JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Mgambo (Unguja)

Kwa maana mbalimbali ya jina hili tazama hapa

Mgambo ni kata ya Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B' katika Mkoa wa Kaskazini Unguja, Tanzania yenye Postikodi namba 73208.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,982 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 1,771 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kaskazini Unguja
Jamii:Wilaya ya Unguja Kaskazini 'B'
Arkansas

thumbnail|right|280px|Moja ya sehemu inayopatikana ndani ya Jimbo la Arkansas

Arkansas ni jimbo la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 2,855,390 (2007) wanaokalia eneo la 137,002 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Missouri, Tennessee, Mississippi, Louisiana, Texas na Oklahoma. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Little Rock (jabali mdogo).

thumb|left
Viungo vya Nje

* State of Arkansas tovuti rasmi


Jamii:Majimbo ya Marekani
Jamii:Arkansas
Massachusetts

thumb| Picha za miji ndani ya jimbo la Massachusetts
Massachusetts ni jimbo (commonwealth) la kujitawala la Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Mji mkuu na mji mkubwa wa jimbo ni Boston. Kwa miji mingine, angalia orodha ya miji. Idadi ya wakazi wa jimbo lote hufikia watu 6,497,967 (2007) wanaokalia eneo la 27,336 km² ambalo ni hasa milima na jangwa. Imepakana na Vermont, New Hampshire, Rhode Island, Connecticut, na New York. Upande wa mashariki maji ya Atlantiki.

Ilikuwa moja ya koloni 13 asilia za Uingereza zilizoasi dhidi ya nchi mama tangu mwaka 1776 na kuanzisha Maungano ya Madola ya Amerika.

thumb|left
Viungo vya Nje

Commonwealth of Massachusetts Official Website



Jamii:Majimbo ya Marekani
Bugene

Bugene ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba 35404 . Iko kwenye njiapanda za barabara B182 (sasa T38) na B182W.

Bugene ina vijiji vya Bugene, Chagati, Chaifo, Charuguru, Kibombo, Lukajange, Nyakabale, Nyakakoni, Omumpama, Omurushaka, Rugalama, Ruzinga.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 26,608 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,867 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Ihanda (Karagwe)

Ihanda ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35405 .

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,990 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na jumla ya vijiji viwili. kijiji cha Rukole ambako ndiko yaliko makao makuu ya kata na kijiji cha Ihanda; pia ilikuwa na wakazi wapatao 14,583 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Kituntu (Karagwe)

Kwa maana nyingine ya jina hili angalia Kituntu


Kituntu ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba 35416 . Ni eneo ambalo limejaa amani.

Katika kata ya Kituntu kuna maeneo kama: Kituntu, Katembe, Kalala, Kifola, Kamea, Chibugu, Nyambalani, Amgembe, Nyakashozi, Kinyinya, Rushe, Katwe, n.k.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,194 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,970 waishio humo.

Kata hii ina shule ya sekondari Kituntu (kidato cha kwanza hadi cha sita).
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Nyakasimbi

Nyakasimbi ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35409 .

Kata ina vijiji vya Nyakasimbi, Bujara, Kahanga na Nyamwala. Kijiji cha Nyamwala kina kitongoji cha Masheshe kinachopakana na pori la Chimisi. Zamani Nyakasimbi ilikuwa inajumuisha kata ya Rugu.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,364 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,803 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Rugu

Rugu ni kata ya Wilaya ya Karagwe katika Mkoa wa Kagera, Tanzania, yenye postikodi namba 35407 .

Kata ya Rugu inapatikana upande wa Kusini-Mashariki mwa Wilaya ya Karagwe. Hasa inapakana na Ziwa Burigi pamoja na Hifadhi ya Burigi-Chato kwa upande wa Kusini. Mashariki kuna Wilaya ya Muleba, Magharibi ni kata jirani ya Nyakasimbi na Kaskazini ni kata za Nyaishozi (Kaskazini Magharibi) na Ihembe (Kaskazini Mashariki).

Kata ya Rugu ina idadi ya jumla ya vijiji vitano. Vijiji hivyo ni Kasheshe, Misha, Rugu, Ruhita, Misha.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,043 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,160 waishio humo.
Elimu

Kata ya Rugu ni moja kati ya kata zenye wazazi wanaopenda kuchangia mafanikio ya ukuaji wa elimu ikiwa mwaka 2010 wazazi walichangia kununua vifaa vya sayansi na hivyo kuifanya Shule ya Sekondari Rugu kuwa na maabara mapema sana.

Kata ya Rugu ina shule moja ya sekondari iitwayo Rugu Shule ya Sekondari, na shule nne za msingi ambazo ni Shule ya Msingi: Kasheshe, Misha, Ruhita na Rugu.
Utamaduni

Lugha inayotumiwa na raia wa kata ya Rugu hasa ni Kinyambo (kwa lugha yao: Runyambo).
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Karagwe
Rwabwere

Rwabwere ni jina la kitongoji, kijiji na kata pia ya Wilaya ya Kyerwa katika Mkoa wa Kagera, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,700 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,669 waishio humo.

Kata ya Rwabwere inasifika kwa kuwa na jamii makini ikiwa na watu wakarimu na wazalendo, wachapakazi na pia wapenda maendeleo ambao wanajihusisha na shughuli mbalimbali kama kilimo, ufugaji na biashara.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Kagera
Jamii:Wilaya ya Kyerwa
Ẹ̀kọ

Ẹ̀kọ jẹ́ oúnjẹ tí ó gbajúmọ̀ ní Nàìjíríà, tí wón sì ń fi àgbàdo, ọkà tàbí jéró ṣe. Bí wọ́n bá fẹ́ se ògì, wọ́n á rẹ àgbàdo,, ọkà tàbí jéró sínú omi fún ọjọ́ méjì sí mẹta kí wón tó lọ̀ ọ́, lẹ́yìn náà, wọ́n ọ́ fi kalẹ̀ fún bí í ọjọ́ mẹ́ta mìíràn láti kan, lẹ́yìn èyí, wọ́n le sè é. Wọ́n máa ń fi àkàrà, mọ́ín mọ́ín àti àwọn oúnjẹ míràn mu ẹ̀kọ.
Àwon Ìtókasí

Ẹ̀ka:Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ónjẹ
Ẹ̀ka:Àṣà Yorùbá
Bíbélì Mímọ́

Kini Bibeli? (Bibeli Mimo)

thumbnail|right|250px|


Bíbélì Mímọ́, tabi Bíbélì jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìwé Ẹ̀sìn Ju àti Ẹ̀sìn Kristi.

Bibeli Heberu tabi Bibeli Awon Ju da si apa meta:

* Torah, tabi "Ilana" ti a mo si Pentatefki tabi "Iwe Marun Mósè"
* Nefimu, tabi "Awon Woli"
* Ketufimu, "Akole mimo"

thumbnail|300px|right|Bíbélì Mimọ
Bibeli awon Ẹlẹ́sìn Kristi da si apa meji.

Ni Bibeli awa ni awon iwe 66. Oluwa-Olorun ti lo opolopo èniyàn dabi Mose, Solomoni, Samueli, ati Aposteli Paulu lati ko Bibeli. Èniyàn, won ti n wa laaye ni orisirisi akoko, sugbon lapapo, Oluwa-Olorun ti lo lati ko ohun ti awa mo bi Bibeli (Bibeli Mimo)!
Apa Kinni

* Majemu Laelae
Apa Keji

* Majemu Titun
Kini Ọ̀run? Tabi Ijoba Ọ̀run?

Ọ̀run tabi Ijoba Ọ̀run je ijoba Olorun. Nibo awa ni opolopo angeli, ayo, ohun ti dara. Ni Ijoba Orun, awa n ko ku, awa korin si Olorun, ati awa n wa laaye titi làélàé. Ijoba Ọ̀run ti dara gidigidi.
Kini Awon Angeli?

Awon Angeli wa iranse Olorun, won sise fun Olorun ati won wa dara. Saamu 34:7 so pé «7Angẹli Olúwa yí àwọn tí ó bẹ̀rù rẹ̀ ká

ó sì gbà wọ́n.»
Kini Orun-apaadi?

Orun-apaadi je ilé Bìlisì. Ni Orun-apaadi, ko si ayo, ko si kankan dara. Ina je ni Orun-apaadi, Ina ainipèkun.

