JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਕੀਨੀਆ

ਕੀਨੀਆ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀਨੀਆ ਦਾ ਗਣਰਾਜ, ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯੂਗਾਂਡਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਸੂਡਾਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਥੋਪੀਆ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 580,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 4.3 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਊਂਟ ਕੀਨੀਆ ਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭਾ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੈਰੋਬੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਕੀਨੀਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਨੈਰੋਬੀ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ 13,991 ਵ. ਕਿ. ਮੀ. ਜਰਖੇਜ਼ ਪੂਰਬੀ ਉੱਚ ਭੂਮੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਮੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 36,91,700 (1990) ਹੈ। ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੀਨੀਆ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਦੀ ਫ਼ਲਸ ਇਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਥੇ ਚਾਹ, ਫ਼ਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਇਥੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਕਿਕੂਯੁ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਮੀ-ਸੁਧਾਰ ਸਕੀਮਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਪਰਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟ ਗਿਆ। ਨਾਈਏਰੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ

ਕੀਨੀਆ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:

# ਕੇਂਦਰੀ
# ਤਟ
# ਪੂਰਬੀ
# ਨੈਰੋਬੀ
# ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ
# ਨਿਆਂਜ਼ਾ
# ਤੇੜ ਵਾਦੀ
# ਪੱਛਮੀ

ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Giriama Traditional Musicians at Safaricom Jazz Festival.jpg| ਗਿਰੀਮਾ ਕਮਿਉਨਿਟੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
File:Jomo Kenyatta International Airport International Depatures Terminal 1A.jpg|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਵਾਨਗੀ ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ ਕੀਨੀਆ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਦਾ ਜਹਾਜ਼
File:Maasai Kenya 1.jpg|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਮੱਸਾਈ ਕਬੀਲੇ (ਕੀਨੀਆ) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ
File:Maasai Kenya 7.jpg||ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਮੱਸਾਈ ਕਬੀਲਾ
File:Nubian dish, prepared and served for a husband by his wife.png|ਇਹ ਉਹ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਦਿਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ, ਨਾਸ਼ਤੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
File:Samburu Moran dance Kenya.jpg|ਇਹ ਨ੍ਰਿਤ ਮੋਰਾਂ ਲਈ ਰੂਹਾਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
File:Samburu Women folk dance.jpg|ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਮਣਕੇ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
File:Traditions in business.jpg|ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
File:Traditional Kenyan Gikuyu woman winnowing grain.jpg|ਗਿਕੂਯੂ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਕੂਯੂ ਔਰਤ ਅਨਾਜ ਛੰਡਦੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
File:The Maasai Market Jewelry.jpg|ਇਹ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਨੈਰੋਬੀ ਮਸਾਈ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਖੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ

ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜ( ਜਾਂ )(ਸਪੇਨੀ 'ਚ ਮਤਲਬ "ਅਮੀਰ ਤਟ") ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਨਾਮਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Beautiful Costa Rica.jpg|ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਦੇ ਮੌਂਟੇ ਵਰਡੇ ਵਿਚ ਬਗੈਰ ਲੰਘਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂ ਚਰ ਰਹੀ ਹੈ।
File:Costa Rican Dance Performance.jpg|ਲੋਕ ਸਮੂਹ ਐਮਆਈ ਲਿੰਡਾ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਨਵੰਬਰ 2016 ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ


ਸੂਬੇ, ਪਰਗਣੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ

ਕੋਸਤਾ ਰੀਕਾ ਸੱਤ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੋਂ 81 ਪਰਗਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਮੇਅਰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪਰਗਣੇ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਅਰ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਗਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ 421 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਹਨ:

