JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Atlantis, Wes-Kaap

Atlantis is 'n dorp ongeveer 40 km buite Kaapstad. Die dorp het 67 491 inwoners in 2011 gehad. Atlantis was in die apartheidsjare gestig met die doel om bruin mense uit Kaapstad te verplaas. Daar is 'n groot dieselenjinfabriek in Atlantis gebou. Vandag is 85,01% van die bevolking bruin mense, en volgens die 2011-sensus is Afrikaans die grootste taal (79,5%).
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap
Vredefortkoepel

Die Vredefortkoepel is die grootste slagkrater op Aarde. Dit is in die Vrystaat, Suid-Afrika, geleë met die dorp Vredefort wat in die krater lê. In 2005 is die Vredefortkoepel by Unesco se lys van Wêrelderfenisgebiede gevoeg vir die estetiese en wetenskaplike waarde van die gebied.
Formasie en struktuur

Die bolied wat die aardoppervlak naby die hedendaagse Vredefort getref het, was een van die grootstes nog: Dit was na raming meer as 10 km breed. Die krater het 'n deursnee van ongeveer 300 km, groter as die 250 km breë Sundbury-krater (Sudbury-kom), en die 170 km breë Chicxulub-krater. Die ouderdom van die krater word geraam op meer as 2 miljard jaar (2 023 ± 4 miljoen jaar), en het die Aarde tydens die Paleoproterosoïkum getref.

Die Vredefort-kratergebied (27° 0′ S, 27° 30′ O) is een van die min slagkraters met veelvuldige ringe op Aarde, hoewel hulle algemeen op die Maan voorkom. Geologiese prosesse soos erosie en tektoniese prosesse het die meeste van die veelringkraters op Aarde verwoes. Die "krater" wat op die oppervlak sigbaar is, is egter nie die oorspronklike krater nie, maar die wortelsone van die slagkrater. Die oorspronklike krater is lankal deur erosie verwyder. Die slag het die kwartsietlae van die Sentrale Rand-groep en Wes-Rand-groep van die Witwatersrand-supergroep in dié gebied regop gekeer (en op plekke selfs laat oorhel), wat dan weerstand gebied het teen verdere verwering en erosie. Dit is dié positief verweerde landskap wat op die oppervlak gesien kan word.

Daar is oorspronklik gedink dat die koepel in die middel van die krater deur 'n vulkaniese uitbarsting gevorm is, alhoewel daar in die middel 1990's bewyse gevind is dat daar 'n reuseboliede-impak in die gebied plaasgevind het.

Die Vredefortkoepel het 'n deursnee van 298 km en is die grootste slagkrater ter wêreld.
Ekonomie

Die Vredefortkoepel is belangrik vir ekotoerisme in die omgewing danksy die bekendheid daarvan asook die pragtige natuurskoon wat uit die geologiese struktuur ontstaan het.

In die sentrale gedeelte van die koepel is die graniete onder die Witwatersrand-supergroep blootgestel, waar dit kol-kol gemyn word.

Vroeër is goud in die omgewing ontgin, aangesien die gouddraende riwwe van die Sentrale-Rand-groep voor die slagkrater reeds afgeset was. Die riwwe van die Vrystaatse, Klerksdorpse en Wes-Randse goudvelde word in die ooste, suidooste en suide te diep om ekonomies te myn, maar word in die koepel deur die slagkrater nader aan die oppervlak gebring. Dit was egter nie ekonomies vatbaar nie, aangesien die voorkoms te wisselvallig en die graad van die gouderts te laag is.
Eksterne skakels

* www.vredefort.co.za
* Earth Impact Database
* Deep Impact – The Vredefort Dome
* Satellietbeeld van die Vredefortkoepel van Google Maps


Kategorie:Landvorme van Suid-Afrika
Kategorie:Vrystaat
Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika
Porta Nigra

duimnael|links|Die "Swart Poort"
duimnael|links|Binne die Porta: Die eerste verdieping
duimnael|links|Die Porta Nigra

Die Porta Nigra (Latyn: Swart Poort) is 'n bekende gebou in die stad Trier (Duitsland). Dit is die grootste en bes bewaarde Romeinse stadspoort noord van die Alpe. Die poort, wat in die jaar 180 as die noordelike toegang tot die Romeinse stad Augusta Treverorum opgerig is, is deur Unesco in 1986 tot wêrelderfenisgebied verklaar.

Die Romeinse boumeesters het die enkele steenblokke, wat tot by ses ton weeg en uit die nabygeleë Kyllvallei afkomstig is, sonder pleister opmekaar gesit. Tot vandag toe word die stabiliteit van die Porta Nigra net deur sy eie gewig en met behulp van ysterhake verseker.

Tydens die middeleeue is diep gate in die stene gebeitel om die ysterhake te steel en in te smelt. Ook die naam Porta Nigra dateer uit hierdie tydperk. Dit is afgelei van die donker kleur, wat die sandsteen as gevolg van verwering begin aanneem het.

Danksy die Griekse hermiet Simeon, wat hier vanaf 1028 'n vroom lewe gelei het, het die Porta Nigra bewaar gebly. Na sy dood in die jaar 1035 is die Porta omgebou na 'n kerk, wat ook sy bewaring verseker het. Napoléon Bonaparte het die Romeinse gebou later van die meeste tekens van sy kerklike verlede bevry.
Eksterne skakels

Kategorie:Geskiedenis van Duitsland
Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Duitsland
Kategorie:Geboue en strukture in Rynland-Palts
Kategorie:Trier
Groot vyf

Die Groot Vyf is 'n groep wildediere wat oorspronklik die mees gesogte was in Afrika vir wildjagters. Vandag word die term steeds gebruik in toeristegidse wat Afrika se wildlewe bespreek. Vier uit vyf van hierdie diere is tans bedreig.

Die groep bestaan uit die leeu, olifant, buffel, luiperd en renoster. Hierdie diere is gekies omdat hulle besonder moeilik is om te jag, en nie vir hul grootte nie (die rede waarom die reuse seekoei, byvoorbeeld, nie op die lys is nie). Die Groot Vyf word dan ook beskou as die vyf gevaarlikste diere in Afrika.


Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|Leeu (Panthera leo)
Lêer:Elephant Kruger 2003.jpg|Olifant (Loxodonta africana)
Lêer:SA Kruger Büffel.jpg|Buffel (Syncerus caffer)
Lêer:Rhino-216.jpg|Swartrenoster (Diceros bicornis)
Lêer:Leopard africa.jpg|Luiperd (Panthera pardus)

Sien ook

* Klein vyf diere
* Onmoontlike vyf

Kategorie:Diere
Kategorie:Natuur in Suid-Afrika
Kategorie:Toerisme in Suid-Afrika
Weimar

Weimar (Duits: [ˈvaɪmaɐ]) is 'n Duitse stad geleë in die deelstaat Thüringen. Die bevolking soos op 31 Desember 2015 was 64 131. Weimar is 'n beduidende universiteits-, toerisme- en nywerheidsentrum. Weimar is ná Dessau-Roßlau net een van twee Duitse stede wat twee Unesco-wêrelderfenisgebiede huisves. Net Berlyn het drie inskrywings. Die Bauhaus Weimar is in 1996 en die Klassieke Weimar in 1998 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.
duimnael|links|upright|Die Herzogin Anna Amalia-Bibliothek word sedert die 18de eeu onder die bekendste biblioteke in Duitsland gereken. Dit het sy reputasie sowel aan sy vorstelike beskermhere en bevorderaars van kuns en kultuur Wilhelm Ernst, Anna Amalia en Carl August asook sy befaamde bibliotekarisse te danke - onder wie Johann Wolfgang von Goethe. 'n Verwoestende brand op 2 September 2004 het sowat 50 000 boekdele, kunsskatte en waardevolle interieur vernietig. 62 000 boekdele is beskadig. 'n Uitgawe van die Luther-Bybel van 1534 kon gered word
duimnael|links|upright|Standbeeld van Johann Wolfgang von Goethe en [[Friedrich Schiller by die Deutsches Nationaltheater und Staatskapelle Weimar]]

Weimar is veral bekend vir sy kulturele erfenis. Vier van Duitsland se bekendste skrywers, Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang von Goethe, Johann Gottfried von Herder en Friedrich Schiller, het in die stad gewerk. Hierdie tydperk tussen 1794 en 1805 staan bekend as Weimarer Klassik. Daarbenewens het ander bekende kunstenaars soos Lucas Cranach die Ouere en Lucas Cranach die Jongere (16de eeu), Johann Sebastian Bach (18de eeu), Franz Liszt, Richard Strauss, Friedrich Nietzsche (19de eeu) asook Harry Graf Kessler en Henry van de Velde (20ste eeu) in Weimar gewerk. Na die ondergang van die Duitse Keiserryk en die hoofstad Berlyn se onstabiele politiese klimaat is die Duitse volksvergadering in Weimar gevestig, waarna die Republiek van Weimar (1918–1933) genoem is.
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf



Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Duitsland
Luanda

Luanda (vroeër Loanda) is die hoofstad en grootste stad van Angola en die gelyknamige Angolese provinsie met 'n bevolking van sowat 2,5 miljoen (2018). Die stad, wat aan die Atlantiese Oseaan lê, is ook die land se belangrikste hawe. Die metropolitaanse gebied van Luanda het 'n bevolking van meer as 7,8 miljoen. Dit is die derde grootste Portugeessprekende stad in die wêreld (ná São Paulo en Rio de Janeiro, albei in Brasilië, en nog voor Lissabon en Maputo).
Demografie

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van Luanda
Die bevolking van Luanda is oorwegend van Swart-Afrikaanse afkoms, met die Ambundu (taal Kimbundu), Ovimbundu (taal Umbundu) en Bakongo (taal Kikongo) as die belangrikste stamme. Daar is 'n baie klein minderheid Europeërs, kleurlinge, en vandag ook Chinese. Die amptelike en mees gesproke taal is Portugees.
Geskiedenis

duimnael|links|'n Uitsig op Luanda in 1883
Die stad is op 25 Januarie 1576 onder die naam São Paulo da Assunção de Loanda (letterlik: "Sint Paulus van die Hemelvaart tot Loanda") deur Portugese gestig en dien (met die uitsondering van die tydperk tussen 1640 en 1648) sedert 1627 as die administratiewe sentrum van die kolonie Angola. Daarbenewens is Luanda vanaf die jaar 1550 tot by omtrent 1850 'n belangrike sentrum vir die slawehandel, met Brasilië as die hoofbestemming.

Die groot meerderheid van die Portugese bevolking vlug na die onafhanklikheidswording van die land in 1975 uit die stad. Hulle is deur groot getalle Kubane vervang, wat meestal as soldate na Angola gekom het.

duimnael|links|Skeepswrakke aan die kus naby Luanda
Eksterne skakels

*


Kategorie:Nedersettings in Angola
Kategorie:Kusstede
Grondboontjiebotter

duimnael|270px|Grondboontjiebotter in 'n houer.

Grondboontjiebotter is 'n voedselproduk wat gewoonlik bestaan uit geroosterde of gemaalde grondboontjies, gewoonlik gesout en ietwat versoet. Dit word algemeen verkoop in kruidenierswinkels, maar kan ook tuis gemaak word. Talle verskillende soorte is beskikbaar; waarvan "glad" en "korrelrig" die gewildste is, maar heuning-geroosterde, heelneut-variasies en dié gemeng met sjokolade kan ook gevind word. Romerige grondboontjiebotter word verkry deur die hele mengsel baie fyn te maal. Die korrelrige soorte word verkry deur heel stukke grondboontjies terug te voeg by die mengsel nadat dit gemaal is.

Grondboontjiebotter word gebruik op toebroodjies (veral die bekende grondboontjiebotter- en stroop- of konfyttoebroodjie), lekkergoed ("Blackcat" se grondboontjiestafies, kan as 'n voorbeeld genoem word), beskuitjies of koekies en ook in ander gebak. Dit is 'n goeie bron van proteïene, en is baie gewild onder kinders. Elvis Presley het 'n bekende weergawe van die grondboontjiebotter- en konfyttoebroodjie gemaak met piesang (óf fyngemaal óf heel) wat gebak of diep gebraai is, en heel waarskynlik spek bevat het.

Grondboontjiebotter is veral gewild in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk, Kanada, Australië, Nederland en Suid-Afrika, terwyl bitter min kennis daarvan in ander dele van Europa bestaan. Dit is ook baie gewild, nou wel as 'n ontbyt, in dele van die Midde-Ooste waar Amerikaners 'n sterk teenwoordigheid aan die begin van die 20ste eeu handhaaf het. Dit word dikwels beskryf as 'n voedselsoort waarmee 'n mens moet grootword om dit te kan waardeer. Die meeste mense wat dit nie gewoond is nie, vind die smaak daarvan baie vreemd. In hierdie geval kan daar parallelle getrek word met "Marmite", gewild in Brittanje en Suid-Afrika, "Cenovis", gewild in Switserland, en "Vegemite", gewild in Australië.

Vir mense met 'n allergie vir grondboontjies, kan grondboontjiebotter noodlottige anafilaktiese skok veroorsaak.

Die grondboontjieplant is vatbaar vir die grondswam wat aflatoksien produseer, en kontaminasie van grondboontjiebotter is moontlik.
Het u geweet...

* Dat pindakaas volgens die woordeboek 'n sinoniem is vir grondboontjiebotter, en dat dit dieselfde is as die Nederlandse naam.


Kategorie:Smere
Grondboontjie

Die grondboontjie (Arachis hypogaea) is 'n spesie in die ertjiefamilie Fabaceae inheems aan Suid-Amerika. Dit is 'n eenjarige kruidagtige plant wat tot tussen 30 en 50 cm hoog groei. Die blare is afwisselend gerangskik, veervormig met vier "blaartjies" (twee teenoorstaande pare; met geen eindblaartjie nie), en elke "blaartjie" is 1 tot 7 cm lank en 1 tot 3 cm breed. Die vorm van die blom van die plant is tipies aan ander plante in die ertjiefamilie, 2 tot 4 cm wyd, met geel en rooi are. Na bestuiwing ontwikkel die vrug in 'n peul van 3 tot 7 cm lank en bevat 2 tot 3 (in uitsonderlike gevalle 1 of 4) sade, wat dan hul weg ondergrond baan om ryp te word.

Alhoewel dit in die kookkuns as 'n neut gesien word, is die vrug van die grondboontjie botaniesgesproke 'n houtagtige peul en tegniesgesproke nie 'n neut nie, soos met die Engelse benaming van peanut. In hierdie aspek is die Afrikaanse benaming tegniesgesproke korrek, deurdat daarna verwys word as 'n boon en nie 'n neut nie.

Alternatiewe Engelse benaminge is groundnuts, earthnuts, goobers, goober peas, pinders, manila nuts en monkey nuts (die laasgenoemdes verwys gewoonlik na die hele peul en nie net na die sade nie.) Nederlandse benaminge is apennootjes, aardnoten of pinda's.


Peanut 9417.jpg|'n Grondboontjieplant met grondboontjies
Peanut oil bottle.jpg|Grondboontjie-olie
PeanutButter.jpg|Grondboontjiebotter
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|Grondboontjies (oopgebreek uit doppe), en nog toe in 'n doppie (regs bo)
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|Grondbone bedek met sjokolade ('n lekkerny)

Sien ook

* Grondboontjiebotter


Kategorie:Eetbare peulplante
ABBA

ABBA (1972–1983) was 'n Sweedse popmusiekgroep. Hulle bly tot vandag toe die suksesvolste Sweedse musiekgroep en was een van die gewildste sanggroepe in die wêreld. Die groep het die topposisies op musieklyste wêreldwyd gedurende die middel-tot-laat 1970's en vroeë 1980's gedomineer, en het treffer-enkelsnitte en -albums verkoop. ABBA se verkope word wêreldwyd op 100 tot 500 miljoen kopieë geraam (daar blyk geen betroubare bron vir hierdie inligting te wees nie), wat hulle die tweede suksesvolste musiekgroep van alle tye, na die Beatles, sou maak. Hulle was die eerste musiekgroep van die Europese vasteland wat gereelde plekke op die Britse, Amerikaanse en Australiese musieklyste beklee het, en hulle sukses het ook deure vir ander Europese musiekgroepe oopgemaak. Hulle blywende nalatenskap is die bevordering van die Sweedse musiekbedryf tot 'n hoofstroomkompeteerder.

"ABBA" is 'n akroniem gevorm uit die eerste letter van elk van die groeplede se naam. Dit word gewoonlik geskryf as "ABBA" maar word ook soms geskryf as 'n woord, Abba. Die eerste 'B' in die embleemweergawe van die naam is sedert 1976 omgekeer (ᗅᗺᗷᗅ) op die groep se reklamemateriaal en is 'n geregistreerde handelsmerk.
Geskiedenis

duimnael|links|200px|Een van ABBA se lede, Agnetha Fältskog, tydens 'n optrede in 1977
duimnael|links|200px|Anni-Frid Lyngstad in 1976 op die Schiphol-lughawe

ABBA is in 1972 gevorm met Björn Ulvaeus, Benny Andersson, Agnetha Fältskog, en Anni-Frid Lyngstad (bynaam: "Frida"). Hulle het wydbekend geword nadat hulle die Eurovision-sangfees in 1974 met hulle liedjie, "Waterloo", gewen het. Die groep het uit twee paartjies bestaan, Björn en Agnetha tesame met Benny en Frida. ABBA se lede het aan die begin van 1983 saam besluit om 'n blaaskans te vat. En hulle het tot vandag toe nog nooit weer saam 'n opname gemaak nie.

Daar is tans ander sangsterre in verskeie lande wat weer ABBA-trefferliedjies sing en optredes doen ter ere aan die goue ABBA-jare.

duimnael|Benny Andersson in 2006
duimnael|Björn Ulveaus in 2007
Albums

ABBA het agt albums tussen 1973 en 1981 opgeneem, en het ook 'n paar kompilasie-albums vrygestel.
* Ring Ring (1973)
* Waterloo (1974)
* ABBA (1975)
* Arrival (1977)
* ABBA: The Album (1977)
* Voulez-Vous (1979)
* Super Trouper (1980)
* The Visitors (1981)
*Voyage (2021)
Bekende liedjies

* Waterloo (1974)
* Mamma Mia (1975)
* Fernando (1976)
* Dancing Queen (1976)
* Money Money Money (1976)
* Chiquitita (1978)
* Gimme Gimme Gimme (1979)
* The Winner Takes It All (1980)
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf
* The Hep Stars International Official website – Benny Andersson
*


Kategorie:Sweedse musiekgroepe
Kategorie:Stockholmse musiekgroepe
Kategorie:Eurovision-sangfeeswenners
Sahara (dubbelsinnig)

Sahara het verskeie betekenisse:
*Sahara die woestyn
*Wes-Sahara (SADR), 'n besette gebied in noordwes-Afrika.
*Sahara India Pariwar, 'n Indiese maatskappy.
** Air Sahara is 'n Indiese lugdiens, bedryf deur Sahara India Pariwar
*Sahara (hotel en kasino) in Las Vegas
Boeke

*Sahara deur Clive Cussler
Films

*Sahara is 'n 1919 film
*Sahara is 'n 1943 film
*Sahara is 'n 1943 Indiese film
*Sahara is 'n 1958 film
*Sahara is 'n 1983 film
*Sahara is 'n 1985 film
*Sahara is 'n 1991 film
*Sahara is 'n 1995 gemaak vir TV film
*Sahara is 'n 2002 film
*Sahara is 'n 2005 film geregisseer deur Breck Eisner met Matthew McConaughey
Tellatlas

Die Tellatlas (ook Klein-Atlas) is 'n bergreeks van meer as 1 000 kilometer, wat deel vorm van die Atlasgebergte. Dit lê teen die Middellandse See in Noord-Afrika in Marokko, Algerië en Tunisië.

Dit word in die noorde deur die Middellandse See en in die suide deur die Plato van die Sjots begrens. As gevolg van 'n landuitloper vorm die Middellandse See ook die oostelike grens in Tunisië, terwyl dit in die weste in verdere bergreekse, die Rif en Sentraal-Atlas, in Marokko eindig.

duimnael|500px|links|Die gesamentlike Atlasgebergte topografies en polities
In sy gebied lê heelwat groot stede, wat die Algerynse hoofstad Algiers met sowat 1 500 000 (2005) inwoners en Oran met 770 000 (2005) inwoners insluit. 'n Ander Algerynse stad Constantine met sowat 505 000 (2005) inwoners, lê in die berge teen 650 meter bo seespieël.

Die hoogste piek is 2 308 meter bo seespieël.


Kategorie:Atlasgebergte
Kategorie:Bergreekse in Algerië
Kategorie:Bergreekse in Marokko
Kategorie:Bergreekse in Tunisië
Aurèsgebergte

Die Aurèsgebergte ook bekend as die Sahara-Atlas van Algerië is die oostelike gedeelte van die Atlasgebergte. Nie so hoog soos die Groot-Atlas van Marokko nie, is dit baie meer imposant as die Tellatlasreeks wat nader aan die kus loop. Die hoogste piek in die reeks is die 2236 m hoë Djebel Aissa.

Die Aurèsgebergte dui die noordelike rand van die Saharawoestyn aan. Die berge kry wel reën en is meer geskik vir landbou as die platogebied noord daarvan. Vandag is meeste van die gebied se bevolking Berbers. Die berge bied ook reeds lank 'n tuiste aan bannelinge uit die vrugbare kusgebiede.

550px|duimnael|senter|Die gesamentlike Atlasgebergte topografies en polities


Kategorie:Atlasgebergte
Kategorie:Bergreekse in Algerië
Kategorie:Bergreekse in Tunisië
Rif (Atlasgebergte)

duimnael|Die Rif soos gesien vanaf Tarifa
duimnael|Vlag van die ou Republiek Rif
duimnael|Die Spaanse Rif-protektoraat, 1912 tot 1956
duimnael|Ligging van die Rif

Die Rif (ook Er Rif; Arabies: الريف; Tarifit: ⴰⵔⵔⵉⴼ, ⴰⵔⵉⴼ, Arrif, Arif) is 'n sowat 350 kilometer lang, aan die Atlasgebergte in Noord-Afrika behorende, bergreeks in Marokko, wat langs die Middellandse See lê.
Dit is die Afrika-uitloper in die Straat van Gibraltar teenoor die uitloper op die Iberiese Skiereiland. Suid daarvan eindig dit teen die Sentraal-Atlas en die Tellatlas.

Dit is yl bevolk, hoewel daar ook stede is soos Tangier met 'n bevolking van sowat 620 000 (2004), naby die kus van die Straat van Gibraltar, en Tétouan met 'n bevolking van sowat 320 000 (2004) ook noord aan die voet van die bergreeks. 'n Groot deel van die bevolking is Berberse Rif-Kabyle.

Die hoogste pieke van die Rif lê 2 456 meter bo seespieël.
Geskiedenis

In 1912 het die noordelike hange van die berge deel geword van 'n Spaanse protektoraat, tog kon die Spanjaarde hulle invloed net langs die Middellandse See uitbou. In 1921–1926 het Abd el-Krim die onafhanklike Rif-republiek beheer.
Eksterne Skakels

*


Kategorie:Atlasgebergte
Kategorie:Bergreekse in Marokko
Plato van die Sjots

Die Plato van die Sjots of Sjotshoogland is 'n gebied in die noorde van Algerië. Dit dui in die Atlasgebergte die vallei tussen die twee bergreekse, die Tellatlas en Sahara-atlas aan. Die naam is ontleen van die jaarlikse opdroging van soutmere, wat mens Sjots noem en wat talryk in die vallei voorkom. Die plato is ongeveer 1 070 m (3 500 voet) hoog. Dit is 200 km wyd in die weste en word nouer na die ooste waar dit in 'n reeks valleie verander. Grasvelde in die gebied ondersteun nomadiese veeboerdery.

duimnael|links|500px|Plato van die Sjots met Chott Ech Chergui in die middel daarvan


Kategorie:Atlasgebergte
Kategorie:Berge van Algerië
Sjot

'n Sjot (Arabies: Soutmeer) is 'n soutmeer in Algerië en Tunisië wat ontstaan uit reënwater en die smeltwater in die lente en somer van die bergsneeu uit die Atlasgebergte. 'n Sjot droog reëlmatig in die droë laatsomer op.

Die Plato van die Sjots wat in Algerië lê, is daarna vernoem.
Belankrike Sjots

* Die grootste sjot, Chott el Jerid, beslaan op sy grootste 5 000 km² en is in die middel van Tunisië geleë naby die Algerynse grens.
* Chott Ech Chergui in Algerië is die tweede grootste sjot in Noord-Afrika en is 'n Ramsarmoerasland.
* Chott Melrhir in noordoos Algerië - byna geheel en al onder seevlak en die laagste punt in Algerië.
* Chott el Gharsa in Tunisië van Chott el Jerid geskei deur 'n nou strook land, die Jerid.
* Chott el Fejej in Tunisië - 'n nou, oostelike uisteeksel van Chott el Jerid wat tot amper by die Golf van Gabes strek.
* Chott el Hodna in Algerië
Eksterne skakels

* Chott el Jerid in Tunisië

Kategorie:Geografie van Algerië
Kategorie:Geografie van Tunisië
Kategorie:Geologie
Golf van Gabes

duimnael|links|Ligging van die Golf van Gabes
Die Golf van Gabes (Arabies: خليج قابس‎ ḫalīǧ qābis), in antieke tye Klein Syrtis (Latyns: Syrtis Minor) genoem, is 'n golf aan Tunisië se oos kus in die Middellandse See. Die golf is 100 kilometer lank en wyd, met die Kerkenaeilande aan die noordooste en Djerbaeiland in die suidooste. Dit het 'n groot getyverloop, 2,5 meter tydens springgety. Die stad Gabès, wat 'n ekonomiese en administratiewe sentrum is, is in die golf geleë. Gabès en Sfax, nog 'n belangrike hawe in die golf, het spons en tuna visserye.
Eksterne skakels

Kategorie:Baaie
Kategorie:Geografie van Tunisië
Kategorie:Middellandse See
Seestraat

duimnael|Diagramatiese voorstelling van 'n seestaraat wat see of oseaan 1 met see of oseaan 2 verbind tussen landmassas 1 en 2

'n Seestraat is 'n nou kanaal water wat twee groter waterliggame met mekaar verbind en dus tussen twee landmassas lê. Die terme seestraat, kanaal, deurgang en see-arm kan sinonieme van mekaar en omruilbaar wees. Kanaal en see-arm kan egter ook ander betekenisse hê. Baie seestrate is ekonomies belangrik. Seestrate kan op belangrike skeepsroetes lê en oorloës is al geveg ter wille van die beheer van hierdie seestrate. Talle kunsmatige kanale is opgerig om twee waterliggame oor land te verbind.

Bekende seestrate in die wêreld sluit in die Straat van Dover, tussen Engeland en Frankryk, wat die Noordsee met die Engelse Kanaal verbind; die Straat van Gibraltar, die enigste natuurlike deurgang tussen die Atlantiese Oseaan en die Middellandse See; die Bosporus en die Dardanelle, wat die Middellandse- en Swartsee verbind; die Beringstraat tussen Alaska en Siberië wat die Stille- en Arktiese Oseane verbind; en die Straat van Malakka, wat tussen die Maleise Skiereiland en Sumatra lê en die Indiese Oseaan met die Suid-Chinese See verbind.

Alhoewel riviere en kanale baie keer 'n brug tussen twee groot mere of 'n meer en 'n see vorm en dit lyk of hulle die formele definisie van seestrate bevredig, word gewoonlik nie na hulle as seetstrate of strate verwys nie. Seestrate is gewoonlik baie groter, wyer strukture waar water nie in 'n enkele rigting vloei nie, en verbind gewoonlik twee see's.

Seestrate is die dualis van landengtes. Dit wil sê, terwyl seestrate tussen twee landmassas lê en twee groter waterliggame verbind, lê landengtes tussen twee waterliggame en verbind twee groter landmassas.