JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ගම් උදාව

උදාගම් ව්‍යාපාරය සහ එවකට රණසිංහ ප්‍රේමදාස උපන්දිනය සමරනු වස් වාර්ශිකව ගම් උදාව සැනකෙලිය සහ වෙළඳ ප්‍රදර්ශනද සංවිධානය කෙරුණි. මිලියන ගණනක රට වටා ජනතාවක් එකල එම ප්‍රදර්ශන නැරඹූ බවද සඳහන් වේ. ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වීම සඳහා ඌන සංවර්ධිත හා දුෂ්කර නොදියුණු ප්‍රදේශ තෝරා ගැණුනු අතර මෙමගින් සංවර්ධන කටයුතු ක්‍රියාවට නැංවුණි.
දින

සෑම වසරකම රණසිංහ ප්‍රේමදාස උපන්දිනය වන ජූනි 23 දින සවස සිට ජූලි 3 මධ්‍යම රාත්‍රිය දක්වා ගම් උදාව පැවැත්වුනි.
ගම් උදාව ප්‍රදේශ

යාපහුව

1979 ගම් උදාව යාපහුව ප්‍රදේශයේ පැවැත්විණි.
අම්පාර

1980 ගම් උදාව අම්පාරදී පැවැත්විණි.
තිස්සමහාරාමය

1981 වසරේ තිස්සමහාරාමය ප්‍රදේශයේ ගම් උදාව පැවැත්විණි.
දඹුල්ල

1982 වසරේ දඹුල්ලේදී ගම් උදාව පැවැත්විණි.
නිකවැරටිය

1983 ගම් උදාව නිකවැරටියේ පැවැත්විණි.
අනුරාධපුරය

1984 වසරේ අනුරාධපුරය ප්‍රදේශයේ ගම් උදාව පැවැත්විණි.
හිඟුරක්ගොඩ

1985 වර්ෂයේදී ගම් උදාව හිඟුරක්ගොඩදී පැවැත්විණි.
ඇඹිලිපිටිය

1986 ඇඹිලිපිටිය ගම් උදා ප්‍රදේශය, වර්ථමානයේදී ප්‍රජා සංවර්ධන වැඩසටහන් පැවැත්වීමටත්, ප්‍රධාන ගොඩනැගිලි පොදු කටයුතු ආදිය සඳහාත් භාවිතා කරනු ලැබේ. ව්‍යාපෘතිය හේතුවෙන් ඇඹිලිපිටිය නගරය සංවර්ධනයට ලක්විය.
කතරගම

1987 වර්ෂයේදී කතරගම, ගම් උදාව යටතේ සංවර්ධනයට ලක්විය. පිවිසුම් මාර්ග, පූජා නගරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශය හා පරිසරය සංවර්ධනය කෙරුණි.
ආණමඩුව

1988 වසරේ ගම් උදාව වැඩසටහනට පළමුව ආණමඩුවේ බොහොමයක් කඩ දැව ලෑලි වලින් සාදා තිබුණු අතර, ගම් උදාව හේතුවෙන් ඒවා ගඩොලින් හා බදාමෙන් නිමවීමටත් විදුලිය ලබා දීමටත් හැකිවිය.
මහියංගනය

1989 වර්ෂයේදී ගම් උදාව මහියංගනයේ පැවැත්විණි.
පල්ලෙකැලේ

1990 වර්ෂයේදී මහනුවර පල්ලෙකැලේ ප්‍රදේශයද ගම් උදාව යටතේ සංවර්ධනයට ලක්විය.
කඹුරුපිටිය

1991 කඹුරුපිටිය ප්‍රදේශයද ගම් උදාව යටතේ සංවර්ධනයට ලක්විය.
බුත්තල

1992 වසරේදී බුත්තල ප්‍රදේශය ගම් උදාව යටතේ සංවර්ධනයට ලක්විය. විශාල ඇඟලුම් කම්හලක් හා ක්‍රීඩාංගනයක් ඉදිවීම ඒ අතරින් ප්‍රධාන වේ. මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බොහොමයක් ගම්මාන සංවර්ධනයටද එය හේතුවිය.
මිහින්තලය

1993 වසරේ ජුනි මසදී ගම් උදාව ප්‍රදර්ශනය මිහින්තලයේ පැවැත්වීමට කටයුතු යොදා තිබුණි. එමගින් අනුරාධපුර පූජා නගරය ඇතුළු ප්‍රදේශ සංවර්ධනය අපේක්ෂාව විය. නමුත් එම වසරේ මැයි 1 වන දා කොටි ත්‍රස්ථවාදීන් විසින් ඒ වන විට ජනපතිධූරයට පත්ව සිටි ප්‍රේමදාස මහතාව මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්‍රහාරයක් මගින් ඝාතනයට ලක් කෙරුණු අතර ගම් උදා ප්‍රදර්ශන ප්‍රදේශය, ඊලඟට පත්වූ රජය විසින් රජරට විශ්වවිද්‍යාලය පිහිටුවීමට යොදා ගන්නා ලදී.
දිවුලපිටිය

1994 වසරේ ගම් උදාව සඳහා තෝරාගෙන සංවර්ධන කටයුතු අරඹා තිබූ ප්‍රදේශයයි.
ආශ්‍රිත ලිපි

* දැයට කිරුළ
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:උදාගම්
පසන් ගුණසේකර

බලලත් නිලධාරි දෙවන පංතිය එච්.බී. පසන් ගුණසේකර PWV, WWV, RSP, GR (නොවැම්බර 9, 1964 - නොවැම්බර් 29, 1995) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, යාපනයෙහිදී, රිවිරැස මෙහෙයුම තුලදී ඔහුගේ වීර ක්‍රියා වෙනුවෙන්, මාණ්ඩලික සැරයන් සිට බලලත් නිලධාරි දෙවන පංතිය පංතිය දක්වා මරණාපර ලෙසින් උසස්වීමක් ලබා, බහුමානය සඳහ‍ා ශ්‍රී ලංකාවෙහි පිරිනැමෙන උසස්තම හමුදා භූෂණය වන පරම වීර විභූෂණය (PWV) පදක්කම වෙතින් පිදුනු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ අධිකාරි-නොලත් නිලධාරිවරයෙකි.

