JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
तिम्बुङ पोखरी

तिम्बु पोखरी पूर्वको गोसाइँकुण्ड नामले पनि परिचित छ। जिल्लाको सुदुर दक्षिणपूर्वमा पर्ने, पाँचथर र ताप्लेजुङ जिल्लाको सिमानामा अवस्थित तिम्बु पोखरी जिल्लाको सवैभन्दा महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय स्थल हो। पाँचथर जिल्ला सदरमुकाम फिदिमबाट करिब १८ कोस टाढा फलैचा र ताप्लेजुङ्ग जिल्लाको कालीखोला गाविसको अति नै दुर्गम तथा विकट भौगोलिक स्थानमा रहेको तिम्बु पोखरी समुन्द्री सतह देखि करिब ४,२३८ मिटरको उचाइमा छ। यो पोखरीको लम्बाइ करिब ४०० मिटर र चौडाइ २०० मिटर भएपनि गहिराइ भने पत्ता लागेको छैन। पाँचथर र ताप्लेजुङ जिल्लाको सिमानामा पर्ने भएको हुँदा दुबै तर्फबाट आफ्नो सम्पदाको रूपमा तिम्बु पोखरीलाई लिएको पाइन्छ। वर्षभरिमा आठ महिना सम्म हिँउले ढाक्ने भएपनि जेष्ठ देखि भाद्र महिना सम्म मात्र हिउँ पग्लने गर्छ। यस पोखरीका आसपासमा शिव पोखरी, सूर्य कुण्ड, दुध कुण्ड, हाँस पोखरी, मयुरपोखरी, नीरपोखरी लगायतका अठारवटा पोखरी छन। यसै क्षेत्रमा कुम्भकर्ण हिमालको वरिपरि १७८ कुण्डहरू माला जस्तै आकारमा रहेकाले यस स्थानलाई पूर्वको गोसाइँकुण्ड भन्ने गरिएको पाइन्छ। यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता र दृष्यहरू पशु, पंक्षी, रंगीचंगी फूलहरू अनि अनेकौँ जडीबुटी देख्दा यहाँ पुग्ने जो कोहीलाई पनि स्वर्गमा पुगेको आभास हुन्छ। तिम्बु पोखरीबाट निस्केको मूलपानीबाट विशाल इवा नदीको उत्पति भएको छ। यो पोखरीको विशेषता के छ भने यहाँको पानी अतिनै सङ्गलो र पारदर्शी छ त्यसैले त्यति गहिरो पोखरीमा तीर्थयात्रीहरूले चढाएको पैसा र अन्य वस्तुहरू पोखरीका पीधमा विस्कुन सुकाए झैं स्पष्ट देखिन्छन्। पोखरीको सतहमा छिनछिनमा कुहिरोले ढाक्ने र उघ्रने क्रम दोहरी रहन्छ।

तिम्बु पोखरीको पानी बिरामीलाई खुवाएमा बिरामी निको हुन्छ भन्ने जनविश्वास रहेकाले यहाँ आउने यात्रीहरूले सो पोखरीको पानी वोतलमा लिएर जाने गरेको पाइन्छ। तिम्वु पोखरी रहेको स्थानबाट खुल्ला मौसम भएका बेला कञ्चनजङ्घा र कुम्भकर्ण लगायत विभिन्न हिमश्रृखंलाहरू मनोहक दृष्य, तराइका विशाल फाँटहरू, अग्ला होचा पहाड र भारतको सिक्किम, दार्जिलिङ सहरहरूको पनि दृश्यावलोकन समेत गर्न सकिन्छ। पोखरीको छेउछाउमा फुल्ने क्यान्जो नामक फूलजातको जडिबुटीले त्यहाँको वातावरण सुगन्धित र मनमोहक हुन्छ। तिम्बु पोखरी क्षेत्र मानव वस्ती देखि टाढा भएकोले यहाँ अनेकौ प्रकारका जडिबुटी तथा फूलहरू पाइन्छन्। विभिन्न रङ्गका गुराँस, चिमल, क्यान्जो, माइकोपिला, सुनाखरी तथा विभिन्न जडिबुटी, रंगीविरंगी फूलहरू फूलेको बेला प्रकृतिको अनुपम सुन्दरताले सवैको मन पगाल्छ। यहाँ क्यान्जोका साथै अन्य जडिबुटीहरूमा जस्तै यार्शागुम्बा, पाँचऔले, माइकोपीला, हडचुड, पदमचाल, कालो तथा सेतो विख्मा, कुड्की, पाखनवेत, बुढोओखती, चिराइतो जातका औषधी र किटनाशक औषधीको रूपमा प्रयोग गर्न सकिने विषका बोटहरू तथा विभिन्न प्रकारका सुगन्धीत धुपकोरूपमा प्रयोग गर्न सकिने भैरुङ्पाती, सुनपाती, सक्पा जस्ता वनस्पतिहरू पनि प्रशस्तै पाइन्छन्। यहाँ पाइने जीव जन्तुहरूमा भालु, कस्तुरी, वनभेडा, वँदेल रातोपाण्डा र हिउँ चितुवा आदि हुन।


