JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
හමුදා නීතිය

හමුදා නීතිය යනු ආරක්‍ෂක හමුදා සාමාජිකයන්ට අදාල වන්නාවූ විශේෂ නීති ක‍්‍රමයකි. බොහෝ රටවල් සිය පුරවැසියන්ට අදාල නොවන නමුත් හමුදාවට පමණක් අදාලවන විශේෂ අතිරේක නීතීන්ගෙන් සමන්විත නීති ක‍්‍රමයකට හිමිකම් කියයි. හමුදා විනය, නීත්‍යානුකූල අණදීමක් ලෙස සැලකිය හැක්කේ හා සැලකිය නොහැක්කේ කුමක්ද සහ හමුදා සේවයේ නිරත අයකුගේ බැඳිම් යනාදිය සම්බන්ධයෙන් හමුදා නීතිය කටයුතු කරයි.

හමුදා නීතිය හමුදා යුක්තිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි. එය සිවිල් අධිකාරයට ආදේශකයක් ලෙස සිවිල් පුරවැසියන් මත හමුදා ආධිපත්‍යය පැනවීමද සමහර අවස්ථාවන්හිදී සිදුවිය හැකි අතර මෙම තත්වය යුද්ධ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ. හදිසි අවස්ථාවන්, යුධ හෝ සිවිල් නොසන්සුන්තාවයන් පවත්නා අවස්ථාවලදී යුධ නීතිය පනවනු ලැබිය හැක. යුධ නීතිය පනවනු ලබන අවස්ථාවන්, එය පැනවීම සහ එය කෙතෙක් කාළයක් පවත්වාගෙන යා හැකිද ආදිය සම්බන්ධ සීමාවන් බොහෝ රටවල්වල නීතියේ දක්වා ඇත.

යුධ නීතිය ප‍්‍රකාශයට පත්කිරිම සිය පාලනයන් බලාත්මක කිරීම සඳහා බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ඒකාධිපති පාලකයෝ, විශේෂයෙන්ම හමුදා පාලකයෝ සිදුකරති.
හමුදාමය සංවිධානය

රටක හමුදා බලකායක් යනු එරට රජයට අනුග්‍රහය දක්වන ආරක්ෂක සහ සටන් බලකායන් වන අතර ඔවුන් රජය වැඩි දුරටත් බලාපොරොත්තුවන අභිප්‍රායන් සාක්ෂාත් කර දෙති. සමහර රටවල ජාතික හමුදා බලකායන් තුළ යුධ හමුදා බල ඇණිවලට සම‍ාන බලකායන් ද ඇතුළත්ය.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සහ අනෙක් බොහෝ ආණ්ඩු ක්‍රම පවත්නා රටවල හමුදාවන් සිවිල් රාජ්‍යය දෙපාර්තමේන්තුවක් හරහා රජයන්‍ට සම්බන්ධිතය. බොහෝ විට මෙම දෙපාර්තමේන්තු, ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව, යුධ දෙපාර්තමේන්තුව හෝ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි.

ප්‍රවර්ගය: නීතිය
ප්‍රවර්ගය:හමුදා
බ්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි

බ්්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි

බ්්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි
උපත : 1884 අපේ්ම‍රල් 7
බ්රාකවු, පෝලන්තය ඔස්ටි්්‍රයන් හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යය
මරණය : 1942 මැයි 16
නිව් හෙවන්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
අධ්‍යාපනය : දර්ශනය සඳහා දර්ශනසූරී උපාධිය, භෞතික රසායන විද්යා ව පිලිබඳ දර්ශනසූරී උපාධිය
සමාජීය මානව විද්යා වේ පියා වශයෙන් හඳුන්වනු ලබයි


බ්ා‍රැනිස්ලොව් මැලිනොව්ස්කි දැනට පෝලන්තයේ කොටසක් ලෙස පවතින ඔස්ට්්රතයානු හංගේරියවේ උපත ලද පෝලන්ත ජාතික මනව විද්යා ඥයකු වන අතර ඔහුගේ මානව වංශ ක්ෂේත්ය‍ර අධ්‍යනයන් හේතුකොටගෙන 20 වන සියවසේ බිහිවූ වඩාත්ම වැදගත් මානව විද්යා්ඥයා ලෙසින් සැලකෙයි. මෙලනීසියා පිලිබඳව අධනයන් සහ පරස්පරතාවය පිලිබඳව ඔහුගේ අධ්‍යනයන්ද ඉතාමත් වැදගත් වේ.
මාධ්‍යයේ මානව විද්යාේව

මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව

මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව (ජනමාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්‍යාව, මාධ්‍ය මානව විද්‍යාව) වූ කලි නිෂ්පාදකයින් ප්‍රේක්ෂකයින් සහ ජනමාධ්‍යයේ වෙනත් සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය පැතිකඩවල් තේරුම්ගැනීමේ මාර්ගයක් ලෙස මානව වංශ අධ්‍යනයන් වැදගත් ලෙස සලකන්නාවූ සමාජීය හෝ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන කලාපයකි.

විවිධාක්‍රමය

මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාවේ සුවිශේෂීත්වය වන්නේ එහිදී මානව වංශ ලේඛයන් යොදාගැනීමයි. මධ්‍ය අධ්‍යනයන් තුල මාධ්‍ය මානවවංශ ලේඛයන් කෙරෙහි වන අවධානය වැඩිවෙමින් පවතී. කෙසේ වෙතත් මෙහිදී මානව වංශ ලේඛයන් කෙරෙහි මානව විද්යාවත්මක ප්ඩ‍රවේශයන් වන සහභාගීත්ව නිරීක්‍ෂණය සහ දීඝ කාලීන ක්ෂේත්ය‍ර අධ්‍යනයන් ආදිය අනුගමනය නොකෙරේ. මේ වෙනස්කම් හේතුකොටගෙන මාධ්‍ය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන මානව විද්යාආඥයෝ තමන්ව දකින්නේ මාධ්‍ය අධ්‍යනයන් සහ සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි මානව වංශ ලේඛ ප්න‍රවේශයක් අනුගමනය කරන උපක්ෂේත්ෙ‍රයක් ලෙසිනි.

න්‍යාය

වෙනත් බලපෑම් අතරේ වුවද මාධ්‍යයේ මානව විද්යානව තරමක්දුරට අන්තර් දැනුම් පද්ධතිමය එකකි. මාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්යාමව යොදාගනු ලබන න්‍යායන් ව්‍යවහාරික ප්ේ‍රවේශයන්ගේ සිට පියරේ බෝර්ඩියෝගේ න්‍යායන් දක්වා මෙන්ම නව තාක්‍ෂණයන් හා පරිචයන් අනුයෝජනය හා අනුවර්තනය පිලිබඳව වන සංවාදයන් දක්වා දිවෙයි. එමෙන්ම ද්‍රෘෂ්‍යමය මානව විද්යා ව සහ චිත් ‍රපට න්‍යාය මෙන්ම ශාන්තිකර්ම හා ප්ය‍රාසාංගික අධ්‍යනයන් (උදා. නැටුම් හා නාට්‍ය) යනාදී න්‍යායන්ගෙන්ද එය වෙත න්‍යායාත්මක ප්ෂ‍රවේශයන් ලබාගෙන ඇත. එමෙන්ම පරිභෝජනය මාධ්‍ය අධ්‍යනයන්හි පේ්න‍රක්‍ෂකාගාරයේ ප්න‍රතිග්්‍රහනය, නව මාධ්‍ය සහ ජාලකරණ න්‍යායන්, ගෝලීයකරණය පිලිබඳ න්‍යායන්, ජාත්‍යන්තර සිවිල් සමාජය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ සහභාගීත්ව සන්නිවේදනය පිලිබඳ සංවාදයන් මෙන්ම සංවර්ධන අධ්‍යනයේ පාලනය යන සංකල්පයන්ද න්‍යායිකව මාධ්‍යයේ මානව විද්යා්ව කෙරෙහි බලපෑම් සහගතවී ඇත.

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
ආගමේ මානව විද්යාතව

ආගමේ මානව විද්යාතව

ආගමේ මානව විද්යායවට අනෙකුත් සමාජ ආයතන වලට සාපේක්‍ෂව ආගමික ආයතනයන් පිලිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සහ වවිධ සංස්කෘතීන්හි ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් සන්සන්දනය කිරීම ඇතුලත් වෙයි.

ඉතිහාසය

සෑම ආගමක්ම එය නමදින්නාවූ මානව ප්ල‍රජාවේ නිර්මාණයක්ය යන මානව විද්යානත්මක සිද්ධාන්තය 1841 දී ලූඞ්විග් ෆොයබාග් විසින් ප්ත‍රථම වරට ඉදිරිපත් කරන ලදී.

ෆොයබර්ග් අනුව යමින් 1912 දී එමිල් ඩර්කයිම් දක්වා සිටියේ ‘ආගම යම් සමාජයක සමාජ වටිනාකම්වල ප්4‍රක්ෂේපිතයක්’ වන බවයි. එමෙන්ම එය සමාජය පිලිබඳ සංකේතීය ප්ී‍රකාශ ඉදිරිපත් කරන්නක් මෙන්ම සමාජ පිලිවෙල පිළිබඳ අදහස් දක්වන්නා වූ සංකේතීය භාෂාවක් බවද ඔහුගේ අදහස විය.

19 වන සියවසේදී සංස්කෘතික මානව විද්යාබව සංස්කෘතික පරිණාමය පිලිබඳව වූ උනන්දුවකින් පිරී පැවතුනි. බොහෝ මානව විද්යාෑ්‍ඥයෝ ‘පුරාතන’ සහ ‘නූතන’ ආගම් අතර ඉතා සුළු වෙනස්කමක් පමණක් පවතින්නේ යැයි උපකල්පනය කළ අතර පුරාතන ආගම නූතන ආගම බවට පරාණාමයවීම කෙසේ සිදුවීද යන්න පිලිබඳව අදහස් දැක්වූහ. 20 වන සියවසේදී බෙහෝ මානව විද්යා ඥයෝ මෙම ප්ල‍රවේශය ප්හ‍රතික්ෂේප කරසිටියහ. වර්තමානයේ ආගමේ මානව විද්යාවව තුල ලූඞ්විග් ෆොයබර්ග්, කාල් මාක්ස්, සිග්මන් ෆ්‍රොයිඞ්, එමිල් ඩර්කයිම් සහ මැක්ස් වෙබර් යානාදීන්ගේ අදහස්වල බලපෑම දැකගත හැක. ඒවායින් බොහෝදුරට කියැවෙන්නේ ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් තුලින් ආර්ථික හා දේශපාලනික බලවේගයන් නිරූපනය වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳව සහ ආගමික විශ්වාස හා පරිචයන්ගේ සමාජීය කාර්යභාරය පිලිබඳවය.
මානව විද්‍යාත්මක වාග් විද්‍යාව-විෂය මාලාව

විධිමත් අධ්‍යාපනයේදී විෂය මාලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාසැලක හෝ විශ්ව විද්‍යාලයක ඉගෙනීම සඳහා නිර්දේශිත පාඨමාලාවන් එකතුවක් හා ඒවායේ අන්තර්ගතයයි. අදහසක් ලෙස ගත්කළ විෂය මාලාව යන්න කුඩා දරුවන් වැඩිහිටියන් බවට පත්වීමේදී සිය කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මඟින් ලබන අධ්‍යාපනය දැක්වීම සඳහා ලතින් භාෂාවේ යෙදෙන race course යන යෙදුමින් නිරුක්තිය ලබා ඇත.

ඵෙතිහාසික සංකල්පය

මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රකාශයට පත්වූ ප‍්‍රඵම පාඨ ග‍්‍රන්ථය වන 1918 දී ප‍්‍රකාශයට පත්වූ The Curriculum හි ජෝන් ෆ්රැන්ක්ලීන් බොබිට් දක්වා සිටින්නේ විෂය මාලාව පිලිබඳ අදහස race course යන ලතින් යෙදුම දක්වා දිවයන බවත් සමාජය තුල සාර්ථකත්වය ලැබීම සඳහා කුඩා දරුවන් වැඩිහිටියන් බවට පත්වීමේදී සිය කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මඟින් ලබන අධ්‍යාපනය දැක්වීම සඳහා ලතින් භාෂාවේ එය යෙදී ඇති බවත්ය. තවද පාසැල තුල හා පිටත සිදුවන්නාවූ විධිමත් කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මෙන්ම පාසැල තුලදී ලබන්නාවූ සැලසුම් කරනු නොලැබු මෙහෙයවනු නොලැබූ අත්දැකීම්ද මෙම විෂය මාලාව යන්න තුලට අන්තර්ගත වෙයි. සමාජයේ වැඩිහිටි තැනැත්තන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා අරමුණු සහගතව හා වුවමනාවෙන්ම ලබාදෙනු ලබන අත්දැකීම්ද මීට ඇතුලත් වෙයි.

බොබිට්ට අනුව විෂය මාලාව යනු සමාජ මෙහෙයවීම් බිමකි. ඔහුගේ සංස්කෘතික උපකල්පනයන් හා සමාජ අර්ථනිරූපනයන්ට අනුව ඔහුගේ විෂය මාලා සූත‍්‍රකරණයේ ප‍්‍රධාන ලක්‍ෂණ දෙකක් පවතී. (1) සමාජයේ වැඩිහිටි සාමාජිකයින් තුල පැවතිය යුතු ගුණාංගයන් යැයි විශේෂඥයින් කල්පනා කරන ගුණාංගයන් මත පදනම්ව විෂය මාලා සැකසීම සඳහා වඩාත් සුදුසු තැනැත්තන් වන්නේ විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින්ය (2) කුඩා දරුවකු ඔහු හෝ ඇය වැඩිහිටියකු බවට පත්වීමේදී ලැබිය යුතු අත්දැකීම් ලෙස විෂයමාලාව අර්ථ දක්වනු ලැබිය යුතුය

එනම් ඔහුට අනුව යමකු විසින් සිදුකරන කි‍්‍රයාවන් හා ලබන අත්දැකීම් ඇතුලත් ස්ථිතික යථාර්ථයකට වඩා වඩා විෂය මාලාව යනු පරමාදර්ශයකි.

වර්තමාන අදහස් බොබිට්ගේ මතයන් ප‍්‍රතික්ෂේප කරන නමුත් විෂය මාලාව යනු මිනිසා නැමැති සත්වයා මනුෂ්‍යයකු බවට පත්කරන්නාවූ අත්දැකීම් බව පිලිගනී. විෂය මාලාවන් ඔස්සේ පුද්ගල නිර්මාණය පුද්ගලික තලයේදී මෙන්ම කණ්ඩායම් තලය එනම් සංස්කෘතීන් හා සමාජයන් යොදාගනිමින්ද අධ්‍යනය කරනු ලබයි.

මුල්වරට එය බොබිට්ගේ අර්ථ දැක්වීම තුලින් ඉදිරිපත් වුවද විෂය මාලාව යනු හැඩගස්වන ලද අත්දැකීම් බව ජෝන් ඩිවේ විසින්ද පවසා ඇත. මේ දෙදෙනාගේම විෂය මාලාව පිලිබඳ තේරුම් ගැනීම වර්තමානයට වඩා වෙනස් වූවක් වුවද විෂය මාලාව පිලිබඳ තේරුම්කිරීමේදී ලේඛතයින් හා පර්යේෂකයින් ඔවුන්ගේ අදහස් වැදගත්කොට සලකති.

ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
මානව විද්යාේව වෙත ප්ය‍රවේශයන්

මානව විද්යාේව වෙත ප්ය‍රවේශයන්
‘සතර ක්ෂේත්ා‍ර’ ප්ය‍රවේශය ("four field" approach)

ප්න‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්යා ව ‘සාකල්‍ය’ ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලබන අතර ‘සතර ක්ෂේත්්‍ර ප්ය‍රවේශයක්’ මත පදනම් වෙයි. මෙය න්‍යායාත්මකව හෝ ප්න‍රයෝජ්‍යතාවාදී ලෙස හෝ ඇමරිකානු ශ්d‍රාස්ත්ස‍රාලීය ආයතනයන්හි ව්‍යුහයන්ට වැදගත් වනනේද යන්න පිලිබඳව වන සංවාදය වර්තමානයේදීද පවතී. ඊට සහායදක්වන්නෝ මානව විද්යායව හේතු දෙකක් නිසා සාකල්‍ය වන බව කියා සිටිති. එනම් එය ඕනෑම කාලයක ඕනෑම ස්ථානයක වෙසෙන මිනිස් වර්ගයා සහ මානුෂිකත්වයේ සියලූම පැතිමානයන් (පරිමාණාමණීය, ජීව භෞතිකමය, සමාජ දේශපාලනික, ආර්ථික, සංස්කෘතික, භාෂාමය, මනෝවිද්යාපත්මක ආදී) සම්බන්ධයෙන් අදාලවීමයි. එමෙන්ම මෙම ප්්‍රවේශය අනුගමනය කරන ශාස්ත්ට‍රාලීය වැඩසටහන් මානව විද්යාඑව වෙත ‘සතර ක්ෂේත්ු‍ර ප්්‍රවේශයක්’ අනුගමනය කරනු ලබන අතර එහිදී ඊට භෞතික විද්‍යාව, මානව විද්යා ව, පුරාවිද්යා‍ව, භාෂාවිද්යා ව සහ සංස්කෘතික මානව විද්යාඊව හෝ සමාජීය මානව විද්යා ව ඇතුලත් වෙයි. සාකල්‍ය සහ ‘සතර ක්ෂේත්ර‍ර’ ලෙස මානව විද්යාඊවේ අර්ථකථනය සමහර ප්්‍රධාන පෙළේ මානව විද්යා‍ඥයින් විසින් අභියෝගයට ලක්කරනු ලැබ ඇත. ඔවුහු කියා සිටින්නේ ඒවා 19 වන සියවසේ සමාජ පරිණෘමීය සිතීමේ නිර්මාණයන් වන බවත් විශේෂයෙන්ම ඒවා විසින් සංස්කෘතික මානව විද්යා ව (මානව ශාස්ත්ි‍රය මත නෛසර්ගික ලෙස බැඳී පවතින) මත විද්යාසත්මක ඉන්ද්‍රයානුභූතිවාදය වගවිභාගයකින් තොරව පැටවීමට උත්සාහ කරන බවත්ය. සමාජ –සංස්කෘතික මානව විද්යා‍ ‘ජීව විද්යාතත්මක, භෞතික විද්යා ත්මක මානව විද්යා ව’ සමඟ ‘අනුකලනය’ අඳහා වන පීඩනය ඉන්දි්ණ‍රයානුභූතිවාදය (නිවැරදි දැනුම සොයාගත හැක්කේ විද්යා‘ත්මක ක්ක‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් පමණක් බවට වන විශ්වාසය) වගවිභාගයකින් තොරව සංස්කෘතික මානවි විද්යාකව මත පැටවීමට දරන උත්සාහයක් ලෙසින් විවේචනයට ලක්ව ඇත. මෙම විවේචනය 1960 දශකයේදී සංවර්ධනය වෙමින් පැවැති සමාජීය ජීවවිද්යාලවේ සහ ඇමරිකානු මානව විද්යා වේ ‘සතර ක්ෂේත්න‍ර ප්්‍රවේශය’ වෙත එල්ල විය (මාර්ෂල් ෂිලිංග්ස් වැනි සමාජීය මානව විද්යා‘ඥයින් විසින්). එක්සත් ජනපදයේ සම්භවය ලැබූවද සතර ක්ෂේත්්‍ර ප්ය‍රවේශය සහ එය අරබයා ඇතිවූ සංවාදය ඇමරිකානු ශාස්ත්ද‍රාලීය බලපෑම හේතුකොටගෙන ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය.
ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම

2006 ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම

2006 ජුලි මාසයේ දී , ඊශ්‍රායලය හමුදාභටයන් තිදෙනෙකු ඝාතනය වීම සහ තවත් දෙදෙනෙකු සිරකරැවන් ලෙස රදවා ගැනීමට විරැද්ධව හිස්බුල්ලා සංවිධානය විනාශ කර දමනු වස් ඊශ්‍රාලය විසින් දකුණු ලෙබනනය ආක්‍රමණය කරන ලදි. පුරා මසක් පමණ පැවතී මෙම ගැටුම 845 – 1300 අතර ලෙබනන් ජාතිකයන් මරණයට පත්කළ අතර ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් 163ක් (හමුදා සෙබළුන් 119 හා සාමාන්‍ය ජනයා 44 ලෙස) ද මරුමුවට පත් කළ අතර ඊශ්‍රායල හා ලෙබනන ජාතිකයන් දහස් ගණනකට තුවාල සිදු කරන ලදී. 2006 අගොස්තු 14 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මැදිහත් වීමෙන් සම්පාදිත සටන් විරාම ගිවිසුමකට දෙපාර්ශවය කැමැත්ත පළ කරන ලද අතර එය 2006 අගෝස්තු 14 අළුයම 05 සිට ක්‍රියාත්මක විය. ගැටුම ඇති වීමට මුලික හේතුව දීර්ඝ කාලයක් පුරා පැවැති අරාබි - ඊශ්‍රායල ගැටුම වුවත් සාම ගිවිසුමට පෙර ඊශ්‍රායලය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ එය ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සටනක් බවය. ඇ.එ.ජ රජය ද මේ බව සනාථ කර අතර සටන් විරාම ගිවිසුම ඇති කර ගත් දින බුෂ් විසින් කරන ලද කතාවකින් ද ඒ බව නැවත සනාථ කරන ලදී.
2007 ලෙබනන ගැටුම

ඉස්ලාමීය ස්නනද්ධ සංවිධානයක් වන ෆාටා අල්-ඉස්ලාමීය සංවිධානය හා ලෙබනන් සන්නද්ධ හමුදා අතර 2007 මැයි 20 වන දින ට්‍රිපොලි ට ආසන්න පලස්තීන සරනාගත කදවුරක් වන කා(හ්) ර් අල් බා(ර්)ඩ් හි ඇති ගැටුමකින් පසුව උතුරු ලෙබනනයේ ගැටුම්කාරි තත්වයක් ආරම්භ විය. නාර් අල් බාඩ් අතර ප්‍රධාන වශයෙන් ගැටුම් ඇවිලී ගිය අතර සුළු ගැටුම් තත්වයන් දකුණු ලෙබනනයේ අයින් අල් හිල්වේ ආශ්‍රිතව හටගත් අතර ලෙබනනයේ අගනුවර වන බේරැට් හී ඒ අවට බෝම්බ පිපිරිම් සිදුවීම් කිහිපයක් ඇති විය. මෙම ප්‍රහාර වලට වග කිව යුතු කන්ඩායම් වුයේ අල්කයිඩා ආභාෂය ලබන සන්නද්ධ ජිහාඩ් කණ්ඩායමකි. ගැටුම අතරතුර ඇ.එ.ජ විසින් ලෙබනනයට හමුදා සහය ලබා දෙන ලදී.
2008 ලෙබනනය තුළ කැළඹීම්

2008 මැයි මාසය වන විට ලෙබනනය තුළ 17 මසක් පුරා පැවැති දේශපාලනික ව්‍යාකූල බව පාලනයක් රහිත බවට පත් විය. නගරයේ සමහර ප්‍රදේශ තුළ හිස්බුල්ලා හා අමල් යන රජයට පක්ෂපාතී තුවක්කුකරුවන් මෙන්ම සුන්නි අනාගත ව්‍යාපාර පක්ෂයට හිතවත් සටන්කාමීන්ද බිහි වන්නට විය. රජයට ඇමරිකා‍වේ සහයෝගය ලැබුණු අතර ¨ෂිට්¨ සන්නද්ධ හමුදා සදහා ආයුධ හා මුදල් සිරියාවෙන් හා ඉරානයෙන් ලැබුණි.
යොමුව

http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_terror#Lebanon
මානව විද්‍යාව-ගොඩනංවන ලද භාෂාව

ගොඩනංවන නොඑසේනම් නිර්මාපිත භාෂාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ස්වර විද්‍යාව ව්‍යාකරණ සහ/ හෝ වාංමාලාව ස්වභාවික පරිණාමයට පත්වනු වෙනුවට තනි පුද්ගලයකු හෝ කණ්ඩායමක් විසින් නිර්මාණය කරනු ලැබූ භාෂාවකි. ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් නිර්මාණයවීමට බලපෑ හැකි හේතූන් ගණනාවක්ම පැවතිය හැක. මේ අතර මානව සන්නිවේදය පහසු කිරීම, ප‍්‍රබන්ධිත හෝ ඒ ආශි‍්‍රත ගොඩනංවන ලද ලෝකයක් සජීවීභාවයට පත්කිරීම, භාෂාත්මක අත්හදාබැලීම්, භාෂාව පිලිබඳ කෙනෙකුගේ සෞන්දර්යාත්මක අභිරුචිය සැමරීම සහ භාෂාත්මක කී‍්‍රඩා යනාදිය මෙම හේතු අතර විය හැක.

මීට සමානාර්ථයක් ඇති සැලසුම් කරනු ලැබූ භාෂාව යන යෙදුම සමහර අවස්ථාවන්හිදී ජාත්‍යන්තර සහායක භාෂාවන් හැඳින්වීම සඳහා මෙන්ම වඩාත් භාවිතයේ පවත්නා යෙදුම වන ‘නිර්මාපිත’ යන යෙදුමට විරෝධය දක්වන තැනැත්තන් විසින්ද යොදාගනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස ඉන්ටර්ලින්ග්වා භාෂාව කථාකරන සමහරු සිය භාෂාවේ ප‍්‍රබන්ධිත කිසිවක් නොපැවතියද එය නිර්මාපිත එකක් ලෙස සලකති. නමුත් මෙම කාරණය එස්පරැන්තෝ හෝ ඉඩෝ භාෂාවන් සම්බන්ධයෙන් සත්‍ය නොවේ. මෙම භාෂාවන් කථාකරන සමහරු ‘නිර්මාපිත භාෂාව’ යන යෙදුම භාවිතයෙන් වැලකෙන්නේ මානව සන්නිවේදනය සඳහා සිය භාෂාව යොදාගැනීමේදී‘අස්වභාවික’ කිසිත් පවතින බව ඔවුන් ප‍්‍රතික්ෂේප කරන බැවිනි.

