JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ

ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ (1 ਜਨਵਰੀ 1875 - 13 ਮਈ 1951) (ਉਰਦੂ: مولانا حسرت موہانی ) ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ, ਸੰਪਾਦਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟੇਰੀਅਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਗਾਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਜ਼ਲ "ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਆਂਸੂ ਬਹਾਨਾ ਯਾਦ ਹੈ ਹਮਕੋ ਅਬ.." ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਨਾਅਰਾ 1921 ਵਿਚ ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ-ਸਯਦ ਫ਼ਜਲ ਉਲ-ਹਸਨ; ਤਖ਼ੱਲਸ ਹਸਰਤ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਸਬਾ ਮੋਹਾਨ ਜ਼ਿਲਾ ਅਨਾਓ ਵਿੱਚ 1875 ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਯਦ ਅਜ਼ਹਰ ਹੁਸੈਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡਾਰੂ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।

ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਘਰ ਪਰ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 1903 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ ਤੋਂ ਬੀ ਏ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ੌਕਤ ਅਲੀ ਸਨ। ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤਸਲੀਮ ਲਖਨਵੀ ਅਤੇ ਨਸੀਮ ਦੇਹਲਵੀ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਕਲਾਮ ਤਸਨੀਮ ਲਖਨਵੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ। 1903 ਵਿੱਚ ਅਲੀਗੜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਿਸਾਲਾ ਅਰਦੋਏ ਮੁਅੱਲਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਰਾਏ ਮੁਤਕੱਦਿਮੀਨ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੰਤਖ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਹਰੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਚੁਨਾਂਚੇ ਅੱਲਾਮਾ ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮਰਤਬਾ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਆਦਮੀ ਹੋ ਜਾਂ ਜਨ (ਔਰਤ), ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ ਫਿਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਾਣੀਏ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਹਸਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਨ। ਗਰਵਨਮੈਂਟ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ। 1908 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਮੂਨ ਛਾਪਣ ਉੱਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ 1947 ਤੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਕ਼ੈਦ ਅਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਿਸਾਲਾ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਮਸ਼ਾਹਦਾਤ ਜ਼ਿਨਦਾਂ: ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਦੀ ਆਪ ਬੀਤੀ

“ਮਸ਼ਾਹਦਾਤ ਜ਼ਿਨਦਾਂ” ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਦੀ ਆਪ ਬੀਤੀ ਹੈ ਜੋ “ਕੈਦ ਫ਼ਰੰਗ” ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮੌਲਾਨਾ ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ ਨੇ ਆਗ਼ਾਜ਼ ਦਾਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 23 ਜੂਨ 1908 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲਾ ”ਉਰਦੂਏ ਮੁਅੱਲਾ“ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮਜ਼ਮੂਨ ਛਾਪਣ ਉੱਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਕੈਦ ਬਾ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਔਰ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਇਕ ਸਾਲ ਰਹਿ ਗਈ ਔਰ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈ ਨੇ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੀਰ ਖ਼ਵਾਰ (ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦੀ) ਬੇਟੀ ਨਾਈਮਾ ਬੇ ਹੱਦ ਉਲੇਲ ਸੀ ਔਰ ਘਰ ਪਰ ਵਾਲਿਦਾ ਨਾਈਮਾ ਔਰ ਇਕ ਨੌਕਰਾਣੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਇਰੀ


ਰੌਸ਼ਨ ਜਮਾਲ-ਏ-ਯਾਰ ਸੇ ਹੈ ਅੰਜੁਮਨ ਤਮਾਮ
ਦਹਕਾ ਹੁਆ ਹੈ ਆਤਿਸ਼-ਏ-ਗੁਲ ਸੇ ਚਮਨ ਤਮਾਮ

ਹੈਰਤ ਗੁਰੂਰ-ਏ-ਹੁਸਨ ਸੇ ਸ਼ੋਖ਼ੀ ਸੇ ਇਜ਼ਤਰਾਬ
ਦਿਲ ਨੇ ਭੀ ਤੇਰੇ ਸੀਖ ਲਿਏ ਹੈਂ ਚਲਨ ਤਮਾਮ

ਅੱਲਾਹ ਹੁਸਨ -ਏ-ਯਾਰ ਕੀ ਖ਼ੂਬੀ ਕੇ ਖ਼ੁਦ-ਬ-ਖ਼ੁਦ
ਰੰਗੀਨੀਉਂ ਮੇਂ ਡੂਬ ਗਯਾ ਪੈਰਹਨ ਤਮਾਮ

ਦੇਖੋ ਤੋ ਹੁਸਨ -ਏ-ਯਾਰ ਕੀ ਜਾਦੂ ਨਿਗਾਹਿਆਂ
ਬੇਹੋਸ਼ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮੇਂ ਹੁਈ ਅੰਜੁਮਨ ਤਮਾਮ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1875
ਥਿਓਡੋਰ ਕਚੀਨਸਕੀ

ਥਿਓਡੋਰ ਕਚੀਨਸਕੀ (; ਜਨਮ 22 ਮਈ 1942) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿਸਾਬਦਾਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਊਨਾਬੰਬਰ (Unabomber) ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਚੀਨਸਕੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਐਫ਼. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ ਅਪਰੈਲ 1996 ਵਿੱਚ ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੂੰ ਗਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕਚੀਨਸਕੀ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਨਅਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਹੈ: ਸਨਅਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ (Industrial Society and Its Future)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ
ਮਖ਼ਦੂਮ ਮੁਹੀਉੱਦੀਨ

ਮਖ਼ਦੂਮ ਮੁਹੀਉੱਦੀਨ (4 ਫਰਵਰੀ 1908 -25 ਅਗਸਤ 1969) (ਉਰਦੂ: مخدوم محی الدین, ਤੇਲੁਗੂ : మఖ్దూం మొహియుద్దీన్) ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾਮਵਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਵੀ ਸਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਮਖ਼ਦੂਮ 4 ਫਰਵਰੀ 1908 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਡਕ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗਰਾਮ ਅੰਦੋਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾੱਲੁਕ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੱਕਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਮੱਕਾ ਮਸਜਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਪ ਗ਼ੌਸ ਮੁਹੀਉੱਦੀਨ ਵੀ ਮਜ਼ਹਬੀ ਇਦਾਰੇ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵੀ ਮਸਜਦ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰਾਣਾ ਬੇਹੱਦ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਗ਼ੁਰਬਤ ਦਾ ਦੌਰ ਦੌਰਾ ਵੇਖ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਖਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਤਾਸਿਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਜੱਦੋਜਹਦ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਜੱਦੋਜਹਦ

ਮਖਦਮੂ ਨੇ ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੇ । ਅਧਿਆਪਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੰਮ ਵੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਕੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੧੯੪੬-੪੭ ਵਿੱਚ ਨਿਜਾਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕੈਫੀ ਆਜਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਲੜੇ । ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀ ਪੀ ਆਈ) ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਵੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਹੇ।
ਮੌਤ

25 ਅਗਸਤ 1969 ਈ. ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੱਕਨ ਵਿੱਚ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਮੂਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਫਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

*
*


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908
ਖ਼ੱਯਾਮ ਉਡਾਰੀ

ਖ਼ੱਯਾਮ ਉਡਾਰੀ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਰਾਨੀ ਕਵੀ ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ (1048–1131) ਦੀਆਂ ਰੁਬਾਈਆਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ: رباعیات عمر خیام) ਦਾ ਸ਼ ਸ਼ ਜੋਗੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜਮਾ ਹੈ।
ਤਰਜਮੇ ਬਾਰੇ

ਇਸ ਤਰਜਮੇ ਬਾਰੇ ਸੁਰਜਨ ਜ਼ੀਰਵੀ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪਰਵੇਸ਼ਕਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
"ਸ਼ ਸ਼ ਜੋਗੀ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਖ਼ਯਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹਮਸੁਖ਼ਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਨਾ ਦਾ ਮਹਿਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਘਾਲਣਾ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲ ਉਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਖ਼ਯਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਰੁਬਾਈ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਤੇ ਸਵਾਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਬੇਚੈਨ ਸ਼ਾਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਜੁਗਨੂੰ ਦਾ ਪਿਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਜਗਰਾਤੇ ਕਟਣੇ ਪਏ।
ਬਹੁਤੀਆਂ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਉਹਨਾਂ ਸਿਧਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੈਰਾਲਡ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਰੁਬਾਈਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਵਿਚਲੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ।"
ਤਰਜਮੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੰਨਗੀਆਂ

ਏਨੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਵਾਟਾਂ ਦੇ ਜੋ ਪਾਂਧੀ ਹੈਸਨ ਸਾਰੇ
ਪਰਤ ਕੇ ਕੋਈ ਨਾ ਆਇਆ ਜੋ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ
ਰਹਿਣ ਦੇਈਂ ਨਾ ਰੀਝ ਕੋਈ ਤੂੰ ਏਸ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ
ਏਥੋਂ ਜੋ ਵੀ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਨਾ ਫੇਰਾ ਮਾਰੇ
----
ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਏਦਾਂ ਤੁਰੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਕਰੇ ਸਲਾਮ
ਵਿਚਰੀਂ ਖ਼ਲਕ ‘ਚ ਏਦਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲੇ ਇਨਾਮ
'ਉੱਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਏਂ ਮਸੀਤੇ, ਏਦਾਂ ਅੰਦਰ ਵੜੀਂ ਕਿ ਤੇਰਾ
ਕਰ ਕੇ ਸੁਆਗਤ ਤੈਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਥਾਪ ਨਾ ਦੇਣ ਇਮਾਮ
----
ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੇ ਚਾਦਰ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਖਿਸਕਾਈ
ਸੁਣਿਆਂ ਮੈਂ ਕਿ ਮੈਖ਼ਾਨੇ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਇਹ ਆਈ
ਜਾਗੋ ਮੇਰੇ ਜੀਣ ਜੋਗਿਓ ਭਰ ਲਓ ਜਾਮ ਕਿ ਕਿਧਰੇ
ਜੀਵਨ ਮਧੂ ਪਿਆਲੀ ਸੁਕ ਕੇ ਪਾਟ ਨਾ ਜਾਏ ਤਿਹਾਈ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ( ਅਲ-ਸਊਦੀਆ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸਲਤਨਤ (ਅਰਬੀ: ‎المملكة العربية السعودية ਅਲ-ਮਮਲਕਹ ਅਲ-ਅਰਬੀਆ ਅਲ-ਸਊਦੀਆ), ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਰਬ ਮੁਲਕ (ਅਰਬੀ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਅਰਬ-ਜਗਤ ਦਾ ਦੂਜਾ (ਅਲਜੀਰੀਆ ਮਗਰੋਂ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਵੈਤ, ਕਤਰ, ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਮਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਤਕਰੀਬਨ 2,250,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 2.7 ਕਰੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 90 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਜਿਸਟਰਡ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਤੇ 20 ਕੁ ਲੱਖ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਵਾਸੀ ਹਨ। ਸਾਊਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1.6 ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਨਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਹਿੱਸੇ

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 13 ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। (ਮਨਤੀਕ ਇਦਾਰੀਆ, – ਇੱਕ-ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਮਿੰਤਕਾਹ ਇਦਰੀਆ). ਇਹ ਸੂਬੇ ਅੱਗੋਂ 118 ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ (ਅਰਬੀ: ਮਨਤੀਕ ਇਦਾਰੀਆ, منطقةإدارية‎,)। ਇਸ ਵਿੱਚ 13 ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ (ਅਮਨਾਹ) ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਮੁਖੀ ਮੇਅਰ (ਅਮੀਨ) ਹਨ। ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਅੱਗੋਂ ਉਪ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ (ਮਰਕੀਜ਼, ਇੱਕ-ਵਚਨ 'ਚ ਮਰਕਜ਼)।
ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ


ਤਸਵੀਰ:Arabian Coffee.jpg|ਸੁਨਹਿਰੀ ਘੜੇ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਕੌਫੀ, ਗਿਰੀਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਤਸਵੀਰ:ATKL6348.jpg|ਮੱਕਾ
ਤਸਵੀਰ:Colors of Arabia.jpg|ਔਰਤ ਲਈ ਅਰਬ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਫਰੰਟ ਕਢਾਈ।
ਤਸਵੀਰ:Saudi Traditional Cushions.jpg|ਗੱਦੀ ਦੀ ਊਠ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅਰਾਮ ਲਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ:السعوديه.jpg|ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚ ਲਈਆਂ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਿੰਨਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ:رقصة الحرب الجنوبية 01.jpg|ਦੱਖਣੀ ਯੁੱਧ ਡਾਂਸ
ਤਸਵੀਰ:صورة للبيوت القديمة في فيفاء.jpg|ਫੀਫਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ।
ਤਸਵੀਰ:Arabian Coffee.jpg|￼ਅਰਬੀਅਨ ਕਾਫ਼ੀ
ਤਸਵੀਰ:Colors of Arabia.jpg|￼ਅਰਬੀਅਨ ਰੰਗ

ਹੋਰ ਵੇਖੋ

* ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ
ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ

ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ (ਹਿੰਦੀ: भारतेन्दु हरिश्चंद्र; ੧੮੫੦–੧੮੮੫) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਗਦਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਅਦਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਚਨਾਕਾਰ ਸਨ। ਹਿੰਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ, ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
ਕੰਮ

ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਿਵਾਇਤ ਦੀ ਭੂਮੀ ਅਪਣਾਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂਪਣ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ। ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ, ਪਰਾਧੀਨਤਾ, ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਇਤਿਆਦਿ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਦਵਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਸੁੰਦਰ (੧੮੬੭) ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਰਾਮੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਨੇਮੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਖੜੀਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਡਰਾਮਾ ਲਿਖਕੇ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਨੇ ਹੀ ਹਿੰਦੀ ਡਰਾਮਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਕਵਿਵਚਨ ਸੁਧਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਬੋਧਿਨੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ੩੪ ਸਾਲ ਦੀ ਥੋੜੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ (ਸੰਨ ੧੮੮੫) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਇੰਨਾ ਲਿਖਿਆ, ਇੰਨੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਰਹਿਬਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅੰਧੇਰ ਨਗਰੀ

1881 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਡਰਾਮਾ ਅੰਧੇਰ ਨਗਰੀ ਅੱਜ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ।
ਬਾਲ ਰੰਗ ਮੰਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਰੰਗ ਮੰਚ – ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ – ਕੀ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ ?
ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਹਿੰਦੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਚਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ

; ਨਾਟਕ :
* ਵੈਦਿਕ ਹਿੰਸਾ ਹਿਸਾ ਨ ਭਵਤਿ (੧੮੭੩),
* ਭਾਰਤ ਦੁਰਦਸ਼ਾ (੧੮੭੫),
* ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ (੧੮੭੬)
* ਨੀਲਦੇਵੀ (੧੮੮੧)।
* ਅੰਧੇਰ ਨਗਰੀ (੧੮੮੧)
* ਸਤ੍ਯ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ
* ਚੰਦ੍ਰਾਵਲੀ


; ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ:

* ਭਕਤਸਰਵਸ੍ਵ,
* ਪ੍ਰੇਮਮਾਲਿਕਾ (੧੮੭੧),
* ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਧੁਰੀ (੧੮੭੫),
* ਪ੍ਰੇਮ-ਤਰੰਗ (੧੮੭੭),
* ਉਤਰਾਰਧ ਭਕਤਮਾਲ(੧੮੭੬-੭੭),
* ਪ੍ਰੇਮ-ਪ੍ਰਲਾਪ (੧੮੭੭),
* ਹੋਲੀ (੧੮੭੯),
* ਮਧੁਮੁਕੁਲ (੧੮੮੧),
* ਰਾਗ-ਸੰਗ੍ਰਹ (੧੮੮੦),
* ਵਰਸ਼ਾ-ਵਿਨੋਦ (੧੮੮੦),
* ਵਿਨਯ ਪ੍ਰੇਮ ਪਚਾਸਾ (੧੮੮੧),
* ਫੂਲੋਂ ਕਾ ਗੁਛਾ (੧੮੮੨),
* ਪ੍ਰੇਮ ਫੁਲਵਾਰੀ (੧੮੮੩)
* ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਚਰਿਤ੍ਰ (੧੮੮੩)
* ਦਾਨਲੀਲਾ
* ਤਨਮਯ ਲੀਲਾ
* ਨਯੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੀ ਮੁਕਰੀ
* ਸੁਮਨਾਜਲਿ
* ਬੰਦਰ ਸਭਾ (ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ)
* ਬਕਰੀ ਵਿਲਾਪ (ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ)


; ਅਨੁਵਾਦ:
* ਬੰਗਲਾ ਸੇ "ਵਿਦ੍ਯਾਸੁਨ੍ਦਰ" ਨਾਟਕ,
* ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੇ "ਮੁਦ੍ਰਾਰਾਕਸ਼ਸ" ਨਾਟਕ
* ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸੇ "ਕਪੂਰਮੰਜਰੀ" ਨਾਟਕ।

; ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹ:
* ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਵਲੀ (ਤੀਸਰਾ ਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਹੈ।
* "ਨਾਟਕ ਸ਼ੀਰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਿਬੰਧ (੧੮੮੫) ਗ੍ਰੰਥਾਵਲੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1850
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1885
ਨੋਕੀਆ

thumb|right|100px|﻿ਨੋਕਿਆ ਮਾਡਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ

ਨੋਕੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਕੀਤੀ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਲਾਨਿਏਮੀ (Kailaniemi), ਏਸਪ੍ਰੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੋਕੀਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ: ਵਾਇਰਲੇਸ (ਬੇਤਾਰ) ਅਤੇ ਵਾਇਰਡ (ਤਾਰ ਯੁਕਤ) ਦੂਰਸੰਚਾਰ (ਟੇਲੀਕੰਮਿਉਨਿਕੇਸ਼ਨ)ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੋਕੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 112,262 ਕਰਮਚਾਰੀ, 120 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵਪਾਰ 150 ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਮਾਮਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਲਗਭਗ 51.1 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ ਅਤੇ ਪਰਿਚਾਲਨ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਲਗਪਗ 8.0 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ 2007 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਦੀ ਗਈ। ਨੋਕੀਆ ਦਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਉਪਕਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ 2008 Q3 ਵਿੱਚ 38% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੀਸਦੀ 2007 ਵਿੱਚ 39 % ਸੀ।

ਨੋਕੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਸੀ| ਨੋਕੀਆ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਖੰਡ (ਸੇਗਮੇਂਟ) ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ, ਸੀ.ਡੀ.ਏਮ.ਏ. (CDMA), ਜੀ.ਏਸ.ਏਮ. (GSM) ਅਤੇ ਡਬਲਿਊ -ਸੀ.ਡੀ.ਏਮ.ਏ. (W-CDMA) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੋਕਿਆ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਨੋਕੀਆ ਸਿਮੰਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਉਪਸਕਰ, ਸਮਾਧਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਨੋਕੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਨ 1865 ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤਾੰਪੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੰਮੇਰਕੋਸਕੀ ਰੈਪਿਡਸ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਫਰੇਡਰਿਕ ਇਦੇਸਤਮ ਦੇ ਦਬਾਰਾ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ-ਲੁਗਦੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੋਕਿੰਵਿਰਤਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਟਾਊਨ ਆਫ ਨੋਕੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁੰਤਕਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਨੋਕਿਆ ਨਾਮ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।

ਫਿਨਿਕਸ ਰਬੜ ਵਰਕਸ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਮਣੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਕੀਆ ਬਰਾਂਡ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ| ਨੋਕਿਆ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੋਬਾਇਲ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੋਕਿਆ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਸਲੋਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫੋਨ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤਾ।
ਨੋਕਿਆ 14 ਸਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੋਬਾਇਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਉੱਤੇ 27 ਅਪ੍ਰੇਲ ਨੂੰ ਸੇਮਸੰਗ ਨੇ ਨੋਕੀਆ ਦੀ ਸਥਤੀ ਡਿਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਕੀਆ
ਮਾਂ (ਨਾਵਲ)

ਮਾਂ (1905) ਦੇ ਨਾਕਾਮ ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਾਅਦ (1906) ਵਿੱਚ ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। 1917 ਦੇ ਰੂਸੀ ਅਕਤੂਬਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਪਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਵਲ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਤਰਜਮੇ ਹੋਏ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਭ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਜਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਜਦੂਰਾਂ ਨੇ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਮਦਰ ਯਾਨੀ ਮਾਂ, ਪਾਵੇਲ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜਮਾ

ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜਮਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ, ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ 1960 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।
ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਮਨਚੰਦਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਰਾਦੂਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਪਿਛੋਕੜ

ਇਹ ਨਾਵਲ ਦੋ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਮਈ ਦਿਵਸ 1902 ਵਿੱਚ ਸੋਰਮੋਵੋ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੇ ਚੱਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੋਰਕੀ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਗੋਦਾਨ (ਨਾਵਲ)

ਗੋਦਾਨ (गोदान) ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦਾ ਇਹ ਅੰਤਮ ਸੰਪੂਰਨ ਨਾਵਲ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1936 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਗਰੰਥ ਰਤਨਾਕਰ ਦਫਤਰ, ਬੰਬਈ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ, ਪੇਂਡੂ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਿਰਸਾਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ, ਗਾਂਧੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ ਦਾ ਸਮੁਚੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਣ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ।
ਕਥਾਨਕ

ਗੋਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ - ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਥਾ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦੀ ਦੁਰਬਲਤਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸੂਚਕ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼, ਕਾਲ ਦਾ ਸਟੀਕ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਨਾਵਲ ਦੇ ਨਾਇਕ ਹੋਰੀ ਦੀ ਵੇਦਨਾ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਹੋਰੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗੋਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਸਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਇੱਛਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਈ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੀ ਤਹਿਲਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ।"ਇਹ ਨਾਵਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰਿਦਰੀਕਰਣ ਦੀ ਸੋਗ ਕਥਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਵਿਘੇ ਖੇਤ ਦੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਕਿਸਾਨ ਸਾਮੰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਗਵਾ ਕੇ ਖੇਤ ਮਜੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਮੰਤੀ ਤਾਕਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਲੁਟਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਲਿਮ ਪਾਤਰ ਝਿੰਗੁਰੀ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਉਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੈ। ਕਨੂੰਨ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਜਨ ਕਿਸੇ ਅਸਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਕੋਈ ਜਮੀਂਦਾਰ ਕਿਸੇ ਕਾਸਤਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਖਤੀ ਨਾ ਕਰੇ; ਮਗਰ ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹੈ। ਰੋਜ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋ। ਜਮੀਂਦਾਰ ਮੁਸਕਾਂ ਬੰਨਵਾ ਕੇ ਕੁਟਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਜਨ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਗੋਦਾਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਹਾਜਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਬੇਗਾਨਗੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਨਾਇਕ ਹੋਰੀ ਕਿਸਾਨ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਭਰ ਕਠੋਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂ ਦੀ ਆਕਾਂਖਿਆ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਂਦੀ। ਹੋਰੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਹੋਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਕਾਲ ਦੇ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਰਸੰਗਕ ਕਹਾਣੀ। ਦੋਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਇੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਹ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਪਾਤਰ

ਗੋਦਾਨ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉੱਤੇ ਅਸਚਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰੀ, ਧਨਿਆ, ਝੁਨੀਆ, ਗੋਬਰ, ਹੀਰਾ, ਸੋਭਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਰੂਪਾ, ਭੋਲੀ, ਦੁਲਾਰੀ, ਝਿੰਗੁਰੀ ਸਾਹੂ, ਦਾਤਾਦੀਨ, ਮੰਗਰੂ ਸਾਹੂ, ਪਟੇਸ਼ਵਰੀ, ਮਾਤਾਦੀਨ, ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ, ਮੇਹਤਾ, ਖੰਨਾ, ਤਨਖਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ, ਮਾਲਤੀ ਆਦਿ ਰੰਗ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਤਕੜਾ ਖਾਸਾ ਮੇਲਾ ਗੇਲਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੇਦੇ ਸਭ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਛਾਣ ਹੈ।

ਹੋਰੀ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਹੈ ਜੋ ਧਨੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ​​ਬੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਖਰਾ ਸੱਚਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਭਰਾਵਾਂ ਖਾਤਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਊ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ-ਗਿਛ ਕਰਨ ਪਿੰਡ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਹੀਰਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਗਊ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੇ ਨਾਵਲ
ਕਰਨਲ (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)

ਕਰਨਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Kernel) ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮਾਡਯੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੈਮਰੀ ਜਾਂ ਰੈਮ (RAM) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਬੂਟ ਲੋਡਰ (boot loader) ਕਰਨਲ ਨੂੰ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਲੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤਕ ਇਹ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਹਰੀ (ਜੋ ਕਰਨਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਵੈੱਬ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਵਗੈਰਾ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕਰਨਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

#ਮੈਮਰੀ ਮੈਨਜ ਕਰਨਾ (ਇਹ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣੇ ਕਿ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੱਦ ਕਿੰਨ੍ਹੀ ਮੈਮਰੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਸਿਸਟਮ ਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲੇ) ਅਤੇ
# ਡਿਸਕ ਡਰਾਇਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨਜ ਕਰਨਾ।
ਹਵਾਲੇ

* ਕਰਨਲ ਦਾ ਮਤਲਬ
* ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਆਰਗਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਤਰ
ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ

ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਦਾ ਇਹ ਤੀਜਾ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ, ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ‌ 1974 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨਾਵਲ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕਥਨ

"ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਕਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਹਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਟੋਪੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਟੋਪੀ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਅਵਸਰ ਤੇ “ਕੰਪ੍ਰੋਮਾਇਜ਼” ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਟੋਪੀ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਪੈਗੰਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਨੇ 'ਕੰਪ੍ਰੋਮਾਇਜ਼' ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਪਰ ‘ਆਧਾ ਗਾਓਂ ‘ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਕਈ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹੀਰੋ ਵੀ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਇਸ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹੀਰੋ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
−
"‘ਆਧਾ ਗਾਓਂ‘ ਵਿੱਚ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਗਾਲਾਂ ਸਨ। ਮੌਲਾਨਾ ‘ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਗਾਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪੂਰਾ ਨਾਵਲ ਇੱਕ ਗੰਦੀ ਗਾਲ੍ਹ ਹੈ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗਾਲ੍ਹ ਡੰਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਬਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ” ਇਹ ਨਾਵਲ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੈ…… ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।”
ਕਥਾਨਕ

ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਦਾਹਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸਤੀ ਕਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਮਨ ਕਿਸੇ ਸਵਾਰਥ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਬਿਰਧਮਨ ਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟੋਪੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਘਾ ਡਾਕਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਭਰਿਆ-ਪੂਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ ਪ੍ਰੇਮ ਉਸਨੂੰ ਇੱਫਨ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਫਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਉਹ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਟੋਪੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀ ਵੀ ਦਾਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਫਨ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਹੀ ਖੋਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਫਨ ਦੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਫਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਫਨ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਬਾਲਮਨ ਉਸੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਭਾਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ

ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜਾ (1925–1992) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਗੀਤ ਵੀ ਲਿਖੇ। 1979 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਕੀ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡਾਇਲਾਗ ਲੇਖਕ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਮਹਾਭਾਰਤ ਲਈ ਰਜਾ ਨੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ ।
ਜੀਵਨ

ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 1925 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਗੰਗੌਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾਗੇ-ਚਾਗੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਉਹ ਅਲੀਗੜ ਮੁਸਲਿਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਨਾਵਲ

** ਆਧਾ ਗਾਂਵ
** ਦਿਲ ਏਕ ਸਾਦਾ ਕਾਗਜ
** ਟੋਪੀ ਸ਼ੁਕਲਾ
** ਓਸ ਕੀ ਬੂੰਦ
** ਕਟਰਾ ਬੀ ਆਰਜ਼ੂ
** ਨੀਮ ਕਾ ਪੇੜ
** ਸੀਨ 75
** ਹਿੰਮਤ ਜੌਨਪੁਰੀ
ਜੀਵਨੀ

** ਛੋਟੇ ਆਦਮੀ ਕੀ ਬੜੀ ਕਹਾਨੀ
*ਕਵਿਤਾ
** ਮੌਜ਼-ਏ-ਗ਼ੁਲ ਮੌਜ਼-ਏ-ਸਬਾ (ਉਰਦੂ)
** ਅਜਨਬੀ ਸ਼ਹਰ ਅਜਨਬੀ ਰਸਤੇ (ਉਰਦੂ)
** ਮੈਂ ਏਕ ਫੇਰੀਵਾਲਾ (ਹਿੰਦੀ)
** ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਕੇ ਮਕਾਨ ਵਾਲੇ (ਹਿੰਦੀ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925
ਕੁੱਤਾ

ਘਰੋਗੀ ਕੁੱਤਾ (Canis lupus familiaris), ਸਲੇਟੀ ਬਘਿਆੜ (Canis lupus) ਦੀ ਉਪਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਣਧਾਰੀ (Mammalia) ਵਰਗ ਦੇ ਮਾਸਖੋਰੇ (Carnivore) ਗਣ ਦੀ ਬਘਿਆੜ-ਲੂੰਬੜ (Canidae) ਕੁੱਲ ਦਾ ਜੀਅ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਘਰੋਗੀ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ਬਦ, ਪਾਲਤੂ ਅਤੇ ਅਵਾਰਾ ਦੋਵੇਂ ਭਾਂਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਲਣ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਤੀ ਦੀ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਕੁੱਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਵੰਸ਼ 15,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਘਿਆੜਾਂ ਤੋਂ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਹੇ 33,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹੱਡ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਲ ਅਖੀਰਲੇ "ਅਧਿਕਤਮ ਯਖ-ਨਦੀ ਯੁੱਗ" ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਭਾਵੇਂ ਐੱਮ-ਡੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਘਿਆੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਗਤ ਪਾੜ ਕੁਝ 100,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਪਰ 33,000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਮੂਨੇ ਰੂਪ ਪੱਖੋਂ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਕੁੱਤਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਇੱਜੜਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਭਾਰ ਢੁਆਈ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਜੋਟੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹਾਲ 'ਚ ਹੀ ਅਪੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ। ਇਸੇ ਕਰਦੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ "ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸਾਥੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2001 ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਤਕਰੀਬਨ 40 ਕਰੋੜ ਕੁੱਤੇ ਹਨ।

ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਸਲਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਵਟੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਚੋਣਵੇਂ ਨਸਲ-ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਕੁੱਤਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੋਂ-ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਲੂਕੀ ਭਿੰਨਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਪਿੱਠ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੱਕ ਨਾਪੀ ਗਈ ਲੰਬਾਈ ਚਿਹੂਆਹੂਆ ਵਿੱਚ 6 ਇੰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਘਿਆੜਹਾਊਂਡ ਵਿੱਚ 2.5 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਰੰਗ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ 'ਚ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਲੇਟੀ 'ਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਖਾਕੀ ਅਤੇ ਬਦਾਮੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੱਤ ਲੰਮੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ, ਖੁਰਦਰੀ ਤੋਂ ਉੱਨ-ਵਰਗੀ, ਸਿੱਧੀ, ਘੁੰਗਰਾਲੀ ਜਾਂ ਕੂਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਸਲਾਂ ਇਸ ਜੱਤ ਨੂੰ ਲਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

YellowLabradorLooking new.jpg|ਪੀਲਾ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਰਿਟਰੀਵਰ, 2009 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕੁੱਤੇਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਸਲ
Indian spitz.jpg|

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ
ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ

ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਉਰਦੂ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸਨ। ਓਹ ਅਠਾਰਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
ਜੀਵਨ

ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ੧੩ ਜੁਲਾਈ ੧੯੨੦ ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤਪੁਰ ਨੀਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ. ਬੋਘਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕੌਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਤਰਖਾਣਾ ਲੁਹਾਰਾ ਸੀ।
ਸਿੱਖਿਆ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਇੱਛਕ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸਕੂਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ੧੪-੧੫ ਮੀਲ ਦੂਰ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਘਰ ਦੀ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਮਾਪੇ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਆਖਰ ੧੯੩੯ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾਵੇ ਦਸਵੀਂ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੀ ਏ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਖਰਚ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜੁਜ਼ਵਕਤੀ ਟਿਊਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੀ ਏ ਕਰ ਕੇ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਐਮ ਏ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ੧੯੪੪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਐਮ ਓ ਐਲ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਫ਼ਜ਼ਲ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਕਰ ਲਈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਟਿਊਸ਼ਨ ਰੱਖ ਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖੀ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਅਤੇ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਿਆਨ ਅਤਿ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ

੨੩ ਸਤੰਬਰ ੧੯੪੫ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਧੀ ਸਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਇਲਮ ਕਮਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡਦਿਆਂ ਇੱਕੋ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ, ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ੩੧ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੬੬ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਫਾਰਸੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਜਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ। ੧੯ ਦਸੰਬਰ ੧੯੭੩ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਚੇਅਰ ਇਨ ਸੂਫੀਇਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ।
੧੨ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੭੬ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ੩੧ ਜੁਲਾਈ ੧੯੮੦ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

* ਇਸਲਾਮ ਤੇ ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
* ਕਾਦਰਯਾਰ - ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ
* ਪੰਜਾਬੀ - ਫਾਰਸ਼ੀ ਕੋਸ਼
* ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ
* ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਆਇ ਤੇ ਵਿਪਰਿਆਇ ਕੋਸ਼ [ਸੰਪਾਦਨ]
* ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ
* ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਖ੍ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