श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका ठाउँहरू
ओलाङ्चुङ गोला

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २३९ रहेको थियो जसमध्ये १२७ पुरुष र ११२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल फक्ताङलुङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो फक्ताङलुङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो।

यो धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्वको स्थल हो। नेपालको तिव्वतसंगको एक नाकाको रूपमा उदाउने स्थलहरूमध्ये ओलाङ्चुङ गोला पनि एक हो। समुन्द्री सतहदेखि ३,२४० मिटरको उचाईमा रहेको ओलाङ्चुङ गोला तमोर नदीको किनारामा अन्दाजी ३ हेक्टर क्षेत्रफलमा रहेको छ। करिब ६०-६५ घरहरू मात्र भएको यस स्थानमा सबै शेर्पा जातिहरू र बौदमार्गीहरू मात्र छन्। यहाँको सबै घरहरू काठका नै छन्। ताप्लेजुङ जिल्ला सदरमुकामबाट २२ कोस दूरीमा रहेको यस ठाउँमा आलु वाहेक अन्य वालीहरू हुँदैन। यहाँका मानिसहरूको मुख्य आर्थिक क्रियाकलापमा चौरी पाल्नु, भेडा पाल्नु, छुर्पी बनाउनु, गलैंचा बन्नु आदि नै हो। यहाँका मानिसहरू छुर्पी, गलैंचा र जडिबुटीको व्यापारबाट नै आफ्नो जीविकोपार्जन गर्छन। यहाँका केही मानिसहरू नेपाल-चीनको व्यापार पनि गर्ने गर्दछन। नेपालबाट खाद्य सामग्री लैजाने, चीनबाट जुत्ता, तयारी पोशाक, थर्मस, चक्लेट तथा दैनिक उपभोगका सामानहरू ल्याउँछन। ओलाङ्चुङ गोलाबाट हिडेको दुई दिनमा सिमापार गरिने र तेस्रो दिनमा तिब्बतको रियु प्रान्तमा पुगिन्छ। रियू भौगोलिक दृष्टिकोणले ओलाङ्चुङ गोला जस्तै भए पनि यहाँ यातायातको सुविधा छ। ओलाङ्चुङ गोलामा एउटा बौद्ध गुम्बा छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका ठाउँहरू
फुङ्फुङे झरना

फुङ्फुङे वा फङफङदेन झरना ताप्लेजुङ जिल्लाको मिक्वाखोला गाउँपालिका साविक सावाँ गाविस स्थित एक आकर्षक झरना हो। ताप्लेजुङ सदरमुकाम फुङ्लिङबाट दुई घण्टा मोटर बाटोको यात्राबाट यो झरना रहेको स्थानसम्म पुग्न सकिन्छ। यहाँका स्थानीय वासीहरूले आकर्षक झरना भन्दा झरनाको भेदी र मिक्वाखोला नदिको सङ्गम स्थल वरिपरि खोला र नदीले घेरिएको बिचमा एक टापुमा अवस्थित देवीधान प्रति ठुलो आस्था राख्छन्। यहाँ एक मौसममा २० देखि ३० समूहसम्मको पूजापाठ गर्नेहरूको घुइचो लाग्ने गरेको छ। यहाँ विशेष गरि बोका पाठा बलि पूजा गर्ने चलन छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
झमक घिमिरे

झमक कुमारी घिमिरे (जन्म सन् १९८०, कचिडे, धनकुटा)प्रतिभावान नेपाली महिला स्रष्टा हुन। प्रति मष्तिस्क रोग(Cerebral palsy)द्वारा पीडित घिमिरे, उक्त रोगद्वारा पीडित विश्व कै १० प्रतिभावान साहित्यकार मध्ये एक हुन। जन्मदेखि नै हात गोडा नचल्ने, उभिन, हिँड्न, बोल्न नसक्ने तर सुन्न र बुझ्न चाहीँ सक्छिन। खुट्टाको ३ औला मात्र चल्ने उनले तिनै ३ औलाको सहयोगले धेरै रचना प्रकाशित गरिसकेकि छिन। औपचारिक शिक्षा पाउन असमर्थ घिमिरेले, घरमा भाइ र बहिनीले पढेको र् लेखेको ,देखेर र सुनेरै आफ्नो क्षमता विकास गरेकि हुन्। उनको २०५३ सालदेखि लेखनमा रुचि बढेको हो। कान्तिपुर र ब्लास्ट टाइम्स पत्रिकामा उनका नियमित स्तम्भहरू पनि छापिन्छन्। झमकले प्रबल गोरखा दक्षिण बाहु, चौथोलगायत दर्जनौँ पुरस्कार एवं सम्मान प्राप्त गरेकी छन्।
बाल्यकाल