# ਆਲਾਹੂਏਲਾ
# ਕਾਰਤਾਗੋ
# ਗੁਆਨਾਕਾਸਤੇ
# ਹੇਰੇਦੀਆ
# ਲਿਮੋਨ
# ਪੁੰਤਾਰੇਨਾਸ
# ਸਾਨ ਹੋਜ਼ੇ

ਤਸਵੀਰ:Provinces Costa Rica.png

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ. 1978) ਡਾ. ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਅੱਠ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪੰਤਾਲੀ ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਥਨ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਕੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਦਾ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਹੋਵੇ।............ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ‘ਬੋਹਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਰਾਗਾ ਛੱਟਣ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੈ।’ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।"
ਇੰਦਰਾਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਚੀ

ਇਸ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਅਖਰ ਉੜਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਸਾ ਤੱਕ ਇਦਰਾਜ ਦਰਜ਼ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕੇ ਚਾਰ ਅਧਿਆਏ

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕੇ ਚਾਰ ਅਧਿਆਏ ਰਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਨਕਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ਼ੋ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਇਨਕਲਾਬ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ “ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਅਧਿਆਏ” ਨਾਂ ਤਹਿਤ ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜਮਾ ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਲੂ ਸ਼ੁਨ

ਲੂ ਸ਼ੁਨ (ਚੀਨੀ: 魯迅) (25 ਸਤੰਬਰ, 1881 - 19 ਅਕਤੂਬਰ, 1936) ਚੀਨੀ ਲਿਖਾਰੀ ਛੋਉ ਸ਼ੁਰਨ (ਚੀਨੀ: 周樹人) ਦਾ ਕਲਮੀ ਨਾਂ ਹੈ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਤਰਜੁਮਾ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਦੀ ਡਾਇਰੀ' (狂人日記) ਕਾਫ਼ੀ ਪੰਸਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ

ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਦਾ ਜਨਮ ਛੇਜੀਆਂਗ ਸੂਬਾ ਦੇ ਸ਼ਾਓਸ਼ਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਗੁਰਬਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਨ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾਨਕਿਆਂ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1898-99 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਛਿਏਨ-ਨਾਨ ਜਹਾਜੀ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਖਦਾਨਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ। 1902 ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਟੋਕੀਓ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਰਸਾਲੇ 'ਹ-ਨਾਨ' ਲਈ ਲੇਖ ਲਿੱਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 1909 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਾਪਸ ਆ ਪਰਤੇ। ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਂਗਛੋਉ ਅਤੇ ਸ਼ਾਓਸ਼ਿੰਗ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1912 - 1926 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। 1920-1926 ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੀਜਿੰਗ ਕੌਮੀ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਟੀਚਰ ਸਨ।

ਉਹ 'ਪਨਲਿਉ' (1924) ਅਤੇ 'ਯੀਵਨ' (1934)ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੀਗ' ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1933 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀ ਬੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਮੁਰਾਦ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।
ਨਮੂਨਾ

ਜਦੋਂ ਜਰਨੈਲ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,
ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,
ਕੁਝ ਨੂੰ ਕਬਰ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,
ਅਫਸੋਸ।

(1930, ਬੇਨਾਮ ਕਵਿਤਾ)
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨੁਸਖ਼ਾ (ਪੰਜਾਬੀ)
* ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ (ਚੀਨੀ)
* ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ)


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੀਨੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1881
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1936
ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ

ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Giddarbaha ਜਾਂ Gidderbaha) ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ। 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 36,593 ਹੈ।

ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਠਿੰਡਾ-ਮਲੋਟ ਸੜਕ ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਘੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।

ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਫਰਦ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ‎
ਖਾੜੀ

thumb|ਸਾਨ ਸੇਬਾਸਤਿਆਨ, ਸਪੇਨ ਵਿਖੇ ਖਾੜੀ
thumb|ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ
thumb|ਬਾਰਾਕੋਆ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਕਿਊਬਾ
thumb|ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਖਾੜੀ

ਖਾੜੀ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂਸਗਰ ਜਾਂ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਲ-ਪਿੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨੇੜਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕੁਝ ਛੱਲਾਂ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਘਟਾਉਣ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਭੀੜੇ ਲਾਂਘੇ ਨਾਲ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਟੋਭਿਆਂ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਲੀਜ, ਗਲਫ਼, ਸਾਗਰ ਜਾਂ ਉਪ-ਸਾਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਵ ਜਾਂ ਗੋਲ ਤਟ-ਖਾੜੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਭੀੜਾ ਅਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਤਟਵਰਤੀ ਲਾਂਘਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਖਾੜੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖਾੜੀਆਂ ਇਨਸਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਗਰ-ਗਾਹ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋ ਖਾੜੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜੇਮਜ਼ ਖਾੜੀ ਹਡਸਨ ਖਾੜੀ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੈ। ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਜਾਂ ਹਡਸਨ ਖਾੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੂ-ਬਣਤਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ

ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ (15 ਮਈ 1907 - 23 ਮਾਰਚ 1931) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਾਂ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਲਾਲ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰੱਲੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਕਰਮੀ ਸੰਵਤ 1964 ਦੇ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਸਪਤਮੀ ਮੂਜਬ 15 ਮਈ, 1907 ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਪੌਣੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਅਚਿੰਤਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਤਾਈ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਮਚੰਦਰ ਅਤੇ ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸਾਂਡਰਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੁ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, 1929 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਾਨਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬੰਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਾਗ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਮੈਨੁਅਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮੀਂ 7 ਵਜੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੇਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਰੋਸ ਜਾਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖਦੇਵ ਵੀ ਸਿਰਫ ੨੪ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907
ਬਰਫ਼-ਤੋਦਾ

ਦੇ ਯਾਰਕ ਅੰਤਰੀਪ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਬਰਫ਼-ਤੋਦਾ]]


ਬਰਫ਼-ਤੋਦਾ ਸਾਫ਼ ਦਰਿਆਈ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਟੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਯਖ-ਨਦੀ ਜਾਂ ਹਿਮ-ਵਾਧਰੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੰਢੜੀ ਬਰਫ਼ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪੇਤਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰ-ਤਲ ਪਾੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਨਿਰਮਲ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਘਣਤਾ ਲਗਭਗ 920 ਕਿਲੋ/ਘਣ-ਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 1025 ਕਿਲੋ/ਘਣ-ਮੀਟਰ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੋਦੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਅਕਾਰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਏ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ "ਬਰਫ਼-ਤੋਦੇ ਦੀ ਨੋਕ" ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਤੋਂ ਭਾਵ ਉਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਡੇਰੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜ਼ਹੂਰ ਹੋਵੇ।

ਬਰਫ਼-ਤੋਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 75 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 110,000 ਤੋਂ 220,000 ਟਨ ਦੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 1958 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅੰਧ-ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਵਿੰਡ ਬਰਫ਼-ਤੋੜੂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 168 ਮੀਟਰ (551 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਸੀ ਭਾਵ 55-ਮੰਜਲੀ ਇਮਾਰਤ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ। ਅਜਿਹੇ ਤੋਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਯਖ-ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ -15° ਤੋਂ -20° ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਅਨੀਤਾ ਲਿਆਕੇ

ਅਨੀਤਾ ਲਿਆਕੇ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Anita Lerche) ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੋਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਤੋ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਲਬਮ, ਹੀਰ ਫ਼ਰਾਮ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਰੇਡੀਓ ’ਤੇ ਗਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮਾਊਂਟਵਿਊ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 2001 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਆਈ ਲਵ ਅ ਪਿਆਨੋ, ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਲਿਆਕੇ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1973 ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੌਪਨਹੈਗਨ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਗਲੈਸਟ੍ਰੱਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਗਿਟਾਰ ਵਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੋਂ ਅਸਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ’ਤੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਲਿਆਕੇ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮਾਊਂਟਵਿਊ ਅਕੈਡਮੀ ਆੱਫ਼ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਕਿੱਤਾ

2005 ਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਆਈ ਲਵ ਅ ਪਿਆਨੋ, ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਓਪੇਰਾ ਵਿਚੋਂ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਉਸਦਾ ਝੁਕਾਅ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲੂ ਅਤੇ ਮਨਾਲੀ ਵਿਖੇ ਘੁੰਮਣ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਐਲਬਮ ਹੀਰ ਫ਼ਰਾਮ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।

2007 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਿਆਕੇ ਡੈਨਿਸ਼, ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਹਿੰਦੀ, ਜਰਮਨ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ, ਚੀਨੀ, ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸੋਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਨਾਰਵੇ, ਇਟਲੀ, ਜਰਮਨੀ, ਸਪੇਨ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਅਤੇ ਐਸਟੋਨੀਆ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ

2007 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲ ਐੱਮ.ਐੱਚ. ਵੱਨ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ ਹੀਰ ਫਰੌਮ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਊਜਿਕ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਘੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਾਮਨੌਮੀ ਮੌਕੇ ਗਾਏ ਹਿੰਦੀ ਭਜਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

2014 ਵਿੱਚ, ਅਨੀਤਾ ਲਿਆਰਕੇ ਨੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸੋਰੇਨ ਹੋਜੋਰਥ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਸਮਾਰੋਹ ਡੈਨਮਾਰਕ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਲਿਆਰਕੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਐਲਬਮ, ਸਦਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ, ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। “ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।” ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਜਗਬਾਣੀ ਟੀ.ਵੀ ਉੱਤੇ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹੋਜੋਰਥ ਲਿਆਰਕੇ ਦਾ ਜਨਮ 2015 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੂਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਲਿਆਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

*ਅਨੀਤਾ ਲਿਆਕੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* Anita Lerche Facebook
* Anita Lerche Twitter
* Anita Lerche Instagram
* Anita Lerche YouTube
* Anita Lerche Vimeo
* Anita Lerche SoundCloud

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਜੋਂ 15 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਜਿੰਮੀ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਸੈਂਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਖਬਾਰ ਦ ਸਾਈਨਪੋਸਟ ਹੈ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਚਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ 48% ਲਈ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਹਨ, ਤੱਕ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਸੰਸਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਬਵਾਂ ਸੰਪਾਦਨ 13 ਜਨਵਰੀ, 2021 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡ-ਇਨ ਵਜੋਂ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ, ਕਵਰੇਜ ਦੀ ਸੀਮਾ, ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਤਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਘਟੀ ਹੋਈ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਪੱਖਪਾਤ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੀ ਅਕਸਰ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ-ਜਾਂਚ ਸਾਈਟ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਅਧਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਇਨੀਅਰਿੰਗ ਐਡੀਸ਼ਨ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵਲੋਂ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
ਨੋਟ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਮੈਟਾ-ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ

ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਦਾ ਜਰਮਨ ਰੂਪ ਹੈ। 16 ਮਾਰਚ 2001 ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਇਹ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (1,488,000) ਮੁਤਾਬਕ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। 7 ਨਵੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਣਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
*ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ
ਝਰਨਾ

ਝਰਨਾ ਉਹ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਨਾਲੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਖੜ੍ਹਵੇਂ ਗਿਰਾਅ ਜਾਂ ਉਤਾਰ ਉੱਤੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਬਰਫ਼-ਤੋਦੇ ਜਾਂ ਹਿਮ-ਵਾਧਰੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਪਿਘਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
]]
ਕਿਸਮਾਂ

* ਟੋਟਾ: ਪਾਣੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਜਾਂ ਨਾਲੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
* ਆਬਸ਼ਾਰ: ਪਾਣੀ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਉੱਪਰੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
* ਝਲਾਰ: ਇੱਕ ਮੋਕਲਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਝਰਨਾ।
* ਪਾੜਛਾ: ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਸੇ ਭੀੜੀ, ਖੜ੍ਹਵੀਂ ਰਾਹਦਾਰੀ 'ਚੋਂ ਧਕੱਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਪੱਖੀ: ਪਾਣੀ ਅਧਾਰ-ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸਹੱਦੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
* ਜੰਮਿਆ: ਕੋਈ ਵੀ ਝਰਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਹੋਣ।
* ਘੋੜਪੂਛੀ: ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਪਾਣੀ ਅਧਾਰ ਚਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
* ਚੁੱਭੀ: ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਵੇਂ ਰੂਪ 'ਚ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਾਰ-ਚਟਾਨ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਸੰਪਰਕ ਤੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
*ਜਾਮ-ਪਿਆਲਾ: ਪਾਣੀ ਭੀੜੀ ਧਾਰਾ ਬਣ ਦੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌੜੇ ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਖਿੰਡਿਆ: ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਵਹਾਅ ਦਾ ਨਿਖੜਨਾ।
* ਕਤਾਰੀ: ਪਾਣੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
* ਬਹੁ-ਕਦਮੀ: ਇੱਕ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੇ ਪੈਂਦੇ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਅਕਾਰ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਝਰਨੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚੁੱਭੀ-ਤਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੈਲਰੀ


File:Dark Hollow Falls.jpg| ਸਕਾਈਲਾਈਨ ਡਰਾਈਵ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਕੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹਨੇਰ-ਖੱਡ ਝਰਨਾ ਇੱਕ ਆਬਸ਼ਾਰ ਝਰਨਾ ਹੈ।
File:Salto Angel from Raton.JPG|ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ 979 ਮੀਟਰ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ, ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ।
File:2008-0705-MPLStour-StAnthonyFalls-PAN.jpg|ਕੇਂਦਰੀ ਮੀਨਿਆਪਾਲਿਸ, ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਿਖੇ ਸੇਂਟ ਐਂਥਨੀ ਝਰਨਾ ਜੋ ਕਿ ਉਤਲੇ ਮਿੱਸੀਸਿੱਪੀ ਦਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ।
File:Frozen Wappinger Creek.JPG|ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਝਰਨਾ।
Image:Havasu Falls 1a md.jpg|ਸੁਪਾਈ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਨੇੜੇ ਹਵਾਸੂ ਝਰਨਾ ਇੱਕ ਚੁੱਭੀ ਝਰਨਾ ਹੈ।
Image:Powerscourt HPIM1262.JPG|ਐਨਿਸਕੈਰੀ, ਵਿਕਲੋਅ ਕਾਊਂਟੀ (ਆਇਰਲੈਂਡ) ਨੇੜੇ ਪਾਵਰਸਕੋਰਟ ਝਰਨਾ ਇੱਕ ਘੋੜਪੂਛੀ ਝਰਨਾ ਹੈ।
Image:Niagara falls aerial.id.jpg|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਓਂਟਾਰਿਓ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਨਾਇਗਰਾ ਝਰਨੇ ਦਾ ਹਵਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼।
File:Cascada duruitoarea.JPG|ਸੇਆਹਲੌ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਰੂਇਤੋਰੀਆ ਝਰਨਾ
File:Plitvice lakes.JPGਪਲਿਟਵਾਈਸ ਝੀਲਾਂ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ
File:Banyas BW 9.jpg|ਬਨਿਆਸ ਝਰਨਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਰਨੇ
ਤੇ ਡਾਨ ਵਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ

ਉੱਤੇ ਡਾਨ ਵਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ (ਰੂਸੀ:Ти́хий Дон, ਤੀਖੀ ਡਾਨ) ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਮਿਖ਼ਾਈਲ ਸ਼ੋਲੋਖ਼ੋਵ ਦਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1960 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਡ ਅਕਾਰੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੇ ਨਾਵਲ ਜੰਗ ਤੇ ਅਮਨ ਵਾਂਗ ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿਕ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪਲਾਟ

ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਐਨ ਪਹਿਲਾਂ 1912 ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸ਼ੁਰੂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਡਾਨ ਨਦੀ ਘਾਟੀ 'ਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕਜ਼ਾਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲੇਖੋਵ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਕਰੀਮੀਆ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਤੁਰਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ। ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਗੁਆਂਢੀ ਉਸ ਔਰਤ ਤੇ ਚੁੜੇਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ-ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹਨ।

ਹੋਣਹਾਰ ਜਵਾਨ ਸਿਪਾਹੀ, ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ (ਪੈਤਰੋ ਮੇਲੇਖੋਵ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ), ਗਰੀਗੋਰੀ ਪਾਂਤੇਲੀਏਵਿੱਚ ਮੇਲੇਖੋਵ ਦਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਸਤੇਪਾਨ ਅਸਤਾਖੋਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਕਸੀਨੀਆ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸੀਨੀਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਉੱਕਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੁੱਟਦਾ ਮਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਗੋਰੀ ਦਾ ਅਕਸੀਨੀਆ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਏਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸੀਨੀਆ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਰੀਗੋਰੀ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਹਿਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ

* ਗਰੀਗੋਰੀ ਮੇਲੇਖੋਵ -
* ਪੈਤਰੋ ਮੇਲੇਖੋਵ - ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ
* ਦੂਨੀਆ - ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ
* ਪਾਂਤੇਲੀ ਮੇਲੇਖੋਵ - ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਾਰਜੰਟ
* ਵਾਸੀਲਿਸਾ ਇਲੀਨਿਚਨਾ - ਪਾਂਤੇਲੀ ਮੇਲੇਖੋਵ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੈਤਰੋ, ਗਰੀਗੋਰੀ ਅਤੇ ਦੂਨੀਆ ਦੀ ਮਾਤਾ
* ਦਾਰੀਆ ਮੇਲੇਖੋਵਾ - ਪੈਤਰੋ ਦੀ ਪਤਨੀ
* ਸਤੇਪਾਨ ਅਸਤਾਖੋਵ - ਗੁਆਂਢੀ
* ਅਕਸੀਨੀਆ ਅਸਤਾਖੋਵ - ਸਤੇਪਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਗਰੀਗੋਰੀ ਮੇਲੇਖੋਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ
* ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਰਸ਼ੂਨੋਵਾ (ਫਿਰ ਮੇਲੇਖੋਵਾ) - ਗਰੀਗੋਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ
* ਮਿਤਕਾ ਕੋਰਸ਼ੂਨੋਵ - ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ
* ਮਿਰੋਨ ਕੋਰਸ਼ੂਨੋਵ - ਅਮੀਰ ਕਸਾਕ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ
* ਗਰੀਸ਼ਕਾ ਦਾਦਾ - ਮਿਰੋਨ ਕੋਰਸ਼ੂਨੋਵ ਦਾ ਪਿਤਾ, 1877-78 ਦੀ ਰੂਸੀ-ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਜੰਗ ਲੜਿਆ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੋਵੀਅਤ ਨਾਵਲ
ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ

ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਗਿਆਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Echology ਇਕਾਲੋਜੀ) ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਜੰਤੂ ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਸਚਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਾਲੋਜੀ ਨੂੰ (ਇਨਵਾਇਰਨਮੇਂਟਲ ਬਾਇਆਲੋਜੀ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਨਸੰਖਿਆ, ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਅਤੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਕੋਲਾਜੀ (ਜਰਮਨ: Oekologie) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ 1866 ਵਿੱਚ ਜੈਮਨ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਰਨੇਸਟ ਹੈਕਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਜਨਰੇਲ ਮੋਰਪੋਲਾਜੀ ਦੇਰ ਆਰਗੈਨਿਜਮੇਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਮਾਨਵਜਾਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗ ਬਿਲਕੁੱਲ ਹੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੂਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣਾ ਫੈਲਾਓ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਮਲਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ‘ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਨ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਡੂੰਘੇ ਅਸਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਇਆ। ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਨਅਤੀ ਕੂੜੇ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਕਾਲੋਜੀ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਗਠਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇਕਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਂਜ ਇਕਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਨਜੀਵਨ, ਅਤੇ ਜਲਸਰੋਤਾਂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਨਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਨਵੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਥ ਟੁੱਟੇ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਸੀ।
ਕਾਰਕ

ਇਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ-
* ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਕ
* ਅਜੈਵਿਕ ਕਾਰਕ
ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਕ

* ਜੰਤੂ ਸਮੁਦਾਏ
* ਬਨਸਪਤੀ ਸਮੁਦਾਏ
* ਸੂਖਮਜੀਵ
* ਮਨੁੱਖ
ਅਜੈਵਿਕ ਕਾਰਕ

* ਪ੍ਰਕਾਸ਼
* ਤਾਪ
* ਆਰਦਰਤਾ
* ਹਵਾ
* ਸਥਲਾਕ੍ਰਿਤੀ
* ਮ੍ਰਦਾ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜਿਆਂ

* ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਚਾਰ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)
* ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਸੰਸਥਾਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕਾਲੋਜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ
ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ

ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ (ਰੂਸੀ: Октя́брьская револю́ция, ਗੁਰਮੁਖੀ: ਓਕਤਿਆਬਰਸਕਾਇਆ ਰੇਵੋਲਿਊਤਸਿਆ; ਆਈ ਪੀ ਏ: [ɐkˈtʲæbrʲskəjə rʲɪvɐˈlʲʉtsɨjə]), ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਕਤੂਬਰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ (ਰੂਸੀ: Великая Октябрьская социалистическая революция, ਵੇਲੀਕਆ ਓਕਤਿਆਬਰਕਾਇਆ ਸੋਤਸਿਅਲਿਸਤੀਚੇਸਕਆ ਰੇਵੋਲਿਊਤਸਿਆ), ਲਾਲ ਅਕਤੂਬਰ, ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਵਿੱਚ (ਨਵੇਂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੰਬਰ 1917 ਵਿੱਚ) ਵਾਪਰੀ। ਇਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਰੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ, ਆਰਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕੁੱਲ-ਰੂਸੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬੋਲਸ਼ਿਵਿਕਾਂ (ਆਰਐਸਡੀਐਲਪੀ [ਬੀ]) ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੌਮੀ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਅਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 25-26 ਅਕਤੂਬਰ (7-8 ਨਵੰਬਰ, ਨਵਾਂ ਕੈਲੰਡਰ) ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਰਾਹੀਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਮੁੱਖ ਆਗੂ ਆਯੋਜਕ ਵੀ ਆਈ ਲੈਨਿਨ, ਲਿਓਨ ਟਰਾਟਸਕੀ, ਸਵਿਰਦਲੋਵ ਆਦਿ ਸਨ। ਪੀਤਰੋਗਰਾਦ ਸੋਵੀਅਤ ਦੀ ਫੌਜੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਨੇ ਇਸ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ, ਅਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ, ਮੈਨਸ਼ਵਿਕ ਅਤੇ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਬਦਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਨੇ ਇਸ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਾਮ ਬਾਰੇ

ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਪਲਟਾ (Октябрьский переворот) ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਦੀਆਂ ਸਮੁਚੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ)। ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, "переворот" ਦਾ ਇੱਕ ਅਰਥ "ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ "ਪਲਟਣਾ" ਜਾਂ "ਉਲਟਾਉਣਾ" ਹੈ, ਇਸ ਲਈ "ਪਲਟਾ" ਸਹੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਇਨਕਲਾਬ ਗਰੈਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ "ਨਵੰਬਰ ਇਨਕਲਾਬ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਕਲਾਬ