JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कछुवा

300px|thumb|कछुवा
कछुवा जल र स्थल दुईटै ठाँउमा बस्न सक्ने एउटा उभयचर जीव हो।
प्रकृतिको सर्वाधिक पुरानो जीवधारी कछुवा सरिसृप वर्गमा सर्वाधिक बुद्धिमान प्राणी पनि मानिन्छ। बितेका २० करोड वर्षमा जलवायु परिवर्तन का वाबजुद अहिलेसम्म पनि आफूलाई सुरक्षित राख्दै आएको छ|

उभयचर प्राणीमा पर्ने कछुवा निकै लामो समय सम्म बाँच्ने प्राणी हो। सम्भवतः प्रकृतिमा मानिसको भन्दा दोब्बर आयु अर्थात् डेढ सय वर्षसम्म बाँच्न सक्ने प्राणी कछुवा बाहेक अर्को छैन र झण्डै २० करोड वर्षदेखि प्रकृतिको अनगिन्ती आरोह अवरोहलाई झेल्दै आफूलाई सुरक्षित राख्न सफल प्राणीमा पनि कछुवा नै पर्दछन्।
कछुवाको प्रकार तथा पाइने स्थान

thumb|299x299px|अल्माट फार्ममा आफ्नो बासस्थानमा आराम गरिरहेको कछुवा
कैयौँ देश र द्वीपमा कछुवा पाइन्छ। ती मध्ये कतिपयमा विशेष किसिमको रङ्ग, खुवी, विशेषता र गन्ध हुने गरेको पनि पाइएको छ। अमेरिकामा एउटा यस्तो किसिमको कछुवा पाइन्छ जसलाई दुर्गन्धको भाँडो नै भनिन्छ। उनीहरू अलिकति खतराको सङ्केत पाउने वित्तिकै शरीरबाट पसिनाले भिजेको मोजाबाट आउनेभन्दा पनि यति बढी कडा दुर्गन्ध छोडछन् कि शत्रुहरू त्यतैबाट भाग्न बाध्य हुन्छन्। कछुवा सिधासादा र केही पनि नगर्ने खालका हुन्छन् तर उनीहरूमध्ये केही प्रजातिका कछुवा यति खतरनाक पनि पाइएका छन् कि ज्यानै लिने गरी हमला गर्न पनि बेर लगाउँदैनन्। हुनत कछुवाको दाँत हुँदैनन् तर यसको ओठ जस्तो चुचोको भित्री भागमा आरो जस्तो दाना हुने गर्दछ जसले गर्दा समुद्रमा पाइने एक किसिमको घडियाली कछुवा निकै घातक हुने गर्दछन्।

यसैगरी अर्को एक विशेष प्रजातिको कछुवा अफ्रिकी मुलुकमा पाइन्छ। चेप्टो आकृतिका देखिने यी कछुवा अलिकति खतराको सङ्केत पाउनासाथ शारीरिक संरचनाको फाइदा लिएर चट्टानको सानो प्वालबाट भित्र छिर्छन् र आफूलाई सुरक्षित गर्दछन्। उनीहरूलाई शत्रु जीवले पहिले त देख्नै सक्दैनन् देखिहाले पनि उनीहरूले आफ्नो शरीरलाई यसरी फुलाउँछन् कि उसले बाहिर तान्नै सक्दैन। यद्यपि संसारमा निकै प्रजातिका कछुवा पाइन्छन्। तथापि प्राणीशास्त्रीहरूले यिनीहरूलाई मुख्यतः तीन भागमा बाँडेर अध्यायन गर्ने प्रयास गरेका छन्। यसमध्ये पहिलोमा समुद्री -टर्टल) कछुवा पर्छ भने दोस्रोमा मीठो पानीमा पाइने कछुवा -टेरापिन) र तेस्रो जमीनमा पाइने कछुवा -टारटायस) पर्दछ। कछुवाको शरीरको बाहिरी भाग निकै कडा हुन्छ। सितिमीति उनीहरूमाथि अरू शत्रुजीवले आक्रमण गर्न सक्दैनन्। तथापि प्रकृतिको पर्यावरणीयचक्रबाट उनीहरू पनि अछुत भने छैनन्। सिधै आक्रमण गर्न नसके पनि बाज तथा गिद्धजस्ता हिंस्रक पक्षीहरूले उनीहरूलाई टिपेर आकाशमा लान्छन् चट्टानमाथि खसाउने गर्दछन्। यसबाट उनीहरूको शरीरको बाहिरी खपटा फुट्छ र मासुको सिकार गर्ने गर्दछन्।
धार्मिक महत्त्व