२०३७ असार २१ शुक्रबार धनकुटाको कचिडेमा बुबा कृष्णबहादुर घिमिरे र आमा आशादेवी घिमिरेको छोरीको रूपमा जन्मिएकी झमकको बाल्यकाल अत्यन्तै कष्टकर थियो। लुला हात गोडा र विकलांग शरीर लिएर ‘कति छाक भोकभोकै बस्ने परिवार’मा जन्मेकी झमकलाई जन्मने वित्तिकै स्वजनले ‘मुर्कुट्टा’ भने। दशैँमा टीका लाएर उनलाई ‘चाँडै मरेस्’ भत्रे आसिक दिए। उनले कुनै पाठशाला र गुरुबाट सिक्न पाइनन्। सिक्न खोज्दा ‘तैले सिकेर के गर्छेस् ?’ भने। गोडाको बुढी औँलाले छर्छरी रगत निकाल्दै भुईमा कपुरी क लेख्दा भुँई भत्काई भनेर गाली गरे। गोलले लेख्दा ‘रिन लाग्छ’ भनेर गाली खाइन्। अरू बालकहरू पढेनन् भने कुटाई खान्छन्। उनी पढी भनेर कुटाई खान्थिन्। कापीकलम माग्दा कुटाई खाइन्। उनको ‘कैलेकाहीँ ओठमा उम्रिएको हाँसो पनि ‘धेरै नहाँस्’ भत्रे आदेशमा विलाउँथ्यो। जोखाना हेर्नेले सन्तान पिर्छे भने। मान्छेले उनलाई अलच्छिनि भनेर बाटो छले। पाँच वर्षको हुँदा भात खुवाइ दिने बजू मरेपछि गोडाका औँलाले मुछेर भात खान थालिन्। आफैले विस्टा पुछ्ने प्रयत्नमा विस्टामा लटपटिन्थिन्। भोकै, प्यासै, नांगै, अधिकांश एकाकीपनमा हुर्की सकेपछि नौ–दश वर्षको हुँदा घर बनाउन आएका सिकर्मी डकर्मीबाट फाटेको लुगाबाट देखिने गुप्तांगमा ताकेर ढुंगाका मसिना गिर्खाले हानिमागेर र कुरी कुरी भनेर गरेको यौन शोषण सहने जस्ता अनेक आपद विपत सँहदै उनी हुर्किन्।
झमक घिमिरे द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

कविताहरू

उनले धेरै कविताहरू लेखेकी छन् जसमध्ये केही यसप्रकार छन् ।:
* संकल्प
* आफ्नै चिता अग्नि शिखातिर
* मान्छे भित्रका योद्धाहरू
* झमक घिमिरेका कविताहरू
* क्वाँटी सङ्ग्रह
विविध

* अवसान पछिको आगमन (लघु कथा, कविता, दैनिक डायरी, गीत, निबन्ध आदि ।)
आत्मकथा

* जीवन काँडा कि फूल
अवार्ड तथा पुरस्कार

झमक घिमिरेले प्राप्त गरेका केही प्रमुख पुरस्कारहरू निम्न छन् ।
*कविता राम बाल साहित्य प्रतिभा पुरस्कार २०५५
*अस्विकृत विचार साहित्य पुरस्कार २०५६
*मदन पुरस्कार २०६७
*लैनसिंह वाङ्देल पुरस्कार २०७२
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:खस जाति
विराट राजाको दरवार

thumb|right|विराट राजाको दरवारको भग्नावशेषबाट प्राप्त सामग्रीहरू
विराट राजाको दरवारसम्बन्धी जनविश्वास अनुसार महाभारत कालमा त्यस क्षेत्रमा पाण्डवहरू गुप्तवासका लागि आएका थिए। प्रचलित किंवदन्ती अनुसार विराट राजाको दरवार रहेको यस क्षेत्रमा पाण्डवहरूको गतिविधि चियो गर्न दुर्योधनले भेदियारी (गुप्तचर) पठाएका थिए। जस आधारमा यसको नाम भेडियारी भएको हो भन्ने जनवश्विास छ।

