JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ශාන්ත ජුඩ් අපොස්තුළු

ජූඩ් යනු ජේසුස් වහන්සේගේ අපෝස්තුළුවරුන් දොළොස්දෙනා අතුරින් එක් අයෙකි . සාමාන්‍ය වශයෙන් උන්වහන්සේ හැඳින්වෙන්නේ තද්දේයුස් ලෙසින් වන අතර, සමහරවිට ජේම්ස් ගේ ජූඩ්, ජූඩ් තද්දේයුස්, ජුදාස් තද්දේයුස් හෝ ලෙබ්බේයුස් ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. එතුමා සමහරවිට ජූඩ්, "ජේසුස්තුමාගේ සොහායුරු" ලෙසින්ද හැඳින්වෙන නමුත්, ජේසුස් තුමාණන් පාවාදුන් වෙනත් ගෝලයෙක් වන ජුදාස් ඉස්කාරියොත් ගෙන් වෙන්කොට දැක්වෙයි.


අපොස්කුළුවරයා හා ප්‍රාණපරිත්‍යාගවරයා
උපත: ක්‍රි.ව පෙර හා ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් (පළමු වන සියවසේ)
මරණය: ක්‍රි.ව පළමුවන සියවසේ පර්සියාව
ගෞරවය දැක්විම රෝමානු කතෝලික සභාව, නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග සංදාර්මික සභාව නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග කතෝලික සභාව ක්‍රිස්තියානු කොප්ටික්වරැන් එංගලන්ත සභාව
ප්‍රධාන ‍සිද්ධාන්තය: හාන්ත පිටර්, රෝමය Rheims Toulovse France

මංගග්‍යය ඔක්තෝබ්ර් 28 ජුනි 29
ස්වභාවය/ උපලක්ෂණය පොරව, පිත්ත, බෝට්ටුව, හබල, පදක්කම (Armenia)ආර්මේනියාව, දරැණු අවස්ථා, රෝහල් ශාන්ත පිටස්බරග්. ෆ්ලොරිඩා
අනුග්‍රහය/ආධාරය: පොලිස් දෙපාර්තමේන්තුව

ශාන්ත ජු‍ඩ් (ජුදාස්) ක්‍රිස්තියානු සාන්තුවරයෙකි. නව ගිවිසුමේ ජාකොබ්ාගේ ජුඩ් හා තදෙවුස් යන නමින් හදුන්වයි. තදෙවුස් හා ජුදාස් තදෙවුමස් යන නම් වලින් ද හදුන්වයි. ග්‍රික‍යේ තම ගිවිසුමේ සදහන් වන අන්දමට ඔවුන්ගේ මුල් නම් සමාන වුවත් ජුඩ්, ජුදාස් ඉස්කැරියොට් සමග පටලවා ගත නොයුතුයි. එනමුදු ඔවුන්ගේ නම ග්‍රික, ජුදා නමට විවිධත්වයක් විම ද එය යුදෙව් ජනතාව අතර පොදු නමක් බවට පත් විමත් නිසාය.

තදෙවුස්ව ශාන්ත බතලෙමෙවු සමගාමිත්වයෙන් ඇයගේ ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිළිගත්තාය. රෝමානු කතෝලික සභාවේ මොහු දරැණු අවස්ථා හා තවදුරටත් බලපෑම් කළ නොහැකි ආරක්ෂක මුනිවරයා ලෙස පිලිගත්තේය.

හාන්ත ජුඩ්ගේ උපලක්ෂණය වන්නේ පිත්තය. ඔහුගේ හිසෙහි ගිනිදැල්ලක් ‍ස්වරැපයට ද බොහෝ විට දැකගත හැක. මෙය පෙන්තකොස්ත සමයේදි ශුද්ධෝත්මයාණන් දානය කිරිමත් සමග සැබවින්ම නියෝජනය කරනු ලැ‍ෙඉබ්. හිසේ ගිනිදැල්ලක් යන ස්වරැපයෙන් පෙනි සිටිමට හේතු වන්නේ එහු දරණු අවස්ථාවල ආරක්ෂක මුනිවරයා විමත් බලාපොරොත්තු රහිත සිටින අයට හාස්කම් පැවැත්විමත්ය. ඔහු මෙලෙස පෙන්වනුයේ ශාන්ත ජුඩ් හාස්කම් සිදු කරන ආකාරයේ ශුද්ධාත්මය ද ඒවා සිදු කරන නිසාය. ඇතැම් විට එහු පොරව අල්ලා සිටිම යන ආකාරයකට නියෝජනය වන්නේය. (එනම් ඔහුව මරණයට පත් වුනේද මෙනැවැනි ආයුධයකින් නිසාය) තවද සන්නස් පත්‍රය සමග ද හෝ පෙතක් සමග ද හෝ වඩුවාගේ අධිකොුද්ව සමග ද ඔහුව දැක ගත හැක.ක්‍රි.ව 65 දී පමණ එතුමන්එව ෲර ලෙස මරා දමනු ලැබූ බව කියැවෙ එතුමාගෙ මරණයෙන්ටික කලකට පසු බෙරූට් සිට ෝමයට ගෙන එන ලද එතුමන්ගෙ ශු.සිරුර වතිකානුවෙ ශාන්ත පීතර බැසිලිකාවෙ වම් පස ප්‍රධාන අල්තාරය තුල තැම්පත් කොට ඇත.
තංගල්ල

තංගල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතට අයත් වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇති නගරයකි. එය හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ. මාතර දිස්ත්‍රික්කයට ආසන්නවම පිහිටා ඇති නිසා, දිස්ත්‍රික්කයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලට සාපේක්ෂව මෘදු දේශගුණික තත්වයක් මෙහි වේ.
නාමය

"තංගල්ල" යන සිංහල නම ලැබී ඇති අයුරු පිළිඹඳව ජනප්‍රවාදයේ විවිධ මතිමතාන්තර පැවතියත් ඉන් ප්‍රධාන මතය වන්නේ තපස්සුභල්ලුක වෙළඳ දෙබැයන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ කේෂ ධාතු වඩමවාගෙන ඒමේදී අතරමගදී මුව දොවා ගැනීමට එක්තරා ප්‍රදේශයකට පැමිණ ඇති අතර ඔවුන් දෙදෙනා විසින් ධාතූන්වහන්සේ අසල ඇති ගලක් මත තබා මුව දොවනය කිරීමට ගොස් ඇති අතර මොහොතකින් "රාං" ගා ශබ්දයක් අසී ඇති බැවින් දෙදෙනා හැරී බැලූ විට දැක ඇත්තේ ධාතූන් වහන්සේ අවකාශයේ වැඩ වාසය කරද්දී එම ගල පැලී ගොස් ඇති බවයි. ඉන් අනතුරුව එම ප්‍රදේශයට "රාංගල" යන නම භාවිතා කැර ඇති අතර පසුව එය "රාංගල්ල" , "රංගල්ල" ලෙසත් වෙනස් වී වර්ථමානයේ භාවිතා කරන "තංගල්ල" ලෙස වෙනස් වී ඇති බවයි.

සංචාරක කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙසත්, ධීවර වරායක් ලෙසත්, තංගල්ල නගරය කලාපිකව වැදගත් වේ. වෙරළාසන්නයේ පිහිටා ඇති පෞරාණික ඕලන්ද කොටුව නූතනයේදී බන්ධනාගාරයක් ලෙස භාවිත කෙරේ. මුල්කිරිගල ඉපැරණි විහාරස්ථානය වෙත පිවිසුම් ස්ථානයක් ලෙසද තංගල්ල නගරය වැදගත් වේ.


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ආක්ටික් කවය

අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයන් පහෙන් ප්‍රධාන එකකි. පෘථිවි සිතියමේ ලකුණු කර ඇති ආක්ටික් කවය එහ රේඛාවට උතුරින් අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවට සමාන්තරව (2000 වර්ෂයේ දී ) ‍0 33'39 (හෝ ‍0 56'0830 ) දිවයේ. මෙමකවයට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය ආක්ටික් නමින් හැදින්වේ. උතුරට ඇති කලාපය උතුරැ සමගිතෝෂ්ණ කලාපය නමින් හැදින්වේ දක්ෂීන අර්ධ ගෝලයේ මෙයට සමානව ඇති අක්ෂි වෘත්තයේ රේකාව ඇන්ටාක්ටික් කවය යනුවෙන් හැදින්වේ.

ආක්ටික් කවය ධ්‍රැව දිනයේ දක්ෂින අන්තය ලකුණු කරයි. (24 පැයේ ම හිරැ එළිය ඇති බොහෝ විට මධ්‍යම රාත්‍රියේ හිරැ යනුවෙන් ද හැදින්වේ ධ්‍රැව රාත්‍රිය. ( පැය 24 ම හිරැ නැති රාත්‍රිය ) අඩු වශයෙන් වසරකට වරක් ආක්ටික් කවයට උතුරින් හිරැ අඛණ්ඩව 24 පැටක් ක්ෂිතිජයට ඉහලින් තිබෙන අතර වසරකට වරක් ක්ෂිතිජයට යටින් අඛණ්ඩ ව පැය 24 තිබේ. ආක්ටික් කවයේ ද මේ සිදුවීම්ඇති වේ. ‍නියම වශයෙන් අනුපිළිවෙලින් ජුනි හා දෙසැම්බර් වලදී උර්සාමේජර් නමැති තරැවලට දකුණින්ම ස්ථානයට සමව ඇති බැවින් එයට ආක්ටික් යැයි කියනු ලැබේ. (ග්‍රීක් භාෂාවෙන් මෙගල් අක්ටෝස් හෝ මහා වලසි)

ඇත්ත වශයෙන් ම වායුගෝලයේ කැරකීම හා හිරැ තිතක් මෙන් නොව මංචලය වශයෙන් පෙනෙන හෙයින් මධ්‍යමරාත්‍රි හිරැගේ කොටසක් උත්තරායන ආක්ටික් කවයට දකුණින් 50 (කි.මි. 90) දැකිය හැක. එමෙන්ම දක්ෂිණායතනය දින රාත්‍රියේ ආක්ටික් කවයට උතුරෙන් 50 0 දක්වා හිරැගේ කොටසක් දැකිය හැක. මුහුදු මට්මමේ දී මෙය සත්‍ය වේ. මේ සීමාවන් මුහුදු මට්ටමින් උස් වීමෙ දී වැඩි වේ. කදුකර ප්‍රදේශවල දී බොහෝ විට කෙලින් පෙනීමක් නැත.

ආක්ටික් කවයේ පිහිටිම ස්ථිර නැත නමුත් කල්යෑමේන් සංකීර්ණ ආකාරයට මෙය වෙනස් වේ. විස්තර සදහා අක්ෂ වෘත්ත රේඛාවේ කවයක් බලන්න.
ජිව භූගෝල විද්‍යාව

ජිව භූගෝල විද්‍යාව

ජිව භූගෝල විද්‍යාව යනු අවකාශය හා කාලය මත ජිව භේදය බෙදා හැරීමේ අධ්‍යාපනයයි එයින් අරමුණු කරන්නේ ජිව වස්තු ජිවත්වන්නේ කෙසේ ද කොපමණ බහුලව ද හාමන් ද යන්නයි.

ජිවින් බෙදා හැරීමේ ආකාරයේ මේ මට්ටමේ දී සාමාන්‍යයෙන් විස්තර කරනු ලබන්නේ අභාවයට යැම, මහද්වීපික පාවී යෑම, හිම කදු දියවී යැම වැනි ‍ඵෙතිහාසික හේතු එක් කිරිම මගින් (සහ මුහුදු මට්ටම සම්බන්ධ වූ වෙනස් වීම්) සහ ගංගා අල්ලා ගැනීම් ප්‍රදේශ හා සම්බන්ධ වී මහ ඉඩම් අතහැර දැමීමෙන් තිබෙන ශක්තිය සැපයීමයි.

ඉතිහාසය
ජිව භූගෝල විද්‍යාවේ විද්‍යාත්මක මතය මැඩෙන්නේ ඇල්ෆඩ් සෙල් චාලස් හා අනෙක් කලින් ක්‍රම‍යෙන් වෙනස් විද්‍යාඥයින්ගේ වැඩි වලින්. 19 වැනි ශත වර්ෂයේ වොලිස් ඉ‍ගෙන ගත්තේ ගස්වැල් හා සතුන් බෙදීම පිළිබදව මැලේ ආචිපිලාගොහිදී ය. වොලස් හා අනෙක් කීපදෙනෙකු හැරැනුවිට 1967 දී රොබට් මෑක් ආතර් හා ඊ ඕ විල්සන් ලියන ලද දිවයින පිළිබද ජිව භූගෝලි විද්‍යා මතය යන ප්‍රකාශනයට පෙරාතුව ජිව භූගෝල විද්‍යා කේෂ්ත්‍රය දකින ලද්දේ මුලිකව ඵෙතිහාසික එකක් ලෙසත් එම නිසා මෙම ක්ෂේත්‍රය දකින ඒකාන්තව ව්‍යක්ත එකක් ලෙසය.

මැක් ආතර් හා විල්සන් මේ දැක්ම වෙනස් කර ජිවින් බහුල ප්‍රදේශ එවැනි හේතුන් එක ජන්ම භූම් ප්‍රදේශයක් බව කලින් පෙන්නුම් කලේය. රටින් රට යෑමේ ප්‍රමාණය මා අභාවයට යැමේ ප්‍රමාණය ද පෙන්නුම් කලේය. මෙය දූපත් ජිව භූගෝල විද්‍යාව කෙරෙහි උනන්දුවක් ගෙන දි ඇත. දූපත් භූගෝල විද්‍යාව ජන්ම භූමි කොටස් වල යෙදීමෙන් ජිව විද්‍යාව සංරක්ෂණය කිරිම හා භූමි දර්ශන ක්ෂේත්‍රයන් සංවර්ධනය ට පොළඹවන ලදි. ෆයිලෝ ජියෝග්‍රෆි නමින් අළුත් විශයක් ඇති කිරිමෙන් මොලියුලර් විධි සංවර්ධනය කිරිම මගින් උසස් ජිව භූගෝල විද්‍යාව පුළුල් කර ඇත. දූපත් රෝග වැනි මුලික ජනගහන විසිරි යැම ගැන ඇති මතය පරීක්ෂණය කිරිමට විද්‍යාඥයින්ට ඉඩ දී ඇත. උදාහරණයක් වශයෙන් ගත්කල හවායියන් දූපත්වල ජිවිනගේ පටන් ගැන්ම ගැන විමර්ශනය කිරිමට උසස් භූගෝල විද්‍යාඥයින්ට හැකිව තිබු අතර ෆයිලෝ භූගෝල විද්‍යාවේ සම්බන්ධකම පිළිබද මත පරික්ෂා කිරිමට ඉඩ දි ඇත.
සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව

සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු මිනිස් භූගෝල විද්‍යාවේ උප කේෂ්ත්‍රයකි. ඒ අනුව සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව යනු සංස්කෘතික වශයෙන් ඇති දේවල් හා නිගමනයන් පිළිබඳවත් ස්ථානයන් හා අවකාශයට සම්බන්ධ වී ඇති ආකාරය හා ඒවායේ වෙනස්වීම පිළිබඳවත් හැදෑරිමයි. එහිදී භාෂාව, ආගම, ආර්ථිකය, රජය හා වෙනත් විද්‍යාමාන දේ විස්තර කිරිමේ හා වෙන් වෙන් ව පරීක්ෂා කිරිමේ මාර්ග පිළිබඳවත්, එක් තැනකින් තවත් තැනකට සංස්කෘතියේ ඇති වෙනස සහ ඇතැම් සංස්කෘතීන් වෙනස් නොවී තිබිම පිළිබඳවත් සහ අවකාශය සම්බන්ධයෙන් මනුෂ්‍යයන් ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන්නත් පැහැදිලි කෙරේ.

අධ්‍යයන සීමාව

සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව හැදෑරීමේ සීමාව පුළුල් පරාසයක පවතී. හැදෑරීමට ඇති මාතෘකාවන් අතර :

* සංස්කෘතික ලක්ෂණ එක්රැස් කිරිමක්, පැහැදිලි කිරිමක් ලෙස ‍ගෝලීයකරණය අනුමාන කර ඇත.
* බටහිරකරණය හෝ ඇමරිකානුකරණය, ඉස්ලාමීයකරණය වැනි වෙනත් ඒ හා සමාන ක්‍රියාමාර්ග.
* රාජ්‍යයන් අතර නායකත්වය පිළිබඳව වූ සංස්කෘතික මත හෝ සංස්කෘතික අධිරාජ්‍යවාදය හරහා සංස්කෘතික සමානාත්මතාවය ඇතිවීම.
* වෙනස් විම් හැදෑරීමක් ලෙස සංස්කෘතික ප්‍රදේශ වෙන් කොට දැක්වීම, විධි, ආකාරයන්, භාෂා, පුහුණු වීම්, ආයතන, ශක්තිමත් ඉදිකිරිම් පිළිබඳ සැලසුම් සහ භූ ගෝලීය ප්‍රදේශ පිළිබඳ පූර්ණ සංස්කෘතික හැදෑරීම් පෙළක් ඇති කිරීම. ( සංස්කෘතික ප්‍රදේශයක් බලන්න)
* සංස්කෘතික භූමි දර්ශන හැදෑරීම.
* අනෙක් මාතෘකා ඇතුලත් වන්නේ ස්ථානයේ ස්වාභාවය, යටත් විජිත වාදය, යටත් විජිතවාදයෙන් පසු ජාත්‍යන්තර වාදය, ආගමනය, විගමනය හා සංචාරක ව්‍යාපාරය සම්බන්ධවයි.
භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය

භූගෝල විද්‍යා සංවර්ධනය යනු පොළොව මත වෙසෙන මිනිසාගේ ජීවන තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ පෘථිවියේ භූගෝල ශාස්ත්‍රය යටතේ අධ්‍යයනය කිරීමයි. මෙහිදී සංවර්ධනය යනු මිනිසුන්ගේ ජිවිත වලට බලපාන වෙනස් වීමේ ක්‍රියාවලියකි. මේ වෙනස ඉවසා දරා සිටින මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වයේ වැඩි දියුණුවක් සිදුවේ. "කෙසේ වුවද සංවර්ධනය සෑම අවස්ථාවක දීම නියත ක්‍රියාවලියක් නොවේ," අසංවර්ධනය සංවර්ධනය කරා ගෙන ගිය ගෝලීය ආර්ථික බලයන් සම්බන්ධයෙන් ගන්ඩර් ෆැනක් විස්තර කළේ ඒ අයුරිනි. මෙය ඔහුගේ රඳා පැවැත්මේ මතයෙන් ආවරණය වී ඇත.

භූගෝලීය සංවර්ධනයේ දී, භූගෝලී ශාස්ත්‍ර ඥානය අනුව සංවර්ධනයට ඇති අවකාශ පිළිබඳව විවිධ ක්‍රමවේද හදාරයි. ආර්ථික, දේශපාලන හා සමාජ සාධක දෙස බැලීමේදී සංවර්ධනය මැනීමට හැක්කේ කවර ගුණාංගවලින් ද යන්න සොයා ගැනීමට ඔවුන් උත්සාහ දරති. වෙසෙසින්ම ඔවුන් තේරුම් ගැනීමට ප්‍රයත්න දරන්නේ භූගෝලීය හේතුන් හා වෙනස්වන සංවර්ධනයේ ප්‍රතිඵලයන්ය. එම අධ්‍යයනවලදී සංසන්දනය කරනුයේ ආර්ථික වශයෙන් වඩා සංවර්ධිත රටවල් (MADC) හා ආර්ථික වශයෙන් ඌන සංවර්ධිත(LEDC) රටවල්ය. අතිරේක වශයෙන් රටවල් ඇතුළත වෙනස්කම්ද සලකා බලනු ලැබේ.

සංවර්ධනය වන භූගෝලීය විද්‍යාවේදී තිරසර සංවර්ධනය ගැනද අධ්‍යයනය කෙරෙනුයේ අනාගත පරම්පරාවටත් ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමට ඉඩකඩ සැලසිය යුතු බැවිනි.
සටහන්

{|


|Development geography
|-
නියඟය

, මෙක්සිකෝව).]]

ඉඩෝරය හෙවත් නියඟය යනු දීර්ඝ සාමාන්‍ය කාලසීමාවට වඩා වැඩි කාලසීමාවක් යම් ප්‍රදේශයකට වායුගෝලීය, මතුපිට හෝ භූගත ජලය ලැබීමේ ඌනතාවයක් ඇති වීමයි. යම් ප්‍රදේශයකට සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබීම මේ තත්ත්වය ඇතිවීමට බලපායි. එයට පරිසර පද්ධතිය කෙරෙහි මෙන්ම අදාළ ප්‍රදේශවල කෘෂිකර්මාන්ත කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කිරීමට හැකිය. නියඟ තත්ත්වය දිර්ඝකාලීන පැවතියද තද බල කෙටි නියඟ තත්ත්වයකින් පවා දේශීය ආර්ථිකයට සැළකිය යුතු අලාභ හානි කළ හැකිය. එක්සත් ජාතින් දක්වන පරිදි කැලෑ කැපීම නිසා ඇතිවන දේශගුණික අස්ථිරභාවය හේතුවෙන් සෑම අවුරුද්දකම පාහේ යුක්රේනයේ සරුබිම් විශාල ප්‍රමාණයක් එරටට අහිමි වෙයි.
ඇතිවීමට හේතු

වර්ෂාපතනය ඌනතාවය

වර්ෂාපතනය ඌනතාවය නියඟයට එක් හේතුවකි.
වියළි කාලය

වියළි කාලය එසේත් නැත්නම් වියළි ඍතුව තුලදී නියඟ ඇතිවීමට ඇති සම්බාවිතාව ඉහල යයි.
එල් නිනෝ

එල් නිනෝ () තත්ත්වය නිසා ද නියඟය ඇතිවේ.
මානව ක්‍රියාකාරකම්

වන විනාශය වැනි මානව ක්‍රියාකාරකම් නියඟයට බලපාන තවත් එක් සාධකයකි.
දේශගුණික විපර්යාස

දේශගුණික විපර්යාස හේතු කොටගෙනද නීයඟය ඇතිවේ.
ආශ්‍රිත

* ජලය


ප්‍රවර්ගය:නියඟ
දළ මරණ අනුපාතිකය

දළ මරණ අනුපාතිකය යනු ජනගහන කොටසක් සැලකූ විට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක. සාමාන්‍යයෙන් ජනගහනයෙන් 1000 කට සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙහි අර්ථකතනයයි. නමුත් මෙම අනුපාතය රෝග සහ අනෙකුත් ආසාධන වලදී සීඝ්‍ර ලෙසින් මියයන මරණ සංඛ්‍යාව හා සසඳන විට වෙනස් වේ.

පැහැදිලි කිරීම්:

* දල මරණ අනුපාතිකය - ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
* මාතෘ මරණ අනුපාතිකය - උපත් 100,000 කදී ගැබිනි සහ ප්‍රසූති මරණ සංඛ්‍යාව
* ළදරු මරණ අනුපාතිකය - අවු.1 ට අඩු ළදරුවන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
* ළමා මරණ අනුපාතිකය - අවු.5 ට අඩු ළමුන් 1000 කින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව
* සම්මත දළ මරණ අනුපාතිකය(SMR) - (අවු16-65 සහ 65+) ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයක් තුළ සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව

ඖෂධ ප්‍රතිකාරද මෙම අනුපාතිකය අඩු වැඩි වීමට බලපා ඇති බව පැහැදිලිය.
එනම්,


යන හේතූන් දළ මරණ අනුපාතිකය වැඩි වීමට බලපා ඇත.

දළ මරණ අනුපාතිකයේ මුලු ජනගහනය හා සැලකූවිට යම් යම් අඩුපාඩු දක්නට ලැබේ. උදාහරණ ලෙස ජනගහනය 1000 කට කාල ඒකකයකදී මියයන අනුපාතය සංවර්ධිත රටවලට වඩා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සාපේක්ෂ වශයෙන් වැඩිය. එමෙන්ම සංවර්ධිත රටවල මහලු ජනගහනය වැඩි අගයක් ගන්නා අතර එම අගය සංවර්ධිත රටවල අඩු අගයක් ගනී. බොහෝ විට ජීවන චක්‍රය රූපරාමුවක වෙන වෙනම වයස් වල මරණ සාරාංශ ගත කර ඇත. එමෙන්ම මෙම ජීවන චක්‍රය මගින් රටක ජනගහනයේ ආයු අපේක්ෂාවද ගණනය කල හැක.
සටහන

{|


|
Death_rate
|-


ප්‍රවර්ගය:වසංගතවේදය
ජනවාර්ගික අර්ථ දැක්වීම

ජනවාර්ගිකඅර්ථ දැක්වීම


ජනවාර්ගිකඅර්ථ දැක්වීම

ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබදව අර්ථකථනය ඉතා සංකිර්ණ සහ අපැහැදිලි බවත්, එය ඉතා අසිරැ කර්යයක් බවත් සමාජ විද්‍යාඥ Max Weber මහතා වරක් පවසන ලදී.


කෙසේ වෙත්ත බොහෝ සමාජ විද්‍යාඥයින් අනුමත කරන ලද අර්ථ කථනයක් Weber මහතා ඉදිරිපත් කරන ලදි.

ශරිරික මෙන්ම චාරිත්‍ර වල සමානාත්මකතාවයන් නිසාද, සංක්‍රමණයේ සහ ජනපදකරණයේ මතකයන් නිසාද, තමන්ගේ පොදු පෙළපත ගැන ආත්මගත විශ්වාසයක් ඇති මිනිසුන්ගේ වාර්ගිකරණයට මෙම විශ්වාසය මහත් රැකුලක් වු අතර ඒ සදහා ලේ නෑකමක් තිබිම අවශ්‍ය නොවී.

Weber මහාත‍ා‍ෙග්න් පසුව සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ ජනවාරිගික පිළිබද හැදින්විමක් බොහෝ විට සාවද්‍ය ඒවා බව මානව විද්‍යාඥ Ronald Choen මහතා ‍මානව වගී පිළිබදව මානව විද්‍යා හා සමාජ අධ්‍යනයකදි පෙන්වා දෙන ලදී.

"අප අනුමත කරන මානව වර්ග වන අනන්‍යතාවයන්, ඉතා අඥානය, එමෙන්ම ඉතා සාවද්‍ය"

යටත් විජිතාදින් ජනවර්ගවල අනන්‍යතාවය (පෙර තම ග්‍රෝතික වල අනන්‍යතාවය) පිළිබද බොහෝ විට ප්‍රශ්න නගරන බව Choen මහතා පෙන්වා දෙන ලදී. Horld Isaacs විසින් ජනවාර්ගිකත්වයේ අනෙක් ලක්ෂණය හදුනාගෙනඅඇති අතර, ඒ අතරින් ඔඍවුනගේ ශාරිරික පෙනුම, නම, භාධාව, ඉතිහාසය සහඉ ආගම විශේෂයක් ගනී, මෙම අර්ථකථනය සමහර ශබ්දකෝෂ වලත් අන්තර්ගත වේ.එකිනෙකට වෙනස් මානව වයිවල ලාක්ෂණික මෙලෙස ඉතා වැදගත් වුනේ කෙසේද කෙදිනද, එයට හේතුව කුමක්දැයි සමාජ විද්‍යාඥ විමර්ශනය කරන ලදි. ජනාවර්ගික සීමා ඉතා අස්ථිර බව මානව විද්‍යාඥ John Viocent පෙන්වා දෙන ලදසි. ජනවාර්ගිකරණය ද්විධාරකණයට සමාන කළ Ronald Choen තවද එය දේශපාලනික අවශ්‍යතාවයන්ගේ සිමා වලින් වට කාල හැකි වුවද පෙන්වා දෙන ලදි. මේ හේතු නිසා ජනවාර්ගිකරණවට පෙළපත දැඩිලෙස බල නොපායි. පොදුදේශපාලනික තත්ත්වය ටතේ ජනවාර්ගික සිමා වෙස්කිරිම ජනවාර්ගිකණය වැදගත් ලක්ෂණය වෙයි.
ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය

ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය


ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය යනු යුද්ධයක් පවතින අවස්ථාවකදි දේශයේ ආරක්ෂාවට ජන කොටසක් එම දේශයෙන් නෙරපීමයි. ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය යන වචනය අන්තර්ජාතික මාධ්‍ය වල ව්‍යවාහාරයට ගැනුනේ යුගොස්ලාවියානු සිවිල් යුද්ධය විග්‍රහ කිරීමේදිය. එනම් 1990 මුල් වකවානුවේදීය

පක්ෂග්‍රාහී පළිගැනීම ජනවාර්ගික පරිශෝධනය සහ (එක්සත් ජාතින්ගේ ලියකියවිලි වල ප්‍රංශ සංස්කරණය අනුව ) nettoyage ethique epuration සහ ethnique යන වචනය ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණයට සමාන අර්ථ ඇති පද ලෙස පෙන්වා දිය හැක.
ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය අන්ත්ජාතික නිතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස

ජනවාර්ගික පවිත්‍රකරණය අන්ත්ජාතික නිතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස


ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණ පිලිබද නීත්‍යානුකූල අර්ථදැක්විමක්නැත ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය,ත එනයින් කොටසක් රටකින් බලහත්කාරයෙන් නෙරපීම ලෙස අර්ථ දැක්වු විටත අය අපරාධයක් බව අන්තර්ජාතික අපරාධ අඡධිකරණයෙන්ද පපෙර යුගොස්ලොවියානු අන්තර්ජාතික අපරාධ විනිශ්චය සභාවෙන්ද පෙන්වා දි ඇත. ජන ඝනත්වයක් ලෙසද ජනතාවට එරෙහි වු අපරාධයක් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරඛය හැදින්විය හැක. මක්නිසාද එය මිනිස් අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝණය වීමක් නිසාය.

එක්සත් ජාතින්ගේ ප්‍රවීණයන්ගේ කොමිසම (780 ආරක්ෂ මණ්ඩලයේ තරණයක් මත පිහිටුවන ලද) ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණයන් ආශ්‍රිත කටයුතු මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි වු අපරාධ බවත්, ඒවනා යුධමය අපරාධ ලෙස පෙන්වා දිය හැකි බවත් පවසන ලදි. ඉන් ඕබ්බට ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය සදහා වු පවත් ජන ඝාතනය ගිවිසුම් ලෙස නේවා දිය හැක.එක්සත් ජාතින්ගේ මහා සමළුවේදි ජනාවර්ගික පවිත්‍රිකරණය වරදි සහගත ක්‍රියවක් බවත් එය ජාතින් අතර වෛරය ඇති කිරීමක් බවත් පෙන්වා දෙන ලදී.

දෙවෙනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ජන මානුවන් නෙරපීමට වැනි අවස්ථා වලදි ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරනකය නීතියට පටහැනි ව සිදු වී ඇත. එවැනි තත්තවයක් නැතව උද්ගත වුවහොත් අන්තර්ජාතික නිතියට පටහැනිව ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණයක් සිදු කිරීමට ජනාධිපති අවසර දෙයි දැයි, මහතා Timothy V. Waters ප්‍රශ්ණ නගති.
ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය යුද්ධමය හා දේශපාලනික උපායන් ලෙස

ජනවාර්ගික පවිත්‍රිකරණය යුද්ධමය හා දේශපාලනික උපායන් ලෙස


2005 හිදි Tbillsi හි පැවති ජනවාර්ගික පවිත්රිකරණයේ 12 වන සංවත්සරයේදි එහි පැමිණි අමුත්තෙක් තමන්ගේ මියගිය දරැවා හදුනාගත් ආකාරය ජනවාර්ගික පවිත්රිකරණයේ අරමුණු වන්නේ, විරැද්ධ ජනවාර්ගික සමාජයන් දේශ පාලනය ත්රස්තවාදිව හෝ යුද්ධමය කොන්දේසි මගින් ඉවත් කිරිමයි. ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක අයිතිය තහවුැ කල නොහැකි බවට මතයක් ගොඩ නැගි ඇත. එමෙන්ම යම් කිසි ප්රද්ශයක බලය තහවුරැ කර ගැනීමේ ක්රමයක් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්රිකරණය පිළිගෙන ඇත. උදාහණයක් ලෙස 1992 මුල් භාගයේදි බෝස්නියාවෙහි පැවති යුධ ව්යාපාරය පෙන්වා දිය හැක. එහිදි මෙම ක්රියාමාර්ගය මුලින්ම උපුටා දැමීමේ වෑයමන් ලෙසද ජනවාර්ගික පවිත්රිකරණය පෙන්වා දිය හැක. එමෙන්ම සංස්කෘතික මානව කෘති, ආගමික ස්ථාන සහ භෞතික ලේඛණ විනාශ කිරිමක් ලෙසද එය හැදින්විය හැක.

1993, ජොර්ජියානුවන් සහ Abkhaz වරැන්ගේ අතර පැවති ගැටුමේදි Abkhaz හි වාසය කල ජොර්ජියානුවන්ට අවිතත් Abkhazවරැන් ජනවාර්ගික පවිත්රකනණය උපාය යොදා ගන්නා ලදී. මෙහිදි 250000 කට අධික ජොර්ජියානුවන් බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කල අතර 3000 අධික පිරිසක් කෘරලෙස මාරාදමන ලදී


ජනවාර්ගික පවිත්රිකරණය උපායක් ලෙස යොදාගත් අවස්ථා බොහෝ ඇත. එමගින් හමුදාවන්ට ජනතාව ඉත් කිරිම පහසු වෙයි. Mao Zedong කියු පරිදි පොදු ජනතාව අතර සිටින ගරිල්ලන්, වතුරේ සිටින මාලුවන් වැනිය. වතුර ඉවත් කිරිම මගින් එම මාලුවන්ද විනාශ කල හැක. 1945 දී දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් හේතුකොට ගෙන ජනවාර්ගික ජර්මානුවන් ජර්මනියේ නැවත බලහත්කාරයෙන් පදිංචි කරවන ලසි. එමගින් දිර්ඝ කාලින ස්ථාවරත්වයටක් අති විය. පෝලන්තයේ සහ චෙකොස්ලෝවේ කියාවේ වාසය කළ අති විශාල ජර්මනි ජනතාව අතරින් සමහර පුද්ගලයින් දෙවෙනි ලෝක යුද්ධයට පෙර එකිනෙකට විරෝධතා එල්ල කල අතර ඒයා බහලත්කාරයෙන් විසන ලදි. කෙසේ වෙත්ත මෙමගින් නැවත සකස් කල නොහැකි ජනවිකාස විපර්යාසයන් ඇති කරයි.

අනිත් අතට ජනවාර්ගික පවිත්රකරණය යනු විශාල ලේ වැගිරිම් ඇතිකරන කෘර උපායකි. එය ජන ඝාතනයක් වැනිය. යුධමය අපරාධයක් ලෙස අන්තර් ජාතික නීතිය පිළිගෙන ඇත.
ජනවාර්ගික අරගලයේ නියාමනය

ජනවාර්ගික අරලගයේ ආරම්භයට සහ එහි පරිණාමයට හේතු වූ කරුණු සහ එම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග පිළිබදව බො‍හෝ උගතුන් විසින් විශ්ලේෂණය ඉදිරිපත් කරයි. උදාහරණයක් ලෙස Jhon Coaklev මහතා විසින් ඇමරිකාවේ ජනවාර්ගික අරගලයෙහි ආරම්භයට හේතුවූ කරුණු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත. ඒවා නම් ස්වදේශීයත්වය, වාසය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ, සමාග්‍රහණය, ආසංස්කෘතිකරණය, ජනතාව හුවමාරු කිරිම්, සීමා මායිම් වෙනස් කිරීම්, ජනාඝාතන සහ ජනවාර්ගික ස්වයං ‍ඝාතන යන ඒවා වේ.


ජනවාර්ගික අරගලයට මූලික වූ හේතූන් 8 ක වර්ගීකරණයක් Jhon Macgarry සහ Brendan O' Leary යන දෙපළ විසින් ඉදිරිපත් ඇති අතර ඒවා අතර සදාචාරාත්මක විරෝධී ක්‍රම කිහිපයක් ද ඇත.


ජාතීන් අතර වෙනස්කම් ඇත් වීමට බලපෑ හේතු

*ජනඝාතන

*බලහත්කාරයෙන් ජනතාව මාරු කිරීම්

*කොටස් කිරීම සහ අපක්‍රමණය

*ඒකිකරණය සහ සමාග්‍රහණය

ජාතීන් අතර වෙනස්කම් කළමනාකරණයට ක්‍රම

*රාජ්‍යය පාලනය

*තීර්කිකරණය (3 වන වගන්තියේ සොයා ගැනීමකි)

*ෆෙඩරලිකරණය (Federalisation)

*බලය බෙදා හැරීම
මෙවලම් හසුරවන්නන් පිළිබඳ විස්තරය

ඇන්තනී ස්මිත්ගේ (Anthony Smith) 'මෙවලම් හසුරවන්නන්' පිළිබඳ විස්තර ප්‍රමුඛත්වයට පත්වුයේ 1960 හා 1970 දශකයේ ඇමෙරිකාවේදී නොනවතින ජනවාර්ගිකත්වය පිළිබඳ උණුසුම් කතාබහ පැතිර යන විටදීය. මෙම නව න්‍යායෙන් නොපසුබට භාවය විස්තර කරනු ලැබීය. නොපසුබට භාවයට හේතු වුයේ ප්‍රජා නායකයින් තමන්ගෙ සංස්කෘතික කණ්ඩායම් හා අති විශාල සංචලනය කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ බලය හා සම්පත් රැස් කර ගැනීමේ තරඟයට යොදා ගත් නිසාය. එයට හේතුව වුයේ එය සමාජ පන්ති යොදා ගැනීමට වඩා ප්‍රබල වු නිසාය. මෙම ජනවාර්ගිකත්වය හඳුනාගැනීමේදී ජනවර්ගය හා ජාතිය හඳුනාගැනීමේ මෙවලම් ලෙස යොදා ගනු ලැබේ.
විග්‍රහ කරන්නන්ගේ විස්තරය

මෙයින් වැදගත් ලෙස අවධාණය කරන්නේ සමාජීය වශයෙන් ගොඩ නැඟුණු ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ස්වභාවයයි. මෙයට පාදක කරගෙන ඇත්තේ බෙනඩික් ඇන්ඩර්සන්ගේ (Benedict Andersons) පරිකල්පනය කල ප්‍රජාව පිළිබඳ සංකල්පයයි. මෙම සංකල්පයෙහි යෝජකයින් වන රුවන්ඩාව පෙන්වා දෙනු ලබන්නේ 1930 දශකයේ බෙල්ජියානු යටත් විජිත බලය මඟින් ටුට්සි/හුටු (Tutsi/ Hutu) ජන ප්‍රභේදය නීති සංග්‍රහයට ඇතුලත් කර ඇත. ඒ ගමපාලනය, කායික මිනුම් හා පල්ලි වල වාර්තා මතය. හැඳුනුම්පත් නිකුත්කරනු ලැ‍බුවේද ඉහත පදනම මතය. එම හැඳුනුම්පත් 1994 සිදුවු සමූහ ඝාතනයේදී ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගත්හ.


මෑතකදී, ජනවාර්ගික අරගලය හා සිවිල් යුද්ධ පිළිබඳ උගතුන් නව න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුහ. ඔවුන්ගේ අදහස් කණ්ඩ කරනු ලැබුවේ සාම්ප්‍රදායික විද්‍යායතන තුනෙන් ලබාගත් කරුණු වලට අනුවය. මොනිකා ඩෆි ටොෆ්ට්ගේ (Monica Duffy toft) “ජනවාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ භූගෝලය” නම් පොතෙහි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් පදිංචි වීමේ රටාව, සමාජයීය වශයෙන් ගොඩනැඟුණු හැඳින්වීම් සහ ප්‍රභාසම්පන්න නායකයින් බෙදිය නොහැකි බව පෙන්වු ආකාරය සඳහන්ව ඇත.


තවද, රජයන් පූර්වාදර්ශ සැපයීම මඟින් විචාරශීලී නවකයන් ක්‍රමයෙන් ප්‍රචණ්ඩත්වයට විරුද්ධව හැසිරවීමට දරන උත්සාහය පිළිබඳවද විස්තර කර ඇත. නමුත් මෙය, දැනට තෘප්තිමත්ව සිටින කණ්ඩායම් වල අමනාපයට හේතු වී ඇත. මෙවැනි පර්යේෂණ මඟින් ආදිකල්පිත, මෙවලම් හැසිරවීම හා විග්‍රහ කරන්නන්ගේ න්‍යායන්ට විසඳිය නොහැකි ප්‍රහේළිකා විසඳා ගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස එකම ප්‍රදේශයේ ජනවාර්ගික මතභේද සමහරක් ප්‍රචණ්ඩත්වය දක්වා වර්ධනය වීමටත් තවත් සමහරක් එසේ නොවීමටත් හේතූන් වී ඇති කාරණා සෙවීමේදී ය.
සටහන්

|Ethnic_conflict Ethnic conflict regulation
|-
{|
අන්ප්‍රාන්තයක සිමාවකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත පරිවෘත්තීය ආර්ථික වාදය

අන්ප්‍රාන්තයක සිමාවකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත පරිවෘත්තීය ආර්ථික වාදය

ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් වල ඒවාට ආවේණික වු ව්‍යාපාරත්, එම වයාපාර වල සිඝ්‍ර දියුණුවක් ගැන පරිවෘත්තිය ආර්ථික වාදයේ විග්‍රහ කොට ඇත. ජනවාර්ගික සුළු ජාතින්ගේ පරිවෘත්තික ආර්ථිකයක් සැදීම මගින් එටේ ආර්ථික දියුණුව සීඝ්‍ර කල හැකි බව එහි සදහන් කර ඇත. එහි වාසින් වන්නේ සාර්ථක ව්‍යාවසායකයන් ජනවාර්ගික සමාජය තුළ බිහිකිරීම එමෙන්ම එම ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත අතර ඇති තරගය නිසා ව්‍යාපාර හිමිකරැවන් තම සේවකයින්ට සිත් ඇදගන්නා සුළු වරප්‍රසාද දීමට සිදු වී ඇත. එහෙන්ම එම හිමකරැන්ට දියුණු පිටත ආර්ථිකයට වඩා සහයක් මෙම සුළු ප්‍රාන්ත නිසා ලැබේ. Alejandro Portes සහ ඔහු‍ෙග් සගයන්ගේ වත්මන් තත්තවය මෙයට කදිම උදාහරණයකි.
තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත වලට ආගමික බලපෑම

තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත වලට ආගමික බලපෑම


ජනවාර්ගික ප්‍රාන්ත (තවත් ප්‍රාන්තයකින් වටවු ) ඇතිවිමේ මුලික හේතුවක් ලෙස ආගම පෙන්වා දිය හැක. නමුත් මෙවැනි ප්‍රාන්තවල මිනිසුන්ගේ රැචිකත්වය අනුව ඔවුන්ගේ ආගම ඇදහිය හැක. චීන නගරයේ මෙවැනි කණ්ඩයම් රාශියක් දැකිය හැකි අතර ඔවුන් විවිධ භාෂා පරිහරණය කරයි. එම නිසා ඔවුන් අතර සමාජ ස්ථර දැකිය හැක.

ඇමරිකාවට පැමිණියත් ඉතාලිය ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ මුල්‍ය අමතක ‍කලේ නැත. ඉතාලිය මෙන්ම කුඩා ඉතිලියද රෝමානු කතෝලික ආගම මුල්කොට ගෙන ඇත. අයරිෂ්නගරය (Irishtown), little Saigon කුඩා තැනිතලා වැනි තවත් ප්‍රන්තයකින් වටවු මෙවැනි කුඩා ප්‍රාන්ත තමන්ගේ මව් රටෙහි ඇති ආගම මුලික කොටගෙන බිහිවි ඇත. බොහෝ විට මිනිසුන් තමන්ගේ රට අතහැර යන්නෙ ආගමික හිරහැරයන් වැලකීමටයි. ඔවුන් වෙනත් රයටකට පැහිණිවිය, තමන්ට පෙර මෙන් ආගමික හිරිහැරයක් ඇති නොවන ආගම නිසි ලෙස පිලිපදින මිනිසුන් සමග වාසය කරති.
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්

වංශය හෝ පරම්පාරව මුලික කොට ගෙන එකිනෙකාගේ අනන්‍යතාවයනක් හදුනාගැනීමට සමත් මිනිසුන් කොටසකින් සමන්විත වු කණ්ඩායමක් ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් ලෙස හදුන්වයි. ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවය මත කණ්ඩායමේ විශිෂ්ඨත්වය රදා පවිතන අතරථ පොදු සංස්කෘතිය, භාෂාව ආගම හා ජෛව ගති ලක්ෂණ මගින්ද එය සලකුණු කරයි.

1992 හිදි පැවැති ජනවාර්ගික ‍ලෝකය මිනිමේ අභීයෝග නම් වු අන්තර්ජාතික සම්මේලනය අනුව "ජනවාර්ගිකත්වය යනු මිනිස් ජිවිතකයේ මුලික සාධකයකි. එය මිනිසුන්ට ආවේණික ආශ්චර්යාත්මක අත්දැකිමකි. මානව වේදි Fredrink Barth සහ Eric Wolf " පවසන පරිදි ජනවාර්ලිකත්වය යනු කණ්ඩායමේ ලක්ෂණ වලට වඩා අන්තකර් ක්‍රියාවන්ය. එවැනි අනන්‍යතාවයන් පහළ කිරිමේ ක්‍රියාපිලිවෙල Ethonogenesis" ලෙස හදුන්වයි. මෙවැනි ජනවාර්ගික කණ්ඩායක්ම් වල සමාජිකයන් සංස්කෘතික සම්බන්ධතාවයන් ඇති කර ගන්නා අතර, ඉතිහාසඥයන් සහ සංස්කෘතික මනාවවේදින් පවසන පරිදි අතිතයේ එවැනි සම්බන්ධතාවන් ඇති කරගත්තාවු වටිනාකම, චාරිත්‍රයන් සහ න්‍යායන් පසු කාලකදි සොයා ගන්නා ලදී.
අමතර අවධානයට

* Ancestor
* Diaspora
* Ethnic cleansing
* Ethnic interest group
* Ethnic flag
* Ethnic penalty
* Ethnocultural empathy
* Ethnocide
* Ethnographic group
* Genealogy
* Genetic genealogy
* Human Genome Diversity Project
* Identity politics
* Ingroups and outgroups
* Intersectionality
* List of contemporary ethnic groups
* List of countries by ethnic groups
* List of Indigenous peoples
* Meta-ethnicity
* Minzu (anthropology)
* National symbol
* Passing (sociology)
* Polyethnicity
* Population genetics
* Race and ethnicity in censuses
* Race and ethnicity in the United States census
* Race and health
* Stateless nation
* Y-chromosome haplogroups in populations of the world
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
* Ethnicity at EScholarship.org
* Office of Ethnic Minority Affairs – American Psychological Association
* Ethnic Power Relations (EPR) Atlas
* List of ethnic groups by country
ජනවාර්ගික වෛරය

ජනවාර්ගික වෛරය, අන්තර් - ජනවාර්ගික වෛරය, ජාතිවාදී වෛරය හෝ ජනවාර්ගික ආතතිය වශයෙන් හැඳින්වනුයේ විවිධ තරාතිරමේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් කෙරෙහි දක්වන පක්ෂපාතී සහ විරුද්ධවාදී ක්‍රියාවන් ‍හා හැඟීම් වලටය.

ජනාවාර්ගික වෛරය හා ඒ නිසා ඇතිවන ජනවාර්ගික අරගල වලට බොහෝ මුලාරම්භ ඇත. සමහර සමාජවල එම මුලාරම්භය ගෝත්‍රික සංවිධානයකින් හටගැනෙයි. සමහර අවස්ථා වල එහි මුලාරම්භය වන්නේ සාමකාමී නොවු සහජීවනයක් නිසා සත්‍ය වු මත‍භේදයට තුඩු දෙන කරුණු පැන නැඟීමයි.

බොහෝ විට ජනවාර්ගික අරගල වර්ධනය වන්නේ දේශානුරාගය හෝ ජාතියක් උසස් කොට සැලකීම නිසාය. එම නිසා අන්තර් ජනවාර්ගික වෛරය හා ජාතිවාදය යන පද එකට යෙදෙන අතර බො‍හෝ විට එම පද දෙක එකට එකතු වේ.

තවද, අනෙක් ජනවාර්ගික කාණ්ඩයක් සැබවින්ම අත්විඳි හෝ නිරික්ෂණයෙන් අත්විඳි විවේචනද ජනවාර්ගික අරගල වල රඳා පැවැත්මට හේතු වේ.

ජනවාර්ගික වෛරය බොහෝ විට තමන්ගේ වාසි ලබා ගැනීමට දේශපාලන නායකයින් විසින් යොදා ගනු ලැබේ. එය කෙසේද යත්, තමන්ගේ ඡන්ද දායක සමූහය වැඩි කර ගැනීමට හෝ ජාතියක් කෙරෙහි තමන්ගේ බලය තහවුරු කරගැනීමටය. එසේත් නොමැති නම් සැබෑ හෝ මනඃකල්පිත සතුරෙකුට එරෙහිව එක්සත් සටනක් දියත් කිරීම මඟිනි.

බොහෝ රටවල ජනවාර්ගික හෝ ජාතිවාදී වෛරය නීති විරෝධී ක්‍රියාවකි.