වොරන්ට් ඔෆිසර් -2, පසන් ගුණසේකර, රිවිරැස මෙහෙයුමේ ක්‍රමෝපායික ලෙස ඉතාමත් වැදගත් තීරනාත්මක සටනකදී , තම ජීවිතය උදෙසා වන බරපතල අන්තුර නොසලකමින්, ස්වෙච්චාවෙන් ඉදිරිපත්වී, සටන ජයග්‍රහනය කරා මෙහෙයවීය. නමුත් , මෙම සටනේදී ඔහුට වැදුන වෙඩි ප්‍රහාර කීපයක් නිසා ජීවිතක්ෂයට පත් විය. නමුත්, ඔහුගේ ( සහ ඔහුගේ කුඩා කණ්ඩායමේ) , උත්සාහය හේතුවෙන්, යාපනය නගරය තුල සටන් වදින කොටි ත්‍රස්ත්‍රවාදීන් සහ , අර්ධද්වීපයන් පිටත ත්‍රස්ත්‍රවාදීන් අතර මුහුදින් වූ සැපයුම් මාරගය බිදවැටුනි. මේ අතිශය වැදගත්, තීරනාත්මක කරුන අනෙත් සෙබලුන්ට යාපනය අවසානයේ දී අල්ලා ගැනීමට තීරනාත්මක ලෙස බලපෑවෙය. එම වීර ක්‍රියාව උදෙසා, ඔහුට පසුව නිර්භීතකම වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ ප්‍රදානය කරනු ලබන විශිෂ්ටතම පදක්කම වන පරම වීර විභූෂණය පුද කරණ ලදී.
ජූඩ් ලක්මාල් විජේතුංග

ලුතිනන් කොමාන්ඩර් ජූඩ් ලක්මාල් විජේතුංග ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ සිට සටනේ දී ජීවිතක්ෂයට පත්වූ, සහ සටනේදී දැක්වූ අසහාය වීරත්වය උදෙසා වීරත්වය වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ ප්‍රදානය කරනු ලබන විශිෂ්ටතම පදක්කම වන පරම වීර විභූෂණය ලබාගත් නිලධාරියෙකි. එම පදක්කම ලබාගත් එකම ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරියා ද ඔහුය.ඔහු ඇල්පිටිය ආනන්ද විද්‍යාලයේ ආදිශිෂයකු වන අතර,කරන්දෙණිය ප්‍රාදේශයේ උපත ලැබූවෙකි.


ප්‍රවර්ගය:1996 මරණ
C (ක්‍රමලේඛන බස)

C (ඉංග්‍රීසි C අකුර ලෙසින් ශබ්දනැගෙන) යනු 1969 හා1973 අතරතුරදී බෙල් ටෙලිෆෝන් ලැබෝරටරීස් ආයතනයෙහි ඩෙනිස් රිචී විසින් යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සමගින් භාවිතය උදෙසා විකාසය කෙරුණු පොදු-කාර්ය පරිගණක ක්‍රමලේඛන භාෂාවකි .

C සැලසුම් කෙරුණේ පද්ධති මෘදුකාංග ක්‍රියාවට නැංවීමට වුවද, අත් යෙදුම් මෘදුකාංග ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහාද මෙය පුළුල් ලෙසින් භාවිතා වෙයි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:පරිගණක භාෂා
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රමලේඛණ භාෂා
යෝධ මෝවා

යෝධ මෝවා (Dinornis) යනු දැනට මිහිතලයෙන් සම්පූර්ණයෙන් සමුගෙන ඇත් මෝ පවුලට අයත් කුරුල්ලෙකි. මෙම කුරුල්ලා පියාඹීමට නොහැකි කුරුලු විශේෂයකි.

මොවුන් ඉතා උස කුරුළු විශේෂයකි,වැඩුනු ගැහැණු සතකුගේ උස මීටර 3.6 නොහොත් අඩි 12 පමණ උසින් යුක්තවිය.බර කිලෝ ග්රෑම් 278 පමණ විය ඇතැම් මූලාශ්‍රවලට අනුව මෙම පක්ෂියාගේ පිහාටු දුඹුරු පැහැතිය.පිහාටුවලින් මුලු සිරුරම ආවරණයවී ඇත.උගේ කකුල් හා හිස කුඩාය.දිගු ගෙලක් සහිතවිය.කකුල් ඉතා ශක්තිමත්විය.වක්වූ තියුනු හොටක්ද විය.

යොධ මෝවා මිනිසුන් විසින් මස් පිණිස මරා දැමීම නිසා වඳවී ගියහ.මොවුන් 1500 පමණ නවශීලක්තයේ වාසයකර ඇත.දඩයම් කිරීමට අමතරව මොවුන්ගේ කැදළි සොරකම් කිරීම,වනාන්තර විනාශය.ගොවිබිම් ව්‍යාප්තිය නිසාද යෝධ මෝව තර්ජනයට ලක්විය.
මූලාශ්‍ර

*
*
*
*
*
*
*
බාහිර යොමු

* South Island Giant Moa. Dinornis robustus. by Paul Martinson. Artwork produced for the book Extinct Birds of New Zealand, by Alan Tennyson, Te Papa Press, Wellington, 2006
යෙදුම් මෘදුකාංග

යෙදුම් මෘදුකාංග යනු පරිගණක මෘදුකාංගයන් යටතේ එන උපපන්තියකි. ඒවා පාරිභෝගිකයාගේ අවශ්‍යතාවයන් ඉටුකිරීමට පරිගණකය සතු හැකියාවන් සෘජුව හා මනාව යොදා ගැනීමට සමත්ය.පරිගණකයේ විවිධ හැකියාවන් සම්මිශ්‍රණයෙන් හා සංගෘහිත ‍‍(Integrate) කිරීමෙන් සැදුම් ලත් පද්ධති මෘදුකාංග (System software), යෙදුම් මෘදුකාංගයන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ ‍ඒවා සාමාන්‍යයෙන් භාවිත කරන පුද්ගලයාගේ ප්‍රයෝජනයට කෙලින්ම සහය නොවන නිසාය. මෙහි දී යෙදුම් (application) යන වචනයෙන් යෙදුම් මෘදුකාංග හා ඒවායේ ක්‍රියාවට නැංවීම යන දෙකම ආවරණය කරයි.


විදුලි බල්බය හා විදුලි බලාගාරය අතර පවතින සම්බන්ධතාවය වැනි සබැඳියාවක් දෘඩාංග ලෝකයේ ද පවතී. විදුලි බලාගාරයක විදුලිය ජනනය කර එ විදුලිය දහනය කර විදුලිය බල්බයකින් ආ‍ලෝකය ලබාදීම සිදු කරන්නාක් මෙන් යෙදුම් මෘදුකාංගද පාරිභෝගිකයාට සේවාවන් සපයයි.

යෙදුම් මෘදුකාංගයන්ට උදාහරණ ලෙස වදන් සැකසුම් මෘදුකාංග (word processors), පැතුරුම් පත් (Spreadsheets) සහ media players හැඳින්විය හැක.මෙම යෙදුම් පද්ධතීන් එක් කොට පිරිනමන පැකේජයන් Application suite ලෙස හඳුන්වයි. සැකසුම් මෘදුකාංග, පැතුරුම් පත් සහ තවත් විවිධ යෙදුම් මෘදුකාංග එක් කොට සැදුම්ලත් Microsoft Office සහ Open Office org ඒවාට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක. පැකේජයක ඇති එකිනෙකට වෙනස් යෙදුම්වල වුවද භාවිතයෙන් සමාන මුහුණත් ‍(User Interface) නිසා භාවිතා කරන්නාට එක් එක් මෙහෙයුම් පද්ධති පහසුවෙන් ඉගෙනීමටත්,පහසුවෙන් භාවිත කිරී‍මේ හැකියාව ලැබේ. භාවිතා කරන්නාට පහසු වන ලෙස හා ප්‍රයෝජනවත් වන ලෙස එක් එක් යෙදුම් සමඟ අන්තර් සබඳතා පැවැත්වීමේ හැකියාවද මේවායෙහි ඇත. උදාහරණ ලෙස (embedded) දැක්වාය හැකිය. භාවිතා කරන්නාගේ විශේෂිත අවශ්‍යතා ළගා කර ගැනිම සඳහා පුද්ගලයා විසින් රචිත මෘදුකාංග අවශ්‍ය පරිදි සකසා ගැනීම කළ හැකිය. පැතුරුම් පත් (Spreadsheet) template සහ processor macros, විද්‍යාත්මක ආභාසන (scientific simulations), චිත්‍රක (graphics) සහ සජීවිකරණ පිටපත් (animation scripts) උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය. විද්‍යුත් තැපෑල පෙරනයන් ද (email filters) එක් ආකාරයක භාවිතා කරන්නා විසින් සකසන ලද මෘදුකාංගයකි. භාවිතා කරන්නන් විසින් මේවා ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය කර ඉන්පසු ඒවායේ වැදගත්කම ගැන නැවත සලකා බලයි.


සමහර ආකාරයන්ගේ සම්බන්ධිත පද්ධතීන්හි යෙදුම් මෘදුකාංග හා මෙහෙයුම් මෘදුකාංගා ඒව භාවිතා කරන්නන්ට පහසුවෙන් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට නොහැකි වේ. උදාහරණ ලෙස වීසීආර්, ඩී වී ඩී ප්ලේයර් (VCR,DVD Player) හෝ සූක්ෂ්ම තරංග උදුන (Microwave Oven) පාලනය කරන මෘදුකාංග ආදිය ‍ගෙනහැර දැක්විය හැක.
සටහන්

{|


|Application software
|-
ශ්‍රිතය

ශ්‍රිතයක විශේෂිත ආදානයක්, ශ්‍රිතයේ ස්වායත්ත විචල්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. එක් එක් ස්වායත්ත විචල්‍ය අගයන් x ට අනුරූප කොඩොමේන් අනන්‍ය y , x හි දී ශ්‍රිතයේ අගය ලෙස හෝ f යටතේ x හි ප්‍රතිබිම්භ ලෙස ලිවිය හැකිය. (අංකනය පිළිබඳ කොටස බලන්න) f ශ්‍රිතයේ ප්‍රස්ථාරය යනු x, වසමේ සියලු x සඳහා , සියලු පටිපාටිගත යුගල (x,f(x) වල කුලයයි. x හා y යනු තාත්වික සංඛ්‍යා R හි උප කුලක වේ නම් මෙම අර්ථ දැක්වීම, පටිපාටිගත යුගල, ලක්ෂවල කාටීසියානු ඛණ්ඩාංක බවට පත් වී ශ්‍රිතයක රූපයක් හෝ රූප සටහනක් ලෙස වන ප්‍රසතාරවල සාමාන්‍ය හැඳින්වීම සමඟ සමපාත වේ. ප්‍රතිබිම්භ පිළිබඳව සංකල්පයේදී ලක්ෂ්‍යක ප්‍රතිබිම්භයේ සිට කුලකයක් ප්‍රතිබිම්භය දක්වා ව්‍යාප්ත වේ. වසමේ ඕනෑම උපකුලකයක් A නම් , A අවයවයේ සියලු ප්‍රතිබිම්භ අඩංගු පරාසයේ උප කුලකය f(A) යන්න f යටතේ උපකුලකයකි. f ශ්‍රිතය යටතේ Y කොඩොමේන් හි B උපකුලකයේ පෙර ප්‍රතිබිම්භය (හෝ ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය හෝ වඩාත් නිරවද්‍යව සම්පූර්ණ ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය) X හි උපකුලකයක් යන්න අර්ථ දැක්වෙන්නේය.


එම නිසා උදාහරණ ලෙස වර්ගජ ශ්‍රිතය යටතේ (4,9) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය {−3,−2,+2,+3} කුලකයයි. සාමාන්‍යයෙන් ඒකජ කුලකයක (එක් අවයවයක් පමණ ඇති කුලකයක්) පූර්ව ප්‍රතිබිම්භයෙහි අවයව ඕනෑ තරමක් අඩංගු විය හැකිය. උදාහරණ ලෙස ƒ(x) = 7 නම් , (5) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය අභිශුන්‍ය කුලකයක් වන අතර (7) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය මුලු වසමම වේ. ඒ අනුව කොඩොමේන්හි අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය, වසමෙහි උප කුලකයක් වේ. අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය ගැන සාමාන්‍ය සම්මතයක් වන්නේ ƒ−1(b) මඟින් කියැවෙන්නේ ƒ−1({b}) යන්න බවයි.


වැදගත් ශ්‍රිත වර්ග තුන වන්නේ ආක්ෂේපණ (හෝ ඒකජ - ඒකජ ශ්‍රිත) , ƒ(a) = ƒ(b) නම් a, bට සමාන විය යුතුය. එම ගුණය ඇති ශ්‍රිත, සර්ජෙක්ෂන් (මතට වූ ශ්‍රිත) ƒ(x) = y ලෙස කොඩොමේන්හි සියලු y අගයයන් සඳහා වසමෙහි x අගයක් තිබේ. මෙම ගුණය ඇති ශ්‍රිත , හා සමක්ෂේපණ ශ්‍රිත ඒකජ හා මතට වූ ශ්‍රිත ද්විත්වයම මෙම නාමකරණය හඳුන්වා දුන්නේ බොර්බාකි කණ්ඩායම විසිනි. සීමා කිරීම් හා ව්‍යාප්ත වීම් අවිධිමත් ලෙස ශ්‍රිතයක් සීමා කිරීම යනු එහි වසම කප්පාදු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි. වඩා නිරවද්‍ය ලෙස , ƒ , x සිට y ට ඇති ශ්‍රිතයක් නම් හා S , x හි ඕනෑම උප කුලකයක් නම් , f, S දක්වා සීමා කිරීම යනු S සිට Y ට වූ ƒ|S ශ්‍රිතයයි. එලෙස S හි සියලු S සඳහා ƒ|S(s) = ƒ(s) වේ. g යනු f හි ඕනෑම සීමා කිරීමක් නම්, අපි f , g හි ව්‍යාප්ත වීමක් යැයි සිතමු.
සටහන්

{|
කර්ණශංඛය

කර්ණසංඛය යනු ඇතුළු කණෙහි ශ්‍රවණය පිළිබඳවූ කොටස වේ. එය අස්ථීය කර්ණ ගහනයෙහි සර්පිල-හැඩැති කුහරයක් වන අතර එහි අක්ෂය වන මොඩියෝලය වටකොට වට 2.5 සදයි. කර්ණසංඛයෙහි දඟර ගැසුණු ක්‍රමයෙන් පටුවන නලයෙහි තරල කුටීර වෙන් කරන ආවාරය ඔස්සේ පැතුරුණු, කර්ණසංඛයෙහි මධ්‍ය කොටස වන කෝටි අවයවය, ශ්‍රවණයෙහි සංවේද අවයවය වෙයි.

කර්ණශංඛය ශරීරයේ බර සමතුලිතව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රවණ පද්ධතිය


nl:Oor#Binnenoor
සීසර්-කේතාංකය

ගුප්ත ලේඛන ලියන හෝ කියවන කලාවේ එන ඉතාම ප්‍රසිද්ධ හා පහසුම ක්‍රමයක් ලෙස සීසර්-කේතාංකය හෙවත් සීසර්ගේ කේතාංකය හෙවත් මාරු කිරිමේ කේතාංකය හැඳින්විය හැක . මෙහිදි හුදු පෙළෙ ඇති සෑම අකුරක්ම නියත අකුරු ගණනකට පසුව හෝඩියෙ ඇති වෙනත් අකුරකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලැබේ.

Ci = E(Pi) = Pi+3

එනම් මෙහි සාමාන්‍ය අකුරකටම ඊට වඩා අගය 3 කින් වැඩි අකුර බවට පරිවර්තනය වේ.

සාමාන්‍ය අකුර A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
සීසර් කේතාංකය D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z A B C
රජගලතැන්න

රජගලතැන්න අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ උහන ප්‍රාදේශිය සභාවේ අම්පාරේ සිට නුවර දෙසට කි.මි. 24 ක පමණ දුරින් පිහිටා ඇති ‍එෙතිහාසික වැදගත්කමක් ඇති ගමකි. මෙහි රජගලකන්ද නමින් වු එෙතිහාසික කන්දක් ඇත. එම කන්දේ රජ මාලිගාවක නටඹුන් මෙන්ම චිත්‍ර ගුහා සහ සෙල්ලිපි ගණනාවක් දක්නට ඇත.
සංචාරක ආකර්ෂණ

*රජගල පුරාවිද්‍යා භූමිය - රජගලතැන්න රජගල කන්දෙහි පිහිටි පැරණි නටඹුන් 600කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ අක්කර 1080ක් පමණ පුරා විහිදී ගිය, පුරාවස්තු ප්‍රමාණය අනූව අනුරාධපුරය මිහින්තලා පුරාවිද්‍යා භූමියට පමණක් දෙවන වන එෙතිහාසික පුදබිමකි.
*පියංගල ආරණ්‍ය සේනාසනය - පියංගල ආරණ්‍යය සේනාසනය, අම්පාර රජගලතැන්න ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ ආරණ්‍ය සේනාසනයක් වේ. එය අම්පාර-මහියංගනය මාර්ගයේ, අම්පාර සිට කිලෝ මීටර 27ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.
*පියංගල චිත්‍ර ලෙන - පියංගල ආරණ්‍යය සේනාසනයට ආසන්නව පිහිටි, පැරණි සිතුවම් සහිත ගල් ලෙනකි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
උසේන් බෝල්ට්

ජෑමෙයිකානු ව්දුලි දුම්රිය ලෙසින් හෑදින්වෙන හුසෙන් බොල්ට් මහතා කෙටි දුර ධාවනයෙන් ඔලිම්පික් රන් පදක්කම් තෙවරක් ම දිනා ඈති දක්ශ ධාවකයෙකි. ඕහු දෑනට මිටර් 100, මිටර් 200 සහ මිටර් 400 සහය දිවිම යන ඉසව්වන්හි ලෝක සහ ඔලිම්පික් වාර්තාවට හිමිකම් කියයි. ඔහු මෙම ඔලිම්පික් ඉසව්වන්හි ආදිපත‍‍ය පතුරුවා තිබෙයි.
2002 වර්ශයෙ පෑවති ලෝක කණීෂ්ඨ මලල ක්‍රීඩා තරගාවලියෙදි මිටර 200 තරග ඉසව්ව සදහා ඔහු විසින් දිනා ගන්නා ලද රන් පදක්කම එදා මෙදා තුර එම තරග ඉසව්ව ජයග්‍රහනය කළ ලොව ළාබාලම ක්‍රීඩකයා බවට පත් කීරිමට සමත් විය.වර්ශ 2004 දි කෑරිබියානු නිදහස් වෙළද සංගමය ( Caribbean Free Trade Association) මගින් පවත්වන තරගාවලියෙ දි බොල්ට් ව්සින් මිටර් 200 තරගය තත්පර 19.93 දි නිම කරන ලද්දෙ රොයි මාර්ටින් විසින් තබා තිබු වාර්තාව බිද හෙළමිනි.
මූලාශ්‍ර


ප්‍රවර්ගය:1986 උපත්
ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය, ගාල්ල

ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පිරිමි පාසැල් අතුරින් එකකි. දකුණු පළාතේ අග නගරය වන ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි මෙය ප්‍රාථමික හා ද්විතියීක යන අංශ දෙකම සහිත ජාතික පාසලකි.1895 දී ජේසු නිකායක පියතුමා විසින් ආරම්භ කර ඇති ඇලෝසියස් විද්‍යාලය සියවසකට අධික කාලයක් තුල ලොවට බිහිකල කීර්තිමත් පුද්ගලයෝ බොහෝ වෙති.
ඉතිහාසය

කල්වාරි කන්දේ ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලය පිහිටන අතර එක් පසෙකින් මරියතුමියගේ දෙව්මැදුරත් අනෙක් පසින් ශ්‍රී හෘදය කන්‍යාරාමයත් පිහිටයි.

ජේසු නිකායික පියතුමන්ලා විසින් 1895 පිහිටවන ලද පාසලට ශාන්ත ඇලෝසියස් ගොන්සගා (1568 මාර්තු 9 වන දින උපන්) නමින් නම් කරන ලදි.

ST ALOYSIUS COLLEGE , GALLE 1895 වසරේ ගාල්ල කල්වාරි කන්දේ කුඩා මිශ්‍ර පාසලක් ලෙස ජේසු නිකායක පියතුමන්ලා විසින් අරබනලදී. නමුත් වසර කිහිපයකට පසු මෙය පිරිමි පාසලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය.මෙ වන විට වසර 130 ක ඉතිහාසයකට උරුම කම් කියන අතර මේ වන විට සිසුන් 4000 ක් පමණ අධ්‍යාපනය ලබයි.
ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල
මහජන එක්සත් පෙරමුණ (1956)

මහජන එක්සත් පෙරමුණ යනු 1956 දී පිහිටුවාගන්නා ලද මැතිවරණ සංධානයකි. එය සමන්විත වූයේ එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක විසින් නායකත්වය සැපයුණු ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, පිලිප් ගුණවර්ධන විසින් නායකත්වය සැපයුණු විප්ලවකාරී ලංකා සම සමාජ පක්ෂය සහ විජයානන්ද දහනායක විසින් නායකත්වය සැපයුණු සිංහල භාෂා පෙරමුණ යන පක්ෂ වලිනි .

මෙම සන්ධානය විසින් 1956 මැතිවරණය ජයගෙන රජයක් පිහිටුවන ලදි.‍

1959 මැයි මසදී පිලිප් ගුණවර්ධන සහ විලියම් ද සිල්වා රජයෙන් ඉල්ලා අස්වීමත් සමගම මඑපෙ සන්ධානය බිඳ වැටුණි. විලංසසප පක්ෂය විපක්ෂයට එක් විය.

1959දී පිලිප් ගුණවර්ධන විසින් මහජන එක්සත් පෙරමුණ‍ නමින් නව දේශපාලන පක්ෂයක් පිහිටුවීමත් සමගින් මහජන එක්සත් පෙරමුණ යන නාමය නොනැසී පවත්වා ගෙන යන ලදි.


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ
මහජන එක්සත් පෙරමුණ‍

මහජන එක්සත් පෙරමුණ ශ්‍රී ලංකාවේ වාමාංශික දේශපාලන පක්ෂයකි. වර්තමානයේදී පක්ෂයට නායකත්වය සපයන්නේ පිලිප් ගුණවර්ධනගේ පුත්, දිනේෂ් ගුණවර්ධන විසිනි.

ගුණවර්ධනයන්ගේ පෙර පක්ෂය පදනම් කරගෙන 1959දී පිලිප් ගුණවර්ධන හා පී. එච්. විලියම් සිල්වා විසින් මඑපෙ පිහිටුවා ගන්වා ලද්දේ පූර්වයෙහිවූ මඑපෙ හී ප්‍රතිපත්ති අනුව යමිනි. 1960 මාර්තු මහ මැතිවරණයෙහිදී, මඑපෙ විසින් පාර්ලිමේන්තු ආසන 10 දිනා ගන්නා ලදි. 1960 ගණන් වලදී මෙම කණ්ඩායම ලංකා සම සමාජ පක්ෂය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය හා එක්වෙමින් එක්සත් වාමාංශික පෙරමුණ පිහිටුවා ගත්හ. 1963, සැප්තැම්බර් 29 දිනදී කම්කරුවන් මිලියනයක් නියෝජනය කළ නියෝජිතයන් 800 විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ කම්කරුවන්ගේ ඉල්ලීම් හා එල්ලයන් ඇතුලත් ඉල්ලීම් 21 අඩංගු අධිකාර පත්‍රයක් අපරානුමත කළහ.

1983දී, මඑපෙ නායක, දිනේෂ් ගුණවර්ධන, මහරගම අතුරු මැතිවරණය සඳහා පොදු අපේක්ෂකයා වූ අතර එය අතිශය බහුතරයකින් දිනා ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවෙහි විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් 8 දෙනාගෙන් එක් අයෙකු විය.

මඑපෙ 1989දී, නව සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ තනිවම තරග වැදුනු අතර පාර්ලිමේන්තු ආසන 225 අතුරින් ආසන තුනක් දිනා ගැනුමට සමත් වූයේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම දිනේෂ් ගුණවර්ධන, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම බන්දුල ගුණවර්ධන සහ ජාතික ලැයිස්තු පාම ලෙස ගීතාංජන ගුණවර්ධන ලෙසිනි.

2000දී , මඑපෙ ජනතා සන්ධානයේ පාර්ශව සාමාජීකයෙක් වූ අතර කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම දිනේෂ් ගුණවර්ධන, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය සඳහා පාම බන්දුල ගුණවර්ධන සහ ජාතික ලැයිස්තු පාම ලෙසින් සෝමවීර චන්දුසිරි යන අයුරින් නියෝජිතයන් තිදෙනෙක් පාර්ලිමේන්තුව තුල මඑපෙ නියෝජනය කළහ.

මඑපෙ පක්ෂය 2004 අප්‍රේල් 2 දින පැවැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී, ජනප්‍රිය ඡන්දයෙන් 45.6% ක් දිනා ආසන 225 න් 105 දිනාගත් එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ කොටසක් විය. එක් ජාතික ලැයිස්තු පාම වරයෙකුද ඇතුළුව පාර්ලිමේන්තුවේ මඑපෙ නියෝජිතයන් දෙදෙනෙකු වූහ. නියෝජිතයන් දෙදෙනා නම් නාගරික සංවර්ධන හා පූජනීය ප්‍රදේශ සංවර්ධන ඇමති සහ ආණ්ඩුපක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක, දිනේෂ් ගුණවර්ධන පාම සහ නිවාස ඇමති, ගීතාංජන ගුණවර්ධන පාම වූහ.

මඑපෙ පක්ෂය 2010 අප්‍රේල් මස පැවැති අවසන් පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයේදී, පාර්ලිමේන්තු ආසන 225 කින් 143 දිනා 2/3 කිට්ටු බලයක් දිනාගත් එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ කොටස්කරුවකු විය. වර්තමාන පාර්ලිමේන්තුවේ ජාතික ලැයිස්තු පාම වරයෙකු ඇතුළුව මඑපෙ නියෝජිතයන් තිදෙනෙකු සිටිති. නියෝජිතයන් තිදෙනා නම් කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් ජලාපවාහන හා ජලසම්පාදන ඇමති සහ ආණ්ඩු පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක දිනේෂ් ගුණවර්ධන පාම, ජාතික ලැයිස්තු පාම නියෝජ්‍ය විදේශ කටයුතු ඇමති ගීතාංජන ගුණවර්ධන සහ දිගාමඩුල්ල (අම්පාර) දිස්ත්‍රික්කය වෙනුවෙන් නීතිඥ ශ්‍රියානි විජේවික්‍රම පාම යන අය වෙති.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ
ලෝක සැහැල්ලු බර පංති ශූරතාවය

සී.එම්.එල්.එල්.(Campeonato Mundial Semi Completo de CMLL in Spanish) ලෝක සැහැල්ලු බර පංති ශූරතාවය යනු 1991 සිට "කොන්සෙජො මුන්ඩයල් දි ලුචා ලිබ්‍රෙ" විසින් හඳුන්වා දුන් වෘත්තීමය ලෝක රෙස්ලින් ශූරතාවයකි. වෘත්තීමය රෙස්ලින් ශූරතාවය යනු තරඟාවලියක් ජයග්‍රහණය කිරීම නොව පෙර පිටපතකට අනුව දිවෙන තරඟ මාලාවක අවසානයකි. සැහැල්ලු බර පංතිය සඳහා මෙක්සිකෝවේ පිළිගත් නිල බර වනුයේ කිලෝ ග්‍රෑම් 92ත් 97 ත් අතරය.නමුත් මෙම සීමාවන් තදින්ම පිලිපැදීමක් සෑම විටම සිදු නොවේ.එයට හේතු වන්නේ "ලුචා ලිබ්‍රෙ" විසින් අවධාරණය කර ඇති පරිදි බර පහල පංතීන් වඩා වැදගත් කොට සැලකීමයි.
ශූරතා ඉතිහාසය
විශයයන්

තරඟාවලි නාම

1991 ලෝක සැහැල්ලු බරපංති තරඟාවලිය

ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩා
ආකිමිඩීස්

සයිරාකියුස් හි ආකිමිඩීස් (ක්‍රි.පූ. 287 - ක්‍රි.පූ 212) යනු ග්‍රීක ජාතික ගණිතඥයෙක්, භෞතික විද්‍යාඥයෙක්, ඉංජිනේරුවෙක්, නව නිමැවුම්කරුවෙකු සේම තාරකා විද්‍යාඥයෙකි. එමෙන්ම ඔහු සම්භාව්‍ය පුරාතණය පිලිබඳ ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයන්ගෙන් එක් අයෙකු ලෙස සලකනු ලබයි. ඔහු විසින් ද්‍රවස්ථිතිය, ස්ථිතිකය පිලිබඳ සංකල්ප හා ලීවර මූලධර්ම පිලිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් ඉදිරිපත් කළ අතර ඒවා භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයේ පදනම බවට පත්විය. එමෙන්ම ඔහු සීජ් එන්ජින් (Siege Engine), ආකිමිඩිස් ඉස්කුරුප්පු පොම්පය (Archemedes Screw Pump) ඇතුළු නවීන යන්ත්‍ර සැලසුම්කරණයේ කීර්තියක් දිනා ගත් අයෙකි. ප්‍රහාරක නෞකා වතුරෙන් එසවීමට එසවීමට හා දර්පණ භාවිතා කරමින් නැව්වලට ගිනි අවුලවීමට හැකියාව ඇති යන්ත්‍ර, ආකිමිඩිස් විසින් සැලසුම් කර ඇතිබවටද සනාථ වේ.

පුරාතණයේ විසූ විශිෂ්ඨතම ගණිතඥයා ලෙස සලකන ලද ආකිමිඩීස් සකල ලෝකයේ පහළ වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම ගණිතඥයන්ගෙන් එක් අයෙකි. ඔහු විසින් පයි (pi) නියතය සඳහා ඉතා නිවැරදි ආසන්නතම අගයක් ගණනය කිරීමට සමත් විය. ඒ සඳහා ඔහු විසින්, අපරිමිත ශ්‍රේණියක එකතුවක් සහිත පරාවලයක ඡාපයට යටත්ව පවතින කොටසේ වර්ගඵලය, නිරවශේෂණ ක්‍රමය භාවිතයෙන් ගණනය කරන ලදී. එසේම ඔහු විසින්, පරිභ්‍රමණය වන පෘෂ්ඨ වල පරිමාව සඳහා සමීකරණයක් වන ආකිමිඩිස් සර්පිලය (spiral) අර්ථ දක්වන ලද අතර ඉතා විශාල සංඛ්‍යා නිරූපණය කිරීම සඳහා ඉතා අනර්ඝ ක්‍රමයක් අර්ථ දැක්වීමද ඔහු විසින් සිදු කරන ලදී.

සිරකියුස් ප්‍රදේශයට පහරදී අල්ලා ගැනීමේ දී රෝමානු සොල්දාදුවෙකු අතින් ආකමීඩිස් මරණයට පත්විය. එසේ නමුත් එම සොල්දාදුවාට ආකිමීඩිස්හට පීඩා නොකරන ලෙස නියෝග ලැබී තිබූ බව කියැවේ. සිසෙරෝ ආකිමිඩීස්ගේ සොහොන බැලීමට යාම ගැන විස්තර කර තිබෙන අතර ආකිමිඩීස්ගේ සොහොන මත සිලින්ඩරයක් තුළ කොටන ලද ගෝලයක් සහිත ස්මාරකයක් වූ බව එහු සඳහන් කර තිබේ. එවැනි සිලින්ඩර ගෝල යුගලක් සඳහා ගෝලයේ පරිමාව සහ ක්ෂේත්‍රඵලය (පාද සහිතව සැලකූ විට) සිලින්ඩරයේ එම අගයන් ගෙන් 2/3 කට සම වන බව ආකිමිඩීස් සාධනය කළ අතර ගණිතමය වශයෙන් තමා ලබා ගත් ශ්‍රේෂ්ටතම ප්‍රතිඵලය මෙය ලෙස ඔහු සැලකීය.

අතීතයේ දී, ඔහුගේ සොයා ගැනීම් මෙන් නොව, ඔහු පල කළ ලිපි එතරම් ප්‍රසිද්ධියට පත් නොවීය. ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියානු ගණිතඥයින් ඒවා කියවා ඇති අතර ඒවායෙන් උපුට‍ා ගැනීම් ද සිදු කර ඇත. නමුත් මුල්වරට සතුටුදායක මට්ටමේ ආකිමිඩීස් ලිපි එකතුවක් පල කර ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 530 දී මිලේටස්හි ඉසිඩෝ විසිනි. ආකිමිඩීස්ගේ ලිපි වඩාත් වැඩි පාඨක පිරිසක් අතරට ගෙන යාම සඳහා ආධාර වූයේ ක්‍රි.ව. 6 වැනි සියවසේ දී යුටෝසියස් විසින් ආකිමිඩීස් ලිපි පිළිබඳ ලියූ විග්‍රහය වේ. මධ්‍යතන යුගය අවසාන වන විට ආරක්ෂා වී තිබූ ආකිමිඩීස්ගේ ලිපි කිහිපයක පිටපත් විද්‍යාත්මක පුනරුද සමයේ විද්‍යාඥයන්ට බලපෑම් ඇති කළ සේම ඔවුන්ට අදහස් සඳහා මූලයක් ලෙස ද ක්‍රියා කලේය. 1906 වර්ෂයේ දී ඒ වන තෙක්‍ ලොවට හෙලි වී නොතිබූ ආකිමිඩීස් පත්‍රිකා (මෙහිදී ආකිමිඩීස්ගේ ලියවිලි මකා නැවත යොදා ගෙන ඇත.) සොයා ගැනීමත් සමඟ හෙලි වූ අතර ඒ ඔස්සේ ආකිමිඩීස් නිගමනයන්ට එළැඹුණු ආකාරය පිළිබඳ අවබෝධය ලබා ගැනීමේ ආවස්ථාවක් පහල විය.
මෙයත් බලන්න

* ආකිමිඩීස් නියමය



ප්‍රවර්ගය:ගණිතඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාඥයෝ
ඇඹිලිපිටිය

ඇඹිලිපිටිය, ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ ඇති නගරයකි . 1970 ට ප්‍රථම ඇඹිලිපිටිය කුඩා නගරයක් වූ අතර කුඩා වෙළෙඳසැල් කිහිපයක් පමණක් එහි තිබුණි . මහවැලි ව්‍යාපාරයත් සමග උඩවලව ජලාශය ඉදිවූ පසු මෙම ප්‍රදේශය සංවර්ධනය විය. පසුව සංවර්ධන ව්‍යාපෘතීන් කිහිපයක්ම ඇඹිලිපිටිය ප්‍රදේශයේ සිදු වූ අතර ඒ අතරින් සෙවනගල සිනි කර්මාන්තශාලාව, උදාකළ ගම්මාන, චන්ද්‍රිකා වැව ජලාශය ප්‍රධාන වෙති. මේ වනවිට ඇඹිලිපිටිය කෙසෙල් වගාව වැඩි වශයෙන් සිදුකරන ප්‍රදේශයකි. ඇඹිලිපිටිය චන්ද්‍රිකා වැව යනු බොහෝ සංචාරකයන්ගේ සිත් ගත් ස්ථානයකි. හවස් යමයට මෙම වැව් තවුල්ල මනරම් වේ. ගංජා සදහා ද මෙම ප්‍රදේශය ප්‍රසිද්දයි.


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
උඩවලව ජලාශය

උඩවලව ජලාශය ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිට ඇති ජලාශයකි. 1963 වසරේ ඉදි වූ මෙම ජලාශය දැනට ශ්‍රි ලංකාවේ ඇති තුන්වන විශාලතම ජලාශය වේ. උඩවලව, ඇඹිලිපිටිය, හම්බන්තොට ප්‍රදේශ වලට මෙමගින් ජලය සැපයෙන අතර මෙම ප්‍රදේශයේ ජනාවාස ඇති වීම උඩවලව ජලාශය ඇතිවීමත් සමග සිදු වුනි. ප්‍රධාන වශයෙන් වී ගොවිතැන හා කෙසෙල් වගාවට ජලය සපයන මෙම ජලාශය සතුව විදුලි බලාගාර දෙකක් ඇති අතර එමගින් ජාතික විදුලිබල සැපයුමට දායක වෙති. උඩවලව ජලාශය ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රදනතම ගංගාවක් වන වලවේ ගඟ හරස් කොට ඉදිකොට තිබෙන අතර උඩවලව ජාතික වන උද්‍යානය. ජාතික අලි අනාථාගාරය හා සංඛපාල රජමහා විහාරය මීට නුදුරින් පිහිට තිබේ.
මරබා, රුවන්ඩාව

right|thumb|මරබා, රුවන්ඩාව හී දළ පිහිටීම
මරබා යනු දකුණු රුවන්ඩාවේ පිහිටි ප්‍රදේශයකි. රටෙහි පරිපාලන ප්‍රදේශ ප්‍රතිසංවිධානය කරමින් 2006 දී රජය මගින් සිදු කළ විමධ්‍යගතකරණ වැඩපිළිවෙලකට පෙර එය බුටාරේ පළාතෙහි දිස්ත්‍රික්කයක්ව පැවතිණි. දැන් එය දකුණු පළාතේ කොටසකි. එයට කිට්ටුම ප්‍රධාන නගරය බුටාරේ වෙයි.

මරාබා ප්‍රසිද්ධයට පත්ව ඇත්තේ මරබා කෝපි නිෂ්පාදනය කරන කෘෂිකර්ම කර්මාන්තය නිසාවෙනි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:රුවන්ඩාවෙහි භූගෝල විද්‍යාව
කෝපි (පානය)

කෝපි යනු තද අඳුරු පැහැ ආම්ලික දියරමය පානයක් වන අතර එය වියළා ගනු ලැබූ කෝපි ඇට වලින් නිපදවන ලද්දකි. එමෙන්ම කෝපි වල සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කැෆේන් අඩංගු වෙයි. මෙම කෝපි වගා කරනු ලබන රටවල් 70කට අධික ප්‍රමාණයක් ලොව පුරා පවතී. ලතින් ඇමෙරිකාව, අග්නිදිග ආසියාව,දකුණු ආසියාව සහ අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ කෝපි සඳහා යෝග්‍ය රටවල් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය.


275px|alt=කෝපි .
ආශ්‍රිත ලිපි

* කෝපි
* තේ
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:කෝපි
ප්‍රවර්ගය:කෑමට සුදුසු ගෙඩි සහ ඇට
රුවන්ඩා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය

රුවන්ඩා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය (NUR;)රුවන්ඩාවේ පිහිටා ඇති විශාලම විශ්වවිද්‍යාලය ය. මෙය බුතාරේ නගරයේ පිහිටා ඇත. එය ඇරඹුනේ වෙද්‍ය ඒකකයක්, සමාජ විද්‍යා ඒකකයක් සහ ගුරුවරුන් පුහුණු කරණ ආයතනයක් ලෙසය. ශිෂ්‍යයන් 51ක් සහ කථිකාචාර්යයවරු 16ක් 1963දී මෙය ආරම්භ කිරීමේ දී සිටියහ. 1994 ඇති වූ ජනවාර්ගික ගැටුම නිසා වසා දමුනු මෙය නැවත විවෘත කරනු ලැබුවේ 1995 දී ය. නැවත විවෘත කිරීමත් සමඟ ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් උගැන්වීමත් ආරම්භ විණි.
කීර්තිමත් ආදි සිසුන්

* Koulsy Lamko, Chadian-born playwright, poet and novelist
* Amon Munyaneza , Ugandan-born Rwandan American, philanthropist, musician and business executive
* Emmanuel Hakizimana, economist, professor of economy at university of Québec (Montréal)
* Jean Damascene Ntawukuriryayo, Rwandan politician, current vice president of Low chamber of parliament in Rwanda and former 2010 presidential candidate in Rwanda
* Bernard Makuza, Rwandan Politician, current Prime Minister of the Rwandan Government.
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම්

* Official website of the National University of Rwanda
රුවන්ඩා කෘෂිකර්මාන්තය වැඩි දියුණු කිරීමේ සහයෝගීතා කමිටුව

මෙම ව්‍යාපෘතිය රුවන්ඩාවේ කෘෂිකර්මාන්තය නඟා සිටුවීම සඳහා දියත්කල දිගු කාලීන වැඩසටහනකි. 1994දී ඇති වූ ජන අරගලයෙන් සහ සිවිල් යුදමය තත්වයෙන් ඇති වූ බලපෑම අඩු කරලීම ද මෙම වැඩසටහනෙහි විශේෂ අරමුණක් විය. ග්‍රාමීය ජනයා සමඟ එක් වී කෘෂිකාර්මික වැඩිදියුණුවත් වෙළෙඳපොල සඳහා ගැළපෙන නිෂ්පාදන නිපදවීමටත් මෙම ව්‍යාපෘතිය ඉවහල් විය.
මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ආධාර ලබා දීම සිදු කෙරෙණුයේ ඇමෙරිකානු අන්තර්ජාතික සංවර්ධන ඒජන්සිය මඟින් ය. මිචිගන් පර්යේෂණායතනය, ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලය, රුවන්ඩා විශ්වවිද්‍යාලය ඇතුළු ආයතන කිහිපයක් එක්ව පර්යේෂණ කටයුතු පවත්වන අතර රුවන්ඩා කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, කගාලි විද්‍යා පීඨය,රුවන්ඩා කෝපි සංවර්ධන මණ්ඩලය වනි දේශීය ආයතනද මේ සඳහා දායක වේ. මෙහි වර්තමාන අධ්‍යක්ෂක ධූරය දරන්නේ තිමොති ශිව්ලින් මහතාය.

right|thumb|මරබා, රුවන්ඩාව හී දළ පිහිටීම
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම්

* Official web site of PEARL project
* PEARL Webpage (Michigan State University)
කිගාලි

thumb|කිගාලි
කිගාලි යනු රුවන්ඩාවේ ප්‍රධාන නගරය මෙන්ම විශාලතම නගරය යි. එහි ජනගහනය 965,398(2009) පමණ වේ.1962 දී නිදහස ලබා ගැනීමත් සමඟ මෙය රුවන්ඩාවේ අග නගරය ලෙස පිහිටුවා ගත් අතර එය ප්‍රවාහන, සංස්කෘතික මෙන්ම ආර්ථිකමය වටිනාකමින් ද යුක්තය. මෙහි රුවන්ඩා ජනපති මැදුර මෙන්ම වැදගත් කාර්යයාලද පිහිටා ඇත.
ඉතිහාසය.

කිගාලි නගරය 1907දී ජර්මානු පාලන සමයේදී ගොඩනැංවුනු නමුත් 1962දී එය අග නගරය වන තුරු එය සාමාන්‍ය නගරයක් ලෙස පාලනය විය.


]]
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම්

*Official Website of Kigali City
*Satellite Image of Kigali from Google Earth.
*Living in Kigali