thumb|left|विराट राजाको दरवार भग्नावशेषबाटबाट प्राप्त सामग्रीहरू

भेडियारीमा वि.सं. २०२७ सालमा नेपाल पुरातत्व विभाग (नेपाल)ले उत्खनन् गर्दा ४० वटा पंचमार्क नामक चाँदीका मुद्रा भेटिएको तथ्य सार्वजनिक भएको थियो। तसर्थ उक्त ढिस्कालाई इशापूर्व कालको अवशेष मानिएको छ। विराटराजको दरबार क्षेत्रको मन्दिरको उत्खनन् गरिएको भग्नावशेष क्षेत्र आसपासमा आधा दर्जनभन्दा बढी पोखरीहरू पनि छन्, जसलाई स्थानीयवासीहरूले उक्त समयमा विभिन्न प्रयोजनका लागि बनाईएको बताउँदै आएका छन्। त्यहाँका पोखरीहरूलाई धरवा, किचकबध, भंसिया, थरथोवा, गुहिया, दिघरी र बहरवा पोखरी नाम दिएका छन्। स्थानिय मानिसहरूले महाभारतका कथा कण्ठस्थ पारेका छन् र त्यहाँ जाने जोकोहीलाई पनि उनीहरू त्यहाँका प्रत्येक स्थानलाई यहाँ फलानोले यसो गरेका थिए भनी बताउने गर्दछन। त्यस ठाउँका मूल आदिवासी विराट राजवंशी हुन । यि विराट राजवंशी विराट राजा दरबारको सेरोफेरोमा भौगोलिक हिसाबले बसोबास गर्दै आइरहेका छन् । जहाँ कौरवहरु हाति, घोडा, रथसहित सेनाका साथ हातिबन्दा गाउँको छेत्रमा आएको र कौरवहरूले राजा विराटको माई हरण गरेको थियो । यस्ता धेरै ऐतिहासिक स्थानहरू छन् । जहाँ विराट राजवंशी समुदायको बसोबास भएको पाइन्छ ।
छोटकरीमा भन्नुपर्दा विराट राजा दरबारको सेरोफेरोमा आदिमकालदेखि बसोबास गर्ने विराट राजाका सन्तान विराट राजवंशी नै हुन्।
{{The Matsyadesha and king birat, Edition 2012 Author lokendra Kumar malla}
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
सुनवर्षि पोखरी

thumb|200px|right|सुनवर्षी पोखरीको मनोरम् दृष्य
पाठ=सुनवर्षी पाेखरी|अङ्गुठाकार|Sunbarsi Pokhari
सुनवर्षी पोखरी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, मोरङ जिल्लामा अवस्थित ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेको पर्यटकीय स्थल हो। यो पोखरी साबिककाे गोबिन्दपुर गाविस वडा नम्बर ४ मा र अहिले रतुवामाई नगरपालिका मा रहेको छ। करीब ३.५ बिगाहा क्षेत्रफलमा फैलिएको यो पोखरी सदरमुकाम विराटनगर देखिको करिब ४० किलोमिटर पूर्वमा अवस्थित छ। प्राकृतिक रूपमा रहेको पोखरी, चराचुरुड्डी जंगल यस स्थानका मुख्य आर्कषणहरू हुन।

स्थानीय राजवंशीहरूले सुनवर्षी पोखरीलाई आफ्नो पवित्र तीर्थकास्थलका रूपमा लिने गरेका छन। यस स्थानमा प्रत्येक वर्ष बैसाख १ गते सिरुवा मेला लाग्ने गर्दछ। स्थानीय राजवंशीहरूमा सुनवर्षी पोखरीमा राजा सुनवर्षीले बास गर्ने धारणा रहेको छ। परापूर्वकालमा विवाह बटुलोका बेला भाँडाकुँडा र गहना चाहिएमा यस पोखरीसँग माग्दा पोखरीबाट निस्कने गर्दथ्यो भन्ने किम्बदन्ति रहेको छ।

हाल आएर स्थानीय राजवंशीहरूले सुनवर्षी पोखरीको डिलमा महाराजको एउटा मन्दिर पनि बनाएका छन। उनीहरू त्यस मन्दिरमा आएर भाकल र पूजा गर्ने र भाकल पूरा भएको अवस्थामा हर्षोल्लास गर्ने परम्परा लामो समयदेखि चल्दै आएको छ। उनीहरू यस स्थानलाई प्रति आस्था राख्दछन् र सुनवर्षिलाई साक्षात् इश्वर मान्दछन। यस आसपासका सबै जातजातिको साझा थलोका रूपमा सुनवर्षि पोखरी रहेको छ। यहाँ लाग्ने मेलामा राजवंशी, धिमाल र पहाडे मूलका मानिसहरूका साथसाथै प्राय सबै जसो जातजातिका मानिसहरू भेला हुने गरेका छन। नेपाली नया वर्षको दिन पनि पर्ने भएकोले यस मेलामा देशका र छिमेकी राष्ट्र भारतका विभिन्न ठाउँहरू बाट श्रद्धालुहरूकाे बाक्लो उपस्थिति हुने गर्दछ । यस पाेखरीक ाे नजिकै पुर्वितर बाेक्रा खाेलामा लगभग 400 मिटर लामाे झुलुङ्गे पुल पनि रहेकाे छ। सुनवर्षी घुम्न अाउने पर्यटक यस पुलकाे दृश्य अवलेकन गर्न अवश्य अाउने गर्दछन ।
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:मोरङ जिल्लाका ठाउँहरू
बागझोडा

thumb|right|200px|बागझोडा क्षेत्रको एक दृष्य
बागझोडा नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, मोरङ जिल्लामा अवस्थित पर्यटकीय, धार्मिक, साँस्कृतिक तथा जैविक विविधताको हिसाबले महत्त्वपूर्ण स्थान हो। इन्द्रपुर गाविसको वडा नम्बर ५ मा अवस्थित यो क्षेत्रको क्षेत्रफल करिब ५ बिगाहा रहेको छ। सदरमुकाम विराटनगर देखि करिब ३२ किलोमिटर उत्तरपूर्वमा रहेको यो स्थान प्राकृतिक दृष्यावलोकनका लागि प्रख्यात छ।

