barberton het die wapen ontwerp.
Ekonomie

Grabouw is die ekonomiese sentrum van die plaaslike vrugtebedryf, en die Elginvallei staan bekend as die grootste uitvoergerigte landbougebied vir sagtevrugte in Suid-Afrika.
NG gemeente

Grabouw was vroeër deel van die gemeente Somerset-Wes, hoewel die dorp in die distrik Caledon geval het. Die gebied is jare lank onder moeilike omstandighede deur leraars van Somerset-Wes bearbei. In 1933 is prop. G.C. van Schalkwyk as hulpprediker vir Somerset-Wes met standplaas Grabouw aangestel en in 1934 is tot afstigting oorgegaan. Die broeders van die ring het aanbeveel dat Grabouw 'n hulpbehoewende gemeente word omdat hulle nie kon insien hoe 460 lidmate, van wie min selfstandig was, sonder hulp van buite die mas sou kon opkom nie. Die lede van die nuutgestigte gemeentetjie het egter geweier en hulle geloof het hulle ook nog nooit beskaam nie.

In 1979 het die getal belydende (volwasse) lidmate tot 834 aangegroei, in 1990 tot 1 008, maar in 2007 het die getal afgeneem tot net 655. Die plaaslike sendinggemeente (tans VGK) is in 1955 gestig.
Besienswaardighede

* Die plaaslike Appelmuseum behandel die geskiedenis van die appelbedryf in die gebied.
* Die Kathleen Murray-natuurbewaringsgebied lê naby Grabouw.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bron

* Olivier, ds. P.L. (samesteller), Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap
Trompsburg

Trompsburg is 'n dorp in die provinsie Vrystaat (Suid-Afrika) en die ekonomiese sentrum van die Suid-Afrikaanse merinoskaapteelt. Die dorp is 37 km suid van Edenburg, 30 km noord van Springfontein en die N1 nasionale pad gaan langs die dorpie verby.
Geskiedenis

duimnael|links|Trompsburgspoorwegstasie
duimnael|links|Verinneweerde stasie
Met die bou van 'n spoorlyn in die gebied het die dorp ontwikkel op die plaas Middelwater, wat aan Jan en Bastiaan Tromp behoort het.

Die dorp se naam is verskeie kere gewysig. Dit het aanvanklik bekend gestaan as Jagersfontein Road, maar is later ter ere van Sir Hamilton John Goold-Adams, goewerneur van die Oranjerivierkolonie in die tydperk tussen 1902 en 1910, herdoop tot Hamilton. Die huidige naam herinner aan die oorspronklike eienaars van die plaas Middelwater.

Trompsburg het in 1902 munisipale status verkry.
Distrik

Die distrik is ongeveer 2 000 km² groot. Daar word hoofsaaklik met Merinoskape geboer.
Boorlinge

* Karel Schoeman, Afrikaanse skrywer.
Sien ook

* Gereformeerde kerk Reddersburg, waaronder Trompsburg ressorteer
* NG gemeente Trompsburg
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bron

*
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Witblits

duimnael|'n Bottel witblits

Witblits (dit was die bynaam van die Suid-Afrikaanse snelbouler Allan Donald, op grond van sy blitsvinnige en soms skrikwekkende aflewerings) wat ook as Kaapse Wingerdblits bekend staan, is 'n klare brandewyn, wat sedert die 19de eeu aan die Kaap gedistilleer is. Gewoonlik is druiwedoppe, die oorskiet van die wynmakery, vir die distillasie van dié alkoholiese drank gebruik, wat ook as uitstekende geneesmiddel bekend gestaan het.

Alhoewel die Kaapse Wijnbouwersvereniging (KWV) in 1924 die monopolie op brandewyn gekry het, word kolleges en landboumuseums toegelaat om hul eie witblits te stook. Die Kleinplasie-museum naby Worcester in die Wes-Kaap distilleer byvoorbeeld egte Kaapse witblits.

Die Voortrekkers van die 19de eeu het hierdie tradisie bewaar en hulle potketels saamgeneem tydens die Groot Trek. In Transvaal word nog steeds verskillende vrugte gefermenteer en gedistilleer vir die plaaslike brandewynsoort, Mampoer.
Verwysings
Bibliografie

*van Waart, Sue: Swartberg en sy mense. Pretoria: J.P. van der Walt, 1989. ISBN 0-7993-1472-2


