JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
केदारनाथ श्रेष्ठ

डा. केदारनाथ श्रेष्ठ बरिष्ठ शिक्षाविद् हुनुहुन्छ। उहाँले शिक्षाक्षेत्रमा निकै लामो समय काम गर्नुभएको छ। सबै कामका बारेमा लेख्दा निकै लामो विवरण बन्छ। शिक्षाकै क्षेत्रमा काम गर्दा उहाँ विश्वका धेरै देश जानुभएको छ। शिक्षाका विषयमा विभिन्न पुस्तक, लेख लेखेका श्रेष्ठले मुलुकका शिक्षाका सबै खाले निकायमा काम गर्नुभएको छ। त्रिभुवन विश्वविद्यालय र काठमाडौँ विश्वविद्यालयमा उहाँका धेरै विद्यार्थी छन्।

श्रेष्ठको जन्म १९९२ साल भदौमा पाटनको तापाहिटीमा भएको हो। उहाँका पिताको नाम कञ्चनलाल र माताको नाम सुवर्णकुमारी हो। उहाँकी एक दिदी मात्र जन्मनुभएको थियो।

उहाँले अमेरिकाबाट एमए र पिएचडी गर्नुभएको हो। उहाँले देश तथा विदेशमा विभिन्न सम्मान पाउनुभएको छ।
लय संग्रौला

लय संग्रौला नेपाली टेलिभिजनको क्षेत्रमा चिनिएको व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। उहाँले नेपाल टेलिभिजनको स्थापनादेखि २०६५ सम्म काम गर्नुभयो। २०४१ सालदेखि २०६५मा उहाँ नायब प्रबन्धक बन्नुभएको थियो। उहाँलाई सानोपर्दा (टेलिभिजन) का निर्माता, निर्देशक र कलाकारका रूपमा चिनिन्छ। उहाँले सानोपर्दाका ६ सय जति चलचित्र र टेलिश्रृंखला निर्देशन गर्नुभएको छ।

लयको जन्म २०१३ वैशाख १ गते तेह्रथुम जिल्लाको आठर्राईमा भएको हो। उहाँका पिताको नाम जीवनाथ र माताको नाम धनमाया हो। उहाँहरू आठ दाजुभाई र छ दिदीबहिनी जन्मनुभएको हो। लय काहिलो छोरा हो।

उहाँले लेखेका गीतको एल्बम 'कल्पवृक्ष' आएको छ। जर्मनी, चीन, सिंगापुर, मलेसिया, रुस, थाइल्याण्ड, दक्षिण कोरिया, हङकङ आदि मुलुक पुग्नुभएको छ।
उमेश श्रेष्ठ

उमेश श्रेष्ठ नेपालका एक व्यवसायी एवं राजनीतिज्ञ हुन् । हाल उनी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा राज्यरामन्त्रीका रूपमा कार्यरत छन् । यसअघि उनी स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्री (नियुक्ति मितिः वि. सं. २०७८ साउन २०) थिए । उनी नेपाली कांग्रेसबाट समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत् प्रतिनिधि सभा सदस्य (कार्यकालः वि. सं. २०७४-२०७९) पनि थिए ।
२०७० सालमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत् नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट संविधानसभा सदस्य निर्वाचित भएका उनले संसदको आर्थिक समिति र शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिको सदस्य तथा विभिन्न उपसमितिको संयोजक भएर काम गरेका थिए । व्यवसायीका रुपमा उनले शिक्षा, पर्यटन, ऊर्जा र बैंकिङ क्षेत्रमा लगानी गरेका छन् । निजी तथा आवासीय विद्यालय संगठन (प्याब्सन) र निजी उच्च माध्यमिक विद्यालयहरुको संगठन (हिसान) का पूर्वअध्यक्ष पनि हुन् ।
जन्म

उनको जन्म भोजपुरमा भएको हो । प्रवेशिकासम्म उनले भोजपुरमै पढेका थिए ।
बाल्यकाल

शिक्षा

उनले बीए र बीएडसम्मको अध्ययन गरेका छन् ।
योगदान

*प्याब्सनका अधक्षको रूपमा।
* लिटिल अन्जेल्स स्कुलका सस्थापक प्रिन्सिपलका रूपमा।
प्रतिनिधि सभा २०७९

प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाली काँग्रेस का उम्मेदवार उमेश श्रेष्ठले चितवन प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २ बाट १४,९८३मत प्राप्त गरी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका उम्मेदवार रवि लामिछानेसँग पराजित भए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
थप जीवनी

उदयराज पाण्डे

श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
लाक्पा शेर्पा

लाक्पा शेर्पा नेपाली महिला पर्वतारोही हुन् । शेर्पा २०१६ बिबिसी सय महिलाहरूको सूचीमा परेकी छिन् । लाक्पा शेर्पाले अहिलेसम्म १० पटक विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको सफल आरोहण गरिसकेकि छिन् । शेर्पाले सन् २००० मा सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो नेपाली महिला बनेकी थिइन् । ७ पटक सगरमाथाको सफलतापूर्वक आरोहण गरेकोले उनलाई सो सूचीमा समावेश गरिएको हो। बिबिसीले सन् २०१३ देखि बिबिसी १०० वुमेनको शृङ्खला सुरु गरेको हो । शिक्षा, स्वास्थ्य, समान ज्याला, घरेलु हिंसा, लैंगिक हिंसाजस्ता शीर्षकलाई यस शृङ्खलाले समेट्ने गर्दछ ।
बाल्यकाल

