JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ගණිතමය ඔප්පු කිරීම්

ගණිතයේ දී ඔප්පු කිරීම මගින් අදහස් වන්නේ යම් ගණිතමය ප්‍රකාශනයක් ආදර්ශනය කිරීම තුළින් එය ගණිත පසුබිමේ ඇති යම් යම් තත්වයනට අනුකූලව සත්‍ය වන බව පෙන්වීමයි. එහිදී ඔප්පු කිරීම යනු අනුභවික නොවන තාර්කික කටයුත්තකි. ඔප්පු කිරීමකදී එම ගණිතමය ප්‍රකාශනය එය ආදර්ශනය කරන සෑම විටම එක අවස්ථාවක නොඇර එය සත්‍ය විය යුතුය. ඔප්පු නොවන ප්‍රශ්තුතයක් (proposition) සැම විටම ඌනණයක් (conjecture) ලෙස හැඳින්වේ.

ඔප්පු කිරීමට තාර්කික බව ඇතුළත් වුවද එයට උභයාර්ථය ගෙන දීමට සැමවිටම ස්වාභාවික භාෂාව (natural language) මිශ්‍ර වීමක් ද වේ. ගණිතයේ ලියවී ඇති ඔප්පු කිරීම් වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සාමාන්‍ය තර්ක ශාත්‍රිය ඔප්පු කිරීම් වේ. ඇත්ත වශයෙන්ම විධිමත් ඔප්පු කිරීම් සාධනය කිරීමේ සිද්ධාන්තවලට අයත් වේ. විධිමත් ඔප්පු කිරීම් හා සාමාන්‍ය ඔප්පු කිරීම් අතර පවතින වෙනස තුලින් නූතන හා පැරණි ගණිතයේ ගණිතමය ව්‍යවහාරයන්, ගණිතයේ අර්ධ අනුභූතිවාදය (quasi-empiricism) හා ජන ගණිතයයැයි කියාගන්නා අංශ පිළිබද පර්යේෂණ වර්ධනය වී ඇත. ගණිතමය දර්ශනය සත්‍යය වී ඇත්තේ භාෂාවේ හා ඔප්පු කළ තර්කයන්වල කොටසක් වශයෙනි. එසේම ගණිතයද භාෂාවක් වේ.

සාමාන්‍යයෙන් අවධානය නොලැබෙන කරුණක් නම්, ඔප්පු කිරීමේදී ලැබෙන පිළිතුර සිද්ධාන්තයන්ට අනුකූලව සත්‍ය විය යුතුවේ. තවද අවසාන පේලියේ දී සම්පුර්ණයෙන්ම සරල වූ පිළිතුරක් තිබිය යුතුවේ. තවද ප්‍රකාශනයේ මුල සිට ඔප්පු කිරීමෙන් පසුව තව තවත් ප්‍රකාශන ඔප්පු කිරීමට එම ඔප්පු කල සිද්ධාන්තය යොදා ගත හැක. ඔප්පු කිරීම තැනින් තැනට පනිමින් සිද්ධාන්ත යොදමින් (stepping stone) ඔප්පු කර නම් එය උප සාධ්‍ය (lemma) ගණය‍ට වැටේ. ප්‍රත්‍යක්ෂයන් ඔප්පු කිරීමට අවශ්‍ය නොවන නැතිනම් අනවශ්‍ය ප්‍රකාශයන් වන අතර එය ගණිතයේදී ඉතා ප්‍රාථමික දර්ශනයක් වේ. වර්තමානයේ වඩාත්ම අවධානය ඇත්තේ ව්‍යවහාරයේ යෙ‍දෙන ගණිතය (practice) පිළිබඳවයි.

ප්‍රවර්ගය:සාධනය
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
වර්ක් ස්ටේෂන් (Work station)

thumb|සන් SPARC ස්ටේෂන් 1+, 25MHz RISC සැකසුම 1990 මුල් භාගයේදී

යුනික්ස් වර්ක් ස්ටේෂන් RISC වර්ක් ස්ටේෂන් හෝ ඉංජිනේරුමය වර්ක් ස්ටේෂන් වැනි වර්ක් එකක් යනු තාක්ෂනික හා විද්‍යාත්මක යෙදුම් සදහා නිර්මාණය කරන ලද උසස් ගණයේ පරිගණකයකි. මුලික ලෙසට වර්ක් ස්ටේෂන් තනා ඇත්තේ එක් වරකට තනි පුද්ගලයෙකුගේ භාවිතයට පමණක් වුවත් එය බහුලව පෙදෙසි ජාලයකට (LAN) සම්බන්ධ කර ඇති අතර එහි බහු පරිශීලක මෙහෙයුම් පද්ධති ධාවනය වේ.

ඓතිහාසිකව, විශේෂයෙන් චිත්‍රක හා CPU ජවය, මතක ධාරිතාව හා බහුකාර්ය හැකියාව සලකා බලන කල වර්ක් ස්ටේෂන් එකක් සාමාන්‍ය පරිගණකයකට වඩා වැඩි කාර්යය ඵලයක් ලබාදෙයි.

බොහෝ විට වර්ක් සටේෂන් විශේෂතාව 3D යාන්ත්‍රික සැලසුම් පරිගණකමය සරල ගණිතය වැනි ඉංජිනේරුමය අනුකරණ ප්‍රතිඵල, සජීවන හා අනුරු විදැහුම් කිරීම හා ගණිතමය වගු වැනි සංකිර්ණ දත්ත ප්‍රදර්ශණයට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෙදවේ. අවම ලෙස මෙය අධි විභේදන තිරයකින් යතුරු හුවමාරුවකින් හා මුසියකින් යුක්තය. නමුත් තිර කිහිපයක් සදහා සහය දෙන අතර බොහෝ විට ඇති වේගවත්ම අණු සකසු භාවිතා කරයි. සැලසුම් කිරීමට හා උසස් දෘෂ්‍ය කටයුතු සදහා චිත්‍ර ටැබ්ලට් හෝ ස්ලේස් බෝල් වැනි විශේෂිත ආදාන දෘඩාංග භාවිතා කරයි. වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණක වෙළද පොළේ සාකච්ඡා හැකියාව වැනි උසස් උපාංග හා සහයෝගි මෙවලම් සැපයිමේ මූලික කොටස වී ඇත.

සාමාන්‍යයෙන් පරිගණක වල කාර්යය සාධන ප්‍රවණතා වලට අනුව වර්තමාන පුද්ගලික පරිගණකයක් පරම්පරා එකකට හෝ දෙකකට කලින් තිබු ඉහළම තත්වයේ වර්ක් ස්ටේෂන් එකකටත් වඩා බලවත්ය. මුලින් ඉහළ ගණයේ පද්ධති අවශ්‍ය සංකිර්ණ ක්‍රියාවලි බොහෝමයක් අද සාමාන්‍ය භාවිත PC මගින් ඉටුකර ගත හැකි නිසා වර්ක් ස්ටේෂන් වෙළද පොළ වර්තමානයේදී බෙහෙවින් විශේෂීකරණයට භාජනය වී ඇත. කෙසේ වුවත් වර්ක් ස්ටේෂන් නිර්මාණය කර ඇත්තේ සැලකිය යුතු පරිගණක ජවයක් අවශ්‍ය වන අවස්ථා වලටය. එනම් සාම්ප්‍රදායික පරිගණක ඉක්මණින් ප්‍රතිචාර නොදක්වන තත්ත්වයට පැමිණේන නමුත් මේවා දිගටම භාවිතයට ගත හැකිව පවතින අවස්ථාය. වර්ක් ස්ටේෂන් හා PC අතර තාක්ෂණය සමාන වී ඇති නමුත් තවමත් අනුරූප PC කොටස් වල දක්නට නොලැබෙන විශේෂිත අංග රාශියක් වර්ක් ස්ටේෂන් වල දක්න‍ට නොලැබෙන විශේෂිත අංග රාශියක් වර්ක් ස්ටේෂන් වල ඇත.

වර්ක් ස්ටේෂන් යන වදන පර්යන්තයක් (terminal) හෝ ජාලයකයකට අද ඇති PC හැදින්වීමටද යොදා ගනු ලැබේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Workstation
කුලක පිළිබඳ වීජ ගණිතය

thumb|277x277px|කුලක දෙකක ඡේදනය
කුලක පිළිබඳ වීජ ගණිතය, කුලකවල ගුණ හා නීති නංවමින් පැහැදිලි කරයි. එය කුලක මේලය, ඡේදනය, අනුපූරණය, කුලක සමානතාවයේ සම්බන්ධතා සහ කුලක අන්තර්ගතය පිලිබද සිද්ධාන්තවලින් සමන්විතය. ශ්‍රිතයන් ආදී වන සියළු ගණිතමය වස්තූන් පාහේ අර්ථ දැක්වීමේදී කුලක වාදයේ භාෂා ක්‍රමය භාවිතා වේ. එමඟින් මූලධර්ම ඇගයීම හා ගණනයක් සිදු කිරීම සඳහා ක්‍රමවත් ක්‍රියා පිළිවෙලක් සපයයි.
මූලධර්ම

කුලක වීජ ගණිතය යනු සංඛ්‍යාත්මක වීජ ගණිතයේ න්‍යායාත්මක විශ්ලේෂණය වේ. අංක ගණිතයෙහි එකතු කිරීම හා ගුණ කිරීම න්‍යාදේශ හා සංඝටන වන්නාක් මෙන්, කුලක වීජ ගණිතයෙහි කුලක මේලය හා කුලක ඡේදනය එසේ වේ. අංක ගණිතයෙහි කුඩා හෝ සමාන යන්න, කුලක වීජ ගණිතයෙහි උපකුලකයට අනුරූප වේ.

කුලක වීජ ගණි‍තයේ මූලික න්‍යායන්

කුලකයේ ද්වීමය කර්මයන් වන මේලය (\cup)හා ජේදනය (\cap)බොහෝ සර්වසාම්‍යයන් තෘප්ත කරයි. මෙකී සර්වසාම්‍යයන් හෝ ‘න්‍යායන්’ කිහිපයක් සඳහාම ‍විශේෂ වූ නම් ඇත. න්‍යාය යුගල තුනක් සාධනයෙන් තොරව පහත ප්‍රමේය තුළ ප්‍රකාශ වේ.

පළමු ප්‍රමේය - ඕනෑම A,B හා C කුලක සඳහා පහත සර්වසාම්‍යයන් සත්‍ය වේ.
න්‍යාදේශ න්‍යාය:

::*A \cup B = B \cup A\,\!
::*A \cap B = B \cap A\,\!
සංඝටන න්‍යාය:

::*(A \cup B) \cup C = A \cup (B \cup C)\,\!
::*(A \cap B) \cap C = A \cap (B \cap C)\,\!
විඝටන න්‍යාය:

::*A \cup (B \cap C) = (A \cup B) \cap (A \cup C)\,\!
::*A \cap (B \cup C) = (A \cap B) \cup (A \cap C)\,\!

කුලකවල ජේදනය හා මේලය හා සංඛ්‍යාවල ආකලණය හා ගුණනය අතර ප්‍රතිසමතාව බොහෝ අපූරුය. ආකලණය හා ගුණනය පරිදිම, ජේදනයේ හා මේලයේ කර්මයන් න්‍යායදේශ හා සංඝටනවන අතර ජේදනය මේලයන් විඝටනය වේ. නමුත් ආකලණය හා ගුණනය පරිදි නොව, මේලයද ජේදනයෙන් විඝටනය වේ.

ඊළග ප්‍රමේයෙන්, විශේෂිත කුලක 3 ක් ද සම්බන්ධ තවත් න්‍යාය යුගල දෙකක් ප්‍රකාශ කරයි. ශූන්‍ය කුලකය , සර්වත්‍ර කුලකය හා කුලක අනුපූරකය එම කුලක තුනයි.

දෙවන ප්‍රමේය - U සර්වත්‍ර කුලකයේ ඕනෑම A උපකුලකයක් සඳහා පහත සර්ව සාමාන්‍යයන් සත්‍ය වේ.
තදාස්ම්‍ය න්‍යාය:

::*A \cup \varnothing = A\,\!
::*A \cap U = A\,\!
අනුපූරක න්‍යාය

::*A \cup \varnothing = A\,\!
::*A \cap U = A\,\!

සර්වසාම්‍ය නියමයන් (න්‍යාදේශ න්‍යායන් සමග) පවසනුයේ, ආකලණය හා ගුණනය සඳහා 0 ‍හා 1 පරිදිම, පිළිවෙලින් \varnothing හා U, මේලය හා ජේදනය සඳහා සර්වසාම්‍ය අවයවයන් බවයි.

ආකලණය හා ගුණනය පරිදි නොව මේලය හා ජේදනය සඳහා ප්‍රතිලෝම අවයව නැත. කෙසේ නමුත් අනුපූරක න්‍යායන් අනුපූරණ කුලකයේ, ප්‍රතිලෝමයට තරමක් සමාන ඒකමය කර්මයෙහි මූලික ලක්ෂණ ලබාදෙයි.

ඉහත සඳහන් කළ න්‍යාය යුගල පහ - න්‍යාදේශ, සංඝටන, විඝටන, සර්වසාම්‍ය හා අනුපූරක න්‍යායන්, කුලකවල සියලුම වලංගු ප්‍රමේයන් මගින් ව්‍යුත්පන්න කළ හැකි බැවින් කුලක වීජ ගණිතයේ සියල්ල ඉන් ආවරණය වේ යැයි කිව හැකිය.
කුලක මේලය හා ඡේදනය ආශ්‍රිත තවත් න්‍යායන්

: Idempotent laws:
::* A \cup A = A
::* A \cap A = A
: Domination laws:
::* A \cup U = U
::* A \cap \varnothing = \varnothing
: Absorption laws:
::* A \cup (A \cap B) = A
::* A \cap (A \cup B) = A
කුලක අනුපූරකය ආශ්‍රිත තවත් න්‍යායන්

ඩි මෝගන් න්‍යාය:

:* (A \cup B)^/ = A^/ \cap B^/
:* (A \cap B)^/ = A^/ \cup B^/


ද්විත්ව අනුපූරක න්‍යාය:

:* {(A^{C})}^{C} = A


සර්වත්‍ර කුලකය හා අභිශුන්‍ය කුලකය සඳහා අනුපූරක න්‍යාය:

:* \varnothing^C = U
:* U^C = \varnothing


මේවාත් බලන්න

*කුලක වාදය
*කුලක වාදයේ මූලික සංකල්ප
බාහිර සබැඳි

* Operations on Sets at ProvenMath
ප්‍රක්ෂේපණ විකිරණ ශිල්පය

thumb|
ප්‍රක්ෂේපණ විකිරණ ශිල්පය එක්ස්රේ කිරණ භාවිතා කරමින් ද්විමාණ ප්‍රතිබිම්භ ලබාගත හැකි ක්‍රමෝපායකි. සාමාන්‍යයෙන් එක්ස් කිරණවලට භාජනය කරනු ලබන සිරුරේ බෙහෝ කොටස්වල ප්‍රක්ෂේපණයන් දෙකක් පමණක් ලබාගන්නා අතර එමගින් එකිනෙකට සෘජු කෝණීව එක්ස් කිරණ ගමන් කරනු ලබයි. මෙය සිදු කරනුයේ හේතු දෙකක් නිසාවෙනි. පළමු හේතුව වන්නේ බොහොමයක් වූ අස්ථි බිදීම් දෘෂ්‍යමාන වන්නේ එක් තලයකින් පමණක් වන අතර නිරවද්‍ය තලය ප්‍රතිබිම්භය ලබාගන්නා තෙක් විකිරණ වේදියාට පැහැදිලි නොවන බැවිණි. දෙවැන්න වනුයේ අස්ථි බිදීම්වල පිහිටීම සහ සිරුරට ඇතුළු වූ ආගන්තුක ද්‍රව්‍යයවල පිහිටීම පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගැනීම සදහාය. මෙලෙස හැකි තරම් තොරතුරු යම්කිසි රෝගයක් පිළිබදව රැස් කර ගැනීම වැදගත් වනුයේ එමගින් අස්ථි බිදිමට ලක් වූ රෝගියාට ප්ලාස්ටර් ඔෆ් පැරිස් මගින් ආධාරකයන් සැපයීම හෝ ශල්‍ය කර්මයක් සිදු කරන්නේ ද යන්න පිළිබදව නිර්ණය කළ හැකි බැවිණි. මැමෝගැෆි සහ දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ද ප්‍රක්ෂේපණ විකිරණ ශිල්පය භාවිතා කෙරුණ ද මෙම ලිපියේ සදහන් කිරීමට එම මාතෘකාවන් ඉතා සංකිර්ණය.
ජෛව රසායනික විද්‍යාව-වෙනත් අණුක මට්ටමේ ජෛව විද්‍යාවන් සදහා ඇති සම්බන්ධතාවය

thumb|

ජෛව රසායනික විද්‍යාව පිළිබදව පර්යේෂකවරුන් ඒ සදහා ආවේණික වූ විශේෂ ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කරති. නමුත් මෙම ක්‍රමෝපායන් ජාන විද්‍යාව, අණුක ජීව විද්‍යාව සහ ජෛව භෞතික විද්‍යාව යන අංග සමග සංකලනය කරනු ලබයි. නුතනයේදී මෙම ක්ෂේත්‍රයන්හි කැපීපෙනෙන ලෙස සීමා මායිම් නොතිබුණ ද අතීතයේදී එය එසේ වුණි. නූතනයේදී අනුක ජීව විද්‍යාව සහ ජෛව රසායනික විද්‍යාව යන හැදින්වීම් ආසන්න වශයෙන් එකිනෙක අතර වෙනස්කම් දක්වති. පහතින් දැක්වෙනුයේ මෙම ක්ෂේත්‍රයන් අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයන් පිළිබදව විය හැකි යැයි අනුමාන කරන සංකල්පයන්ය. ‍

* ජෛව රසායනික විද්‍යාව යනු ජීවින්ගේ රසායනික ද්‍රව්‍යයන් සහ ක්‍රියාකාරීත්වයන් පිළිබදව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි. මෙහිදී ජෛව අණුවල කෘත්‍ය සහ ව්‍යුහය පිළිබදව අවධානය යොමු කරනු ලබයි. ජෛව රසායනික විද්‍යාවට උදාහරණ වනුයේ ජීවී ක්‍රියාවලි පිටුපස ඇති රසායනය සහ ජීව විද්‍යාත්මකව සක්‍රීය අණුවල නිෂ්පාදනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි.

* ප්‍රවේනි විද්‍යාව යනු ජීවින් තුළ ජානවල ඇති වෙනස් කම් මගින් ඇති වන බලපෑම පිළිබදව සිදු වන අධ්‍යයනයයි. බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙය සාමාන්‍ය අණු (ඒක ජානයක්) නොමැතිව වුවද අනුමාන කළ හැකිය. සාමාන්‍ය රූපානුදර්ශයට වඩා එකක් හෝ වැඩි ගණනකින් කෘත්‍යමය කොටස් වෙනස්වන විකෘති ඇතිවීම පිළිබදව ද මෙහිදී අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. ඇතැම් අධ්‍යයනයන් හිදී ජානවල අන්තර් ක්‍රියා පිළිබදවද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි.

* අණුක ජීව විද්‍යාවේදී ප්‍රවේනික ද්‍රව්‍යවල ගුණනය, පිටපත් කිරීම සහ පරිවර්ථනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි. අණුක ජීව විද්‍යාවෙහි මූලික සංකල්පය වනුයේ ජාන ගත ද්‍රව්‍ය ආර්.එන්.ඒ. බවට පරිවරථනය වී ඉන්පසු එමගින් ප්‍රෝටීන සංස්ලේශනය කරන බවයි. මෙම සංකල්පය මගින් ආර්.එන්.ඒ මගින් ඉටුකරන වැදගත් කෘත්‍ය පිළිබදව විග්‍රහ කරයි.

* රසායනික ජෛව විද්‍යාව මගින් කුඩා අණු මගින් නව අණු නිෂ්පාදනය කිරීම පිළිබදව අධ්‍යයනය කරයි. මෙමගින් ජෛව විද්‍යාත්මක පද්ධතියන්හි අවම කැළඹීම සිදුවන අතර ඒවායෙහි කෘත්‍ය පිළිබදව සවිස්තරාත්මක හැදින්වීමක් සපයයි. තවද රසායනික ජෛව විද්‍යාව මගින් ජෛව පද්ධතිවලින් ජෛව අණු සහ කෘතිම උපකරණ භාවිතා කරමින් ස්වාභාවික නොවන දෙමුහුන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි. (උදාහරණයක් ලෙස හිස් කරන ලද වෛරස කැප්සිඩයක් භාවිතා කරමින් ජාන චිකිත්සාව හෝ ඖෂධ අණු පරිවහණය සිදු කළ හැකිය.)
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Biochemistry#Relationship_to_other_.22molecular-scale.22_biological_sciences
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පරිගණක වෛරස - ආසාදන ක්‍රමෝපායන්

නැවත තමාගේම ආකෘතියක් තනා ගැනීම සඳහා වෛසරවලට කේත නිකුත් කිරීමේ හා මතකයට ලිවීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය. මෙම හේතුව ‍නිසා වෛරස , නීත්‍යනුකූල වැඩසටහන්වල කොටසක් විය හැකි , ක්‍රියාත්මක විය හැකි ගොනුවලට බැ‍ඳේ. ක්‍රියාකරවන්නන් ආසාදිත වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කිරීමට යත්න දැරූ විට වෛරස කේතය පළමුව ක්‍රියාත්මක විය හැක. ක්‍රියාත්මක වූ විට ඒවායේ හැසිරීම මත පදනම්ව වෛරස ප්‍රධාන වර්ග දෙකකට බෙදිය හැකිය. අනේවාසික (Nonresident) වෛරස ක්ෂණිකවම ආසාදනය කරවිය හැකි වෙනත් සත්කාරක (host) සොයා ඒවා ආසාදනය කර අවසානයේ ඔවුන් ආසාදනය කළ යෙදුම් වැඩසටහනට පාලනය බාරදේ. නේවාසික (resident) වෛරස ක්‍රියාත්මක වීමේදී මතකයට ඇතුළත් වී පාලනය සත්කාරක වැඩසටහනට බාර දේ. වෛරස දිගටම ක්‍රියාකාරීව තිබෙන අතර ‍වෙනත් වැඩසටහනක් හෝ මෙහෙයුම් පද්ධතිය මගින් එම ගොනුවලට ප්‍රවේශ වූ විට නව සත්කාරක ද අසාදනය කරනු ලබයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_virus#Infection_strategies
පරිගණක වෛරස - සුව කිරීමේ ක්‍රම - වෛරස ඉවත් කිරීම

වින්ඩොස් මී, වින්ඩෝස් XP හා වින්ඩොස් විස්ටාහි එක් හැකියාවක් වන්නේ පද්ධතිය නැවත පිහිටුම් (System Restore) යන මෙවලමයි. එමගින් රෙජිස්ටර හා වැදගත් ගොනු කලින් දිනක පිරික්සුම් ස්ථානවලට නැවත පිහිටු වීම සිදු කරයි. ඇතැම් වෛරස මඟින් පරිගණකය ප්‍රතිචාර දැක්වීමකින් තොරව සිරකර තැබු විට පරිගණකය බලෙන් නැවත පණ ගැන්වීම මඟින් එහි එදින දවසේ නැවත පිහිටුම් ස්ථානයට හානි පැමිණිය හැක. නමුත් ඊට කලින් දිනවල පිහිටුම් ලක්ෂ්‍යවලට ඉන් සිදුවිය හැකි බලපෑම අඩුය. කෙසේ නමුත් සමහර වෛරස පද්ධති නැවත පිහිටුවීම ක්‍රියා විරහිත කරවන අතර කාර්ය කළමණාකාරකය (Task Manager) හා විධාන පේරකය (Command Prompt) වැනි වැදගත් මෙවලම්ද අක්‍රීය කරයි. සියාඩො (CiaDoor) එවැනි වෛරසයකට නිදසුනකි.

විවිධ හේතු නිසා සීමා කරන ලද පරිශීලකයන් සදහා එවැනි මෙවලම් අක්‍රීය කිරීමට පරිපාලකට (administrator) හැකියාව තිබේ. වෛරස රෙජිස්ටර් නවීකරණය කරන්නේ මේ දෙයම කිරීමටය. නමුත් පරිපාලක පරිගණකය භාවිතා කරන විට සියලු පරිශීලකයන්ට මෙවලම්වලට ඇතුල් වීම අවහිර කර ඇති හෙයින් ඉහත කී දෙය සිදු නොවෙයි. ආසාදිත මෙවලමක් ක්‍රියාත්මක කරන විට, ක්‍රම ලේඛය විවෘත කිරීමට උත්සාහ දරන්නේ පරිපාලකයා වුවත් “කාර්ය කළමණාකරණය ඔබගේ පරිපාලක විසින් අක්‍රීය කර ඇත.” (“Task manager has been disabled by your administrator”) යන පණිවිඩය දිස්වේ.

මයික්‍රෝසොෆ්ට් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන පරිශීලකයන්ට ඔවුන්ගේ අංක 26 කින් යුත් ලියාපදිංචි අංකය තිබේ නම් මයික්‍රෙසොෆ්ට් වෙබ් අඩවියට ගොස් නොමිලේ පරීක්ෂාවන් සිදුකර ගත හැක.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_virus#Virus_remova
පරිගණක වෛරස - රෝග කාරක පරපෝෂිතයන් හා සත්කාරකයන්

වෛරස විවිධ වර්ගයේ වාහකයන් හා සත්කාරකයන් ඉලක්ක කරගෙන ඇත. මෙම ලැයිස්තුව සවිස්තරාත්මක නොවේ.

* ද්වීමය ක්‍රියාකාරී ගොණු (MS DOS හි COM ගොණු හා EXE ගොණු මයික්‍රෝසොෆ්ට් වින්ඩොස්හි ජංගම ක්‍රියාකාරී ගොණු හා ලිනක්සිහි ELF ගොණුවෙනි)

* සුනම්‍යය තැටි (Floppy disk) හා දෘඩ තැටි (Hard disk) පංගුවල (partition) වෙළුම් ඇරඹුම් වාර්තාව (Volume Boot Record)

* දෘඩ තැටියේ ප්‍රධාන පරිගණක පණගැන්වුම් වාර්තාව (Master Boot Record : MBR)

* සාමාන්‍ය කාර්යයවලදී භාවිතා කරන උපදේශාවලි ගොණු (Script file) [MS DOS හි බැඩ් ගොණු (batch) හා මයික්‍රෝසොෆ්ට් වින්ඩෝස් හි VB Script හා යුනික්ස්හි shell Script ගොණු වැනි]

* යෙදුම් සඳහා විශේෂිත උපදේශාවලි (Script)ගොණු (Telix Script)

* නියෝග එකලස් (macro) අඩංගු විය හැකි ලේඛන (document) [මයික්‍රෝසොෆ්ට් වර්ඩ් ලේඛ, මයික්‍රෝසොෆ්ට් එක්සෙල් පැතුරුම් පත් (Spreadsheet), ඇම්ප්‍රො (AmiPro) ලේඛ හා මයික්‍රෝසොෆ්ට් ඇක්සස් හි දත්ත සමුදා (database) ගොණු

* වෙබ් යෙදුම්වල ක්‍රොස්සයිට් (Cross Site) උපදේශාවලිකරණයේ (Scripting) අවධානම් සහිත බව

* තීරකාත්මක පරිගණක ගොණු, ප්‍රයෝජන ලබාගත හැකි බෆර් උතුරා යටත්, ෆොමැට් කිරීමේ අණු ලකුණු වැල (Format string) , තරගකාරී තත්ව හෝ වෙනත් ගොණුව කියවනු ලබන ක්‍රමලේඛයක ප්‍රයෝජන ගත හැකි දෝෂයක් එය තුළ සැඟවී ඇති කේතයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යොදා ගත හැක. මෙම වර්ගයේ පරිගණක ක්‍රමලේඛ දෝෂවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීම, ක්‍රියාත්මක වීම නැති කිරීමේ බීටුව (execute disable bit) හා / හෝ ලිපිත ඉඩ පිළි සැකසුම සසම්භාවීකරණය වැනි ආරක්ෂා වීමේ ක්‍රම සහිත පරිගණක සැළසුම්වලදී අසීරු කරුණක් වේ.

PDF වැනි ජංගම ලේඛන HTML සමග විනාශකාරී කේතවලට බැඳී තිබිය හැක

සමහර වෛරස කේත කරුවන් PNG අවසානයේ EXE දිගුවක් (උදාහරණ ලෙස) ලිවීම සැළකිල්ලට ගත යුතු කරුණකි. ඔවුන් එසේ කර‍න්නේ පරිශීලකයන් PNG වර්ගයේ ගොණුවකින් පරිගණකයක් ආරම්භ වියහැකි බව නොදකිමින් පිළිගන්නා ගොණු වර්ග නවත්වාවිය යන බලාපොරොත්තු මතය [බොහෝමයක් මෙහෙයුම් පද්ධති පෙරනිමියෙන්ම (by default) දන්නා ගොණු වර්ගවල දිගු extensions සඟවා තබයි. එම නිසා උදාහරණ ලෙස “png.exe” ලෙස අවසන් වන ගොණු නාමයක් අවසානයේදී “.png”. ලෙස දැක්වේ.] ට්‍රෝප්න් හොර්ස් බලන්න. (පරිගණක)


en:Computer_virus#Vectors_and_hosts
පරිගණක - අර්ථ දැක්වීම

ඇතැම් අවස්ථාවල පරිගණකය යන පදය පටු ආකාරයෙන් අර්ථ දක්වා ඇත. උපයෝජන ලෙස 1989 ACM වාර්තාවේ පරිගණකය යනු කිසියම් පුහුණුවක්, ශික්ෂණයක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත.

පරිගණක යනු තොරතුරු, විස්තර කරන හා පරිණාමනය කරන ඒවායේ සිද්ධාන්ත විශ්ලේෂණය, සැලසුම් කිරීම, කාර්යක්ෂමතාව, ක්‍රියාවට නැංවීම හා යෙදුම් පිළිබඳ ගණිතමය ක්‍රියාලිය පිළිබඳව ක්‍රමානුකූලව අධ්‍යයනය කිරීමයි. පරිගණකය යන්න තුළ සැඟවී ඇති මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ “ස්වයංක්‍රීය කළ හැක්කේ මොනවාද?” (කාර්යක්ෂමය) යන්නයි.

2005 පරිගණක විෂය නිර්දේශයද පරිගණකය යන්නෙහි අර්ථය ඒ තුළ අඩංගු කරුණු (content) මත රඳා පවතින බව හඳුනාගෙන ඇත.

පරිගණකයට වඩා විශේෂ වූ වෙනත් අර්ථ දැක්වීම් ද ඇත. ඒවා මෑත භාවිතා වන සන්දර්භය මත පදනම් වේ. උදාහරණයක් ලෙස තොරතුරු පද්ධති විශේෂඥයෙක් මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවෙකුට වඩා වෙනස් ලෙස පරිගණකය දකිනු ලබයි. සන්දර්භය නොසලකා හැරිය විට පරිගණකය වඩා සංකීර්ණ හා අපහසු වෙයි. සමාජමය පරිගණක හොඳින් සිදු කරන මිනිසුන් අවශ්‍ය නිසා අප විසින් මෙය වෘත්තියක් ලෙස පමණක් නොව ශික්ෂණයක් ලෙසද සිතිය යුතුය.

පරිගණකය යන වදන ගණන් කිරීම හා ගණනය කිරීම් යන පද සමග තුල්‍යාර්ථ දෙයි. මුල් කාලයේ යාන්ත්‍රික පරිගණක යන්ත්‍ර හැඳින්වීමට මෙය යොදා ගන්නා ලදී.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Computing#Definitions
මිනිස් සිරුරෙහි විවිධ මූලද්‍රව්‍යවල සුලභතාවය

ස්කන්ධය අනුව මිනිස් සිරුරේ සෛල 65% - 90% අතර ප්‍රමාණයක් ජලයෙන් යුක්ත වන අතර, වැඩි ප්‍රමාණයක් කාබන් අඩංගු කාබනික සංයෝගවලින් සමන්විත වේ. මේ නිසා මිනිස් සිරුරේ ස්කන්ධයෙන් වැඩි කොටසක් ඔක්සිජන්ද ඉන් පසුව කාබන්වලින්ද සමන්විත වේ. මිනිස් සිරුරේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 99% ක් මූලික ද්‍රව්‍ය 6 කින් සමන්විත වේ. ඒවා නම් ඔක්සිජන්, කාබන්, හයිඩ්‍රජන්, නයිට්‍රජන් , පොස්පරස් සහ කැල්සියම් වේ.ස්කන්ධය අනුව (ප්‍රතිශත)

මූලද්‍රව්‍ය

*ඔක්සිජන් -65%
*කාබන්-18%
*හයිඩ්‍රජන් -10%
*නයිට්‍රජන් -3%
*කැල්සියම් -1.5%
*පොස්පරස් -1.2%
*පොටෑසියම් -0.2%
*සල්ෆර් -0.2%
*ක්ලෝරීන් -0.2%
*සෝඩියම් -0.1%
*මැග්නීසියම් -0.05%
*යකඩ, කෝබෝල්ට්, තඹ, සින්ක්, අයඩීන් -< 0.05% බැගින්
*සෙලනියම්, ෆ්ලුවෝරීන් -< 0.01% බැගින්


== මිනිස් සිරුරේ අවයව
අපේ සිරුර ආවරණය කරන සමේ බර කිලෝ ග්‍රෑම් 4 කි එයින් ආවරණය කරනු ලබන සමස්ත සිරුරේ වර්ගඵලය වර්ග මීටර 1.14 ත් අතර වේ ඇඳුම් ඇඳීමේදී හා අධි අඳින ලද ඇඳුම ගැලවීමේදී ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කිරීමේදී ද සම ඇතිවීමේ දී ද සමේ කොටස් ගැලවී යැයි එක් විනාඩියකදී එවැනි සමයේ ශුද්‍ර කොටස් කැබලි ලක්ෂ පහක් පමණ වේ ජීවිත කාලය තුලදී කිලෝ ග්‍රෑම් 18 ක බරින් යුත් මිය ගිය සමයේ සෛල ප්‍රමාණයක් ඇතිල්ලීමෙන් ඉවත්කෙරේ මිනිස් සිරුරේ මියයාම 80% ම හේතු වන්නේ ගෘහස්ථ දූවිලි අංශු ය

ස්නායු

අපේ දේහය තුළ ස්නායු සෛල කෝටි 13ක් පමණ අන්තර්ගත වේලාව එළියක් සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ වේගය පැයට කිලෝ මීටර් දෙසිය 29කි එය ලොව වේගවත්ම මෝටර් රථයේ වේගය ද ඉක්මවූ වූවකි

නාසය

නාසයේ ආඝ්‍රාණ සංවේදන වේගය පැයට කිලෝමීටර් 160කි එය දුම්රියේ ධාවන වේගය ද ඉක්මවය

සෛල


අපේ ශරීරයේ බිලියන 50 ක් තරම් විශාල සෛල ගණනක් ඇත සෑම විනාඩි ගැනම වරක් එම සෛල අතරින් බිලියන තුනක් මිය යයි ඒ අනුව එක් දිනකදී මිලියන හාර ලක්ෂ 321 පමණ වූ විශාල ගණනක් මිය යයි ඒ වෙනුවට නව සිහිවේ හැම දිනකම අපේ සිරුර තුළින් අලුත් සෛල විශාල ්‍රමාණයක් බිහි වෙයි

ආශ්වාස ්‍රශ්වාස

සාමාන්‍ය මිනිසෙක් විනාඩියක කාලයකදී වාතය මීටර් හයක් ද එක් දිනකදී වාදය මීට 8 දාස් 640 ක් ද ආශ්වාසය කරයි අපේ සිත බියට තැති ගැන්මට ලක්වූ විට වීමකට සිදුකරන ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස ගන්න ගණන 13.11 කි විනාඩි ි ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කරන සාමාන්‍ය අගය විස්සකි අපි එක් දිනකදී 28800 වාරයක් ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස යෙදෙමු

මොලයේ ශක්තිය

සෑම දිනකම ඔබේ මොළය තුළ වූ සෛල ලක්ෂයක් පමණ ඔබට අහිමි වන බව දන්නා ද වාසනාවකට මෙන් ඔබට ඔබේ මොලේ බිලියන සිය ගණනක් තරම් විශාල ගණනක් ඇත ඔබේ මොළය තුළ අන්තර්ගත සෛලවල මතුපිට වර්ගඵලය වර්ග cm 2090 කි


----
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සමාන්තරකරණය

thumb|“subscalar” මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක ආදර්ශනයක් මෙහි දැක්වේ. එයට විධාන ත්‍රිත්වයක් සම්පූර්ණ කිරීමට චක්‍රයන් 15ක් ගත වන බව නිරීක්ෂණය කරන්න.

ඉහත ‍කොටසෙහි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් මූලික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ දක්වා ඇති විස්තරය මඟින් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් පැවතිය හැකි සරලම ආකාරය විස්තර කෙරේ. සාමාන්‍යයෙන් මේ ආකාරයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක “subscalar” ලෙස වර්ග කෙරෙන අතර මේවා වරකට එක් විධානයක් අනුව දත්ත කොටස් එකක් හෝ දෙකක් මත ක්‍රියාත්මක වේ.
මේ හේතුවෙන් “subscalar” මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සහජවම අකාර්යක්ෂම වේ. වරකට එක් විධානයක් පමණක් ක්‍රියාවට නැගෙන බැවින් මෙවැනි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක වල දී ඊළඟ විධානයට යෑමට පෙර මුළු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයම මුල් විධානය ක්‍රියාවට නගා අවසන් වන තෙක් බලා සිටිය යුතු වේ. මේ හේතුවෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට එක් ඔරලෝසු චක්‍රයකට වඩා වඩා ගතවන විධාන ක්‍රියාත්මක කරවීමේ දී “subscalar” වර්ගයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සිරවීමකට ලක්වී අධික කාලයක් වැය කරයි. තවත් විධාන ක්‍රියාත්මක කරවන ඒකකයක් එක් කළ ද (පහත දැක්වේ) ක්‍රියාකාරීත්වය එතරම් ඉහල අගයකට පත් නොවේ. එහිදී සිදු වන්නේ මුල් අවස්ථාවේ සිරවීමට ලක් වූ තනි ක්‍රියාකාරී මාර්ගය වෙනුවට ක්‍රියාකාරී මාර්ග දෙකක් සිරවීමෙන් භාවිතයට ලක් නොවන ට්‍රාන්සිස්ටර සංඛ්‍යාව ඉහල යෑම පමණි. මේ ආකාරයට මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි විධාන ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රදේශය මඟින් වරකට එක් විධානයක් පමණක් ක්‍රියාවට නැංවිය හැකි ලෙස සකස් කළ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට “scalar” මට්ටමේ ක්‍රියාකාරීත්වයක් (එක් ඔ‍රලෝසු චක්‍රයක් සඳහා එක් විධානය බැඟින් ) දක්වා ළඟා වීමේ හැකියාවක් ඇත. නමුත් හැමවිටම පාහේ මේවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය “subscalar” මට්ටමේ (එක් චක්‍රයක් සඳහා විධාන 1කට අඩු සංඛ්‍යාවක්) පවතී.
“scalar” හෝ ඊට ඉහල තත්වයේ ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා ගැනීමට දරන ලද උත්සාහයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඒකීය ක්‍රියාකාරීත්වය වෙනුවට වඩාත් සමාන්තර ආකාර ක්‍රියාකාරීත්වයක් පෙන්වන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක නිර්මාණය කිරීම සඳහා විවිධ නිර්මාණ ක්‍රමවේද බිහිවී ඇත. මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සමාන්තරකරණය හා සම්බන්ධ මෙවන් නිර්මාණ ක්‍රමවේද වර්ගීකරණය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන යෙදුම් යුගලක් පවතී. ඒවා නම් , විධාන මට්ටමේ සමාන්තර සහ “thread” මට්ටමේ සමාන්තරකරණය වේ. මින් විධාන සමාන්තරකරණයේ ද මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය තුළ විධාන ක්‍රියාවට නැංවෙන සීඝ්‍රතාව ඉහල නැංවීමේ දී භාවිතා කෙරෙන (එනම් අච්චුව මත පවතින සම්පත් උපරිම ලෙස යොදා ගැනීමට භාවිතා කෙරේ) අතර “thread” මට්ටමේ සාමාන්තරකරණය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට වරකට ක්‍රියාත්මක කරවිය හැකි “thread” (මේවා බොහෝ විට තනි තනි වැඩසටහන් වේ) සංඛ්‍යාව ඉහල නැංවී‍මට භාවිතා කෙරේ. මෙම ක්‍රමවේද ඒවා ක්‍රියාවට නැංවෙන ආකාරයෙන් එකිනෙකට වෙනස් වන අතර වැඩසටහන් සඳහා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහල නැංවීමේ හැකියාව අතින් ද මේවා එකිනෙකට වෙනස් වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/CPU#Parallelism
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජනයක් වන අතර එය ජාත්‍යන්තර මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළු පිළිබඳව සම්බන්ධීකරණ කටයුතු කරන අධිකාරිය ලෙසට ක්‍රියා කරයි. 1948 අප්‍රේල් 07 වන දා ස්ථාපිත, මෙහි මූලස්ථානය ස්විට්සර්ලන්තයෙහි ජිනීවා අගනුවර පිහිටා ඇති අතර, එහි පූර්වගාමී හා ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි නියෝජනයක් වූ, සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙහි, විධිනියෝගය සහ සම්පත් උරුම කොට ගෙන ඇත.

1948 ජුලි 24 දින අවසන් වූ ලෝක සෞඛ්ය කමිටුවේ පළමු රැස්වීමට සමගාමීව 1946 ජුලි 22 වන දින ලෝකය පුරා රටවල් 61ක් ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ ව්යවස්ථාව අත්සන් කර ඇත. ඒ හරහා මහජන සෞඛ්ය පිළිබඳ ජාත්යන්තර කාර්යාලය සහ ජාතීන්ගේ සෞඛ්ය සංවිධානය සංස්ථාපනය විය. එය නිර්මාණය වීමේ සිට, වසූරිය මුලිනුපුටා දැමීමේදී ප්රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. එහි වර්තමාන ප්රමුඛතාවයන් අතරට බෝවෙන රෝග, (විශේෂයෙන්ම එච්.අයි.වී. ඒඩ්ස්, ඉබෝලා, මැලේරියා සහ ක්ෂය රෝගය) සහ බෝ නොවන රෝගවලින් සිදුවන බලපෑම අවම කිරීම; ලිංගික සහ ප්‍රජනක සෞඛ්ය සංවර්ධනය සහ වයෝවෘද්ධ වීම; පෝෂණය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ සෞඛ්ය සම්පන්න ආහාර වේල අනුභවය; වෘත්තීය සෞඛ්යය මත් ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ වාර්තා කිරීම, ප්රකාශනය සහ ජාලකරණය වර්ධනය කිරීම ඇතුළත් වේ.

ලෝක සෞඛ්ය වාර්තාව, ලෝක සෞඛ්ය සමීක්ෂණය හා ලෝක සෞඛ්ය දිනය සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය වගකිව යුතු ය. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ නව අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ටෙද්‍රස් ඇඩ්හැනොම් ස්වකීය පස් අවුරුදු නිළ කාලය 2017 ජූලි 01 වනදායින් ආරම්භ කළේය.
ව්‍යවස්ථාව හා ඉතිහාසය

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙහි ව්‍යවස්ථාව පවසන අන්දමට එහි අරමුණ වනුයේ, "සමස්ත ජනතාව උදෙසා ලඟා කර ගත හැකි උසස්ම තත්ත්වයේ සෞඛ්‍යයක් ලබා දීමයි." එහි ප්‍රධාන කර්තව්‍ය වනුයේ රෝග, විශේෂයෙන්ම මූලික බෝවෙන රෝගයන්, සමග සටන්වැදීම සහ, ලෝක වාසී ජනයාගේ සාමාන්‍ය සෞඛ්‍යය තත්ත්වය නංවාලීමය.

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) එක්සත් ජාතීන්ගේ ආදිතම නියෝජනයන්ගෙන් එකක් වන අතර, එහි ව්‍යවස්ථාව විධිමත් ලෙසින් බලාත්මක වූයේ පළමු ලෝක සෞඛ්‍ය දිනය, (1948 අප්‍රේල් 7) ට සමගාමීව, 26වන සාමාජීක රාජ්‍යය විසින් එය අපරානුමත කල විටය. මෙයට පෙර, මෙහි ක්‍රියාන්විතයන් හා, ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි සෞඛ්‍ය සංවිධානයහි ඉතිරි ක්‍රියාකාරකම්, පැවතියේ, 1946 ග්‍රීෂ්ම සෘතුවෙහි පැවැති ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය සම්මේලනයකට ඉක්බිතිව පිහිටවුනු අතුරු කමිටුවක පාලනය යටතේය. පැවරීම සඳහා අධිබලය පවරන ලද්දේ මහා මණ්ඩලයේ යෝජනා සම්මතයක් මගිනි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
ප්‍රවර්ගය:ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව

thumb|

මෙම ලිපිය සදහන් වන්නේ දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදවවන අතර දත්වල සත්කාර ක්‍රම පිළිබදව දැන ගැනීම සදහා මුඛ සෞඛ්‍ය හෝ දන්ත ශල්‍ය ක්‍රම බලන්න.

දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව යනු ඇගයීම, රෝග නිර්ණය කිරීම, වළක්වා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර කිරීම මගින් මුඛ කුහ‍රයෙහි, මුහුණ හා හනු ප්‍රදේශවල හා ඒ අවට ඇති අදාල කොටස්වල රෝග තත්ත්වයන් පිළිබදව සිදු කරන අධ්‍යයනයන්ය. මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි ක්‍රියාකාරීවන පුද්ගලයන් දන්ත වෛද්‍යවරුන් යැයි හැදින්වේ. මෙලෙස මුඛ සෞඛ්‍ය ලබාදීම පිණිස ක්‍රියාකාරීවන අනෙකුත් පුද්ගලයින් දන්ත චිකිත්සකවරුන්, දන්ත කාර්මික ශිල්පීන්, දන්ත සෞඛ්‍යවේදීන් හා දන්ත සහායකයන්ය.

දන්ත වෛද්‍යවරයෙකු යනු දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදැරීම පිණිස උපාධි ලබීමෙන් පසු වෘත්තිමය වශයෙන් සුදුසුකම් ලැබූ පුද්ගලයෙකි. ඔවුන්හට දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව හා දන්ත ශල්‍ය විද්‍යාව පිළිබව විවිධ උපාධි ලබාගත හැකිය. ඒවා නම් Doctor of Dental Surgery (DDS) , Doctor of Dental Medicine (DMD), Bachelor of Dentistry (BDent), Bachelor of Dental Science (BDSc) හා Bachelor of Dental Surgery / Chirurgiae (BDS/BChD) යන උපාධීන්ය. බටහිර රටවල්වල සුදුසුකම් ලද දන්ත වෛද්‍යවරයෙකු වීම පිණිස අවම වශයෙන් වසර 4 ක පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයනයක් සම්පුර්ණ කළ යුතුය. සාමාන්‍යයෙන් අධ්‍යාපනික වටපිටාවක් තුළ රෝගීන් සමග වසර දෙකක සායනික අත්දැකීමක් අවශ්‍ය වේ. බොහෝ රටවල දන්ත වෛද්‍යවරුන් ආචාර උපාධියක් හෝ වෛද්‍ය උපාධියක් නොලබන අතර ඔවුන් ගෞරව නාමයක් වන “Doctor” යන්නෙන් පිදුම් ලබති.
සටහන්


මූලාශ්‍ර
ආශ්‍රිත

* දන්ත ශල්‍ය වෛද්‍ය


ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය
ශාරීරික අධ්‍යයන පන්ති

thumb|
බොහෝ අධ්‍යාපන ක්‍රම වලදී ශාරීරික අධ්‍යාපනය හෝ ශාරීරික පුහුණුවීම් භාවිතයට ගැනෙන අතර මෙහි දී ක්‍රීඩාවේ දී සහ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් වලදී සංජාණනය, ක්‍රියාකාරිත්වය සහ මානසික ක්‍රියාකාරිත්වයන් හැසිරෙන ආකාරය පිළිබදව අධ්‍යයනය කෙරේ.

ශාරීරික අධ්‍යාපනයෙහි ප්‍රාථමික ඉලක්කයන් කාලය හා ස්ථානය අනුව ඉතිහාසය මුළුල්ලේම විවිධ වී ඇත. බොහෝ අවස්ථා වල දී එක් වරම විවිධ වර්ගවල ශාරීරික අධ්‍යාපන ක්‍රම බිහිවී ඇති අතර ඇතැම් ඒවා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද බිහි වී ඇත. බොහොමයක් නූතන විද්‍යාලවල අරමුණ වී ඇත්තේ අදාල ශිෂ්‍යයින් දැනුමෙන්, හැකියාවන්ගෙන්, දක්ෂතාවන්ගෙන් සහ ගුණාංගයන්ගෙන් හෙබි උද්‍යෝගිමත් පුද්ගලයෙකු බවට පත් කර වැඩිහිටි අවදියේ දී නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකියාව ලබා දීමයි. ඇතැම් පාසැල් වලට ශාරීරික අධ්‍යාපනය සිසුන්ගේ බර අඩු කර ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතා කෙරේ. මෙහිදී භාවිතයට ගැනෙන වැඩ සටහන් වලදී ශිෂ්‍යයන්ගේ ශාරීරික සුවතා වර්ධනය කිරීම චාලක ක්‍රියාකාරීත්වයන් වර්ධනය කිරීම, ක්‍රීඩාවෙහි නීති රීති සහ දැනුම පිළිබද අවබෝධයක් ලබාදීම, කණ්ඩායම් හැගීම ඇති කිරීම හෝ තනිව ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව ලබාදීම සහ තරගකාරී ක්‍රියාකාරකම් වල නිරත වීමට හැකියාව ලබා දේ.