JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
अल्लो

thumb|अल्लोको पोथ्रा
अल्लो वा चाल्ने सिस्नो नेपालको पहाडी भूभागका जङ्गलहरूका खुल्ला स्थान, खोला तथा बाटोको छेउछाउका ओसिलो स्थानमा पाइने वनस्पति हो। बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ३ मिटरसम्म अग्लो हुने गर्दछ। सिस्नो जस्तै देखिए पनि अल्लो १२०० मिटरभन्दा माथि मात्रै पाइन्छ। यो वनस्पतिको जमिन माथिको भाग मसिना तिखा विषालु काँडाहरूले ढाकेको हुन्छ। काण्डको बोक्राबाट प्राप्तहुने रेसा नरम, बलियो र चम्किलो हुने भएकोले यसको रेसा धागो उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ। अल्लो धागोबाट जुत्तादेखि टोपीसम्मका विभिन्न कपडा,झोला आदि बनाइन्छ।
अन्य नामहरू

अल्लो नेपालका विभिन्न स्थानमा पुवा, ठुलो सिस्नो, लेकाली सिस्नो, भांग्रे सिस्नो, भल्लो आदि नामले चिनिन्छ भने अङ्ग्रेजीमा जायन्ट हिमालयन नेटल तथा निलगिरी नेटल नामले चिनिन्छ।
उपयोग

अल्लोको नरम मुना, पात, बोक्रा र जरालगायतका भागहरू अत्यन्तै उपयोगी हुन्छन्। यसको काण्डको बोक्रा कपडा, डोरी तथा विभिन्न घरायसी सामग्री निर्माणका लागि प्रयोग गरिन्छ भने कलिला मुना सागको रूपमा तरकारी खान प्रयोग गरिन्छ। त्यस्तै यो वनस्पतिको पात टाउको तथा जीऊ दुखेको, ज्वरो, क्षयरोग र पिसाबको गडबडीमा समेत प्रयोग गरिन्छ भने जराको रस मधुमेहको लागि लाभदायक हुन्छ। यसलाई कतै कतै गाईवस्तुको आहाराको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। तान्त्रिकहरूले डमरु बनाउँदा बज्राक्ष उन्नको लागि यही धागो चाहिँन्छ।
रेसाको प्रयोग

साधारणतया कात्तिकदेखि पुस महिनासम्म अल्लोको बोक्रा सङ्कलन गर्नु उपयुक्त मानिन्छ। यस वनस्पतिको काण्डको भित्री बोक्रा नै धागो उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ। स्थानीयस्तरमै विभिन्न प्रविधिको प्रयोग गरी यसको रेसा उपयोगयोग्य बनाउन सकिन्छ।
रेसा उत्पादनका लागि सङ्कलन गरिएका अल्लोका बोक्रालाई २देखि ३ दिनसम्म पानीमा डुबाएर राखिन्छ। त्यसपछि ढाडिएको बोक्रालाई काष्टिक सोडा वा खरानी राखेर उमालिन्छ। करिब दुई घण्टासम्म उमालीसकेपछि अल्लोका बोक्रालाई १० देखि २४ घण्टासम्म त्यतिकै छोडिन्छ। त्यसपछि पाकेको अल्लोको बोक्रालाई खोलामा लगेर सफा पानीमा पखालिन्छ। यसरी पखाल्दा रेसाहरू छुट्टिने गर्दछन्। रेसालाई छुट्याउन बिस्तारै काठको मुङ्ग्रोले ठोक्दै पखाल्ने गरिन्छ। साधारणतया १ किलोग्राम अल्लोको बोक्राबाट ५०० ग्रामदेखि ६०० ग्राम रेसा उत्पादन हुने गर्दछ।

यसरी प्राप्त भएको रेसालाई मकैको पिठो, ढुटो वा कमेरोसँग मिसाएर घाममा सुकाइन्छ। यस्तो गर्नाले अल्लोको रेसा मुलायम र सेतो रंगको हुन्छ। दिनभरि घाममा सुकाइएको उक्त रेसालाई फेरि काठको मुङ्ग्रोले ठोक्दै पखालिन्छ र घाममा सुकाइन्छ। यसरी उत्पादन गरिएको रेसा नै धागो उत्पादनका लागि प्रयोग गरिन्छ।

अल्लोका रेसाहरूबाट धागो उत्पादन गर्न परम्परागत उपकरण कतुवा अथवा चर्खा प्रयोग गरिन्छ। धागो बनिसकेपछि यसलाई रंगमा डुबाइन्छ र सुकाइन्छ। त्यसपछि अल्लोको धागोबाट हाते तान वा आधुनिक उपकरणको प्रयोग गरी विभिन्न सामग्री निर्माण गरिन्छ। गुणस्तरको लागि अल्लोको धागोमा सुती धागो पनि मिसाउने गरिन्छ।

अल्लोबाट झोला, रुमाल, खास्टो, टोपी, गलैँचा, कुसन आदि बनाउन सकिन्छ। अल्लोको लुगा प्रयोग गर्नाले विभिन्न छालासम्बन्धि रोगबाट बच्न सकिने विश्वास गरिन्छ।
चित्र दिर्घा


Girardinia diversifolia (8071156699).jpg
Girardinia diversifolia 10.JPG
Girardinia diversifolia 2.jpg
Girardinia diversifolia (9967938745).jpg|Inflorescence
Girardinia diversifolia 02.JPG|Fruits
Girardinia diversifolia (1658321496).jpg
Girardinia diversifolia seeds, by Omar Hoftun.jpg|Seeds

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
उखु

उखु एक नगदे बाली श्रेणी अन्तर्गत पर्ने लोकप्रिय वनस्पति श्रेणीको एक वस्तुको नाम हो। आजको समयमा विश्वका ५०% कृषकहरूले उखु खेती अपनाएका छन्। उखु चिनि, मिश्री, सखर, आदी गुलियो पद्वार्थको कच्चा पदार्थ हो। उखुको रसलाई रासायनीक परिवर्तन गरेर उक्त वस्तुहरूको उत्पादन गरिन्छ। हाम्रो नेपालमा पनि प्राय: तराईका कृषकहरूले उखु खेती अपनाएका छन्।त्यसै गरी भारत लगायत विभिन्न मुलुकहरूका कृषकहरूले उखु खेति अपनाएका छन्। नेपालमा उखुँको अनुसन्धान केन्द्र जितपुरमा छ ।
उखु खेतीका फाइदाहरू

कृषकहरूले बढी मात्रामा उखु खेती अपनाउनाको कारण उखु खेतीबाट हुने फाईदाहरूलाई लिन सकिन्छ जो कि उखु खेतीका निम्न अनुसार फाइदाहरू देखिन्छन्।
कामको वचत

उखु खेतीमा अरु खेती जस्तो धेरै चोटी जमीनको जोत खन गरी रहन पर्दैन। एक पटकमा जमीन खन जोत गरेर उखु खेती गरिएमा कम्तीमा पनि तिन वर्षसम्म त्यसै एक पटक खन जोत गरियको जमीनबाट उत्पादन लिन सकिन्छ। अरु खेती जस्तो पटक पटक गोड मेलको झन्जट पनि उखु खेतिमा कम पर्ने भएकाले यसमा धेरै कामको बचत हन सक्ने अनुमान गरियको छ।
आम्दानी

*उखु एक नगदेबाली भएका कारण यसको उत्पादनसँगै तुरुन्त नगद पैँसा कृषकहरूले प्राप्त गर्न सक्छन्। अरु खेती जस्तो भण्डारण आदीको झंझट पनि छैन।
*साथै उखुबाट ग्रामीणक्षेत्रमै यसको खुदो तथा सखर बनायर बिक्रि वितरण गर्न सकिन्छ
*साथै ठुला उद्योगहरूमा चिनी उत्पादनको लागि कक्चा पदार्थको रूपमा काम गर्दछ
*साथै उखु गाउघरमा उत्पादन हुने हुनाले बेरोजगार युबा युबतिहरूलाई रोजगार दिन्रे काम गर्दछ
*साथै नेपाल हिन्दु मुलुक भयकोले गर्दा भगवानको पुजा गर्दा समेत प्रसादको रूपमा प्रगोग गर्न सकिन्छ
खेतीको तरीका

उखुका जातहरू

जितपुर 1
जितपुर 2
जितपुर 3
जितपुर 4
रोग किरा तथा रोकथाम
चित्र दिर्घा


File:Woman collecting sugar canes in Vietnam.jpg|Sugar cane harvested by women, Hòa Bình Province, Vietnam
File:Cane syrup evaporator 1330.jpg|thumb|upright=0.9|Evaporator with baffled pan and foam dipper for making ribbon cane syrup|alt=Outdoor photo of series of rectangular metal trays divided by short internal metal sheets
File:A video of Sugarcane juice extraction.ogv|thumb|A video of sugarcane juice extraction
File:CSIRO ScienceImage 10529 Sugarcane and bowl of sugar.jpg|Sugarcane and bowl of refined sugar
File:Cocktail Caipirinha raw.jpg|Caipirinha, a cocktail made from sugarcane-derived Cachaça

स्रोतहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

* कृषि
* चिनी
* मिश्री


श्रेणी:नगदे बाली
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
लप्सी

लप्सी (वैज्ञानिक नामः Choerospondias axillaris) नेपालको मध्य पहाडी क्ष्रेत्रमा पाईने फल र त्यसको रुख हो ।
लप्सीको बोट २०/३० मिटरसम्म अग्लो हुन सक्छ। हाम्रो देशमा प्राकृत रूपमा लप्सीको आफ्नै वन छैन। यो वृक्ष सामान्यतया चिलौने र कटुसको वनको आसपासमा फाट्टफुट्ट भेटिन्छ।
नेपालमा लप्सीको स्थिति

नेपालका वन-वर्णनहरूमा लप्सीका बारेमा छिटफुट मात्र उल्लेख हुने गरेको छ। यसको आर्थिक महत्त्व दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको र सामुदायिक वनका दृष्टिले लाभप्रद भएकाले २९ पहाडी जिल्लाहरूमा यसको उपस्थिति रहेको छ। काठमाडौँ उपत्यकाका पशुपति-गुह्येश्वरी, गोदावरी, फर्पिङ्ग, हात्तीवन, नागार्जुन, इचङ्गु आदि स्थानहरूमा पुराना सप्रेका बोटहरू पाइन्छन्।
वानस्पतिक स्वभाव

लप्सीको वानस्पतिक स्वभाव पनि उत्तिकै रोचक छ। चाँप, गुराँस, सुन्तला वा अनारजस्ता फूल फुल्ने बिरुवामा पृथक् रूपमा भाले बोट र पोथी बोट भन्ने हुँदैन। फूल फुल्दा प्रत्येक फूलमा पुंकेशर र स्त्रीकेशर साथसाथै हुन्छ र हरेक रूखमा फल लाग्छ तर लप्सीमा त्यस्तो हुँदैन। भाले फूल फुल्ने वृक्षमा पोथी फूल फुल्दैन। त्यसैले रोपिएका बिरुवामध्ये फल लाग्ने र नलाग्ने वृक्ष बराबरी हुन्छन्। फूल नफुलेसम्म भाले र पोथी छुट्याउन सकिन्न। तसर्थ पोथी बिरुवा कलमी गरेका बेर्नाहरूले वृक्षरोपणमा प्राथमिकता पाउने गर्दछन् तर साँढे छाडा छोडेझैँ केही भाले वृक्ष पनि त्यहाँ नभई हुँदैन।
इतिहास

thumb|200px|right|लप्सिको बिरुवा
परापूर्वकालदेखि वाल्मीकि रामायणमा समेत नेपालको श्लेषमान्तक वन (लप्सीको रूखले भरिएको)को उल्लेख छ। पश्चिमा वनस्पतिशास्त्रले भने लप्सी पत्ता लगाउने श्रेय कलकत्ता वनस्पति उद्यानका तत्कालीन सुपरिटेन्डेन्ट विलियम रोक्सवर्घलाई दिएको छ। जुनबेला नेपाली र अङ्ग्रेजी कम्पनी सरकार आपसमा युद्ध गर्दै थिए ,त्यही बेला सन् १८१४मा रोक्सवर्घ लप्सीको चित्राङ्कन गरिरहेका थिए।
उनले नेपाली लप्सीलाई स्पोण्डियास एक्जिलारिस (spondium axillaries) भन्ने नाम सुझाए। नामकरण शुद्धाशुद्धि गर्ने सिलसिलामा आजभोलि ल्याटिन भाषाका आधारमा हाम्रो लप्सीलाई पूरै जिब्रो बटारिने गरी कोइरो स्पोण्डियास एक्जिलारिस (choerospondium axillaries)भन्नुपर्ने हुन्छ। नत्र अरू संसारले बुझ्दैन। लप्सीलाई बाह्य संसारसँग परिचित गराउन नेपाली हुलाक टिकटमालामा पनि यसलाई समावेश गरिएको छ।
चित्र
स्रोत

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:फल
रोग

रोग भन्नाले सजीव प्राणीहरू शरीरमा देखिने असामान्य अवस्थालाई बुझाउँछ। विभिन्न दृश्य तथा अदृश्य किराहरू र किटाणुहरूको आक्रमणबाट सजीव वस्तुहरूलाई असर पुगाउँछ। रोगहरूलाई निम्न प्रकार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ।
मानव जातीलाई लाग्ने रोगहरू

यो समुहमा खास गरेर तिन किसिमका रोगहरूलाई लिईन सकिन्छ।
प्राय सबैमा देखा पर्न सक्ने खालका रोगहरू

यस्ता रोगहरू प्राय सबै मानिसहरूलाई कुनै पनि अवस्थामा देखा पर्न सक्छन्।
मानसिक रोग

दिमागी सन्तुलन बिगार्ने तथा रोगीलाई रोगको सिधा असर दिमागमा पर्न जाने खालको रोगलाई मानसीक रोग भनिन्छ। जस्तै:- छारे रोग, रेबिज रोग, पागलपन, आदी
चर्म रोग

छाला सम्बन्धीका रोग अथवा छालामा असर पार्ने खालका रोगहरूलाई चर्म रोग भनिन्छ। जस्तै:- कुष्ठ रोग, कोठी, लुतो, खटिरा आदी
हृदय रोग

मानवको मुटुमा असर पार्ने खालको रोगलाई हृदय रोग भनिन्छ। जस्तै:- हृदयघात, अन्तर दहन आदी
यौन रोग

गुप्ताङ्ग सम्बन्धिका रोगहरूलाई गुप्त रोग अथवा योन रोग भनिन्छ। जस्तै:- एड्स, धातु रोग गोर्खाले आदी
स्वास रोग

स्वाँस प्रसास सम्बन्धीको रोगहरूलाई स्वास रोग भनिन्छ। जस्तै:- क्षयरोग, दम, रुघा खोकी, निमोनियाँ आदी
आँखा रोग

आँखामा लाग्ने रोगहरूलाई आँखा रोग भनिन्छ। जस्तै:- रतन्धो, मोतीया बिन्दू, ट्रकोमा आदी
दन्त रोग

दाँतमा लाग्ने रोगलाई दन्त रोग भनिन्छ। जस्तै:- पायरिया, दाँते किरा आदी
कर्ण रोग

कान सम्बन्धिको रोगहरूलाई कर्ण रोग भनिन्छ। जस्तै:- कान पाक्ने रोग
केश सम्बन्धि रोग

बाल (केश) सम्बन्धिको रोगलाई बाल रोग भनिन्छ। जस्तै:- थाप्ले
अन्य रोगहरू

यो वर्गमा मानवमा देखा पर्ने मुख्य रोग बाहेका अन्य रोगहरू पर्छन्। जस्तै:- बाथज्वरो, ठेउला, हैजा, बिफर, आँउ, औलो, केंसर, हात्तीपाइले, कालाज्वर, डैंगो, उच्च रक्तचाप आदी
स्त्री रोग

प्राय: महिलाहरूलाई मात्र देखा पर्ने रोगहरूलाई स्त्री रोग भनिन्छ जस्तै:- थुनिलो, पाठेघर खस्ने, मासीक धर्मको गडबडी आदी
शिशु रोग

शैशव अवस्थामा रहेका साना साना बाल बालीकालाई लाग्ने रोगहरूलाई बाल रोग भनिन्छ। जस्तै:- भ्यागुते, पोलियो, दादुरा, धनुष्टंकार आदी
पशु रोग

पशुहरूलाई लाग्ने रोगलाई पशु रोग भनिन्छ। जस्तै:- खोरेत, कल्चरे, गौगोटी, स्वाइन फ्लू, बर्ड फ्लू आदी
बाली रोग

खेती बालीमा लाग्ने रोगहरूलाई बाली रोग भनिन्छ। जस्तै:- सिन्दुरे, खपटे, सुरुङ्गे आदी


*
श्रेणी:जीव विज्ञान
बलुचिस्तान (स्पष्टता)

बलुचिस्तान (बलुची: بلوچستان ) द्वारा निम्न कुराहरू पुन:निर्देशित हुन सक्छन:

; नया प्रदेशहरू

* बलुचिस्तान (क्षेत्र), एउटा ठूलो भूमि क्षेत्र जसको फैलाव छ दक्षिण-पश्चिम पाकिस्तानदेखि दक्षिण-पश्चिम अफगानिस्तान अनि दक्षिण-पूर्व इरान सम्म।
** बलुचिस्तान (पाकिस्तान), (१९७०- ) पाकिस्तानको एक प्रान्त
** बलुचिस्तान (अफगानिस्तान), दक्षिणी केन्द्र र दक्षिण -पश्चिम अफगानिस्तान।
** सिस्तान र बलुचिस्तान प्रान्त, इरानको एक प्रान्त

* बलुच राष्ट्रवाद

; ऐतिहासिक क्षेत्रहरू

* ब्रिटीश कालमा बलुचिस्तान तीन मुख्य भागमा विभाजित थियो:
*# बलुचिस्तान (मुख्य आयुक्त प्रान्त), ब्रिटीश भारतको एउटा भूतपूर्व प्रान्त (१९४७-१९५५)
*# बलुचिस्तान एजेन्सी मैरी र बुगती देशहरू यस एजेन्सीका हिस्सा थिए।
*# बलुचिस्तान राज्य सङ्घ, पाकिस्तानको एक क्षेत्र जुन सानो समयको लागि (१९५२-१९५५)
सम्म मात्र रह्यो।
छारे रोग

छारे रोग वा मृगी स्नायुसम्बन्धि एउटा नसर्ने प्रकृतिको रोग हो जसमा व्यक्तिलाई पटक-पटक सिजर आउँछ। सिजर भनेको मस्तिष्कका नसाहरूमा विद्युतीय हरकतहरू असामान्य रूपमा बढ्नु हो जस दौरान मानिसको व्यवहार वा हाउभाउ, शरीरको चाल वा चेतनामा परिवर्तन आउँछ। छारे रोगको चिकित्सकिय पहिचान गर्न दुई वा दुईभन्दा बढि पटक कुनै प्रत्यक्ष बाह्य उत्तेजनाबेगर सिजर आएको हुनुपर्छ। सिजरलाई दौरा पनि भन्न सकिन्छ।

छारे रोगको सिजर पत्तै नपाइने गरिको अत्यन्तै छोटो पनि हुनसक्छ अथवा कुनैबेला एकदमै लामो हुन्छ जस अवधिमा मस्तिष्कमा हुने असामान्य विद्युतीय गतिविधिले गर्दा व्यक्ति काम्ने र मूर्च्छा पर्नेसम्म पनि हुन्छ। छारे रोगको यस किसिमको सिजर वा सिजरहरूको दौरान व्यक्ति लडेर शारीरिक चोटपटक लाग्न सक्छ वा दुर्घटना नै हुन सक्छ। छारे रोगका सिजरहरू पटक-पटक आउने गर्दछन् र यो आउने तात्कालिक कारण यहि नै हो भनेर भन्न सकिन्न। तर, रोगको प्रकृति र व्यक्तिअनुसार मदिरा, अनिद्रा, चिन्ता, भोक आदि कारणले छारे रोग लागेको व्यक्तिलाई सिजर आउन सक्छ। एकपटक मात्र आएको वा कुनै बाह्य उत्तेजनाले गर्दा आएको सिजरलाई भने छारे रोग मानिँदैन।

छारे रोगको सिजर भइरहँदा मस्तिष्कको कर्टेक्स (cortex) का स्नायुहरूको विद्युतीय गतिविधि असामान्य र अधिक भएको हुन्छ जुन इलेक्ट्रोइन्सेफालोग्राम (ई.ई.जी.; EEG) मा देखिन्छ। लक्षणहरूका अलावा छारे रोग पहिचानका लागि चिकित्सकले ई.ई.जी. मा मस्तिष्कका विभिन्न भागका स्नायुहरूको गतिविधि हेर्ने गर्छन्। यस्तो गतिविधि माथि चित्रमा देखाएजस्तो धर्साजस्तो देखिन्छ।
रोगको लक्षण

यस्तो लक्षण छारे रोगको प्रकृतिअनुसार फरक हुन जान्छ। कुनै किसिमको छारे रोगमा व्यक्ति मूर्च्छा पर्न सक्छ भने कुनैमा व्यक्ति केहि सेकेण्डको लागि टोलाएजस्तो हुने मात्र पनि हुन्छ। कुनैमा व्यक्ति काम्दछ भने कुनैमा हातहरू सामान्य देखिने गरी हलचल गर्दछन्। समग्रमा, मस्तिष्कको कुन भागमा विद्युतीय गतिविधिहरू असामान्य भएका छन् र कति क्षेत्र ओगटेका छन् भन्ने कुराले धेरै हदसम्म बाहिर देखिने लक्षण निर्धारण गर्छ।
छारे रोगका कारणहरु

* छारे रोग जुनसुकै उमेरको मानिसलाई हुन सक्छ। आमाको पेटमै हुँदा बच्चामा हुने मस्तिष्कमा सङ्क्रमण हुनु, जन्मँदा मस्तिष्कमा अक्सिजनको कमी हुनु, मस्तिष्कमा चोट लाग्नु आदि कारणले बच्चामा यो रोग देखा पर्न सक्छ। जुगाको अण्डा मस्तिष्कमा पुगेर, पक्षघात आदि कारण टाउकोको चोटपटक वा ट्युमरले गर्दा पनि छारे रोग लाग्न सक्छ। कतिपय व्यक्तिमा भने छारे रोगको कारण यहि नै हो भनेर पहिल्याउन नसकिने पनि हुन्छ।


श्रेणी:रोग
बुवा दिवस

बुवा दिवस (अङ्ग्रेजीमा: :en:Father's Day|Father's Day) पितालाई सम्मान दिने दिन हो। नेपालमा कुशे औंसी सनातन हिन्दू परम्परामा भाद्र महिनाको अमावस्या (औंसी)का दिन पिता दिवस मनाइन्छ। यस दिन बुवाको मुख हेर्ने, अर्थात् बुवा दिवसको रूपमा मनाई बुवालाई विशेष सम्मान गर्ने र आमाबाबु नहुनेले तीर्थमा खासगरी गोकर्ण र विष्णुपादुकामा श्राद्ध, तर्पण, दान, पुण्य गरी पितृ तार्ने र आफू पुण्यात्मा बन्ने विश्वास गरिन्छ । कुशको विशेष प्रकारको औँठी जसलाई पवित्र भनिन्छ त्यो धारण नगरी कुनै पनि धर्म-कार्य गरिँदैन । कुश घरमा राख्नु मात्र पनि पवित्र मानिने हुँदा पुरोहितहरू यजमानका घरघरै यही कुशे औँसीमा पुर्‍याउँदछन् र यजमानहरूले पनि सिधा-दक्षिणा आदि द्वारा पुरोहितलाई सम्मान गर्दछन् ।
इतिहास

पितालाई समर्पित यस दिनको इतिहास धेरै नै रोचक छ। डेली अमेरिकाको रिपोर्ट अनुसार, वाशिङ्टनमा बस्ने सोनोरा स्मार्ट डोड यस दिन की जन्मदाता हुन् । १९०९मा स्पोकेनको सेन्ट्रल मेथोडिस्ट एपिस्कोपल चर्चमा उनले मदर्स डेको बारेमा सुने । उनले सोचे कि पिताको लागि पनि यस्तै एउटा दिन हुनुपर्छ। सोनोराका पिता विलियम स्मार्ट डोडले आफ्नो श्रीमति मरीसके पछि अर्को बिहे गरेनन् र आफ्नो परिवारको हेर-चालमा समय ब्यतित गरे। सोनोराले यसको लागि उनलाई मुटुदेखि धन्यवाद दिन खोज्दै थिन्। लिहाजा पहिलो चोटी १९१०मा जुन महिनाको तेस्रो आइतवारको दिन फादर्स डे मनाईयो। अमेरिकामा यस दिन छुट्टी हुन्छ। तर फादर्स डेलाई अधिकारिक अवकाशको दिन बन्नलाई लामो प्रतिक्षा गर्नु पर्‍यो।
अन्य देशमा

न्यूयर्क टाइम्स अनुसार १९१३मा अमेरिकी कांग्रेसमा यस दिनलाई राष्ट्रिय पर्व रूपमा मनाउनु पर्छ भन्दै पहिलो चोटी बिल पेश गरियो। राष्ट्रपति विल्सन यसलाई अधिकारिक दर्जा दिलाउन खोज्दै थिए, तर कंग्रेसले यसको विरोध गर्‍यो। १९५७मा सिनरेट मार्गरेट स्मिथले कंग्रेसलाई लेखेको पत्रमा भने कि ४० वर्षदेखि मातालाई सम्मानित गर्दै आइयेको छ, तर पितालाई किन नजरअंदाज गरिंदैछ? १९६६मा राष्ट्रपति लिण्डन जोनसनले पहिलो चोटी जून महिनाको तेस्रो आइतवारको दिन फादर्स डे मनाउने सरकारी घोषणा गर्नु भयो। छ वर्ष बिती सके पछि राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सन द्वारा यस सम्बन्धमा एक कानुनमा हस्ताक्षर गरे पछि फादर्स डे अमेरिकामा राष्ट्रिय छुट्टीको दिन बन्न पुग्यो।
सम्बन्धित लेख

कुशे औंसी
सन्दर्भ सामग्री


बाह्य कडीहरू

श्रेणी:दिवसहरू
चित्तल

वैज्ञानिक नाम Axis axisले चिनिने चित्तल उग्राउने खालको स्तनधारी जनावर हो । यो जनावरलाई कतै कतै थोप्ले मृग (Spotted deer) तथा Axis deer नामले समेत चिनिन्छ । सामान्यतया चित्तलहरू श्रीलङ्का, नेपाल, बङ्गलादेश, भुटान, भारत र क्रोएशीयाको इष्ट्रीयन प्रायद्वीपको Veliki Brijunटापुका जङ्गलहरू तथा आसपासका क्षेत्रहरूमा पाइन्छन् । यसका अलावा पाकिस्तानमा समेत केही सङ्ख्यामा चित्तलहरू पाइन्छन् । नेपाल तथा भारतका जङ्गलहरूमा यीनीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । चित्तलको शरीर सेता थोप्लाहरू भएको खैरो भुत्लाहरूले ढाकेको हुन्छ भने पेटको तल्लो भाग सेतो रंगको हुन्छ । चित्तलको तीनवटा चुच्चाहरू भएको सिङ् हुन्छ, जुन प्रत्येक वर्ष फेरिने गर्दछ । यीनीहरूको सिङ् वीणाको जस्तो आकारमा घुम्रिएको र करिब ७५ सेन्टिमिटर (२.५ फिट) लामो हुने गर्दछ । सामान्यतया एउटा वयस्क चित्तल औशतरूपमा ९० सेन्टिमिटर (३ फिट)अग्लो हुन्छ भने तौल ८५ किलोग्राम (१८७ पाउण्ड)सम्म हुन्छ । यीनीहरूको औशत आयू २० देखि ३० वर्षको हुन्छ ।
वासस्थान

चित्तलहरू घना सदाबहार जङ्गल तथा मिस्रित सदाबहार जङ्गलहरू र खुल्ला घासेमैदानहरूमा ठूलो मात्रामा पाइन्छन् । नेपालको तराई प्रदेश र भारतका जङ्गलहरू तथा आसपासका अग्ला घासेमैदान र बुट्यान पाइने क्षेत्रहरूमा यीनीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । हाल अमेरिकाको टेक्सासमा समेत केही सङ्ख्यामा चित्तलहरू पाइएका छन् । यसका अलावा भुटानमा रहेको एकमात्र सालको प्राकृतिक जङ्गल Phibsoo वन्यजन्तु आरक्षमा समेत केही चित्तलहरू अस्तित्वमा रहेका छन् ।

*हरिण
*मृग
*जरायो

सर्विडीCervidae परिवारको उग्राउने स्तनधारी जनावर
सन्दर्भ सूची

श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:जङ्गली जनावरहरू
सारस

सारस (Antigone antigone) नेपाल लगायत दक्षिण एसिया र दक्षिणपूर्वी एसिया एवं अस्ट्रेलियाको रैथाने चरा संसार कै ठुलो चराहरु मा गणना हुन्छ | यो चरा एकै क्षेत्रमा बस्न रुचाउँछ र बसाई सराई गर्दैन | सेतो टाउको, रातो घाँटी र खैरो शरीर हुने यो चरा लाई अङ्ग्रेजीमा 'सारस क्रेन' (Sarus Crane) भनिन्छ | वैज्ञानिक नाम 'ग्रस एन्टिगन' (Grus antigone) रहेको यो प्रजातिको सारसलाई विश्वमै दुर्लभ श्रेणीको चरा मानिन्छ। यो प्रजातिको सारस ६ फिटसम्म अग्लो र साढे ३ किलो तौलको हुने र पखेटा फैलाउँदा दुवै पखेटाको लम्वाइ ८ फिटसम्म पुग्छ।
विबरण

वयस्क सारस फुस्रो रङको हुन्छ र यसको नाङ्गो रातो टाउको हुन्छ तथा घाँटीको माथिल्लो भागमा नाङ्गो खरानीहरियो तालु हुन्छ। उडानका बेला काला मुख्य पखेटाहरु बाँकी पखेटासँग प्रष्ट फरक देखिन्छन् । बच्चाको टाउको र घाटीतिर खियामैला रङ्का प्वाखहरू र माथिल्लो भाग खैरो चिन्हरू हुन्छन्। पुराना अल्पवयस्कहरू वयस्क जस्तै देखिने तर यिनको टाउको तथा घाँटीको माथिल्लो भाग फिक्का रातो र वयस्कको जस्तो हरियो हरियो तालु हुदैन् । यो उड्ने चरा मध्ये सबैभन्दा अग्लो चरा हो। समान्यतया यसको तौल ५ देखि १२ किलोग्राम (११ देखि १२ पाउण्ड), उचाई ११५ देखि १६७ सेन्टिमिटर (४५०५ देखि ६५.५ इन्च) तथा पंखेटा २२० देखि २५० सेन्टिमिटर (८६.५ देखि ९८०५ इन्च) हुन्छ।
वितरण तथा वासस्थान

नेपालमा यस को मुख्य वासस्थान चितवन रहेको छ। नेपालको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु ऐन २०२९ ले उक्त प्रजातिको सारसलाई संरक्षित पंक्षीको सूचिमा समाविष्ट गरेको छ भने साइटिसले अनुसूची २ र आईयुसीएनले रातो किताबमा संवेदनाशील सूचीमा राखेको छ। यो प्रजातिको पंक्षी दलदल (सिमसार) क्षेत्रमा बसोवास गर्ने गर्दछ।
खतरा तथा संरक्षण अवस्था

यो प्रजाति नेपाल लगायत विश्वमा संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ । नेपाल सरकारले यसलाई संरक्षित पन्छीको सूचीमा राखेको छ। सारसको अण्डा, मासु र प्वाँखका लागि यसको अवैध सिकार हुने गरेको छ | कोलाह, प्रदूषण र बासस्थान विनाशका कारण यिनको संख्या पनि दिन प्रतिदिन घट्दै गइरहेको छ |
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:सारसहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
खरसाङ

खरसाङ भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ जिल्लामा रहेको एउटा नगरपालिका हो। यो खरसाङ उपविभागको सदरमुकाम हो। खरसाङ दार्जिलिङ देखि ३२ किलोमिटर (२० माइल) टाढा छ र यो सहर सिलिगुडी देखि ३४ किलोमिटर (२१ माइल) टाढा छ।
नामकरण

खरसाङको नामको उत्पत्ति अस्पष्ट छ; कथाहरूले सुझाव दिन्छ कि यो लेप्चा भाषाको शब्द कर्सन-रिप (सानो सुनगाभा) बाट आएको हो किनभने यस उपत्यकाभरि सेता सुनगाभाहरू (चाँदीगाभा) फूल्छन। यसको अर्को अर्थ एक प्रकार को लौरोको नामबाट पनि हुनसक्ने अनुमान लगाइएको छ।
इतिहास

खरसाङको मूल बासिन्दाहरू लेप्चाहरू थिए, जसले आफ्नो घरको नाम "कर्सियाङ" राखेका थिए, किनभने हरेक वसन्तमा यस ठाउँमा कर्सन-रिप सुनगाभाहरू फूल्ने गर्थे। सुदूर विगतमा, अङ्ग्रेजहरू भारतमा आउनुभन्दा अघि पनि खरसाङ सिक्किम राज्यको हिस्सा थियो। यद्यपि, लगभग १७८० मा नेपाल अधिराज्यले खरसाङ र यसको वरपरका क्षेत्रहरूलाई कब्जा गर्‍यो। त्यसपछि गोर्खा युद्ध आयो, जसमा नेपालीले पराजित भए। १८१७ को टाइटलिया सन्धिले खरसाङलाई सिक्किममा पुनर्स्थापित गर्‍यो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ २०११ मा खरसाङ नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ४२,४४६ थियो। खरसाङ ब्लक मा ग्रामीण क्षेत्रको जनसङ्ख्या ९४,३४७ थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
श्रेणी:दार्जिलिङका ठाउँहरू
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका पर्यटकीय स्थलहरू
अमर कल्याण उच्च माध्यमिक विद्यालय

अमर कल्याण उच्च माध्यमिक विद्यालय इलाम जिल्लाको माईजोगमाई गाउँपालिकामा पर्ने एक माध्यमिक विद्यालय हो। यो विद्यालयको स्थापना वि.सं. २०११ सालमा स्वयंभू सिद्ध पाठशालाको रूपमा भएको थियो।

बालागुरूले नाङ्गो पहाड नाघीको रूपमा रहेको डाँडामा बस्ती बसाई नयाँबजार नामाकरण गरेपछि प्राथमिक स्कूलको रूपमा यस विद्यालयको स्थापना भएको थियो। पछि निम्न माध्यमिक विद्यालय हुँदै वि.सं. २०४० सालदेखि यो माध्यमिक विद्यालय बनेको हो। वि.सं. २०६० सालदेखि यस विद्यालयले उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषदबाट सम्बन्धन लिएर १०+२ कक्षा सञ्चालन गर्न सुरू गरेको हो।
यस विद्यालयमा कक्षा १ देखि १० सम्म नेपाली तथा अङ्ग्रेजी विषयमा पठन पाठन हुन्छ। हाल मानविकी, शिक्षाशास्त्र, वाणिज्यशास्त्र विषयमा कक्षा ११ र १२ को पनि पढाई हुन्छ। वि.सं. २०५९ सालको प्रवेशिका परीक्षाको परिक्षाफलमा यो विद्यालयले जिल्लाकै सबैभन्दा उत्कृष्ट नतीजा ल्याएको थियो।
चित्र दीर्घा


File:Amar kalyan2.JPG|जापानी राजदूतको स्वागतमा
File:Amar Kalyan3.JPG|जापानी राजदूतको स्वागतमा
File:Amar kalyan4.JPG|जापानी राजदूतको स्वागतमा

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य सूत्र

श्रेणी:इलाम जिल्लाका विद्यालयहरू
पागलपन

कुनै पनि व्यक्तिको मानसिक सन्तुलन धेरै बिग्रेको खण्डमा व्याक्ती पागल हुन्छ अथवा बौलाहा हुन्छ। व्याक्तीको यस्तो अवस्थालाई पागलपन भनिन्छ। पागलपन मानसिक रोगबाट हुने एक खतरा हो। पागल व्याक्तिले असामाजिक र अनैतिक जस्ता कामहरू गर्छ। जस्तै:- चिल्लाउने, बेमतलब झगडा गर्ने, घर छोडेर जंगलमा बस्न जाने इत्यादी धेरै उल्टा कामहरू गर्ने व्याक्तीलाई पागल भनिन्छ।
पागलपनका कारणहरू

व्यक्ति पागल हुने कारणहरू धेरै छन्। तै पनि यहाँ केही मुख्य विषयहरूमा टिप्पणी गरिएको छ।
मानसिक कारण

कुनै पागल व्याक्ती मानसिक कारण अथवा आफ्नो व्याक्तिगत जीवनका कारणले पागल हुन सक्छ। प्रेम विछोड, अकस्मात प्रियजनको मरण, ठूलो असफलता, अपमान, भय, आदी घटनाहरूलाई सहन गर्न नसकेर अर्थात आफ्नो मन मस्तिष्कलाई वसमा गर्न नसकेर धेरै व्याक्तिहरू पागल भएको हाम्रो समाजमा धेरै जस्तो सुनिन्छ।
वंशाणु कारण

कुनै व्यक्ति वंशाणु गत हिसाबले पनि पागल हुन सक्छ।
लागु पदार्थको सेवन

चरस, गाँजा, अफिम, रक्शी, जाँड आदी लागु पदार्थको अधिक सेवनले पनि व्याक्तिको मानसिक संतुलन बिग्रन सक्छ जसले गर्दा व्याक्ती अर्ध पागल अथवा पूर्ण पागल हुन सक्छ।
शारीरिक कारण/स्वास्थ्य

शारिक तथा स्वास्थ्यको कारणले गर्दा व्याक्ती पागलपनको सिकार बन्न सक्छ। जस्तै:- लामो समय सम्म बिमारी भएर स्मरण शक्ति हराउनु, टाउकोमा ठूलो चोट लागेर अथवा टाउको सम्बन्धी रोगका कारण आफ्नो वास्तविक अवस्थालाई भुलेर पागल हुनु। आदी कारणहरू व्याक्तीको स्वास्थ्यले व्याक्तिलाई पागलपनको सिकार बनाउन सक्छन्।
उमेर अवस्था

कति पय व्यक्तिहरू उमेरको परिवर्तन सँगै हुने मानसिक परिवर्तनलाई कन्ट्रोल गर्न नसकेर पागलपनको सिकार बन्छन्। मानिसको उमेरसँगै मानसिक परिवर्तन पनि भइरहन्छ। जस्तै:- बाल्य अवस्था, युवा अवस्था र वृद्धा अवस्थामा अवस्था अनुसार व्याक्तीको मानसिक स्थिति फरक फरक हुन्छ अथवा परिवर्तन भै रहन्छ। यदी व्याक्तिको मानसिक परिवर्तनमा व्यक्तिले वस गर्न नसकेर व्यक्ति पागल हुनसक्छ।

==उपचार== राँचि
यो पनि हेर्नुहोस्

*रोग
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:रोग
कम्प्युटर भाइरस

स्वत पुनलेखन(copy) हुन सक्ने कम्प्युटर प्रोग्राम |
इतिहास

सन् १९८६मा कम्प्युटर जगतमा प्रथम पटक भाइरस देखा परेको थियो। दिमाग अथवा ब्रेन नामाकरण गरिएको उक्त कम्प्युटर भाइरसले फ्लपी डिस्क मार्फत आफ्नो आक्रामक यात्रा तय गर्ने भएकोले त्यतिबेला उक्त भाइरसले जति तहल्का मच्चाएको थियो त्यति मात्रामा आफ्नो प्रभुत्व जमाउन भने असफल भएका थिए। बुट सेक्टर भाइरस भएकैले प्रभावित फ्लपि डिस्कमा लुकेर बस्ने र उक्त डिस्क अर्को कुनै पनि नयाँ कम्प्युटरमा राख्दा पनि त्यसले तत्कालै आफ्नो उपस्थिति जनाउने गर्दथ्यो। हाल लुप्त भैसकेको यो भाइरस पहिलो कम्प्युटर भइरस भएर पनि अहिलेका कम्प्युटर भाइरस जस्ता अति नै हानिकारक तथा विकार सिर्जना गर्ने खालको भने थिएन।

सन् १९८६, जनवरीमा पहिलो पटक देखा परेको यो भाइरस पाकिस्तानको एउटा सफ्टवेयरको सुरक्षाको लागि निर्माण गरेको हुन सक्ने अनुमान गरिएता पनि अझै सम्म यसको उद्गम स्थलको बारेमा पूर्ण रूपले स्पष्ट हुन सकिएको छैन। सन् १९८४मा अमेरिकी कम्प्युटर वैज्ञानिक फ्रेड कोहेनले कम्प्युटरलाई गलत आदेश दिन सक्षम तत्वलाई कम्पुटर भाइरस नामाकरण गरेका थिए। यसको २ वर्ष नबित्दै सन् १९८६मा यस ब्रेन भाइरसको निर्माण भएको थियो।

इन्टरनेटको विकाससँगै हालसम्म यस्ता विभिन्न भाइरसहरूले आफ्नो गति अति नै तिब्र बनाएका छन् र आफ्नो प्रभावलाई शक्तिशाली तुल्याइएका छन्। जसका कारण भर्खरै चलाउँदै गरेको कम्प्युटरको अपरेटिङ सिस्टम नै पुन:प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने गरी आफ्नो हानीकारक प्रभाव देखाउन पछि परेका छैनन्।


श्रेणी:कम्प्युटर