विष्णुको दस अवतारमा कछुवा पनि मानिएको छ, जसको क्रम माछापछि आउँछ । यसले प्राणीजीवनको विकास क्रमलाई पनि जनाउँछ । प्राणीशास्त्रीहरूका अनुसार पनि प्रकृतिमा जलचरपछि उभयचर प्राणी सृष्टि भएका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:उभयचर जीव
गुलरिया नगरपालिका

गुलरिया नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको बर्दिया जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका तथा जिल्ला सदरमुकाम हो। वि.सं. २०५३ साल माघ ११ गते यस जिल्लाको तत्कालिन खैरापुर, मथुराहरिद्वार र आदर्श गुलरिया गाविसलाई समायोजन गरि यसलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। यो नगरपालिका नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाको ३५ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित छ। वि.सं. २०७३ मा स्थानीय तह लागू हुँदा बर्दिया जिल्लामा साविकको गुलरिया नगरपालिका र महम्मदपुर गाउँ विकास समितिलाई समेटेर गुलरिया नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। यस नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ६६,६७९ रहेको छ भने यसको क्षेत्रफल ११८.२१ वर्गकिलोमिटर रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १२ वडामा विभाजन गरिएको छ। यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा बढैयाताल गाउँपालिका, पश्चिममा भारत, उत्तरमा बारबर्दिया नगरपालिका तथा दक्षिणमा भारत रहेको छ।
स्थापना

वि.सं. २०५३ माघ ११ गते तत्कालिन खैरापुर, मथुराहरिद्वार र आदर्श गुलरिया गाविस मिलेर गुलरिया नगरपालिका बनेको हो।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७४,५०५ रहेको छ भने यहाँ १६,००२ घरधुरी रहेका छन्।
जातजाती

यहाँ यादव, गोडिया, लोद, शेख, थारुको ७० प्रतिशत बाहुल्य छ भने ३० प्रतिशत बाहुन, क्षेत्री, मगर, दलित र जनजाति बस्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
माघ
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
कल्कि

कल्कि विष्णु भगवानको भविष्यमा हुने अवतार मानिन्छ। पुराणकथाहरू अनुसार कलियुगमा पापको सीमा नाँघि सके पछि विश्वमा दुष्टहरूको संहार गर्नको लागि कल्कि अवतार प्रकट हुन्छ। कल्कि अवतार कलियुगको अन्तको लागि हुन्छ। यो विष्णु भगवानको आवतारहरू मध्य एक हो। जब कलियुगमा मानिसहरूले धर्मको अनुसरण गर्न बन्द गरी दिन्छ तब यो अवतार हुन्छ।

कल्कि भगवानको कथा कल्कि पुराणमा उल्लेखित छ।
बाह्य लिंक

* कल्कि पुराण


श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
श्रेणी:हिन्दु धर्ममा घोडा
आगरा जिल्ला

आगरा उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको मुख्यालय आगरा ऐतिहासिक सहर हो। आगरा जिल्ला आगरा मण्डल एउटा भाग हो।
भूगोल

यो जिल्ला ब्रज सांस्कृतिक क्षेत्रमा अवस्थित छ। आगरा जिल्ला उत्तरमा मथुरा जिल्ला, दक्षिणमा राजस्थान राज्यको धौलपुर जिल्ला, पूर्वमा फिरोजाबाद जिल्ला र पश्चिममा राजस्थान राज्यको भरतपुर जिल्ला घेरिएको छ। जिल्लाको क्षेत्रफल ४,०२७ किमी २ छ।
प्रशासन

आगरा मण्डल जसमा चार जिल्लाहरू छन्, र आगराको मण्डली कमिश्नरको नेतृत्वमा छन्, जो एक भारतीय प्रशासनिक सेवा अधिकारी हुन्, कमिश्नर मण्डलमा स्थानीय सरकारी संस्थाहरू (नगर निगमहरू सहित) को प्रमुख हुन्, उसको पूर्वाधार विकासको जिम्मेवारीमा छन्। मण्डल, र मण्डलमा कानून र व्यवस्था कायम गर्न पनि जिम्मेवार छ। आगराका जिल्ला मजिस्ट्रेटले मण्डली कमिश्नरलाई प्रतिवेदन गर्छन्।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार आगरा जिल्लाको जनसङ्ख्या ४४,१८,७९७ रहेको छ, जुन मोल्दोभा वा अमेरिकी राज्य केन्टुकीको राष्ट्रको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४१औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व १,०८४ प्रति वर्ग किलोमिटर (२,८१०/वर्ग माइल) रहेको छ भने आगरा जिल्लामा हिन्दु ८८.७७% र मुस्लिम ९.३०% छन्। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २१ प्रतिशत थियो। आगरामा प्रति १० पुरुषमा ८५९ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ६९.४४% रहेको छ। ४५.८१% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। अनुसूचित जाति जनसङ्ख्याको २२.४३% थियो।

जिल्लामा हिन्दुहरूको जनसङ्ख्या बढी छ र ग्रामीण क्षेत्रमा यसको प्रभुत्व छ। जनगणनाको समयमा ठुलो सङ्ख्यामा मानिसहरूले आफ्नो धर्म भनेनन्, र आगरा सहरमा जैन, सिख र इसाईहरूको महत्त्वपूर्ण जनसङ्ख्या छ।

भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, ९७.३८% जनसङ्ख्याले हिन्दी र १.२७% ब्रज भाषा आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक आगरा जिल्ला वेबसाइट


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
छुर्पी

छुर्पी सुकेको पनिर अथवा दुग्धसारको एउटा प्रकार हो जुन पूर्वी हिमाली क्षेत्रमा लोकप्रिय छ। शेर्पाहरू छुर्पीलाई 'शेर्कम' भन्ने गर्छन्। यसलाई भुटानमा जोङ्खा भाषामा 'दुरुकोवा' वा 'दुरुखो' भन्छन्।
छुर्पी याक वा चौरी गाइको दुधबाट बनाइने गरिन्छ। छुर्पी बनाउने प्रक्रिया थोरै जटिल छ। यसलाई स्थानीय डेरी वा घरमा तयार गरिन्छ। यो महीबाट निकालेको कुराउनीले तयार गरिन्छ जसलाई सर्जम भनिन्छ। सर्जमलाई जुटको झोलामा बेरेर कस्सेर थिचेर पानी निचोरेर बनाइने गरिन्छ त्यसपछि यसलाई सुकाएर पनीर जस्तै बनाइन्छ अन्तिममा यसलाई स-साना टुकडाहरूमा काटेर चुलोमाथि झुण्डाएर सुकाइने गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
हेर्नुहोस्

*तिब्बती पनीर

श्रेणी:दुग्ध उत्पाद
अरुण नदी

अरुण नदी चीनको स्वशासित भूभाग तिब्बत हुँदै नेपालसम्म बहने, सप्तकोशी र गंगा नदीको एक सहायक नदी हो। यो कोशी नदीको प्रमुख सहायक नदी मध्ये एक हो। सप्तकोशी नदी कोशी नदीको पानीको मुख्य श्रोत हो, कोशी नदी, कोशी बेसीको लागि पानीको प्रमुख श्रोत हो। नदी पूर्वी नेपालका किराँती लोककथाहरूमा महत्त्वपूर्ण रूपमा लिइएको छ।

नेपालमा कोशी कञ्चनजङ्घाको दक्षिणमा छ र यसका सात प्रमुख सहायक नदीहरू: सुनकोसी, तामा कोसी, दुध कोसी, इन्द्रावती, लिखू, अरुण र तमोर हुन। यो प्रति सेकन्ड २५६४ क्यूबिक मीटरको औसत बहावमा बहन्छ। यो नदीमा रर्यफ्टिंग पनि गरिन्छ । यस नदीबाट विद्युत उत्पादन गर्नको लागि जलविद्युत परियोजनाहरूको निर्माण पनि गरिएको छ भने केही निर्मनाधीन छन्
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
सतासीधाम

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, झापा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २६,१७१ रहेको थियो जसमध्ये १२,०५८ पुरुष र १४,११३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६,०७२ घरधुरी रहेको थियो। यो झापा जिल्लाको शिवसताक्षी नगरपालिकामा पर्ने एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल समेत हो।

यसको साविकका १-५ नम्बर वडाहरू शिवसताक्षी नगरपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने ७ नम्बर वडा वडा नम्बर ९, ८ नम्बर वडा वड नम्बर १० र ६,९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

झिलझिले बजारबाट करिब ४ कि. मी. उत्तर चुरेपहाडको फेदीमा इलामको सिमानासँग जोडिएको यस स्थानमा रहेका प्राकृतिक मूर्तिका स्वरुपहरु, भित्तामा रहेका गाईका थुन आकारका प्रतीकहरु, सतासी खोलाको एक स्थानको बीच भागमा करिब २० मिटरभित्र मात्र निस्कने गन्धक – पानी, फेदीमा रहेका अन्य मूर्तिहरूले पनि यो स्थान धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिले रोमाञ्चकारी रहेको छ । यहाँ जाने भक्तजनहरु आफ्नो मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले पूजा आराधना गर्दछन् ।
सतासीधाममा प्रत्येक वर्ष बालाचतुर्दशीको दिन शतबीज छर्नको निम्ति दर्शनार्थीहरूको घुँइचों लाग्ने गर्दछ । यसलाई पवित्र धार्मिकस्थल मानिन्छ।
नामाकरण

