JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා

ප්‍රමාණ ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා (Quantity Surveyor) වනාහි ඉදිකිරිම් ක්ශේත්‍රයේ වෘත්තිය උපදේශක වරයෙකි. .ඉදිකිරිම් ආර්ථික විදයාඥ (Construction Economists), ඉදිකිරිම් මුල්‍ය කලමනාකරු(Construction Cost Manager) හා මුල්‍ය ඉන්ජිනේරු(Cost Engineer) යන නම් වලින්ද හදුන්වන්නේ මෙම වෘත්තිකයාමය.

උපදේශකයෙකු වශයෙන් ඉදිකිරිම් ව්‍යාපෘතියක ශක්‍යතා අධයනයේ (Feasibility study) සිට ඉදිකිරිම් නිමවෙනතුරු ඇස්තමෙන්තු(Estimates) පිලියෙල කිරිම හා මුලය සුපරික්ශනය(Cost monitoring) තුලින් ඔහු වයාපෘතිය සදහා දායක වෙයි. . තවද වයාපෘතිය අවසන්විමෙන් පසුවද සමථකරණය(Mediation) , බේරුම්කරණය (Arbitration) හා රක්ෂණ ඇස්තමෙන්තු පිලියෙල කිරිමද ඔහු සිදු කරයි.

ප්‍රමාණ ප්‍රමාණ සමික්ෂකයන් ප්‍රධාන වශයෙන් කොන්ත්‍රත් ප්‍රමාණ ප්‍රමාණ සමික්ෂකයන්(Contractor Quantity Surveyor) ලෙස ඉදිකිරිම් ආයතනවල හා උපදේශක ප්‍රමාණ ප්‍රමාණ සමික්ෂකයන් (Consultant Quantity Surveyor) ලෙස ඉදිකිරිම් උපදේශක ආයතනවල රැකියාවන්හි නිරත වේ.ඉට අමතරව බැංකු, රක්ශණ සමාගම්, දේපල සංවර්ධන සමාගම්, ආරක්ෂක අංශ හා අධ්‍යාපන ආයතනද ඔහුගේ සේවය ලබාගනි.

උපදේශක ප්‍රමාණ සමික්ශක යන්ගේ (Consultant Quantity Surveyor) වගකිම් අතර පහත ඒවා ප්‍රධානවේ

1. මුලික ඇස්තමෙන්තු පිලියල කිරිම (Preparation of preliminary Estimating)

2. ශක්‍යතා අධයනයන් සිදු කිරිම. (Undertaking feasibility studies )

3. ප්‍රමාණ පත්‍ර පිලියෙල කිරිම (Preparation of Bill of Quantities)

4. මිලදි ගැනිමේ ක්‍රමවේදයන් පිලිබදව උපදේශනය සැපයිම (Advising on procurement strategy)

5. ටෙන්ඩර් ඇස්තමෙන්තු පිලියල කිරිම(Preparation of Consultants Estimates)

6. ටෙන්ඩර් ලියකියවිලි පිලියල කිරිම (Preparation of Tender Documents)

7. ටෙන්ඩර් ඇගයිම ( Tender evaluation)

8. කොන්ත්‍රත් ලියකියවිලි පිලියල කිරිම(Preparation of Contract documents)

9. අන්තර්වාර ගෙවිම් පරික්ශා කිරිම (Evaluating Interim valuation)

10. විචලතා පරික්ශා කිරිම (Evaluating Variations)

11. අවසාන ගිණුම් පරික්ශා කිරිම (Evaluating Final accounts)


කොන්ත්‍රත් ප්‍රමාණ සමික්ෂකයන්ගේ (Contractor Quantity Surveyor) වගකිම් අතර පහත ඒවා ප්‍රධානවේ

1. ටෙන්ඩර් සදහා පිරිවැය පිලියෙල කිරිම හා විශ්ලේශනය කිරිම. (Preparing and analyzing costing for tenders)

2. අන්තර්වාර ගෙවිම් පිලියෙල කිරිම (Preparation of Interim valuation)

3. විචලනයන් පිලියෙල කිරිම (Preparation of variations)

4. අවසාන ගිණුම් පිලියෙල කිරිම (Preparation of final accounts)

5. කොන්ත්‍රත් හිමිකම් පිලියෙල කිරිම (Preparing contractual claims

6 උප කොන්ත්‍රත් ගෙවිම් අනුමත කිරිම(Approve sub contractors payments)


ප්‍රමාණ පත්‍රය(Bill of Quantities) යනු ඉදිකිරිම් ව්‍යාපෘතියකට අවශ්‍ය අමුද්‍රවය අයිතමයන් ලෙස අඩංගු කර ඇති ලියවිල්ලකි. වාස්තුවිද්‍යාඥයා විසින් සැලසුම්කරලද සැලසුමට අනුව පිලියෙල කරනා මෙය ටෙන්ඩර් කටයුතු සදහා මෙන්ම ඉදිකිරිම් කොන්ත්‍රත්කරුගේ ගෙවිම් සදහා,විචලනයන්(Variations) සදහාද යොදාගනි.මෙම ලියවිල්ල පිලියල කරනු ලබන්නේ ප්‍රමාණ සමික්ෂවරයා විම ඔහුට එම නාමය ලැබිමට හේතුවයි.

සාමානයෙන් ප්‍රමාණ සමික්ෂකයන් කාර්යාල අශ්‍රිතව රැකියාව කරන අතර සේවා යෝජකයා හා අනෙකුත් ඉදිකිරිම ව්‍යාපෘතියේ සාමාජිකයින් සමග වැඩ බිම් නිරික්ශනයද සිදු කරයි.

ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයා යනු

ප්‍රමාණ සමික්ෂකවරයෙකු වන්නේ කෙසේද?
අල (එළවළු)

මෙම ලිපිය මිනිසා විසින් ආහාරයට ගන්නා අල පිලිබඳවය.
අල, කාබෝහයිඩ්‍රේට් වලින් සපිරි ආහාරයකි.
thumb|250px|Yams at Brixton market
thumb|right|250px|Yam output in 2005
පිසින ක්‍රම

thumb|186px|right|Tongan farmer showing off his prize yams
# තැම්බීම
# තෙල් දැමීම
බාහිර සබැඳුම්

* Yam Genebank - IITA has the world mandate to preserve the YAM genetic variety in its genebank, accessions can be searched here
* Yam Research at the International Institute of Tropical Agriculture (IITA)
* Purdue University's Famine Foods Database includes a page about how various Dioscoreaceae species are used
* African Pygmies - Wild yams gathering
* The African Table by Jessica Harris. Simon & Schuster: 1996. ISBN 0-684-81837-X.
* Sweet Potato Awareness , education about the differences between yams and sweet potatoes, with a downloadable flyer to distribute.
* The Straight Dope answers "What's the difference between yams and sweet potatoes?"

ප්‍රවර්ගය:අල - ආහාරයට ගන්නා
ප්‍රවර්ගය:එළවළු
ප්‍රවර්ගය:ගොවිතැන
හිරු උදාව

රාහු කාලය සහ නක්‍ෂත‍්‍ර හෝරාව සකස් කර ගැනීමේ දී අත්‍යාවශ්‍ය වසරේ සෑම දිනකම හිරු උදාව සාමාන්‍ය ඔරලෝසු පැයින්

ජනවාරි පෙබරවාරි මාර්තු අපේ‍්‍රල් මැයි ජුනි

01-6:22 01-6:29 01-6:24 01-6:09 01-5:57 01-5:53
02-6:23 02-6:29 02-6:23 02-6:09 02-5:57 02-5:53
03-6:23 03-6:29 03-6:23 03-6:08 03-5:56 03-5:54
04-6:23 04-6:29 04-6:22 04-6:08 04-5:56 04-5:54
05-6:24 05-6:29 05-6:22 05-6:07 05-5:56 05-5:54
06-6:24 06-6:29 06-6:22 06-6:07 06-5:56 06-5:54
07-6:24 07-6:29 07-6:21 07-6:06 07-5:55 07-5:54
08-6:24 08-6:29 08-6:21 08-6:06 08-5:55 08-5:54
09-6:25 09-6:29 09-6:20 09-6:05 09-5:55 09-5:54
10-6:25 10-6:28 10-6:20 10-6:05 10-5:55 10-5:54
11-6:26 11-6:28 11-6:19 11-6:05 11-5:55 11-5:54
12-6:26 12-6:28 12-6:19 12-6:04 12-5:54 12-5:55
13-6:26 13-6:28 13-6:19 13-6:04 13-5:54 13-5:55
14-6:27 14-6:28 14-6:18 14-6:03 14-5:54 14-5:55
15-6:27 15-6:28 15-6:18 15-6:03 15-5:54 15-5:55
16-6:27 16-6:27 16-6:17 16-6:02 16-5:54 16-5:55
17-6:28 17-6:27 17-6:17 17-6:02 17-5:54 17-5:56
18-6:28 18-6:27 18-6:16 18-6:01 18-5:54 18-5:56
19-6:28 19-6:27 19-6:16 19-6:01 19-5:53 19-5:56
20-6:28 20-6:26 20-6:15 20-6:01 20-5:53 20-5:56
21-6:28 21-6:26 21-6:15 21-6:00 21-5:53 21-5:56
22-6:28 22-6:26 22-6:14 22-6:00 22-5:53 22-5:57
23-6:29 23-6:26 23-6:14 23-6:00 23-5:53 23-5:57
24-6:29 24-6:25 24-6:13 24-5:59 24-5:53 24-5:57
25-6:29 25-6:25 25-6:13 25-5:59 25-5:53 25-5:57
26-6:29 26-6:25 26-6:12 26-5:58 26-5:53 26-5:57
27-6:29 27-6:24 27-6:12 27-5:58 27-5:53 27-5:58
28-6:29 28-6:24 28-6:11 28-5:58 28-5:53 28-5:58
29-6:29 29-6:11 29-5:57 29-5:53
30-6:29 30-6:10 30-5:57 30-5:53
31-6:29 31-6:10


ජූලි අගෝස්තු සැප්තැම්බර් ඔක්තෝබර් නොවැම්බර් දෙසැම්බර්

01-5:59 01-6:04 01-6:03 01-5:59 01-5:58 01-6:07
02-5:59 02-6:04 02-6:03 02-5:58 02-5:58 02-6:07
03-5:59 03-6:04 03-6:03 03-5:58 03-5:58 03-6:08
04-5:59 04-6:04 04-6:03 04-5:58 04-5:58 04-6:08
05-6:00 05-6:05 05-6:03 05-5:58 05-5:58 05-6:09
06-6:00 06-6:05 06-6:02 06-5:58 06-5:59 06-6:09
07-6:00 07-6:05 07-6:02 07-5:58 07-5:59 07-6:09
08-6:00 08-6:05 08-6:02 08-5:58 08-5:59 08-6:10
09-6:01 09-6:05 09-6:02 09-5:58 09-5:59 09-6:11
10-6:01 10-6:05 10-6:02 10-5:58 10-5:59 10-6:11
11-6:01 11-6:05 11-6:02 11-5:57 11-6:00 11-6:11
12-6:01 12-6:05 12-6:02 12-5:57 12-6:00 12-6:12
13-6:01 13-6:05 13-6:01 13-5:57 13-6:00 13-6:12
14-6:02 14-6:05 14-6:01 14-5:57 14-6:00 14-6:13
15-6:02 15-6:05 15-6:01 15-5:57 15-6:01 15-6:14
16-6:02 16-6:05 16-6:01 16-5:57 16-6:01 16-6:14
17-6:02 17-6:05 17-6:01 17-5:57 17-6:01 17-6:15
18-6:02 18-6:05 18-6:01 18-5:57 18-6:02 18-6:15
19-6:03 19-6:04 19-6:00 19-5:57 19-6:02 19-:16
20-6:03 20-6:04 20-6:00 20-5:57 20-6:02 20-6:16
21-6:03 21-6:04 21-6:00 21-5:57 21-6:03 21-6:17
22-6:03 22-6:04 22-6:00 22-5:57 22-6:03 22-6:17
23-6:03 23-6:04 23-6:00 23-5:57 23-6:03 23-6:18
24-6:03 24-6:04 24-6:00 24-5:57 24-6:04 24-6:18
25-6:03 25-6:04 25-5:59 25-5:57 25-6:04 25-6:19
26-6:04 26-6:04 26-5:59 26-5:57 26-6:05 26-6:19
27-6:04 27-6:04 27-5:59 27-5:57 27-6:05 27-6:20
28-6:04 28-6:04 28-5:59 28-5:57 28-6:06 28-6:20
29-6:04 29-6:04 29-5:59 29-5:57 29-6:06 29-6:20
30-6:04 30-6:04 30-5:59 30-5:58 30-6:06 30-6:21
31-6:04 31-6:03 31-5:58 31-6:21
ජේතවනාරාමය, අනුරාධපුර

thumb|300px|right|ප්‍රතිසංස්කරණය නිම වූ ජේතවනාරාමයේ දාගැබ
ජේතවනාරාමය, ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පුරාණ නගරයේ පිහිටා තිබූ විහාර සංකීර්ණයකි.
සංකීර්ණය

ජේතවනාරාමය දාගැබකි. අඩි 269 ක් (මීටර් 120) උසින් යුතු එය ලෝකයේ උසම ස්ථූපයයි. එමෙන්ම මේ දක්වා ගඩොලින් පමණක් නිර්මාණය කරන ලද විශාලතම ගොඩනැගිල්ල වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ස්ථූපය ඉදි කරවූවේ මහායාන බෞද්ධ මහසෙන් (273 - 301) රජුයි. බුදුන් වහන්සේ පැළඳි පටී ධාතුවේ කොටසක් එහි නිධන් කර ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එබැවින් මෙය පාරිභෝගික චෛත්‍යයක් වේ.

පුරාණ ලෝකයේ 'ගීසා' හි පිහිටි මහා පිරමීඩ දෙක හැරුණු විට 3 වැනි විශාලතම ඉදි කිරීමයි. දළ වශයෙන් එය ඉදි කිරීමට පිළිස්සූ ගඩොල් 93,300,000 ක් යොදන්නට ඇත. (රත්නායක 1993) මෙම ථූපය (සාගලික නිකායට) අයත් විය. ඒ වටා පරිශ්‍රය අක්කර 8 ක් පමණ (හෙක්. 5.6) විශාලය. 3000 ට වඩා බෞද්ධ භික්ෂූන්ට වැඩ සිටීමට පහසුකම් තිබුනේය. ථූපයේ එක පැත්තක දිග අඩි 576 කි. හතර පැත්තෙන් ඇතුළුවීම සඳහා තිබෙන පිය ගැට පෙළ අඩි 28 ක් පමණ පළලින් යුතුය. අංගනයෙහි පිහිටුවා තිබෙන පූජාසනයෙහි උළුවහු කණුවක උස අඩි 27 කි. ස්ථූපයේ අඩිතාලම මීටර් 6 ක් ගැඹුරට විහිදෙන අතර එය පිහිටි ගල මත ඉදි වූයේය. ගොඩනැගිලි කර්මාන්තයට උර දුන් මහජනතාවගේ නම් ශෛලමය පුවරුවක සටහන් කර ඇත.
thumb|300px|right|ජේතවනාරාමය - අනුරාධපුර ශ්‍රී ලංකාව
ජේතවනාරාමය පිළිබදව කෙටි සටහනක්
ජේතවනාරාම බෝධීඝරය

* This page incorporates content from Dr. Rohan Hettiarachchi's used with permission of website owner.
Ratnayake, Hema (1993) Jetavana. In The Cultural Triangle of Sri Lanka. Paris: Unesco Publishing/CCF.
බාහිර සබැඳි

* Discover Sri Lanka - More information & images about Jetavana Dagaba


ප්‍රවර්ගය:රජරට රාජධානිය
ලෝකනාථා

ලෝකනාථා හෙවත් උලකුඩය දේවිය ශ්‍රී ලංකාවෙහි කෝට්ටේ යුගයේ රජ කළ සවැනි පැරකුම්බා හෙවත් හයවැනි පරාක්‍රමබාහු රජුගේ කනිටු දියණිය යි. නන්නූරුතුනයා නමැති අමාත්‍යවරයා ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා බැව් කියැවේ. සුප්‍රකට සිංහල සන්දේශ කාව්‍යයක් වන සැළලිහිණි සන්දේශය ලියැවී ඇත්තේ ලෝකනාථාවට දරු සම්පතක් ලබා දෙන මෙන් ආයාචනය කරමින් කැලණියෙහි වැඩ වෙසෙන විභීෂණ දෙවියන් වෙන යැවෙන පණිවිඩයක ස්වරූපයෙනි.
භාහිර සබැඳි

*

ප්‍රවර්ගය:කෝට්ටේ යුගය
කෝට්ටේ යුගය

සිංහලේ අගනගරය වශයෙන් හෝ කෝට්ටේ රාජධානියේ අගනුවර අගනගරය වශයෙන් ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ පවත්වාගනිමින් රාජ්‍ය පාලනය සිදු වූ සමය කෝට්ටේ යුගය වශයෙන් හැඳින්වේ. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1415 දී මුළු තුන් සිංහලය එක් සේසත් කරමින් කෝට්ටේ දී ඔටුනු පැළඳි සවැනි පැරකුම්බා රජුගෙන් මේ යුගය ආරම්භ වූ සේ සැලකේ.
කෝට්ටේ යුගයෙහි රජවරු

* හයවන පරාක්‍රමබාහු රජ (ක්‍රි. ව. 1412 - 1467)
* දෙවන ජයබාහු රජ (ක්‍රි. ව. 1467 - 1469)
* හයවන බුවනෙකබාහු රජ (ක්‍රි. ව. 1469 - 1480)
* හත්වන පරාක්‍රමබාහු රජ (ක්‍රි. ව. 1480 - 1484)
* අටවන පරාක්‍රමබාහු රජ (ක්‍රි. ව. 1484 - 1489)
කෝට්ටේ යුගයෙහි බිහි වූ සාහිත්‍ය කෘති

* පරෙවි සන්දේශය
* ගිරා සන්දේශය
* සැළලිහිණි සන්දේශය
* හංස සන්දේශය
* ගුත්තිල කාව්‍යය
* කාව්‍යශේඛරය
* බුදුගුණාලංකාරය
* ලෝ වැඩ සඟරාව
* පැරකුම්බා සිරිත
* සද්ධර්ම රත්නාකරය
* සුළු බෝධිවංශය
කෝට්ටේ යුගය ගැන තවත් මත

* සැළලිහිණියේ සඳහන් ඉසුරු දේවාලය ඇත්තේ බත්තරමුල්ලත් කොස්වත්තත් අතර පිහිටි ක්‍රිස්තු දේවස්ථානයකය. - 1 පරිච්ඡේදය කෝට්ටේ කළාලේ - හිස්ස අබේසේකර ශූරීන් ගේ අයාලේ ගිය සිතක සටහන් කෘතියෙන්


* කෝට්ටේ අලකේශ්වර පාරේ මඳ දුරක් යද්දී කුමාර අලකේශ්වර මාලිගාවේ නටබුන් හමු වේ. - 1 පරිච්ඡේදය කෝට්ටේ කළාලේ - හිස්ස අබේසේකර ශූරීන් ගේ අයාලේ ගිය සිතක සටහන් කෘතියෙන්


* "පරංගියා කෝට්ටේ ගියා වගෙයි" යන පිරුළෙන් කියවෙන අදහස සාවද්‍ය බවත් පරංගියා එසේ දුර පාරකින් රජ වාසළට කැඳවාගෙන ගියේ එකළ තිබූ ප්‍රධාන මාර්ගය එය නිසා බවත් අළුත් මතයක් සේ ඉදිරිපත් වී ඇත. - 7 පරිච්ඡේදය කෝට්ටේ කළාලේ - හිස්ස අබේසේකර ශූරීන් ගේ අයාලේ ගිය සිතක සටහන් කෘතියෙන්

ප්‍රවර්ගය:කෝට්ටේ යුගය
බලය

right|300 px|thumb|බලයන් සාමාන්‍යයෙන් විස්තර නෙරෙනුයේ ඇදීම් හෝ තෙරපීම් හෝ ලෙසිනි. ගුරුත්වය, [[චුම්බකත්වය, හෝ ස්කන්ධයක් ත්වරණයකට ලක් කල හැකි වෙනත් ඕනෑම දෙයක් වැනි සංසිද්ධින් හේතුවෙන් මේවා ඇති විය හැක.]]

භෞතික විද්‍යාවෙහි, බලයක් යනු ස්කන්ධය සහිත වස්තුවක ප්‍රවේගය වෙනස් කල හැක්කාවූ ඇදීමක් හෝ තෙරපීමකි. බලයකට විශාලත්වයක් සහ දිශාවක් යන ද්වයම සතු වීම නිසා , එය දෛශික රාශියක් බවට පත්වෙයි. නිව්ටන් ගේ දෙවන නියමය පවසන පරිදී නියත ස්කන්ධයක් සහිත වස්තුවක්, එය මත බලපාන්නාවූ ශුද්ධ බලයට අනුලෝම සමානුපාතික ලෙසින්ද එහි ස්කන්ධයට ප්‍රතිලෝම සමානුපාතික ලෙසින්ද ත්වරණයට ලක් වෙයි. සමතුල්‍ය ලෙසින් දැක්වූ කල, වස්තුවක් මත ක්‍රියාකරන ශුද්ධ බලය, එහි ගම්‍යතාවය වෙනස්වීමෙහි සිඝ්‍රතාවයට සමාන වෙයි . තෙරපුමද බලන්න.

ත්‍රිමාන වස්තූන් මත ක්‍රියා කරන බලයන් නිසා ඒවා භ්‍රමණයට හෝ විරූපී විමට ලක් වීමට හෝ, සමහර අවස්ථාවන්හීදී පීඩනය වෙනස් වීමට හෝ පරිමාව වෙනස් වීමට හේතු විය හැක. අක්ෂයන් වටා භ්‍රමණ වේගයන් හී වෙනස් කම් ඇති කරලීමට බලයක ඇති ප්‍රවණතාවය හැඳින්වෙන්නේ ව්‍යවර්තය ලෙසිනි. බලයක ඝූර්ණය (moment of force) හෙවත්‌ බල-ඝූර්ණය ලෙස ද ව්‍යවර්තය හැඳින්වෙයි. විරූපණය හා පීඩනය ඇති වන්නේ වස්තුව තුල හට ගන්නාවූ ප්‍රත්‍යාබලයන් හේතුවෙනි.

නිශ්චල සහ චලනය වන්නාවූ වස්තූන් පිලිබඳ අධ්‍යයනය සඳහා, බලය පිලිබඳ සංකල්පය භාවිතා කිරීමට, පුරාණයෙහි සිටම, විද්‍යාඥයෝ යුහුසුළු වූහ. සරල යන්ත්‍ර ගැන අධ්‍යයනයෙන් ක්‍රිපූ තෙවන සියවසෙහි දර්ශනවේදී ආකිමීඩියස් විසින් යම් ප්‍රගමනයන් බිහි කලද, මූලික වැරැදි නිගමනයන් සහිතවූ ඇරිස්ටෝටල් විසින් කල බලය පිලිබඳ විස්තර කිරීම සියවස් ගණනක් පුරා අවිච්ඡින්නව පැවතිණි. දහහත්වන සියවස වන විට, ශ්‍රීමත් අයිසෙක් නිව්ටන් විසින් මෙම වැරැදි නිගමනයන්, ගණිතමය විදර්ශනාව තුලින් නිවැරැදි කල අතර එම මතය නොනැසී තුන් සිය වසක් පමණ පැවතිණි. 20වන සියවස වන විට, අයින්ස්ටයින් විසින් ඔහුගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතා වාදය මගින්, ගුරුත්වය පිලිබඳ නිවිටන්ගේ ආකෘතියට සාපේක්ෂතාමය ගැලපුම් සාර්ථක ලෙස පුරෝකථනය කරමින් අවකාශ-කාල සන්තතියක ඇරඹුම සනිටුහන් කලේය.

සම්මත මාදිළිය ලෙසින් හැඳින්වෙන අංශු භෞතික විද්‍යාව පිලිබඳ මෑත වාදයන් හිදී බලයන් සැලකෙනුයේ ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාමය මට්ටම් ලෙසිනි. සම්මත මාදිළිය පුරෝකථනය කරන පරිදී, ආමාන බොසෝනයන් ලෙසින් දැක්වෙන හුවමාරු අංශුන් උපයෝගී කර ගනිමින් මූලික වශයෙන් බලයන් විමෝචනය හා අවශෝෂණය සිදු කෙරෙයි. ප්‍රධාන අන්තර්-ක්‍රියාවන් සතරක් පමණක් දැනට හඳුනාගෙන ඇත: ප්‍රබලතාවය අඩුවන ආකාරයට, ඒවා: ප්‍රබල, විද්‍යුත්චුම්බක, දුබල, සහ ගුරුත්වජ ලෙසින් දැක්වෙයි. 1970 ගණන් හා 1980 ගණන් වලදී සිදු කල අධි-ශක්ති භෞතික විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයන් අනුව තහවුරු වූයේ දුබල සහ විද්‍යුත් චුම්බක බලයන් යනු වඩාත් මූල-ධාර්මික විද්‍යුත්දුබල අන්තර්ක්‍රියාවක භාව ප්‍රකාශයන් බවය.
ආශ්‍රිත

*
*
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Video lecture on Newton's three laws by Walter Lewin from MIT OpenCourseWare
* A Java simulation on vector addition of forces
* Force demonstrated as any influence on an object that changes the object's shape or motion (video)



ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව

ප්‍රවර්ගය:සම්භාව්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාව
ව්‍යවර්තය

ව්‍යවර්තය යනු බලයක්‌ මගින්‌ වස්‌තුවක්‌ යම්‌ අක්ෂයක්‌ හෝ ධරයක්‌ වටා භ්‍රමණය කීරීමට අැති හැකියාවය්‌. ව්‍යවර්තය, බලයක ඝූර්‌නය ෙලසද හැඳින්‌විය හැක. දෘඪ වස්‌තුවක ව්‍යවර්තයක්‌ යෙදූ විට එය භ්‍රමණය කීරීමට හැකිය. තන්‍ය වස්‌තුවක ව්‍යවර්තයක්‌ යෙදූ විට එහි හැඩය විකෘත කීරීමට හැකිය.
උදාහරන

* දඟ පන්‌දු යවන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් ව්‍යවර්තයක්‌ යොදා පන්‌දුව භ්‍රමණය කරවයි.
* කිඹුලා බනිස්‌ නිපදවන බක්කරයෙක්‌ (baker) පිටි පාප්පයට (dough) ව්‍යවර්තයක්‌ යෙදූ විට එහි හැඩය වෙනස්‌වේ.
*ඇනයක්‌ තද කරීමට ඉස්කුරුප්පු නියනකට ව්‍යවර්තයක්‌ යොදයි.
*කරාමයක් විවෘත්ත කිරීමේදී ඇගිලි මගින් ව්‍යවර්තයක්‌ යොදයි


ව්‍යාවර්තය = බලය × බලයේ ක්‍රියා රේඛාවට ඇති ලම්භ
දුර
kgm2s-2 = kgms-2 × m
ස්කන්ධය

ශ්‍රීමත් අයිසෙක් නිව්ටන්(1642-1727)|right|150 px|thumb

ස්කන්ධය යනු, නිරික්ෂිත ආචාරයන් කිහිපයක් පැහැදිලි කිරීමට භෞතීය විද්‍යාවන්හීදී භාවිතා කෙරෙන්නාවූ සංකල්පයක් වන අතර, එදිනෙදා භාවිතයෙහිදී, මෙම චර්යාවන් හා සමග ස්කන්ධය හැඳින්වීම ස්වභාවික වේ. විශේෂිත වශයෙන්, ස්කන්ධය සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන්නේ බර හා සමගිනි. එහෙත් අපගේ නූතන විද්‍යාත්මක අවබෝධය අනුව, වස්තුවක බර හටගන්නේ එහි ස්කන්ධය හා ගුරුත්වජ ක්ෂේත්‍රයක් හා සමග ඇතිවූ අන්තර්ක්‍රියාව හේතුවෙන් බැවින්, බර විවරණය කිරීමේදී ස්කන්ධය පාර්ශවික කාර්ය භාරයක් ඉටු කරන නමුත්, පූර්ණ විවරණය ඉටු නොකරයි.

නිදසුනක් ලෙසින්, පෘථිවිය මත බර පොදියක් උසුපන තැපැල්කරුවෙක්, එහි අන්තර්ගත ස්කන්ධය‍ට අනුරූප බරක් අත්විඳිනු ඇත. කෙසේවුවත්, එම පොදියම ස‍‍ඳෙහිදී බර අඩු වන අතර ඉසිලීම පහසු වනු ඇත. එබැවින්, ස්කන්ධය යනු, පොදිය ඉසිලීමට අපහසුතාවය සඳහා හේතු අතුරින් එකක් පමණි.
අනුරාධපුර යුගයේ ලක්දිව ඉදිකල දාගැබ්

රුවන්වැලි සෑය

thumb|left

රුවන්වැලි සෑය දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් කරවන ලදී. මෙය මහා ථූපය නමින් ද හැඳින් වේ. රුවන් වැලි දාගැබ සඳහා වේදිකා දෙකක් තැනූ බව මහා වංශයේ සඳහන් වේ.ඉන්දියාවේ පැරණි දාගැබ්වල මෙන් ම මුදුන් පේසාව මධ්‍යයෙහි ධාතු ගර්භයක් පිහිට වූ බව ද මහා වංශයේ සඳහන් වේ. දාගැබේ ප්‍රධාන දිසා හතරට මුහුණලා මලසුන් ගෙවල් හතරක් හා වාහල්කල 4 ක් ඉදි කර තිබේ. දාගැබේ මුළු උස අඩි 300 කි.මෙය අවසන් කරන ලද්දේ සද්ධාතිස්ස රජු විසිනි.
අභයගිර දාගැබ

thumb|අභයගිරි චෛත්‍යය|right

අභයගිරි දාගැබ වලගම්බා රජු ක්‍රි.පූ. 89-77 කාලයේ දී කරවන ලද බව සදහන් වේ. මේ ස්ථානයේ කලින් පැවතියේ නිගණ්ඨ ආශ්‍රමයකි. වලගම්බා රජු එය කඩා බිඳ දමා මේ චෛත්‍යය එතැන කරවීය. අභයගිරියේ ද පැරණි දාගැබක ලක්ෂණ පිළිබිඹු කෙරේ. මළුවට පිවිසෙන දොරටු 4 ක් තිබේ. පඩි පෙළක්, සඳකඩපහණක්, දොරටුපාල රූප දෙකක්, මුරගලක් යන චෛත්‍යාගයන්ගෙන් යුක්ත ය.
ජේතවනාරාමය

මහසෙන් රජතුමා විසින් ක්‍රි.ව. 276-303 කාලයේ දී ජෝති වනෝද්‍යානයෙහි කරවන ලද්දකි. මෙහි පටී ධාතුව නිධන් කරන ලද බව පූජාවලියේ සඳහන් වේ. උස අඩි 231 කි. දොරටු හතරේ කැටයම් සහිත ගල් වැටකි. කැටයම් කළ ගල්කණු හා දොරටුපාල රූප ද ඇත. මලසුන් ගෙයක තිබී මහා
මායා දේවිය දුටු සිහිනය දක්වන කැටයම් පුවරුවක් ද හමු වී එය දැනට කොළඹ කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කොට ඇත.
මහියංගනය

thumb|මහියංගන චෛත්‍යය|left|100px

ශ්‍රී ලංකාවේ ආදි ම ස්ථූපය වශයෙන් වංශ පපපපපකථාවල සඳහන් වන්නේ මහියංගන චෛත්‍යය යි. සුමන දෙවියන් විසින් කේශ ධාතු නිධන් කොට නිල්මිණියෙන් සත් රියන් කොට බඳවන ලද බව සඳහන් වේ. මහියංගනයෙහි වම් අකුධාතුව නිදන් කළ බවට ද මතයක් පවතී. මෙය දෙවනපෑතිස් රාජ්‍ය ස‍මයේ උද්ධ චූලාභය කුමරු ලවා දෙතිස් රියන් කොට බඳවන ලද බව ද කියයි.
ගිරිහඬු සෑය

ත්‍රිකුණාමලයට සැතපුම් 29 ක් උතුරින් තිරියාය නම් ගමෙන් සොයා ගෙන තිබෙන චෛත්‍යය ගිරිහඬු සෑය නම් වේ. තපස්සු භල්ලුක ‍දෙදෙනා විසින් කේශ ධාතු නිදන් කොට කරවන ලද බව සෙල්ලිපියක සඳහන් වේ.
ථූපාරාමය

thumb|right|ථූපාරාමය

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි ම චෛත්‍යය ථූපාරාමය යයි වංශ කථාවල සඳහන් වේ. දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් ක්‍රි.පූ. 307-267 කාලයේ දී දකුණු අකු ධාතුව නිදන් කර ඝණ්ඨාකාර හැඩයෙන් නිමවන ලදැයි සඳහන් වේ.
මාගම කැළණි - සේරුවාවිල - තිස්සමහාරාමය

මහානාගයන්ගේ බලය රුහුණේ පැවති සමයෙහි කැළණියේ නා රජු විසින් තැන වූ කැළණි චෛත්‍යයත්, මාගම රජුන් විසින් කරවන ලද තිස්සමහාරාමයත්, සේරුවිල චෛත්‍යයත් ප්‍රාදේශීය රජුන් විසින් කරවන ලදී. සේරුවිල චෛත්‍යයේ ලලාට ධාතු නිදන් කරන ලද බව සඳහන් වේ.
මිරිසවැටිය

අනුරාධපුරයේ මිරිසවැටි සෑය දුටුගැමුණු රජු විසින් ක්‍රි.පූ. 161-137 කාලයේ දී ප්‍රථ‍මයෙන් කරවන ලද බව සඳහන් වේ. මෙය රජතුමාගේ ජය කොන්තය නිදන් කරන ලද බව සඳහන් වේ. මෙහි දක්නට ලැබෙන වාහල්කඩ පැරණි ම වාහල්කඩ වේ.
දීඝවාපී චෛත්‍යය

මෙම ‍චෛත්‍යය සද්ධාතිස්ස රජු ක්‍රි.පූ.137-119 කාලයේ දී කරවන ලද බව සඳහන් වේ.
සේල චෛත්‍යය

රුවන්වැලි සෑයටත්, ජේතවනාරාමයටත් අතර පිහි‍ටි මෙම සෑය පිළිබඳ ඉතිහාස පුවත් පැහැදිලි නැත. සද්ධාතිස්ස රජු (ක්‍රි.පූ. 137-119)
විසින් කරවන ලද බව ඇතමෙක් කියති. සද්ධාතිස්ස රජුගේ පුත් ලජ්ජතිස්ස රජු (ක්‍රි.පූ. 119-109) විසින් කරවන ලදැයි තවත් මතයකි. මෙහි උස අඩි 10 කි. අලංකාර සඳකඩපහණ දෙකක් හා පෙන හතකින් යුත් දොරටුපාල නාග රූපයන්ගෙන් ද සමන්විත මුරගල් දෙකක් ඇති පඩි පේළි දෙකක් චෛත්‍යය දෙපස දක්නා ලැබේ.

කණ්ඨක චෛත්‍යය, ඉඳිකටු සෑය, ලංකාරාමය හා අත්තනගල්ල වෙහෙර ද අනුරාධපුර ස‍මයේ ඉදි කරන ලද දාගැබ් වේ.
ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර

හෙළ කලා ඌරුව - නිමල් ජේ. ගමගේ

ස්ථූප - චන්ද්‍රා වික්‍රමගේ

අනුරාධපුර නටබුන් - කඹුරුපිටියේ වනරතන මහ නාහිමි

ප්‍රවර්ගය:ඉතිහාසය - ලංකා
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර
බඳගිරිය

චතුරි අනූකා දොඩම්පෙ

thumb|right|300px


|බදගිරිය රජ මහා විහාරයට අයත් ලෙනක්
බදගිරිය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතෙහි හම්බන්තොට පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ගම්මානයකි. ව‍ර්තමානයේදී යහංගල නැගෙනහිර, යහංගල බටහිර, බඳගිරිය, ජූල්ගමුව සහ තම්මැන්නාව යන ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාස පහකින් සමන්විත ජනපදයකි.

චතුරි අනූකා දොඩම්පෙ
පිවිසීම

කොළඹ-කතරගම ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි හම්බන්තොට නගරයේ සිට තිස්සමහාරාම දෙසට කිලෝ මීටර් 11ක් ගමන් කළ විට හමු වන පල්ලෙමලල මංසන්ධිය බදගිරිය ග්‍රාමයට ප්‍රවිෂ්ට වන ප්‍රධාන පිවිසුම් මාර්ගය වෙයි. පල්ලෙමලල සිට කිලෝ මීටර් කිහිපයක් ගමන් කළ විට බඳගිරිය හමුවේ.
ඉතිහාසය

බදගිරියෙහි ඉතිහාසය ක්‍රි:පූ: 2වන සියවස (මහානාග යුව රජුගේ යුගය) දක්වා දිවයයි. මෙය අතීතයේ ගෝත්‍රික ජනයාගේ වාස භූමියක්ව පැවති බව ජනප්‍රවාදයෙහි එන මතයකි. එම ඉතිහාසය රුහුණේ රජ කළ දසබෑ රජුන්ගේ යුගය දක්වා දිව යයි. සියවස් ගණනක් වනයට යටවී තිබූ මෙය 1956දී ගොවි පවුල් 100ක් පදිංචි කරවීමෙන් නව ජනපදයක් ලෙස ආරම්භ කරන ලදුව වර්තමානයේ දී ඉතා සශ්‍රීක ගොවි ජනපදයක් බවට පත්ව ඇත.
සංචාරක ආකර්ෂණ

*බදගිරිය රජ මහා විහාරය - බඳගිරිය ජනපදයෙහි ‍ඓතිහාසික අගය රැඳී පවතිනුයේ මෙම විහාරස්ථානය කේන්ද්‍ර කොට ගෙනය. විහාරස්ථානය උපස්ථම්භකව ස්ථාපිත වූ ලෙන්, පොකුණු, ශිලා ලේඛන, සඳකඩ පහණ, පියගැට පෙළ, පුරාණ විහාර මන්දිරය, ඓතිහාසික දාගැබ් ද්වය සහ බඳගිරිය මහ වැව යන සංස්කෘතිකාංග ගම්මානයෙහි ඓතිහාසික ප්‍රෞඪත්වයට සාක්ෂ්‍ය සපයයි.
*බදගිරිය මහ වැව - සමනළ අඩවියේ සිට ගලා එන "මලල ආර" හරස් කොට තනන ලද බදගිරිය වැවෙහි ජල ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් 12ක පමණ ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇත. බදගිරි ගල් පව්ව ස්වාභාවික ඉවුරක් කොට ගෙන නිර්මාණය වී ඇති මෙහි කණ්ඩියේ දිග සැතපුමක් පමණ වේ. කෘෂි කර්මාන්තය ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කොට ගත් ජනපදවාසීන් සිය වගා ක‍ටයුතු සඳහා ජලය ලබා ගන්නේ මෙම වැවෙනි. මෙහි ජල ධාරිතාව අක්කර අඩි 9050ක් වන අතර ඉන් ‍පෝෂණය වන වගා ප්‍රදේශය අක්කර 2100ක් පමණ වේ. කුඹුරු ගොවිතැන් මෙන්ම හේන් ගොවිතැන් සඳහා ද මෙම වැවෙන් ජලය ලබා ගනී.
බදගිරිය හා ආශ්‍රිත ගම්වල ඓතිහාසික අගය

බදගිරිය විහාරස්ථානය කේන්ද්‍ර කොට ගත් පෞරාණික වටිනාකමකින් යුතු ගම්මාන කිහිපයක්වේ. ඒවා නම් බදගිරිය, යහංගල, කෑළියවැලෑන, මලලආර හා ගොන්නොරුව යි.
යහංගල

යහන් සඳහා භාවිත කරන ලද ගල් තලාවක් මෙහි වූ බැවින් මෙම නම යෙදී ඇති අතර මෙම ගල් තලාව ඇසුරේ නිර්මාණය වූ ‍යහංගල පුරාණ රජමහා විහාරය, පල්ලෙමලල මංසන්ධියේ සිට බදගිරිය දක්වා වන මාර්ග‍‍යේ අතර මඟදී හමුවේ. මෙම විහාරසථානය කේන්ද්‍ර කොට ගෙන බිහි වූ යහංගල ගම්මානය, බදගිරිය ජනපදය යටතේ පවතින තවත් ගම් ඒකකයක් බවට පත්වී ඇත.‍
කෑළියවැලෑන

කෑළියවැල්+ආන යන පද එක් වීමෙන් මෙම නම සෑදී ඇත. කෑළිය වැල් යනු ගවයන්ගේ ප්‍රියතම තෘණ වර්ගයක් වන අතර ආන යන්න කැලය සඳහා ව්‍යවහාර වී ඇති නමකි. මෙහි ජනතාව වර්තමානයේදී මෙන්ම අතීතයේදී ද කෘෂි කර්මාන්තයෙන් හා ගව පාලනයෙන් ජීවනෝපාය සකසා ගත් බවට එම සාක්ෂය්‍ය ප්‍රමාණවත්ය.
මලලආර

අතීතයේදී බදගිරි විහාරය අසලින් ගලා ගිය ආර (දිය පහර), ‍මල්වලින් ‍ගැවසී ගත් නිසා එය මල් ආර හෙවත් මලල ආර ලෙස හඳුන්වා ඇත. මෙම ආර ආශ්‍රිතව නිවාස තනා ගත් ජානපදිකයන්විසින් ‍‍‍‍‍‍‍ගොඩනඟා ගන්නා ලද නව ජනපදය මල් ආර ලෙස හඳුන්වා ඇත.
ගොන්නොරුව

ගෝනුන් සැඟවී සිටි කැළයක් වූ බැවින් ද, ‍ගොනෙකුගේ රුවක් ගලක කොටා තිබූ බැවින් ද මෙය මෙනමින් ව්‍යවහාර කොට ඇත. බදගිරි විහාරයෙන් ඔබ්බට විහිදී ගිය ගන කැළෑවක් ලෙස පැවති මෙය අතීතයේදී අලි ඇතුන්, ගෝනුන්, මුවන්, දිවියන්, වලසුන් වැනි සතුන්ගේ වාස භූමියක්ව පැවතී ඇත.
මේවාද බලන්න

*බදගිරිය රජ මහා විහාරය
ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය

ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය යනු වර්තමාන ලෝකයේ බොහෝ සංකීර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපකරණ වල භවිතා කරන විදුලියෙන් ක්‍රියා කරන ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයට සකස් කරන ලද(Micro) සංඛ්‍යාංක(Digital) විදුලි පරිපථයකි.(Micro Chip) මෙම පරිපථවලට දී ඇති උපදෙස් පෙලක අනුව ක්‍රියා කළ හැකි බැවින් විවිධ කටයුතු සඳහා විශාල වශයෙන් භාවිතා කරයි.

උපදෙස් පෙළ විවිධ අයුරින් වෙනස් කිරීමෙන් විවිධ කටයුතු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය ලවා කරවාගත හැක. එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා එකිනෙකට වෙනස් උපදෙස් පෙලක් භාවිතා කිරීම ඒවා භාවිතා කරන්න් හට අපහසුතා ඇති කරයි. එයට හේතුව ඒ එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා වන උපදෙස් වෙන වෙනම ඉගෙන ගතයුතු වීමයි. එම අපහසුතාව වැලැක්වීමට සියළුම ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා පොදු උපදෙස් ක්‍රමයක් සකසා ඇත. එම උපදෙස් ක්‍රමය භාවිතා කොට ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමලේඛනය කිරීම (Program) කළහැක.

වර්තමාන පරම්පරාවේ පළමු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක වන්නේ Intell 8088 අංකය දරණ පරිපතයයි. මෙහි එන උපදෙස් පෙළ පදනම් කරගනිමින් ක්‍රමයෙන් දියනු කළ ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක දැනට පවතින ඉන්ටල් කොඩ් කෝර් ප්‍රොසසරය (Intel quad core Processor) දක්වා දියුණු කර ඇත
එම ගමන් මග තුළ පහත දැක්වෙන සාමාජිකයන් ඒ ඒ කාල වලදී සිට ඇත.

* Intel 8088
* Intel 80286
* Intel 80386
* Intel 80486
* Intel 80486 DX
* Intel 80486 DX2
* Intel 80586 (Intel Pentium)
* Intel Pentium II
* Intel Pentium III
* Intel Pentium IV
* Intel Pentium IV Hyperthreading
* Intel Pentium IV Dual Core
* Intel Pentium IV Core2 Duo
* Intel Pentium Quad Core

ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමයෙන් දියුනු කිරීමත් සමග එටය පරිහරණය කළ හැකි මතක ප්‍රමාණය, එය ක්‍රමලේඛනය කිරීමට භාවිතා කරන උපදෙස් ගනන, එයට එක් වරකට හැසිරවියහැකි දත්තයක පළළ (Bit Depth of Data) එය දත්ත හසුරුවන වේගය ආදිය විශාල වශයෙන් දියුනු විය. 8088 ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකට තත්පරයකට උපදෙස් 8000ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක. Intel Quad Core ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය තත්පරයකට උපදෙස් 8,000,000,000 ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක. ඒ අනුව ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය එදා සිට අද දක්වා දියුනු වී ඇති ප්‍රමාණය පිළිබඳ ඔබට අවබෝධයක් ලැබෙනු ඇත.

ප්‍රවර්ගය:පරිගණක වර්ග