Marku 9:43-48

43Bí ọwọ́ rẹ bá sì mú ọ kọsẹ̀, gé e sọnù, ó sàn fún ọ kí o ṣe akéwọ́ lọ sí ibi ìyè, ju o ní ọwọ́ méjèèjì kí o lọ sí ọ̀run àpáàdì, sínú iná àjóòkú. 44Níbi tí kòkòrò wọn kì í kú tí iná nà án kì í kú. 45Bí ẹsẹ̀ rẹ bá sì mú ọ kọsẹ̀, gé é sọnù, ó sàn kí ó di akesẹ̀, kí o sì gbé títí ayé àìnípẹ̀kun ju kí o ní ẹsẹ̀ méjì tí ó gbé ọ lọ sí ọ̀run àpáàdì. 46Níbi tí kòkòrò wọn kì í kú, tí iná nà án kì í sì í ku. 47Bí ojú rẹ bá sì mú ọ kọsẹ̀, yọ ọ́ sọnù, ó sàn kí o wọ ìjọba Ọlọ́run pẹ̀lú ojú kan ju kí ó ní ojú méjì kí ó sì lọ sínú iná ọ̀run àpáàdì. 48Níbi ti

“ ‘kòkòrò wọn kì í kú,

tí iná kì í sì í kú.’
Tani Bìlisì tabi Emi Esu?

Bìlisì je Emi Esu, o je buburu gidigan ati je ota ti Olorun wa. Ibi-afede re je lati «jalè, láti pa, àti láti parun:» Bìlisì fe pé gbogbo èniyàn ma losi Orun-apaadi, ki i se Ijoba Orun.
thumb|Bìlisì (tabi Emi Esù)
Kini awon Ànjọ̀nú?

Awon Ànjònu wa ore Bìlisì, ati won ni ife okan, won sise pelu Bìlisì lati «jalè, láti pa, àti láti parun:»
Kini ẹ̀ṣẹ̀?

ẹ̀ṣẹ̀ je ohun buburu. Ti awa ba n se kankan ti awa n mo pé, ko dara, o je ẹ̀ṣẹ̀. E jo, e maa se e.

Johanu 8:34 «34 Jesu dá wọn lóhùn pé, “Lóòótọ́, lóòótọ́ ni mo wí fún yín, Ẹnikẹ́ni tí ó bá ń dẹ́ṣẹ̀, ẹrú ẹ̀ṣẹ̀ ni.»
Itokasi

* Bíbélì


Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn Krístì
Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn Ju
Ìjọ Jéésù Lótìítọ́

Ìjọ Jéésù Lótìítọ́ tÍ a dá s’ílẹ̀ ní ìlú Beijing, Ṣáínà ní ọdún 1917, jẹ́ ìjọ t’ó dá dúró nínú àwọn oní-Pẹ́ńtíkọ́sìtì. Ìjọ yìí faramọ́ ìkọ́ni “ọ̀kan soso l’Ọlọ́run”. Wọ́n gbàgbọ́ pé ọ̀kan l’Ọlọ́run àti pé Jésù jẹ́ Ọlọ́run. Ìjọ yìí kọ ìkọ́ni “mẹ́tal’ọ́kan” pé kò tọ́, kò sì dọ́gba láti s’àpèjúwe Ọlọ́run. Ìjọ gbà pé ìkọ́ni “mẹ́tal'ọ̀kan” kò wá láti inú Bíbélì nìkan sùgbọ́n láti inú àwọn orísirísi àfikún lẹ́yin àkojo Bíbélì, èyí tí àwọn olùtèlé “ọ̀kan soso l’Ọlọ́run” kà sí èrò èniyàn lásán, tí kò ní àsẹ ìmísi Ọlọ́run bíi ti Bíbélì.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a kà á sí ìjọ àwọn ará Sháínà, “Ìjọ Jéésù Lótìítọ́” lóde òní tí ó n tàn kálẹ̀ àgbáye bí a ti n wàásù ìhìnrere Jéésù kárí ayé. Iye àwọn olùtèlé “Ìjọ Jéésù Lótìítọ́” jẹ́ ẹgbèrún lọ́nà ẹgbàá mẹ́jọ èniyàn ní orílẹ̀ kọ́ntínẹ́ntì mẹ́fà ní àgbáyé.
Akọkọ ìgbágbọ́

#Ẹ̀mí Mímọ́: Gbígba ẹ̀mímímọ́, àrìdájú nípa fífi èdè titun sọ̀rọ̀, eléyìí jẹ́ ìdanilójú ìpín wa ní ìjọba ọ̀run..
#Ìrìbọmi: Ìrìbọmi jẹ́ ìse fún ìràpadà ẹ̀sẹ̀ ìrandíran. Ìrìbọmi ń wáyé nínu omi bí Odò, Òkun tàbì omi tí ń sàn. Ẹni tí a ti ṣe ìrìbọmi ti omi àti ti ẹ̀mi mímọ́, ni ó lè ṣe ìrìbọmi yìí fún ẹlòmíràn ní orúkọ Olúwa Jésù Kírísítì. Ẹni tí a ń ṣe ìrìbọmi fún gbọ́dọ̀ jẹ́ rírì bọmi pátápátá, pẹ̀lú orí tí yóò tẹríba sínú omi.
#Ìṣe ti fífọ ẹsẹ̀: Ìṣe ti fífọ ẹsẹ̀ jẹ́ kí ènìyàn ní ìpín pẹ̀lu Jésù kírísítì. O sì jẹ́ ohun ìráńtí wípé ènìyàn gbọ́dọ̀ ní ìfẹ́, ìjẹ́-mímọ́, ìtẹríba, ìdáríjì àti iṣẹ́ ìráńsẹ́. Gbogbo ènìyàn tí a ti rì bọmi wẹ ẹ̀sẹ̀ rẹ̀ nù ní orúkọ Jésù kírísítì. Ìṣe kí oníkálùkú wẹ ẹsẹ̀ ọmọnìkejì rẹ̀ jẹ́ ohun tí ó yẹ kí ó di ṣíṣe nígbà tí ó bá tó.
#Ounjẹ alẹ́ Olúwa: Ounjẹ alẹ́ Olúwa jẹ́ ṣíṣe fún ìrántí ikú Jésù kírísítì Olúwa wa. O jẹ́ kí á jẹ́ alábàpín nínu ẹran ara àti ẹ̀jẹ̀ Olúwa wa láti jẹ́ alájọpín nínú ìyè ayérayé kí á sì jí i dìde nínu òkú ní ọjọ́ ìkẹyìn. A gbọ́dọ̀ ma ṣe eléyìí ní gbogbo ìgbà. Búrẹ́dì àti omi èso 'gírèpù' ni a ó lòò.
#Ọjọ́ ìsinmi: Ọjọ́ ìsinmi, Ọjọ́ keje ọ̀sẹ̀ (Sátidé), je ojo mímọ́ ti Ọlọ́run ya si mímọ́. Ojo yi jẹ́ yiyasoto ni abe ore ofe Olorun fun iranti awon eda Ọlọ́run ati igbala won pelu Ireti Isinmi ayeraye ni aye ti n bowa.
#Jésù Kírísítì: Jésù Kírísítì, oro naa ti o di eran-ara, ku fun wa ni ori igi agbelebu fun irapada elese, a jii dide ní ojo keta, o goke re orun. Ohun nikan ni Olugbàlà araye, eleda orun oun aye, Ọlọ́runotiti kan soso.
#Ìwé mímọ́: Ìwé mímọ́, ninu re ni a ri Majemu Lailai ati Majemu titun, imisi eleyi ti o wa lati odo Ọlọ́run, iwe ododo kan soso ati ilana tooto fun igbe aye kristieni.
#Ìgbàlà: Igbala jẹ́ ohun ti a fifunni nipa Ore ofe Ọlọ́run nipase Igbagbo. Onigbagbo gbodo fi ara tan emi-mimo lati lepa Ije mimo, lati bowo fun Olorun ati lati fe ohun eda Ọlọ́run.
#Ìjọ mímọ́ Jésù: Ìjọ mímọ́ Jésù, ifilole lati owo Jésù Kristi wa, nipase emi mímọ́ ní akoko “ojo ikeyin” ni Ìpadàbọ̀sípòijo tòótọ́ ti ìgbà àwọn Àpòsítélì.
#Ìpadàbọ̀ Jésù Kírísítì: Ìpadàbọ̀Jésù kriti yio sele ní ojo ikeyin nigba ti O ba sokale lati orun wa lati da aye ní ejo: Olódodo yóò jogún ìyè àìnípẹ̀kun, nígbà tí àwòọn ẹni burúkú yọ́ọ̀ jogún ìparun ayérayé.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ẹ̀sìn Krístì
Ísráẹ́lì

