JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
රෝම හමුදාව

රෝම හමුදාවේ සංග්‍රාම ඉතිහාසය

ඉතාලියේ ප‍්‍රධාන නගරය වූ සහ ක‍්‍රි: පූ: 9 වන සියවසේ සිට ක‍්‍රි: ව: 5 වන සියවස තෙක් යුරෝපා ආසියාව සහ උතුරු අප‍්‍රිකාව පාලනය කළ ඓතිහාසික රෝමයේ ඉතිහාසය බැඳී පවතින්නේ යුද ඉතිහාසයත් සමග ය. මෙම ඉතිහාසය වනාහී, රෝම හමුදාවේ ගොඩබිම් සටන් වේ. මෙම සටන් ඉතාලි අර්ධ ද්වීපයේ අසල්වැසියන් යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව දියත් කළ මූලික ආරක්ෂක සටන්වලින් ආරම්භ වී අධිරාජ්‍ය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස වෙන්වීමෙන් පසුව හන්, වැන්ඩල් හා ජර්මානු ගෝත‍්‍රවල ආක‍්‍රමණවලින් ආරක්ෂාවීමට දියත් කළ අවසන් අරගලය දක්වා දිවේ. රෝම හමුදා ඉතිහාසය තුළ මධ්‍යධරණි මුහුද වටා ඇති භූමිය යටත් කර ගැනීමට කරන ලද සටන් හැරුණු කොට, මුහුදු සංග‍්‍රාම ඉතා අවම ය. ඊට හේතුව නම්, පළමු පියුනික් යුද්ධයෙන් පසුව එහි නෞවක ආධිපත්‍යයට තර්ජනයක් එල්ල නොවීමය.

රෝම හමුදාව මුලින්ම සටන් කළේ සිය අසල්වැසියන් සහ එත‍්‍රැස්කාන් :ෑඑරමිජ්බ* නගරවලට එරෙහිව ය. පසුව මධ්‍යධරණි කලාපයේ සහ ඉන් අනතුරුව බි‍්‍රතාන්‍යය හා සුළු ආසියාව :්ිස් – පසබදර* යන ප‍්‍රදේශවලට පැතුරුණි. බොහෝ ශිෂ්ටාචාරවල මෙන් රෝම හමුදාව ද කරුණු 3ක් සඳහා සේවය කළේය. එනම්, දේශසීමා ආරක්ෂා කර ගැනීම, යටත් වැසියන් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවීම සහ අභ්‍යන්තර සාමය පවත්වාගෙන යාමයි. මුල සිටම රෝම හමුදාව මෙය ආදර්ශයක් ලෙස පවත්වාගෙන ගිය අතර, එහි සංග‍්‍රාම මින් හේතු එකක් හෝ දෙකක් මත පදනම් විය. පළමුව, සාමාන්‍යයෙන් ප‍්‍රති ප‍්‍රහාර වැළැක්වීමක් ලෙස ආරම්භ කළ දේශසීමා පුළුල් කිරීමේ සටන් ය. මෙමගින් විශාල භූමි ප‍්‍රමාණ අත්පත් කර ගැනීමේ හැකියාව ලැබුණු අතර, ලොව ජනගහණයෙන් 10/4ක් පදිංචිව සිටින තරම් වූ බිම් ප‍්‍රමාණයක් සහිත ලොව තුන්වන විශාලතම අධිරාජ්‍යය බවට පත් විය. දෙවනුව, රෝමයේ ආරම්භක යුගයේ සිට බිඳ වැටෙන තෙක් එය පීඩාවට පත් කළ සිවිල් යුද්ධයයි.

රෝම හමුදාවන් ගැන තිබූ භයානක අදහස් හා ඔවුන්ගේ ජයග‍්‍රහණ මාලාව කෙසේ වුවද, ඔවුන් පරාජය කළ නොහැකි වූවන් නොවීය. ශත වර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ ඔවුහු සිය නොහැකියාවන් ගොඩ නඟාගත් අතර, එය ඔවුන්ගේ අන්ත පරාජයන්ට මඟ පෙන්වීය. එසේ වුවත්, සටන් ජයග‍්‍රහණය කරන නමුත්. යුද්ධයෙන් පරාජය වීම වූ කලී රෝමයේ සතුරන් වූ පයිරස්වරුන්ගේ හා හැනිබාල්වරුන්ගේ ද ඉරණම විය. රෝම සංග‍්‍රාම ඉතිහාසය යනු අන් කිසිවක් නොව, අන්ත පරාජයන් යටපත් කරන ලද අප‍්‍රතිහත ධෛර්්‍යය පිළිබඳ ඉතිහාසයය
සටහන්

|Campaign_history_of_the_Roman_military
|}
බ්ලඩ් ඔන් ද ඩෑන්සිං ‍ෆ්ලෝ

"බ්ලඩ් ඔන් ද ඩෑන්සිං ‍ෆ්ලෝ" (සිංහල තේරුම - නැටුම් බිමේ රුධිරය)යනු මයිකල් ජැක්සන් ගායනා කරන ගීතයකි.එම ගීතය නිකුත් කලේ නැවත සංකලනය කළ ඇල්බමයක පළැමුවැන්න ලෙසටය.1991 දීඅනතුරුදයකබව නිකුත් කරන අවස්තාවේ ජැක්සන් සහ ටෙඩී රිලේ එක්ව මෙම ගීතය නිර්මාණය කරන ලදි.කෙසේ වුවත් එය බලාපොරොත්තු වූ තරම් වාරතාගත නොවූ අතර 1997 දී වානිජමය නිකුත් කිරීමට පෙර කුඩා වෙනසකටද භාජනය කර ඇත.ජැක්සන්ට පිහියෙන් අනීමට පෙර ඔහු විසින් වරදට පොළඹවාගත් "සුසී" නමැති කොල්ලකාර කාන්තාවක් ගැන මෙම ගීතයෙන් කියැවේ.
මාස්ට්‍රිච්ට් ගිවිසුම

මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම ( පෙරදී යුරෝපියානු සංගමය පිළිබඳ ගිවිසුම) 1992 පෙබරවාරි 7 වන දිනදී නෙදර්ලන්තයේ මාස්ටි‍්‍රච්ට්හිදී යුරෝපියානු ප්‍රජාවේ සාමාජිකයන් විසින් අක්සන් තබන ලදී. 1991 දෙසැම්බර් 9-10 දිනයන්හීදී, මෙම නගරයම, ගිවිසුම කෙටුම්පත් කල යුරෝපියානු කවුන්සිලය සඳහා සත්කාරකත්වය සැපයීය. ඩෙලෝර් කොමිසම පැවතියදී, 1993 නොවැම්බර් 1 දිනදී එය බලාත්මක වීමත් හා සමගම, එය විසින් යුරෝපියානු සංගමය තැනුනු අතර තනි යුරෝපියානු ව්‍යවහාර මුදල, යුරෝ තැනීමට පාදක විය. ඇම්ස්ටර්ඩෑම්, නිස් සහ ලිස්බන් යන ගිවිසුම් මගින් මාස්ට්‍රිච්ට් ගිවිසුම සංශෝධනය කර ඇත. මෙයද බලන්න යුරෝපියානු සංගමයේ ගිවිසුම්.
අන්තර්ගතය

මෙම ගිවිසුමට අදාළ වෙනම ප්‍රොටකොලයක් මගින් යූරෝ හඳුන්වා දුන් අතර, යුරෝපා සංගමයේ බලකණු තුනක් නම් කොට තිබේ. ( යුරෝපා ප‍්‍රජාව, පොදු විදේශ හා ආරක්ෂක ප‍්‍රතිපත්තිය, යුක්තිය හා අභ්‍යන්තර කටයුතු* මින් දෙවැන්න යුරෝපා දේශපාලන සහයෝගිතා සංගමය පදනම් කරගෙන ගොඩ නැඟුුවක් වන අතර, ගිවිසුම හරහා එය පුළුල් විය. තුන්වැන්න නීතිය ක‍්‍රියාත්මක කිරීම, අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය, සිවිල් අධිකරණ කටයුතු, සරණාගතයින් හා සංක‍්‍රමණය පිළිබඳ ව අදාළ වේ. යුරෝපා ප‍්‍රජාව අදාළ වන්නේ ආර්ථික, සාමාජීක හා වෙළඳ කරුණු පිළිබඳ ව ය. යුරෝපා කොමිසම හා යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය සාමාජීක රාජ්‍ය විසින් පත්කරනු ලැබුව ද, ඒවායින් ස්වාධීනව ක‍්‍රියාත්මක වේ. යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව පත් කරනු ලබන්නේ සාමාජික රාජ්‍යවල ජනතාව විසිනි. 1980 දශකයේ මැද භාගයෙන් පසුව බොහෝ තීරණ ගන්නා ලද්දේ අමාත්‍ය කවුන්සිලයේ බහුතර ඡුන්දයෙනි. (71% ක් පමණ* මෙම ක‍්‍රමය ප‍්‍රජා ක‍්‍රමය, නොඑසේනම් උත්තරජාතිකවාදය :ීමචැරබ්එසදබ්කසිප* ලෙස හඳුන්වයි. එනම්, සාමාජිකයින්ට ඡුන්දය ඉක්මවා ගිය තීරණ ගැනීමේ බලයක් හිමි වීමයි.

යුරෝපා ප‍්‍රජාව තුළ විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති, හමුදා හා අපරාධ කටයුතු පිළිබඳ හැකියාවන් අඩංගු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් විය. එහෙත් බොහෝ රාජ්‍ය තර්ක කළේ එම බලතල රාජ්‍යයන්ට තනිව හිමිවිය යුතු බවයි. එනම්, අන්තර් ආණ්ඩු ක‍්‍රමයක් ඒ සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළ යුතු බවයි. තවත් සමහර රටවල් තර්ක කළේ එමගින් යුරෝපා කොමිසම, යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය හා යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව යන ආයතනවල බලතල අඩු විය හැකි බවයි. ඒ අනුව, යුරෝපා ප‍්‍රජාවට හිමි වූයේ ආර්ථිකය පිළිබඳ කටයුතු ය. මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම මගින් ඔම්බුඞ්ස්මන් ධූරයක් ද ඇති කර තිබේ.
ආශ්‍රිත
රෝම අධිරාජ්‍ය

බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් පසු බොහෝ රාජ්‍ය රෝමයේ උරුමකරුවන් වීමට උත්සාහ කළහ. ඉන් පළමුවැන්න බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයි. (පසුකාලීනව නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍යය ලෙස මෙය හඳුන්වන ලදී.* ඉන්පසුව ශුද්ධ වූ රෝම අධිරාජ්‍යයයි. මෙය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ වර්ෂ 800දී පමණ ,,, වන ලියෝ පාප්තුමා විසින් නත්තල් දින චාලිමේන් රජුට කිරුළු පැළඳවීම මගිනි. එහෙත්, දශක ගණනාවක් යන තෙක් මෙය විΩධිමත් ලෙස අධිරාජ්‍යයක් ලෙස පිළිනොගැණුනි. කොන්ස්තන්තිනෝපලය බිඳ වැටීමෙන් පසු බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ ඕතොඩොක්ස් ක‍්‍රිස්තියානි සම්ප‍්‍රදායට උරුමකම් කියූ රුසියානු සාඩම් :ඔි්රාදප* අධිරාජ්‍යය, තමා තුන්වන රෝමය යයි හඳුන්වා ගත්තේය. කොන්ස්තන්තිනෝපල 1453 දී යටත් කරගත් ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයකු වූ ,, වන මෙහමද් තමා රෝම අධිරාජ්‍යයකු බව ප‍්‍රකාශ කිරීමෙන් නොනැවතී, ‘අධිරාජ්‍යය යළි එක්සේසත් කිරීමේ’ අරමුණින් ඉතාලිය ආක‍්‍රමණය කළේය. එහෙත්, 1480 දී ඔට‍්‍රැන්ටෝ හිදී පැපල් හා නැපොලිමාන් හමුදාවන් විසින් ඔහුව නවත්වනු ලැබීය. කොන්සතන්තිනෝපලය 1930 මාර්තු 28 වන තෙක් ඉස්තාන්බුල් ලෙස නම් කර නොතිබුණි.

මෙම උරුමකම් ඉල්ලීම් පසෙක තැබුවහොත්, රෝමය නිල වශයෙන් ක‍්‍රි:පූ: 753 සිට 1461 ටෙ‍්‍රබිසොන්ඞ් අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටෙන තෙක් වසර 2214ක් පැවතුණි. (ටෙ‍්‍රබිසොන්ඞ් අධිරාජ්‍යය බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයෙන් බිඳී ආවකි.* එහෙත්, බටහිර හා නැගෙනහිර ශිෂ්ටාචාර තුළ රෝම බලපෑම තවමත් පවතී. රෝම ජයග‍්‍රහණ හා සොයා ගැනිම් පසු කාලීන ශිෂ්ටාචාර තුළ ද අනුගමය කෙරිණි. නිදසුනක් ලෙස සිමෙන්ති නිෂ්පාදන තාක්ෂණය 1755- 1759 කාලයේ දී ජෝන් ස්මිටන් විසින් නැවත සොයා ගන්නා ලදී.

