JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
2007

Makala hii inahusu mwaka 2007 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

* 17 Oktoba - John Njue, Askofu Mkuu wa Nairobi anateuliwa kuwa kadinali wa pili kutoka Kenya.
Waliozaliwa
Waliofariki

* 4 Januari - Juma Jamaldin Akukweti, mwanasiasa wa Tanzania
* 17 Januari - Alice Lakwena wa Uganda
* 7 Februari - Alan MacDiarmid, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 2000
* 27 Machi - Paul Lauterbur, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka wa 2003
* 23 Aprili - Boris Yeltsin, Rais wa Urusi (1991-1999)
* 8 Mei - Abdullah_bin_Faisal_Al_Saud, mwana wa Mfalme wa Saudia
* 18 Mei - Pierre de Gennes (mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia, mwaka wa 1991)
* 30 Mei - William Meredith, mshairi kutoka Marekani
* 9 Juni - Achieng Oneko, mwanasiasa wa Kenya
* 26 Juni - Amina Chifupa, mwanasiasa wa Tanzania
* 23 Julai - Ernst Otto Fischer, mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka wa 1973
* 30 Julai - Ingmar Bergman, mwongozaji wa filamu kutoka Uswidi
* 16 Agosti - Max Roach, mwanamuziki kutoka Marekani
* 8 Septemba - Shenazi Salum, mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania
* 18 Oktoba - Lucky Dube, mwanamuziki kutoka Afrika Kusini
* 24 Oktoba - Salome Joseph Mbatia, mwanasiasa wa kike kutoka Tanzania
* 3 Novemba - Suzanne Bachelard, mwanafalsafa wa Ufaransa
* 10 Novemba - Norman Mailer, mwandishi kutoka Marekani
* 1 Desemba - Elisabeth Eybers, mwandishi wa Afrika Kusini
* 16 Desemba - Benedict Kiroya Losurutia, mwanasiasa wa Tanzania
* 23 Desemba - Oscar Peterson, mwanamuziki kutoka Kanada
* 27 Desemba - Benazir Bhutto, mwanasiasa kutoka Pakistan aliuawa
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 21
Doha

Doha (kwa Kiarabu: الدوحة ad-Dawḥah) ni mji mkuu na mji wenye wakazi wengi zaidi nchini Qatar, ulioko kwenye pwani ya mashariki ya nchi hiyo kando ya Ghuba ya Uajemi. Kufikia katikati ya mwaka 2024, eneo la mji wa Doha linakadiriwa kuwa na wakazi takribani 666,000, likichukua eneo la takribani km² 132. Mji huu ulianzishwa katika mwaka ya 1820 na ulitangazwa rasmi kuwa mji mkuu wakati Qatar ilipopata uhuru mwaka 1971.

Doha inajulikana kwa mandhari yake ya majengo ya kisasa, maendeleo makubwa ya miundombinu ya mijini, na nafasi yake kama kitovu cha kisiasa, kiuchumi, na kitamaduni cha Qatar. Inatambulika kimataifa kwa alama kuu kama Jumba la Makumbusho la Sanaa ya Kiislamu na barabara ya ufukweni ya Corniche, pamoja na kuandaa matukio makubwa ya kimataifa kama vile Kombe la Dunia la FIFA la 2022.
Historia

Doha iliundwa mwaka 1850 kwa jina la Al-Bida (mji mweupe).

Tangu kupatikana kwa mafuta ya petroli mji umejengwa upya ukiwa na nyumba kubwa na za kisasa kabisa.
Marejeo

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Qatar
Jamii:Ghuba ya Uajemi
Alaska

thumb|left|Alaska
Alaska ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Marekani. Iko kaskazini kabisa kwenye bara la Amerika ya Kaskazini.
Alaska ni eneo la pekee haina mipaka na majimbo mengine ya Marekani mipaka yake kwenye nchi kavu ni na Kanada (Yukon).
Ncha ya Alaska inakaribia Siberia (Urusi) katika Asia kwenye mlango wa Bering.

Eneo lake ni kubwa kushinda majimbo mengine ya Marekani lakini idadi ya wakazi ni ndogo kutokana na mazingira magumu kuna wakazi 627,000 pekee (2000). Hali ya hewa ni baridi sana na katika sehemu kubwa ya jimbo hakuna uwezekano wa kulima mashamba.

Mji mkuu ni Juneau lakini mji mkubwa ni Anchorage.

Alaska iliwahi kutawaliwa na Urusi lakini iliuzwa kwa Marekani 18 Oktoba 1867. Tangu 1959 eneo lilipata hali ya jimbo la kujitawala.
Viungo vya Nje

* Official Website of Alaska


Jamii:Alaska
Jamii:Majimbo ya Marekani
Subrahmanyan Chandrasekhar

left|80px

Subrahmanyan Chandrasekhar (19 Oktoba 1910 – 21 Agosti 1995) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Amezaliwa nchini Pakistan. Anajulikana hasa kwa utafiti wake wa mifanyiko tendani ya kifizikia ya nyota. Mwaka wa 1983, pamoja na William Fowler alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.


Jamii:Waliozaliwa 1910
Jamii:Waliofariki 1995
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Wanasayansi wa Pakistan
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fizikia
Ernst Ruska

alt=Kibao kilichoanzdikwa na kupachikwa kilichobeba baadhi ya taarifa za Ernst Ruska, ikiwemo tarehe ya kuzaliwa na kufaa kwake, jina na baadhi ya maneno mengine ya kijerumani|thumb|Kibao kilichoanzdikwa na kupachikwa kilichobeba baadhi ya taarifa za Ernst Ruska, ikiwemo tarehe ya kuzaliwa na kufaa kwake, jina na baadhi ya maneno mengine ya kijerumani
Ernst August Friedrich Ruska (25 Desemba 1906 – 27 Mei 1988) alikuwa fundisanifu wa umeme kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa kubuni hadubini ya elektroni. Mwaka wa 1986, pamoja na Gerd Binnig na Heinrich Rohrer alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Magma

thumb|Magma
Magma ni mwamba ulioyeyuka kutokana joto kali na shindikizo ulio chini ya ardhi. Kimsingi ni kama zaha inayopatikana juu ya ardhi.

Magma hukunsayika mahali pamoja ndani ya tabakamwamba ya ganda la dunia au katika tabakalaini ya koti. Mahali pale huitwa "chumba cha magma". Joto la chumba huelekea kuyeyusha mwamba imara juu yake na kusababisha kutokea kwa volkeno. Volekano nyingi ziko juu ya vyumba hivi vya magma ndani ya ganda la dunia.

Magma ni katika hali ya kiowevu ikiwa na halijoto kati ya 600 C° na 1600 C°, kwa kawaida kati ya 700 °C na 1250 °C.

Kuna aina mbalimbali za magma zinazotofautiana kikemia. Zinakuwa aina mbalimbali za mwamba.


Jamii:Jiolojia
Jamii:Gandunia
Jamii:Volkeno
Dola la Tatu

thumb|Bendera ya Ujerumani wakati wa Dola la Tatu
Dola la Tatu (Kijer.: Drittes Reich) ilikuwa jina la kutaja Ujerumani wakati wa utawala wa Adolf Hitler na chama chake cha NSDAP (Chama cha Nazi) kati ya 1933 na 1945. Haikuwa jina rasmi lakini likatumiwa na Hitler mwenyewe na wenzake.

Hitler alichukua utawala juu ya Dola la Ujerumani akimaliza kipindi cha kidemokrasia cha Jamhuri ya Weimar na kuanzisha udikteta wake.

Kwa kutumia neno hili wafuasi wa Hitler walitaka kupanga utawala wao katika ufuatano wa madola makubwa katika Ujerumani. Katika itikadi hii "Dola la Kwanza" ilikuwa Dola Takatifu la Kiroma lilioanzishwa katika Ujerumani pamoja na sehemu za Italia kati ya karne ya 10 hadi 1804. "Dola la Pili" waliita dola la Ujerumani (bila Austria) tangu 1871 hadi 1918 lililotawaliwa na mfalme wa Prussia kama kaisari wa Ujerumani.

Madola haya mawili yaliporomoka na "dola la tatu" lilitakiwa kuchukua nafasi yao. Lakini walidai ya kwamba dola hili lingedumu wakaiita pia kwa jina la "Dola la Miaka 1000" (kijer.: Tausendjähriges Reich). Lakini utawala wao ukadumu miaka 12 pekee hadi 1945.

Jamii:Historia ya Ujerumani
Opus Dei

Opus Dei au kwa jina kamili "Praelatura Sanctae Crucis et Opus Dei" (kwa Kilatini "Jimbo la Msalaba Mtakatifu na la Kazi ya Mungu") ni jimbo pekee la kimataifa (lisilo na eneo) ndani ya Kanisa Katoliki.

Shabaha yake ni kujenga maisha ya kidini kwenye ngazi ya familia na kuwasaidia waumini kuishi kitakatifu kwa kulingana na masharti ya imani na maadili ya Ukristo kufuatana na mafundisho ya kikatoliki.

Lilianzishwa 1928 na padri Mhispania Josemaría Escrivá (1902-1975) mjini Madrid (Hispania). Sasa makao makuu yake yako Roma (Italia), na kiongozi wake ni askofu.

Ndani na nje ya Kanisa Katoliki kuna sifa tofauti kuhusu kazi ya kichungaji ya jimbo hilo.

Wapo wanaopinga mwelekeo wake wokisema Opus Dei inajaribu kutawala Kanisa na kufundisha aina ya Ukatoliki jinsi ilivyokuwa kabla ya Mtaguso wa pili wa Vatikano.

Kati ya wanaoiunga mkono, Papa Yohane Paulo II na mwandamizi wake Benedikto XVI walisifu kazi yake mara nyingi.
Frankfurt am Main

thumb|right|Bendera ya mji wa Frankfurt

]]


Frankfurt am Main ni kati ya miji mikubwa ya Ujerumani. Ina wakazi 747,000. Rundiko la mji wa Frankfurt pamoja na miji mingine kama Mainz na Wiesbaden inaitwa eneo la Rhein-Main lenye wakazi milioni nne.

Frankfurt ni kitovu cha uchumi ch Ujerumani hasa makao makuu ya benki kubwa. Uwanja wa Ndege wa Rhein-Main ni mkubwa katika Ujerumani. Barabara kuu na njia kuu za reli za Ujerumani hukutana hapa.

Frankfurt ni makao makuu ya Benki Kuu ya Ulaya na Benki Kuu ya Ujerumani. Mji umekuwa na tabia ya kimataifa. Takriban kila mkazi wa tatu ana asili yake nje ya Ujerumani.
Jiografia

Frankfurt iko kando la mito Main na Nidda.
Historia

Jina lamaanisha "kivuko cha Wafranki" maana yake mji ulianzishwa kama kijiji cha watu wa kabila la Wafranki pale ambako mto Main ulipitika kwa miguu kwa sababu maji hapakuwa na kina kikubwa. Mpito huu ulisababisha mahali kustawi na kukua.

Frankfurt ikawa mji muhimu wa Dola takatifu la Roma. Makaisari walipokea taji na cheo hapa mjini hadi 1806. Katika karne ya 19 Frankfurt ilikuwa makao makuu ya Shirikisho la Ujerumani. Ilikuwa pia makao ya bunge la kwanza lililochaguliwa kwa uchaguzi huru katika Ujerumani mwaka 1848. Ikakua kuwa kitovu muhimu cha biashara na mawasiliano.

Mji uliharibiwa kabisa wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia na kujengwa upya tangu 1945. Katika Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani tangu 1949 Frankfurt ikawa mji mkuu wa kiuchumi wakati Bonn ilikuwa mji mkuu kisiasa.
Usafiri

Frankfurt zipo treni za barabarani, Treni za mji Frankfurt / Main (U-Bahn), treni za mkoani (S-Bahn) na treni za eneo (RB, RE).
Kuna huduma za masafa marefu ya reli kituoni kikuu, kituo cha kusini na kituo cha reli ya uwanjani wa ndege kuna huduma za mabasi ya masafa marefu kwenye Kituo cha mabasi la masafa marefu Frankfurt / Main na kituonibicha mabasi la uwanani wa ndege, terminali 2.
Viungo vya nje

* Visit Frankfurt


Jamii:Miji ya Hesse
Jamii:Dola-Mji
Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu

thumb|250px|Bendera za Msalaba Mwekundu na Hilali Nyekundu
Shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu (kifupi: Msalaba Mwekundu) ni harakati ya kimataifa ya kulinda maisha ya kibinadamu hasa wakati wa vita.

Taasisi zake ni
* Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu (Geneva)
* Shirikisho la kimatifa ya shirika za msalaba mwekundu na hilali nyekundu
* shirika 185 za kitaifa kote duniani.

Shirika hizi zinalenga kulinda maisha ya kibinadamu na kusaidia watu wenye matatizo ya kiafya kote duniani bila kujali utaifa, rangi au dini.
Historia

Msalaba Mwekundu ulianzishwa na mfanyabiashara Mswisi Henry Dunant baada ya mapigano ya Solferino wakati wa vita ya Austria dhidi ya Italia na Ufaransa 1859. Siku ile wanajeshi 6000 walikufa na 25,000 walijeruhiwa. Dunant alishangaa na kusikitika mateso ya wanajeshi walioachwa mara nyingi mahali pa mapigano akaacha biashara zake kwa siku kadhaa akawasaidia wajeruhiwa. Baadaye alianzisha kempeni ya kuunda na kukubali shirika litakalotunza wajeruhiwa wakati wa vita lisilosimama upande wote na litakalokubaliwa na nchi zote.
thumb|200px|Henri Dunant mnamo 1860
1863 aliunda Kamati ya Kimataifa ya shirika za kutunza wajeruhi na kufanya mkutano wa kwanza wa kimataifa. Watu binafsi lakini pia wawakilishi wa serikali kadhaa zilihudhuria. Kamati hili limekuwa chanzo cha Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ya Geneva ya leo hii.

Kwenye mkutano uliofuata tar. 22 Agosti 1864, nchi 12 zilikubali Mapatano ya Geneva ya kwanza kuhusu usaidizi kwa wanajeshi wanaojeruhiwa wakati wa vita. Makubaliano yalihusu ya kwamba wajeruhiwa hawatashiriki tena katika mapigano, hawatashambuliwa au kuuawa tena, ya kwamba wasaidizi watavaa alama ya msalaba mwekundu na hawatashambuliwa vilevile. Shirika za kitaifa za msalaba mwekundu zitakubaliwa kama serikali ya nchi ilitia sahihi kwenye mapatano ya Geneva.

Mapatano ya Geneva yaliendelezwa katika miaka iliyofuata yakaingiza pia mabaharia na watu raia wasio wanajeshi na haki zao.
Tazama pia

* Shirika la Msalaba Mwekundu


Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Vita
Sri Lanka

thumbnail|left|250px|Ramani ya Sri Lanka.
Sri Lanka (pia Sirilanka, kwa Kisinhala Śrī Laṃkāva, kwa Kitamil Ilaṅkai; hadi mwaka 1972: Ceylon) ni nchi ya kisiwani katika Asia ya Kusini.

Iko karibu na ncha ya kusini ya rasi ya Uhindi katika Bahari Hindi.

Nchi imekaliwa na watu walau kuanzia miaka ya 125,000 KK na ilizidi kupata umuhimu kutokana na mahali ilipo.

Mji mkuu ni Sri Jayawardenapura.
Mikoa

Sri Lanka ina mikoa 9:
* Sri Lanka Kati
* Sri Lanka Kaskazini Kati
* Sri Lanka Kaskazini
* Sri Lanka Mashariki
* Sri Lanka Kaskazini Magharibi
* Sabaragamuwa
* Sri Lanka Kusini
* Uva
* Sri Lanka Magharibi

Mikoa hiyo imegawanyika katika wilaya 25.

left|thumbnail|150px|Hekalu la Kihindu mjini [[Colombo.]]
Watu

Idadi ya wakazi ni takriban milioni 22 (2020).

Walio wengi (74.9%) ni Wasinhala ambao kwa kawaida ni wafuasi wa Ubuddha wa madhehebu ya Theravada (70.2%). Takriban 11.2% ni Watamili ambao wengi wao ni Wahindu (12.6%) na wanaishi hasa kaskazini mwa kisiwa.

Lugha zao, Kisnhala na Kitamil ni lugha rasmi. Pia Kiingereza kinatambulika.

Kuna Wamori Waislamu (9.7%, hasa Wasuni) ambao wengi wao wanajiona machotara wa Kiarabu.

Pia kuna Wakristo (7.4%, hasa Wakatoliki 5.8%, halafu Waanglikana na Waprotestanti wengine) ambao vilevile baadhi yao ni machotara wa Kizungu (hasa wa Kireno na wa Kiholanzi).

Karibu wananchi wote wanajali sana dini katika maisha yao.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

;Serikali
* Official Sri Lankan Government Web Portal, lango la tovuti za serikali
* Official Web Portal lango la tovuti za bunge
* Official Government News Portal
* Official Web Portal lango la tovuti za rais
* Official website tovuti ya mahakama kuu

;Taarifa za jumla
*
* Official site of the Department of Census and Statistics.
* Annual Report 2010 from the Ministry of Finance and Planning.
* Sri Lanka from UCB Libraries GovPubs.
*
* Sri Lanka profile from the BBC News.
* Sri Lanka in the Encyclopædia Britannica.
* Introducing Sri Lanka Overview of the country from Lonely Planet.
* Key Development Forecasts for Sri Lanka from International Futures.

;Historia
* Mahavamsa an ancient Sri Lankan chronicle written in the 6th century.
* Sketches of the Natural History of Ceylon by Sir James Emerson Tennent, 1861.

;Ramani
*
* Sri Lanka Map katika Google Maps.

;Biashara
*World Bank Summary Trade Statistics Sri Lanka



Jamii:Nchi za visiwa
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Jumuiya ya Madola
Kihindi

Kihindi (Devanagari: हिन्दी au हिंदी) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi, Nepal, Afrika Kusini na Singapuri inayozungumzwa na Wahindi. Ni lugha ya kitaifa nchini Uhindi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihindi nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu milioni 258; tena kuna watu milioni 120 ambao huitumia lugha ya Kihindi kama lugha ya pili au ya mawasiliano. Wengine husema kwamba kinaeleweka kati ya theluthi mbili ya Wahindi wote yaani takriban watu milioni 650, na wasemaji wa Kihindi kama lugha ya kwanza ni zaidi ya milioni 180. Pia kuna wasemaji 361,000 nchini Afrika Kusini (2003), wasemaji 77,600 nchini Nepal (2011) na wasemahi 13,100 nchini Singapuri (2010). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihindi iko katika kundi la Kiaryan au la lugha za Kihindi-Kiirani. Lugha za karibu ni pamoja na Kipunjabi, Kisindhi, Kigujarati, Kimarathi na Kibengali.

Lugha imetoka katika Sanskrit ya kale iliyokuwa lugha ya chanzo cha utamaduni wa Uhindi.
Kihindi, Kiurdu na Kihindustani

Kihindi ni umbo la lugha ya Kihindustani nchini India. Kihindustani ilikuwa jina la pamoja katika Uhindi wa kaskazini kabla ya ugawaji wa mwaka 1947 mwisho wa ukoloni na kuanzishwa kwa nchi huru za Pakistan na India. Baada ya uhuru lugha ya pamoja ya awali iliitwa "Kihindi" upande wa India na "Kiurdu" upande wa Pakistan. Hali halisi lugha hizi mbili ni kama lugha 1 hata kama Urdu huandikwa kwa alfabeti ya Kiarabu na Kihindi kwa herufi za Devanagari.
Viungo vya nje

*lugha ya Kihindi kwenye Multitree
*makala za OLAC kuhusu Kihindi
*lugha ya Kihindi katika Glottolog
*lugha ya Kihindi kwenye Ethnologue


Jamii:Lugha za Uhindi
Jamii:Lugha za Afrika Kusini
Jamii:Lugha za Nepal
Jamii:Lugha za Singapuri
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiirani
Shamu

Shamu (kutokana na Kiarabu ٱلشَّام ash-Shām, inayomaanisha "[nchi] ya kaskazini") ni jina la eneo la kihistoria katika Mashariki ya Kati inayokaliwa leo hii na nchi za Syria, Lebanon, Palestina, Israeli na Yordani. Shamu, iliyojulikana kwa Waarabu kama Bilād al-Shām (بِلَاد الشَّام), ilikuwa mojawapo ya mikoa ya khalifa za Kiumaya, Kiabasi, na Kifatimi.

Mipaka ya kijiografia ilikuwa mto Frati na milima ya Anatolia upande wa kaskazini, Bahari ya Mediteranea upande wa magharibi, Misri upande wa kusini na jangwa la Uarabuni upande wa mashariki.

Ni pia jina la kienyeji la mji wa Dameski linalotumiwa mara nyingi nchini Syria.
Marejeo

Jamii:Historia ya Syria
Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Mashariki ya Kati
Karne ya 7 KK

Karne ya 7 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 700 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 601 KK.
Wakati wa karne ya 7 KK

*689 KK: Senakeribu, mfalme wa Asiria anateka Babuloni.
*687 KK: Manase anashika nafasi ya baba yake, Hezekia, katika ufalme wa Yuda.
*668 KK: Ninawi inakuwa mji mkubwa kuliko yote duniani
*668 KK: Misri inaasi utawala wa Waashuru.
*631 KK: Wagiriki wanaunda Kurene huko Libia.
*626 KK: Nabopolasar anaanzisha ufalme mpya wa Babuloni.
*622 KK: Katika hekalu la Yerusalemu kinapatikana kitabu cha sheria ya Musa kutoka Israeli kaskazini. Mwanzo wa urekebisho wa mfalme Yosia.
*612 KK: Ninawi inatekwa na Wababuloni na Wamedi. Babuloni inakuwa mji mkubwa duniani.
* 604 KK: Nebukadreza II aanza utawala wake kama mfalme wa Babeli akimfuata baba yake Nabopolassar.
* Sarafu za kwanza zinazojulikana duniani zinatolewa Lydia kwenye pwani ya magharibi ya Anatolia - wakati ule eneo la Wagiriki wa Kale.
* Ujenzi wa Ukuta Mkubwa wa China unaanza utakaoendelea kwa karibu miaka 2000
Matukio

*609 KK: Kifo cha mfalme Yosia: Ufalme wa Yuda unaelekea kikomo chake kama nabii Yeremia na wengineo wanavyobashiri.
Watu

* 641 KK-609 KK: Mfalme Yosia huko Yerusalemu
* Nabii Sefania katika ufalme wa Yuda.
* Nabii Yeremia katika ufalme wa Yuda.
* Nabii Nahumu katika ufalme wa Yuda.
* Nabii Habakuki katika ufalme wa Yuda.
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 7 KK
Karne ya 8 KK

Karne ya 8 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 800 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 701 KK.
Wakati wa karne ya 8 KK
Matukio

ya shaba ya Mbwamwitu wa Kapitoli pamoja na watoto pacha Romulo na Remo, walioongezwa katika karne ya 15. Hadithi inadai ndio waanzilishi wa Roma.]]
, mfalme wa Asiria, aliyekomesha ufalme wa Israeli.]]
*753 KK (21 Aprili): tarehe ya kimapokeo ya uanzishaji wa mji wa Roma
*740 KK: Ahazi anaanza kutawala ufalme wa Yuda.
*734 KK: Wagiriki wa Korintho wanaanzisha Sirakusa katika kisiwa cha Sicilia
*727 KK: Babuloni inajikomboa kutoka utawala wa Waashuru.
*722 KK: Ufalme wa Israeli unakomeshwa na mfalme wa Waashuru Sargon II.
*704 KK: Senakeribu anahamishia makao makuu ya Assyria huko Ninawi.
*700 KK hivi: Utunzi wa Upanishad, kitabu kitakatifu cha Uhindu.
Watu

*Nabii Amosi katika Israeli kaskazini
*Nabii Hosea katika Israeli kaskazini
*Nabii Isaya huko Yerusalemu
*Nabii Mika katika ufalme wa Yuda
Viungo vya nje

Jamii:Karne ya 8 KK
Yordani

Yordani, rasmi kama Ufalme wa Kihashemi wa Yordani, ni nchi katika Mashariki ya Kati, inayopakana na Syria kaskazini, Iraq kaskazini-mashariki, Saudi Arabia mashariki na kusini, Israeli na Palestina magharibi. Ina idadi ya watu takriban milioni 11.5, ikiwa ya 80 duniani. Jiji lake kubwa zaidi na mji mkuu ni Amman. Yordani imegawanyika katika mikoa 12. Inajulikana kwa mji wa kale wa Petra

Jina la nchi limetokana na mto Yordani ambao ni mpaka wake upande wa magharibi na Israeli na eneo la Palestina ya leo.

Jina rasmi ni Ufalme wa Kihashemi wa Yordani (kwa Kiarabu: المملكة الأردنية الهاشمية ) kutokana na familia ya kifalme.

Imepakana na Syria, Iraq, Saudi Arabia, Palestina na Israeli.

Ina pwani fupi kwenye Ghuba ya Aqaba ya Bahari ya Shamu.

Mji mkuu ni Amman.
Jiografia

Sehemu kubwa ya nchi ni jangwa.
ina kiwango kikubwa cha chumvi, kiasi kwamba watu wanaweza kuelea juu yake bila juhudi yoyote.]]
Historia

Nchi ya sasa ilianzishwa kwa jina la "Transjordan" (ng'ambo ya mto Yordani) kama sehemu ya eneo la Palestina lililotawaliwa na Uingereza kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa baada ya mwaka 1918.

Waingereza waliamua kutenganisha eneo hilo na Palestina upande wa magharibi wa mto Yordani na kuiweka tangu mwaka 1921 chini ya mamlaka ya Abdullah bin al-Husayn wa familia ya Wahashemi aliyekuwa mtoto wa Sharif wa Makka wa mwisho kabla ya mji huu kutwaliwa na Wasaudi.

Kwa hatua hiyo Uingereza ililenga kuimarisha uhusiano wake na makabila ya Waarabu wa jangwa. Abdullahi alitawala awali kwa cheo cha emir baadaye kama mfalme wa "Transjordan".

Jeshi lake lilishiriki katika vita ya mgawanyo wa Palestina na Israeli miaka 1948-1949 na kushika sehemu ya Palestina isiyotawaliwa na Israeli.

Baada ya vita ya siku sita ya mwaka 1967 maeneo yote upande wa magharibi wa mto Yordani yaliyotawaliwa na mfalme Hussein II mwandamizi wa Abdallah tangu mwaka 1952.

Mwishowe aliacha madai yote ya utawala juu ya sehemu hizo.
yenye wakimbizi 80,000 kutoka Syria.]]
Watu

Wenyeji walio wengi (95-97%) ni Waarabu wenye undugu mkubwa kijenetikia na Waashuru Wakristo ambao ni 0.8%.

Kuna umati wa wakimbizi kutoka Palestina (ingawa wengi wamepata uraia) na miaka ya mwisho kutoka Iraki na Siria. Wageni wote ni 30% za wakazi.

Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiarabu.

Upande wa dini, 95% ni Waislamu (karibu wote Wasuni), 4% ni Wakristo (hasa Waorthodoksi na Wakatoliki), 1% ni Wadruzi na wachache ni Bahai.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi
* Jordan national TV channel (live)
*
* Jordan Corruption Profile from the Business Anti-Corruption Portal
*
* Jordan profile from the BBC News
*
* Key Development Forecasts for Jordan from International Futures.


Yordani
Jamii:Nchi za Kiarabu
Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Yordani (mto)

Yordani (kwa Kiebrania: נהר הירדן nehar hayarden; kwa Kiarabu: نهر الأردن nahr al-urdun) ni mto mdogo katika Mashariki ya Kati lakini ni kati ya mito inayojulikana sana duniani kwa sababu imetajwa mara nyingi katika Biblia.

Hivyo katika dini za Uyahudi na Ukristo Yordani ina maana ya pekee: kwa Wayahudi unakumbusha tukio la Yoshua kuwaongoza babu zao kuuvusha pakavu wakati wa kuvamia nchi ya Kanaani. Kwa Wakristo unakumbusha pia ubatizo wa Yesu kwa mikono ya Yohane Mbatizaji.

Kwa sehemu kubwa ya njia yake uko chini ya usawa wa bahari na ni mpaka kati ya ufalme wa Yordani upande wa mashariki na maeneo ya Palestina na Israeli upande wa magharibi.

Chanzo cha Yordani ni mito minne inayobubujika karibu na mlima Hermoni mpakani kwa Israeli, Lebanon na Syria.

Mito ya chanzo inaungana katika Israeli ya kaskazini.

Yordani hupita eneo la Galilaya inapounda ziwa Genesareti na baada ya kutoka hapo inatelemka kwa kupindapinda mara nyingi hadi Bahari ya Chumvi.

Mdomo wake uko m 400 chini ya usawa wa bahari, hivyo Yordani ni mto wa pekee kabisa duniani.

Kiasi cha maji kwenye sehemu ya kusini ya mto kimepungua sana kwa sababu Israeli inavuta sehemu kubwa ya maji kwa ajili ya matumizi ya binadamu katika miji yake.

Bonde la Yordani ni sehemu ya kaskazini ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki linaloendelea katika bonde la Araba na kupita Bahari ya Shamu hadi kuonekana tena Eritrea.

Jamii:Mito ya Israeli
Jamii:Mito ya Palestina
Jamii:Mito ya Yordani
Jamii:Mito ya Biblia