लाक्पा शेर्पाको बाल्यकाल मकालुमा बितेको हो । उनी परिवारको एघारौ सन्तान हुन ।
ब्यक्तिगत जीबन

पर्वतारोही लाक्पा शेर्पाले सन् २००२ मा रोमानियाली जन्म अमेरिकी नागरिक जर्ज डिजमारेस्कुसँग विवाह गरेकी थिइन । सन् २००१ देखि सन् २००६ सम्म यी दुई जोडीले ६ पाँच सँगै सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए । लाक्पा दुई छोरीहरु र एक छोराकी आमा पनि हुन ।पर्वतारोही हुनुभन्दा पहिले लाक्पाले ट्रेकर गाइडहरुको लागि भान्छाका कामदारका रूपमा काम गर्न थालेकी थिइन । शेर्पाका आफन्तहरु पनि पर्वतारोहण गरिरहने भएकाले उनी अरु पर्वतारोहीसँगै सामान बोक्दै हिड्ने काम गर्दागर्दै पर्वतारोही बन्ने प्रेरणा मिलेको थियो । "मैले मेरो पहिलो छोरी जन्मेको आठ महिनापछि र सानी छोरी पेटमा दुई महिनाको हुदा सगरमाथा चढेको थिए सजिलो त थिएन तर मैले चढे।"
योगदान:

सन् २००३ मा पर्वतारोही लाक्पा शेर्पाले बहिनी मिङ्ग किपा र भाइ मिङ्गमा गेलुसँगै सगरमाथा शिखरको सफल आरोहण गरेकी थिइन । पर्वतारोही शेर्पाकी बहिनी मिङ्गमा त्यतिखेर १५ वर्षकी थिइन ।भाई मिङ्गमा गेलुले भने अहिलेसम्म आठ पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरिसकेका छन ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
थप जीवनी:

लोकमान्य गोल्छा

श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादनथन
श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादन-थनमा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका मानिसहरू
उमाकान्त झा

उमाकान्त झा नेपालका पूर्व प्रशासक तथा मन्त्री हुन्। यिनी अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९मा मन्त्री छन्।
उमाकान्त झाले मुख्य सचिवमा लिलामणि पौडेलको नियुक्तप्रति असहमति जनाउँदै राजीनामा दिएका थिए। उद्योग सचिवको रूपमा कार्यरत रहँदा उनले राजीनामा दिएका हुन्। मधेसी मोर्चाले उनलाई मुख्य सचिव बनाउन जोड दिए पनि तत्कालीन प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले अस्वीकार गरेका थिए। भारतीय राजदूत जयन्तप्रसादले झालाई मुख्य सचिव बनाउन सरकारलाई दबाब दिएको सार्वजनिक भएपछि उनी विवादमा तानिएका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रदेश प्रमुखहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका प्रदेश प्रमुखहरू
दिनेश थपलिया

दिनेश थपलिया निर्वाचन आयोगका आयुक्त हुन् ।


उनलाई संवैधानिक परिषद्को बैठकले उनलाई निर्वाचन आयोगको प्रमुख आयुक्तको रूपमा सिफारिस गरेको थियो।


उक्त सिफारिसलाई सदर गर्दै संसदीय सुनुवाइ समितिबाट अनुमोदन भएछि उनी निर्वाचन आयोगका प्रमुख आयुक्तकारूपमा नियुक्त भएका हुन्।


यस अगि उनी नेपालसरकार मातहत सचिव पदमा सेवारत थिए।
योगदान

थपलिया नेपाल सरकारमातहत लामो समय सेवा गरेका छन्। केही समय क्षेत्रीय प्रशासकका रूपमा पनि काम गरेका छन्।। निर्वाचन आयुक्तका रूपमा नियुक्त हुनु अगि उनी बहालवाला सचिचको रूपमा कार्यरत थिए।
शन्दर्भ सामग्री:
थप जीवनी:

दिपकप्रसाद उपाध्याय
विमल कोइराला

विमल कोइराला नेपालका पूर्व प्रशासक तथा नेपाल सरकारका पूर्व मुख्य सचिव हुन्।
जन्म

बाल्यकाल

शिक्षा

लामो समय सरकारी सेवामा रहेका कोइरालाले अर्थशास्त्रमा विद्यावारिधी गरेका छन्।
योगदान

विमल कोइराला सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको पहिलो मुख्य सचिव समेत हुनुभएको थियो । निजामती वृत्तबाट लोकतान्त्रिक जनआन्दोलन र ऐतिहासिक राजनीतिक ,, सशक्त र प्रभावकारी भूमिकाको कदरस्वरुप डाक्टर कोइरालालाई तत्कालिन गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको राजनीतिक सहमतिको सरकारले मुख्य सचिवको जिम्मेवारी सुम्पेको थियो ।

आर्थिक पृष्ठभूमिका कोइरालाले अर्थ मन्त्रालयको सचिवको रूपमा रहेर आफ्नो कार्यकाल सम्पन्न मात्र गर्नु भयो ।
शन्दर्भ सामग्री:

पाइला पाइलामा सङ्घर्ष :यज्ञ ढकाल,सन्ध्या कट्टेल र नवराज मैनाली
थप जीवनी:

विश्वनाथ गोयल

श्रेणी:नेपालका प्रशासकहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मुख्य सचिवहरू
हरि खड्का

हरि खड्का (जन्म २६ नोभेम्बर १९७६) पुर्व नेपाली फुटबलर हुन् । उनी १३ गोलका साथ निराजन रायमाझी सहित नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टिमका उच्च गोलकर्ता हुन् । ११ वर्षे गौरवशाली राष्ट्रिय फुटबल जीवनमा पुर्णविराम लगाएका खड्का हाल भने विभिन्न राष्ट्रिय लिगका क्लबहरूमा प्रशिक्षण दिने काम गर्छन् । फिफा 'ए' तह तालिम कार्यक्रममा पनि उनले भाग लिएका छन् । भारत तथा बङ्गलादेशका विभिन्न क्लबमा
आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गरेका हरिले एक सिजन
बङ्गलादेशको मोहम्मडन क्लबमा मासिक दुई
हजार अमेरीकी डलर सम्म पारीश्रमिक
पाएका थिए । ती क्लबहरूमा गरेको प्रदर्शनकै
कारण अहिले सम्म पनि दक्षिण एसियाका
मुलुकमा नेपाली टोली गए उनको खोजि हुने
गर्छ ।
व्यक्तिगत जीवन

फुटबलबाट हरि यति प्रभावित छन् कि उनले आफ्नो
छोराको नामनै फ्रेन्च खेलाडी थियरी हेनरी को नामबाट 'हेनरी'
राखेका छन् ।
आफु फुटबल खेलाडी भएकाले छोरालाई पनि
बनाउने इच्छा राखेका उनले उसको व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामा भने हस्तक्षेप नगर्ने बताउँछन् ।
उनको ब्यक्तिगत योजना भने सडक
बालबालिका का लागि फुटबल एकेडेमी खोल्ने छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
स्रोतहरू

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
आर्यन सिग्देल

आर्यन सिग्देल नेपालका चर्चित अभिनेता हुन्। उनलाई राम्रो तथा स्वभाविक अभिनय र राम्रो रूपको लागि चिनिन्छ। आर्यन सिग्देलले आफ्नो चलचित्रको सुरुवात किस्मत चलचित्रबाट गरेका थिए।उनले रोमान्टिक चलचित्र मेरो एउटा साथी छमा प्रमुख भुमिका निर्भाह गरेका थिए जसमा उनको भुमिका बिग्रिएको राणा खानदानको छोरोको रूपमा थियो।
सुरुवाती जीवन

रामचन्द्र सिग्देल र सारदा सिग्देलको जेठो सन्तानका रूपमा हिन्दु पण्डितको घरमा सुर्खेत जिल्लाको गोठिकाडामा आर्यनको जन्म अगष्ट ५, १९८४ मा हरिश सिग्देलको रूपमा भएको थियो । सिग्देलको एउटा बहिनी योसोदा न्यौपाने अहिले अष्टे्लियामा छिन् । उनको परिवार पछि काठमान्डौको थानकोटमा बसाइ सरेको थियो। आर्यनले दिपेन्द्र पुलिस स्कुलबाट आफ्नो शिक्षा प्रारम्भ गरेका थिए भने एसएलसी चाहि मंगलदोय उच्च मा. वि. बाट उतिर्ण गरेका थिए। पछि उनी रत्न राज्य क्यापसमा बिजनेस पढन भर्ना भएका थिए तर उनले अभिनयको कक्षा लिन थाले पछि शिक्षा अपुरो नै रहन गयो।
चलचित्र यात्रा

उनको पहिलो मुख्य भूमिका रहेको चलचित्र किस्मत, बिपरित रेखा थापा हो। उनको दोस्रो अभिनय रहेको चलचित्र मौसम, जुन बोक्ष् ओफ्फिस मा औसत हिट भयो। २००९ मा उनको तेस्रो चलचित्र मेरो एउटा साथी छजारी भयो। यी चलचित्रको कारणले आर्यन सिग्देलको नाम नेपाल मा छायो। २०१० मा उनको चलचित्र हिफाजत, फिर्स्ट लभ ,द फ्लाश्बैक (फर्केर हेर्दा) सबैभन्दा ठूलो हिट पायो।

२०११० मा ६ ओटा चलचित्र जारी भयो। तीमध्ये २ चलचित्र कोहि मेरो र बाँधी ले तेती राम्रो ब्यापार गरेनन् कसले चोर्यो मेरो मन ले बोक्ष् ओफ्फिसको सबै रेकोर्ड तोड्यो। यो फिल्ममा पनि आफू बिपरित रेखा थापासँग खेलेका थिए।
आर्यन स्थानिय नाच क्ल्ब-त्रिकोण कलाकेन्द्रसँग आबद्द भइ कयौं कार्यक्रमहरूमा सहभागि पनि भए।त्यसपछि उनले सडक नाटकहरूमा पनि अभिनय गर्न थाले। सडक नाटक 'जनताको प्रजातन्त्र'मा मुख्य भुमिकामा गरेको अभिनयले उनलाई अभिनय क्षेत्रलाई पेशा बनाउन उत्प्रेरणा दियो। यो नाटक 'परिवर्तन नेपाल'ले आयोजना गरेको थियो, जहाँ आर्यन अभिनयकला सिक्दथे। त्यसपछि उनले कयौं म्युजिक भिडियो तथा टेलिभिजनमा पनि अभिनय गरे।
मेडिया क्षेत्रमा

व्यक्तिगत जीवन

आर्यनका चलचित्रहरू
अवार्ड

* National Award for best Actor(Mausam)
* National Award for best Actor (Mero Euta Saathi Chha)
* Chhaya Chhabi Digital Cinema Award, Best Actor (Kasle Choryo Mero Man,२०११)
बाह्य कडीहरू

*
* http://www.lexlimbu.com/2010/03/who-is-aryan-sigdel.html
यो पनि हेर्नुहोस

■ जीवन लुईटेल

■ आयुस रिजाल

श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता
श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:रसुवा जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:सुर्खेत जिल्लाका मानिसहरू
कृष्णसार

कृष्णसारलाई अङ्ग्रेजीमा ब्याल्क बक् (Black-Buck) भनिन्छ भने वैज्ञानिक नाम Antilope Ceruicapra (एन्टिलोप प्रजाति) हो। यो बर्दिया जिल्लाको गुलरिया नगरपालिका वडा नं. २ खैरापुरमा मात्र थोरैको संख्यामा पाइन्छ


। दुर्लभ र सौन्दर्यपूर्ण शरीरको वन्यजन्तु कृष्णसारको आहारा घाँस, दुबो, सिरु, काँस आदि हुन । हिन्दु धर्ममा यसलाई 'भगवान श्रीकृष्णको साथी' का रूपमा पनि लिइन्छ। आकर्ष लामो घुमेको सिंग, कालो र सेतो रङ्गको भुत्लाले तेजिलो सुन्दर देखिने कृष्णसारको सङ्ख्या घट्दो छ


।

सरकारले लोपअवस्थामा पुगेपछि राष्ट्रिय निकुञ्जअर्न्तर्गत तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, २०२९ सालदेखि कृष्णसारलाई संरक्षित वन्यजन्तुको सूचीमा राखेको छ। २०३२ सालमा २ वटा संरक्षणक्षेत्र सुरु गरेपछि कृष्णसारको सङ्ख्या २०४७ सालमा १ सय ७७ वटा पुगेको थियो।

बाँके, बर्दिया र कैलालीमा २००८ सालतिर कृष्णसार प्रशस्त पाइन्थे। तर २०३१ सालमा आइपुग्दा नेपालमा कृष्णसारको लोप भइसकेको अडकल काटिएको थियो। एक विदेशी विशेषज्ञले अनुसन्धानका क्रममा नेपालमा २ सयवटा कृष्णसार भेटेर जानकारी दिएपछि सरकारले सुरक्षाका लागि पाइला चालेको थियो।
सन्दर्भहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
गोरखापत्र

गोरखापत्र नेपाली भाषाको एक पत्रिका हो। यो पत्रिकाको सम्पादन कार्य विभिन्न सम्पादकद्वारा भएको छ। यस पत्रिकाको स्वामित्व नेपाल सरकारसँग रहेको छ। यसको प्रकाशन काठमाडौँमा सा.अ.दै. अवधिमा हुन्छ।
नामकरण

यो पत्रिकाको नाम गोरखा र पत्र दुई शब्द मिलेर बनेको हो। पहिले नेपाल अधिराज्यलाई गोरखा राज्य पनि भनिन्थ्यो र नेपाली भाषालाई गोरखाली भाषा भनेर चिनिन्थ्यो। सुरुमा पत्रिकाको नाम गोर्खापत्र (र्खा अक्षरसहित) लेखिएको थियो, पछि १९८३ जेठ, ४ गते गोरखापत्र (रखा अक्षरसहित) मा परिवर्तन गरेको थियो। राजा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा, नामलाई प्रारम्भिक रूपमा फर्काइएको थियो तर ज्ञानेन्द्रको शासन समाप्त भएपछि १८ वैशाख २०६३ मा फेरि यसको दोस्रो रूप (गोरखापत्र) मा परिवर्तन गरियो।
इतिहास

यस पत्रिकाको पहिलो प्रति २४ वैशाख १९५८ श्री ३ देवको समयमा प्रकाशित भएको थियो।

वि.सं. १९५८ साल वैशाख २४ गते सोमबारदेखि प्रकाशन थालिएको गोरखापत्र पहिले साप्ताहिक रूपमा प्रकाशन हुने गर्थो। वि.सं. १९५८ मा उच्च शासकको रेखदेखमा प्रकाशित हुने गोरखापत्र गैरसरकारी स्तरमा स्थापना भएको पाशुपत छापाखानामा छापिन्थ्यो। पण्डित नरदेव पाण्डे यसका मुद्रक र प्रथम व्यवस्थापक थिए। तर वि.सं. १९९१ अर्थात् गोरखापत्र प्रकाशित हुन थालेको ३३ वर्षछि मात्र यसका सम्पादकको नाम छापिन थाल्यो। यसरी नाम प्रकाशित हुने प्रथम सम्पादक प्रेमराज हुनुहुन्थ्यो। सम्पादकीय लेख्न पनि थालियो।

हप्ताको एकपटक प्रकाशित हुने गोरखापत्र २००० साल असोज २९ गतेदेखि हप्ताको दुइ पटक, २००३ साल पुस ८ गतेदेखि हप्ताको तीनपटक र २०१७ साल फागुन ७ गतेदेखि दैनिक रूपमा प्रकाशित हुन थाल्यो। २०१९ साल असार ९ गतेदेखि शनिबार विशेष परिशिष्टांक निस्कन शुरु गर्‍यो।

२०२२ साल पुस १ अर्थात् सन् १९६५ डिसेम्बर १६ देखि वरुण शमशेर जबराको सम्पादकत्वमा अङ्ग्रेजी दैनिक 'द राइजिङ नेपाल', २०२५ साल जेठदेखि साहित्यिक मासिक मधुपर्क, २०४५ साल असारदेखि युवामञ्च (मासिक), २०४७ वैशाख देखि अङ्ग्रेजी साप्ताहिक 'सन्डे डिस्प्याच', २०४७ सालदेखि बालपत्रिका 'मुना' र २०५५ वैशाखदेखि मनोरञ्जन प्रधान मासिक मनोरम अप्सराको प्रकाशन सुरू भएको हो। गोरखापत्र संस्थानको पारिवारिक पत्रिका 'मनोरम अप्सरा' (मासिक) सातौ प्रकाशन हो भने यस संस्थानबाट नेपाली भाषामा प्रकाशित हुने पाँचौं पत्रिका हो। २०४६ भदौ २ गते शुक्रबारदेखि प्रत्येक शुक्रबार विशेषांक निस्कन्थ्यो, तर पछि बन्द भयो। २०१९ सालमा १ महिनाजति गोरखापत्रको 'मूल प्रति हेरेर मिलाउने संस्करण' र २०२१ साल (सन् १९६४)मा मासिक अङ्ग्रेजी 'द नेपाल पर्सपेक्टिभ' प्रकाशन भएर बन्द भयो।

हप्ताको एक दिन प्रकाशित हुने गोरखापत्रको परिवारमा गोरखापत्र ऐन, २०१९ जारी भएपछि वृद्धि भएको देखिन्छ। २०२० साल असार २५ गतेदेखि यो संस्थानका रूपमा परिणत भएको हो। गोरखापत्र अनलाईनपनि पढ्न सकिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
हेर्नुहोस्

* गोरखापत्र मुख्य पृष्ठ


श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:सञ्चार
श्रेणी:पत्रिका
श्रेणी:प्रकाशन
श्रेणी:नेपालका व्यवसायहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरू
चेपे मुहान

लमजुङ जिल्ला र गोरखा जिल्लाको सिमानामा पर्ने चेपेनदीको मुहानको रूपमा रहेको प्राकृतिक एवम् धार्मिकस्थलका रूपमा दूधपोखरी चिनिन्छ । जिल्लाको दूधपोखरी गाविसमा पर्ने दूधपोखरी प्राकृतिक रूपमा पहाडको टाकुरामा कराई आकारमा छ ।
किंबदन्ती र परम्परा

च्यवन ऋषिको तपस्यास्थल मानिने दूधपोखरी धार्मिक रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । बर्सेनि रक्षाबन्धनका दिन त्यहाँ ठूलो मेला लाग्छ। लमजुङ, गोरखा, तनहुँ, चितवन, नवलपरासी, कास्की, काठमाडौंलगायत विभिन्न ठाउँका मानिस उक्त दिन त्यहाँ स्नान गर्न पुग्छन्। किंबदन्तीअनुसार, परापूर्वकालमा चेपेनदीको मुहानसँगैको ओडारमा तपस्या गरी बसेका च्यवन ऋषिको शरीरभरी धमिरा लागेको थियो। उनका केवल दुई आँखा मात्र टल्किएका थिए। एकदिन त्यहाँका राजा सपरिवार शिकार खेल्न जाँदा राजकुमारी पनि साथमा थिइन्। राजकुमारीले ऋषिको आँखामा सिन्काले घोचिदिँदा ऋषिको आँखा फुट्यो। त्यसपछि राज्यमा अनिष्ट र दैवीप्रकोप पर्न थाल्यो। खोजी गर्दा ऋषिको आँखा फुटाइदिँदा त्यसो हुन गएको थाहा पाएपछि ऋषिको सर्तबमोजिम उनको सेवा गर्न तिनै राजकुमारीलाई खटाइयो। ऋषिको सेवा गर्न थालेकी राजकुमारीले आफूले अन्जानमा गल्ती गरेको महसुस गरी ऋषिको स्वास्थ्यलाभका लागि अश्विनीकुमारको आराधना गरिन्। अश्विनीकुमारले ऋषिलाई चेपे मुहान दूधपोखरीमा डुबाई आँखा देख्ने गराए। साथै त्यस भेगका अमूल्य जडिबुटीबाट प्राश बनाई ऋषिलाई खुवाएपछि ऋषि पुनः यौवनमा फर्के। आयुर्वेदको उक्त औषधि च्यवनप्राशका रूपमा अहिले प्रसिद्ध छ भन्ने किम्बदन्ती छ।
वातावरणीय महत्त्व

दूधपोखरीभन्दा तलका घाँसे मैदानमा पाषण भेद, चिराइतो, सतुवालगायतका अनेकथरी बहुमूल्य जडिबुटी पाइन्छ। लमजुङका राजा यशोब्रहृम शाहकी रानी वसन्तावतीले आफ्ना जेठा छोरा नरहरि र गोरखातर्फका आफ्ना कान्छा छोरा द्रव्य शाहबीचको झगडा मिलाउन दूधको धारा बगाई चेपे मुहानबाट साँध लगाइदिएको भन्ने पनि इतिहासमा चर्चा छ। दूधपोखरी रहेको स्थान जाने तीन बाटा छन्। एउटा बाटो गोरखा जिल्लाको खरिबोट गाविस हुँदै जान्छ भने अर्को बाटो लमजुङको विचौरतिरबाट चित्रे उकालो हुँदै गौरीखर्कबाट जान्छ। यसैगरी अर्को बाटो इलमपोखरी जोर्ने, लिपेलेक हुँदै जान्छ। केवल तीन महिना मात्र हिउँले छाड्ने त्यस स्थानमा पुग्न अनुमानको भरमा बाटो पत्ता लगाउनुपर्छ। अर्कोतर्फ उच्चपहाडी भेग हुनाले लेक लाग्ने र कठिन बाटोका कारण पोखरीसम्म नपुगी बीचैबाट यात्री र्फकन बाध्य हुन्छन्।
सूर्यकुण्ड

सूर्यकुण्ड सुनसरी जिल्लाको चतराबजारदेखि करिब ५ कि.मी. उत्तरमा सूर्यकुण्ड डाँडामा अवस्थित छ। सुनसरी जिल्लाको बराहक्षेत्र गाउँ विकास समिति, वडा नं. ७ स्थित बराहक्षेत्र मन्दिर र कोकाहा नदीपछिको ऐतिहासिक तथा पौराणिक महत्त्व लल 'आदित्यसरोवर' नामले परिचित सूर्यकुण्ड मन्दिर निकै चर्चित छ। आदि बराहस्थान, भवानी थान र लटेकीनी थान सूर्यकुण्ड क्षेत्रका धार्मिक स्थलहरू हुन्। सूर्यकुण्डको वर्णन ब्रह्मपुराणमा समेत गरिएको छ। तर हाल उक्त कुण्ड फुटेर गएकोछ र अवशेषका रूपमा मात्र छ। सूर्यकुण्ड रसुवा जिल्लामा रहेकाे छ । प्रसिद्ध धार्मिक पर्यटकीय क्षेत्र गाेसाइकुण्डबाट पैदल डेढ घण्टामा यहाँ पुग्न सकिन्छ ।

आजभन्दा डेढ दुईसय वर्ष अगाडि सम्म पनि बराहक्षेत्रसम्म जाने मूल बाटो यही सूर्यकुण्डबाट थियो। चतराबाट कोशी किनारको बाटो नखुलुन्जेल यही सूर्यकुण्डको बाटोबाट बराह क्षेत्र पुगिन्थ्यो। धरानबाट माछामारा भञ्ज्याङ्ग हुदै डाडैडाँडा सूर्य कुण्ड पुग्ने तथा चतराबाट करिब ५ कि.मि. उकालो चढी सूर्यकुण्ड पुगेर बराहक्षेत्र तर्फ झर्ने चलन थियो। बराहक्षेत्रबाट फिर्ने बाटो पनि यही नै थियो। तसर्थ विगतमा सूर्यकुण्ड क्षेत्र निकै प्रख्यात थियो। पछि चतराबाट बराहक्षेत्र जाने कोशी किनारको बाटो खुलेपछि भने यो स्थान सुनसान बन्दै गयो र त्यहाँ स्थापित पुराना मन्दिरहरू पनि नासिएर गए।

सूर्यकुण्ड धार्मिक रूपमा मात्र नभएर प्राकृतिक सुन्दरताका कारण पनि निकै प्रख्यात छ। त्यहाँबाट तराईको फाँट, डाँडा काँडा, जंगल र हिमालहरूको दृश्य राम्रो सँग देख्न सकिन्छ। ब्रह्म पुराणमा वर्णित कुब्जाम्र नामक तीर्थ पनि यसको नजीकै कोकाखोलाको फाँट तिर पर्दछ।
ऐतिहासिक तथा पौराणिक महत्त्व

बराहपुराण र हिमवत्खण्डमा उल्लेख भएअनुसार कश्यप, प्रजापति र दीतिका छोरा दैत्य हिरण्याक्षले ब्रहृमाण्डमा अत्याचार मच्चाई पृथ्वीलाई रसातलमा पुर्‍याएपछि भगवान् विष्णुले बराह अवतार लिएर पृथ्वीको उद्धार गरी घुमफिर गर्ने क्रममा सानो रूप धारण गरी आदित्यसरोवर पुग्दा पहिलोपटक सूर्यले बराहको दर्शन गरेको हुँदा यस कुण्डको नाम 'सूर्यकुण्ड' रहन गएको हो। सूर्यकुण्डमा एक रात उपवास बसी स्नान गर्ने व्यक्तिले सूर्यलोक प्राप्त गर्दछ भनी बराहपुराणमा उल्लेख छ।

विक्रम सम्बत् १९९० को महाभूकम्पले पोखरीको नजीकै रहेको सूर्यनारायणको मन्दिर भत्काएपछि जीर्णोद्वारका लागि केही काम भएको छैन। धार्मिक तथा पौराणिक महत्त्व भएको उक्त सूर्यकुण्डको नामबाट नै कुण्ड रहेको गाउँलाई अहिले 'सूर्यकुण्ड गाउँ' भन्ने गरिन्छ। किम्बदन्ती अनुसार पौराणिक कालमा 'सूर्यकुण्ड गाउँ'मा रानीले गाईको दुध माग्दा कसैले नदिएपछि रानीको श्रापले गर्दा त्यस ठाउँका गाईले कम दुध दिने गरेका छन्। यही विश्वासका कारण त्यस क्षेत्रमा पालेका गाई किन्न मानिसहरू हिचकिचाउने गरेका छन्। यसैगरि कुण्ड कै नजिकरहेको एउटा बरको रूख टुप्पो गाडेको अवस्थामा पलाएको हुनाले त्यसका हाँगा उल्टो झुकेको हो भन्ने भनाई छ।
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:कुण्ड
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
फोक्सुण्डो ताल

फोक्सुन्डो ताल नेपालको डोल्पा जिल्लामा अवस्थित ताल हो। यो ताललाई स्थानीय तहमा रिग्म तालको नामले पनि चिनिन्छ। यो ताल शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र अवस्थित हिमाली सफापानीको ताल हो। यो ताल ३६११.५ मिटरको उचाइंमा डोल्पा जिल्लामा अवस्थित छ।
फोक्सुन्डो ताल नेपालको सबभन्दा गहिरो ताल हो। यो ताल नेपालको डोल्पा जिल्लामा पर्छ। यो ताल समुद्री सतहभन्दा करिब ३९०० मिटरको उचाइमा छ। यस तालको लम्वाइ ४.८ कि.मी., चौडाइ १.६ कि.मी. र गहिराई ६५० मीटर छ। कान्जिरोवा हिमालको काखमा अवस्थित यो ताल 'वाई' आकारको छ। फोक्सुन्डो तालबाट सुलिगाँड झरना निस्केको छ। फोकसुण्डो तालको पानीको घनत्व ४०,९०,००,००० घनमिटर रहेको छ भने पानीको बहाव ३.७१५ घनमिटर प्रति सेकेन्ड रहेको छ। सन् २००४ मा नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागद्वारा एउटा सर्वेक्षणमा यस तालको अधिकतम गहिराइ १४५ मिटर (४७६ फिट) रहेको पाइएको थियो। सन् २००७ सेप्टेम्बरमा फोकसुण्डो ताललाई रामसार क्षेत्रमा सुचिकृत गरियो।

यस तालको दक्षिणी छेउमा स्थित रिंग्मो गाउँमा ३०,००० देखि ४०,००० वर्ष पहिला भएको पहिरोको कारण यस तालको उत्पति भएको देखिन्छ।

thumb|फोक्सुन्डो ताल
धार्मिक महत्त्व

यस तालको वरिपरीको क्षेत्रमा २० वटा बौद्ध स्तुप रहेको छ भने पूर्व दिशामा एउटा गोम्पा रहेको छ जसमा बौद्ध धर्मावालाम्बीहरू बार्षिक रूपमा यहाँ आएर पुजा पाठ गर्ने गर्छन।
चित्र दिर्घा


चित्र:Phoksumdo lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल र माथिल्लो डोल्पा जाने बाटो
चित्र:Panorama phoksumdo lake from camp.jpg|thumb|फोक्सुन्डो तालको पानारोमिक दृश्य
चित्र:Phucksumdo lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल र क्याम्प
चित्र:Yaks enjoying bath in and around cold lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल याकहरू नुहाउंदै
चित्र:Shey-phoksumdo National Park.jpg|thumb|से-फोक्सुन्डो नेसनल पार्क

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* फोक्सुन्डो तालको सुन्दरता क्यामरामा कैद गर्दा-अनलाइन खबर


श्रेणी:नेपालका तालहरू
तिलिचो ताल

तिलिचो ताल विश्वको सबैभन्दा बढी उचाईमा रहेका तालहरूमध्येको एक हो। हिमालय पर्वत शृङ्खला अन्तर्गत नेपालको मनाङ जिल्लामा अन्नपुर्ण क्षेत्रभित्र पर्ने यो ताल समुद्र सतहदेखि ४९१९ मिटर उचाईमा छ। यस तालको लम्बाई ४ किलोमिटर, चौडाइ १.२ किलोमिटर र गहिराई सरदर २०० मिटर छ।

वरिपरीको हिमाल: तिलिचो, निलगिरी, खंग्सार तथा मुक्तिनाथ हिमाल

नोट: तिलिचो ताल विश्वको सबैभन्दा उचाईंमा स्थित कहिलिएको दक्षिण अमेरिकाको पेरु तथा बोलिभियाको सिमानामा रहेको टिटीकाका ताल भन्दा ११०७ मिटर अग्लो रहेको छ।
चित्र दिर्घा


चित्र:Tilicho_panoram2.jpg |तिलिचो ताल सन् २००४ अप्रिलमा
चित्र:Tilicho_Tal.jpg |तिलिचो ताल सन् २०११ मेमा
चित्र:Tilico Lake 1.jpg|नजिकबाट तिलिचो ताल

सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:तालहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
पञ्चासे ताल

पञ्चासे ताल कास्की, पर्वत र स्याङ्जाको सिमानामा पर्ने पञ्चासे लेकमा अवस्थित ताल हो। यो ताल समुद्र सतहदेखि २ हजार ५०९ मिटरको उचाइमा छ। तालको लम्बाइ ११० मिटर र चौडाइ २० देखि २५ मिटर तथा झण्डै १० मिटर गहिरो छ। चारैतिर जंगलले घेरिएको मनोरंजन भएको स्थलमा रहेको यो तालको विशेषता हो- पात-पतिङ्गर तालमा तैरेर नरही सफा पानी बसिरहनु। यस पञ्चासे ताल लाई ‘’’पंच्धाम’’’ पनि भनिन्छ किन भने यो पांच वटा टुप्पोबाट घेरिएको छ।

ताल अवस्थित पञ्चासे लेकबाट उत्तरतर्फ माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण, धवलागिरी, धवलश्रीलगायतका हिमश्रृंखला, दक्षिणतर्फ पाल्पाको श्रीनगर एवम् तराई फाँट देखिन्छ भने फेदीमा फेवाताल, पोखरा उपत्यका, स्याङ्जा, कुश्मा, बाग्लुङका साथै राम्जा, सल्यान, आर्थरजस्ता सुन्दर वस्तीको दृश्यावलोकन सजिलै गर्न सकिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समिति, स्याङ्जा
*स्याङ्जा र स्याङ्जालिको चिनारी
यो पनि हेर्नुहोस्

फेवा ताल
रारा ताल


श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका ठाउँहरू
टिम्बुरबोटे काण्ड

टिम्बुरबोटे काण्ड वि.सं २०३१ पुष १ गते सोलुखुम्बु जिल्लाको तिङ्गला गाउँको टिम्बुरबोटे जङ्गलमा घटेको घटना हो। यस सरकारी दमनमा नेपाली कांग्रेसका १३ जना स्वतन्त्र सेनानीहरूको हत्या भएको थियो । यो घटना वी.पी. कोइरालाको नेतृत्वमा २०३०/३१ सालमा नेपाली कांग्रेसले पंचायती व्यवस्थाविरुद्ध शसस्त्र क्रान्ति गरकै बेला घटेको थियो।
घटना

वि.सं. २०३१ पुष १ मा भएको टिम्बुरबोटे काण्डमा मारिने १३ स्वतन्त्र सेनानीमध्येका कमाण्डर यज्ञबहादुर थापा थिए । त्यसबखत कप्तान यज्ञबहादुर थापाको नेतृत्वमा भू.पू. सैनिकहरू लगायत ठूलो संख्यामा भारतको फारबिसगञ्ज, बथान बीरपुर र बनारसमा तलिम दिई लडाकूहरू तयार गरिएको थियो। तालीम प्राप्त लडाकुहरूको डरुड्ढाले पूर्वी पहाडी जिल्लाहरू कब्जा गर्दै स्थानीय सरकार गठन गर्दैअघि बढ्दै ओखलढुंगा पुग्यो। त्यसपछि सीमावर्ती सोलुखुम्बु जिल्लाको तिङ्गला जंगल बासस्थान बनाई क्रान्ति गरेका यी समूहलाई सरकारी पक्षले धरपकड गरी श्याम गुरुङ, पदम प्रकाश, राम-लक्ष्मण उपाध्याय आदि थुप्रै मारिए । महेश कोर्मोचा भने बच्न सफल भएका थिए।
मार्च २, सन् २०१६ मा घटनाको ४१ वर्ष पश्चात यस काण्डमा मारिएका केही व्यक्तिहरूलाई सहिद घोषणा गरियो ।
स्रोत
हेर्नुहोस्

*नेपाली कांग्रेस पार्टी
*पञ्चायती व्यवस्था

श्रेणी:नेपालको इतिहास
तिलौराकोट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, कपिलवस्तु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८३१० रहेको थियो जसमध्ये ४१३१ पुरुष र ४१७९ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३१६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कपिलवस्तु नगरपालिकामा पर्दछ। यो कपिलवस्तु नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

विश्वप्रसिद्ध ऐतिहासिक र पुरातात्विक महत्त्वको तिलौराकोटलाई प्राचीन कपिलवस्तुका रूपमा चिनिन्छ।
जिल्लाको कपिलवस्तु नगरपालिकास्थित शिवगढ गाउँसँगै रहेको तिलौराकोट भगवान् गौतमबुद्धले २९ वर्षबिताएको ठाउँ तथा उहाँका बुबा राजा शुद्धोधनको राजाप्रसाद हो। शान्तिका अग्रदूत भगवान् गौतमबुद्धसँग सम्बन्धित भएका कारण उक्त स्थल विश्वप्रसिद्ध भएको हो। सदरमुकाम तौलिहवादेखि करिब तीन किलोमिटर उत्तर बाणगङ्गा नदीको किनारमा रहेको तिलौराकोटमा अहिले जीर्ण भइसकेका तीन वटा भग्नावशेष मात्र बाँकी छन्। यी तीनै वटा भग्नावशेषको अवस्था दयनीय छ।

संरक्षणको अभावमा भग्नावशेषका इँटाहरू बेलाबेलामा उक्किएर खस्ने गरेका छन्। त्यस्तै प्राचीन भग्नावशेषका पर्खालहरू ढलेका छन् भने प्राचीन इँटा र ढुङ्गाहरू यत्रतत्र छरिएका छन्। तिलौराकोटभित्र मुख्य तीन भग्नावशेषका रूपमा दरबार, पूर्वी द्वार र पश्चिमी द्वार छन्।


Image:kapilavastu.jpg|राजप्रासादको भग्नावषेश
Image:Kapilavastu-easterngate.jpg|पूर्वीद्वार
Image:Kapilavastu-westerngate.jpg|पश्चिमद्वार

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका ठाउँहरू