Kategorie:Alkoholiese drank
Alberton

Alberton is 'n dorp aan die Oos-Rand (Gauteng) met 121 536 inwoners. Dit is geleë op die oewers van die Natalspruit, en naby groot sentra soos Johannesburg (15 km) en Pretoria (60 km). Dit is uniek uit 'n stadsbeplannings-oogpunt deurdat daar nie 'n rede vir sy ligging is nie, maar bloot die nabyheid aan die groot sentra. Die dorp is genoem na genl. H.A. Alberts, die hoof van die sindikaat wat in 1904 'n gedeelte van die plaas Elandsfontein aangekoop het met die doel om 'n dorp daarop aan te lê. Die Newmarket-perderenbaan in Alberton is welbekend, veral vir nagwedrenne wat hier plaasvind. Met sy groot industriële gebied, Alrode (deel van die Alrode-Wadeville-korridor) is Alberton nou deel van die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit.
Voorstede van Alberton
Sien ook

* Gereformeerde kerk Alberton
* NG gemeente Alberton
* Laerskool President Steyn
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Fotogalery


Lêer:Meyer Graves.JPG|Georg en Johanna Meyer se grafte.
Lêer:Royal York Building Alberton.JPG|Die Royal York-gebou.
Lêer:Alberton Post Office.JPG|Alberton se poskantoor
Lêer:Dutch Reformed Church Alberton.JPG|Destydse NG moederkerk.
Lêer:Alberton Civic Centre.JPG|Burgersentrum.
Lêer:Town Hall Alberton.JPG|Ou stadshuis.
Lêer:Van Riebeeck Avenue south.JPG|Van Riebeecklaan.
Lêer:Natal Spruit.JPG|Natalspruit.
Lêer:Alberton City Entrance.JPG|Alberton Stad winkelsentrum.
Lêer:Reading Golf Course.jpg|Reading-gholfbaan.
Lêer:The Blue Mill.JPG|Die Blou Meul ('n buitelewe-spesialiswinkel).
Lêer:Alberton Service Delivery Centre.JPG|Ekurhuleni se administrasiegebou.
Lêer:Gereformeerde kerk Alberton-Wes, Morné van Rooyen, 31 Desember 2017.jpg|Die Gereformeerde kerk Alberton-Wes, een van drie Gereformeerde gemeentes op die dorp.

Verwysings



Kategorie:Nedersettings in Gauteng
Germiston

Germiston is 'n stad aan die Oos-Rand van Gauteng en is Suid-Afrika se agtiende grootste nedersetting. Dit beskik oor Suid-Afrika se grootste spoorwegaansluiting en die besigste burgerlike lughawe, die Randse Lughawe. Sewe spoorlyne uit verskillende rigtings sluit by die spoorwegstasie aan.
Geskiedenis

Die dorp is in die vroeë dae van die goudstormloop gestig, toe twee prospekteerders, ene John Jack van die plaas Germiston naby Glasgow in Skotland en August Simmer van Vacha in Duitsland goudneerslae ontdek het op die plaas Elandsfontein. Albei van hulle het ryk geword daaruit en die dorp het langs die myn, Simmer & Jack, ontstaan. Die myn is in 1964 gesluit nadat dit reeds 15 miljoen onse goud opgelewer het. Die dorp het in 1903 'n munisipaliteit geword en het in 1950 stadstatus verkry. Die wêreld se grootste goudraffinadery, die Rand Refinery, is in 1921 in Germiston geopen.
Infrastruktuur

Germiston is nou deel van die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit, oos van die Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit. Die stad is ook die tuiste van die Wesbank Motorrenbaan (waar die bekende Gosforth Park perderenbaan geleë was). Op die Germistonmeer word ook verskeie soorte watersport beoefen.
Bekende inwoners

Bekende mense wat van Germiston af kom, sluit in:
*Dr Sydney Brenner, wenner van die 2002 Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde
*Neville Colman, hematoloog en DNS-kenner
*John Cundill, joernalis en dramaturg
*Jeannie de Gouveia (beter bekend as Jeannie D), TV-aanbieder, mediapersoonlikheid en stigter van Finery Gin.
*Trevor Denman, 'n Amerikaanse sportuitsaaier en openbare omroeper wat spesialiseer in volbloed perdewedrenne
*Arlene Dickinson, Suid-Afrikaans-Kanadese entrepreneur
*Mike dos Santos, strateeg, danser en skrywer
*Ernie Els, gholfspeler wat die Laerskool Delville en die Hoërskool Jan de Klerk bygewoon het.
*Ted Grant, Trotskyistiese politikus en teoretikus
*Bertha Gxowa, anti-apartheids- en vroueregte-aktivis en vakbondlid
*Pierre Issa, Libanese Suid-Afrikaanse voormalige sokkerspeler
*Albert Johanneson, professionele sokkerspeler en eerste swart speler wat in die FA Cup gespeel het
*Bobby Locke, professionele gholfspeler, wenner van vier ope kampioenskappe
*Malcolm Marx, Suid-Afrikaanse rugbyspeler (Wêreldbeker-wenner in 2019)
*André Nel, Suid-Afrikaanse krieketsnelbouler
*Stanley Skewes, wiskundige
*Helen Suzman, anti-apartheidsaktivis en politikus
*Marie Warder, joernalis wat die oorsaak van hemochromatose beywer het
Sien ook