सतासीधामको नामाकरणको बारेमा निम्नानुशार विभिन्न किम्बदन्तीहरू रहेका छन।
* हिमालय पर्वतकी छोरी पार्वतीले उनको विवाह भगवान विष्णुसँग गरिदिन आँटेपछि भागेर लुकेको ठाउँ भनी सतासीधामलाई लिने गरिन्छ।
* अर्को किम्बदन्ती अनुसार पाण्डवहरूको वनबासको अन्तिम समयमा एक वर्षको गुप्तबास बस्नु पर्ने भएको र सो गुप्तबास सफल होस् भनेर यस स्थानमा पाण्डवहरूले सत्ताक्षी देवीको आराधना गरेको हुँदा यस धामको नाम सत्ताक्षीबाट सतासी रहनगएको हो भन्ने भनाई छ।
* पृथ्वीमा सुख्खा लागेपछि सतीदेवीले आफ्नो सयवटा आखाबाट एकैचोटि अश्रुवर्षा गरी खोलो बगाउदा तिनै देवीको नामबाट सतासी हुदै सतासीधाम रहेको भन्ने धार्मिक विश्वास छ।
* भारतको तेजपुर (दिनाजपुर)बाट किराँती लिम्बु राजाले ८७ जना ऋषीमुनीहरूलाई गुरुको रूपमा लिएर पहाड तर्फ जान लाग्दा पहाडी क्षेत्रको जाडो ठाउँमा पुग्न गाह्रो भएकोले गुरुहरू यसै सतासीधामका गुफाहरूमा बसेर देवीको तपस्या गर्नु भएकोले ८७ जना ऋषीमुनीहरूको नामबाट सतासीधाम नाम रहन गएको हो।
* अर्को किम्बदन्ती अनुसार सन्त हरितिल बाबाले सताक्षीधाम पत्तालगाई सकेपछि विसं १९८७ सालामा श्री ३ भीमसम्शेरको दरवारमा विन्ती पत्र चढाएकोले पनि ८७ सालबाट सतासीधाम नाम रहन गएको भन्ने गरेको पाइएको छ।
स्थिति

झिलझिले बजारबाट करिब ७ कि. मी. उत्तर चुरेपहाडको फेदीमा इलाम जिल्लाको सिमानासँग जोडिएको यस स्थानमा रहेका प्राकृतिक मूर्तिका स्वरूपहरू, भित्तामा रहेका गाईका थुन आकारका शिलाहरू, सतासी खोलाको एक स्थानको बीच भागमा करिब २० मिटरभित्रबाट निस्कने गन्धक–पानी, फेदीमा रहेका अन्य मूर्तिहरूले पनि यो स्थान धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिले रोमाञ्चकारी रहेको छ। यहा जाने भक्तजनहरू आफ्नो मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले पूजा आराधना गर्दछन्। सतासीधाममा प्रत्येक वर्ष बालाचतुर्दशीको दिन सतविउ छर्नको निम्ति दर्शनार्थीहरूको घुइचों लाग्ने गर्दछ। यसलाई पवित्र धार्मिकस्थलको रूपमा लिइन्छ। उक्त धार्मिक पर्यटकियस्थलको महत्त्वलाई ध्यानमाराखेर जिविस झापाले ७ कि.मी. ग्राभेल सडक निर्माणको थालनी गरेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:झापा जिल्लाका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका ठाउँहरू
चौँरी गाई

चौंरी र याक फरक हुन, याकको लागि याक हेर्नुहोस।

चौंरी गाई गाइबस्तु लगायतका जनावरहरूको समुह बोभाईन (bovine) प्रजातिको लामो-लामो रौं हुने जनावर हो। पहाडी गाई र याकबीच गर्भधारण गराउँदा, अथवा पहाडी गोरुसँग नाकको प्रजनन भएर बसेको गर्भबाट चौंरीको जन्म हुन्छ तसर्थ यो याक वा नाक भन्दा भिन्न हो। चौंरी मुख्यत: दक्षिणी मध्य एसियाका देशहरू नेपाल, तिब्बतको पठार देखि उत्तरमा मंगोलिया तथा रुसका हिमाली प्रदेशमा पाईने गर्छ। चौंरी गाई धेरै संख्यामा घरपालुवा जनावरको रूपमा पाईएता पनि कम र असुरक्षित संख्यामा जंगली रूपमा पनि पाईने गर्छ। यसलाई मानिसहरूले मुख्यतया हिमाली क्षेत्रमा सामान ढुवानी तथा दुध उत्पादनको लागि पाल्ने गरेको पाइन्छ।
‍‍याक-चौंरी र अन्य शब्दहरू

पहाडी गाई र याकबीच गर्भधारण गराउँदा, अथवा पहाडी बहरसित नाकको प्रजनन भएर बसेको गर्भबाट चौंरीको जन्म हुन्छ। चौंरी भन्दा धेरै नै ठूलो हुने भएकोले याक छुट्याउन कठिन् भने हुदैन। याक र स्थानीय गाइ जन्मने चौंरीलाई ‘उराङ' र पहाडी गोरुसँग नाकको सन्सर्गबाट जन्मने सन्तानलाई ‘डिम्जो' वा 'झोप्क्यो' भनिन्छ। डिम्जो त सामन्य चौरी जस्तै दूधालु हुन्छ्, तर झोप्क्यो (भाले) भने नपुंशक हुन्छ र भारी बोक्न काम लाग्छ। सजिलोको लागि, सबै माथि भनिएका ठिमाहा पोथीहरू चौंरी हुन।


श्रेणी:घरपालुवा जनावर
श्रेणी:जनावरहरू
श्रेणी:स्तनधारी जनावरहरू
श्रेणी:पालुवा पशु
आजमगढ जिल्ला

आजमगढ जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो आजमगढ मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला आजमगढ मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।
भूगोल

आजमगढ जिल्लाको क्षेत्रफल छ। जिल्ला गङ्गा र घाघराको बीचमा अवस्थित छ। आजमगढ जिल्लाले पूर्वमा माउ, उत्तरमा गोरखपुर, दक्षिण-पूर्वमा गाजीपुर, दक्षिण-पश्चिममा जौनपुर, पश्चिममा सुल्तानपुर र उत्तर-पश्चिममा अम्बेडकर नगर जिल्लाहरूले घेरेको छ।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार आजमगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ४,६१३,९१३ छ, यसले यसलाई भारतमा ३०औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १७.११% थियो। आजमगढमा प्रत्येक १००० पुरुषहरूको लागि १०१९ महिलाहरूको लिंग अनुपात छ, र साक्षरता दर ७२.६९% छ। जनसङ्ख्याको ८.५३% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः जनसङ्ख्याको २५.३९% र ०.२०% छन्।

आधिकारिक भाषा हिन्दी हो र अतिरिक्त आधिकारिक उर्दु हो। भोजपुरी आजमगढको मूल भाषा हो। कैथीको भोजपुरी संस्करण भोजपुरी भाषाको स्वदेशी लिपि हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
चिया

चिया क्यामेलिया साइनेन्सिस् प्रजातीका बोटका प्रशोधित पातहरु तातोपानीमा मिसाइ बनाइने पेय पदार्थ हो । पानीपछि धेरै पिइने चिया हो ।
इतिहास
वर्गीकरण

चियाका मुख्य तीन जात छन्:
# चिनियाँ जात (Camellia sinensis)
# आसामी जात (Camellia assamica)
# क्याम्बोड जात (Cassamica ssp. lasiocalyx)

तयारी चिया थप तीन किसिमका छन्:
# कालो चिया (Black tea, fermented)
#हरियो चिया (Green tea, unfermented)
#ओलाङ्ग चिया (Olang tea, semifermented)

कालो चियालाई अर्थोडक्स (पत्ति चिया) र सिटिसि (धुलो तथा दानादर चिया) गरी दुई किसिममा विभाजित गरिएको छ ।नेपालमा सिटिसि झापा जिल्लामा मात्र उत्पादन हुन्छ । ग्रिन टिनेपालमा इलामको पशुपतिनगरमा मात्र उत्पाउन हुन्छ ।
चित्र दिर्घा

thumb|चिया वगान

thumb|चियाको तीनपात
thumb|चिया
thumb|चियापत्ति
thumb|Indian Masala tea
चिया उत्पादनहुने देशहरू

250px
सन्दर्भ सामग्री
यो पनि हेर्नुहोस्

* कफी
* आसव
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:कृषि
पृथु

पृथु यो सृष्टिका सबै भन्दा पहिलो राजा हुन् । हिन्दू धर्मका अनुसार राजा पृथुलाई भगवान विष्णुका २४ अवतारहरू मध्यको एक अवतार मानिएको छ। राजा पृथु सयंभुव मनु र शतरुपाका छोरा थिए। सयंभुव मनुलाई सृष्ठीका पहिला पुरुष र शतरुपालाई सृष्टिकी पहिली महिला भनिएको छ। राजा पृथुले आफ्नो रथमा सूर्य जस्तै तेजीला पाँग्राहरू जोडेर पृथ्वीमा चलाएका थिए। त्यसकारण पृथ्वीमा सात दिप तथा नौ खण्ड बनेको कुरा हिन्दू धर्म ग्रन्थहरूले पुष्टी गरेका छन्। राजा पृथुले नै यो भूमीलाई समथर र उब्जाउ योग्य बनाएका थिए । त्यस्तै राजा पृथुले गौ रुपी पृथ्वीलाई दुहेर सबै बिउहरू निकालेका थिए। राजा पृथुले दुहेर बिउ निकालेका कारण पृथ्वीको नाम "पृथ्वी" रहेको कुरा पनि हिन्दू धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको छ।
राजा पृथु चरित्र

स्रोतहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
औरैया जिल्ला

औरैया जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एक जिल्ला हो, र औरैया सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। यो उत्तर प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र यसले कानपुर मण्डलको अंश पनि बनाउँछ।
इतिहास

१७ सेप्टेम्बर १९९७ मा, औरैया र बिधुना नामका दुई तहसिलहरू इटावा जिल्लाबाट अलग गरी औरैया नामको नयाँ जिल्ला बनाइएको थियो। यो राष्ट्रिय राजमार्ग १९ (मुगल सडक) मा अवस्थित छ र इटावा जिल्ला मुख्यालयबाट ६४ किलोमिटर पूर्व र कानपुरबाट १०५ किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ।
भूगोल

औरैया जिल्ला उत्तर प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र यसले कानपुर मण्डलको एक भाग पनि बनाउँछ। यसले उत्तरमा कन्नौज जिल्लाहरू, पश्चिममा इटावा, पूर्वमा रमाबाई नगर जिल्ला र दक्षिणमा जालौन जिल्लाहरूलाई सिमाना गर्दछ। यसको औसत उचाइ १३३ मिटर (४३६ फिट) छ।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार औरैया जिल्लाको जनसङ्ख्या १,३७९,५४५ छ, लगभग इस्वातिनी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य हवाई बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३५७औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १६.३% थियो। औरैयामा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८६४ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ८०.२५% छ। जनसङ्ख्याको १६.९८% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको २८.३९% ओगटेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
गोरखपुर जिल्ला

गोरखपुर जिल्ला उत्तरी भारतको उत्तर प्रदेश राज्य ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला गोरखपुर विभाजनको एउटा भाग हो। गोरखपुर सहर गोरखपुर यस जिल्ला र गोरखपुर विभाजनको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यसको पश्चिममा सन्त कबीर नगर जिल्ला, पूर्वमा कुशीनगर र देवरिया जिल्ला र उत्तर र दक्षिणमा महाराजगन्ज र आजमगढ जिल्लाहरूसँग सीमा जोडिएको छ।
इतिहास

अवधका नवाब सन् १८०१ मा यो जिल्ला ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी हस्तान्तरण गरेका थिए। यो सन् १९२२ मा चौरी चौरा घटना स्थान थियो। यसलाई पहिले उत्तरमा नेपाल सिमानासम्म विस्तार गरिएको थियो तर उत्तरी भागलाई १९८९ मा नयाँ महाराजगन्ज जिल्ला बनाउनका लागि बनाइएको थियो।
भूगोल

गोरखपुर जिल्ला अक्षांश २६°४६'पूर्व र देशान्तर ८३°२'पूर्वको बीचमा अवस्थित छ। जिल्लाले क्षेत्रफल ओगटेको छ। जिल्ला उत्तर प्रदेशको पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा पर्छ। यो जिल्ला लखनउबाट करिब २७० किलोमिटर पूर्वमा र नेपाल सिमानाबाट करिब १०२ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। यो राप्ती नदीको किनारमा अवस्थित छ। जिल्ला गोरखपुर विभाजनको हिस्सा हो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार गोरखपुर जिल्लाको जनसङ्ख्या ४४,४०,८९५ रहेको छ, जुन क्रोएसिया वा अमेरिकी राज्य केन्टकीको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४०औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व १,३३७ प्रति वर्ग किलोमिटर (३,४६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १७.८१ प्रतिशत थियो। गोरखपुरमा प्रति १० पुरुषमा ९४४ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७०.८३% रहेको छ।
भाषाहरू

जिल्लाको आधिकारिक भाषा हिन्दी हो र अतिरिक्त आधिकारिक भाषा उर्दु हो।

भारतको २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको जनसङ्ख्याको ५१.३१% भोजपुरी, ४६.४८% हिन्दी भाषी र २.०२% उर्दु भाषीहरू थिए।

भोजपुरी गोरखपुरको स्थानीय भाषा हो। कैथीको भोजपुरी संस्करण भोजपुरी भाषाको स्वदेशी लिपि हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
चित्रकूट जिल्ला

चित्रकूट जिल्ला बुन्देलखण्ड क्षेत्रको भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा जिल्ला हो र चित्रकूट सहर जिल्लाको सदरमुकाम हो। चित्रकूट जिल्ला चित्रकूट डिभिजनको एक हिस्सा हो। जिल्लाले ३,२१६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको छ। जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० (२०११ को जनगणना) छ। 2011 को अनुसार यो महोबा पछि उत्तर प्रदेशको दोस्रो कम जनसंख्या भएको जिल्ला (75 मध्ये) हो।
अर्थतन्त्र

2006 मा पञ्चायती राज मन्त्रालयले चित्रकूटलाई देशको 250 सबैभन्दा पिछडिएको जिल्ला (कुल 640 मध्ये) नाम गरेको थियो। यो उत्तर प्रदेशका ३४ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसले हाल पिछडिएको क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (BRGF) बाट रकम प्राप्त गर्दछ। पछिल्ला सरकारहरूले जिल्लाको विकासलाई बारम्बार बेवास्ता गरेका छन् र यसैले यो भारतको सबैभन्दा दुर्गम र कट-अफ जिल्लाहरू मध्ये एक भएको छ।
यातायात

चित्रकूटको सबैभन्दा नजिकको एयरपोर्ट इलाहाबादमा छ जुन १०६ किलोमिटर (६५.८ माइल) टाढा छ र दिल्ली, बेंगलुरु, मुम्बई, कोलकाता आदि जस्ता प्रमुख गन्तव्यहरूमा उडानहरू छन्।

माणिकपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन, मानिकपुर सरहाटमा अवस्थित चित्रकूट जिल्लाको एक प्रमुख रेलवे स्टेशन हो, जसले मुम्बई, कोलकाता, पटना, नयाँ दिल्ली, आदिलाई रेल जडान प्रदान गर्दछ।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार चित्रकूट जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० छ, लगभग फिजी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य मोन्टाना बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा 448 औं स्थान दिन्छ (कुल 640 मध्ये)। जिल्लामा प्रति वर्ग किलोमिटर (८२०/वर्ग माइल) ३१५ बासिन्दाको जनसंख्या घनत्व छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसंख्या वृद्धि दर २९.२९% थियो।चित्रकूटमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८७९ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र ६६.५२% साक्षरता दर छ।

भारतको 2011 जनगणनाको समयमा, जिल्लामा 99.87% जनसंख्याले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा हिन्दी बोल्थे।
Notes

*
External links

*Chitrakoot District on Bundelkhanddarshan.com
*
* Chitrakoot @ Bundelkhand's unofficial web site
* Chitrakoot Information Guide
बहराइच जिल्ला

बहराइच जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एक जिल्ला हो र बहराइच सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। बहराइच जिल्ला देवीपाटन मण्डलको एक भाग हो।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार बहराइच जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,४८७,७३१ छ, यसले यसलाई भारतमा ८९औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ४६.०८% थियो। बहराइचमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८९१ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ४९.३२% छ। जनसङ्ख्याको ८.१४% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः जनसङ्ख्याको १४.६०% र ०.३२% थिए।

हिन्दु बहुसङ्ख्यक जनसङ्ख्या हो, तर मुस्लिम एक ठुलो अल्पसङ्ख्यक हो। सहरी क्षेत्रमा मुस्लिमहरूको बाहुल्यता छ। जिल्लामा शिख, इसाई र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको थोरै जनसङ्ख्या रहेको छ।

भारतको २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ८९.३६% जनसङ्ख्याले हिन्दी, ७.०२% उर्दु, १.८२% अवधी र १.४९% भोजपुरी आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।
तहसील

बहराइच जिल्लामा ६ तहसील वा उप-डिभिजनहरू छन्, प्रत्येकको नेतृत्व एक अनुमंडलाधिकारीद्वारा गरिन्छ:

# बहराइच
# कैसरगन्ज
# नानपारा
# पायगपुर
# मोतीपुर (मिहिनपुरवा)
# महासी
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
अयोध्या जिल्ला

अयोध्या जिल्ला (पहिले फैजाबाद जिल्ला ) उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। अयोध्या सहर यसको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जिल्लाले , र २०११ को जनगणनामा २४७०,९९६ को जनसङ्ख्या थियो। अयोध्या जिल्लाले उत्तर प्रदेशका ६ जिल्लासँग आफ्नो सिमाना बाँडेको छ। यो उत्तरी तर्फ गोन्डा र बस्ती जिल्लाहरू, दक्षिणमा अमेठी र सुल्तानपुर जिल्लाहरू, र अम्बेडकर नगर र बाराबंकी जिल्लाहरूले पूर्व र पश्चिममा सिमाना बाँडेका छन्।

जिल्लाको आधिकारिक नाम नोभेम्बर २०१८ मा फैजाबादबाट अयोध्यामा परिवर्तन गरिएको थियो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ भारतीय जनगणना अनुसार, जिल्लाको जनसङ्ख्या २,४७०,९९६ थियो, जसमा पुरुष १,२५९,६२८ र महिला १,२११,३६८ थिए। ०-६ वर्षको उमेर समूहमा जनसङ्ख्या ३६०,०८२ थियो। यसले यसलाई भारतमा १७८औँ स्थान दियो (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व थियो।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १८.१६% थियो। जिल्लामा प्रति एक हजार पुरुषमा ९६१ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ। जिल्लामा कुल साक्षर सङ्ख्या १,४५०,९०१ थियो, जुन जनसङ्ख्याको ५८.७% हो। ७+ जनसङ्ख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ७०.६३% थियो। जनसङ्ख्याको १३.७७% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको २२.४६% ओगटेको छ।

भारतको २०११ जनगणनामा, जिल्लाको ८३.००% जनसङ्ख्याले आफ्नो पहिलो भाषा हिन्दी, १३.५०% अवधी र ३.१४% उर्दुको रूपमा पहिचान गरे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* फैजाबाद सहर वेबसाइट
* पूर्व फैजाबाद जिल्ला वेबसाइट


श्रेणी:फैजाबाद मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
आम्बेडकरनगर जिल्ला

आम्बेडकरनगर भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको ७५ जिल्ला मध्ये एक हो। यो जिल्ला राज्यको अवध क्षेत्रको अयोध्या मण्डलको एक हिस्सा हो। यो जिल्ला २९ सेप्टेम्बर १९९५ मा पहिलेको फैजाबाद जिल्ला (अहिले अयोध्या जिल्ला ) को भागहरू तोडेर स्थापना गरिएको थियो। यो तत्कालीन मुख्यमन्त्री मायावती द्वारा बनाईएको थियो र भीमराव रामजी आम्बेडकर सम्झनामा नामकरण गरिएको थियो, जसले निराश वर्गको उन्नतिको लागि काम गरे। आम्बेडकरनगर जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २३५० वर्ग किलोमिटर छ। किमी
भूगोल

आम्बेडकरनगर उत्तर प्रदेशको उत्तर-पूर्वी भागमा अवध क्षेत्रको एक भाग मा स्थित छ। यो २६° ०९' उत्तरदेखि २६° ४०' उत्तर अक्षांश र ८२° १२' पूर्वदेखि ८३° ०५' पूर्व देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यस जिल्लाको उत्तरमा बस्ती र सन्त कबीर नगर जिल्ला, उत्तर-पूर्वमा गोरखपुर जिल्ला, दक्षिणमा सुल्तानपुर जिल्ला, पश्चिममा अयोध्या जिल्ला, पूर्वमा आजमगढ जिल्ला र दक्षिण पूर्वमा जौनपुर जिल्लाको शाहगन्ज तहसिल ले घेरेको छ। यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २,५२० वर्ग किलोमिटर (९७० वर्ग माइल) रहेको छ। यस जिल्लाको पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको कुल लम्बाइ लगभग ७५ किमी (४७ माइल) र उत्तरदेखि दक्षिणसम्म चौडाइ लगभग ४२ किमी (२६ माइल) रहेको छ।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार आम्बेडकरनगर जिल्लाको जनसङ्ख्या २,३९७,८८८ छ, यसले यसलाई भारतमा १८६औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १८.३५% थियो। आम्बेडकरनगरमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ९७६ महिलाको लिंग अनुपात छ, र साक्षरता दर ७४.३७% छ। जनसङ्ख्याको ११.७१% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको २४.६५% ओगटेको छ।

आम्बेडकरनगर जिल्लामा हिन्दु धर्म प्रमुख धर्म हो जहाँ १,९८५,६५४ हिन्दुहरू (८२.८१%) छन्। इस्लाम ४,०१,६७८ मुसलमान (१६.७५%) को साथ दोस्रो ठुलो धर्म हो। अन्य धर्महरूमा २,५३६ इसाई (०.११%), १,८१७ बौद्ध (०.०८%), ८६९ सिख (०.०४%), २३५ जैन (०.०१%), ५,०६६ ले राज्य (०.२१%) र ३३ अन्य (<०.०१%) छन्।

जिल्लाका आधिकारिक भाषाहरू हिन्दी र उर्दु हुन्। आम्बेडकरनगर जिल्लामा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषाहरू हिन्दी र अवधी हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू