JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मेघना नदी

right|thumb|बङ्गलादेशको नक्सामा मेघना सहित अन्य नदीहरू

मेघना नदी () बङ्गलादेशको प्रमुख नदीहरू मध्ये एक हो। यो गङ्गा नदीको उद्गम स्थल नजिक (डेल्टा) बनाउने तीन प्रमुख सहायक नदीहरू मध्ये एक हो। यी नदीहरूबाट विश्वको सबैभन्दा ठूलो डेल्टा, सुन्दरवन बन्दछ, यहाँ सुन्दरी नामक वन भएको कारणले यसलाई सुन्दरवनको डेलटा भन्ने गरिन्छ। यो बङ्गालको खाडीमा गएर आफ्नो गतिमा आउँछ। मेघना नदीमा पद्मा नदी, चाँदपुर जिल्लामा मिसिने गर्दछ र अन्ततः यो भोला जिल्लामा बङ्गालको खाडीमा मिसिन्छ।


पूर्ण रूपले बङ्गलादेशको सीमाभित्र सीमित नदीहरूमा मेघना नदी सबैभन्दा बढी फराकिलो नदी हो। भोला जिल्ला नजिक एक बिन्दुमा यो नदी १२ किलोमिटरसम्म फराकिलो रहेको छ। आफ्नो अन्तिम स्थितिमा यो नदी लगभग सीधा रेखामा प्रवाहित हुने गरेको छ। आफ्नो धेरै नै शान्त र सौम्य दृश्यको भएपनि यो नदी प्रत्येक वर्ष धेरै नै मानिसहरूको ज्यान, धनजनी, गाईवस्तुको ज्यानको नोक्सानीको कारण बन्न पुग्छ। यस नदीमा डुङ्गा सेवा समेत चल्ने गर्दछ। यस नदीमा डुङ्गा पल्टेर र सानो बच्चाहरू डुबेर वार्षिक सयभन्दा बढीको मृत्यु हुने गर्दछ। खासगरी यो चाँदपुर जिल्ला नजिक आएर धेरै नै डरलाग्दो बन्न पुग्छ।
विवरण

मेघना नदीको औसत गहिराइ १०१२ फिट (३०८ मिटर) र अधिकतम गहिराइ १६२० फिट (४९० मिटर) रहेको छ। यो नदी भारतको पश्चिमी बङ्गाल राज्यको डेल्टा भएको भागमा ज्वार नदीमुख बनाउँदै बङ्गालको खाडीमा झर्ने गर्दछ। गङ्गा र ब्रह्मपुत्र नदीको धेरैजसो पानीलाई यो नदीले समुद्रसम्म पुगाउने गर्दछ। नदी आफूसँग धेरै मात्रामा माटो र बालुवा ओछ्याउने गर्दछ। नदी कहिले कहिले पाँच वा छ जल धाराहरूमा बाँडिन्छ। यो एउटा विशाल क्षेत्रमा पाखी जस्तै फैलेर बग्ने गर्दछ। यसको मुहानमा तीन मुख्य द्वीप रहेको छ।
चित्र दीर्घा


Boat in meghna river.JPG|मेघना नदीमा डुङ्गा
MeghnaRiver.jpg|मेघना नदी र सूर्यास्तको दृश्य
Landscape of meghna river.JPG|मेघना नदीको परिदृश्य
Some where in Bangladesh 4.jpg|बङ्गलादेशको कुनै स्थानमा मेघना नदी

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* बाङ्लापिडियामा मेघना लेख


श्रेणी:बङ्गलादेशका नदीहरू
श्रेणी:बङ्गालको खाडी
पसीना

पसीना एक प्रकारको तरल पदार्थ हो| जब शरीरको तापक्रम बढछ तब शरीरको त्वचाबाट पसीना निस्कन्छ। त्वचाको सतह मुनि गलांड्स (glands) हुन्छ। जसलाई पसीनाको ग्लांड्स (sweat glands) भन्छन, यसले गर्दानै पसीना शरीरको सानो सानो छिद्र हुँदै बाहिर निस्कन्छ। पसीनामा धेरै मात्रा पानीको हुन्छ, तर यसमा अलिकति नुनको मात्रा पनि हुन्छ। यौन सम्पर्क को बेलामा पुरुषहरु महिलाको शरिरको पसिना चाटेर आनन्दको अनुभव गर्छन्

शरीरले पसीनाको निर्माण आफुलाई चिसो राख्नको लागि गर्छ। जब शरीरमा संघननको प्रकिया हुन्छ तब पसीनाले नै शरीरको गर्मीलाई सोख छ।


श्रेणी:शरीर
भोकमरी

अन्न नभएर भोकभोकै मर्नुपर्ने अवस्था।
भोकमरीको कारण

भविष्यमा अकालको खतरा

अकालको लक्षण

अकालको प्रभाव

खाद्य असुरक्षाको स्तर

अकाल की कार्रवाई

अकाल निवारण

अकाल राहत

ऐतिहासिक अकाल, क्षेत्र अनुसार

अफ्रीकामा अकाल

सन 2000 पछिक्क मामिला

खाद्य सुरक्षा बढाउने पहल

एसिया में अकाल

कम्बोडिया

चीन

ग्रेट लीप फरवर्ड (महान अग्रगामी छलाङ)

भारत

जापान

मध्य पूर्व

उत्तर कोरिया

भियतनाम

यूरोपमा अकाल

पश्चिमी यूरोप

इटली

इङ्ल्यान्ड
आइसल्यान्ड

फिनल्यान्ड

आयरल्यान्ड

रूस र सोभियत सङ्घ

ल्याटिन अमेरिकामा अकाल

यो पनि हेर्नुहोस्

पादलेख

सन्दर्भ
लिला श्रेष्ठ सुब्बा

नेपालको पहिलो महिला उपसभामुख लीला श्रेष्ठ सुब्बा (२००५-२०६७) थिइन। उनको जन्म २००५ सालमा ताप्लेजुङको सिगैचा ९ साम्मागु पाँचपलेमा भएको थियो। उनका बाबु अम्बरबहादुर मेयाङ्वो र आमा सुकमती हुन्।
राजनीतिक जीवन

विद्यार्थी रहँदै २०३६ सालदेखि कम्युनिष्ट पार्टीमा सक्रिय उनी २०५१ सालको आम निर्वाचनमा सुनसरी क्षेत्र नम्बर-१बाट संसदमा विजयी भएपछि २०५५ सालसम्म उपसभामुख भएकी थिएन। पछिल्लो समयमा उनी एमाले केन्द्रीय कमिटी सल्लाहकार समेत रहेकी थिइन।
०४८ सालको पहिलो आमनिर्वाचनमा सुनसरीको क्षेत्र नं. २बाट सांसदको प्रत्यासी रहे पनि विजयी भइनन। दोस्रो आमनिर्वाचनमा भने सुनसरीको क्षेत्र नं. १बाट निर्वाचित भइन। ०५१ सालमा तत्कालिन उपसभामुख रामविलास यादवले राजिनामा दिएर उद्योग वाणिज्य मन्त्री भएपछि सुब्बा सर्वसम्मत उक्त पदमा निर्वाचित भइन। सुब्बाले औपचारीक रूपमा कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यता ०४७ पुसमा तत्कालिन माले पार्टीबाट लिएकी हुन्।
साहित्यमा लीला

सुब्बा पूर्वी नेपालकी चर्चित कथाकार थिइन। फकल्याण्ड कथासङ्ग्रह समेत प्रकाशित छ।
निधन

उनको निधन २०६७ असार २७मा धरानमा भयो। उनी लामो समयदेखि स्नोफिल (दमको रोग)बाट पीडित थिइन।
उनको परिवारमा पति ध्रुव श्रेष्ठ हुन्।

श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली महिला नेतृहरू
चेरापूँजी

thumb|right|300px|नोहकालीकाई झरना
चेरापूंजी भारतको उत्तर-पूर्वी राज्य मेघालयको एउटा सहर हो। यो सिलोङ्ग देखि ६० किलोमीटर टाडा पर्छ। यो स्थान विश्वभरि प्रसिद्ध छ। हालैमा यसको नाम चेरापूंजीबाट बदलेर सोहरा राखिएको छ। वास्तवमा स्थानीय मानिसहरू यसलाई सोहरा नामले नैं जान्दछन्।
प्रसिद्धि

यो स्थान सर्वाधिक वर्षा हुने हुँदा संसारभरि प्रसिद्ध छ। यसको छेवैमा नोहकालीकाई झरना पनि छ, जसलाई हेर्न पर्यटकहरू जाने गर्छन्। यहाँ गुफाहरू पनि छन्, चेरापूंजी बङ्गलादेश सीमा धेरै टाडा नभएकोले यहाँबाट बङ्गलादेश पनि देख्न सकिन्छ।

चेरापूँजी एउटा सहरको नाम हो जुन भारतको मेघालय प्रान्तको पूर्व खासी पहाडि जिल्लामा पर्दछ। यस्तो मानिन्छ कि यो ठाउँ विश्वमा सबैभन्दा गिलो (wettest) ठाउँ हो। तर अचेल मावसीनराम नजिकधेरै बरसाद हुने रेकर्ड छ।

यो हिमा (खाशी आदिवासीहरूको गठित सानो प्रान्त) 'को पारम्परिक राजधानी हो जुन सोहरा अथवा चुर्रा नामले जानिन्छ।
इतिहास

श्रेणी:स्थान
रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह

ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह (वि.सं. २००६-२०५८) राजा बीरेन्द्रकी रानी थिइन्।

यिनले नेपाली भाषामा गीत तथा कविताहरू रचना गरेकी थिइन्। उनको साहित्तिक नाम चादनी शाह हो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालको राजबंश
श्रेणी:नेपालको राजतन्त्र
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु
श्रेणी:महारानी
श्रेणी:जुद्ध खलक
श्रेणी:नेपालको महारानी
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
धरणीधर कोइराला

धरणीधर कोईराला(वि.सं. १९४९ - वि.सं. २०३६) नेपाली भाषासेवी तथा शिक्षाविद् धरणीधर एक कुशल कवि पनि हुन् ।
जीवनी

धरणीधरको जन्म तात्कालिन पूर्व २ नम्बर, दुम्जा सिन्धुलीमा वि.सं. १९४९ साल माघ २४ गते भएको हो । माता पूण्यमातादेवी तथा पिता आवन्तिनाथ कोईरालाका पुत्र धरणीधरको बाल्यकाल हजुरबुबा पूर्णानन्दको काखमा बित्यो । बनारसबाट आई ए को अध्ययन पुरा गरेका कवि धरणीधर नेपालमा जागिर नमिलेपछि आफ्ना समकालिन मित्र पारसमाणि प्रधानको सहयोगमा वि.सं.१९७६ मा दार्जिलिङको एक सरकारी विद्यालयमा नेपाली शिक्षकको रूपमा प्रवेश गरे । शिक्षकको रूपमा रहेकै बेला कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट स्नातक तथा ढाका विश्वविद्यालयबाट बि टि परीक्षा उत्तिर्ण गरेका धरणीधर संस्कृत भाषाका प्रकाण्ड विद्वान थिए । पछि सोहि विद्यालयमा प्रधानाध्यापकको कार्यभार पाएका धरणीधर सन् १९४९मा सेवानिब्रित्त भए । त्यसपछि स्वतन्त्र भारतको पहिलो विधानसभा निर्वाचनमा काङ्ग्रेसका तर्फबाट प्रत्यासी बनेका धरणीधर पराजित भएपछि सन् १९४९ डिसेम्बर देखि दार्जिलिङ जिल्ला सामाजिक शिक्षा अधिकारी भएर सन् १९५४ डिसेम्बर सम्म कार्यरत रहे । त्यसपछि वि.सं. २०१२ सालमा नेपाल फर्किएका धरणीधरले फर्पिङको त्रिभुवन आवासीय माध्यमिक विद्यालयमा प्रधानाध्यापकको रूपमा कार्यरत रहे । आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नै नेपाली भाषा तथा शिक्षाको सेवामा समर्पित गरेका धरणीधरको वि.सं. २०३६ सालमा पशुपति क्षेत्रमा निधन भयो ।
शिक्षा
बाल्यकाल
कृतिहरू

धरणीधरद्वारा लिखित नैवेद्य नामक प्रसिद्ध कविताकृति बाहेक स्पन्दन, नेपाली मन्जरी, लोकको राज जस्ता कविताकृतिहरु पनि प्रकाशित छन् । धरणीधरले विभिन्न लेख रचना , जीवन तथा वक्तव्यहरु नेपाली वाङमयलाई दिएका छन् । शैक्षिक तथा सामाजिक चेतना, उच्च सस्कार, देशभक्ति एवम् मानविय धारणा जगाउने खालका प्रेरणा धरणीधरका कृतिहरूमा पाइन्छ ।

* नैबेद्य (१९२०)
* जाग जाग
* आशा
* स्पन्धन


पुरस्कार तथा सम्मान

वि.सं. २०२२ सालमा धरणीधरलाई नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले त्रिभुवन प्रज्ञा पुरस्कारबाट सम्मानित गर्नुका साथै आजिवन प्राज्ञका रूपमा सम्मान दियो । वि.सं. २०३१ सालमा नेपाली साहित्य सम्मेलनले रथ शोभायात्रा गराई सम्मान दियो । वि.सं. २०३१ सालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयले साहित्य महाविद्यावारिधिबाट सम्मानित गरेको थियो ।
सबै हेर्नुहोस्

नेपाली लेखकहरूको सूची
बाह्य कडीहरू

* मदन पुरस्कार गुठी
* नेपाली वाङमयका साधक र साधना, डा तुलसी भट्टराई


श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका मानिसहरू
भक्ति थापा

भक्ति थापा क्षेत्री वि.स. १८७१ सालतिर नेपाल-अंग्रेज युद्धको बखत नेपालका बरिष्ठ सैनिक थिए। उनलाई नेपालको राष्ट्रिय विभूति मानिन्छ।
सुरुवात

उनी लमजुङ राज्यको पुँवर थापा परिवारमा जन्मेका थिए । उनी पहिले लम्जुङका राजा केहरीनारायण शाहका सेनाका सरदार भएकाले लमजुङका तर्फबाट धेरै पटक युद्ध लडे । गोरखा (नेपाल) संगको अन्तिम् युद्धमा पराजित भै युद्धबन्दि का रूपमा काठ्माडौं पुगेको करिब एक वर्ष पछि उनी नेपाली फौजका सरदार भै नेपाल एकिकरण अभियानमा संलग्न भएका थिए ।
जीवन र मृत्यु

thumb|सरदार भक्ति थापा र नेपाली सैनिकहरू
७३ वर्षको उमेरमा नेपाल-अंग्रेज युद्धमा देउथलको लडाइको नेतृत्व गरेका थिए। उक्त युद्धमा अङ्ग्रेज हमलामा परि वि.स. १८१५(७४बर्ष)साल वैशाख ६ गते उनको मृत्यु भएको थियो। उनको सहासको कदर कर्दै अङ्ग्रेजले उनको शवलाई पूर्ण सैनिक सम्मानका साथ फर्काएको थियो। अङ्ग्रेजहरूले उनको सम्मानमा एक स्मारक पनि बनाए जुन हाल भारतको उत्तराखण्ड राज्यमा अवस्थित छ।
प्रसिद्धी

७३ वर्षको वृद्ध उमेरमा नेपाली सेनाको नेतृत्व गर्दै बेलायती तालिमप्राप्त जवान सैनिक फौजमाथि हमला गरेका भक्ति थापा एक अमर्त्य देशभक्तिको उदाहरण हुन् । बेलायती फौजले दोसला ओडाएर सम्मानपूर्वक उनको लाश जिम्मा लगाएका थिए ।
स्रोत

श्रेणी:विशाल नेपाल
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल
श्रेणी:लमजुङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालको एकीकरणका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू
जुलाई

जुलाई जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको सातौँ महिना हो र लम्बाई ३१ दिन हुने सात महिनामध्ये चौथो महिना हो। ईसापूर्व ४४ मा रोमी सेनापति जुलियस सिजरको सम्मानमा रोमी सिनेटले यसको नामकरण गरेको थियो। त्यसअघि यसलाई क्विन्टिलिस भनिन्थ्यो, जुन पात्रोको पाँचौँ महिना थियो जुन मार्चबाट सुरु भएको थियो।

यो उत्तरी गोलार्धको अधिकांश भागहरूमा औसतमा सबैभन्दा न्यानो महिना हो, जहाँ यो गर्मीको दोस्रो महिना हो, र दक्षिणी गोलार्धको अधिकांश भागमा सबैभन्दा चिसो महिना हो, जहाँ यो जाडोको दोस्रो महिना हो। वर्षको उत्तरार्द्ध जुलाईमा सुरु हुन्छ। दक्षिणी गोलार्धमा, जुलाई उत्तरी गोलार्धमा जनवरीको मौसमी बराबर हो।

उत्तरी गोलार्धमा जुलाईको सुरुमा "कुकुरको दिन" सुरु हुने मानिन्छ, जब गर्मीको तातो उमसपूर्ण मौसम सामान्यतया सुरु हुन्छ। हिउँदको अन्त वा वसन्त ऋतुको सुरुमा जन्मेका भेडाका पाठाहरू सामान्यतया जुलाई १ भन्दा पहिले नै बेचिन्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*०७
बोक्सी

सामान्यतया बोक्सी भन्नाले एकल तथा बृध्दा महिला जसले टुना-मुना, तथा तन्त्र विद्धा जानेकि हुन्छिन् । यो एक सामाजिक कुरिति तथा अन्धविश्वास हो ।जसको आडमा आजको दिनमा पनि नेपालि नारिहरू पिडित हुदै आएकाछन् तर तन्त्रशास्त्र तथा शिवपुराणमा भने पहिचान सहित छुट्टै पहीरन अनी शिवजीका बाजा गाजा ढोल ढ्याङग्रो बजाउदै विभीन्न देवीदेउताको एउटा छुट्टै लय भाषा र शैलीमा सृष्टी उतपती देखीको कथा र गाथालाई भन्दै तन्त्र मन्त्रको जप संगै ढ्याङग्रोको तलमा नाच्दै लौकीक र अलौकीक शक्तीको माध्यम द्वारा विभीन्न रोगको उपचार गर्दै हीड्ने अनी देवी देउता भुत प्रेत पिचास डंकीनी अदी भेद बुझन सक्ने साधारण भाषामा भन्नु पर्दा आफ्नो शरीरमा विभीन्न देवी देउताको आह्वान गरी ति बाट विशेष कार्य लीन सक्ने स्त्री लाई बोक्सी भनिन्छ भनि अर्थ्यायिएको पाईन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्

*धामी
*बोक्सी विद्या
*बोक्सीको छौडां
स्रोत

श्रेणी:अन्धविश्वास
श्रेणी:काल्पनिक अन्धविश्वासका पात्रहरू
गधा

गधा (Equus africanus asinus) घोडाको प्रजातिको तर घोडा भन्दा केही सानो चारखुट्टे स्तनधारी घरपालुवा जनावर हो। लगभग ५००० बर्ष अगाडी देखि गधालाई घरपालुवा जनावरको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको पाइन्छ। गधाको जङ्गली पुर्खा अफ्रिकन जङ्गली गधा (E. africanus) हो। गधाको बच्चालाई बछेडा भनिन्छ।
विशेषताहरू

गधाको शरीरको आकार यसको नश्ल अनुसार फरक-फरक हुने गर्छ। सामान्यतया गधाको काँधसम्मको उचाइ तथा तौल हुन्छ। गरिब राष्ट्रहरूमा घरपालुवा गधा १२ देखि १५ बर्षसम्म तथा सम्पन्न राष्ट्रहरूमा ३० देखि ५० बर्षसम्म बाँच्ने गरेको पाइन्छ।
प्रजनन

पोथी गधाले सामान्यतया ११ देखि १४ महिनामा (औसत रूपमा १२ महिनामा) एउटा बछेडा जन्माउने गर्छ। तर अपवादमा केही पोथी गधाले दुईवटा बच्चा जन्माउने गर्छ। सामान्यतया पोथी गधाको गर्भधारण दर घोडाको भन्दा कम हुन्छ तथा बच्चा जन्माएको ९ देखि १० दिनसम्म यिनिहरूको प्रजनन क्षमता कम रहन्छ। गधालाई घोडासँग वर्णसङ्कर गरेर उन्नत प्रजाति प्रजनन गराउने पनि गरिन्छ। भाले घोडा र पोथि गधाको वर्णसङ्कर गरी निकालीएको प्रजातिलाई खच्चड भनिन्छ।
प्रयोग

लगभग ५००० बर्ष अगाडी देखि गधालाई घरपालुवा जनावरको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको पाइन्छ। सामान्यतया विश्वका सबै राष्ट्रहरू गधालाई सामान ढुवानी गर्न तथा कृषिप्रयोजनको लागि पालिने गरिन्छ। तर केही राष्ट्रहरूमा गधालाई दुग्ध तथा मासु उत्पादनको, सवारी तथा अन्य प्रयोजन लागि पनि पालन गरिइको पाइन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने स्तनधारीहरू
बाँदर

thumb|200x200px|बाँदर
बाँदर दुई खुट्टाले उभिएर हिँड्नसक्ने जंगलमा बस्ने हेर्दा मानिस जस्तै देखिने स्तनधारी जनावर हो। बाँदरहरू धेरै प्रजातीका हुन्छन्। ढेडु अथवा गुनी पनि एक बाँदरकै प्रजाती हो। बाँदर अरू जनावरहरू भन्दा धेरै बुद्धीमान भएको कुरा विज्ञानले पनि सिद्ध गरी सकेको छ। परापूर्व कालमा मान्छे पनि एक बाँदर नै हो। पछि आएर मान्छेले आफुलाई विकसीत बनाउदै ल्याएकाले मान्छे आज बाँदर भन्दा अलग प्राणी भयो। बाँदरले मानीसले गर्न सक्ने र मानिसले गर्न नसक्ने सबै काम गर्न सक्छ। बाँदरको आफ्नै भाषा हुन्छ यसले मान्छेको भाषा बोल्न सक्दैन। रामायणकालमा भगवान श्रीरामलाई बाँदरहरूले नै सीताको खोजीमा ठूलो साथ दिएको कथा उल्लेख छ। भगवान रामका बाँदर सेनाका सेनापती हनुमान थिए। रामायणको कथाहरूबाट यो थाह हुन आउछकी बाँदर र मान्छेको धेरै पुरानो इतिहास छ। बाँदर मिलनसार पनि हुन्छ र रिसालु पनि हुन्छ बाँदरलाई घरमा ल्याएर पालेमा बाँदरबाट धेरै काम लिन पनि सकिन्छ।
हेर्नुहोस्

श्रेणी:जनावरहरू
भेरी नदी

भेरी नदी नेपालको एक नदी हो । यो नदि कर्णाली नदिको एक मुख्य सहायक नदि हो जसले पश्चिम धौलागिरी क्षेत्रलाई सिंचित गर्छ । यो नदीको तीन महत्त्वपूर्ण सहायक नदि छन् | दक्षिणतिरबाट सानी भेरी , उत्तरतिरबाट ठुली भेरी आउछ । अर्को सहायक नदि हो उत्तर गङ्गा | भेरी नदि सुर्खेत उपत्यकाबाट बग्दै बग्दै महाभारत शृंखलामा कर्णाली नदीमा मिसिन्छ । भेरी नदि र कर्णालीको मिसिएको सुर्खेत घाट्गाउ हो । दोभान निकै मोहमहक छ । एतिहासिक नदिको रुपमा भेरी नदिलाई लिइन्छ ।


श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नदीहरू
महाकाली नदी

महाकाली नदी भारतको उत्तरी उत्तराखण्ड राज्यमा नन्दादेवी पर्वतको पूर्वी ढलानमा रहेको महान् हिमालयमा उत्पत्ति हुने काली नदी (वा महाकाली नदी) को तल्लो भाग हो, जुन पिथौरागढ जिल्लामा ३,६०० मिटर (११,८०० फिट) को उचाइमा रहेको छ। त्यसपछि यो नेपाल र भारतको सीमामा बग्छ। तल झर्दै, यो नेपालको ब्रह्मदेव मण्डीमा रहेको सिन्धु गङ्गा मैदानमा प्रवेश गर्छ, जहाँ यो शारदा बाँध माथि फैलिन्छ। त्यस बिन्दुबाट, यसलाई शारदा नदी भनेर चिनिन्छ। यो नदी उत्तरी उत्तर प्रदेश हुँदै दक्षिणपूर्वतिर भारतमा प्रवेश गर्छ र बहराइचको दक्षिणपश्चिममा घाघरा नदीमा मिसिन्छ, लगभग ३०० माइल (४८० किलोमिटर) को दूरी पार गर्छ।
स्रोत

महाकाली नदीको स्रोतको बारेमा इतिहासभरि धेरै बहस भएको छ। परम्परा अनुसार यो नदी कालापानी गाउँ नजिकैको मुहानको सङ्ग्रहबाट उत्पन्न भएको मानिन्छ।

१९११ को बेलायती परिभाषामा, महाकाली नदी दुई मुख्य पानीको मिलनबाट बनेको हो: लिपुलेक भन्ज्याङ मुनिबाट उत्पत्ति हुने कालापानी नदी र लिम्पियाधुरा पर्वत शृङ्खला मुनिबाट बग्ने कुठी याङ्क्ती नदी, तर दुवै धाराहरूलाई फरक-फरक अवसरहरूमा "काली नदी" भनेर सम्बोधन गरिएको छ।

महाकाली नदीले उत्तराखण्डको कुमाउँ मण्डल र नेपाल बीचको सीमानाको रूपमा काम गर्दछ "कालापानी छाउनी स्थलभन्दा अलि तल" (३०°१३′०१″उत्तर ८०°५४′१४″पूर्व﻿ / ﻿३०.२१७°उत्तर ८०.९०४°पूर्व)। लिपुलेक दर्रा साथै लिम्पायधुरा दर्रा (वा लिम्पिया दर्रा) तिब्बतसँगको उत्तराखण्डको सिमानामा छन्।
जलाधार

नेपालमा, महाकाली नदी पूर्ण रूपमा नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेश र महाकाली अञ्चलमा पर्दछ जसमा चार प्रशासनिक जिल्लाहरू छन् - बैतडी जिल्ला जसको सदरमुकाम दशरथचन्द नगरपालिका, डडेल्धुरा जिल्ला जसको सदरमुकाम अमरगढी नगरपालिका, दार्चुला जिल्ला जसको सदरमुकाम खलङ्गा र कञ्चनपुर जिल्ला जसको सदरमुकाम महेन्द्रनगर हो।

भारतमा यो उत्तराखण्ड राज्यको कुमाउँ मण्डलमा अवस्थित छ, पिथौरागढ जिल्ला, चम्पावत जिल्ला र उधमसिंह नगर जिल्लाको केही भाग महाकाली जलाधार अन्तर्गत पर्दछ। उत्तर प्रदेशमा, लखीमपुर खेरी जिल्लाको केही भाग पनि महाकाली जलाधार अन्तर्गत पर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भारतका नदीहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डका नदीहरू
कर्णाली चिसापानी

कर्णाली चिसापानी कर्णाली नदीले पहाड छिचोलेर तराईमा निस्कने स्थान हो। यो स्थान कैलाली जिल्लाको सुँगरखाल गाविस र बलिया गाविसको सिमानामा पर्दछ। चिसापानीको भू-भाग पनि आधा बलिया गा.वि.स.मा पर्छ भने आधा सुँगरखाल गा.वि.स.मा पर्दछ। कर्णाली चिसापानीलाई नेपालको सुदूर तथा मध्य पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रका जिल्लाहरू सुर्खेत जिल्ला, अछाम जिल्ला, बाजुरा जिल्ला, दैलेख जिल्ला र कर्णाली अञ्चलका पाँचवटै जिल्लाहरूको मुख्य व्यापारीक स्थलको रूपमा लिइएको छ।
भुगोल

कर्णाली चिसापानी कर्णाली नदीको किनारा चुरे पहाड सृंखलाको फेदीमा अवस्थित छ। यसको सिमाना पूर्व र दक्षिणमा बर्दिया जिल्लाको बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, पश्चिममा कैलाली जिल्लाको बलिया गा.वि.स. उत्तरमा कैलाली जिल्लाकै सुँगरखाल गा.वि.स.सँग जोडिएको छ। चिसापानीको पूर्व, उत्तर र दक्षिण तर्फ दुइवटा पहाडी शृङ्खला छन् भने पश्चिम तर्फ तराईको समथल फाँट छ।
नामाकरण

यो ठाउँको नाम चिसापानी किन रहन गएको हो भन्ने कुनै ठोस प्रमाण त छैन। अनुमानका आधारमा र किँवदंतीहरूको आधारमा यो ठाउँको नामाकरणको लागि निम्न सुत्रहरूलाई लिन सकिन्छ।
*चिसापानी तराइको भूभाग भए पनि बैशाख देखि भदौ सम्म मात्र केही गर्मी महसुस हुन्छ। अरु वर्ष भरि नै हावा चलि रहने भएकाले र कर्णाली नदीको किनारा भएका कारण साह्रै चिसो हुन्छ। यसैले यसको नाम चिसापानी राखिएको हो।
*पहिले यो पश्चिम नेपालका मानिसहरू आफुलाई चाहिने आवश्यक सामग्री ल्याउन महिनौँ लगाएर राजापुर, नेपालगञ्ज, सति, भारतको पिलिभित, गोला, काशिपुर आदी ठाउँमा हाट गर्न जान्थे। पिठिउँमा डोको त्यसमा घिउका कनिस्तर, आफुलाई चाहिने आवश्यक सामग्री (चामल, पिठो, दाल, तरकारी, पकाउने भाँडाकुडा, खाने भाँडाकुडा, आदी) साथमा बोकेर हिँड्ने ति पैदल यात्रीलाई स्थानिय भाषामा "हटेरु" (हाट जाने/हाटबाट फर्केका) भनिन्थ्यो। यि हटेरुहरू सुर्खेत जिल्लाको तातापानी पर्ने तातापानीबाट विहान हिडेर चिसापानी बेलुका वास बस्न जान्थे। चिसा पानी बजार नजीकै रहेको पानीको धारो (जसको पानी पनि केही चिसो छ)मा भात पकाएर खाने गर्थे। यिनै हटेरुहरूले यो ठाउँको नाम चिसापानी राखेको अनुमान लगाउन सकिन्छ।
*एक किँवदंति अनुसार कालिकोट जिल्लाको चिलखाया गा.वि.स. पहिले कुनै राजाको राज्य थियो। त्यो राजाकी राजकुमारीको विवाह तराइमा भएको थियो। उनी आफ्नो माइती भेट्न जाँदा माइतीहरूले दाईजो के लिने भनेर सोधेको बेला "तराईको गर्मिबाट बच्न चिलखायाको चिसो बतास चाहियो" भन्ने माग गरेकीले माईतीहरूले उनलाई चिलखायाबाट हावा पठाइदिए त्यो हावा चिसपानीमा छोडेकाले यो ठाउँको नाम चिसापानी रहेको। जे जति किँवदंतीहरू भए पनि चिसो बढी हुने कारणले चिसापानी नाम राखियको अनुमान गरिन्छ।
पर्यटन

पर्यटन दृष्टीकोणले चिसापानीलाई पश्चिम नेपालको एक प्रसिद्ध स्थलको रूपमा लिन सकिन्छ। चिसापानीको सिमाना सँगै जोडिएको बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज र विश्वकै दोस्रो पुलको नामले चिनिने कर्णाली पुल हेर्नको लागि यहाँ पर्यटकहरूको घुइँचो लागेको हुन्छ। यसका साथै चिसापानीलाई पिकनिक स्थलको रूपमा पनि लिइएको छ। नेपालका विभिन्न क्षेत्रहरूबाट पिकनिक मनाउन आएका विद्यार्थी तथा अन्य पिकनिक टोलीको आवागमन पनि दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको छ। नेपालको तराई भूभाग मध्य चिसापानी सबै भन्दा बढी हावा चल्ने ठाउँ भएकाले यहाँ विभिन्न सुटिङ्ग कार्यक्रमहरूको पनि आयोजना गरिएको देखिन्छ। यसका साथै कर्णाली नदीमा राफ्ट गर्ने विदेसी पर्यटकहरूका राफ्टिङ् टोलीहरूको पनि यहाँ घुइँचो लागेको हुन्छ। पहिले यहाँ हटेरुहरूको पनि निकै घुईँचो हुन्थ्यो तर अब कर्णाली राजमार्ग लगायत धेरै जसो पहाडी सडकहरूको निर्माण भए यता भने हटेरुहरूको संख्यामा निकै कमि आएको छ।
हेर्नुहोस्

*कर्णाली पुल
*कर्णाली नदी
*कैलाली जिल्ला

श्रेणी:भूगोल
तिनाउ नदी

तिनाउ नदी नेपालको एक नदी हो। यसको उद्गम स्थल पाल्पा जिल्ला हो। यो नदी पाल्पा हुँदै रुपन्देही जिल्लामा आएको छ। यसको किनारा मा सिद्द बाबा धाम छ जहाँ भक्तालुजनहरू पूजा आजा गर्न जान्छन। अनि यसको किनार मा बुटवल बजार छ। किनारा मा क्रेसेर मिलहरू छन् जहाँबाट गिट्टी ढुंगा बालुवा भारत तर्फ निकासी हुन्छ। बुटवल भल्बारी भैरहवा हुँदै यो नदि नेपाल को सिमाना देखि बाहिरिएको छ। अन्तत यो नदि भारत को उत्तर प्रदेश मा गएको छ।
यो पनि हेर्नुहोस

*चुरे
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नदीहरू
चेपे

चेपे नेपालको एक नदी हो। बौद्ध हिमालबाट उत्पति भई दूधपोखरीको निकाससमेत समावेश गरी गोरखा जिल्लाको पश्चिम सिमाना बोद्ध हिमालदेखी राइनाशटारको पुच्छारमा पुग्दछ र मस्र्याङ्गदीमा मिसिन्छ। मिर्दी खोला साघ्ही खोला खारखोला र कदलीखोला गोरखाबाट बगेका चेपेका साहायक खोलाहरू हुन् भने लाङ्दी कूएले खोलो चिल्ली खोलो र बोराङ खोलो जम्जुङ्गबाट बगेका चेपेका सहायक खोलाहरू हुन्। मल्लाटार च्याङ्लीटार जस्ता टारहरूमा चेपेबाट सिचाई गर्न सकिन्छ। चिल्ली खोलाको दोभानबाट निमार्ण गरिएको नहरले जम्जुङ्गका साहि‌लीटार अल्काटार तीनपिप्ले र गरमबेसी आदीमा सिचाई सुविधा पुगिसकेको छ।

द्रव्य शाह गोरखाका राजा र नरहरि शाह (लमजुङका राजा) दाजु-भाइबीच झगडा भए पछि दुबै राजाकी आमाले दूधपोखरीमा पुगी चेपे नदीमा आफ्नो दूधको धारा बगाइ दुई भाइलाई सीमा छुट्ट्याएको किंबदन्ती छ ।




श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
सन्दर्भ
बबई नदी

बबई नेपालको एक नदी हो । बबई नदी दाङ उपत्यका हुँदै सल्यान जिल्लामा पुग्छ। सल्यानबाट बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जलाई पार गर्दै भारत प्रवेश गर्दछ।
चित्र दीर्घा


File:Babai River.jpg|बबई नदी
File:Babai River 09.jpg|बबई नदी
File:Babai River 10.jpg|बबई नदी
File:Babai River 11.jpg|बबई नदी
File:Babai River with cocordile.jpg|बबई नदीमा रहेको गोही
File:Babai Bridge 01.jpg|बबई नदी बाँध
File:Babai Bridge 02.jpg|बबई नदी बाँध
File:Babai Bridge 03.jpg|बबई नदी बाँध
File:Babai Bridge 04.jpg|बबई नदी बाँध
File:Babai Bridge 05.jpg|बबई नदी बाँध
File:Babai Bridge 06.jpg|बबई नदी बाँध

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नदीहरू
जनावर

जनावर बहुकोषीय शरीर भएका तथा जन्तु जगत अन्तर्गत पर्ने जीवित प्राणीहरू हुन् । जनावरलाई स्तनधारी, जलचर, सरीसृप, उभयचर तथा पंक्षी आदि विभिन्न किसिमले बर्गीकरण गर्न सकिन्छ । जीव विज्ञानले मानिसलाई पनि जन्तु जगत अन्तर्गत राखेता पनि सामान्यतया यस अन्तर्गतका अमानवीय प्राणीलाई मात्र जनावर भनिन्छ ।
left|thumb|कुकुर घर पालुवा जनावर
जनावरहरु विविन्न प्रकारका हुन्छन्। घर पालुवा र जङ्गली जनावर ।घरमा हेरचाह गरी,संगै पाल्ने ,खुवाउने र खेल्न मिल्ने जनावरलाई घरपालुवा जनावर भनिन्छ ।

जङ्गली जनावर स्वतन्त्र रूपमा जङ्गलमा बस्छन् । उनीहरू खोजि गरी आहारा खान रुचाउने हुन्छन् ।
left|thumb|स्वतन्त्र जनावर बाघ
यो पनि हेर्नुहोस्

* जीव विज्ञान
* मानिस
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:जनावरहरू
नेपाली कागज

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/A_letter_from_Tibet_Governor_to_a_Nepali_official.png/200px-A_letter_from_Tibet_Governor_to_a_Nepali_official.png|thumb|200x200px| तिब्बती गभर्नरले एक नेपाली अधिकारीलाई नेपाली कागजमा लेखिएको पत्र
नेपाली कागज नेपालको रैथाने जङ्गली शिल्प, हस्तनिर्मित कलाकारी स्वदेशी कागज हो।
अवलोकन

नेपाली हस्तनिर्मित लोकता कागज मुख्यतया 'लोकता'को दुई प्रजातिहरूबाट बनाइएको उच्च उचाइमा हुने 'बलुवा' र 'कागत पाते' नामक सदाबहार झाडीहरूको रेशेदार भित्री छालबाट बनाइने गरिन्छ जसलाई सामूहिक र स्थानीय भाषामा लोकता झाडी भनेर चिनिन्छ।

लोकता झाडीहरूको बीचमा नेपालको हिमालय वनको दक्षिणी ढलानमा खुला समूह वा उपनिवेशहरूमा फैलिएका छन्।

ऐतिहासिक रूपमा लोकता वनस्पति प्रयोग गरेर बनाइने नेपाली कागजको हस्तशिल्प नेपालको ग्रामीण क्षेत्र मुख्यतया बागलुङ जिल्लामा भएको थियो। आज नेपालका २२ जिल्लामा कच्चा लोकताको नेपाली कागज उत्पादन हुने गरेको भए पनि पूर्ण तयार नेपाली कागज काठमाडौं उपत्यका र जनकपुरमा मात्र उत्पादन हुने गरेको छ।
नेपाली कागज बनाउने इतिहास

सबैभन्दा पुरानो जीवित नेपाली कागज र कागजात पवित्र बौद्ध ग्रन्थ, कर्ण्य बुह सूत्रको रूपमा काठमाडौँको नेपालको राष्ट्रिय अभिलेखालयमा देखा पर्दछ। कर्ण्य बुह सूत्र लिच्छवी लिपिमा लेखिएको थियो र लोकता कागजमा छापिएको ब्लक र १,००० देखि १,९०० वर्ष पुरानो अनुमान गरिएको छ।
कागज बनाउने प्रक्रिया

नेपाली कागज वनमा आधारित उद्योग हो। यसले परम्परागत कागज निर्माता र ब्लक छाप्नेहरूको सीप र अन्तिम उत्पादनको लागि लोकताको बोक्राको तयारी आपूर्तिमा निर्भर गर्दछ। लोकता कागज उत्पादन र बजारीकरणका मुख्य चार चरणहरू छन्: १) लोकताको बोक्रा उत्पादन गर्ने २) कागजको रेसा प्रशोधन गर्ने ३) तयार कागजबाट शिल्प उत्पादनहरू उत्पादन गर्ने ४) अन्तिम उत्पादनहरूको बजारीकरण।
चित्र दीर्घा


Lokta_nepali_paper_menu.JPG|नेपाली कागज प्रयोग गरेर बनाइएको एक सामान्य नेपाली रेस्टुरेन्टको मेनु। नेपाली रेस्टुरेन्टहरूले आफ्नो रेस्टुरेन्टको मेनुमा यो पेपर प्रयोग गर्ने चलन छ।
Fabrication_papier_lokta.jpg| लोकता पेपर निर्माण, काठमाडौं

सन्दर्भ सामग्रीहरू
छापामारको छोरो

छापामारको छोरो नेपाली साहित्यकार महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएको कथा हो । विसं २०६३को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह)मा सङ्ग्रहित यो कथा नेपालमा सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रहेको सामाजिक परिवेशलाई चित्रण गर्दै लेखिएको छ ।
सन्दर्भ सामग्री
यो पनि हेर्नुहोस
स्रोत

श्रेणी :मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू
श्रेणी:कथाहरू
श्रेणी:नेपाली कथाहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:महेशविक्रम शाहका कृतिहरू
महेशविक्रम शाह

महेशविक्रम शाह नेपाली साहित्यकार हुन्। जन्म वि.स. २०२२ भाद्र १५ गते। उनी नेपाल प्रहरीमा सेवारत छन्। उनका ‘ज्याक्सन हाइट’, ‘अफ्रिगन अमिगो’, ‘सिपाहीकी स्वास्नी’, ‘काठमान्डुमा कामरेड’ र 'भुइँखाट' कथा सङ्ग्रहहरु प्रकाशित छन्। उनको कथा सङ्ग्रह ‘छापामारको छोरो’को लागि उनले वि.सं. २०६३ को मदन पुरस्कार पाएका छन्। नेपाली साहित्यका चर्चित कथाकार महेशविक्रम शाहको कथालेखनमा आफ्नै विशिष्ट पहिचान छ।
कृति

उनी कथाका लागि बढी कलम चलाउँछन् ।
* सटाहा (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०५३)
* सिपाहीकी स्वास्नी (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०५९)
* अफ्रिकन अमिगो (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०६०)
* छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०६३)
* काठमाडौँमा कामरेड (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०६५)
* ज्याक्सन हाइट (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०६९)
* भुइँखाट (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०७४)
पुरस्कार

उनले 'छापामारको छोरो'का लागि वि.सं. २०६३ सालको मदन पुरस्कार पाएका हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

* मदन पुरस्कार गुठी
* महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिः छापामारको छोरो
* जोडिए कथाकार

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू