JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Nduli

Nduli ilikuwa kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,045 waishio humo.

Iko kwenye barabara kuu inayounganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, na ambayo kwa muda mrefu ilikuwa imetiwa lami mpaka kijijini Nduli tu kwa ajili ya kiwanja cha ndege, ila sasa inaendelea na lami hadi kaskazini.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Iringa Vijijini
Imalinyi

Imalinyi ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59316.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,272 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,529 walioishi humo.

Kata hii upande wa kijiji cha Igodivaha inapakana na msitu wa Lwivala ambako wenyeji wanakwenda kwa sadaka na sherehe
. Katika msitu huo kuna jabali la ajabu. Kwenye uso wa mwamba huo kuna umbo unaofanana na umbo la ramani ya Afrika ambao ni kivutio cha watalii.
Marejeo
Viungo vya nje

*Picha za "ramani"
*ECONOMIC EMPOWERMENT TO 100 WIDOWS OF IMALINYI, tovuti ya globalgiving.org. iliangaliwa Septemba 2018


Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Ilembula

Ilembula ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59305.

Ndani ya kata kuna vijiji vya Ilembula Kati, Iponda, Igelehedza na Igula.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,451 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,642 walioishi humo.

Wenyeji walio wengi ni Wabena wanaolima hasa mahindi na maharagwe. Vinywaji vinavyopendwa ni ulanzi, pombe na togwa.

Ilembula Kati, Igelehedza na Igula kuna shule ya msingi.

Taasisi kubwa ni hospitali ya Kilutheri yenye vitanda 240 pamoja na chuo cha wauguzi chenye wanafunzi 143 .

Ilembula hukua kwa haraka kutokana na ongezeko la biashara za mazao (mahindi), viwanda vidogovidogo na kupatikana kwa huduma za kijamii kwa urahisi zaidi hasa hospitali, bidhaa muhimu za kijamii, umeme, maji na huduma za kifedha. Pia kumekuwepo ongezeko la watu katika kijiji baada ya serikali kuonyesha nia ya kukifanya kijiji cha Ilembula kuwa Mji mdogo katika wilaya hiyo ya Wanging'ombe. Hili limekuja baada ya wananchi kuomba kijiji hiko kipandishwe hadhi ili kurahisisha zaidi hupatikanaji wa huduma za kiserikali mfano TRA, mahakama na ofisi za halmashauri.
Dini

Ilembula imekuwa kitovu cha kazi ya Walutheri katika Ubena tangu mwaka 1906, wamisionari Wajerumani walipofika. Leo hii Ilembula Kati ni makao makuu ya Jimbo la Kilutheri ndani ya Dayosisi ya Kusini KKKT.

Kanisa Katoliki lina kitovu chake kwenye kijiji cha Igelehedza pamoja na shule ya chekechea na shule ya maarifa ya nyumbani.

Madhehebu mengine, kama vile Wapentekoste, Wasabato na Mashahidi wa Yehova, wako pia hata kama si wengi.

Nao Waislamu wako: wana msikiti katika Igelehedza.
Marejeo
Viungo vya nje

*Professional and lay care in the Tanzanian village of Ilembula


Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Igosi

Igosi ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59310.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,574 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,204 walioishi humo.

Igosi ina vitongoji sita: Mlimani, Ng'ange, Mkangacha, Igelango, Ndulamo, Majengo.

Wakazi wanasema jina Igosi lina maana ya Vagosi, yaani wanaume kwa lugha yao. Hii ni kwa sababu wakati uliopita kulikuwa na mashindano ya kutafuta wababe. Watu wa vijiji jirani walikuwa wakifika kijijini kujipima lakini walikuwa wakishindwa na kukiri, "Pene pala pali vagosi".
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Matola

Matola ni kata ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59118 .

Kata hiyo inaundwa na vijiji vya Matola, Mtila, Boimanda, Kitulila na Mbega.

Kijiji cha Kitulila ni kijiji muhimu zaidi cha kata hiyo kwa kuwa ndicho cha pili kwa ukubwa na kipo katikati ya barabara kuu ya Njombe kuelekea Ludewa hadi mwambao mwa ziwa Nyasa (Manda).

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,215 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,262 walioishi humo.

Wakazi wake wengi ni Wabena (kwa asilimia zaidi ya 90), halafu Wakinga na Wapangwa.

Upande wa imani wakazi wake kwa asilimia 98 ni Wakristo wa madhehebu ya Kikatoliki, Waanglikana na Walutheri kwa idadi ndogo. Kuna makanisa rasmi matano: Kanisa Katoliki likiwa na makanisa manne na Anglikana moja, lakini pia kuna makanisa madogo yasiyo na usajili, mengi yakiwa ni madhehebu ya Kipentekoste, lakini mwitikio wake ni mdogo kiasi cha makanisa hayo kuibuka na kupotea.

Shughuli kubwa za wakazi ni kilimo cha viazi mviringo, mahindi, matunda aina ya tufaa, upandaji wa miti aina ya Pines. Upande wa mashamba kuna shamba kubwa la Chai Estate ya Dansland ambalo ni tawi la Luponde Tea Estate. Kwa hakika ardhi ni nzuri yenye rutuba na wakazi wake wengi ni watu wenye bidii.

Ndani ya kijiji hicho kuna shirika la Watawa wa Mtakatifu Agnes nyumba ya Mtakatifu Getrude Imiliwaha. Pia kuna sekondari Moja ya wasichana ya Mtakatifu Getrude inayomilikiwa na Watawa hao. Pia kuna shule za msingi mbili: Shule ya msingi Kona na Shule ya Msingi Kitulila.

Jina mbega asili yake ni mnyama mbega mwenyewe.

Kijiji cha Mbega kina sifa kedekede lakini ya kipekee ni kuwa na kundi kubwa la vijana wanaoleta chachu ya maendeleo hasa kwenye kukua kiuchumi pamoja na maendeleo ya mtu binafsi. Hivyo kimekuwa mfano kwa vijiji vingine hususan wa kujituma. Asilimia 90 ya wakazi shughuli yao kuu ni kilimo cha viazi mviringo, mahindi, maharagwe, ngano, parachichi, mbogamboga, miti ya pines pamoja na ufugaji. Kijiji hicho

Kijiji hicho kimezungukwa na mito mikubwa kama mto Mnyeleli na mto Kanyange huku kikizungukwa na milima mikubwa na midogo pamoja na misitu. Kuna mazingira mazuri na ardhi yenye rutuba inafaa kwa kuwekeza kilimo, ufugaji na hata viwanda, pamoja na miundombinu ya kudumu kama maji, umeme, shule, barabara na huduma za kiafya.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Njombe Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Makambako

thumb|400px|Makambako.
Makambako ni mji na wilaya katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59113.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 146,481 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata 8 za Makambako zilikuwa na jumla ya wakazi 93,827 walioishi humo.

Hadi mwaka 2012 Makambako yenyewe ilikuwa kata ya Wilaya ya Njombe katika Mkoa wa Iringa. Kwa sasa ni mji wenye hadhi ya halmashauri ukiwa ni kitovu cha biashara mbalimbali na kilimo yakiwamo mazao ya mbao na nafaka.

Makambako ni njiapanda muhimu kusini mwa Tanzania. Barabara za TANZAM (Dar es Salaam - Mbeya) na barabara ya kuelekea Songea - Mtwara zinakutana huko, pamoja na kituo cha reli ya TAZARA.
Marejeo

M
Jamii:Wilaya ya Makambako
Luduga

Luduga ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59304.

Ina vijiji vipatavyo vitano navyo ni: Ikorinto, Igando, Iyai, Palangawanu na Luduga yenyewe.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,331 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,947 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mahongole (Makambako)

Kwa mahali pengine penye jina hili angalia Mahongole (Mbarali).


Mahongole ni kata ya Mji wa Makambako katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59124.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,866 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,222 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makambako Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Uwemba

Uwemba ni kata ya Mji wa Njombe katika Mkoa wa Njombe, nchini Tanzania, yenye postikodi namba 59103.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,359 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,900 walioishi humo.

Uwemba iko monasteri ya shirika la wamonaki Wakatoliki Wabenedikto ambayo ni upriori mdogo chini ya abasia ya Peramiho.
Marejeo
Viungo vya nje

*History of St. Raphaels Priory


Jamii:Wilaya ya Njombe Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Wanging'ombe

Wanging`ombe ni kata ya Wilaya ya Wanging'ombe katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59307.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,330 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,115 walioishi humo.

Wakazi wa wilaya hiyo ni wakulima na wafugaji, asilimia chache ni wafanyabiashara.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Wanging'ombe
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mtwango (Njombe)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa Mtwango


Mtwango ni kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59210.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,033 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,948 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Njombe Vijijini
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Igowole

Igowole ni kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51409.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 18,925 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,459 waishio humo.

Kuna maendeleo ya kasi sana na mji mdogo wa Igowole kwa sasa unatarajiwa kuwa makao makuu ya Wilaya ya Mufindi zitakapogawanywa na Mafinga.

Ni mji wenye vivutio: makampuni makubwa kama Unilever Tea Tanzania, viwanda kadhaa vya chai na mbao, mabwawa makubwa sana ya Ngwazi, Nzivi na Kihanga. Mashamba makubwa ya chai yapo nje kidogo ya mji.

Msitu wa Saohill upo mwanzo wa mji, hivyo mji upo kiutalii sana. Shughuli kuu za watu wa Igowole ni KAZI ZA viwandani, biashara, kilimo, shughuli za mbao, na uvuvi katika mabwawa yaliyoyatajwa na pia ndiko viliko vyanzo vya mto Ruaha.

Mitaa ya mji mdogo wa Igowole ni Ligu, Ihanga, Mhamati, Kafufu, Nyuma ya Msitu, Mahaga, Mhemi, Nzivi, na Kisasa.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Kasanga (Mufindi)

Kwa maana nyingine za jina hili angalia Kasanga

Kasanga ni kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51421.

Vijiji vilivyopo ndani ya kata ya Kasanga ni Lwang'a, Udumuka, Ihomasa, Kilolo na Kasanga.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 8,600 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,908 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Kiyowela

Kiyowela ni kijiji ambacho kimekuwa kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51422.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 4,678 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,540 waishio humo.

Makabila ya watu wanaoishi katika kijiji hicho ni Wahehe, ambao ndio kabila lenye watu wengi zaidi wenyeji wa mkoa wa Iringa, halafu Wabena kutoka Njombe na Wakinga kutoka wilaya ya Makete.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Mafinga

Mafinga ni mji katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Eneo hili limepata halmashauri yake na hadhi ya mji (town) tangu mwaka 2007.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ina wakazi wapatao 51,902 waishio humo. Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 122,329 .

Mafinga iko kando ya barabara ya TANZAM kutoka Dar es Salaam kwenda Mbeya, Zambia na Malawi.

Wakati wa ukoloni iliitwa "John`s Corner". Kuna sehemu mbili yaani Mafinga yenyewe na kwa umbali wa kilomita 15 iko Sao Hill.
Marejeo

Jamii:Mkoa wa Iringa
Jamii:Wilaya ya Mafinga Mjini
Mdabulo

380px|thumb|Mahali pa Mdabulo katika Wilaya ya Mufindi
Mdabulo ni kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51425.

Kata ya Mdabulo ina jumla ya vijiji vitano ambavyo ni kama vifuatavyo: Ludilo, Ikanga, Kidete, Mlevelwa, na Ilasa.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 11,399 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,342 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Mninga (Mufindi)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Mninga
thumb|Kanisa la Ikwega liko katika kata ya Mninga.
Mninga ni kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51408.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 15,795 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,799 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mufindi
Jamii:kata za Mkoa wa Iringa
Lumbila

300px|thumb|Mahali pa Lumbila kwenye Ziwa Nyasa
Lumbila ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59406.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 2,038 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1,880 walioishi humo.
Historia

Wakati wa kuanzishwa kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kituo cha Langenburg kilianzishwa hapa mwaka 1893 kando ya mdomo wa mto Luyangala (Wajerumani waliandika "Rumbira"). Langenburg ilikuwa makao makuu ya serikali kwa sehemu za kusini za koloni kwa sababu usafiri ulipatikana kwa njia ya maji tu, ilhali Wajerumani hawakusimamia bado njia za ndani hadi kukandamizwa kwa upinzani wa Wahehe mnamo mwaka 1898 (kifo cha Mkwawa).

Langenburg ilikuwa na boma imara na kituo cha meli ndogo "Hermann von Wissmann" yenye tani 50 iliyokuwa chombo kikuu cha usafiri cha Wajerumani kwenye Ziwa Nyasa na kuzunguka baina ya Langenburg, Wiedhafen (Manda), Fort Johnston (Mangoche, Malawi), Monkey Bay na vituo vingine upande wa Kiingereza wa ziwa.

Mwanzoni Langenburg ilikuwa makao makuu ya Mkoa wa Langenburg lakini baadaye ofisi zilihamishwa katika eneo la Unyakyusa ambako mji mpya ya Neu Langenburg (leo: Tukuyu) ulianzishwa. Kwa kuitofautisha miji miwili jina la Alt-Langenburg ilikuwa kawaida kwa kituo cha kwanza, yaani Lumbila.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ludewa
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Mavanga

Mavanga ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59416.

Kata ya Mavanga ina vijiji viwili ambavyo ni Mavanga na Mbugani.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,738 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,651 walioishi humo. Hii ni moja ya kata ambayo idadi ya watu inaongezeka kwa kasi na hivyo kuifanya moja ya miji midogo inayokua kwa kasi katika Wilaya ya Ludewa.

Katika kata ya Mavanga wakazi wake hujishughulisha na kilimo cha mazao mbalimbali kama maharage, mahindi, viazi vitamu, ufuta, ndizi, mihogo, miwa, karanga, njugu mawe, kunde na mengineyo.

Kata ya Mavanga ina shule za msingi tano: nne hutumia Kiswahili na moja hutumia lugha ya kiingereza. Shule hiyo ni Saint Mary Immaculate Primary School iliyopo chini ya Parokia ya Mavanga. Aidha kata ya Mavanga ina Shule ya Sekondari moja.

Mavanga ni moja kati ya kata ambazo zilipata huduma ya umeme wa maji kutokana na mradi wa Umeme wa Maji (Small Scale Hydro electric Power Plant) kwa ufadhili kutoka Duren, Ujerumani, chini ya usimamizi wa Kanisa Katoliki, Jimbo la Njombe.
Marejeo

Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Jamii:Wilaya ya Ludewa
Mundindi

Mundindi ni kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59415.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,727 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,346 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ludewa
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe

Asili ya jina Mundindi.
Inasemekana katika kijiji hiki enzi hizo kulikuwa na shimo moja kubwa sana. Kwa lugha ya Kipangwa ambayo ndiyo lugha ya asili kwa wakazi wa kijiji cha Mundindi neno shimo huitwa mlindi. Hivyo maeneo yanayozungunga eneo la hilo shimo yalikuwa yanaitwa MLINDI. Kwa muda mrefu hilo ndilo lilikuwa jina la eneo hilo (ikumbukwe kuwa kipindi hicho hakukuwa na vijiji kama ilovyo leo. Vijiji vingi vilianzishwa baada ya sera ya kuanzisha vijiji vya ujamaa iliyoanzishwa na Mwalimu Nyerere rais wa kwanza wa Jamuhuri ya Muungano ya Tanzania). Hata wakati wamefika wamisionari na kuanzisha mission maeneo hayo bado yalikuwa yanafahamika kama Mlindi. Kutokana na wamisionari wengi waliokuwa na asili ya ujerumani kushindwa kutamka vizuri jina hilo walikuwa wakitamka MDINDI badala ya Mlindi. Hivyo polepole badala ya Mlindi pakaanza kujulikana kama Mdindi. Na baadae zaidi hasa kutokana na lafudhi ya Kipangwa wenyeji wakajikuta wanasema Mundindi badala ya Mdindi. Kwa kifupi hiyo ndiyo asili na maana ya jina Mundindi.
Ukwega

Ukwega ni kata ya Wilaya ya Kilolo katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51310.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 7,915 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,195 waishio humo. Mwaka 2015 kata hiyo iligawanywa na kuuda kata nyingine iitwayo Kising'a.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kilolo
Jamii:Kata za Mkoa wa Iringa
Ukumbi (Kilolo)

Ukumbi ni kata ya Wilaya ya Kilolo katika Mkoa wa Iringa, Tanzania, yenye Postikodi namba 51307.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 14,280 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,912 waishio humo.

Kati ya vijiji vya kata hiyo, cha kwanza ni Kitowo. Kijiji cha Kitowo ni kijiji cha asili kilichopitiwa na barabara kuu ya mkoa wa Iringa kutoka Ihemi kupita Kitowo kwenda hospitali ya Usokami na Kihanzi, pacha nyingine kwenda Pomerini, Mgagao, Mtanga Farm n.k. na pacha nyingine kwenda Kilolo hadi Ipogolo.

Watu wa Kitowo ni wakulima wa:
* 1. mahindi kwa asilimia kubwa zaidi kuliko vijiji vingine vyote vya wilaya ya Kilolo
* 2. nyanya, njegere na maharage
* 3. mboga za majani aina nyingi.

Historia ya uwanja wa ndege wa Nduli kwa Waingereza ina uhusiano mkubwa na kijiji cha Kitowo ambapo inaelezwa kuwa wakoloni walikuwa wanalima mali mbichi, hasa njegere Kitowo na kusafirisha hadi Dar es Salaam kupitia Nduli na wakoloni kula mboga asili za Kitowo. Meneja wa shamba hilo aliitwa Bwana Bodi na aliishi Ifuenga-Kitowo; ndiyo maana kuna njegere jina lake Bodi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kilolo
Jamii:Kata za Mkoa wa Iringa
Bulongwa

Bulongwa ni makao makuu ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59514.

Bulongwa iko kwenye sehemu ya magharibi ya milima ya Livingstone kwenye kimo cha mita 2,100 juu ya UB. Hakuna joto kali, tena wakati wa Juni - Agosti jalidi hutokea. Mvua unatokea kati ya Novemba hadi Mei.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,517 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,824 walioishi humo.

Mji huo ni kitovu cha dayosisi ya kusini ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania Kati, kuna hospitali ya kanisa na ofisi za dayosisi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Make It Reign

Make It Reign ni jina la albamu ya kwanza ya marapa wawili wa Kimarekani, Lord Tariq na Peter Gunz. Album ilitolewa mnamo mwaka wa 1998 kupitia studio ya Columbia Records. Albamu imetoa single mbili matata kabisa, iliyopata sifa sana ilikuwa "Deja Vu (Uptown Baby)" na "We Will Ball",ya mwanzoni imeingiziwa na sampuli ya kutoka katika wimbo wa Steely Dan ule wa "Black Cow". Albamu ilitunukiwa platinam na RIAA. Albamu imeshirikisha baadhi ya wasanii kama vile DJ Clark Kent, Sticky Fingaz, Kurupt, Teddy Riley, Cam'ron, Fat Joe, Big Pun na Jermaine Dupri.
Orodha ya nyimbo

# "Make It Reign" akimsh. DJ Clark Kent- 3:00
# "We Will Ball"- 3:58
# "Massive Heat" akimsh. Sticky Fingaz, Kurupt na DJ Clark Kent- 4:18
# "Sex, Money, Life, au Death"- 1:20
# "One Life to Live"- 4:30
# "Fiesta" akimsh. Will Tracks- 3:54
# "Then na Now"- :15
# "Startin' Somethin'" akimsh. 1 Accord na Teddy Riley- 4:20
# "A Night in the Bronx With Lord na Gunz"- 3:56
# "Who Am I?"- 3:35
# "Déjà Vu (Uptown Baby)"- 5:03
# "Keep On" akimsh. DJ Clark Kent- 4:13
# "Wauldwide"- 4:50
# "Streets to da Stage" akimsh. Cam'ron- 3:50
# "BX Most Wanted"- 1:02
# "Cross Bronx Expressway" akimsh. Fat Joe na Big Pun- 5:23
# "Precipitation"- 2:45
# "My Time to Go"- 5:39
# "Be My Lady" akimsh. Jermaine Dupri- 3:49

Jamii:Albamu za hip hop za East Coast
Jamii:Albamu za 1998
Jamii:Albamu za Columbia Records
Galula

Galula ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 53831.

Galula iko kwenye Mto Songwe, umbali wa takriban kilomita 18 kutoka Ziwa Rukwa upande wa kusini-mashariki.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,076 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,440 walioishi humo.

Tabaka la mwamba linaloenea kutoka upande wa kusini wa Ziwa Rukwa hadi karibu na Ziwa Nyassa linaitwa "Tabaka la Galula" (kwa Kiingereza Galula formation). Ndani ya tabaka hilo visukuku vingi vimepatikana pamoja na mifupa ya dinosauri wawili, Rukwatitan bisepultus na Mnyamawamtuka moyowamkia .
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Ipelele

Ipelele ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59520.

Ni eneo dogo sana lenye vijiji sita yaani Ubiluko, Ipelele, Makwaranga, Mbanga, Makeve na Missiwa.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,933 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,890 walioishi humo. Kata hiyo ina kabila dogo liitwalo Wamagoma.

Wenyeji wa eneo hilo wanajishughulisha na kilimo cha mahindi, ngano, njegere na viazi. Hata hivyo inasemekana walikuwa wafugaji wa ng'ombe wakubwa katika milima ya Ikata na Magoma; mpaka sasa ufugaji upo ila si sawa na zamani.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Kanga (Songwe)

Kwa matumizi mengine ya jina hili, tazama Kanga.

Kanga ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Hadi mwaka 2018 ilikuwa sehemu ya Wilaya ya Chunya. Msimbo wa posta ni 53806.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,708 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,430 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Songwe
Jamii:Kata za Mkoa wa Songwe
Kitulo

Kitulo ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59511.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,808 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,469 walioishi humo.
Picha


Kitulo National Park 15.jpg|Kitulo-Makete
File:Kitulo National Park 14.jpg|Kitulo-Makete
File:Kitulo National Park 16.jpg|Kitulo-Makete

Tazama pia

* Hifadhi ya Kitulo
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Kipagalo

ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Msimbo wa posta ni 59516.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 3,516 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,913 walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,893 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Makete
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Lupa

Lupa (pia: Lupatingatinga) ni kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 15,428 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,835 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53822.

Mazao ya biashara ni tumbaku.

Mazao ya chakula ni mahindi, karanga na maharage.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Chunya
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya