JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ

ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ (6 ਜੁਲਾਈ 1924 - 25 ਨਵੰਬਰ 2016) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ

ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਲੰਗੜਆਲ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ 6 ਜੁਲਾਈ 1924 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਸੱਚਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ​​ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਨਿਰੂਪਮਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ​​ਅਨੁਪਮਾ ਕੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਰੂਪਮਾ ਕੌਰ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਪਮਾ ਕੌਰ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ।ਪਿਛਲੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਨੂੰ "ਪੱਬੀ" ਲਿਖਣ ਉੱਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਪਰੀਸ਼ਦ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਈ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਕੌਮੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਪੈੱਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਿਨਾ ਤੇ ਉਹ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਗਲੋਬਲ ਸੰਗਠਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈ। 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ "ਲਾ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਸ" ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਵਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਦੂਜੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਮਨ ਦੀਆ ਉਮੰਗਾਂ ਤੇ ਸੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਜ਼ਬਿਆ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਰਲਤਾ, ਡੂੰਘੀ ਤੀਬਰਤਾ, ਰਸ ਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਇਸਤਰੀ ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਭਾਵ, ਮਧੁਰਤਾ, ਰਸੀਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੋਮਾਂਸ ਭਿੱਜੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਨਿਖਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਫ਼ੈਸਨਦਾਰੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਲਟ ਲਟ ਜੋਤ ਜਗੇ (1943)
*ਪਲਕਾਂ ਓਹਲੇ (1944)
*ਕੁਝ ਹੋਰ (1946)
*ਅਜ਼ਲ ਤੋਂ (1946)
*ਕਾਫ਼ਲੇ (1947)
*ਸੁਪਨੇ ਸੱਧਰਾਂ (1949)
*ਚੋਣਵੀ ਕਵਿਤਾ (1949)
*ਦੋ ਰੰਗ (1951)
*ਪੰਖੇਰੂ (1956)
*ਸ਼ਾਹਰਾਹ (ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ, 1957)
*ਬਣ ਕਪਾਸੀ (1958)
*ਬਣ ਕਪਾਸੀ (ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ)" 1962
*ਪੱਬੀ (1962)
*ਖਾੜੀ (1967)
*ਵੱਡਦਰਸ਼ੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ (1973)
*ਮਧਿਆਂਤਰ (1974)
*ਚੰਦਰ ਯੁਗ (1977)
*ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ (1990)
*ਕੁੰਠਿਤ (1990)
*ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ ਹਾਂ (2000)
*ਚਰਮ ਸੀਮਾ (2002)
*ਨੀਲ ਕੰਠ (2005)
*ਬੋਲਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਵੇ ਅੜਿਆ (2006)
*ਅੰਤਰਨਾਦ (2008)
*ਮੰਤਰ ਮੁਗਦ (2008)
*ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਮਾਹਿ (2012)
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਅਮਨ ਦੇ ਨਾਂ
*ਕਿਣਕੇ
*ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲ
ਬਾਲ ਸਾਹਤਿ

*ਆਲ ਮਾਲ ਹੋੲਿਆ ਥਾਲ
*ਝੂਟੇ ਮਾੲੀਅਾਂ
*ਬਾਲ ਗੀਤ
*ਅਮਨ ਦਾ ਪੈਗੰਬਰ
*ਸਾਡੇ ਤਿੳੁਹਾਰ
*ੲਿਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਵਾਂ
*ਅੱਡੀ ਟੱਪਾ
ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ

*ਜੀਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਅਦਾ ਹੈ-।
*ਜੀਣਾ ਵੀ ੲਿੱਕ ਅਦਾ ਹੈ-॥
*ਮੇਰੀ ਸਾਹਤਿਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
*ਕਾਵਿ ਕਲਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ
ਅਨੁਵਾਦ

*ਸ਼ੋਫ਼ਰੋ
*ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ
*ਕੰਧਾਰੀ ਹਵਾ
*ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਜੀਵਨੀ
*ਮੇਰੀ ਵਸੀਅਤ
*ਸ਼ਾਹਦਾਣੇ ਦਾ ਬਗ਼ੀਚਾ
*ਸਹਰ ਹੋਨੇ ਤਕ
*ਸਾਡੀ ਲੰਮੀ ਉਡਾਰੀ ਵੇ
*ਹਿੰਮ ਹੰਸ
*ਸਮਾਨ ਸਵਰ
*ਸਮ-ਰੂਪ
*ਭਾਵ-ਚਿੱਤਰ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ

*ਐਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਾੲੀਟਰਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ,ਤਾਸ਼ਕੰਦ
*ਵਰਲਡ ਯੂਥ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ,ਮਾਸਕੋ
*ੲਿੰਡੋ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਲਚਰ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ,ਦਿੱਲੀ
*ਵਨ ਏਸ਼ੀਆ ਅਸੈਂਬਲੀ,ਦਿੱਲੀ
*ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ,ੲਿੰਗਲੈਂਡ-ਲੰਡਨ
ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ

*ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
*ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੁਮਨ ਆਫ਼ ਦਾ ਈਅਰ
*ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ
*ਰਾਜਕਵੀ ਪੰਜਾਬ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ,ਦਿੱਲੀ
*ਕੇਦਰੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ,ਜ਼ੀਰਾ
*ਪੋੲਿਜ਼ੀ ੲਿੰਡੀਅਾ
*ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਸਨਮਾਨ
*ਫ਼ੈਲੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਦਿੱਲੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1924
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਗ਼ੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ (ਲੇਖਕ)

ਗੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ (ਉਰਦੂ: غلام عباس) ਇੱਕ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਨੰਦੀ ਅਤੇ ਓਵਰਕੋਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿਲਾਈ।
ਗੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਾਕਿਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ (ਚਾਰ ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ) ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਵਲਾਸਤੋ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਨਬ) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ-ਸਕਾਟਿਸ਼-ਰੋਮਾਨੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ​​ਤਿੰਨ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਜਾੜੇ ਕੀ ਚਾਂਦਨੀ
*ਕੰਨ ਰਸ
*ਆਨੰਦੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1982
ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ

ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ (ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1932) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਵਲ ਤੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੀ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
ਜੀਵਨ

ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ,1932 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ, ਪਿੰਡ ਵੈਰੋਵਾਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 1900 ਤੋਂ 1940 ਵਿਚਕਾਰ ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿੰਡੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦਿੱਲੀ,ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। 1942 ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬਾਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਿਆਸ ਤੇ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਸਰ ਜੇ. ਜੇ. ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟਸ ਬੰਬੇ ਤੋਂ ਫਾਇਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਗਲਪ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਕਿੱਤਾ

ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਨੇ ਫਾਇਨ ਆਰਟਸ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਚੌਵੀ-ਪੰਝੀ ਵਰ੍ਹੇ ਬਤੌਰ ਇੱਕ ਆਰਟਿਸਟ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਘੁਮੰਣ ਫਿਰਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ 1961-62 ਵਿੱਚ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਇਕਲਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਿੰਗ (ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਿੱਠੂ ਚੁੱਕੀ ਪੈਦਲ ਪਹਾੜੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨੀਆਂ) ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ। ਬਾਵਾ ਨੇ 1962-1963 ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰਾਤ (1962-1963) ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਿਖਿਆ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਬਾਬਤ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ, ਅਤੇ ਭਾਪਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ।

ਡਾ. ਆਤਮਜੀਤ (ਨਾਟਕਕਾਰ), ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ), ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ( ਚਿੱਤਰਕਾਰ) ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

* ਇੱਕ ਰਾਤ (1962)
*ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਵਾਰ (1983)
*ਕਾਲਾ ਕਬੂਤਰ (2003)
*"ਨਰ ਬਲੀ" (2000)
* ਬਾਦਬਾਨੀ ਕਿਸ਼ਤੀ"
*ਅਜਾਤ ਸੁੰਦਰੀ (1996)
*ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਬੇਗਮ (ਸਿੱਖ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ)
*ਬੋਧ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਕਹੋ ਰੁਕਮਣੀ
ਨਾਵਲ

*ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਉਰਸੁਲਾ(2008)
*ਯੁਧ ਨਾਦ (2004)
*ਯੁਗ ਅੰਤ (2009)
*1857 ਦਿੱਲੀ,ਦਿੱਲੀ(2011)
*ਕਾਲ ਕਥਾ (2016)
*ਸਾਦਿਕ ਸੁਲਤਾਨ: ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ (2018)
*ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਰੰਗ ਹਜ਼ਾਰ (2021)
ਸਫਰਨਾਮਾ

*ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ,ਪਰਬਤ ਪਰਬਤ"
*ਆਓ ਚੱਲੀਏ ਬਰਫਾਂ ਦੇ ਪਾਰ
*ਅਣਡਿਠੇ ਰਸਤੇ,ਉੱਚੇ ਪਰਬਤ
*ਪੱਥ ਹੀ ਮੰਜਿਲ ਹੈ
*20,000 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਦੇਸ਼ ਕਾਲ ਯਾਤਰਾ ਸਚਿੱਤਰ
ਅੰਗਰੇਜੀ ਪੁਸਤਕਾਂ/ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ

* Adventures in the snow
*Adventures in the mountains
*A touring and trekking guide to the Indian Himalaya
*A trekking guide & the Annapurna, Dhaulagiri etc.
* Himachal Pardesh
ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ

*ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਵੈਜੀਵਨੀ: ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਯਾਤਰਾ
ਹੋਰ

* ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਥਿਹਾਸ
* ਵਿਆਸ ਭੱਟ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ
ਹਵਾਲੇ

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ

https://www.youtube.com/watch?v=q5jiSJoEyCA%7CDD
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਸ/ਮਿਥਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ

ਵਿਖੇ ਹੈ।]]

ਪੈਪਸੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ PEPSU ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਅਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ | ਪੈਪਸੂ 1948 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਠ ਪ੍ਰਿੰਸਲੀ ਪ੍ਰਾਤਾਂ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜੀਂਦ, ਨਾਭਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਕਲਸੀਆ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਿਲਕੇ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ 15 ਜੁਲਾਈ, 1948 'ਚ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 1950 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 26,208 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਕਸੌਲੀ, ਕੰਡਾਘਾਟ, ਧਰਮਪੁਰ ਅਤੇ ਚੈਲ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।

1947 ਵਿੱਚ ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਪਟਿਆਲਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜੀਂਦ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਵਗੈਰਾ ਸਨ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੂਬੇ ਸਨ: ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਪੈਪਸੂ। ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਿਚ) ਚੁਣੀ ਗਈ। ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਜ਼ੋਨ ਉੱਤੇ ਸੱਚਰ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। 13 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਰਘਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 23 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਰੀਜਨਲ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਤਾਂ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ ਪਰ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਸਬਡਵੀਜ਼ਨ

:1948 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਪੈਪਸੂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨ।
*ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
*ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲਾ
*ਕੋਹਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

:ਪਰ 1953, ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਸੰਗਰੁਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੋਹਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਇਲਾਕੇ ਸਨ। 1951 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਸਮੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 3,493,685 ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 19% ਅਬਾਦੀ ਸਹਿਰੀ ਅਤੇ ਵਸੋਂ ਦੀ ਸੰਘਣਤਾ 133 ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਰਤ (1947–ਵਰਤਮਾਨ)
ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ

ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ

ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ (1923 - 8 ਮਈ 2003) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਗਲਪਕਾਰ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਕਾਨੀਆ ਬੰਗਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਸ਼ਿੰਦੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਉਤਮ ਕੌਰ ਸਨ। ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਨਿਰੂਪਮਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ਅਨੂਪਮਾ ਕੌਰ ਸਨ।
ਵਿੱਦਿਆ, ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਵਲ

ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਿੰਨ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ,ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਥਲ ਸੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ ਉੱਪਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।ਫੌਜ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।"ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਰਸਾਈ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਰਤਮਾਨ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।'ਸੈਨਾਪਤੀ' ਤੇ 'ਉਨਤਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ' ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲਕਾਰ ਨੇ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।'ਖੰਨਿਓ ਤਿੱਖੀ', 'ਵਾਲੋਂ ਨਿੱਕੀ' ਤੇ 'ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਬਾਝੋਂ' ਨਾਵਲ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹਨ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰ ਕਿਸੇ ਦਬਾਓ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
ਰਚਨਾ ਜਗਤ

ਨਾਵਲ
*ਮਲਾਹ 1948
*ਸੈਨਾਪਤੀ 1949
*ਉਨਤਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ 1951
*ਇਕ ਰਾਹ ਇੱਕ ਪੜਾ 1953
*ਸ਼ਕਤੀ 1954
*ਤ੍ਰੀਆ ਜਾਲ 1957
*ਅਮਨ ਦੇ ਰਾਹ 1957
*ਖੰਨਿਓਂ ਤਿੱਖੀ 1959
*ਵਾਲੋਂ ਨਿੱਕੀ 1960
*ਏਤਿ ਮਾਰਗ ਜਾਣਾ 1960
*ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਬਾਝੋਂ 1961
*ਪੁੰਨਿਆਂ ਕਿ ਮੱਸਿਆ, ਚਾਨਣ ਖੜਾ ਕਿਨਾਰੇ 1968
*ਟਾਪੂ 1969
*ਵਿਕੇਂਦ੍ਰਿਤ 1971
*ਸਿਰ ਦੀਜੈ ਕਾਣ ਨਾ ਕੀਜੈ 1972
*ਬਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ 1975
*ਸੂਤਰਧਾਰ 1979
*ਗਗਨ ਗੰਗਾ 1981
*ਕਾਲ ਅਕਾਲ 1983
*ਮੇਰੇ ਤੋ ਗਿਰਧਰ ਗੋਪਾਲ 1989
*ਜਹਾਂਪਨਾਹ 1991
*ਸੱਖਣੇ ਧਰਤ ਆਕਾਸ਼ 1996
ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਅਗੰੰਮੀ ਵਹਿਣ 1948
*ਕਿੱਲ ਤੇ ਕਾਮੇ 1956
*ਅਗੰਮੀ ਵਹਿਣ (ਸੰਚੀ ਦੋ)1983
*ਆਬਸ਼ਾਰਾਂ (ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ)
ਲੇਖ
*ਨਿੱਕ ਸੁੱਕ 1957
*ਅਲਸੀ ਤੇ ਆਉਲੇ 1963
ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ
*ਦੇਸਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ 1949
*ਮੇਰਾ ਰੂਸੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ 1960
*ਆਰੀਆਨਾ 1961
*ਪੈਰਸ ਤੇ ਪੋਰਟਰੇਟ 1972
ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ
*ਭਾਰਤ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ 1958
*ਜੰਗ ਤੇ ਅਮਨ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ 1964
*ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1966
*ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 1977
*ਮੇਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ 1991
ਕਾਵਿ ਨਾਟ
*ਕਾਫ਼ਲੇ 1947
ਸਨਮਾਨ

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾ ਮੁਲਾਹਜ਼ਾ ਹੋਸ਼ਿਆਰ (ਸ਼ਾਹੀ ਦੌਰੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੋ) ਲਈ 1976 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ

ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ (4 ਅਪਰੈਲ 1914 — 31 ਜੁਲਾਈ 1999) ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਦਿਲਾਵਰ ਹੁਸੈਨ ਅਲੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਸ਼ੀਰ ਅਲੀ ਸੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਮੈਦਾਨ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ (ਅਦਬ ਲਤੀਫ਼) ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਕੰਮ

*ਨਾਟਕ:
#‘’ (آنسو اور ستارے),
#‘’ (لہو اور قالین),
#‘’ (شیشے کی دیوار),
#‘’ (ستون),
#‘’ (فصیلِ شب),
#‘’ (پسِ پرده,),
#‘’ (خاک نشین) ਅਤੇ
#‘’ (شیشہ میرے سنگ).
*ਚੋਣਵੇਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:
#‘’ (جنگل),
#‘’ (دیواریں),
#‘’ (کمبل).
*ਨਿਜੀ ਜੀਵਨੀਆਂ: ‘ (ناخن کا قرض).
*‘’ (مٹّی کا دیا) ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1960 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਕੌਮੀ ਮਹੱਤਤਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 242 ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭਰਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਖਾਂ ਹੈ।
ਤਤਕਰਾ

* ਆਪਣੀ ਕਥਾ- ਮੌਲਾ ਬਖਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ
* ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ
* ਮਰਕਜ਼ੀ(ਕੇਂਦਰੀ) ਬੋਲੀ
* ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ
* ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
* ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਸ਼ਕਰਗੰਜ
* ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ
* ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
* ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ
* ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
* ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ
* ਦਮੋਦਰ ਦਾਸ ਦਮੋਦਰ
* ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
* ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਬਦੀ
* ਹਕੀਮ ਦਰਵੇਸ਼
* ਕਵੀ ਜੱਲਣ
* ਨਿਆਮਤ ਖ਼ਾਨ ਜਾਨ
* ਮੁੰਹਮਦ ਬਖਸ਼ ਨੌਰੋਜ
* ਕਵੀ ਪੀਲੂ
* ਹਾਫਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ
* ਹਾਫਿਜ਼ ਮਾਅਜ਼ੂਦ-ਦੀਨ
* ਸੁਥਰਾ ਸ਼ਾਹ
* ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ
* ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ
* ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ
*ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ
*ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਬਿਹਾਰੀ
*ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਰੀਫ
*ਅਹਿਮਦ ਕਵੀ
*ਹਬੀਬ ਉੱਲਾ ਫਕੀਰ
*
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰੀ

ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ (29 ਨਵੰਬਰ 1913 – 1 ਅਗਸਤ 2000)ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੇ 18 ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਫਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ, ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ, ਮਜਾਜ਼, ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ, ਮਖਦੂਮ ਮੋਹਿਉੱਦੀਨ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਮੁਰਾਦਾਬਾਦੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਇਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ

ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਨਵੰਬਰ 1913 ਨੂੰ ਗੋਂਡਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਲਰਾਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਰੰਭਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੇ 1933 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਜ਼ਬੀ, ਮਜਾਜ਼, ਜਾਂਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ ਦੀ ਸੰ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਜਾਕਰ ਹੁਸੈਨ ਕਾਲਜ (ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਖਨਊ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸੰਪਨ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਉਹ ਜੰਗ-ਵਿਰੋਧੀ ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨਿਤੀਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ 1940-41 ਵਿੱਚ ਗਿਰਫਤਾਰ ਵੀ ਹੋਏ।
ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ

ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫਰ 1938 ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਮੰਜਿਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪਰਵਾਜ 1943 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਖਦੂਮ ਮੋਹੀਉੱਦੀਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਸੁਰਖ ਸਵੇਰਾ, ਜਜਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਫਰੋਜਾਂ’ ਅਤੇ ਕੈਫੀ ਆਜਮੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ‘ਝੰਕਾਰ’ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1936 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਰਾਇਟਰਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ‘ਨਵਾਂ ਅਦਬ’ ਸਾਹਿਤਕ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ 1939 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 1949 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।

ਜਾਫਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 20 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਉਰਦੂ ਰਾਇਟਰਸ ਦੀ ਸਭਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਫਰੀ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ

*ਪਰਵਾਜ (1943)
*ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਕੋ ਸਲਾਮ(1948)
*ਖੂਨ ਕੀ ਲਕੀਰ (1949)
*ਅਮਨ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ (1950)
*ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਗ ਉੱਠਾ' (1951)
*ਪੱਥਰ ਕੀ ਦੀਵਾਰ (1953)
*ਏਕ ਸੁਪਨਾ ਔਰ (1964)
* ਪੈਰਹਨ-ਏ -ਸ਼ਰਾਰ (1965)
*ਲਹੂ ਪੁਕਾਰਤਾ ਹੈ (1978)
*ਖਾਕ-ਏ-ਹੁਸੀਨ
*ਮੇਰਾ ਸਫਰ
*ਸਰਹਦ (1999)
ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ

1998 ਵਿੱਚ ਜਾਫ਼ਰੀ, ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ (1969) ਅਤੇ ਕੁਰੱਤੁਲਐਨ ਹੈਦਰ (1989) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ (1997 ਲਈ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਬਣੇ। ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਾਫ਼ਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ"।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2000
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ

ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (12 ਅਪਰੈਲ1927 - 21 ਮਈ 2017) ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ 1988 ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕੈਲਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂ ਵੀ ਰਹੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੋਚ ਸਦਕਾ ਉਹ ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਪਰੈਲ 1927 ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਜਿ਼ਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਿੰਮਤਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜਾਈ ਜਿਲਾ ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਤੋ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ 1946 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ ਬ੍ਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵਿਦਿਆਾਥੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਰਸਾ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਵੰਨ ਸਵੰਨ
*ਮੇਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਰੰਗ
*ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਬੁਰਜ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਅਮਰਕਾਂਤ

ਅਮਰਕਾਂਤ (1 ਜੁਲਾਈ 1925 - 17 ਫਰਵਰੀ 2014) ਹਿੰਦੀ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਨ। ਯਸ਼ਪਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਕੀ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਵੇਰਵਾ

ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੁਲਾਈ 1925 ਨੂੰਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਲੀਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਗਾਰਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਇਸਥ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾਰਾਮ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੰਤੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਨਾਮ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਾਧੁ-ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅਮਰਕਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਅਮਰਨਾਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਖੁਦ ਸ਼ਰੀਰਾਮ ਲਾਲ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅਮਰਕਾਂਤ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ।

ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀਏ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਬਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਸਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਕਾਂਤ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਹਾਣੀ-ਚਰਚਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼, ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ਸੀ। ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 1955 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਕਲੈਕਟਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ

*ਇਨ੍ਹੀਂ ਹਥਿਆਰੋਂ ਸੇ ਨਾਵਲ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ
*ਗਿਆਨਪੀਠ
*ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਇਨਾਮ
*ਵਿਆਸ ਸਨਮਾਨ
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ

*ਜਿੰਦਗੀ ਔਰ ਜੋਂਕ
*ਦੇਸ਼ ਕੇ ਲੋਕ
*ਮੌਤ ਕਾ ਨਗਰ
* ਮਿੱਤ੍ਰ-ਮਿਲਨ
* ਕੁਹਾਸਾ
*ਤੂਫਾਨ
*ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ
*ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਕਹਾਨੀਆਂ
ਨਾਵਲ

*ਸੂਖਾ ਪੱਤਾ
*ਆਕਾਸ਼ਪਕਸ਼ੀ
*ਕਾਲੇ-ਉਜਲੇ ਦਿਨ
*ਸੁਖਜੀਵੀ
*ਬੀਚ ਕੀ ਦੀਵਾਰ
*ਗਰਾਮ ਸੇਵਿਕਾ
*ਕੰਟੀਲੀ ਰਾਹ ਕੇ ਫੂਲ
*ਖੁਦੀਰਾਮ
*ਸੁੰਨਰ ਪਾਂਡੇ ਕੀ ਪਤੋਹੂ ,
*ਇਨ੍ਹੀਂ ਹਥਿਆਰੋਂ ਸੇ
*ਲਹਰੇਂ
ਬਾਲ-ਨਾਵਲ

*ਬਾਨਰ-ਸੈਨਾ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਫ਼ਾਨੀ ਬਦਾਯੂਨੀ

ਫ਼ਾਨੀ ਬਦਾਯੂਨੀ (1879 - 27 ਅਗਸਤ 1961) (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਫ਼ਾਨੀ ਬਦਾਯੂਨੀ ਉਰਦੂ: شوکت علی خان فانی بدایونی) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ

ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ 1879 ਵਿੱਚ ਬਦਾਯੂਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ੁਜਾਅਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਨ। ਜ਼ਮਾਨਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਦ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ 1901 ਵਿੱਚ ਬਰੇਲੀ ਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ।

ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਾਦ ਕੁਛ ਅਰਸਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਸ਼ੇਅਰੋ ਸੁਖ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀਆਂ ਤਸੱਲੀ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। 1908 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਲ ਐਲ ਬੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਲੇਕਿਨ ਵਕਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਲਿਦ ਦੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਤੇ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 1917 ਵਿੱਚ ਨਕਿਬ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਬਦਾਯੂੰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ:

* ਬਤਕਿਅਤ -ਏ- ਫਾਨੀ (੧੯੨੬)
* ਇਰਫਤਨਿਅਤ-ਏ- ਫਾਨੀ (੧੯੩੮)
* ਫਾਨੀ ਕੀ ਨਾਦੀਰ ਤਾਹਰੀਰੇਂ (੧੯੬੮)
* ਇਰਫਾਨੀਅਤ ਏ ਫਾਨੀ : ਯਾ'ਨੀ ਜਨਾਬ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਖਾਨ ਸਾਹਿਬ ਫਾਨੀ ਬਦਾਯੁਈ ਕਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਲਾਮ
* ਤਰੱਕੀ ਉਰਦੂ (੧੯੩੯)
* ਕੂਲੀਅਤ-ਏ-ਫਾਨੀ (੧੯੯੨)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਜਾਂਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ

ਜਾਂ ਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ (; ਫ਼ਰਵਰੀ 18, 1914 – ਅਗਸਤ 19, 1976) 20ਵੀਂ ਸਦੀ , ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ, ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਲੇਖਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰ ਆਦਿ ਬਹੁ-ਪੱਖਿ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਜਾਂ ਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ ﻿ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ, 18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1914 ਨੂੰ ਮੁਜ਼ਤਰ ਖ਼ੈਰਾਬਾਦੀ ਦੇ ਘਰ ਗਵਾਲੀਆਰ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। 1939 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ। 1940 ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਲਜ ਗਵਾਲੀਆਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਮੀਦੀਆ ਕਾਲਜ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਬੰਬਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਜਨਾਬ ਅਖਤਰ ਨੇ ਰਜ਼ੀਂਆ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਹ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਅਦੀਬ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ।
ਕੈਰੀਅਰ

ਜਾਂ ਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ ਨੇ ਮੁੜ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਾਲਜ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 1943 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਫੀਆ ਸਿਰਾਜ-ਉਲ ਹੱਕ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਏ.ਐੱਮ.ਯੂ. ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਵੀ ਮਜਾਜ਼ ਲਖ਼ਨਵੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਵੇਦ ਅਤੇ ਸਲਮਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1945 ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਹਮੀਦੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਫਿਆ ਵੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

1949 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਬੰਬੇ ਉਰਦੂ / ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਮਾਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੰਬੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਇਸਮਤ ਚੁਗਤਾਈ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਫਿਸ਼ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 'ਬੰਬੇ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਰਾਈਟਰਜ਼' ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਲਮੀ ਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਬੜੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ ਜੋ ਭੋਪਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ 1953 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਅਚਨਚੇਤੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਯਾਸਮੀਨ '(1955) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸੀ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਫਿਲਮੀ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੀਤ ਸਨ, " ਨਯਾ ਅੰਦਾਜ਼ " (1956) ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ," ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਮੇਂ ਤੁਮ, "ਗਰੀਬ ਜਾਨ ਕੇ ਹਮ ਕੋ ਨਾ ਤੁਮ ਦਗਾ ਦੇਨਾ" "ਛੂ ਮੰਤਰ" ਵਿੱਚ (ਮੁਹੰਮਦ. ਰਫੀ ਦਾ ਗਾਇਆ, ਹਿੱਟ "ਪੀਆ ਪੀਆ ਪੀਆ ..." "ਬਾਪ ਰੇ ਬਾਪ" (1955) ਵਿੱਚ ਓ ਪੀ ਨਈਅਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ, “ਆਪ ਯੂੰ ਫ਼ਾਸਲੋਂ ਸੇ” ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਵਲੋਂ “ਸ਼ੰਕਰ ਹੁਸੈਨ” (1977) ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਲੇਖਕਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਗੌਰਵ, ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਮੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘‘ਨਜ਼ਰੇ-ਏ-ਬੁੱਤਾਂ ’’, ‘‘ਸਲਾਸਿਲ’’, ‘‘ ਜਾਵਿਦਾਂ ’’, ’’ ਘਰ ਆਂਗਨ ’’ ਅਤੇ ‘ਖਾਕ-ਏ-ਦਿਲ’ (ਸਾਰੇ ਉਰਦੂ ਸਿਰਲੇਖ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ:

ਅਸ਼ਾਰ ਮੇਰੇ ਯੂ ਐਨ ਤੋ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਹੈਂ ,
ਕੁਛ ਸ਼ੇਅਰ ਫਕਤ ਉਨਕੋ ਸੁਨਾਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਹੈਂ।
ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਨਜ਼ਰ-ਏ-ਬੁਤਾਂ
*ਸਲਾਸਿਲ
*ਜਾਵਿਦਾਂ
*ਘਰ-ਆਂਗਨ
*ਖ਼ਾਕ-ਏ-ਦਿਲ
*ਤਨਹਾ ਰਾਤ ਦਾ ਸਫਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੁਲਫ਼

ਐਡਲੀਨ ਵਰਜੀਨਿਆ ਵੁਲਫ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Adeline Virginia Woolf) (ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸਟੀਫਨ; 25 ਜਨਵਰੀ 1882 – 28 ਮਾਰਚ 1941) 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਮੋਹਰੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸੀ। ਏ ਰੂਮ ਆਫ ਵਨ'ਸ ਓਨ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਵਰਜੀਨਿਆ ਵੁਲਫ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕਾ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਪਿਤਾ ਸਰ ਸਟੀਫਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜੂਲਿਆ ਸਟੀਫਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1882 ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਵਰਜੀਨਿਆ ਦਾ ਰੁਝੇਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਖਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵੱਲ ਸੀ। ਵਰਜਿਨਿਆ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਯਾਦਾਂ ਕਾਰਨਵਾਲ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ - 'ਟੂ ਦ ਲਾਈਟਹਾਉਸ'। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਵਲ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਤੱਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਖੋਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਜੀਵਨ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਘਰ ਹੀ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲੋਯੋਨਾਰਡ ਵੁਲਫ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਡਾਇਰੀ, ਜੀਵਨੀਆਂ, ਨਾਵਲ, ਆਲੋਚਨਾ ਸਾਰੇ ਲਿਖੇ। ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਵਿਸ਼ਾ ਇਸਤਰੀ ਵਿਮਰਸ਼ ਹੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਿਤਾਬ ਏ ਰੂਮ ਆਫ ਵਨਸ ਓਨ(ਆਪਣਾ ੲਿੱਕ ਕਮਰਾ), ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1928 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਛੇ ਭਾਸ਼ਣ ਸਨ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

ਨਾਵਲ

* ਦ ਵੋਏਜ ਆਉਟ (The Voyage Out, 1915)
* ਨਾਇਟ ਐਂਡ ਡੇ (Night and Day, 1919)
* ਜੈਕਬਸ ਰੂਮ (Jacob's Room,1922)
* ਮਿਸ ਡੈਲੋਵੇ (Mrs Dalloway 1925)
* ਟੂ ਦ ਲਾਈਟਹਾਊਸ (To the Lighthouse, 1927)
* ਔਰਲੇਂਡੋ (Orlando, 1928)
* ਦ ਵੇਵਸ (The Waves, 1931)
* ਦ ਈਅਰਸ (The Years, 1937)
* ਬਿਟਵੀਨ ਦ ਐਕਟਸ (Between the Acts 1941)
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ

* ਮੰਡੇ ਔਰ ਟਿਊਜਡੇ (Monday or Tuesday, 1921)
* ਕਿਊ ਗਾਰਡਨਜ਼ (Kew Gardens, 1919)
* ਦ ਨਿਊ ਡਰੈੱਸ (The New Dress, 1924)
* ਅ ਹੌਂਟਿਡ ਹਾਊਸ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸ਼ਾਰਟ ਸਟੋਰੀਜ਼ (A Haunted House and Other Short Stories, 1944)
* ਮਿਸੇਸ ਡੈਲੋਵੇਜ ਪਾਰਟੀ (Mrs Dalloway's Party, 1973)
* ਦ ਕੰਪਲੀਟ ਸ਼ਾਰਟਰ ਫਿਕਸ਼ਨ (The Complete Shorter Fiction, 1985)
* ਕਾਰਲਾਈਲ'ਜ ਹਾਊਸ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਕੈਚਜ਼ (Carlyle's House and Other Sketches, 2003)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1882
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1941
ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ

ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਊਂਸਿਪਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ~48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ।

ਇਹ ਕਸਬਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਗਣਨਾ

2011 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 6,394 ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3,331 ਮਰਦ ਅਤੇ 3,063 ਔਰਤਾਂ ਹਨ।
ਗੈਲਰੀ


Garments Of Guru Nanak preserved at Gurudwara Sri Chola Sahib, Dera Baba Nanak 01.jpg|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵਸਤਰ
Gurudwara Sri Chola Sahib, Dera Baba Nanak 02.jpg|ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ

ਹਵਾਲੇ