JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Elektron

Die elektron (simbool e- of β-) is ’n elementêre subatomiese deeltjie waarvan die elektriese lading negatief een elementêre lading is. Elektrone behoort tot die eerste generasie van die lepton-familie en word as elementêre deeltjies beskou omdat hulle geen bekende komponente of substrukture het nie. Die elektron het ’n massa van sowat 1/1836 van dié van die proton. Die ontdekking van die elektron in 1897 word toegeskryf aan Joseph John Thomson.

Elektrone omring die kern van protone en neutrone in ’n elektronskikking. Die Engelse woord electron is in 1894 van electric afgelei, waarvan die oorsprong die Griekse woord 'ηλεκτρον is, wat "barnsteen" beteken. Elektrostatiese lading kan verwek word deur barnsteen teen die pels van ’n dier, byvoorbeeld ’n kat, te vryf. Die laaste deel, -on, wat deur die meeste subatomiese partikels gedeel word, is van die woord ioon afgelei.

Die antideeltjie van ’n elektron is ’n anti-elektron of positron.
Eienskappe

Elektrone speel ’n belangrike rol in verskeie fisikaverskynsels, soos elektrisiteit, magnetisme, chemie en termiese geleiding, en is ook betrokke by swaartekrag-, elektromagnetiese en swak wisselwerkings.

duimnael|links|280px|Die elektron se plek in die Standaardmodel (onder leptone).
Omdat ’n elektron ’n lading het, het dit ’n omringende elektriese veld, en as daardie elektron relatief tot ’n waarnemer beweeg, sal dit ’n magneetveld genereer. Elektromagnetiese velde wat van ander bronne af kom, sal die beweging van ’n elektron beïnvloed volgens die Lorentz-kragwet.

Elektrone straal energie uit of absorbeer dit in die vorm van fotone as hulle versnel word. Laboratoriuminstrumente kan individuele elektrone sowel as elektronplasma vasvang deur die gebruik van elektromagnetiese velde. Elektrone is ook betrokke by baie toepassings soos elektronika, sweiswerk, elektronmikroskope, bestralingsterapie, lasers en deeltjieversnellers.

Wisselwerkings tussen elektrone en ander subatomiese deeltjies is belangrik op terreine soos chemie en kernfisika. Die Coulomb-kragwisselwerkings tussen die positiewe protone in ’n atoomkern en die negatiewe elektrone daarbuite laat die samestelling van die twee toe wat as atome bekend is. Ionisasie of verskille in die proporsies van negatiewe elektrone teenoor positiewe kerns verander die bindingsenergie van ’n atoomstelsel. Die uitruil of deel van elektrone tussen twee of meer atome is die hoofoorsaak van chemiese binding.

Elektrone is ook betrokke in kernreaksies, soos nukleosintese in sterre, waar hulle bekend is as betadeeltjies. Elektrone kan geskep word deur die betaverval van radioaktiewe isotope en in hoë-energiebotsings, soos wanneer kosmiese strale die atmosfeer binnekom.
Verwysings
Eksterne skakels

*
*
*
*15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia


Kategorie:Chemie
Kategorie:Elementêre deeltjies
Anticosti

Anticosti (Frans: l'Île d'Anticosti) is 'n kaal, rotsagtige, woudbedekte gruis-en-sand eiland by die uitmonding van die Saint-Laurentrivier in die Golf van Sint-Laurens, in die provinsie Quebec (Kanada). Anticosti is in 2023 deur Unesco as wêrelderfenisgebied gelys.

duimnael|links|Een van twee huise wat, naas enkele grafte, in die spookdorp Baie-Sainte-Claire bewaar gebly het
Anticosti word in die noorde van die Côte-Nord-gewes van Québec (die Labrador-skiereiland) geskei deur die Jacques Cartier-seestraat en in die suide deur die Honguedo-seestraat van die Gaspé-skiereiland.

Met 'n lengte van 217 kilometer, 'n breedte wat wissel tussen 16 en 48 kilometer en 'n oppervlak van 7 892,52 km², is die eiland taamlik groot en oortref dit met sy oppervlakte van meer as 7 900 vierkante kilometer dié van die provinsie Prins-Edward-eiland. Die eiland is ook die 90ste grootste eiland ter wêreld en die 20ste grootste eiland in Kanada.

Anticosti is met 'n bevolking van 240 inwoners yl bevolk. Die grootste bevolking word in die dorpie Port-Menier op die westelike punt van die eiland aangetref en bestaan hoofsaaklik uit die opsigters van die verskeie vuurtorings wat deur die Kanadese regering daar opgerig is. Die kus is rotsagtig en gevaarlik, en daar is slegs twee veilige hawens: Ellis-baai en Fox-baai. Die grootste meer op die eiland is die Wickenden-meer wat die Jupiter-rivier voer.

Anticosti is in 1534 deur Jacques Cartier ontdek en later deur koning Lodewyk XIV van Frankryk aan Louis Joliet geskenk as beloning vir die ontdekking van die Mississippirivier. Die eiland het tot 1763 in die besit van die Joliet-gesin gebly; in daardie jaar het die kolonie van Newfoundland en Labrador Anticosti geannekseer. Kanada het die eiland in 1774 herwin.

Die houtbedryf het op die eiland tot in 1972 gefloreer, daarna het dit tot 'n belangrike jagbestemming ontwikkel. Vissers doen ook gereeld op die eiland aan.
Sien ook

* Lys van Wêrelderfenisgebiede
Eksterne skakels

*
* Amptelike Unesco-bladsy
*


Kategorie:Eilande van Kanada
Kategorie:Quebec
Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Kanada
Lozère

Lozère (48) is 'n département in die suide van Frankryk en vorm saam met vier ander départements die région Oksitanië aan die westelike Mediterreense kus van die land. Die naam is afgelei van die bergreeks Mont Lozère, die hoogste in die Sentraalmassief (Frans: Massif Central) met 1 699 meter.

Met slegs 14 inwoners per vierkante kilometer is Lozère die mees yl bevolkte département van Frankryk. Die inwonertal het van meer as 150 000 in die 19de eeu tot minder as 75 000 in 1999 gedaal.
Geografie

duimnael|links|Lozère: Die Causse Méjean
Lozère se landskap word deur talle heuwels oorheers. Die département lê op 'n plato met 'n gemiddelde hoogte van 1 000 meter bo seevlak, met uitgestrekte kaal 3- en pragtige weivelde, wat in die somer met 'n oordaad bergplante soos arnika, gentiaan en peperment kan spog.
Geskiedenis

duimnael|links|Die "monster van Gévaudan"
duimnael|links|Mende: Die brug Notre-Dame
Die département word tydens die Franse Rewolusie van 1789 geskep en beslaan 'n groot gedeelte van die voormalige bisdom Gévaudan in die provinsie Languedoc.

Die gebied verwerf in die 18de eeu bekendheid danksy "La Bête du Gévaudan", 'n wolf wat in die tydperk tussen 1764 en 1767 naastenby eenhonderd vroue en kinders aangeval en doodgebyt het. Vermoedelik is die wolf deur 'n waansinnige afgerig. Die historiese gebeurtenisse het onder meer as aanleiding vir die Franse rolprent Le Pacte des Loups gedien, wat in 2001 vrygestel is.

Die inheemse wolwe van die Sentraalmassief is lankal uitgeroei. Die soöloog Gérard Ménatory stig in 1962 die natuurpark Les Loups du Gévaudan, wat langs die Nasionale Roete 9 tussen die dorpe Marjevols en Aumont lê. Hier word Kanadese en Poolse wolwe "ingeburger". Die park met sy oppervlakte van vier hektaar, wat sowat 1 000 meter bo seevlak lê, bied 'n natuurlike omgewing vir die diere met koue winters en warm, droë somers. 'n Klein museum, La Maison du Loup (Die Huis van die Wolf), verskaf meer inligting oor die wolwe. Die reservaat word vandag deur Anne Ménatory bestuur.
Kookkuns

Die Romeinse natuurwetenskaplike en skrywer Plinius prys in sy werk "Die Natuurgeskiedenis" reeds die kaassoorte van die Galliese provinsie Nemausus, en in die besonder dié van die dorpe Lesura en Gabalis, wat met die beste van die wêreld kan meeding.

Die huidige plaaslike kaassoorte soos die Bleu d'Auvergne, Cantal of Saint-Nectaire en die bergheuning van die gebied, die Miel des Monts de Lozère, kan dikwels nog as tuisgemaakte spesialiteite op die plaaslike boeremarkte gekoop word.

Die bekendste gereg van die streek, die Aligot, is 'n aartappelpuree, wat met Cantalkaas en knoffel afgerond word.
Eksterne skakels

* Webwerf van die Conseil général
* Webwerf van die Prefektuur
* Toerisme in Lozère


Kategorie:Departemente in Oksitanië
Touwsrivier

Touwsrivier is 'n dorp in die Wes-Kaap, Suid-Afrika. Die N1 nasionale pad gaan verby die dorp.

duimnael|links|Die NG kerk op Touwsrivier.
Vroeë geskiedenis

Reeds in die eerste helfte van die 18de eeu het boere hulle hier gevestig. Die plaas waarop die dorp ontwikkel is, is reeds in 1748 toegeken. Die naam Touw is moontlik 'n vervorming van die Khoikhoi woord dau ('weg' of 'pas').
Spoorweggeskiedenis

Nadat die spoorlyn na die noorde Matjiesfontein in die 1870's bereik het, is 'n steenkool- en diensdepot aan die noordekant van die Hexrivierberge as 'n noodsaaklikheid beskou. Die keuse het op Touwsrivier geval waar 'n stasie met die naam Montaguweg op 7 November 1877 geopen is. Die naam is op 1 Januarie 1883 na Touwsrivier verander.

Die aanleg is juis hier so groot gemaak omdat daar 'n steil opdraande na Worcester voorgelê het en sommige treine se massa en lengte minder gemaak moes word om die stywe Hexrivierpas te kon uitkom. Die hotel Frere is deur die spoorwegowerhede gebou om voorsiening te maak vir passasiers wat 'n dag of twee op Touwsrivier moes deurbring. Vir die volgende 60 jaar was die dorp niks meer as 'n groot spoorwegsentrum nie. Dit het daartoe gelei dat die destydse Suid-Afrikaanse Spoorweë die dorp se administrasie oorgeneem het. Dit het tot 1959 geduur totdat die eerste bestuursraad vir die dorp ingestel is.

Nadat die spoorlyn geëlektrifiseer is, het die belangrikheid van die dorp begin afneem. Omrede die gebruik van stoomlokomotiewe afgeneem het, is die uit diens onttrekte stoomlokomotiewe in Touwsrivier gehuisves en was dit 'n nasionale gedenkwaardigheid vir baie jare totdat die Spoorweë besluit het om hierdie lokomotiewe as skrootmateriaal te verkoop. Die Verkeerdevleidam is ontwikkel om die stoomtreine van water te voorsien.
Wapen

Die munisipale raad het 'n wapen in 1962 by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: Verhoogde, omgekeerde kepersgewys deursnede, silwer en groen, in die skildhoof 'n aansiende stoomlokomotief van natuurlike kleur, in die skildvoet 'n silwer golwende dwarsbalk belaai met 'n ander van blou, in die skildhoof vergesel van twee goue koringgerwe en in die skildvoet van 'n silwer aansiende ramskop. Die helmteken was 'n rooi blom, en die wapenspreuk "Floreat flumen Touense".

Die wapen is in 1994 gewysig deur (a) die lokomotief met "twee oop en een toe rooidirkieblomkelke (Ornithogalum maculatum) van natuurlike kleur aan 'n groen stingel" te vervang en (b) die lokomotief na die helmteken te skuif, en toe by die Buro vir Heraldiek geregistreer.
Omgewing

Die belangrikste produkte van die distrik is merinowol, koring, lusern en gars wat onder besproeiing verbou word.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bronne

*
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap
Saguenay

duimnael|links|250px|Saguenay: Die ou papiermeul in die arrondissement Chicoutimi Saguenay is die hoofstad van die administratiewe gebied Saguenay-Lac-Saint-Jean (Quebec, Kanada) en lê teen die Saguenayrivier. Saguenay-fjord (Fjord du Saguenay) is die mees suidelike fjord in die Noordelike Halfrond.

Saguenay is op 1 Januarie 2002 gevorm deur die samesmelting van die stede Chicoutimi, Jonquière en La Baie met die munisipaliteite van Laterrière, Lac-Kénogami, Shipshaw en 'n gedeelte van die munisipaliteit van die kanton Tremblay. Meer as 98 persent van die sowat 150 000 inwoners is Franssprekend.

Die nuwe naam van die stad is deur 'n referendum bepaal waarin die meerderheid van die bevolking die voorkeur aan die naam Saguenay gegee het.
Ekonomie

Die primêre verwerking van die omgewing se natuurlike hulpbronne vorm die basis van die plaaslike ekonomie, soos byvoorbeeld die papier- en aluminiumvervaardiging. Hidroelektriese kragopwekking vind naby Shipshaw plaas. Saguenay het daarnaas tot ´n gewilde bestemming vir plesierboot-toerisme ontwikkel.
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf van die stad Saguenay


Kategorie:Nedersettings in Quebec
Cantal (kaas)

Die Cantal of Fourme de Cantal is 'n harde kaas uit Sentraal-Frankryk, wat veral in die département Cantal in die région Auvergne geproduseer word. Die kaassoorte van die streek het 'n tradisie wat teruggaan tot die antieke tydperk, en die Romeinse skrywer Plinius prys reeds die kwaliteit van die kaas.

Die Cantal is sedert 1956 'n kaas van oorsprong (AOC), wat net in Cantal of die regstreeks aangrensende départements Aveyron, Corrèze, Haute-Loire of Puy-de-Dôme vervaardig mag word. Volgens die voorskrifte moet die melk vir die Cantal van 'n beesras afkomstig wees, wat by die landskap en klimaat van die streek aangepas is. In die praktyk voldoen slegs koeie van die inheemse Salers-beesras aan hierdie kriterium. Vir 'n kaas van 40 tot 45 kilogram word sowat 400 liter koeimelk benodig.
Smaak

Die Cantal het 'n droë kors en opvallend kruidagtige smaak. Aanvanklik het die kaas 'n effense suur smaak, maar hoe ryper hy word, des te pikanter word hy. Fynproewers beweer dat die blomme en kruide van die weivelde die uiteindelike kwaliteit van die kaas bepaal. Die Cantal uit die direkte omgewing van die stad Salers word as die beste van sy soort geag. Kenners is dikwels selfs in staat om die verskil tussen lente- en somerweivelde in die Cantal te smaak.

In Frankryk word hy dikwels saam met druiwe, appels en okkerneute geniet. Dit pas ook uitstekend by warme geregte soos soppe, blaardeeg en crêpes.
Eksterne skakels

* Cantal AOC
* Route des fromages AOC d'Auvergne / Die Kaasroete in Auvergne

Kategorie:Franse kaas
Kategorie:Koeimelkkaas
Vlerkprofiel

'n Vlerkprofiel is die vorm van 'n vlerk of die lem van 'n skroef (soos die van 'n skip of vliegtuig) in deursnit beskou. Dit word aangewend om stukrag (of drukkrag) te verleen. Afhangende van die toepassing daarvan het vlerkprofiele vir subsoniese vlug 'n kenmerklike vorm met 'n geronde opstroomkant en skerp afstroomkant wat dikwels ook 'n welwing (ronding) insluit.
center
links|duimnael|180px|Die geleidelike ontwikkeling van vlerkprofiele, 1908-1944, NASA
regs|duimnael|250px|Stu- en sleurkragkurwes vir vlerkprofiele

Buiten die vlerke van 'n vliegtuig, het die horisontale en vertikale stabiliseerders van 'n vliegtuig ook 'n vlerkprofiel. Vlerkprofiele word ook in motorboot- en vliegtuigskroewe, waaierlemme, kompressors en turbines aangetref. Skeepseile vorm ook 'n vlerkprofiel en die onderwatervinne van seilbote werk op dieselfde beginsel as vlerkprofiele. Selfs in die natuur word vlerkprofiele aangetref by voëls se vlerke (waar die inspirasie waarskynlik vandaan gekom het).

'n Omgekeerde vlerkprofiel veroorsaak afwaartse druk op 'n motorvoertuig of ander voertuie wat sy klouvermoë op die pad verbeter. Die term stukrag verwys na die krag wat ontstaan as gevolg van die beweging van 'n vlerkprofiel in enige medium. 'n Dun voorwerp met 'n positiewe invalshoek soos 'n plat plaat of die loopvlak van 'n brug sal stukrag veroorsaak. Vlerkprofiele is egter meer doeltreffend en veroorsaak stukrag met die minste moontlike sleurkrag. 'n Stukrag teenoor sleurkragkurwe soos hier regs vertoon kan opgestel word deur toetse in 'n windtonnel te doen.

Die ontwerp van vlerkprofiele is 'n belangrike aspek van aërodinamika. Verskeie vlerkprofiele word in verskillende vlugtoestande aangewend. 'n Superkritiese vlerkprofiel met sy kleiner welwing, verminder supersoniese sleurversteurings, terwyl 'n simmetriese vlerkprofiel meer geskik is vir dikwelse onderstebo vlugtoestande (soos met akrobatiese vliegkuns). Supersoniese vlerkprofiele het 'n baie meer hoekige vorm en het dikwels 'n baie skerp opstroomkant. Vlerkprofiele met skerper opstroomrondings veroorsaak stewiger en ligter vlerke. 'n Groter ronding aan die voorkant verskaf egter meer volume vir die stoor van brandstof. Bewegende dele word in baie vliegtuie se vlerke ingebou (bv. klappe) om 'n dinamiese vlerkprofiel daar te stel deur die vorm te verander om by die vlugsnelheid aan te pas.

Verskeie stelsels is al ontwikkel om verskillende vlerkprofiele te beskryf en te karakteriseer — waarvan die mees gebruikte die NACA stelsel is. Voor hierdie stelsel is verskeie ad-hoc stelsels gebruik. 'n Voorbeeld van 'n algemene doel vlerkprofiel wat wye toepassing in die lugvaartbedryf vind is die ouer Clark-Y-stelsel.
Sien ook

* Stukrag
* Stuwingskoëffisiënt
* Stol (lugvaart)
* Superkritiese vlerkprofiel
* Vlerk (lugvaart)
Eksterne skakels

Kategorie:Aërodinamika
Kategorie:Vliegtuie
Apicius

duimnael|Apicius-handskrif uit ong. 900
Marcus Gavius Apicius (* 42 v.C., † 37 n.C.) was 'n Romeinse fynproewer uit die Suid-Italiese stad Minturnae (die huidige Minturno naby Neapel) en tydgenoot van die keisers Augustus en Tiberius. Hy staan bekend as die skrywer van die enigste kookboek uit die Romeinse tydperk, wat volledig bewaar is - die De re coquinaria ("Oor die kookkuns").

Alhoewel die versameling van sowat 450 resepte in die kookboek 'n later bewerking uit die 4de eeu is, word Apicius wel as die oorspronklike skrywer van 'n groot aantal van die resepte beskou. Sy naam word in die antieke tydperk 'n sinoniem vir die kookkuns, maar ook vir brassery en bederf. Baie buitengewone Romeinse resepte en talle soorte gebak dra sy naam.

Die meeste van die geregte voldoen waarskynlik nie aan die hedendaagse smaak nie, nie net vanweë die vreemde soorte sous nie, wat deurgaans aanbeveel word (die Romeine het gehou van liquamen of garum, 'n sous wat van gefermenteerde vis gemaak is). Ook die ander bestanddele soos vlaminke en papegaaie is eksoties van aard.

Apicius pleeg selfmoord nadat sy fortuin tot 10 miljoen sestersies gekrimp het - 'n som wat hy as te skraal vir sy leefwyse ag (Romeinse ambagsmanne verdien destyds omtrent 1 500 sestersies per jaar).
Publikasies

*Nicole van der Auwera & Ad Meskens, `Apicius, De Re Coquinaria-De Romeinse kookkunst´, Archief- en Bibliotheekwezen in België Extranummer 63, Koninklijke Bibliotheek, Brussel, 2001.


Kategorie:Romeine
Kategorie:Sjefs
Kategorie:Mense in die 1ste eeu v.C.
Kategorie:Mense in die 1ste eeu
Kategorie:Geboortes in 25 v.C.
Kategorie:Sterftes in 37
Hoëtrouklank

duimnael|Hoëtrouluidsprekers is 'n sleutelkomponent vir klankweergawe van hoë gehalte
Hoëtrouklank (Engels: High Fidelity of Hi-Fi) is klank wat geproduseer word deur elektroniese klankstelsels waarvan die gehalte so goed is dat dit as 'n feitlik getroue weergawe van die oorspronklike beskou kan word. Sedert die vyftigerjare word die term "hi-fi" ook as sinoniem vir versterkers en platespelers gebruik.

Alhoewel dit deesdae maklik is om elektriese seine te versterk, bly die omskakeling van klankgolwe na elektriese impulse, en omgekeerd, steeds 'n moeilike proses. Die swakste skakels in die oudio-ketting is die mikrofone wat tydens klankopnames gebruik word, die versterkers en veral die luidsprekers wat tydens klankreproduksie gebruik word.

Oudiofiele, klankateljees en musiekliefhebbers bestee groot bedrae geld aan hulle oudiotoerusting om die natuurlike klank en atmosfeer van 'n musiekopname so getrou moontlik te kan weergee.

Verbeterde klankgehalte teen laer pryse is vandag beskikbaar danksy nuwe media soos DVD-Oudio, Super Audio CD en Blu-ray Disc, wat in die geval van sorgvuldige opnames baie natuurlike klank bied, dikwels ook as omringklank.
Sien ook

* Bandopnemer
* DVD-speler


Kategorie:Klanktegnologie
Champ-de-Mars (Parys)

duimnael|upright|Suidoostelike uitsig vanuit die Eiffeltoring se boonste uitkykplek oor die Champ-de-Mars, met die wolkekrabber Tour Montparnasse in die agtergrond

Die Champ-de-Mars is 'n uitgestrekte oop terrein in die Sewende Arrondissement van die Franse hoofstad Parys, met die Eiffeltoring aan die noordwestelike en die École Militaire (Militêre Skool) aan die suidoostelike kant. Sy naam beteken "Marsveld" en is afgelei van die Romeinse oorlogsgod Mars, 'n verwysing na die militêre opleiding wat hier vroeër plaasgevind het.

Tydens die Franse Rewolusie vind daar skermutselinge plaas by Champ-de-Mars. Op 17 Julie 1791 vergader 'n menigte Parysenaars om 'n petisie vir die verwydering van koning Lodewyk XVI te teken, en skiet soldate onder bevel van die Markies de la Fayette sowat vyftig mense.
600px|duimnael|center|Champ-de-Mars, Parys.
Eksterne skakels

Kategorie:Parys
Kategorie:Landvorme van Frankryk
Outeniekwaberge

duimnael|regs|300px|Die Outeniekwaberge noord van George.
duimnael|regs|300px|Die Outeniekwapas.

Die Outeniekwaberge is 'n bergmassief in Suid-Afrika in die Kaapse Plooigordel. Die bergreeks strek ongeveer 100 km vanaf die Keurboomsvallei in die ooste tot noord van Mosselbaai in die weste. Die bergereeks is suid van die Swartberg, ewewydig aan die kus op 'n afstand wat wissel tussen 15 en 35 km. Die Outeniekwaberge vorm die middelste deel van 'n bergreeks langs die Indiese Oseaan met die Tsitsikammaberge aan die oostekant en die Langeberg aan die westekant. Die reeks begin by die Gouritsrivier en eindig by die Prins Alfredpas. Die N12 is die enigste nasionale pad wat die Outeniekwaberge kruis.

Cradockpiek (1 583 m) is die hoogste punt van die Outeniekwaberge. Net agter die dorp George lê Georgepiek (1 327 m) en Van Dalenspiek. Die droë vallei tussen die Outeniekwaberge en die Swartberg staan bekend as die Klein-Karoo. Deur 'n poort in die berge by Herbertsdale kom die Gouritsrivier die kusstreek binne om by die strandoord Gouritsriviermond in die see te loop. Tussen die berge en die kus lê die Tuinroete.

Denneplantasies is op die laer hellings van verskeie dele aangeplant. Die Outeniekwa- en die Robinsonpas verbind die kusstreek met die agterliggende binneland. Die Montagupas, wat George met die Klein-Karoo verbind is een van die oudste passe in die Outeniekwaberge. Vanaf die Outeniekwapas kan 'n reeks wit klippe gesien word in die vallei. Dit dui die roete van die Cradockpas aan, die oudste pas wat George met die binneland verbind het, en in onbruik geraak het nadat die Montagupas voltooi is.

Outeniekwa is 'n woord wat stam uit die Khoi-tale en volgens oorlewering beteken dit "man belaai met heuning".
Flora

Penaea acutifolia is endemies aan die berge en kom tussen die Robinsonpas en die Montagupas voor.
Sien ook

* Outeniekwapas
* Duiwelskop


Kategorie:Bergreekse in Suid-Afrika
Kategorie:Wes-Kaap
Gariepdam

Die Gariepdam, vroeër bekend as die Hendrik Verwoerddam, is die grootste dam in Suid-Afrika met 'n oppervlak van meer as 374 vierkante kilometer wanneer vol. Die bakmaat word op 5 340 miljoen m3 geskat. Die dam vorm die beginpunt van die Oranjerivierprojek wat die verspreiding van water na die Groot-Visrivier en Sondagsrivier behels.
Naam

Gariep is 'n San/Nama woord wat Groot water/Groot rivier beteken. Die Oranjerivier word ook na verwys as die Gij Gariep en daarom Gariepdam.
Afmetings

Die damwal is ongeveer 88 meter hoog en 914 meter lank. Die damwal is van beton gebou en bevat ongeveer 1,73 miljoen m³ daarvan. Die damwal se ontwerp is 'n kombinasie van 'n gravitasie- en boogdam. Die dam het ses kruinsluise, drie aan elke kant. By die damwal word hidroëlektrisiteit opgewek deur vier generators, elk met 'n vermoë van 90 MW. Water wat deur die generators gebruik word, vloei verder af in die Oranjerivier na die Vanderkloofdam.
Riviere en spruite wat die dam voed

* Oranjerivier
** Palmietspruit
* Caledonrivier
** Slykspruit
* Brakspruit
* Broekspruit
* Oudagspruit
Dorpie en toerisme

Die werkers wat betrokke was by die bou van die Gariepdam is gehuisves in 'n dorpie, net onder die wal, wat bekend was as Oranjekrag. Die dorp heet nou Gariepdam en is 'n vakansie- en aftreedorp. Aan die dam se oewers is verskeie natuurreservate en vakansieoorde, die bekendste is seker die Forever Resorts se Gariep-vakansieoord, die Gariepdam-natuurreservaat en die Oviston-natuurreservaat.
Fotogalery


Lêer:Gariep dam overflowing in Jan 2011.jpg|Gariepdam loop oor in Januarie 2011
Lêer:Sunset at Oviston Gariep photo by Siloam Village.JPG|Sonsondergang in Oviston-natuurreservaat aan die dam se suidekant
Lêer:GC Gariep Dam (7).JPG|Naambord langs die pad oor die damwal
Lêer:GC Gariep Dam (11).JPG|Uitsig oor die dam
Lêer:GC Gariep Dam (14).JPG|Forever Resorts se vakansieoord by Gariepdam


Nota: Afstande per pad gemeet
Sien ook

* Lys van kruisings oor die Oranjerivier
* Lys van grootste damme in Suid-Afrika
Verwysings

Kategorie:Damme van Suid-Afrika
Kategorie:Hidroëlektrisiteit
Kategorie:Oos-Kaap
Kategorie:Vrystaat