JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
वाइन

सोझो अर्थमा बुझ्ने हो भने वाइन भनेको जाँड हो । नेपाली समाजमा चलन चल्तीमा रहेको अन्नबाट उत्पादन गरिने जाडँ नै वाइन हो । तर, वाइन अन्नबाट उत्पादन नगरी फलफूलको रसबाट बनाइन्छ । नेपालमा बन्ने गरेका वाइन स्याउ, अङ्गुर, चुत्रो, तीतेपाती, ऐँसेलु आदिबाट बनाइन्छ । जाँड र यसमा के फरक छ भने जाँड कलिलो समयमै खाइन्छ भने यसलाई प्रशोधन गर्न केही समय लाग्छ । विदेशीहरूले आफ्नो प्रभुत्व जमाउनका लागि वाइन अङ्गुरबाट मात्र बन्छ भन्ने गरेका पनि छन् । तर त्यसो होइन, वाइन फलफूलको रसबाट बन्ने गर्छ । फलफूल जुनसुकै पनि हुन सक्छ । विदेशमा अङ्गुरको रसमा मर्चा राखेर वाइन बनाइन्छ भने हामीले पनि फलफूलको रसमा मर्चा राखेर बनाउँछौं ।

नेपालमा प्रचलित वाइनहरु निम्नानुसार छन् ।

अकिरा वाइन रेड र व्हाइट ७५० मिलि बाेटल र ४ लिटर प्याकमा उपलब्ध

सबमरिन वाइन रेड र व्हाइट ७५० मिलि बाेटल र ४ लिटर प्याकमा उपलब्ध
उत्पादन

*अनुमानित तथयाङ्क.
सन्दर्भ सामग्रीहरू

https://supremewinenepal.com/

श्रेणी:पेय पदार्थहरू
श्रेणी:मादक पदार्थहरू
बदाम

बदाम अङ्ग्रेजीमा पिनट (peanut) अथवा ग्राउन्डनट (groundnut) दलहन वानस्पतिक परिवार फेबेसीमा पर्ने वनस्पति हो । पेरु उपत्यकामा खेति सुरु गरिएको पहिलो बालीको रूपमा बदामलाई मानिन्छ । करिब ३० सेमिदेखि ५० सेमि अग्लो हुने यो एउटा पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो ।


File:Peanut oil bottle.jpg|
File:PeanutButter.jpg
File:Alegrías_(5557828502).jpg
File:Cacahuates_Japoneses.jpg|
File:Dragee_"Арахис_в_сахарной_глазури"_02.jpg|


श्रेणी:कृषि
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
अङ्गुर

अङ्गूर विटिस(Vitis) प्रजातिमा पर्ने एक प्रकारको फल हो। यसको बिरुवा बाह्रैमास बढ्ने तथा पतझड लहरे झ्याङ हुन्छ। अङ्गुरलाई काचैँ खान सकिन्छ वा जाम (jam), रस (juice), वाइन, किशमिश तथा अङ्गुरको बिउको तेल निकाल्नुका साथै अन्य खानामा मिसाई उपभोग गर्न सकिन्छ। सामान्यतया अङ्गुरको आकार गोलाकार भएपनि यसको आकार लाम्चो, गोलाकार हुन्छ।
इतिहास

अङ्गुरको खेती ६००० देकी ८००० वर्ष अगाडि मध्य पूर्वी क्षेत्रका छेउछाउमा भएको मानिन्छ। यिस्ट (सुक्ष्म जीव) अङ्गुरका बाह्य भागमा नै पाइने भएकाले वाइन बनाउने कार्य पनि अङ्गुर बाटै सुरु भएको थियो। सबै भन।दा पुरातत्विक अवेशषमा ८००० वर्ष अगाडिका जर्जिया देशमा "वाइन" जस्ता मादक पदार्थ पाइएका छन्।

सबै भन्दा पयराना वाइन बनाउने स्थल (वाइनरी) (४००० इसाइ पूर्वका) अर्मेनियामा पत्ता लागेका छन्। नवऔँ शताब्दी सम्ममा सिराज, मध्य पूर्वी क्षेत्रमा सर्वित्करष्ट वाइन बनाउने स्थलका रुपमा परिचित भयो। सिरा नामका रातो वाइन सिराज यसै कारण भएको अनुमान लगाइएको छ।

प्राचीन मिस्रमा बैजनी रङका अङ्गुर खेतीको उल्लेख गरिएको पाइन्छ; त्यसै गरी प्राचिन ग्रिस, रोममा पनि अङ्गुरका खेती खानका निम्ति र वाइन बनाइनकै लागि गरिएका प्रमाणहरु भेटिन्छन्। अङ्गुरका खेती पछि युरोपका भागहरुमा, ऊत्तर अफ्रिकी क्षेत्र र उत्तर अमेरिका भएका पाइन्छन्।

उत्तर अमेरिकामा, भिटिस अन्तर्गतका जङ्गली प्रजाति महाद्वीप भरी नै फैलिएका पाइन्छन्। त्यहाँका आदिवासीहरुका उक्त अङ्गुर आहारका रुपमा प्रयोग गर्दथे; ती अङ्गुर लाई युरोपेलीहरुले वाइन बनाउन अनुपयु्क्त मान्दथे। १९ औँ शताब्दीमा भिटिस लाब्रुस्का को खेती गरी अमेरिकामा कन्कोर्ड नामक अङ्गुरका विकास भयो जुन कृषिमा महत्वपूर्ण बालीका रुपमा सहयोगी रह्यो।
वानस्पतिक बयान

अङ्गुर १५ देखि ३०० का झुप्पामा कलेजी, काला, निला, पहेँ‍ला, सुन्तला र गुलाबी रङमा फल्ने गर्दछन्। अङ्गुरका आकार गोलाकार हुन्छन्।
पोषक तत्व

काँचा अङ्गुरमा ८१% पानी, १८% कार्बोहाइड्रेट, १% प्रोटिन, र न्युन मात्रामा फ्याट हुन्छन्। यसमा केही मात्रामा भिटामिन के पनि पाइन्छन्।
अङ्गुरका लहर

धेरै जसो अङ्हुरहरु भाइटिस भिनिफेरा ( युरोपामा पाइने, भूमध्य र मध्य एशिया उत्पति स्थल भएका) बाट विकसित भएका हुन्। अन्य जातहरुमा अमेरिका र एसियामा पनि पाइन्छन्।

* भिटिस आमुरेन्सिस : एसियाली प्रजाति
* भिटिस लाब्रस्का : उत्तर अमेरिकाली
* भिटिस मुस्टानजेन्सिस : अमेरिकाका मिसि्सिपि, अल्बामा, लुइसियाना, टेक्सास, अक्लोहोमा मा पाइने।
* भिटिस रिपारिया उत्तर : अमेरिका
* भिटिस रोटन्डिफोलिया : दक्षिण पूर्वी, अमेरिका
चित्र दिर्घा


File:GrapesBuds.JPG|कोपिला
File:GrapesFlowers.JPG|फूल
File:TenderGrapes.JPG|हुर्कि नसकेका फल
File:Grapes Angoor.JPG|इरानका अङ्गुर
File:Grapes.jpg|वाइन
File:Cyprusgrapefarm.jpg|अङ्गुरका
File:Seedless grapes of Kallidaikurichi.jpg| दाना रहित अङ्गुर
File:Grapes in the Philippines 1.jpg| फिलिपिन्सका अङ्गुर

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:फलफूल
अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय

अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय संयुक्त राष्ट्रसंघको न्याय सम्बन्धी प्रमुख अङ्ग हो। यसको स्थापना संयुक्त राष्ट्रसंघको घोषणा पत्र अन्तर्गत भएको हो। यसको उद्घाटन अधिवेशन सन् १८ अप्रिल, १९४० मा भएको हो । यसको लागि एक विशेष संस्था- 'इन्टरनेशनल कोर्ट अफ जस्टिस’ - बनाइयो र यस न्यायालयको कार्य सञ्चालन यसै विधानका नियमहरु अनुसार हुनेगर्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत

श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
माइकल ज्याक्सन

उनी अङ्गेजी पप गीत तथा संगित का महान ब्यक्तित्व हुन्। उन्लाई पप जगत् का संम्राट मानिन्छ। सन १९५८ अगस्ट २९मा अमेरिकाको इन्डियानामा ज्याक्सन परिवारको सातौ सन्तानका रूपमा जन्मेका ज्याक्सनको पुरा नाम “माईकल जोसेफ ज्याक्शन” हो। उनकरो ५१ वर्षका उमेरमा रहस्यमय ढङ्गले मृत्यु भएको थियो। ११ वर्षकै उमेरबाट सङ्गीत क्षेत्रमा लागेका ज्याक्सनले १३ वर्षको उमेरमा पहिलो पटक आफ्नो सोलो एल्बम निकालेर `किङ अफ पप`को उपाधी समेत प्राप्त गरेका थिए।

उनको पाँच ओटा एल्बम सबैभन्दा बढी बिक्री हुने एल्बमको रूपमा रहेको छ। १९७९को “अफ द वाल”,१९८२को “थ्रिलर”,१९८७को “ब्याड “,१९९१को “डेन्जरस ” र १९९५को “हिस्ट्री ” उनको सबै भन्दा बढी चर्चित एल्बमहरू हुन, जुन अहिले सम्मकै सबैभन्दा बढी बिक्री भएका एल्बमहरू मध्य पर्दछन।

उनको रोबोर्ट डान्स र मूनवाक डान्स हेर्न लाएक हुन्थ्यो। १३ ग्रामी अवार्ड समेत जितिसकेका ज्याक्शनको एल्बम हालसम्म ७५० मिलिएन भन्दा बढी बिक्री भइसकेको छ ,जुन अहिले सम्मकै सर्बाधिक बिक्रीको रेकर्ड हो, जुन गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डमै सुचिक्रित छ। उनी मृत्यु पछि पनि धन कमाउने ब्यक्तिमा दोर्स्रो क्ष्रणिमा पर्छन्। उनी डान्सर र गायक दुबै क्षेत्रमा सफल मानिन्छन्।
बाल्यकाल

माइकल जोसेफ ज्याक्सन अगस्त 29, 1958 मा जन्म भएको थियो। सिडनी। उनी एक श्रमजीवी वर्गका अफ्रिकी-अमेरिकी परिवारका १० भाइबहिनीमध्ये आठौं थिए जो ग्यारी, इण्डियानाको औद्योगिक शहरी र शिकागो क्षेत्रको केही भागमा दुई शयनकक्षमा बस्ने एउटा परिवार थियो। ज्याक्सनका तीन बहिनीहरू छन्: रेप्पी, लाटोया र जेनेट, र पाँच भाइहरू: ज्याकी, टिटो, जर्मेन, मार्लन र र्यान्डी। छैटौं भाई, ब्रान्डन, जो दाइ मार्लनको जुम्ल्याहा थिए, जन्मको केही समय पछि मरे।
चलचित्र शुरुवात

अभिनेताको रूपमा

निर्माताको रूपमा

पप गायकको रूपमा

व्यक्तिगत जीवन

=== विवहा
प्रसिद्धि
सन्दर्भ सामाग्रिहरू
बाहिरी कडीहरू

*
*
* Michael Jackson at MTV
* FBI file on Michael Jackson
यी पनि हेर्नुहोस्

*
*
*
*
*
*
*


श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:अमेरिकी पप गायकहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:अमेरिकी व्यापारीहरू
श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:सन् १९५८ मा जन्म
मिनेट

मिनेट समयको एकाइ हो जुन सामान्यतया (एक घण्टाको पहिलो साठीऔँ अंश) वा ६० सेकेन्डको बराबर हुन्छ। युटिसी प्रमाणिक समयमा, दुर्लभ अवसरमा अधिक सेकेन्डको परिणामस्वरूप एक मिनेटमा ६१ सेकेन्ड हुन्छ (यस्तो नाकारात्मक अधिक सेकेन्डलाई सम्मिलित गर्ने प्रावधान छ, जसको परिणामस्वरूप ५९ सेकेन्डको समय हुन्छ, तर यसो ४० वर्षको अवधिमा मात्रै हुनसक्छ)। हुन त मिनेट एसआइ एकाइ होइन तर मिनेटलाई एसआइ एकाइहरूसँग उपयोगको लागि स्वीकार गर्ने गरिन्छ। मिनेटको एसआइ चिह्न 'मिन' (बिना दशमलव) हो।
इतिहास
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्
रोनाल्डो

लुइस नजारियो डे लिमा(जन्म १८ सेप्टेम्बर १९७६), 'रोनाल्डो' नामले प्रसिद्ध ब्राजिलका पुर्व फुटबल खेलाडी हुन् । १९९० को दशक पछि र २००० को दशक अघि रोनाल्डो विश्वकै सर्वाधिक सफल गोलकर्ता थिए । उनले आफ्नो पहिलो बलोन डी ' ओर पुरस्कार यूरोपीय फुटबल खेलाडी को रूपमा १९९७ (मात्र २१ वर्ष को आयु मा) मा पाएका थिए र यही पुरस्कार उनलाई २००२ मा (२६ वर्षको आयु मा) फेरि मिल्यो । यसका अतिरिक्त रोनाल्डो फ्रेन्च फुटबल खेलाडी जिनेदिन जिदाने को समान फिफा वर्ष खेलाडी पुरस्कार तीन पटक जीत्ने मात्र दुई खेलाडीमध्ये एक हुन् । २००७ मा उनलाई फ्रान्स फुटबलले अहिले सम्मकै सर्वश्रेष्ठ सुरूवाती एघार खेलाडीको रूपमा नामांकन गर्यो । फुटबलका भगवान पेलेले तयार गरेको फिफा १०० को सुचिमा उनी पनि अटाउन सफल भए । २०१० मा एक अनलाईन मतदान मा उनी गोल डट कम का 'प्लेयर अफ द डिकेड' चुनिए, जसमा उनले कुल मतको ४३.६३ प्रतिशत मत प्राप्त गरेका थिए ।
स्रोत

श्रेणी :ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९७६ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:ला लिगा खेलाडीहरू
श्रेणी:बेलोन डी' ओर विजेताहरू
श्रेणी:एफसी बार्सिलोनाका खेलाडीहरू
उदयपुर सिमेन्ट उद्योग लिमिटेड

उदयपुर सिमेन्ट उद्योग लिमिटेड नेपालको एक सिमेन्ट उद्योग कम्पनी हो। कम्पनी आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा, नेपालको सबैभन्दा ठूलो सिमेन्ट उद्योग कम्पनी बनेको थियो। २०४४ सालमा जापान सरकारको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्मित यस उद्योग उदयपुर जिल्लाको त्रियुगा नगरपालिका ११ जलजलेको बनक्षेत्रमा अबस्थित छ भने आवश्यक चुन ढुङ्गा जिल्लाकै उत्तरी भेग को सुकौराबाट रोपवे मार्फत ढुवानी गर्न पुर्वाधारहरू बनाईएको छ। एसियाकै ठूलो मध्येको एक भनिएको यस सिमेन्ट उद्योग चरम राजनीतिक हस्तक्षेप र भ्रस्ट व्यवस्थापनले अधोगतिको यात्रा तय गर्दै गरेको उद्योग हो। उद्योगका लागि आवश्यक चुन ढुङ्गा जिल्लाकै उत्तरी भेग को सुकौराबाट रोपवे मार्फत ढुवानी गरिदै आएकोमा सञ्चालन असक्षमताका कारण उक्त रोपवे बिग्री रहने र समयमा मर्मत नगर्ने परिपाटिका कारण प्राय:भाडाका ट्रक मर्फट खानिबाट ढुङ्गा ढुवानी हुँदै आएको छ। यस उद्योगको उत्पादन गैँडा छाप सिमेन्ट हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*आधिकारिक वेबसाइट
*एक दस्तावेज

श्रेणी:नेपालका उद्योगहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारको स्वामित्वमा रहेका कम्पनीहरू
श्रेणी:नेपालका सिमेन्ट कम्पनीहरू
ग्याल्बो ल्होसार

ग्याल्पो लोसार बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको एक प्रमुख चाड हो । यो चाड खासगरी शेर्पा जातीले मनाउने भएतापनि सांस्कृतिक घुलमिलका कारण अन्य जातिले पनि मनाउने गर्दछन् । यस चाडमा नेपालमा सार्वजनिक विदा दिइन्छ । हरेकवर्ष फेब्रुअरी महिनामा ग्याल्बो ल्होसार (२१३९ छु फो डुक्लो) मनाउने तयारीमा शेर्पा, तिब्बती तथा योल्मो समुदाय जुट्छ ।
अनुष्ठान

शेर्पा समुदायमा लोसार अथवा नयाँ साल आउनु भन्दा २-३ दिन अगाडि घर, आगन सबै ठाउँ सफा गर्ने र ग्रह शान्तिको प्रतिक घर सफा गर्दा निस्केको फोहोरलाई चौबाटोमा फ्याक्ने परम्परागत प्रचलन छ । प्रचलनअनुसार सबैले खाइसकेको वाकी अशं दोबाटोमा फाल्नुपर्छ । घर सफा गरी फोहोर मैला फालीसके पछि जसमा गुथुक (नौ प्रकारका गेडागुडी मिसाइ जस्तै मकै, भटमास, केराउ, चना, मुला, चामल आटा आदि मिसाई बनाइएको एक परिकार) सबै परिवार मिलि खाने गरिन्छ । यो खाना सर्वप्रथम भगवानलाई चढाएपछि मात्र खानुपर्छ भन्ने परम्परा पनि छ । परिवारको सख्यां अनुसार पिठोका डल्लाहरू बनाई त्यसभित्र विभिन्न किसिमका (कागज, घ्यू, नुन, खुर्सानी, कोइला आदि इत्यादि) सामग्री राख्ने गरिन्छ । ती सामाग्रहरूमध्ये कागजको अध्ययनशील, घ्यूको चाप्लुसी, खुर्सानीको रिसाउने, कोइलाको डाह गर्ने जस्ता फरकफरक रूपमा अथ्र्याइएको हुन्छ । गुथुक खाने बेला आफ्नो भागमा जुन सामग्री पर्‍यो त्यहि प्रकारको बानी हुने विश्वास गर्ने गरिन्छ ।

गुथुक खाइ सकेपछि पुरानो साललाई विदाइ गर्दे नयाँ सालको पहिलो दिन विहान सवेरै चराचुरुङ्गी अथवा कोही पनि नउठिसकेको वेला (रातको २-३ बजे) उठेर पानी पधेरामा गई हातमुख धोइ पानी लिन जाने र पानी लिने धारामा पूजा गरी धारामा करक्याङ(घ्यू), खादा धुपले पूजा पाठ गरी ल्याएको चोखो पानी भगवानलाई चढाउने, पुजापाठ गरी सकेपछि प्रसाद भगवानलाई चढाउने गरिन्छ । त्यस पछि घरका
ठुलावडाबाट अशिर्वाद लिइ चिया, खप्सा लगायत प्रसाद खाने र विशेष गरी छ्याङगुल (जाँडमा छोर्पी, बदाम, नरिवल किसमिस आदि मिसाएर एक परिकार) खाँदै घर परिवारमा एकआपसमा रमाइलो गर्ने चलन छ । ल्होसारमा अशुद्धलाई चोख्याउनको लागि नयाँ सालको पहिलो दिन धुपवत्ती बाली साङ सेरङिम् पुजा पनि गर्ने गरिन्छ ।

लोसारका लागि तयार पारेर राखिएका परिकारहरू (जस्तै छिमार, खप्से, लगायतका प्रसाद) भगवानलाई चढाउने र घरका सवै परिवार सम्भव भए नयाँ लुगा लगाउने नभए पनि सफा लुगा लगाउने, र मान्यजनको हातबाट आशिर्वाद लिने गरिन्छ । त्यसपश्चात आफ्नो जन्मदिन अनुसारको शुभतिथि (सिज्य) हेरि घरको दुरी, आगँन अथवा डाडाँहरूमा गएर दीर्घायु सु–स्वास्थ्यको कामना सहित घरका सबै परिवारको सुख शान्तिको कामना गर्दै ध्वाजा (लुङ्दार) टाग्ने गरिन्छ र आफ्नो घर–छरछिमेकमा लप्सो मनाउने गरिन्छ । लामाबाट (रम्ने) अभिषेक गरेरमात्र लुङ्दार टाग्नुपर्ने प्रचलन पनि छ । परिवारबीच ल्होसार मनाई सकेपछि छिमेकीलाई घरमा बोलाएर
अहिले शहरीय क्षेत्रमा पिकनिक (बनभोज) आयोजना तथा विभिन्न तरिकाबाट पनि ल्होसार मनाउने गरिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपाली चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका बौद्ध चाडपर्वहरू
अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस

अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस () फेब्रुअरी २१ मा मनाइन्छ। सन् १९५२ मा बङ्गलादेशमा मातृभाषा (बङ्गाली भाषा) बोल्न पाउनुपर्छ भनेर माग गर्ने विद्यार्थी मारिएको दिनको संस्मरणमा यो दिवस मनाइने गरिन्छ। त्यसबेला बङ्गलादेशलाई पूर्वी पाकिस्तान भनिन्थ्यो। सन् १९९९ नोभेम्बर १७ मा युनेस्कोले पनि यस दिनलाई विशेष दिनका रूपमा स्विकार गरेको थियो। पछि सन् २००० मा संयुक्त राष्ट्र सङ्घले समेत यस दिनलाई मातृभाषा दिवसका रूपमा आह्वान गरेपछि विश्वभर यो दिवस मनाउन थालिएको हो। बङ्गलादेशमा भने अहिले पनि आजको दिन राष्ट्रिय विदा दिने गरिन्छ।
thumb|अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस
समयक्रम

right|thumb|अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस स्मारक, आशफिल्ड पार्क, सिड्नी, [[अस्ट्रेलिया अनावरण समारोह, १९ फरवरी २००६]]
* १९५२ : जग बसेको दिन।
* १९९९ : युनेस्कोले फेब्रुअरी २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसको दिन घोषणा गर्‍यो।
* २००० : अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसको उद्घाटन उत्सव।
* २००१ : दोस्रो वार्षिक उत्सव।
* २००२ : भाषामा विविधता : ३००० भाषाहरू खतराको सूचीमा (नारा: भाषाको आकाशगङ्गामा, प्रत्येक एक शब्द तारा हुन्। )
* २००३ : चौथो वार्षिक उत्सव।
* २००४ : बच्चाहरूको जानकारीको लागि शिक्षा।
* २००५ : ब्रेल र सङ्केत भाषाहरू।
* २००६ : भाषाहरू र साइबरस्पेस।
* २००७ : बहुभाषी शिक्षा
* २००८ : अन्तर्राष्ट्रिय भाषा वर्ष
* २००९ : दसौ वार्षिक उत्सव
* २०१० : मैत्री संस्कृतिको लागि अन्तर्राष्ट्रिय वर्ष।
* २०११ : सूचना र सञ्चार टेक्नोलजी।
* २०१२ : मातृभाषा शिक्षा तथा समावेशी शिक्षा।
* २०१३ : मातृभाषामा शिक्षाको लागि पुस्तक।
* २०१४ : विश्व नागरिकता लागि स्थानीय भाषा: स्पटलाइट विज्ञान।
* २०१५ : शिक्षा मार्फत समावेश: भाषा गणना (पेरिस एउटा घटना)।
* २०१६ : निर्देश र सिकाई परिणामको गुणस्तर शिक्षा र भाषाहरू।
* २०१७ : बहुभाषी शिक्षा मार्फत दिगो भविष्य तिर।
सन्दर्भ
बाह्य कडीहरू

* अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसको लागि यूनेस्को को वेबपेज
* खतरामा रहेका बिश्वोका भाषाहरूको मानचित्रर
* संयुक्तराष्ट्र सूचना संसाधन
* बङ्गलादेशबाट आधिकारिक सम्बन्धित पृष्ठ


श्रेणी:विश्व
श्रेणी:मातृभाषा
घर तरुल

घर तरुल एक प्रकारको कन्दमूल अथवा तरुल हो ।

घर तरुल

घर तरुल एक जरा तरकारी हो जुन पहाडमा उत्पन्न हुन्छ। जसको स्टार्च ट्यापरुट दक्षिण अमेरिका मा एक लोकप्रिय खाद्य वस्तु हो जहाँ यो एक प्रमुख व्यावसायिक बाली हो।

विवरण र किस्महरू

अराकाचाका पातहरू गाढा हरियोदेखि बैजनीमा भिन्न हुन्छन्। जराहरू सेतो छालाको साथमा बोसो छोटो गाजर जस्तै देखिन्छ। भित्री भाग सेतो, पहेंलो वा बैजनी हुन सक्छन्।

खेती

यो बिरुवा एन्डिजको पश्चिम क्षेत्रको मूल निवासी हो र १,८०० र २,५०० मिटरको इष्टतम उचाइमा २०० देखि ३,६०० मिटर सम्मको उचाइमा बढ्छ। यो प्राय: मकै , सिमी र कफी जस्ता अन्य बालीहरूसँग उब्जनी गरिन्छ । बोट भाइरसहरूको लागि धेरै संवेदनशील हुन्छ र परिपक्व हुन ढिलो हुन्छ (10-12 महिना), तर आलुको तुलनामा धेरै कम उर्वरक इनपुट चाहिन्छ। दक्षिणी गोलार्धमा यसको खेती सिजन फागुन देखि कार्तिक सम्म फैलिएको छ। घर तरुलको जरा तुरुन्तै छनोट गर्न आवश्यक छ ताकि तिनीहरू काठ बन्न सक्दैनन्। तिनीहरूसँग आफ्नो छोटो जीवन छ र फसलको एक हप्ता भित्र उपभोक्ताहरू पुग्नै पर्छ। ताजा घर तरुललाई फ्रिजमा २ देखि ३ हप्तासम्म राख्न सकिन्छ।

घर तरुल खेती धेरै आकर्षक हुन सक्छ। यो १९ औं शताब्दीमा ब्राजिलमा आयात गरिएको थियो र १९६० को दशक देखि व्यावसायिक रूपमा बढ्दै गएको छ। ब्राजिलको बाली सुधार कार्यक्रमले सात महिनामा फसल काट्न तयार हुने प्रजातिहरू विकास गरेको छ।

घर तरुलको सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको भाग यसको जरा हो। यसलाई काँचो खान सकिँदैन, तर पकाउँदा यसले एक विशिष्ट स्वाद र सुगन्ध विकास गर्छ जसलाई "अजवाइन, बन्दकोबी र भुटेको चेस्टनटको नाजुक मिश्रण" भनेर वर्णन गरिएको छ।

उमालेको जरा उमालेको आलुमा समान तरिकामा प्रयोग गरिन्छ, जसमा अतिरिक्त रूपमा सेवा गरिन्छ। यसलाई तरकारी भन्दा पनि खाजाको रुपमा खाने गरिन्छ।

एन्डिज क्षेत्रमा, घर तरुललाई भुटेको चिप्स, बिस्कुट र मोटो पीठोमा भुइँमा बनाइन्छ। घर तरुलको सानो आकारको दानाले यसलाई अत्यधिक पाचन बनाउँछ, त्यसैले यसबाट बनाइएका दाल र सूपहरू साना बच्चाहरूको लागि खानाको रूपमा उत्कृष्ट मानिन्छ।

कलिला डाँठहरू पकाएर वा सलादमा खान सकिन्छ, पातहरू पशुधनलाई खुवाउन सकिन्छ।

पोषण

१०० ग्राम घर तरुलले लगभग १०० क्यालोरीहरू प्रदान गर्दछ , जसमध्ये २६ ग्राम सुक्खा पदार्थ, २३ ग्राम कार्बोहाइड्रेट , र १ ग्राम भन्दा कम प्रोटीन हुन्छ । यो बोटमा क्याल्सियम प्रचुर मात्रामा हुन्छ, यसमा आलुको भन्दा चार गुणा बढी क्याल्सियम हुन्छ ।


पहेंलो खेतीमा पर्याप्त मात्रामा क्यारोटीनोइड पिग्मेन्टहरू हुन्छन्, भिटामिन ए को अग्रदूतहरू , यस बिन्दुमा कि एराकाचासको अत्यधिक खपतले छाला पहेँलो हुन सक्छ, एक अवस्था जुन हानिकारक मानीदैँन।


श्रेणी:तरुल
सखरखण्ड

सखरखण्ड एक प्रकारको कन्दमूल अथवा तरुल हो । यसलाई नेपालको पूर्वी तराई भेगमा सुठुनी पनि भन्ने गरिन्छ । सख्खरखण्ड खाँदा जति गुलियोे हुन्छ यो त्यतिनै स्वस्थकर पनि छ । यो प्राक्रितिक रूपले गुलियो हुनुका साथै यसमा अध्यधिक चिनीको मात्रा पनि हुँदैन । यसमा क्यालोरी समेत लुकेको हुन्छ । सख्खरखण्ड स्वस्थकर, सस्तो, अनि अन्धो हुनबाट जोगाउने तथा शरीरको तौल घटाउन अति सहयोगी साबित हुन्छ । सख्खरखण्ड खानाले अन्धोपनाबाट बच्नुका साथै शरीरको तौल समेत नियन्त्रण हुन्छ ।

सखरखण्ड को प्रचलित नामहरु :

१. सुठुनी

२. अलुवा

३. गन्जी
सखरखण्डबाट पाइने फाइदाहरू

* सखरखण्डको सेवनले अन्धो हुनबाट यसले बचाउछ ।

* यसमा भिटामीन ए लुकेको हुन्छ जुन अन्धो हुनबाट जोगिनका लागि अति आवश्यक छ । दक्षिण अफ्रिकामा सखरखण्डलाई जैविकीकरण गरेर उत्पादन गरिन्छ । किनकि त्यहाँ यसलाई मुख्य खानाको रूपमा समेत प्रयोग गर्ने गरिन्छ । यसमा बेटाक्यारोटीन अर्थात भिटामीन ए को मात्रा प्रसस्त हुन्छ ।

* सखरखण्डले तौल घटाउँछ

* सखरखण्डले मधुमेह रोगलाई नियमित बनाउँछ किनकि यो गुलियो भएता पनि यसमा उच्च स्तरमा चिनीको मात्रा भने हुँदैन ।

* सख्खरखण्ड बेटाक्यारोटीन तथा अन्य स्वस्थकर पोषणले भरपुर्ण हुन्छ । आफ्नो खोराकमा सख्खरखण्डलाई सामेल गर्नुहोस् । यसले अन्धोपनालाई परै राख्छ, शरीरको तौल घटाउँछ, छाला सुकोमल बनाउँछ, आँखा, हड्डी लाई बलियो बनाउँछ ।

* कांचो सख्खरखण्ड र गाजरलाई ग्राइन्डरमा पिन्नुहोस् । अनि यो सुप बिहानको खानाको रूपमा पनि सेवन गरर्नाले शरिरलाई आराम मिल्दछ ।

* सख्खरखण्ड सेवन गर्नाले छाला सफा हुने, आँखा जन्य समस्याबाट छुटकारा मिल्ने, इम्यून सिस्टम बलियो हुने, हड्डी बलियो हुने गर्दछ ।

* सख्खरखण्डले ब्लड सुगरलाई नियमित बनाउँछ किनकि यो गुलियो भएता पनि यसमा उच्च स्तरमा चिनीको मात्रा भने हुँदैन । यसमा कार्बोहाइडे्रटको मात्रा पनि लुकेको हुन्छ । यसमा एक प्रकारको हरमन लुकेको हुन्छ जसले ब्लड सुगरलाई नियन्त्रण गर्ने कार्य गर्छ ।

* पोलेको भन्दा उसिनेको सख्खरखण्डमा पोषण तथा भिटामीन पाइन्छ जुन अन्य फलफुल तथा हरियो सागसब्जिमा जत्तिकै लाभदायक हुन्छ ।

* सखरखण्डमा पाचन प्रक्रियालाई बलियो बनाउन सक्ने शक्ति हुनुका साथै यसले लामो समय सम्म भोक मेटाउने काम समेत गर्छ ।

* एउटा ठीक्कको सखरखण्डमा चार ग्राम फाइबर उपलब्ध हुन्छ जुन लामो समय सम्म भोक मेटाउन सहयोगी हुन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:तरकारीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:कन्दमूलहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:लहरा
गोलसिमल

सिमलचरी अथवा गोलसिमल नेपाली लोकविश्वासमा बाँचेको अनौठो काल्पनिक चरो हो। यसप्रतिको नेपाली लोकविश्वास आफ्नै परम्परागत आधार तथा पत्यारमा जुगौँदेखि अडेको पाइन्छ। सिमलचरीलाई उसका स्वरको आधारमा 'गोलसिमल' भनिएको बुझिन्छ। जेहोस्, यसलाई नेपाली परम्परामा धान -अन्न) बालीको कुनियुँमा बास गर्ने धान्यलक्ष्मी अर्थात् धानको देवी भनी मानिन्छ |

भनिन्छ ऊ दिनमा होइन रात-विरात विरहको घडीमा हिउँदको महिना पारी विजन वनबाट कारुणिक लयमा - 'गोलसिमल-गोलसिमल' अलाप्त छ। यही स्वरको आधारमा यहाँ कतिले यसलाई 'गोलसिमल' चरो भनेको पनि पाइन्छ। जे होस्, यसको गाउँघर प्रसिद्ध नाम हो- 'सिमल चरी'।
यस चराको घटनालाई आधार बनाई हाम्रा कतिपय कविहरूले आफ्नो सिर्जनामा यस चरालाई समेटेको पाइन्छ। राष्ट्रकवि माधव घिमिरेले आफ्नो काव्य 'राजेश्वरी' -२०१७ : हाल-२०)मा यसको सङ्केत गरेका छन् र अर्को कविताको शीर्षक नै 'गोलसिमल' -२०४९) दिई चर्चा गरेका छन्। त्यस्तै जनकवि केशरी धर्मराज थापाको एउटा खण्डकाव्यको नाम नै 'गोलसिमल' रहेको पाइन्छ। यसरी गोलसिमल चराले कविहृदय तानेको यथार्थ स्पष्ट छ।
रोजर फेडरर

रोजर फेडरर (जन्म ८ अगस्ट १९८१) व्यावसायिक टेनिसका पूर्वखेलाडी हुन् । टेनिस व्यवसायी संघको वरीयताक्रममा लगातार २३७ हप्तासहित ३१० हप्तासम्म विश्व नम्बर १ खेलाडीका रुपमा दर्ज भएका थिए। उनी अक्टोबर २००२ देखि वरीयताक्रममा लगातार शीर्ष १० मा पर्न सफल भएका थिए। यसैगरी अप्रिल २००१ देखि वरीयताक्रममा लगातार शीर्ष २० भित्र पर्न सफल भएका थिए। विभिन्न खेल पत्रकार र टेनिसका पूर्वखेलाडीहरुका अनुसार फेडरर टनिसका महान् खेलाडी हुन्। २४ वर्षको व्यावसायिक खेलजीवनमा १५ सयभन्दा बढी खेल खेलेका उनी सर्वाधिक ग्रान्डस्लाम जित्नेमध्ये तेस्रोमा पर्छन्। १६ वर्षको उमेरमा सन् १९९८ मा व्यावसायिक टेनिसमा प्रवेश गरेका उनले सन् २००३ मा पहिलो ग्रान्डस्लाम जितेका थिए। तीन वर्षदेखि घुँडाको चोटबाट ग्रसित उनले सन् २०१८ को विम्बल्डनपछि कुनै खेल खेलेका थिएन्।
संन्यास

फेडेररले सन् २०२२ सेप्टेम्बर २३ बाट टेनिसबाट संन्यास लएका हुन्। घुँडाको चोटका कारण करिब १४ महिना कोर्टबाहिर रहेका रोजर फेडेररले अन्तिम दिन लन्डनमा लेभर कप खेलेर एक कार्यक्रमका बीच भावुक भएर संन्यास घोषणा गरेका थिए। उनी अन्तिम खेलमा निकै भावुक बने, आँसु थाम्न सकेनन्। आफू मात्र रोएनन्, समर्थकहरुलाई पनि रुवाए।
सन्दर्भ सूची
बाहिरी कडीहरू

*
* रोजर फेडरर फाउन्डेसन

श्रेणी:टेनिस खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म
सिजो

परम्परागत कोरियाली साहित्यमा रचना गरिने छोटो "गद्य" एवम "पद्य"को समिश्रित रूपको हरप हरूलाई सिजो भनिन्छ| यसलाई जापानी साहित्यमा प्रचलित 'हाइकु'सँग दाज्न सकिन्छ|कोरियामा करिव ७५० वर्षअघि देखिको 'सिजो' हरू पाईएका छन|तथापि यसको ब्यापकता भने बिसौ शताब्दि (सन १९०९ पछि)मा भएको मानिन्छ|छोटो रचनामा गहन भाव हुने हुदा यो आजभोलि प्रायश: सवै भाषा हरूमा चल्तिमा रहेको छ|

कोरियामा यसलाई दुई श्रेणीमा विभक्त गरिएको छ। सन १९०८ देखि अगाडिलाई 'परम्परागत सिजो' तथा १९०८ पछिको लागि 'आधुनिक सिजो' भनी वर्गीकरण गरिएको छ। सन् १९०६मा दाएगु इओसाले 'हृयोल्जुक्गा' सिजो प्रकाशनलाई यसको इतिहासमा कोशे ढुङा मानिएको छ र यसै बाट आधुनिक सिजोको विजारोपण भएको भन्ने मानिन्छ। ततपश्चात सन् २०को दशक(१९२० देखि १९२६)मा लेखिएका 'सिजो'को सङ्कलन 'एक सय आठ बेदना'लाई कोरियाली आधुनिक सिजो इतिहासले आधुनिक 'सिजो'को पहिलो सङ्कलन भनी परिचय गराएको छ।

जापानी शैलीको 'हाइकु'मा अक्षर र हरफको नियम रहे जस्तै 'सिजो'को पनि आफ्नै नियम छ| सिजो विशेषतः तीन हरफमा रचना हुन्छ। यसका ६ वटा वाक्यपद्धति हुने गर्दछन्। हरेक शब्द २ देखि ७ अक्षरका हुने गर्दछन्। यसलाई सरल रूपमा भन्ने हो भने 'सिजो' तीन हरफ तथा १४ देखि १६ अक्षरमा लेखिन्छ। यसमा जम्माजम्मी ४४ देखि ४६ अक्षर हुने गर्दछन्। गेयात्मकता हुनु यसको अर्को पक्ष हो। संरचना गेयात्मकता र अन्तिम हरफको झनन्नले नै सिजोलाई प्रभावकारी बनाउनमा मद्दत गर्दछ।साधारणतः सिजोको पहिलो हरफले परिचयात्मक विषय दिन्छ। दोस्रो हरफले त्यही परिचयात्मक विषयलाई उठान दिन्छ भने तेस्रोमा एउटा चरमबिन्दुझैँ पुर्‍याउँछ अर्थात् तेस्रो हरफमा चाहिँ पाठक या स्रोताको हृदय र मस्तिष्कलाई झनन्न पार्न सक्ने खालको क्षमता हुनुपर्छ।


जस्तै उदाहरणको लागि भीष्म उपे्रतीले नेपालीमा लेखेको सिजोलाई हेरेमा बुझ्न सकिन्छ|

"रात र दिनलाई एकै गरेर बसिरहेँ

फूलको छेउमा काँडासँगसमेत लड्दै

तिमी भने कहाँ गयौ बहारहरू बोकेर"

यसमा अगाडिको हरफमा १६ अक्षर छन्। बीचको तथा अन्तिम हरफमा पनि १६ अक्षर नै छन्।

त्यस्तै , राम कुमार पाँडे रचित सिजोलाई हेरौ

"जूनको अनुहारमा जून पर्दा खल्लो भो

बरु चूक अन्धकार आए पो हुने थियो

अँध्यारोमा बरु चट्याङ भए हुन्थ्यो होला"

१५-१५-१५को यस सिजोले पूर्णतः ४५ अक्षर बोकेको छ। यसरी हेर्दा यो ५-७-५को हाइकुजस्तै नियम बन्धित देखिन्छ तर यसमा बढी अक्षर हुने हुनाले यो बढी असरदायी छ भन्ने कुरा अनुमान गर्न सकिन्छ।
केहि नेपाली 'सिजो हरू

"नजरको तीरले हान्ने त मुटुमै हो

भुतुक्क भै ढले पनि जुरुक्क उठी दौड्दै

आएर उसले मलाई राख्यो पे्रम प्रस्ताव।"

(सुष्मा मानन्धर)

"उज्यालो दिनसँग माया लागेको छ

अँध्यारोलाई रातसँग स्नेह जागेको छ

गुँडुल्किएर सुत्न कति मजा रातमा।"

(किशोर पहाडी)

"ख्वै, तिम्रो बोलाई हरियो हो कि रातो हो कुन्नि

मैले त राम्ररी छुट्याउन पनि पो सकिनँ

कानमा आएर उचाङ्ग ठोकिन्छ रङ्गहीन भएर।"

(मञ्जुल)

"गाग्रीमा पानी चढेकी, बढेकी सानी

प्यास बढ्यो चर्को, बढेछ जवानी

पोखोस् या बोकोस् उसकै जिन्दगानी"

(मुरारीप्रसाद सिग्देल)

"तिमीलाई हेर्दा आँखा झुकिदिन्थ्यो

बोल्न खोज्दा अनुहार गुलाफ फुलिदिन्थ्यो

तिमी त पौडी सकेछौ मनभित्र माछो बनेर"

(सुष्मा आचार्य)

"पहाड जति नै अग्लो होस्, यो स्वर्गकै मुनि त हो

चढ, चढ र माथि चढ्दै जाऊ चुचुरो नपुगुञ्जेल

तर कोही चढ्दैनन्, सबै थकाइको सास फेर्छन् चुचुरो नपुग्दै"

(एउटा कोरियाली सिजो: याङ्ग सा-इओन)