वि. सं २०३६ साल अघिसम्म यस क्षेत्रमा बाघ पाइने हुनाले यस क्षेत्रको नाम त्यसै आधारमा बाघझोडा रहन गएको कुरा स्थानीय मानिसहरू बताउँछन्। तर वन विनाश र बढ्दो मानव बस्ति सगै यहाँका जंगली जनावर नासिँदै गएका छन्। स्थानीय मानिसहरूको भनाई अनुसार यस ठाउँमा खेत खन्दा परापूर्व कालमा सीपाहीहरूले प्रयोग गर्ने कवच र तरवारहरू फेला परेका थिए र ती सामानहरू क्षेत्रीय संग्रालय धनकुटामा राखिएको छन्। बाघझोडा क्षेत्र जैविक विविधताका दृष्टिले ज्यादै सम्पन्न छ। झोडा र सिमसार क्षेत्रका रूपमा रहेको हुनाले यस भेगमा विभिन्न प्रजातिका वनस्पति र जिवजन्तुहरू पाइने गर्दछन्। तसर्थ यो स्थान जैविक विविधताको अध्ययन अनुसन्धान गर्न चाहनेहरूका लागि महत्पूर्ण छ। यसै गरी पर्यटनको विकासका लागि आवश्यक पूर्वाधारहरूको निर्माण गरिएको खण्डमा आन्तरिक पर्यटकहरू यस क्षेत्रमा केही समयसम्म रम्न सक्ने देखिन्छ।

बाघझोडा क्षेत्रमा प्रवेश गर्नासाथ किराँत साकेला थान प्रवेशद्वारका रूपमा रहेको छ। यहाँ दुइवटा विश्राम घर, एउटा चौतारो र एउटा फलैचा पनि निर्माण गरिएका छन्। यसको बाटो तिरको भागमा तारघेरा वारागरिएको देखिन्छ। यस स्थानमा हरेक वर्षको वैशाख १५ गते मेला लाग्ने गर्दछ। यस झोडाभित्र धिमालहरूले मान्ने जलेश्वरी देवीको मन्दिर छ। स्थानीय धिमालहरूको मेला यसै मन्दिर परिसरमा लाग्ने गर्दछ। त्यसबाहेक झोडा परिसरमा पर्ने एउटा शिवालय र प्रवेशद्वारसँगै किराँतहरूको साकेला थान पनि छ। बाघझोडामा एउटा शिवलिंग खुला चौरीमा नै राखिएको छ। त्यस स्थानमा वनभोज खान जानेहरूका लागि ससाना छाप्राहरू निर्माण गरिएका छन्। तसर्थ पनि यस छेउछाउका मानिसहरू प्रशस्तै मात्रामा यस भेगमा बनभोज खानका लागि जाने गरेका छन्।
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:मोरङ जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
ध्वजे डाँडा

thumb|200px|right|ध्वजे डाँडाको एक दृष्य
ध्वजे डाँडा नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चलका मोरङ जिल्ला र धनकुटा जिल्लाको सिमानामा अवस्थित पर्यटकीय स्थल हो। मोरङ जिल्लाको पाटिगाँउ गाविस वडा नं १ र धनकुटा जिल्लाको डाँडाबजार गाविसमा पर्ने यो क्षेत्रले करिब २० हेक्टर क्षेत्रफल ओगटेको छ। मोरङ जिल्लाको सदरमुकाम विराटनगर देखि करिब ५० किलोमिटर उत्तर र धनकुटा जिल्लाको भेडेटार बजारबाट करिब १३ किलोमिटर पूर्वमा रहेको यो स्थान समुन्द्रि सतह देखि करिब २,०४७ मिटर (७००० फिट) को उचाइमा रहेको छ। धनकुटा जिल्ला डाँडाबजारबाट १ किलोमिटर जतिको पैदल यात्रा तय गरी सकेपछि बल्ल पुगिने यस डाँडाबाट पूर्वाञ्चलका १६ वटै जिल्लाहरू देख्न सकिन्छ। नेपालको नक्सा निर्माणमा अक्षांश, देशान्तर टुङ्गो लागाउन विशेषज्ञहरूले बेला बेलामा प्रयोग गर्दै आइएबाट यसको महत्त्व पनि स्वत झल्कन्छ।

महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाको यस भेगमा पर्ने दोस्रो अग्लो डाँडा यही हो। यस स्थानमा पुग्न मोरङको सदरमुकाम विराटनगरदेखि, धनकुटाको भेडेटार तिरबाट र मोरङको केराबारीबाट पनि बाटाहरू छन। यस डाँडाको फेदीसम्म नै अर्थात धनकुटाको डाँडाबजारसम्म सडक यातायातको सुविधा रहेकाले यस स्थानसम्म पुग्न खासै समस्या रहेको देखिंदैन। धार्मिक र ऐतिहाशिक दृष्टिले यो डाँडा त्यति महत्त्वपूर्ण नरहे पनि पर्यटकीय दृष्टिले यसको विशेष महत्त्व रहेको देखिन्छ। यस डाँडाको माथ्लो भागमा एउटा पोखरी छ, जसलाई दैवीय स्वरूप मानी स्थानीय मानिसहरू पूजाआजा गर्ने गर्दछन्। पर्यटनको विकासका दृष्टिले ध्वजेडाँडा निकै महत्त्वपूर्ण छ। यस भेगबाट एकातर्फ पूर्वाञ्चलका १६ वटै जिल्लाको दृश्य देखिन्छन् भने अर्कातर्फ यस स्थानबाट मकालु, कुम्भकर्ण र कञ्चनजङ्घा हिमालको दृश्यसमेत देख्न सकिन्छ। साथै सूर्‍योदयको दृश्यावलोकनका लागि समेत यो स्थान निकै महत्त्वपूर्ण छ। जैविक विविधताका दृष्टिले पनि ध्वजेडाँडा निकै महत्त्वपूर्ण छ। यस डाँडामा विभिन्न प्रकारका जैविक विविधता पाइने गर्दछन्। लेकाली वनस्पति र लेकाली जीवजन्तुका लागि यो स्थल निकै प्रख्यात छ।
सन्दर्भ सामग्री
बेतेनी ताल

thumb|200px|right|बेतेनी तालको एक दृष्य
thumb|200px|right|बेतेनी ताल
बेतेनी ताल नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, मोरङ जिल्लामा अवस्थित ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यावरणीय महत्त्व बोकेको पर्यटकीय स्थल हो। मोरङको मधुमल्ला गाविस वडा नम्बर ५ मा रहेको यो तालको क्षेत्रफल २ बिगाहा छ। सदरमुकाम विराटनगरबाट उत्तरपूर्वमा करिब ५३ किलोमिटरको दुरीमा रहेको यस स्थानको मुख्य आर्कषण पोखरी, चराचुरुड्गी, जङ्गल आदि हुन।

बेतेनी पोखरी स्थानीय मूलहरूबाट आएको पानीले बनेको जलाशय हो। खासै ऐतिहासिक महत्त्व नभएको बेतेनी पोखरीको पानी बाह्रैमास बगिरहने भएकाले यहाँका जीवजन्तु र पशुपंक्षीका लागि मात्र नभई स्थानीयवासीका लागि समेत महत्त्वपूर्ण पानीको श्रोत बनेको छ। यसलाई भरपर्दो सिंचाईको स्रोतका रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। जङ्गलको मुखैमा रहेको बेतेनी ताल क्षेत्र निकै रमणीय छ। पोखरीको बीचमा नै एउटा टापुजस्तो उठेको ढिस्को छ, जसमा विभिन्न प्रकारका बोटबिरुवा छन् ।

यहाँ स्थानीयवासीले देवीको थान बनाएर पूजाआजा गर्दै आएका छन्। यही ढिस्कामाथि स्थानीय बसिन्दाले एउटा शिवालय बनाउने योजना गरेका छन्। त्यसै अनुरूप एउटा समिति समेत बनेको देखिन्छ। समितिले मन्दिर निर्माणका लागि आर्थिक सहयोग जुटाईरहेको जानकारी पाइएको छ।
सन्दर्भ सामग्री
धनपाल गढी

धनपाल गढी नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, मोरङ जिल्लामा रहेको ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल हो। सदरमुकाम विराटनगरबाट लगभग २५ किलोमिटर उत्तरपूर्वको कसेनी गाविसमा अवस्थित ऐतिहासिक भग्नावशेष रहेको स्थान राजा धर्मपाल वा धनपालको गढी भनेर चिनिन्छ। यहाँ विद्यमान धनपाल मन्दिर धार्मिक दृष्टिकोणले मात्र नभएर पर्यटकीय दृष्टिकोणले समेत प्रचलित रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:नेपालका गढीहरू
मिक्लाजुङ डाँडा

मिक्लाजुङ्ग डाँडा नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, मोरङ जिल्लामा रहेको प्राकृतिक मनोरम स्थल हो। विराटनगरबाट उत्तरपूर्वको रमितेखोला गाविसमा पर्ने यस डाँडाको उचाई करिव २,४०० मिटर रहेको छ। लिम्बु भाषामा मिक्लाजुङ्गको अर्थ "आँखाले टाढा-टाढा सम्म देख्न सक्ने ठाँउ" भन्ने हुन्छ। यहाँबाट सूर्योदय
तथा सूर्यास्तको दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ। यो डाँडामा चैत-बैशाखमा धेरै थरीको गुराँसहरू फुलेको देख्नसकिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
चिमडी दह

चिमडी दह आजभन्दा ३३ वर्ष अगाडि प्राकृतिक रूपमा स्थापित भएको बर्जुताल मासिंदा स्थानीय जनताले भोगेको समस्याबाट जागरुक भई पुनः निर्माणको निम्ति स्थानीय जनताहरू लागि परेका छन। चिमडी दहको नामले समेत प्रशिद्ध यो तालको पुनः निर्माणले सुनसरी जिल्लाको दक्षिणी भेगका जनताहरू साथै मोरङ जिल्लाका कतिपय गाविस र विराटनगरका निम्ति वातावरण र मनोरञ्जनका दृष्टिले पनि निकै सकारात्मक परिवर्तन ल्याउँछ।


श्रेणी:नेपालका तालहरू
निशान भगवती मन्दिर

निशान भगवती मन्दिर धनकुटा नगरपालिका वडा नं. ६ मा अवस्थित छ। निशान भगवती मन्दिरको स्थापना १९ सौं शताब्दि मा भएको मानिन्छ। यस मन्दिरमा प्रत्येक दिन नेपाली सेनाबाट खटिएका पूजारीले विधिपूर्वक नित्य पूजा गर्ने गरिएको छ। एकादशी, औशी र आइतवार वाहेक अन्य दिनहरूमा यस थानमा वोका, राँगा, हाँस आदिको वली दिने गरिन्छ। शाही नेपाली सेनाद्वारा वडादशै तथा चैते दशैमा यस मन्दिरमा विधिपूर्वक विशेष पूजा आजा गरी वलिदिने गरिएको छ। यस मन्दिरमा दिनहुँ धेरै श्रद्धालुहरू दर्शन तथा पूजा आजाका लागि आउने गर्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
सुतुरमुर्ग

सुतुरमुर्ग वा अस्ट्रिच अफ्रिका तथा अरब मरुभूमिमा पाइने सबैभन्दा ठूलो चरा हो। स्ट्रुथिओनिडि कुलको एकमात्र जीवित प्रजाति यस चरा स्ट्रुथिओ वंश अन्तर्गत पर्दछ। सुतुरमुर्गको गण स्ट्रुथिओफर्मको अन्य सदस्य एमु, किवी आदि हुन्। यस चराको घाँटी र खुट्टा लामो हुन्छन् भने आवश्यकता अनुसार यो चरा ७० किलोमिटर प्रति घण्टाको अधिकतम गतिमा दगुर्न सक्दछ जो पृथ्वीमा पाइने अन्य पंक्षी भन्दा अधिक हो। यो चरा उड्न सक्दैन।
यसको उचाइ २.५ मिटर हुन्छ भने तौल १५० किलोग्रामको हुन्छ। सबैभन्दा ठूलो अण्डा पार्ने चरा पनि सुतुरमुर्ग हो। यसको अण्डाको तौल १.५ किलो ग्राम हुन्छ। यसको अण्डा उसिन्न ५० मिनेट लाग्छ। सुतुरमुर्ग पंक्षीहरूमा सबैभन्दा ठूलो जीवित प्रजाति हो भने यसले कुनैपनि अन्य जीवित पंक्षी प्रजातिको तुलनामा सबैभन्दा ठूलो अण्डा दिन्छ। साधारणतया सुतुरमुर्ग शाकाहारी हुन्छ तर यसको आहारमा अमेरुदण्डी प्राणीहरू सामेल हुन्छन्।
शारीरिक विवरण

सुतुरमुर्ग सबैभन्दा ठूलो जीवित चरा हो। एक वयस्क भाले
अस्ट्रिजको २.७५ मिटरसम्म (लगभग ९ फिट) अग्लो हुन सक्छ र यसको उचाइको लगभग आधा भाग घाँटीको हुन्छ। एक वयस्क भालेको वजन १५० किलोग्राम (३३० पाउण्ड) भन्दा बढी हुन्छ भने पोथी केही हदसम्म सानो हुन्छ। सतुरमुर्गको अण्डाको औसत लम्बाइ १२५ मि.मि.(५ इन्च) र यसको तौल करिब १.३५ किलो (३ पाउण्ड) हुन्छ जुन कुनैपनि चराको अण्डाको तुलनामा विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अण्डा पनि हो। भाले प्रायः कालो हुन्छ, तर त्यसको पँखेटा र पुच्छर केही हदसम्म सेतो हुन्छ। पोथीहरू प्रायजसो खैरो हुन्छन्। टाउको र घाँटीको अधिकांश भाग हल्का रातो र रङ्गिविरङ्गी हुन्छ। यस चराको टाउको सानो हुन्छ भने यसको चुच्चो छोटो र फराकिलो हुने गर्दछ। यस चराको आँखा ठूलो खैरो रङ्गको हुन्छ। नयाँ बचेराहरू रङ्गीविरङ्गी हुन्छन् र यिनीहरूको शरीरमा खैरो धब्बाहरू हुने गर्दछन्। जीवनको पहिलो वर्षमा चल्लाहरू प्रति महिना लगभग २५ सेन्टिमिटर (१० इन्च) बढ्ने गर्दछन्। एक वर्षको उमेरमा सामान्य सतुरमुर्गको वजन लगभग ४५ किलोग्राम (१०० लिटर) हुन्छ। एक अस्ट्रिजको आयु सामान्यतया ४० देखि ४५ वर्षको हुने गर्दछ।