* Gereformeerde kerk Germiston
* NG gemeente Germiston
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in Gauteng
Swartbewussynsbeweging

Die Swartbewussynsbeweging was ’n beweging teen apartheid in Suid-Afrika. Die beweging het begin in die middel van die Sestigerjare, na die slagting by Sharpeville in 1960 wat aanleiding gegee het tot landwye onluste. In daardie tyd was die leiers van die African National Congress (ANC) en Pan Africanist Congress (PAC) verban of in die tronk gesit deur die regering. Die mees bekende verteenwoordiger van die Swartbewussynsbeweging was Steve Biko. Hy was van die voorste politieke denkers en aktiviste in die stryd teen apartheid en het die geweldlose verset gepropageer. Biko het in 1977 gesterf in die tronk na ernstige mishandelings. Skrywers van die Swartbewussynsbeweging het hul werke – veral gedigte en kortverhale - gepubliseer in tydskrifte soos Drum en Staffrider Magazine.
Sien ook

* Negrologie


Kategorie:Apartheid
Kategorie:Afrika- en swart nasionalisme in Suid-Afrika
Aartappelskyfies

Aartappelskyfies is dun snye aartappels, wat in diepolie, in 'n oond of in 'n mikrogolfoond gebak word. Hulle dien as bykos of versnappering en word in 'n groot aantal variante aangebied.
Geskiedenis

duimnael|regs|250px|Aartappelskyfies
Die eerste aartappelskyfies is vermoedelik op 24 Augustus 1853 deur George Crum, 'n kok van die Moon Lake Lodge-hotel in Saratoga Springs (New York, Verenigde State) gebak, nadat 'n gas - na bewering die bekende nyweraar Cornelius Vanderbilt - verskeie kere gekla het dat sy gebraaide aartappels te dik gesny was. Crum het die aartappels uiteindelik so dun gesny dat hulle nie meer met die vurk geëet kon word nie. Nogtans was Vanderbilt mal oor die aartappelskyfies, en hulle is voortaan onder die naam Saratoga Chips op die hotel se spyskaart gelys en het vinnig orals in Nieu-Engeland bekend geraak.
duimnael|links|300px|Saratoga tjips
Die industriële vervaardiging van aartappelskyfies begin sedert die twintigerjare van die 20ste eeu ontwikkel, nadat Herman Lay, 'n middelman uit die suide van die VSA, 'n aartappelskiller uitgevind het. Die aartappelskyfies is aanvanklik nie gekruie nie, wat hulle gewildheid nadelig beïnvloed het.

Die eienaar van 'n klein familiebedryf in Dublin (Ierland), Tayto, het in die veertigerjare 'n metode ontwikkel waarmee speserye en geurmiddels toegevoeg kon word. Ná 'n aantal eksperimente het Tayto die eerste gekruide aartappelskyfies vervaardig, wat as Cheese and Onion (kaas-en-uie) en Salt 'n' Vinegar (sout-en-asyn) aangebied is. Vir die laasgenoemde soort is 'n pakkie sout saam met die aartappelskyfies verkoop, sodat die verbruiker die sout volgens smaak kon byvoeg.

Tayto se idee het vir baie opwinding in die voedselbedryf gesorg, en die bestuurders van leidende aartappelskyfie-vervaardigers uit die VSA het na Dublin gekom om die nuwe produk te proe en 'n lisensie vir die vervaardiging in Noord-Amerika te kry. Danksy die verkoop van die regte het Tayto 'n welvarende man geword, en sy onderneming is nog steeds die grootste vervaardiger van aartappelskyfies in Ierland.
Metode

Die basiese resep vir die bereiding van aartappelskyfies het steeds dieselfde gebly. Rou aartappels word geskil, in dun snye van sowat een millimeter gesny, in soutwater geplaas, gedroog en in diepolie gebak. Nadat die oortollige olie verwyder is, word die aartappelskyfies gesout en met speserye gegeur. Hulle kan warm of koud bedien word. Aangesien die water byna volledig verwyder is, hou die skyfies baie lank as hulle lugdig verpak word.

Rou aartappelskyfies kan ook met sout en ander speserye in die mikrogolfoond gaargemaak word. Ná dertien minute baktyd teen 800 Watt is die skyfies bros. Hulle is ook geskik vir mense wat 'n vetvrye dieet behoort te volg.


Kategorie:Groentegeregte
Kategorie:Amerikaanse kookkuns
Kategorie:Britse kookkuns