{{Infobox Country
|native_name = מְדִינַת יִשְׂרָאֵל Medīnat Yisrā'elدَوْلَةُ إِسْرَائِيلَ Dawlat Isrā'īl
|conventional_long_name = Orile-ede Israel State of Israel
|common_name = Israel
|image_flag = Flag of Israel.svg
|image_symbol = Coat of arms of Israel.svg
|symbol_type = Emblem
|image_map = Israel in its region (pre 1967 territory).svg
|national_anthem = HatikvahThe Hope
|official_languages = Hebrew, Arabic
|ethnic_groups = 75.4% Jewish, 20.6% Arab, 4% minority groups
|demonym = Israeli
|capital = Jerusalem
|largest_city = capital
|Largest urban agglomeration = Tel Aviv-Yafo
|government_type = Republic under Parliamentary democracy
|leader_title1 = President
|leader_name1 = Isaac Herzog (יצחק הרצוג)
|leader_title2 = Prime Minister
|leader_name2 = Benjamin Netanyahu (בנימין נתניהו)
|leader_title3 = Knesset Speaker
|leader_name3 = Mickey Levy (מיקי לוי)
|leader_title4 = Supreme Court President
|leader_name4 = Esther Hayut (אסתר חיות)
|sovereignty_type = Independence
|sovereignty_note = from British Mandate of Palestine
|established_event1 = Declaration
|established_date1 = May 14, 1948
|area_km2 = | area_km2 = 20,770–22,072
| area_sq_mi = 8,019–8,522
| area_rank = 150th
| area_footnote =
| percent_water = 2.1
| population_estimate =
| population_estimate_year =
| population_estimate_rank = 99th
| population_census = 7,412,200
| population_census_year = 2008
| population_density_km2 =
| population_density_rank = 35th
| GDP_PPP = $372.314 billion{{refn|group=fn|name=oecd|Israeli population and economic data covers the economic territory of Israel, including the Golan Heights, East Jerusalem and Israeli settlements in the West Bank.}
| GDP_PPP_rank = 51st
| GDP_PPP_year = 2020
| GDP_PPP_per_capita = $40,336
| GDP_PPP_per_capita_rank = 34th
| GDP_nominal = $410.501 billion
| GDP_nominal_rank = 31st
| GDP_nominal_year = 2020
| GDP_nominal_per_capita = $44,474
| GDP_nominal_per_capita_rank = 19th
| Gini = 34.8
| Gini_ref =
| Gini_rank = 48th
| Gini_year = 2018
| HDI_year = 2019
| HDI = 0.919
| HDI_change = increase
| HDI_rank = 19th
| HDI_ref =
|currency = Shekel ()
|currency_code = ILS or NIS
|time_zone = IST
|utc_offset = +2
|time_zone_DST = IDT
|utc_offset_DST = +3
|drives_on = right
|cctld = .il
|calling_code = 972
|footnote1 = Excluding / Including the Golan Heights and East Jerusalem; see below.
|footnote2 = Includes all permanent residents in Israel proper, the Golan Heights and East Jerusalem. Also includes Israeli population in the West Bank. Excludes non-Israeli population in the West Bank and the Gaza Strip.
}}
Israel (, ; , ) tabi Orile-ede Israel je orile-ede ni Arin Ilaoorun.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn orílẹ̀-èdè Ásíà
Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́

Matthew Àrẹ̀mú Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ GCFR (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹta ọdún 1937) jẹ́ gbajúmọ̀ àgbà olóṣèlú, ajagun-fẹ̀yíntí àti Ààrẹ àná orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Amos Àdìgún Ọbalúayésanjọ́ "Obasanjo" Bánkọ́lé, ìyá rẹ̀ sìn ń jẹ́ Àṣàbí.Ọbásanjọ́ jẹ́ ọmọ bíbí Òwu ní ìlú Abẹ́òkúta ní ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìyá rẹ̀ kú ní ọdún 1958, bàbá rẹ̀ sìn kú bákan náà ní ọdún 1959.
Ìgbà èwe rẹ̀

Wọn bi Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ ni ojo Kaarun, Oṣù Kẹta, ọdun mẹtadinlojilẹdẹgbẹwa (1937) fún Amos Obaluayesanjo Bankole ati Àsàbí nilu Ìbògùn Ọláogun. O jẹ akọbi awọ̀n obi re, wọn bi ọmọ mẹjọ tẹle, ṣùgbón arabirin kan loni ti ò kù. O di omo orukan nigba ti o pe omodun mejilelogun. Ile iwe Saint David Ebenezer School ni Ibogun ni oloye obasanjo ti ka iwa alakobere( primary school education),ni odun 1948. Oloye Obasanjo jé ògágun tó tifèyìntì kúrò nínú iṣẹ́ Ológun ilè Nàìjíríà ati olóṣèlú ọmọ ilè Naijiria. Oun ni Ààre ilè Naijiria lati odún 1999 títí dé ọdún 2007. Èyí ni ìgbà iketa tí Obasanjo yíò jé Ààre orílè-èdè Nàìjírìa. O ti koko je Aare laye Igba ijoba ologun laarin odun 1976 sí 1979.
Ìfẹ̀yìntì rẹ̀

Lẹ́yìn tí ó fẹ̀yìntì, ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àdáṣe tirẹ̀, ìyẹn ní iṣẹ́ àgbẹ̀. Ilé-iṣẹ́ àgbẹ̀ rẹ̀, (Obasanjo Farms) gbòòrò; tó fẹ́rẹ ma sí abala iṣé àgbẹ̀ tí kò sí níbẹ̀. Láàrín ọdún 1976 sí 1999, Obasanjo di ẹni mímọ̀ ní gbogbo àgbáyé. Akinkanju ni ninu eto oselu agbaye. O wa ninu awon Igbimo to n petu si aawo ni awon orile-ede to n jagun, paapaa ni ile adulawo. O je ogunna gbongbo ninu egbe kan to koriira iwa ibaje, iyen ni Transparency International. Ni odun 1999, Obasanjo tun di Aare alagbada fun orile-ede Naijiria, labe asia egbe PDP. A tun fi ibo yan an pada gege bi Aare lekeji ni 2003.. Okan pataki ninu awon afojusun ijoba Obasanjo ni igbogun ti iwa jegudujera (Anti-Corruption). Obasanjo gbiyanju dida ogo Naijiria pada laarin awon akegbe re ni agbaye (Committee of nations). O tun iyi owo naira to ti di aburunmu bi omi gaari se, gbigbowo-lori-oja (inflation) si dinku jojo. Iye owo afipamo-soke-okun (external reserves) Naijiria ti ga gan-an ni, o to $40 billion bayii. Obasanjo tun fidi awon banki wa mule gbogbo, pipo ti won po yanturu tele ti dinku, won o ju meeedogbon lo mo bayii. Eyi mu ki awon eniyan ni igbekele ninu fifi owo pamo si banki, won si tun le ya owo fun idagbasoke okowo won gbogbo. Lara awon eto ti ijoba Obasanjo n se ni tita awon ogun ijoba fun awon aladani (privatisation policy). Eto yii ku die kaato. Idi ni pe awon olowo lo le ra awon ogun bee, talika kankan ko le ra won.

Ni Oṣu Kẹjọ ọdun 2021, Ẹgbẹ Afirika yan Olusegun Obasanjo gẹgẹbi Aṣoju giga fun Alaafia ni Iwo Afirika.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà
Àwọn àjápọ̀ látìta

*Olusegun Obasanjo
Orúkọ Àdúgbò ní Ila, Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, Nàìjíríà

Ila
ILA

Ilé-Àwòrò-òsé: ìtàn ti a gbo nipa adugbo tabi agbo-ile yì so fun wa pe ilé. Àwòrò-òsé je ibi pàtàkì ti won ti ma n se orò, ò sì tun je ile-Olorisa.

Ìlé-Olúóde: A gbó pe ode ni ìran àwon wònyí n se láti ìgbà ìwásà. Ibe sì nì Olórí àwon ode n gbe.

Ile-Olutojokun: Àwon ìdílé yi ni o ma ń joba ni ìlú-ìlá-òràngún.

Ile-Olorirawo: Adugbo ati Agbo-ile ni eyi je. Ìtan ti a si gbo nipa won núpé ìbè ni Olori awon awo tedo sì.

Ìjímògòdò: Akoni èdá kan ni o je, jagunjagun sin i pelu, oun lo te àdúgbò yì dó.

Ìgbonnìbí: jé òkan nínú àwon oba akíkanjú ti o wolè ni ìlá. Níbi ti o wolè sin i a n pe ni Ìgbonnìbí loni yìí.

Ajagúnlá: Ode ni ajagunle nigba aye re, o si je jagunjagun O si bínú wolè lo ni.

Ògbún Ìperin: Nibi ti a pa Erin sin i a n pe ni ìperin

Òkè-Èdè: túmò si ibi ti a pa elédè si

Ògbún ìsèdó: Eyi tumò si ibi ti isé sodo si. Agbègbè yin i ìlú ma n lo gégé bi ojúbo isé.

Ilé- Olóòsà! A gbo pe wón ma n ko òrìsà pamó sì adugbó yií.

Òkè-Alóyin: Odò kan ti o n san ni àdúgbò yì, wón ma n lo omi yì láti fi se ìmúláradá àwon omo wéwé.

Ilé-Agbérùkóó: A gbó pe ìdílé yì ma n gbe èrúkó tà, ni won fi ma n pé wón ni agbérùkóó.

Ilé-Alápìnni: Ìtàn so pe idile Oloje tabi eleegun ni won je. Àwon sin i Olórí gbogbo àwon eégún.

Ilé-Ìyálóde: Obìnrin ni o te idile yi do, O gbé fáàrí O sit un je akikanju obinrin láàrin ìlú.

Ilé-Akogun: Jagunjagun naa ni o te adugbo yi do Akogun sit un je Oloye pàtàkì ni ìlú

Ilé-Òjá-bèbè: Isé abèbè ni wón yàn láàyò ni àdúgbò yì.

Ìlé-Agbèdègbede: Àwon ìdílé Alágbède ni àwon wonyi n se.

Ilé-Òdú: Èfó òdú ni won ma ngbin ni akoko ti won so orúko ile yii.

Ilé-Ajengbe: Isé Ìsègùn ni won ma n se ni ìdílé yi. Won sit un je akoni èdá kan.

Ilé-Obajisun: Ìdílé oba ni won jé won sì tun je Olóyè ìlú. Èfó òsùn pò púpò nì àdúgbò yìí

Ilé-Onílù: Àwon àyàn ni o te ile yìí do, ìdílé onilu ni àwon wonyi je

Ilé-Awúgbo: àwon ìdílé yi saba ma n gbìn erè kan ti a n pen i awúje, èyítí o ti gbilè ti won fi n pe won lórúko loni.

Ile-Èelemukan : Èkan po ni àdúgbò yìí

Ìle-Obajoko: Idile yin i won ti ma n sábà fi Oba je, eyìti a mo si kugmaker.

Òkè-Ògbún: Nígbàtí ìlú ko ti làjú àdúgbò yin i wón ma sábà ko gbogbo àwon òhun ìdòtí pamó si, o si je ògbun eyìti wòn so di oke-ògbún lòni yì.

Ilé-Àtèéré

Ilé-Àbálágemo:

Ilé-Asóyòò:

Ilé-odogun: Ìdílé àwon jagunjagun ni won.

Ẹ̀ka:Yorùbá
Orúkọ Àdúgbò ní Àkùngbá-Àkókó, Ìpínlẹ̀ Òndó, Nàìjíríà

Awon itumo awon oruko awon adugbo ilu Akungba-Akoko, ni Ipinle Ondo, Naijiria.
ÀKÙNGBÁ-ÀKÓKÓ

ÀKÚNMI : ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó mú ìpayà wa ṣẹ̀lẹ̀ ní àdúgbò yí tí ó mú kí ìpàdé pàjáwìrì wáyé nílé Ọba. Nígbà tí onísé yóò jíṣẹ́ fún ọba ohun tí ó kọ́ sọ ni pé àkún mi èyí tí ó túmò sí pé Àkùn ni àdápè Àkùngbá ṣùgbọ́n nígbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ yíì mi gbogbo Àkùngbá ni wọ́n fi ń sọ pé Àkùn mi tí wọ́n sì wá sọ àdúgbò náà ní Àkùnmi láti ìgbà náà ní wọ́n ti ń jẹ olóyè tí a ń pè ní Alákúnmù.
ÒKELÈ : Àwon jà-ǹ-dù-kú ènìyàn ni wọ́n teẹ àdúgbò yìí dó; Àwọn alọ-kólóhun-kígbe, olè ati ìgárá. Ibi ti wọ́n sì tẹ̀dó sí jẹ́ ibi tí ó ga sókè. Bí ẹnikẹ́ni bá fẹ́ lọ sí àdúgbò yí wọ́n á ní kó lọ òkè olè. Òkè olè ni wọ́n sọ di òkelè di òní-olónìí.

AKÙWÀ: Ìgbàgbó àwọn ènìyàn nipé àwọn tó wà ní àdúgbò yí jẹ́ ọ̀dàlẹ̀, a tán-ní-jẹ, Àgàbàgebè ènìyàn ni wọ́n. Èdè Àkùngbá ni Akuwa èyí tí ó túmọ̀ sí pé ìwà ìkà ni ó kún ọwọ́ wọn.

.

ÙBÈRÈ: Eni ti o kókó kó ilé ni ilú Àkùngbá Ùbèrè ni o ko o sí. Ibè ni àwon ènìyàn sì gbàgbó pe Àkùngbá ti se wá Ibè ni olóyè àkókó ti je. Idi niyi tí wón fi ń pè é ni Ubere-ibi ti nǹkan ti bèrè tàbí sè.

OKÙSÀ: Orúko eni tí o kókó kó ilé ni àdúgbò yí ni a fi n pèé. Òhun ni won n pè ni Okusa. Ìdílé re ni won ti n je oye olókùsà.

ÌBÀKÁ: Òbe ìrelé ti bàbá àgbà kan lo lati ségun àwon òtá ni àwon omo-omo rè ri ni òkè àjà ti won n pe ni ìká ni àkùngba. Lati igba yen ni won ti n pe àdúgbò náà ni ìbàká.

ÒDODÒ: Àgbàrá san gba èhìnkùlé àdúgbò yi kojá. Gbogbo Ilé ti o wa ní àdúgbò yi ni won si n pè ni òdodò eyí tí o túmò si ode (ile)-odo Òde-ode tasí Ododo.

ÒLÁLÈ: Oloye ti o koko je ni àdúgbò yi ni o létòó lati máa pín ilè fún àwon ènìyàn. Ilè ni Akungba n pè ni alè. Ìdí nìyí tí won fi n pea won to leto lati tai le tabi latí pín ìlè ni alale ti adugbo won sì n jé Olale. Ni adugbo bi ni won sit i n je oba titi ji oni-Oloni eyi wá wà ni ìbámu pèla òrò Yorùba tó so pé Oba ló nile.

AROKUNPANLE : Oke pupo wa ni adugbo yi to béè gee bi ènìyàn ko ba jeun kánú dáadáa yoo maa fidi wo kó tó wolé míràn ni. Itumo arokunpanle ni afìdímólè.

APOLE: Eni ti o koko te àdúgbò yi do maa n mo ògiri yi àwon ilé ibè po. Awon ilé tí a bá sì mo ògiri yip o ni a n pè ní apolé lati ìgbà náà ni wón ti ń pe àdúgbò yìí ní apolé.

ÀLÙJÙ: Ni àràárò ni baba arúgbò kan máa n fi ìlù ji awon ara adugbo yòókù. Nigba ti won bi baba yi léèrè èrèdí to fi n lu ilu o ni o n mu oun larada ni. Lati igba naa ni won ti n pe àdúgbò yìí ni àlùjù.

OKOGBO: Inú igbó ni bàbá àgbàlagbà ti o te àdúgbò yi do ń gbé kí àwon ènìyàn to de ba a nibe ìdí nìyí ti awon ènìyàn fi n pe àdúgbò náà ni okogbó.

ODÈÈGBÒ: Àwon to kókó te àdúgbò yí dó máa n da agbàdo sise sinu omi to n sàn to wà níbè. Àgbàdo yìí ni won n pè ni ègbo tì won sì ń pe odò yìí ní odo-egbo ti wón sì so àdúgbò yin i odèègbo.

ÒNÀKÈ: Ile pupa àti òpòlopò òkìtì-ògán wa ni adugbo yìí. Òpòlopo ona ni o sì já si ìlú yìí. Ona ti o wà ni ese òkè yi ni eni ti o te e dó ń gbé ìdí nìyí ti won fi n pe àdúgbò yí ní ònàkè.


Ẹ̀ka:Yorùbá
Orúkọ Àdúgbò ní Ọ̀fà, Ìpínlẹ̀ Kwárà, Nàìjíríà

Ofa
Ofà

1. Àdúgbo: Atan Oba
Ìtumò: Agbègbè yìí ni àwon ìdílé Oba máa ń de ilè àti ìdòtí sí ni ayé atijo. Sùgbón ìgbà tí ó yá ni ilé bèrè sí ní dé àdúgbò yíí. Bí wón se ń pe àdúgbò yìí ní Atan Oba.


2. Àdúgbo: Aponbi
Ìtumò: Ní àyé àtijó àwon ara àdúgbò yìí máa ń gun igi obì láti ká obì, nítorí wón gbà pé obì yìí máa ń mówó wólé. Èyí ni àwon ènìyàn rí tí wóm fi so àdúgbò yìí ní apónbì

3. Àdúgbo: funfunleye ńsu
Ìtumò: Igi ń lá kán wà ni agbègbè yìí tí àwon eye lékeléke máa ń bà le. Gbogbo àwon ilé tí ó wà níbè ni àwon lékelékèé yìí máa ń yàgbé sí tí asogbo ara ilé náà á sì funfun. Sùgbón ìgbà tí olájú wá dí òfà ni wón kó àgó olópàá sí àdúgbò yíi. Tí wón bá ti wá fe júwe àgó olópàá yìí wón máa ń so wi pe àdúgbò funfun leye ń sun. Bí orúko yìí se mó won lára títí dóní nìyí.

Ẹ̀ka:Yorùbá
Ẹ̀ka:Ìpínlẹ̀ Kwárà