वयस्क भालेका प्वाँखहरू प्रायजसो कालो र छिर्केमिर्के सेतो हुने गर्लछन् भने पुच्छरको रङ्ग सेतो हुन्छ। तथापि, एउटा उपजातिको पुच्छर रङ्ग भने बदामी रङ्गको हुने गर्दछ। पोथी र जवान भाले खैरो र सेता हुन्छन्। भाले र पोथी दुवैको टाउको र घाँटी लगभग रौँ रहित हुने गर्दछन्। पोथीको घाँटी र तिघ्राको छाला गुलाबी र खैरो हुन्छ भने भालेको छाला खैरो वा गुलाबी हुनुुुमा उपजातिमा निर्भर गर्दछ।


File:Afrikanischer Strauss Portrait.jpg|अस्ट्रिजको टाउकको तस्वीर
File:Ostrich, mouth open.jpg|एक वयस्क अस्ट्रिजको खुट्टाको तल्लो भाग
File:Ostrich foot.jpg|
File:The Childrens Museum of Indianapolis - Ostrich skull.jpg|अस्ट्रिजको खप्पर
File:OstrichWing.jpg|
File:Avestruz alta.jpg|अस्ट्रिजको अस्तिपञ्जर
File:Common ostrich (Struthio camelus australis) male running composite.jpg|दौडिरहेको एक वयस्क भाले, नामिबिया


लामो घाँटी र खुट्टाको कारण अस्ट्रिजको टाउको जमिनभन्दा २.८ मिटर माथि (९ फिट २ इन्च) हुने गर्दछ भने यी चराहरूको आँखा कुनै पनि जमिनाका मेरुदण्ड भएका चराहरूको भन्दा ठूलो हुन्छ जसको लम्बाइ ५० मिलिमिटर (२ इन्च) व्यासको हुन्छ जसले गर्दा यी चराहरूले धेरै टाढासम्म सिकार हेर्न मद्दत गर्छ। यी चराहरूको ठूलो आकारको शरीर भएतापनि टाउको र चुच्चो भने तुलनात्मक रूपमा साना हुन्छन्। एक वयस्क अस्ट्रिजको चुच्चोको लम्बाइ १२ देखि १४.३ सेन्टिमिटर हुने गर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:अफ्रिकामा पाइने चराहरू
अर्नामा लालपुर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९२४१ रहेको थियो जसमध्ये ४४४४ पुरुष र ४७९७ महिला रहेका थिए भने यहाँ १७३१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल अर्नमा गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू अर्नमा गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ४-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
अयोध्यानगर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४४३३ रहेको थियो जसमध्ये २२४४ पुरुष र २१८९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८४२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल धनगढीमाई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,४,५,९ वडाहरू धनगढीमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १,२,६,७,८ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
असनपुर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १२९२६ रहेको थियो जसमध्ये ६४७७ पुरुष र ६४४९ महिला रहेका थिए भने यहाँ २५१० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गोलबजार नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,५,६ वडाहरू गोलबजार नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने २-४ वडाहरू वडा नम्बर ५ र ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
इनर्वा, सिराहा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ११३२४ रहेको थियो जसमध्ये ५६३९ पुरुष र ५६८५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १९५१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भगवानपुर गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-६ वडाहरू भगवानपुर गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ४ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
कल्याणपुर कालाबन्जर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३३२९ रहेको थियो जसमध्ये १६१८ पुरुष र १७११ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६१७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कर्जन्हा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू कर्जन्हा नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ४-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
कल्याणपुर जब्दी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९५८४ रहेको थियो जसमध्ये ४६१० पुरुष र ४९७४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १७८१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कल्याणपुर नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू कल्याणपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
खुरुख्याही

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४९८१ रहेको थियो जसमध्ये २३८२ पुरुष र २५९९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८२९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू
तरेगना गोविन्दपुर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सिराहा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५५९४ रहेको थियो जसमध्ये २७१० पुरुष र २८८४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०५० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लहान नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-६ वडाहरू लहान नगरपालिकाको वडा नम्बर १६ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर १७ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिराहा जिल्लाका ठाउँहरू