භාෂාවන් ‘සැලසුම්කරන ලද ’ ලෙසින් හැඳින්වීම ‘ගොඩනංවන ලද භාෂාව’ යන යෙදුම සම්බන්ධයෙන් ගැටළුකාරී තත්වයක් ඇති කරවයි. මෙම තේමාව යටතේ භාෂාවන් කිහිපයක් ලිහිල් ලෙස කාණ්ඩගතකොට ඇති අතර එයට හේතු වී ඇත්තේ ඒවාට එකම ඉතිහාසයක් සහ භාවිතයන් පැවතීම වුවද ඒවා ගොඩනංවන ලද භාෂාවන් ලෙස නොසැලකේ. ඉන්ටලින්ග්වා භාෂාව සතුව භාෂාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ආයතනයක් වන ජාත්‍යන්තර සහායක භාෂා සංවිධානය විසින් නාමාවලිගත කරන ලද හා ප‍්‍රමිතිගත කරන ලද ස්වභාවිකව යෙදෙන වාග්මාලාවක් සහ ව්‍යාකාරණ පවතී. ප‍්‍රමිතිගත කිරීම එක්තරා ආකාරයක සැලසුම් කිරීමක් ලෙස පෙනී යා හැකි වුවුද සිය අන්තර්ගතය ස්වභාවිකව වර්ධනය වූ භාෂාවක් ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම අසීරු වෙයි.

මීට සමානව ලැටීනෝ සයින් ෆ්ලෙක්සියෝන් වූ කලි වරනැගීම් ඉවත්කරනු ලැබූ සරළ ලතින් රූපාකාරයකි. ඉන්ටලින්ග්වා මෙන්ම මෙයද ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් ලෙස දැක්වීම පැහැදිලි කළ නොහැකිය. මේ භාෂා දෙකම ප‍්‍රධාන අතිරේක භාෂාවන් ලෙස සැලකෙන නමුත් වර්තමානයේ වඩාත් පුළුල් ලෙස භාවිතයේ යෙදෙන්නේ ඉන්ටලින්ග්වා පමණකි.

එස්පරැන්තෝ ප‍්‍රජාවෙන් පිටත භාෂාත්මක සැලසුම්කිරීම යන යෙදුම යෙදෙන්නේ ස්වභාවික භාෂාවන් සම්බන්ධයෙන් ගනු ලැබ ඇති නීතිමය පියවරයන් දැක්විම සඳහාය. මෙහිදී ‘ස්වභාවික භාෂාවන්’ පවා සමහර අවස්ථාවන්හිදී නිර්මාපිත ඒවා ලෙස හඳුන්වනු ලැබිය හැක. සම්පූර්ණයෙන් කෘතිම වූ රීතීන් බලපවත්වන්නාවූ ව්‍යාකරණ නීති පිලිබඳව සැලකීමේදී මෙසේ විභේදනයක් දැක්වීම අසීරු වෙයි. ජේ. ආර්. ආර්. ටෝකියන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ‘ග්ලොසොපොයා’ යන යෙදුමද භාෂාමය ගොඩනැංවීම අදහස් කිරීම සඳහා යොදාගනු ලබන්නකි.
සත්ව භාෂාව

with a bonobo.]]

සතුන්ගේ භාෂාව යනු මිනිසාගේ භාෂාවන් මිනිස් නොවන සත්ව පද්ධතීන් වෙත ආදර්ශනය කිරීමයි. මෙම යෙදුම පුළුල් ලෙස යොදාගනු ලැබූවද සත්ව භාෂාව මිනිස් භාෂාව තරම් සංකීර්ණ හෝ ප‍්‍රකාශනාත්මක නොවන බව බොහොමයක් පර්යේෂකයෝ පිලිගනිති.

සමහර පර්යේෂකයින් තර්ක කරන්නේ සත්ව භාෂාව එහි සංකීර්ණතම ස්වරූපයේදී පවා සත්ව සන්නිවේදනය සහ මිනිසාගේ භාෂාව අතර සැලකියයුතු වෙනස්කම් පවතින බවයි. එමෙන්ම ඔවුන්ගේ අදහස වන්නේ මේ දෙකෙහි යටිපෙළ මූලර්මයන් අතර සම්බන්ධතාවයක් නොමැති බවය.
අනෙක් අය තර්ක කරන්නේ සතුන්ගේ සන්නිවේදනය සහ මිනිසාගේ භාෂාව අතර පරිණාමීය අඛණ්ඩතාවයක් පවතින බවයි.
මිනිස් භාෂාවේ පවත්නා පහත ලක්‍ෂණයන් හේතුවෙන් එය සතුන්ගේ සන්නිවේදනයෙන් වෙනස්වන බව සැලකේ.

අහඹුබව - ශබ්දය හෝ සංඥාව සහ එහි අර්ථය අතර කිසිදු තාර්කික සම්බන්ධයක් නොමැත (‘ගෙදර’ යන වචනයේ කිසිදු ‘ගෙවල්මය’ බවත් නැත).
සංස්කෘතික සමපේක්‍ෂණය - භාෂාව ව්‍යවහාර කරන එක් අයෙකුගෙන් තවත් අයෙකුට සවිඥ්ඥාණිකව හෝ අවිඥ්ඥාණිකව ගමන් කරයි.
විචාරශීලීත්වය - භාෂාව නිර්මාණය වී ඇත්තේ අර්ථය නිර්මාණය කිරීම සඳහා සංයෝජනයක් ලෙස යොදාගනු ලබන ප‍්‍රභින්න ඒකකයන්ගෙනි.
විස්ථාපනය - අවකාශයේ හෝ තාවකාලිකව වටපිටාවේ නොමැති අදහස් පිලිබඳ සන්නිවේදනය කිරීමට භාෂාව යොදාගත හැක.
ද්වෛතය - භාෂාව තල දෙකක එකවර කි‍්‍රයාත්මක වෙයි. එනම් මතුපිට තලය සහ ශබ්දාර්ථ මට්ටමයි.
පාරභාෂාමය බව - භාෂාව පිලිබඳ සාකච්ඡා කළහැකිවීම.
ඵලදායීත්වය - උච්ඡාරනයන් අතිවිශාල සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ඒකකයන් සීමිත සංඛ්‍යාවක් පමණකි.

ෆ‍්‍රැන්සීන් පැටර්සන් කෝකෝ සමග කළ පර්යේෂණ වැනි වානරයින් සමග කළ පර්යේෂණ විසින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහත අවශ්‍යතාවන් සමහරක් තෘප්ත කරන භාෂාවක් වානරයින් විසින් යොදාගනු ලබන බවයි. උදාහරණයක් ලෙස එක් චිම්පන්සියකු සර්පයකු දුටුවහොත් අනෙක් සියලූ චිම්පන්සීන්ට අසල ගස්වලට නැගින ලෙස අනතුරු අඟවමින් යමක් එකිනෙකට ගැටෙන ආකාරයේ පහත් හඬක් නිකුත් කරයි.

මී මැස්සන්ගේ නැටුම්වල අවකාශය පිලිබඳ විස්ථාපන අංගයන් හඳුනාගත හැක. සංඥා භාෂාව උගන්වනු ලැබූ බොහෝ වානරයින්ගේ ජනිතයින් වෙත සංස්කෘතික සමපේක්‍ෂණය සිදුව ඇත.
කෙසේවෙතත් මෙම තනි තනි ලක්‍ෂණයන් පැවතීම සතුන්ට මිනිසුන් මෙන් සන්නිවේදනයේ යෙදිය හැකියැයි කීමට සුදුසුකමක් නොවේ.
ඇෆ්ගනිස්ථානය

ඇෆ්ගනිස්ථාන ඉස්ලාමික ජනරජය, එසේත් නැතිනම් පොදු ව්‍යවහාරයට අනුව ඇෆ්ගනිස්ථානය යනු දකුණු-මධ්‍යම ආසියාවේ පිහිටි සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩබිමින් වටවූ කඳුකර රාජ්‍යයකි. එය දකුණින් සහ නැගෙනහිරින් පාකිස්ථානයට ද, බටහිරින් ඉරානයට ද, උතුරින් තුර්කමෙනිස්ථානයට, උස්බෙකිස්ථානයට සහ ටජිකිස්ථානයට ද, ඊසානදිගින් චීනයට ද මායිම් වී ඇත. වත්මන් ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමිය අතීතයේ දී සේද මාවතේ සහ මානව සංක්‍රමණයේ සන්ධිස්ථානයක් විය. ක්‍රිපූ 50,000 තරම් ඈත අතීතයේ මෙහි මිනිස් වාසය පැවති බවට සාක්ෂි පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් සොයාගෙන ඇත. මේ ප්‍රදේශයේ නාගරික ජනාවාස ක්‍රිපූ 3000-2000 අතර කාලයක ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැළකේ.

කාලයත් සමග ජනවර්ග රාශියක් ජීවත් වී ඇති ඇෆ්ගනිස්ථානය, මධ්‍යම ආසියාව සහ මැදපෙරදිගත් ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයත් යා කරන වැදගත් ස්ථානීය පිහිටුමක පවතියි. මේ නිසාම පුරාණයේ සිටම මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්, මෞර්ය අධිරාජ්‍යය, ජෙන්ගිස් ඛාන් වැන්නන්ගේ හමුදා ආක්‍රමණවලට ඇෆ්ගනිස්ථානය ගොදුරු වී ඇත.
ශබ්දනිෂ්පත්තිය

"ඇෆ්ගන් මිනිසුන්ගේ දේශය" යන අර්ථය ඇතිව පර්සියන් බසින් සෑදී ඇත. "ඇෆ්ගන්" යන්න මිනිසුන්ගේ ගෝත්‍රය හැඳින්වීමටත් "තාන්" යන්න ප්‍රදේශය යන අරුත ඇති උපසර්ගයක් ලෙසත් යෙදී ඇත. මුල් කොටස වූ ඇෆ්ගන් යන්න අතීතයේ සිටම මෙහි මුල්ම හා විශලතම ජන කොට්ඨාශය වන පෂ්තුන් ජනයා හැඳින්වීමට යොදාගන්නකි. මෙය 3 වන සියවසේ "අබ්ගන්" ලෙසත් 6 වන සියවසේ "අවගන" ලෙසත් භාවිතා කෙරී ඇත.
භූ ලක්ෂණ

නිරිත දිගින් හා දකුණින් තැනි සහිත ගොඩ බිමින් වට වූ කඳුකර රටකි.විවිධ අවස්ථා වල දකුණු අසියාවේ, මධ්‍යම අසියාවේ, හෝ බටහිර දිග අසියාවේ (මැද පෙරදිග ) පිහිටි බවට විස්තර කෙරේ.එය උතුරු අක්ෂාංශ 29°-39° හා නැගෙනහිර දේශාංශ 60°-75° අතර පිහිටා ඇත.උසම ස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 24557ක් (මීටර් 7485 ) උසින් වූ නව්ෂාක් වේ. දේශගුණය ප්‍රදේශානුගතව සීඝ්‍ර ලෙස වෙනස් වේ. රටේ බොහෝ කොටස් වියලි අතර නැවුම් ජලය හිඟය.අන්තර්වාහී සිස්තානීය තටකය යනු ලෝකයේ වියලිතම ප්‍රදේශ වලින් එකකි.
ඉතිහාසය
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ඇෆ්ගනිස්ථානය
නීතිය-පරිඝනකයේ නෛතික පැතිකඩ

පරිගණක ආශි‍්‍රත නෛතික පැතිකඩ ගණනාවක්ම පවතී. ඒවායින් සමහරක් පහත දක්වා ඇත.
නීතියේ අංශයන්

* ප‍්‍රකාශන හිමිකම්
* සාධාරණ භාවිතය පිලිබඳ රීති‍
* ඩිජිටල් මාධ්‍යයට පිටපත් කිරීම
වැලැක්වීම සඳහා වන විශේෂ රීති ආදිය ඇතුලත් නීති ක්ෂේත‍්‍රය බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ. මෘදුකාංග සම්බන්ධයෙන් වන පේටන්ට් නීතිය තවමත් යුරෝපයේ සහ වෙනත් කලාපයන්හි වර්ධනය වෙමින් පවතින්නකි.

* මෘදුකාංග බලපත‍්‍ර
* පරිශීලනය සඳහා වන බලපත‍්‍ර
* නොමිළයේ ලබාදෙන මෘදුකාංග බලපත‍්‍ර
වැනි මාතෘකාවන් සම්බන්ධයෙන් වන සංවාදයන්ට

* නිෂ්පාදන වගකීම
* ස්වාධීන වර්ධකයින්ගේ වෘත්තීය වගකීම
* වගකීම්පත්
* ගිවිසුම් නීතිය
* වෙළඳ රහස්
* බුද්ධිමය දේපළ
ආදිය පිලිබඳ කාරණාවන් ඇතුලත් වෙයි.
බොහොමයක් රටවල පරිඝනක සහ සන්නිවේදන කර්මාන්තයන් රජයේ ආයතනයන් විසින් දැඩිව නියාමනය කරනු ලබයි.

පරිගණක භාවිතා කරන්නන් සහ පරිගණක ජාල විසින් අනුගමනය කළයුතු අනවසර ප‍්‍රවේශය, දත්ත සුරක්‍ෂිතතාව ආදිය සම්බන්ධ රීතීන් පවතී. එමෙන්ම පිටපත් කිරීම වැලැක්වීම සඳහා පවත්නා උපකරණයන් සම්බන්ධයෙන්ද රීතීන් වෙයි. සමහර රාජ්‍යයන් අතර මෘදුකාංග සහ ද්‍රෘඩකාංග ආනයනය සහ අපනයනය සම්බන්ධයෙන්ද සීමාවන් පනවා ඇත.

* අන්තර්ජාලය
* බදුකරණය
* පාරිභෝගික ආරක්‍ෂාව
* ප‍්‍රචාරනය
යනාදිය පාලනය කිරීම සඳහාද නීති පවතී.

වාරණය සම්බන්ධ නීති මෙන්ම
* ප‍්‍රකාශනයේ නිදහස
* රජයේ තොරතුරු සඳහා වන ප‍්‍රවේශය
* තමන් පිලිබඳව පුද්ගලික ආයතනයන් පවත්වාගෙන යනු ලබන තොරතුරු වෙත එම තැනැත්තන්ට ප‍්‍රවේශවීමේ අයිතිය

යනාදිය පිලිබඳවද නීති පවතී. නීතිය බලාත්මක කිරීම සඳහා අවශ්‍යවන්නාවූ දත්තයන් සහ සමහර දත්ත පුද්ගලික හේතූන් මත එක්රැස්කිරීම හෝ ළග තබාගැනීම තහනම් කරන නීතිද පවතී.

සමහර තත්වයන්හිදී සහ අධිකරණ බලයන් විසින් පරිගණක සන්නිවේදනයන් සාක්‍ෂි වශයෙන්ද, ගිවිසුම් ස්ථාපිත කිරීම සඳහාද යොදාගනු ලැබිය හැක. පරිගණකයන් මඟින් සන්නිවේදන පද්ධතීන්ට රහසින් ඇතුල්වීමේ සහ ප‍්‍රවීක්‍ෂණයේ හැකියාව ලබාදී ඇති අතර ඒවා අධිකරණයේ සාක්‍ෂි වශයෙන් නීතිය කි‍්‍රයාවේ යොදවනු ලබන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳ විවිධ මතවාද පවතී.

පරිගණකගත ඡන්දය දීමේ තාක්‍ෂණය, ඡන්දය දීමේ යන්ත‍්‍රවල සිට ජංගම දුරකථන හරහා ඡන්දයදීම දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර නෛතික ගැටළු රාශියකට මග පාදා ඇත.

සමහර රාජ්‍යයන් නීතිය මඟින් මෙන්ම තාක්‍ෂණික උපක‍්‍රමයන් මඟින්ද අන්තර්ජාලය වෙත ප‍්‍රවේශය සීමා කොට ඇත.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_law
වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය

යාවව නැතිනම් වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය බොහෝ රටවල පුළුල් ලෙස පැතිර ඇත. කෙසේවෙතත් තවමත් බොහොමයක් දෙනා අධ්‍යාපනය දකින්නේ දරුවන් ඉලක්ක කොටගත්තක් ලෙසින් වන අතර බොහෝවිට වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය වැඩිහිටි ඉගෙනුම හෝ යාවව ඉගෙනුම ලෙසින් නාමකරණය කරනු ලබයි. වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය පන්ති කාමරය පදනම්වූ ඉගෙනුමක සිට ස්වයං ඉගෙනුම දක්වා වූ විවිධ ආකාරයන් ගතහැක.

බැහැර දෙන පුස්තකාලයන් විසින් පොත් සහ වෙනත් උපදේශාත්මක ආධාරකයන් වෙත ලාභදායී අවිධිමත් ප‍්‍රවේශයක් සපයනු ලබයි. පරිඝනක හිමිකාරත්වය සහ අන්තර්ජාලය වෙත ප‍්‍රවේශය වැඩි වීමත් හේතුකොටගෙන වැඩිහිටියන්ට සහ දරුවන්ට විධිමත් මෙන්ම අවිධිමත් අධ්‍යාපනය වෙතද ප‍්‍රවේශවීමට මහත්වූ අවස්ථාවක් උදාකරදී ඇත. ස්කැන්ඩිනේවියාවේ අනුගමනය කරනු ලබන ‘ජනබන්ධනය’ (folk binding) යන නමින් යුත් වැඩිහිටි අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයක් දිගු කාලයක් තිස්සේ සාර්ථකව පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

අධ්‍යාපන මාදිලීන්

1. විධිමත් අධ්‍යාපනය - ධුරාවලිගත ලෙස ව්‍යුහගත වසර පිලිවෙළට සකස්කළ ප‍්‍රාථමික පාසැලේ සිට විශ්ව විද්‍යාලය දක්වා පැවැත්වෙන අධ්‍යාපන පද්ධතියකි. පොදු විෂය ධාරා අධ්‍යාපනයට අමතරව විවිධාකාර පූර්ණකාලීන තාක්‍ෂණික සහ වෘත්තීය පුහුණුව ලබාදෙන විශේෂිත වැඩසටහන් හා ආයතනයන්ද මෙම අධ්‍යාපන මාදිලිය තුල කි‍්‍රයාත්මකය.
2. අවිධිමත් අධ්‍යාපනය - එදිනෙදා අත්දැකීම්, අධ්‍යාපනමය බලපෑම් සහ සිය පවුල, අසල්වැසියන්, වෙළඳසැල, පුස්තකාලය, ජනමාධ්‍ය ආදී වූ දෛනික කි‍්‍රයාකාරකම් තුලින් සෑම තැනැත්තකුම ආකල්ප, වටිනාකම්, හැකිවන් සහ දැනුම ලබාගන්නා ජීවිත කාලය පුරාම කි‍්‍රයාත්මකව පවත්නා අධ්‍යාපන මාදිලියකි .
3. නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය - ස්ථාපිත විධිමත් අධ්‍යාපන පද්ධතියෙන් බැහැර කි‍්‍රයාත්මක වන සංවිධානාත්මක අධ්‍යාපන කි‍්‍රයාකාරකම් මෙම මාදිලියට අයත් වේ. වෙනමම ඒකකයක් ලෙස හෝ පුළුල් ක්‍රියාකාරකමක අංගයක් ලෙස මෙම මාදිලිය පැවතිය හැක.
මානව විද්‍යාව-සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්

හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්

හරස් සංස්කෘතික සන්සන්දනයන් ආකාර කිහිපයකින්ම පවතී. ප‍්‍රත්‍යෙයික අධ්‍යාපනය මෙයින් එක් සන්සන්දනයක් වන අතර පොදු ව්‍යුත්පත්තයක විචල්‍යයන් සන්සන්දනය කරමින් සිදුකරන පාලන සන්සන්දනය තවත් එකකි. අධ්‍යනයේ නියැදීන් සන්සන්දනය කිරීම තුන්වන ක‍්‍රමයයි. මානව විද්‍යාව හා එහි සහෝදර විද්‍යාවන් (සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යා) තුල මිනිස් හැසිරීමේ විෂය පථයන් හා මිනිස් හැසිරීම හා සංස්කෘතිය පිලිබඳ උපන්‍යාසයන් පරීක්‍ෂණයට භාජනය කිරීම සඳහා විවිධ සමාජයන්ගෙන් ලබාගත් ක්ෂේත‍්‍ර දත්තයන් යොදාගන්නා හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් මේ ආකාර තුනෙන් තුන්වැන්න වෙයි. සමාජ කිහිපයක සමාන ගතිලක්‍ෂණයන් පරීක්‍ෂාවට ලක්කරන සන්සන්දනාත්මක අධ්‍යනයන් මෙන් නොව හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් ප‍්‍රශ්ණගත පුද්ගල කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධතාවයන් හෝ සම්බන්ධතාවයන්ගේ අඩුව පෙන්වාදීම සඳහා සංඛ්‍යාන විශ්ලේෂණය යොදාගතහැකි සැලකිය යුතු මට්ටමින් විශාල නියැදියක් භාවිතා කරයි. මෙම අධ්‍යනයන් මානවවංශ ලේඛ දත්තයන්ගේ සමීක්‍ෂණයන්ය.

හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි ඉතිහාසය

පළවන හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් 19 වන සියවසේදී ටේලර් හා මෝර්ගන් වැනි මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සිදු කරන ලදී. ටේලර් විසින් සිදුකරන ලද මුල්ම අධ්‍යනයන්ගෙන් එකක් හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි කේන්දී‍්‍රය සංඛ්‍යාත ගැටලූවකට පිලිතුරු සැපයීමට සමත්විය.
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
නීති අතර ගැටුම

පොදු නීති පද්ධතිය තුල නීති පිළිගැටුම, පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය, ජාත්‍යන්තර පුද්ගලික නීතිය හෝ ජාත්‍යන්තර නිතිය (පුද්ගලික) ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ නඩු කටයුත්තට අදාල නීතිය (ලෙක්ස් කවුසායි) ලෙසින් යොදාගනු ලබන අධිකරණ බලයේ නීතිය මත තීන්දුව වෙනස් වියහැකි විදේශීය නීති මූලයන් සම්බන්ධ වන්නාවූ නඩු කටයුතු නියාමනය කරනු ලබන ජාත්‍යන්තර නීතියේ ශාඛාවක් වන ජාත්‍යන්තර අන්තර් රාජ්‍ය නීතියයි.

සිවිල් නීති පද්ධතීන් තුල පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය කිසියම් රටක දේශසීමාව ඉක්මවා ගිය විදේශීය මූලයක් (නීති පිළිගැටුමක්) සහිත විට කුමණ රාජ්‍යයක නීතිය බලපැවැත්විය යුත්තේද යන්න තීරණය කරනු ලබන අභ්‍යන්තර නීති පද්ධතියේ ශාඛාවකි. යන්නට ජාත්‍යන්තර සිවිල් නඩු විධානය සහ ජාත්‍යන්තර වානිජ බේරම්කරණය (අධිකරණ බලයන් අතර ගැටුම) මෙන්ම පුරවැසි නීතිය (මහජන නීතියේ කෙටසකි) ද ඇතුලත් වෙයි.

නීති පිළිගැටුමේ ස්වභාවය අනුව නෛතික සංකල්පයන්හි ප‍්‍රධාන ධාරාවන් දෙකක් පවතී. එක් පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් එහි සම්මතයන් ඒකීය, විශ්වීය සහ සෑම රාජ්‍යයක් එයින් බැඳී සිටීම හේතුවෙන් නීති පිළිගැටුම ජාත්‍යන්තර නීතියේ කොටසක් ලෙස දකිති. මෙම ධාරාව සර්වභෞමවාදය ලෙසින් හැඳින්වේ. අනෙක් පර්යේෂකයෝ සෑම රටක්ම සිය ප‍්‍රතිපත්ති මත පිහිටා නීති පිළිගැටුම සම්බන්ධයෙන් තමන්ටම වූ සම්මතයන් නිර්මාණය කරන බව කියා සිටින අතර මෙම න්‍යාය ‘සුවිශේෂීතාවය’ ලෙසින් හැඳින්වේ.
පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය ප‍්‍රධාන කලාපයන් දෙකකට බෙදනු ලැබේ.

x විශේෂිත සම්බන්ධතාවන් සම්බන්ධයෙන් කුමණ රාජ්‍යයේ නීතිය අදාල වන්නේද යන්න තීරණය කරන නීති පිළිගැටුම පිලිබඳ රීතීන්ගෙන් සමන්විත පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ අංගය.

x සැබෑ දේපළ පාරිභෝගික නීතිය විනිමය පාලන නියාමනයන්, රක්‍ෂණය, බැංකු නියාමනයන් ආදිය සම්බන්ධයෙන් අනිවාර්යයයෙන්ම අදාල අදාල වන්නාවූ දේශභූමි- බාහ්‍ය ස්වභාවය ඇති වැදගත් නෛතික සංකල්පයන්ගෙන් සමන්විත පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ අංගය.

පොදු නීති පද්ධතීන්හි නීති පිළිගැටුම්වලදී මුලින්ම අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ ගැටුම සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම සඳහා යෝජිත විනිශ්චය අධිකාරයට අධිකරණ බලයක් පවතීද යන්න සහ දෙවනුව පවතින රාජ්‍යයන්හි නීතීන් අතුරින් කුමක් ආරවුල් නිරාකරණය සඳහා යොදාගත යුතුද යන්නයි. එමෙන්ම විදේශීය නඩු තීරණ බලාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද එය කටයුතු කරයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Conflict_of_laws

ප්‍රවර්ගය: නීතිය