රෝමය ලොවට බොහෝ දෑ දායාද කළේය. නිදසුනක් ලෙස අධික අවුරුදු සහිත දින දර්ශනය, ක‍්‍රිස්තියානි ආයතන, නූතන සම්භාව්‍ය දර්ශනය හා බයිසැන්තියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හැඳින්විය හැකිය. රෝම හමුදාවන් විසින් ගොඩ නංවන ලද මංමාවත් අද දක්වාම පවතී. 19 වන සියවසේ වාෂ්ප එන්ජිම සොයා ගන්නා තෙක්ම මෙම මාර්ග පද්ධතිය යුරෝපය තුළ ගමනා ගමනය සඳහා භාවිත විය.

එසේම, බොහෝ යුරෝපා රටවල හා යුරෝපා යටත් විජිතවල භාවිතයට ගත් විවිධ පාලන හා ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා ආදර්ශකයන් රෝම අධිරාජ්‍යය විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. නිදසුනක් ලෙස එක්සත් ජනපදයේ ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථා නිර්මාපකයින් ජනාධිපති තනතුර නිර්මාණය කරන විට ‘ඔගස්තීනු යුගයක්’ ඇරඹීමට අවශ්‍ය බව ප‍්‍රකාශ කර ඇත. පසුකාලීනව සංග‍්‍රහගත කරන ලද රෝම නීතිය නූතන ලෝකයේ නෛතික චින්තනය හැඩ ගස්වා ඇත. විශාල ප‍්‍රදේශ පාලනය කිරීම සඳහා රෝමය විසින් හඳුන්වා දෙන ලද මහජන පරිපාලන ක‍්‍රමය, සිවිල් සේවාව හා බදු එකතු කිරීමේ විධිමත් ක‍්‍රම ලොවට හඳුන්වා දුන්නේය.

බටහිර රෝමය තුළ ‘රෝමයේ පාප්තුමා’ යන පල්ලිය අතර සබඳතාව අර්ථවත් කරමින් හඳුන්වා දුන්ිඍදප්සදස’ යන වචනය තවමත් ග‍්‍රීසියේ භාවිත වේ. 1861 දී ඉතාලිය ඒකාබද්ධ වීමට සහ ඉතාලි ජාතිකත්වය නිර්මාණය වීම කෙරෙහි රෝම පාලනය දැඩි ලෙස බලපා ඇත.
සටහන්

{|
වික්ටෝරියා යුගය

හැඳින්වීම

බි‍්‍රතාන්‍ය කිරීටය වැඩිම කලක් දරන ලද්දේ වික්ටෝරියා රැජිණ විසින් වන අතර, ඇගේ පාලන සමය තුළ සිදු වූ සංස්කෘතික, දේශපාලනික, ආර්ථි’ක, කාර්මික හා විද්‍යාත්මක වෙනස්කම් විශිෂ්ටය. වික්ටෝරියා ඔටුන්න ලබා ගත් සමය වන විට බි‍්‍රතාන්‍ය මූලිකවම කෘෂිකාර්මික හා ග‍්‍රාමීය මට්ටමෙන් පැවතුණි. (ඉන් පසුව එය ලොව වඩාත් කාර්මීකරණය වූ රට බවට පත් වුන ද* ඇගේ මරණයෙන් පසු රට අතිශයින් කාර්මීකරණය වූ අතර, දුම්රිය මාර්ග ජාලයකට සම්බන්ධ විය. වික්ටෝරියා රැුජිනගේ පාලනයේ මුල් දශක කීපය තුළ වසංගත ගණනාවක් ඇති විය. එනම්, ටයිපොයිඞ් (උණ සන්නිපාතය*, කොලරාව, අස්වනු හිඟවීම හා ආර්ථික බිඳවැටීම් ය. නැපෝලියන් යුද සමය අතරතුර බි‍්‍රතාන්‍ය කෘෂිකර්මය ආරක්ෂා කිරීම පිණිස පනවන ලද ඉරිඟු පිළිබඳ නීති සංශෝධනය කරන ලෙස ද ඉල්ලමින් කළ කැරළි බහුල විය.

චාල්ස් ලියෙල් සහ චාල්ස් ඩාවින් විසින් කරන ලද සොයාගැනීම් නිසා මනුෂ්‍යත්වය, ලෝකය, විද්‍යාව, ඉතිහාසය, ආගම සහ දර්ශනය පිළිබඳ ව ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ පැවති අදහස් නැවත සාකච්ඡුාවට බඳුන් විය. එමෙන්ම දුම්රිය මාර්ග ජාලයට රට විවෘත වීමත් සමග, කුඩා ජන සමාජ නගර බවට පත් වෙමින්, ඒවාට සමස්ත ආර්ථික පද්ධතියට ඇති ප‍්‍රවේශය වඩ වඩා ඉහළ ගියේය.

වික්ටොරියානු යුගයේ මැද අවධිය තුළ ද සැලකිය යුතු සමාජීය වෙනස්කම් දැකිය හැකිය. කාන්තා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීති ප‍්‍රතිසංස්කරණ මාලාවක් සමග ඉවැන්ජලික පුනර්ජීවනයක් ද ඇති විය. වික්ටෝරියානු යුගය තුළ කාන්තාවන්ට ඡුන්ද බලය හිමි නොවූ නමුත්, විවාහක කාන්තාවන්ගේ දේපළ පිළිබඳ පනත යටතේ ඔවුන්ට සිය දේපළ අයිතිය ද, දික්කසාද වීමේ අයිතිය ද, වෙන්වීමකදී දරුවන්ගේ භාරකාරත්ව අයිතිය ද හිමි විය.

එම යුගය තුළ බි‍්‍රතාන්‍යය යුද්ධයේ නිරතව සිටි අතර ප‍්‍රමියස් යුද්ධය ද පැවතුණි. එහෙත් දීර්ඝ කාලීනව සාමය හා ආර්ථික, යටත් විජිත සහ කාර්මික දියුණුව ස්ථාපනය විය. එම ශතවර්ෂය අවසාන වන විට නව යටත් විජිතවාදී ප‍්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් ගැටුම් ඇති විය. අවසානයේ ඇන්ග්ලෝ - සැන්සිබාර් යුද්ධය සහ බෝර් යුද්ධය හට ගැණුනි. අභ්‍යන්තර වශයෙන් ක‍්‍රමික ලිබරල් දේශපාලන ප‍්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර, එය ඡුන්ද බලය ලබා දීම අරමුණු කර ගනිමින් සිදු විය.

මෙම යුගයේ මුල් අවධිය තුළමහජන මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලය ‘විග්’ සහ ‘ටෝරී’ යන පක්ෂ දෙකෙන් සමන්විත විය. 1850 සිට විග් පාර්ශවය ලිබරල් ලෙසත්, ටෝරි පාර්ශවය ගතානුගතික ලෙසත් වර්ධනය විය. ප‍්‍රධාන නායකයින් ලෙස මෙල්බර්න් සාමි, සර් රොබට් පීල්, ඩර්බි සාමි, පැල්මර්ස්ටන් සාමි, විලියම් ග්ලැට්ස්ටෝන්, බෙන්ජමින් ඩිස්රායලි සහ සැලිස්බරි සාමි හැඳින්විය හැකිය. වික්ටෝරියානු යුගයේ අවසන් සමය වන විට අයර්ලන්තය පාලනය කිරීම පිළිබඳ ගැටළු මතු වූ අතර, එහිදී ග්ලැඞ්ස්ටෝන් දේශපාලනික සමථයකට යාම පිළිබඳ ව කළ යෝජනා කැපී පෙනේ.
සටහන්

{|

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
සංචාරක නාට්‍ය

සංචාරය කිරීම

සංචාරක වේදිකාවන්හි පෙන්වන දීර්ඝ නාට්‍යවලට අමතරව, රට වටා ප‍්‍රධාන නගරවල සංචාරය කිරීම සඳහා නිෂ්පාදකයෝ නව නළුනිළි කණ්ඩායමක් යොදවා නාට්‍ය යළි නිෂ්පාදනය කරති. වඩා සාර්ථක හා විශාල නාට්‍ය සඳහා සංචාරක කණ්ඩායම් කීපයක් සිටිය හැකිය. කුඩා නගරවලට යන නාට්‍ය කණ්ඩායම් බස් රථවලින් ගමන් කරන අතර, ඔවුන්ගේ බඩු බාහිරාදිය ට‍්‍රක් රථ මගින් රැුගෙන යනු ලැබේ. ( මේ නිසා ඔවුන්ිඊමි * ඔරමජන ඔදමරි’ ලෙස හඳුන්වයි.* විශාල සංචාරක නාට්‍ය කණ්ඩායම් එක් නගරයක අවම වශයෙන් සතියක් හෝ දෙකක් ගත කරන අතර, කුඩා නාට්‍ය කණ්ඩායම් සමහර විට එක් සතියක් තුළ නගර දෙකක නාට්‍යය පෙන්වයි. මේවා ‘සති, කොටස්’ හෝ එක්දින’ විය හැකිය. සංචාරක නාට්‍ය මණ්ඩල මගින් මෙම නාට්‍යවලට ගරු කිරීම සඳහා සංචාරක නාට්‍ය සම්මාන ප‍්‍රදානය කරනු ලැබේ.
පේ‍්‍රක්ෂකයින්

නිව්යෝර්ක් නගරය තුළ සංචාරක නාට්‍ය නැරඹීම ඉතා සුලබ වන අතර, වාර්ෂිකව එමගින් ඩෝලර් බිලියන ගණනක් උපයනු ලැබේ. ඩෆි චතුරස‍්‍රයේ සහ පහළ මෑන්හැට්න් හි ඇති ප‍්‍රවේශ පත‍්‍ර විකුණන යන්ත‍්‍ර 25%, 35% හෝ 50% වට්ටම් සහිත ටිකට්පත් විකුණනු ලැබේ. මෙමගින් හිස් ආසන පිරවීම පහසු වන අතරම, වීදි නාට්‍ය නැරඹීම දැරිය හැකි මට්ටමට ගෙන එයි. බොහෝ නාට්‍ය විශේෂිත ශිෂ්‍ය ප‍්‍රවේශපත් හෝ ක්ෂණික හෝ ලොතරැුයි ක‍්‍රමයේ, එසේත් නැතිනම් අසුන් රහිත ප‍්‍රවේශ පත‍්‍ර අඩු මිලට විකුණති. එමගින් ශාලාව සම්පූර්ණයෙන් පිරවීමට ඉඩ සැලසෙති.

සමහර නරඹන්නන් වඩාත් පර්යේෂණාත්මක, අභියෝගාත්මක හා සමීප රංගනයන් අපේක්ෂා කරති. මීට නිදසුනක් ලෙස ‘වසන්ත උදානය’ :ීචරසබට ්අ්නැබසබට* නාට්‍යය හැඳින්විය හැකිය. මෙය ඉතා කුඩා, සමීප නාට්‍යයක් ලෙස ආරම්භ වූ අතර, සංචාරක නාට්‍යයක් ලෙස විකාශනය වූ පසුව ද, එම සමීප අත්දැකීම ලබා දීමට සමත් විය. මෙම නාට්‍ය වර්ගීකරණය කරනු ලබන්නේ ‘රංගන ශිල්පීන්ගේ සාධාරණත්ව සංගමය’ මගිනි. සංචාරක නාට්‍යයක් සඳහා සුදුස්සකු වීමට නම් නිෂ්පාදනය ආසන 500ක් සහිත නාට්‍යගාරයක නිෂ්පාදනය කළ යුතුය.

2006- 2007 වසර තුළ සම්පූර්ණ නරඹන්නන් සංඛ්‍යාව මිලියන් 12කට අධික විය. මෙය දළ වශයෙන් ‘වෙස්ට් එන්ඞ් නාට්‍ය ශාලාව’ ට සමාන විය. (2006 දී ලන්ඩන් නගරයේ ප‍්‍රධාන වාණිඡු නාට්‍ය ශාලාවක් වූ මෙහි පැමිණීම මිලියන් 12,357 ක් විය.* 2005 - 2006 වසරේ දී මිලියන 12ක් වූ නරඹන්නන් සංඛ්‍යාව තරමක් වැඩි වී තිබේ.
සටහන්

|Broadway_theatre - Touring
|}
ෆ්‍රෑන්ස් බෝස්

ෆ්‍රැන්ස් බෝස් (1858 ජූලි 9-1942 දෙසැම්බර් 21 ජර්මානු ඇමෙරිකානු මානව විද්‍යාඥයෙකු වූ අතර නූතන මානව විද්‍යාවේ නියමුවෙක් වූයේ ඔහු ඇමෙරිකානු මානව විද්‍යාවේ ආදි කර්තෘ ලෙස සැලකීමෙනි. අනෙකුත් නියමුවන් හා සමානව ඔහු ද වෙනත් ශික්ෂණයන් හි පුහුණු වූ අතර භෞතික විද්‍යාවෙන් ආචාර්ය උපාධිය ද භූගෝල විද්‍යාවෙන් පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධිය කටයුතු ද සිදු කරන ලදී. ඔහු විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද මානව සංස්කෘති හා සමාජ අධ්‍යයනය සඳහා ආදේශ කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රසිද්ධ වූයේ එය පෙර දී පෞරාණික ඥානයෙන් බිහි වූ න්‍යායන් මත පදනම් වූවක් හෙයිනි.
සටහන්

|Franz_Boas
|}
ඓතිහාසික සිදුවීම් ලැයිස්තුව

ග්‍රෙගරි දින දසුන අනුව සකසන ලද ඓතිහාසික සිදුවීම් ලැයිස්තුව.ක් මෙහි දැක්වේ.
External links and resources

* Today in Aviation History
* Daily Content Archive
* World History Database
* History Channel (US): This Day in History
* History Channel (UK): This Day in History
* The New York Times: On This Day
* On-This-Day.com
* The Internet Movie Database: This Day in Movie History
* Associated Press: Today In History
* BBC: On This Day
* Dates in American Naval History
* Today in Australian History
* Today in New Zealand History
* Smithsonian magazine's Today in History
* Iranians' History on This Day
* Library of Congress American Memory's Today in History
ජාතිකත්වය පිළිබඳ නීතිය

ජාතිකත්වය පිළිබඳ නීතිය වනාහි, රටක ජාතිකත්වය හා පුරවැසිභාවය පැවරෙන්නේ, ලබා ගන්නේ හෝ නැතිවන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ව නීති සම්පාදනය, සම්ප්‍රදායන් හා අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ගවල එකතුවෙන් සකස් කරන ලද, රටක නීති පද්ධතියේ එක් අංශයකි. ජාතිකත්වය පිළිබඳ නීතිය බොහෝ විට සංක්‍රමණික නීතිය (සංක්‍රමණිකයින් බොහෝමයක් පැමිණෙන එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, ඔස්ටේ‍රෙලියාව හා නවසිලන්තය) සහ සරණාගත නීතිය සමගයි.

පොදු මූලධර්ම

යුරෝපා මහද්වීපයේ ජාතිකත්වය පිළිබඳ නීති වැඩි වශයෙන්ම පදනම්ව ඇත්තේ, ජාතිකත්වය සඳහා ස්ථාපනය කරන ලද ‘නැපෝලියානු සංගර්හය’ මතය. එහෙයින්, බොහෝ කාලයක් තිස්සේ කාන්තාවකට තම දරුවන්ට තම ජාතිකත්වය ලබාදීමට හැකියාව නොතිබිණි. (මන්ද, බොහෝ විට නීත්‍යානුකූල පවුලකින් පිටත උපදින දරුවන් මවගේ ජාතිකත්වය ලබා ගන්නා නිසා ඔවුන් රාජ්‍යයක් නොමැති දරුවන් බවට පත් නොවේ) අරාබි රාජ්‍යයන් හැරුණු විට, බොහෝ රටවල මෙම නීති වෙනස් වී තිබේ. බොහෝ අරාබි රටවල විදේශිකයින් හා විවාහ වූ කාන්තාවන්ට, තම දරුවන්ට තමාගේ ජාතිකත්වය ලබා දිය නොහැකිය. එසේම, බොහෝ රටවල තානාපති සේවයේ යෙදී සිටින නිලධාරීන්ගේ, මෙරට උපන් දරුවන්ට එම ජාතිකත්වය හිමි නොවන ප්‍රතිපාදන ද පවති.

එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ 15 වන වගන්තියෙහි දැක්වෙන්නේ,
1. සියල්ලෝම ජාතිකත්වයකට හිමිකම් කියති.
2. කිසිවකුට එම අයිතිය අහිමි කළ නොහැකි අතර, ඔහුට ජාතිකත්වය වෙනස් කිරීමට ඇති අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප නොකළ යුතුය.

වර්තමානයේ ජාතිකත්ව නීතීන් පදනම්ව ඇත්තේ jus soli හෝ jus sanguinis, යන සංකල්පය මත හෝ ඒ දෙකම මතය. jus soli යනු රටක දේශ සීමාව තුළ උපන් දරුවකු එම රටේ ජාතිකත්වය අත්කර ගැනීමයි. (උදාහරණ : එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, ආර්ජන්ටිනාව, බ‍්‍රසීලය, මෙක්සිකෝව, ප‍්‍රංශය)
jus sanguinis යනු දරුවාගේ ජාතිකත්වය තීරණය කිරීමේ දී මව හෝ පියා එම රටේ ජාතිකත්වය හිමිකරගෙන සිටීද යන්න සොයා බැලීමයි. (උදාහරණ : ඊශ‍්‍රාලය, ස්විස්ටර්ලන්තය)
සටහන්

| Nationality law
|}
{|
අශිෂ්ටත්වය

අසාරූප්‍යතාව ලෙසත් මෙය හඳුන්වයි

ලතින් බසින් obscenus යන වචනයෙන් බිඳී ආ (පිළිකුල් සහගත යන තේරුම සහිත) අශිෂ්ටත්වය යනුවෙන් අදහස් වනුයේ, අදාළ කාලයේ පවත්නා ලිංගික සදාචාරය අභියෝගයට ලක් කරන (වචන, රූප, ක්‍රියා) ප්‍රකාශයන් ය.

ලිංගිකත්වය හා එහි ඇති සම්බන්ධය හඟවන දීර්ඝ කාලීන විධිමත් හා අවිධිමත් භාවිතය පසෙකලා, එම වචනය ‘අපුල දනවන’ සහ ‘අසුභ’, ‘ඛේදනීය’ යන අරුත් දනවමින් ද භාවිත වේ. එසේම, එය ‘අශිෂ්ට ලාභය’, ‘යුද්ධයේ අශිෂ්ටත්වය’ යනාදී වශයෙන් ද භාවිත කරනු දක්නට ලැබේ. එය සරලව ම නුසුදුසු බව හැඟවීමට හෝ තහනම්, අසභ්‍ය, අවැදගත් හෝ පිළිකුල් යන වචන හැඟවීමට යොදා ගැනේ.

අශිෂ්ටත්වය යන්නෙහි අදහස සංස්කෘතියකින් සංස්කෘතියට මෙන්ම ප්‍රජාවන් අතර, තනි සංස්කෘතියක් තුළ සහ එකම ප්‍රජාවක තනි පුද්ගලයින් අතර පවා වෙනස් වන්නකි. බොහෝ සංස්කෘතීන්හි අශිෂ්ට යනුවෙන් වෙන් කර දැක්වීම සඳහා නීති සම්පාදනය කොට ඇති අතර, එම වර්ගීකරණයට අයත් දේ මැඩ පැවැත්වීමට හෝ පාලනය කිරීමට ‘වාරණය’ යොදා ගනී. සාමාන්‍යයෙන් ‘අසභ්‍ය ප්‍රකාශන’ මීට අයත් වන අතර, අනෙකුත් එබඳු බොහෝ දෑ ඇත. මෙබඳු සීමා කිරීම ප්‍රකාශනයේ අයිතිවාසිකම සීමා කරන අතර, ශිෂ්ටත්වය පිළිබඳ නෛතික නිර්වචනයක් ගොඩනැංවීම සිවිල් නිදහස පිළිබඳ ව ගැටළු මතු කරන්නකි.
සටහන්

| Obscenity law
|}
{|
ද වයිල්ඩ්

නිව්යෝක් නගරයේ වාසය කරන සැම්සන් සහ ඔහුගේ මිතුරන් සැම්සන්ගේ පුතු වන රයන් සොයා ගැනීම සදහා වනාන්තරය වෙත ගමන් කරති கஜாரை வெறுக்கிறேன் காட்டெருமை தொடர்கள் ஃபாக்ஸ் அனிமேஷன் தி வைல்ட் 2.

ද වයිල්ඩ් චිත්‍රපටය ස්ටීව් “ස්පැස්” විලියම්ස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද, ක්ලින්ට් ගෝල්ඩ්මන් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද චිත්‍රපටයක් වන අතර 2006 අප්‍රේල් 14 වන දින එක්සත් ජනපදයේදී වොල්ට් ඩිස්නි සමාගම විසින් එලි දක්වන ලදී. මෙයින් සහය නිෂ්පාදනය සදහා ජෝන් බර්ටන් සහ C.O.R.E. Feature Animation ආයතනය මගින් සිදු කරන ලදී.
කථා සාරාංශය

නිවුයෝර්ක් සත්ව උද්‍යානයේ තාරකාව වන සැම්සන් නම් සිංහයා turtle shelling තරඟයක් අතරතුර ඔහුගේ පුතු වු රයන්ගේ ක්‍රියාවක් හේතුවෙන් ලැජ්ජාවට පත් වන අතර ඒ හේතුවෙන් ඔවුන් දෙදෙනා අතර ආරවුලක් හටගනී. රයන් පැන යන අතර බලාපොරොත්තු නොවන පරිදි ඔහු නැවක් මගින් මුහුද හරහා ගෙන යනු ලැබේ. සැම්සන් ඔහුගේ මිතුරන් වු බෙනී (ලේනෙකි), බ්‍රිජට් (ජිරාෆයෙකි), ලැරි (සර්පයෙකි) සහ නයිජර් (කොලාවලසෙකි) යන අයගේ ආධාරය ඇතිව රයන් සොයා ගෙන ඔහු නැවත සත්වෝද්‍යානයට ගෙන ඒම සදහා පිටත් වෙයි. ඔවුන්ගේ උත්සාහය අතරතුර ඔවුන්ට විලෝපීන් ලෙස ශ්‍රේණිගත වීමට උත්සාහ කරන කැලෑ සතුන් පිරිසක් හා ගැටීමට සිදුවේ. ඔවුන්ගේ අරමුණ වන්නේ සිංහයෙකු ආහාරයට ගැනීම ඉතා රෞද්‍ර චාරිත්‍රයක් ඉටුකර විලෝපීන් ලෙස ශ්‍රේණිගත වීමයි. කෙසේ නමුත් මෙම කැලැ සතුන් කණ්ඩයෙහි නායකයා ඔහුගේ පිරිසට අයුතු ලෙස සැලකීම නිසා නායකත්වයෙන් ඉවත් කෙරෙන අතර පරාජයට පත් කරන ලදී. සැම්සන්ට රයන් මුණ ගැසෙන අතර ඔවුහු ආරක්ෂිතව නැවත සත්ත්ව උද්‍යානය වෙත පැමිණිමට සමත් වෙති.
TMNT (චිත්‍රපටිය)

TMNT (සමහරක් රටවල Teenage Mutant Ninja Turtles ලෙස දන්නා) යනු Teenage Mutant Ninja Turtles අධිකාරිය මත පදනම් වූ 2007 චිත්‍රපටියකි. එම චිත්‍රපටිය මඟින් ෂ්රෙඩර් ඉදිරියේ ඔවුන්ගේ පරාජයෙන් පසු මෙම සූර වීර ඉබ්බන් වෙන් වෙන්ව ජීවත් වන ආකාරය පෙන්නුම් කරයි. මේ අතරතුර නිව් යෝර්ක් නගරයේ යම් අසාමාන්‍ය දෙයක් සිදු වෙයි. පුරාතන සත්වයින්ගෙන් යුත් හමුදාවක් විසින් ලෝකය අකර්මන්‍ය කිරීමට සැරසෙන අතර එය බේරා ගැනීම සඳහා මෙම සූර වීර ඉබ්බන් නැවත එකතු විය යුතුය.

මෙය පරිගණකය මඟින් නිෂ්පාදනය කරන ලද රූපවලින් යුත් (Imagi සජීවීකරණ ස්ටුඩියෝව මඟින්) ප්‍රථම Teenage Mutant Ninja Turtles චිත්‍රපටිය විය. මීට පෙර චිත්‍රපටි සජීවී ක්රියාදාම්වලින් යුක්ත විය. මෙය මෙම කාණ්ඩයේ 4 වන චිත්‍රපටිය වූ අතර වසර 14 කට පසු ආ පළමුවැන්න විය. මීට පෙර චිත්‍රපටිය නිදහස් වූයේ 1993 දීය. කාලානුක්රමිකව චිත්‍රපටිය ප්රදර්ශනය වූයේ මුල් චිත්‍රපටිවලට පසුවය. මෙම චිත්‍රපටිය 2007 මාර්තු 23 වනදා නැඟෙනහිර යුරෝපානු රටවල් ගණනක හා ආසියානු රටවල්වල, 2007 මාර්තු 23 වනදා එක්සත් ජනපදයේ, කැනඩාවේ හා එක්සත් රාජධානියේ හා 2007 අප්රේල් 5 වනදා ඔස්ට්‍රලියාවේ දී නිකුත් කරන ලද අතර ඉන් පසුව අනෙකුත් රටවල් විශාල ප්රමාණයක ද නිකුත් කිරීම ද සිදු විය. එහි විවෘත කිරීමේ දී සති අන්තයේ දී එය එක්සත් ජනපදයේ #1 චිත්රපටිය විය. එමඟින් ගෙන එන ලද ආදායම ඩොලර් මිලියන 25.45ක් විය.

එම චිත්‍රපටියේ ඉබ්බන් 4 දෙනා (ලියනාඩෝ, ඩොනටෙලෝ, රෆායෙල් හා මයිකල් ඇන්ජෙලෝ මෙන්ම ස්ප්ලිටර්, සැසී ජෝන්ස් හා ඒප්රිල් ඕනීල් පෙනී සිටී) එහි ප්‍රධාන දුෂ්ටයන් වන්නේ මැක්ස් වින්ටර්ස්, කරයි හා ෆුට් ක්ලෑන්ය. මෙහි කටහඬවල් ක්රිස් ඉවාන්ස්, සාරා මිචෙල් ජෙලර්, ෆ්රැට්රික් ස්ටූවර්ට් හා සිං ෂියි විසින් සපයනු ලැබේ. මෙය මාර්කෝ ඉවමට්සුගේ අවසාන චිත්රපටිය ද විය.

ප්‍රවර්ගය:ඉංග්‍රීසි-භාෂා චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට
තුලනාත්මක දේශපාලනය

තුලනාත්මක දේශපාලනය යනු, සංසන්දනාත්මක මත පදනම්ව භෞතිකවාදී ප‍්‍රවේශයක් අනුව හැඩ ගැසුණු, දේශපාලන විද්‍යාවෙහි උප වර්ගීකරණයකි. ඇත්ත වශයෙන්ම, තුලනාත්මක දේශපාලනයට හරයාත්මක ප‍්‍රවේශයකට වඩා කාර්ය පටිපාටික ප‍්‍රවේශයක් පවති. එය ඉලක්ක කර ගන්නේ ”විග‍්‍රහයේ ‘කුමක් ද?’යන්න නොව, ‘කෙසේද’ යන්නයි”. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, තුලනාත්මක දේශපාලනය තම අධ්‍යයනයට බඳුන් වන වස්තුව විසින් නොව, දේශපාලන සංසිද්ධි විග‍්‍රහ කිරීමට යොදා ගන්න ක‍්‍රමවේදය මගින් නිශ්චය කෙරේ. විශේෂිත ක්ෂේත‍්‍රවල භාවිත කිරීමේදී එය වෙනත් වචනවලින් හඳුන්වනු ලැබේ. නිදසුනක් ලෙස තුලනාත්මක ආණ්ඩුව (ආණ්ඩුක‍්‍රම පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනය) හෝ තුලනාත්මක විදේශ ප‍්‍රතිපත්තිය (රාජ්‍යයේ ලක්ෂණ හා එහි විදේශ ප‍්‍රතිපත්තියේ ලක්ෂණ අතර භෞතික සබඳතා ස්ථාපනය කිරීම සඳහා විවිධ රාජ්‍යවල විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති සංසන්දනය කිරීම) හැඳින්විය හැකිය.

සමහර අවස්ථාවලදී, විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජනපදයේ තුලනාත්මක දේශපාලනය යන යෙදුම භාවිත කරන්නේ ‘විදේශික රටවල දේශපාලනය’ හැඳින්වීමේදී ය. එසේ වුවත්, එම යෙදුම වැරදි යෙදුමක් ලෙස සැලකේ.තුලනාත්මකදේශපාලනයේ පියා වන්නේ ග්‍රීක මහා දාර්ශනික ඇරිස්ටෝටල් ය. තුලනාත්මක අධ්‍යයන ප්‍රවේශ ග්‍රීක යුගයේ සිට අද දක්වා අවධි තුනකින් හඳුනා ගත හැකි ය. එනම්;
× සම්භාව්‍ය තුලනාත්මක අධ්‍යයන ප්‍රවේශය.
× විසි වන සියවසේ තුලනාත්මක අධ්‍යයන ප්‍රවේශය.
× සමකාලීන තුලනාත්මක අධ්‍යයන ප්‍රවේශය.
සටහන්

| Comparative politics
|}
විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති

විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය වනාහී, විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති ක‍්‍රියාමාර්ග හා න්‍යායන් පිළිබඳ ක‍්‍රමාන්විත අධ්‍යයනය කිරීමක් හා පර්යේෂණය කිරිමක් වේ. විදේශ ප්‍රතිපත්තිය මගින් රාජ්‍යන් සමඟ මිත්‍ර සබඳතා ගොඩනගන්නේ කෙසේද යන්න තීරණය වේ
විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය

විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය ඇතුළත් වන්නේ රාජ්‍යයන් විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති සකස් කරන්නේ කෙසේද යන්න අධ්‍යයන කිරීමයි. විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය තුළ ජාත්‍යන්තර මෙන්ම අභ්‍යන්තර දේශපාලනය ද ඇතුලත් වන හෙයින්, එහි විෂය ක්ෂේත‍්‍රය තුළ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා ප‍්‍රතිපත්ති සහ මහජන ප‍්‍රතිපත්ති අතර අන්තර් සම්බන්ධය අධ්‍යයනය කෙරේ. එමෙන්ම, විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය තානාපති සම්බන්ධතා, යුද්ධය, අන්තර් ආණ්ඩු සංවිධාන සහ ආර්ථික සම්බන්ධතා යනාදිය ද අධ්‍යයන කරයි. මන්ද, ඒ සියල්ලක්ම රාජ්‍ය තම විදේශ ප‍්‍රතිපත්තිය ක‍්‍රියාත්මක කිරීම කෙරෙහි අදාළ වන හෙයිනි. බුද්ධිමය ක්ෂේත‍්‍රය තුළ, විදේශ ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය බොහෝ විට උගන්වනු ලබන්නේ දේශපාලන විද්‍යාව හෝ දේශපාලන අධ්‍යනයන් හෝ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා යටතේ ය.
දෘෂ්ටිවාදය

(Antoine Destutt de Tracy) විසින්, ‘අදහස් පිළිබඳ විද්‍යාව’ යන්න අර්ථ දැක්වීම සඳහා ය. දෘෂ්ටිවාදයක් යනු දේවල් දෙස බලන අංග සම්පූර්ණ ආකාරයක් ලෙස (Weltanschauung සමග සසදන්න), සාමාන්‍ය දැනීමක් ලෙස ( ‘දෘෂ්ටිවාදය හා එදිනෙදා සමාජය’ බලන්න) සහ විවිධාකාරයේ දැක්මක් ලෙස (දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදය බලන්න) හෝ සමාජයේ සියලූ සාමාඡීකයන් සඳහා අධිපති පංතිය විසින් හඳුන්වා දුන් අදහස් සමූහයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. දෘෂ්ටිවාදය පිටුපස පවත්නා ප‍්‍රධාන අරමුණ වන්නේ, චින්තන ක‍්‍රියාවලියක් හරහා සමාජය වෙනස් කිරීමයි. දෘෂ්ටිවාදයක් වනාහී, පොදු කරුණුවලදී අදාළ වන හරයාත්මක ක‍්‍රමවේදයන් වන අතර, එහෙයින් එය දේශපාලනයේ දී කේන්ද්‍රීය වේ. සෑම දේශපාලන දැක්මක්ම, චින්තන ක‍්‍රියාවලියක් ඔස්සේ බිහි වුවත්, නැතත් දෘෂ්ටිවාදයක් සහිත වේ.

(දෘෂ්ටිවාදය සඳහා මාර්ක්ස්ගේ විග‍්‍රහය සඳහා, ‘සමාජ ප‍්‍රතිනිෂ්පාදනයක් ලෙස දෘෂ්ටිවාදය’ බලන්න)
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:දර්ශනවාදය
අන්තර් ආණ්ඩුවාදය

අන්තර් ආණ්ඩුවාදය - තීරණ ගැනීමේ ක‍්‍රමයක් ලෙස

මෙහි සාමාන්‍යයෙන් ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල තීරණ ගැනීමේ ක‍්‍රමයක් ලෙස ක‍්‍රියාත්මක වේ. එහිදී, බලය සාමාජික රාජ්‍යයන් සතුව පවතින අතර, හැම විටම නොවුණත් තීරණ සියල්ලන්ගේ එකඟත්වය මත ගනු ලබයි. රාජ්‍යන් විසින් පත් කළ ස්වාධීන පුද්ගලයන් හෝ තෝරා ගත් නියෝජිතයන් විසින් එම කාර්යය සිදු කරනු ලැබේ. මෙය වර්තමානයේ බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන විසින් අනුගමනය කරනු ලබන ක‍්‍රමයකි.

ජර්මන් ෆෙඩරල් ක‍්‍රමය තුළ උත්තර මන්ත‍්‍රී මණ්ඩලය වන "Bundesrat of Germany" හි ආසන දරන්නේ ඉඩම් හිමියන් ය. එහෙයින් මෙම ක‍්‍රමය ෆෙඩරල් ක‍්‍රමය හා නොගැටෙන්නකි.

මීට ප‍්‍රතිවිරුද්ධ ක‍්‍රමය වන්නේ ‘උත්තරජාතිකවාදය යි.’
සටහන්
සාමය සහ ගැටුම් අධ්‍යයනය

මෙය සමාජ අර්බුදයන් පිළිබඳ ප‍්‍රචණ්ඩකාරී සහ ප‍්‍රචණ්ඩකාරී නොවන හැසිරීම් විශ්ලේෂණය කරන්නා වූ ද, ඒ පිළිබඳ ව්‍යුහාත්මක යාන්ත‍්‍රණයන් අධ්‍යයනය කරන්නා වූ ද විෂයකි. මෙහිදී වඩාත් පිළිගත හැකි මානවවාදී තත්ත්වයක් සඳහා මෙම ක‍්‍රියාවලීන්ගේ මඟ පෙන්වීම අධ්‍යයනය කරයි.

සාම අධ්‍යයනය යනු යුද අධ්‍යයනය සහ සාපේක්ෂව ගත් කළ, අර්බුද වැළැක්වීම, උත්සන්න වීම අවම කිරීම හා විසඳීම පිළිබඳ බහු විෂයක උත්සාහයකි. යුද අධ්‍යයනයේ අරමුණ වන්නේ ගැටුම්වලින් ජයග‍්‍රහණය කරන ආකාරය සොයා බැලීමයි. සාම අධ්‍යයනය තුළට ඇතුළත් වන විවිධාකාර විෂයන් නම්, දේශපාලන විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා, මනෝ විද්‍යාව, ඉතිහාසය, මානව විද්‍යාව, ආගමික අධ්‍යයනයන් සහ කාන්තාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය වේ.
සටහන්

| Peace and conflict studies
|}
{|
ප‍්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය

මෙය ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය හා වැඩසටහන් තක්සේරු කිරීම යන අංශ දෙකෙහි එකතුවක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙය ”දෙන ලද ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා වන ප‍්‍රතිපත්ති තීරණය කිරීම කෙරෙහි අවධාරණය කරමින් විකල්ප මහජන ප‍්‍රතිපත්තිවල ස්වභාවය සහ හේතු ක‍්‍රමාණුකූලව අධ්‍යයනය කරයි.”

මෙය බොහෝ විට රාජ්‍ය අංශයට අදාළ වන නමුත්, අනෙකුත් ක්ෂේත‍්‍රයන් ඔස්සේ පැමිණෙන විෂයකි. (උදාහරණ : සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, භූගෝලය, නීතිය, දේශපාලන විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, මහජන ප‍්‍රතිපත්ති, ප‍්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය, සමාජ සේවය, පරිසර සැලසුම් හා රාජ්‍ය පරිපාලනය)
ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණ

ප‍්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂණය යනු ප‍්‍රතිපත්ති හා ඉලක්ක අතර සම්බන්ධය ඇසුරින් එසේ දෙන ලද ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වන විකල්ප ප‍්‍රතිපත්තීන් තීරණය කිරීමේ ක‍්‍රියාවලියයි. කෙසේ වුවත්, මෙය ප‍්‍රධාන ක්ෂේත‍්‍ර 2කට බෙදිය හැකිය.
පළමුවැන්න, ප‍්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විශ්ලේෂණ යයි. මෙය ප‍්‍රතිපත්ති සහ එහි වර්ධනය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
දෙවැන්න, ප‍්‍රතිපත්ති නිර්දේශය සඳහා කරනු ලබන විශ්ලේෂණයයි. මෙහිදී ප‍්‍රතිපත්ති හා යෝජනා නිර්මාණය කරනු ලැබේ. (උදාහරණ : සමාජ සුබ සාධනය ඉහළ නැංවීම සඳහා) කුමන ආකාරයක විශ්ලේෂණයක් සිදු කළ යුතුද යන්න තීරණය කරන්නේ විශ්ලේෂණයෙහි අරමුණු මත පදනම් වෙමිනි.

මෙය බොහෝ විට රාජ්‍ය ක්ෂේත‍්‍රයෙහි ක‍්‍රියාත්මක වන නමුත්, අනෙකුත් සංවිධානවලට ද එලෙසම අදාළය. බොහෝ විශ්ලේෂකයින් මහජන ප‍්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය ආයතන තුළ ඒ පිළිබඳ උපාධි ලැබුවෝ වෙති. මෙහි මූලාරම්භය වියට්නාම් යුද සමයේ, එක්සත් ජනපද ආරක්ෂක ලේකම් රොබර්ට් මැක්නමාරා විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ ‘පද්ධති විශ්ලේෂණය’ දක්වා දිවේ.

මෙය විවිධ ක්ෂේත‍්‍රයන් ඔස්සේ පැමිණෙන විෂයකි. (උදාහරණ : සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, භූගෝලය, නීතිය, දේශපාලන විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, මහජන ප‍්‍රතිපත්ති, ප‍්‍රතිපත්ති අධ්‍යයනය, සමාජ සේවය, පරිසර සැලසුම් හා රාජ්‍ය පරිපාලනය)
{|