JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Frankfurt (Oder)

Frankfurt (Oder) is 'n stad in die deelstaat Brandenburg (Duitsland) met 'n bevolking van meer as 58 000. Die stad lê teen die westelike oewer van die Oderrivier, teenoor die Poolse stad Slubice. Frankfurt (Oder) is die geboortestad van die Duitse digter Heinrich von Kleist (1777-1811) en staan vandag ook bekend vir sy Duits-Poolse universiteit Viadrina.
Geskiedenis

Die stad by die kruispunt van belangrike handelsroetes tussen Brandenburg en Pole is in die 13de eeu deur Frankiese nedersetters gestig. In 1253 is aan Frankfurt (Oder) stadstatus en selfregering verleen. Vanaf 1368 was Frankfurt ook 'n lid van die Hanse-bond van Duitse stede (tot 1525). In die 15de eeu het die stad onder die heerskappy van die Keurvorste van Brandenburg gekom. Tydens die Dertigjarige Oorlog van 1618 tot 1648 is Frankfurt twaalf keer geplunder en neergebrand. Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die stad tot vesting verklaar en nog 'n keer verwoes.

Tussen 27 Julie 1946 en 3 Mei 1950 was Frankfurt weens sy ligging langs die hoofspoorroete tussen Berlyn en Moskou die aankomspunt vir altesaam 1,2 miljoen Duitse oorlogsgevangenes wat uit die Sowjetunie in 'n verwoeste land teruggekeer het. Ontberings en siektes het hul tol geëis, en een uit nege vrygelatenes het op pad huis toe of in noodhospitale onder die ontberings beswyk.

In die tyd van die Duitse Demokratiese Republiek word Frankfurt in 1952 die hoofstad van die gelyknamige Bezirk en vanaf 1958 die sentrum van die Oos-Duitse halfgeleierbedryf. Tot in die vroeë 1990's was 'n Russiese garnisoen van sowat 25 000 soldate hier gestasioneer. Op 1 November 1989 het sowat 35 000 burgers aan 'n betoging teen die Oos-Duitse regering deelgeneem.
Die Europa-Universität Viadrina

duimnael|links|Uitsig oor die hoofgebou van die Europa-universiteit Viadrina
Die "Viadrina"-Universiteit van Frankfurt (Oder) is in 1506 gestig. Die naam is 'n kunswoord wat van die Latynse via (weg, pad) en Drina (Oder) afgelei is. Die instelling het bekendheid verwerf deur humanistiese denkers soos Michael Praetorius en Ulrich von Hutten. In 1811 is die besluit geneem om die universiteit na Breslau te verskuif. Ná die Duitse hereniging is die universiteit in 1991 as die Duits-Poolse universiteit Viadrina herstig. Die internasionaliteit van die instelling word deur sy statuut vasgeskryf - 40 persent van sy sowat 4 600 studente moet buitelanders wees, en van hierdie 40 persent moet twee derdes Pole wees.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Nedersettings in Brandenburg
Jean-Claude Juncker

Jean-Claude Juncker (gebore op 9 Desember 1954 in Rédange-sur-Attert) is 'n Luxemburgse politikus en lid van die Chrëstlich-Sozial Vollekspartei (Christelik-Sosiale Volksparty, CSV). Hy was vanaf 1995 tot 2013 die Eerste Minister van die Groothertogdom Luxemburg en daarna die leier van die opposisie. Op 15 Julie 2014 was hy tot president van die Europese Kommissie gekies en was dié amp op 1 November 2014 aangetree.
Lewe

In 1974 slaag Jean-Claude Juncker die Diplome de fin d´études secondaires (Luxemburgse matriek) by die Lycée (Hoërskool) Michel Rodange in Luxemburg. Hy word gelyktydig 'n lid van die Chrëstlich-Sozial Vollekspartei. Hy skryf in 1975 by die Universiteit van Straatsburg (Frankryk) in en behaal in 1979 'n graad in die regswetenskappe. Na sy studie werk hy as 'n advokaat.

In 1982 word hy as Staatssekretaris in die Departement van Arbeid en Sosiale Sekerheid benoem. Twee jaar later wen hy 'n setel in die Luxemburgse Chambre des Deputés. In 1989 word hy as Minister van Finansies en Arbeid en as Goewerneur van die Wêreldbank benoem. Hy speel 'n leidende rol by die onderhandelings oor die Verdrag van die Europese Unie (Maastrichtse Ooreenkomste). In 1995 word hy die Eerste Minister van Luxemburg en Goewerneur van die Internasionale Monetêre Fonds (IMF). In die tweede halfjaar van 1997 en nog eens in die eerste halfjaar van 2005 is hy die President van die Raad van die Europese Unie.


|-


|-


|-


|-


|-


|-


|-


|-


Kategorie:Eerste Ministers van Luxemburg
Kategorie:Ministers van Arbeid
Kategorie:Ministers van Finansies
Kategorie:Opposisieleiers
Kategorie:Europese Kommissarisse van Luxemburg
Kategorie:Presidente van die Europese Kommissie
Kategorie:Presidente van die Europese Raad
Kategorie:Advokate
Kategorie:Geboortes in 1954
Kategorie:Lewende mense
Quartier Latin

: Hierdie artikel gaan oor die Quartier Latin van Parys. Vir die Quartier Latin van die Kanadese stad Montreal, sien Quartier latin de Montréal.

duimnael|Université de la Sorbonne, Parys, Quartier Latin
Die bekende historiese buurt Quartier Latin lê in die Vyfde en Sesde Arrondissement van Parys. Dit strek van die stadswyk Saint-Germain-des-Près tot by die Jardin du Luxembourg. Die buurt kry sy naam vanweë die feit dat die Middeleeuse skole en universiteite se enigste voertaal Latyn is.

Die Quartier Latin lê op 'n terrein wat in die Romeinse tydperk die forum of stadsentrum van die antieke Lutetia is; in 1869 word tydens bouwerk in die rue Monge oorblyfsels van die Romeinse amfiteater uit die eerste eeu n.C. opgegrawe.

Die Quartier Latin is nie werklik 'n stadswyk (Frans: quartier) van die Franse hoofstad nie, maar 'n historiese buurt met die Quartier de la Sorbonne in die Vyfde Arrondissement as sy sentrum.


Kategorie:Parys
Quartier Latin de Montréal

duimnael|regs|250px|Die ingangsportaal van die Grande Bibliothèque du Québec Die Quartier Latin de Montréal, 'n stadswyk van die Kanadese stad Montreal, verkry sy naam, soos sy Paryse eweknie Quartier Latin, vanweë die nabyheid van die universiteit (die Université du Québec à Montréal).

Die Quartier dien as 'n sentrum vir die kulturele lewe, en onder andere vind die bekende fees Juste pour rire ook hier plaas. Behalwe vir die talle kroeë en koffiekroeë staan die buurt ook bekend vir 'n aantal belangrike instellings, soos die Théâtre St-Denis, die Grande Bibliothèque du Québec, die Cinémathèque, die Office National du Film du Canada en die Collège d'enseignement général et professionnel (CÉGEP).

Kategorie:Montreal
Kilometer

duimnael|Een kilometer was bedoel om gelyk aan 1/10 000ste van die afstand van die Noordpool tot by die [[ewenaar te wees]]

'n Kilometer (simbool: km) is 'n metrieke eenheid van lengte gelyk aan 1000 meter, en is afkomstig van die Griekse woorde khilia, wat duisend beteken, en metro, wat telling of mate beteken. Dit is ongeveer gelyk aan 0,621 myl, 1094 jaart of 3281 voet. 'n Kilometer is ook die lengte wat lig reis in 1⁄299,792,458 van een sekonde (Ligsnelheid).

Unicode het simbole vir "km" (㎞), vierkante kilometer (㎢) en kubieke kilometer (㎦); hulle is net nuttig in CJK tekste waar hulle gelyk in grootte is aan een Chinese karakter.

hektometer << kilometer << megameter
Sien ook

* SI-stelsel
* ligjaar
* parsek
Eksterne skakels

*


Kategorie:Lengtemate
Kategorie:Meeteenhede
Parys, Vrystaat

Parys is 'n dorp aan die oewer van die Vaalrivier, in die Vrystaat-provinsie van die Republiek van Suid-Afrika, sowat 120 kilometer suid van Johannesburg, met sowat 44 000 inwoners (indien die townships bygereken word). Die meerderheid van die bevolking is Sothosprekend, en 'n minderheid, hoofsaaklik in die dorpsentrum, praat Afrikaans.
Geskiedenis

duimnael|links|Parys se NG gemeente Parys|NG moederkerk is in 1899 opgerig na die plan van Burnet Adams en ene Twiddy.
duimnael|links|Die Gereformeerde kerk Parys (1955) is een van die argitek [[Johan de Ridder se bekendste kerkontwerpe en het baie aandag in die media geniet.]]
duimnael|links|Die West Endvoorstad van Parys op die suidoewer van die Vaalrivier
In 1873 het die NG gemeente Kroonstad besluit om 'n nuwe gemeente noord van die Renosterrivier te stig. Daar is op die plaas Klipspruit besluit, wat 'n baie mooi uitsig oor die Vaalrivier gehad het. In 1880 is die inwoners se eerste petisie dat Parys 'n dorp moet word, van die hand gewys. Proklamasie het wel in 1882 gevolg. Munisipale status is in 1887 verwerf.

Die naam is 'n Afrikaanse vertaling van die Franse hoofstad Paris. Die naam is deur 'n Duitse opmeter gekies, wat tydens die Frans-Pruisiese Oorlog aan die beleg van Parys deelgeneem het. Blykbaar het die plek se ligging aan die oewer van die Vaalrivier hom herinner aan Parys en die Seine.

Parys is 'n gewilde bestemming vir binnelandse toerisme, en veral mense uit Gauteng doen naweke daar aan. Die dorp het uitstekende watersportgeriewe en 'n buitengewone geografiese ligging in die episentrum van die wêreld se grootste meteorietkrater, die Vredefortkoepel, wat sowat 2 miljard jaar gelede ontstaan het.

Vandag is Parys 'n deel van die Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit met sowat 120 000 inwoners (2001).
Crater Cruise Bergfietswedren

Die Crater Cruise is 'n jaarlikse bergfietswedren wat in Parys begin en eindig. Gewoonlik reël die gemeenskap ander sportbyeenkomste saam met die byeenkoms bv. 21 km hardloopwedren.
Distrik

Die distrik is 929 km² groot. Terwyl tabak en mielies van die belangrikste bedrywighede in die distrik is, is gewasse soos sonneblomsaad, sorghum, grondbone en sagtevrugte ook belangrik. Daar is ook verskeie vervaardigingsbedrywighede op Parys.
Sien ook

* Gereformeerde kerk Parys
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings
Bronne

*
*
Eksterne skakels

* Ngwathe
* Parys op die Vaal


Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
High-Definition Multimedia Interface

duimnael|regs|Die amptelike HDMI-kenteken
duimnael|regs|'n HDMI-kabel

High-Definition Multimedia Interface (HDMI) is 'n koppelvlak wat sedert 2003 vir moderne, digitale multimedia-toepassings ontwikkel is en wat baie hoë oordragsnelhede kan hanteer, soos digitale televisie, HDTV, Blu-ray, HD-DVD en omringklankformate met hoë resolusie.

Ná die implementering van 'n kopieerbeskerming (High-bandwidth Digital Content Protection, HDCP) is die HDMI-aansluiting as die nuwe standaard vir elektroniese oudio- en video-verbruikersware ingevoer. Dit kan beeld en oudio gelyktydig verwerk en sal mettertyd ouer standaarde soos die SCART-, RCA-Cinch- en YUV-koppelvlakke vervang. Die huidige HDMI-weergawe is 2.0a.
Aanpasbaarheid

Danksy die hoë bandwydte kan die HDMI-koppelvlak alle huidige digitale formate verwerk. Oudio-frekwensies van 192 kHz en 24 bis woordlengte, soos dié van DVD-Oudio, Blu-ray en HD-DVD, kan met HDMI op maksimaal 8 of 32 kanale digitaal verwerk word, net soos hoëresolusie-video-gegewens van Blu-ray, HD-DVD en HDTV. HDMI handhaaf 'n video-bandwydte van maksimaal 600 MHz en is ook geskik vir die hoogste resolusies van 1080, 1440 en 2160 beeldlyne met progressiewe verwerking.
HDMI-standaarde
Verwysings

Kategorie:Televisie
Alfred Baphethuxolo Nzo

Alfred Baphethuxolo Nzo (19 Junie 1925, Benoni - 13 Januarie 2000, Johannesburg) was 'n Suid-Afrikaanse politikus. Hy was die langsdienende sekretaris-generaal van die ANC, 'n pos wat hy vanaf 1969 tot 1991 beklee het. Hy was die Suid-Afrikaanse Minister van Buitelandse Sake vanaf 1994 tot sy aftrede in 1999. Hy was ook die eerste swart gesondheidsinspekteur in die land gewees. Die Alfred Nzo-toekenning word tans toegeken aan verdienstelike gesondheidspraktisyns in Suid-Afrika.


Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake
Kategorie:Geboortes in 1925
Kategorie:Sterftes in 2000
Kategorie:Politici van die African National Congress
Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika
Afrikanerbees

Die Afrikanerbees (kortweg na verwys as Afrikaner) (Bos indicus) is 'n inheemse slagbeesras en die talrykste beesras in Suid-Afrika. Waarskynlik het die ras ontwikkel uit die vlakhoring-seboe wat langs die weskus van Afrika saam met Khoikhoistamme suidwaarts getrek het. In sy oorsprong is die Afrikaner suiwer Bos indicus. Die Europese bees, Bos taurus, het dus geen invloed op die ontwikkeling van die ras gehad nie. Met die landing van Jan van Riebeeck aan die Kaap in 1652, het die Afrikaner reeds as 'n stabiele spesie bestaan, terwyl die eerste Europese bees, Bos taurus, eers in 1706 ingevoer is.

Die ras het tydens die langsame verskuiwing deur woestynagtige, en min of meer tropiese en sub-tropiese westelike gebiede van Afrika in 'n bepaalde aanpasbare tipe ontwikkel. Die eerste Afrikanerbeeste is deur die koloniste van die Khoikhoi verkry en die ras is suiwer gehou deur boere van binnelandse distrikte soos Graaff-Reinet, Cradock en Tarkastad.

Die beesras is verfyn deur Joseph du Plessis.
Verwysings
Bronnelys

* Bonsma, Jan C. en Danie M. Joubert: Die Afrikanerbees. Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 3, no. 1, Junie - Augustus 1953.
Eksterne skakels

* afrikanerbees.com


Kategorie:Beeste
Holland

duimnael|200px|Die graafskap Holland ~1350
duimnael|links|140px|Wapenskild van Holland

Holland was oorspronklik 'n graafskap van die Heilige Romeinse Ryk wat uiteindelik een van die sewe Nederlande van die Republiek geword het. Holland was die belangrikste en rykste van die sewe en die tuiste van die VOC (saam met Zeeland). Deur sy rykdom het die provinsie die republiek polities gedomineer. Ná die tyd van Napoleon is Holland verdeel in die twee huidige Nederlandse provinsies: Noord-Holland en Zuid-Holland.
Eksterne skakels

*


Kategorie:Heilige Romeinse Ryk
DVD-speler

duimnael|regs|250px|Die binneste van 'n DVD-speler
duimnael|regs|'n Draagbare DVD-speler
DVD-spelers is ontwikkel om rolprente, wat op DVD-video's gestoor is, te speel. DVD-spelers is steeds versoenbaar met CD-spelers en is dus ook geskik om oudio-CD's te speel. Huidige spelers kan ook 'n aantal spesiale formate soos Video-CD en Super-Video-CD lees, wat op die CD-kompakskyf baseer en as alternatiewe stoormedia vir foto's en gekomprimeerde rolprente dien.

Aangesien verbruikers die voorkeur gee aan universele spelers, groei die aantal formate wat op 'n moderne DVD-speler gelees kan word en sluit nou gewilde kodeks soos MP3 en Windows Media Audio (WMA) vir musiek en DivX, XviD, MPEG-4 en Windows Media Video vir video-toepassings in.

Meer gesofistikeerde spelers kan danksy die laaste generasie van analoog-na-syfer-omsetters vir oudio- en videogegewens 'n baie realistiese kwaliteit van beeld en klank bemeester. In 2005 is DVD-Oudio, Super Audio CD en die hoë-resolusie-herberekening van gewone DVD-videogegewens standaard by die uitstalklas van DVD-spelers. Die Kanadese vervaardiger Classé Audio bied in Junie 2005 die eerste DVD-Video/DVD-Oudio/CD-speler aan wat alle HDTV-resolusies kan weergee.

DVD-spelers is tans beskikbaar as

* standaardspeler,
* draagbare speler met of sonder LCD-vertooneenheid,
* ingeboude speler vir motor of koelkas.

Kategorie:DVD
Kategorie:Elektroniese verbruikersware

pl:DVD#Odtwarzacz DVD
Oesbekistan

Oesbekistan of Oezbekistan, amptelik die Republiek van Oesbekistan (Oesbekies: Oʻzbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси), is 'n landingeslote land in Sentraal-Asië, wat van 1924 tot 1991 by die armste republieke van die Sowjetunie gereken is. Sy hoofstad en grootste stad is Tasjkent (Oesbekies: Tosjkent) met 'n bevolking van 2 229 400 in 2005. Danksy 'n uitgestrekte besproeiingsstelsel waas die republiek die Sowjetunie se vernaamste verskaffer van katoen.

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van Oesbekistan
In 1991 is die bevolking teensinnig om die onafhanklikheid van Rusland te aanvaar; lidmaatskap in 'n statebond met Rusland word veral om ekonomiese redes as voordelig beskou. Die ekonomiese agteruitgang skep 'n groot probleem vir die regering; tydens die Sowjetse heerskappy vind nog 'n grootskaalse industrialisering nog 'n russifisering plaas. Die regering tree gereeld met geweld teen die opposisie en Islamitiese fundamentaliste op. In Mei 2005 sterf meer as 1 000 betogers en soldate, nadat onluste in die stad Andisjan uitbreek.
Demografie

duimnael|links|Kaart van Oesbekistan
Sowat 75 persent van die bevolking is Oesbeke, ses persent is Russe, vyf persent Tadjiks en vier persent Kasakke. 74,3 persent van die bevolking praat Oesbekies ('n Turkse taal) en 14 persent Russies. 88 persent van die Oesbeke is aanhangers van die Islam, nege persent is Ortodokse Christene.
Protestantisme

Protestante maak minder as 1% van die bevolking van Oesbekistan uit. Die Evangelies-Lutherse Kerk in Oesbekistan is 'n kerk met sewe gemeentes. Die biskop se setel is in Tasjkent en die sinode se voorsitter is Gilda Raspopowa. Nuwe gemeentes mag nie gestig word nie, maar daar bestaan wel huiskerke van Oesbeke. Duisende Oesbeke het na 1991 die Christengeloof aangeneem. Christene word egter baie negatief voorgestel en word beskou as lede van 'n ekstreme kultus. In 2006 is 'n wet gepromulgeer wat 3 jaar gevangenestraf voorskryf vir die druk van godsdienstige boeke. Die regering vervolg Christene ekstensief, en in afgeleë streke word ook sterk druk op Christene geplaas uit Islamitiese oorde.
Verwysings
Bronnelys

; Protestantisme
* http://www.opendoorsuk.org.uk/news/news_archives/001239.php
* http://www.opendoors-de.org/index.php?supp_page=uz&supp_lang=de
* http://sb.od.org/index.php?supp_page=wwl_deteriorated&supp_lang=en
* Bron van die lys: World Christian Encyclopedia, Tweede uitgawe, Volume 1, bladsy 795.
Eksterne skakels

*
Oosseevloot

Die Oosseevloot of Baltiese Vloot (Russies: Балтийский флот, Baltijiski flot) van Rusland se hoofkwartier is in Kaliningrad. Die vloot het ’n lang geskiedenis as deel van die Sowjetvloot en is nou deel van die Russiese Vloot.

Die ondergang van die Sowjetunie het die Oosseevloot van sleutelbasisse in Letland, Litaue en Estland ontneem en Kaliningrad-oblast is nou die vloot se enigste ysvrye basis in die Oossee. Verder word Kaliningrad deur Pole en Litaue van die res van Rusland afgesny.

Toe Rusland daarop aandring om Kaliningrad as ’n swaar gewapende garnisoen te behou, het dit aansienlike internasionale kritiek ontlok, veral van Pole. Königsberg is in 1945 as deel van die Potsdam-ooreenkoms aan die Sowjetunie toegeken, maar die Russiese Federasie het geen wettige titelregte tot die enklawe nie.

Gewapende magte wat net so groot is soos die hele Poolse Weermag is in die Kaliningrad-oblast gestasioneer.

Toe Rusland tussen 1992 en 1994 al sy voormalige Warskouverdrag-magte uit Pole en die Baltiese lande onttrek het, is sommige lug-, vloot- en landmagte na Kaliningrad verskuif, oënskynlik omdat daar behuisingstekorte elders in Rusland was.

duimnael|links|Toerusting van ’n ou dieselelektriese Sowjet-duikboot B-413 (Б-413), wat in 1969 gebou is, in die Museum van die Wêreldoseaan in Kaliningrad.
Ontwikkelings in Rusland se federale regeringstelsel het in die afgelope paar jaar daartoe gelei dat sommige gebiede in Rusland aansienlike outonomiteit verkry het, veral Kaliningrad, waar die vrye ekonomiese gebied Jantar opgerig is.

Die ander groot basis van die Oosseevloot is by Kronstadt, ’n satellietdorp van Sint Petersburg. Dit is geleë op die Kotlin-eiland in die Golf van Finland, sowat 29 km noordwes van Sint Petersburg.

In 1996 het die vloot 9 duikbote, 23 oppervlak-vegskepe, 3 kruisers, 2 torpedojaers, 18 fregatte en ongeveer 65 kleiner vaartuie gehad. In die middel van 2000 was daar sowat 100 verskillende tipes gevegskepe, terwyl sy maritieme lugvaartgroepeenhede toegerus was met 112 vliegtuie.

In 1904 is die vloot na die Stille Oseaan gestuur om in die Russies-Japannese Oorlog van 1904–1905 te veg en in 1905 is dit tydens die Slag van Tsushima vernietig. Die geskiedkundige slag het die Russiese mag in Oos-Asië ’n ernstige knou toegedien.

In 1936 het ’n deel van die Oosseevloot die Noordelike Seeroete na die Stille Oseaan onderneem waar ’n gewapende konflik met Japan gedreig het.

Admiraals van die Vloot:
* Zinowi Petrowitsj Rozjdestwenski

Skepe en duikbote benoem tot die vloot:
* Sowjetduikboot M-256, ’n Projek 615-kortafstand-aanvalsduikboot (diesel) van die Sowjetvloot.
Eksterne skakels

* http://www.fas.org/nuke/guide/russia/agency/mf-baltic.htm
* http://www.gwpda.org/naval/ruflt17.htm
* http://www.aeronautics.ru/table21.htm

Kategorie:Rusland
Kategorie:Vlote
Plantaardige olie

duimnael|regs|200px|Plantaardige olie
duimnael|regs|200px|'n Bottel olyfolie

Plantaardige olie word verkry uit sade of ander plantaardige bronne, wat gepers word, en bestaan grotendeels uit esters van gliserien en vetsure. Ter onderskeiding van die eteriese olie word dit ook vette olie genoem. Sommige soorte soos olyfolie is onmiddellik geskik om as voedsel vir menslike gebruik te dien, terwyl ander soos raapolie eers bewerk moet word.

Aangesien plantaardige olie meer onversadigde vetgroepe bevat as vet van dierlike oorsprong, word dit algemeen as waardevol beskou en speel 'n groot rol by cholesterolverlagende eetplanne.
Gebruik

Daar is verskillende gebiede waar plantaardige olie 'n belangrike rol speel:
* As voedsel is dit 'n vername bestanddeel van die Mediterreense kookkuns en word ook algemeen by die bereiding van slaai gebruik.
* As geharde vet is dit 'n grondstof by die vervaardiging van margarien.
* Dit dien as grondstof vir kosmetiese middels en die chemiese nywerheid.
* As brandstof word dit in olielampe en enjins gebruik (plantaardige olie, wat met metanol verester word, dien as biodiesel), soms ook vir verwarmingsdoeleindes.
Plantaardige olie in die kookkuns

In die kookkuns verfyn 'n bietjie olie nie net die kos nie, dit versterk ook die geur en smaak. Anders dan dierlike vet bevorder olie die gesondheid, aangesien dit sekere vitamiene en poli-onversadigde vette bevat.

Veral raapolie het 'n baie hoë inhoud van onversadigde vette, die vitamines A, E en K, asook antioksidatiewe bestanddele. Dit pas by enige soort kos.

Pekanneutolie kom uit die Mississippistroomgebied in die VSA en is besonder geskik vir die plaaslike kookkuns, dit wil sê enige soort rysgereg, wat saam met mielie bedien word.

Soet geregte kan met arganolie verfyn word. Die arganboom (Argania spinosa) gedy in Noord-Afrika, veral in Marokko, waar dit by ontbyt bedien word. Stukkies brood word in die olie geweek en met heuning bestryk.

Olyfolie raak al hoe meer gewild in die Westerse kookkuns; die kosbaarste olie van die wilde olyfboom Acebuche is egter ongelukkig nouliks beskikbaar. Die boom gedy veral in die provinsie Cádiz in die suide van Spanje, waar die klein olyfvruggies tussen November en laat Februarie met die hand geoes en volgens 'n tradisionele metode gepers word.
Meestal is dit kleinboere wat die olie vir hul persoonlike gebruik vervaardig, en slegs baie klein hoeveelhede is op die Europese mark beskikbaar.
Bronnelys

* Valérie Lhomme / Sophie Brissaud: Histoires d'Huile. Solar 2003. ISBN 2263-03451-X


Kategorie:Kosbestanddele
Hoofstad

duimnael|'n Uitsig oor Pretoria, [[Suid-Afrika se uitvoerende hoofstad]]
duimnael|Bloemfontein, geregtelike hoofstad van Suid-Afrika
duimnael|Kaapstad is Suid-Afrika se wetgewende hoofstad


'n Hoofstad is 'n belangrike stad in 'n gebied (soos 'n land of 'n provinsie) wat sentraal staan in 'n sekere sin (gewoonlik 'n politieke sin). Die hoofstad van 'n land verwys gewoonlik na die setel van die regering van die land.

Daar kan ook verwys word na 'n stad as die ekonomiese of kulturele hoofstad van 'n gebied. Dit kan daarop dui dat die stad die meeste ekonomiese of kulturele aktiwiteit beleef of as sodanige middelpunt gesien word deur meeste mense.

In party gevalle het lande meer as een hoofstad, of die setel is in 'n ander stad as die hoofstad:
* In Suid-Afrika is Pretoria die uitvoerende hoofstad met die regeringskantore by die Uniegebou. Kaapstad is die wetgewende hoofstad met die parlement van Suid-Afrika wat daar vergader en Bloemfontein is die geregtelike hoofstad met die Appèlhof van Suid-Afrika.
* Yamoussoukro is in 1983 as die hoofstad van die Ivoorkus verkies, maar baie van die staatskantore en ambassades is steeds in Abidjan.
* Sucre is steeds die grondwetlike hoofstad van Bolivië, maar meeste van die nasionale regering het reeds verhuis na La Paz.
* Amsterdam, die hoofstad van Nederland, is nie die setel van die regering nie. Dié is in Den Haag.
Terminologie

Die term "hoofstad" is afgelei van die Latynse caput (genitief capitis), wat "kop" beteken.
Lande met meer as een hoofstad

Lande wat tans meer as een hoofstad het

duimnael|400px|Lande waar die hoofstad nie die grootste stad is nie
duimnael|400px|


duimnael|400px|
Lande wat in die verlede verskeie hoofstede gehad het
Sien ook

* Lys van hoofstede
Verwysings
Eksterne skakels