JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
દિંડીગુલ જિલ્લો

દિંડીગુલ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. દિંડીગુલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક દિંડીગુલ નગર ખાતે આવેલું છે.
External links

* દિંડીગુલ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* AllLocale.com તમિલનાડુ અને દિંડીગુલ તેમ જ તેની આસપાસના વિસ્તારો વિશે માહિતી આપતું વેબસાઇટ
* - દિંડીગુલ અને તેની નજીકનાં સ્થળોની સહેલ કરવા જતા સહેલાણીઓ માટે વિકિટ્રાવેલ પર ઉપયોગી માહિતી





શ્રેણી:તમિલનાડુ
કડ્ડલોર જિલ્લો

300px|thumb|right|કડ્ડલોર જિલ્લામાં આવેલું ચિદમ્બરમ મંદિર
કડ્ડલોર જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યના ૩૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. કડ્ડલોર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કડ્ડલોર નગર ખાતે આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ

* પેરિયાર આર્ટસ કોલેજ, કડ્ડલોરના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ
* કડ્ડલોર જિલ્લા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી
* Cuddalore Online - કડ્ડલોરના લોકોને કેવી જીંદગી જીવવાનું ગમે છે? બ્લોગ પર જુઓ
* કડ્ડલોર જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* કડ્ડલોર નગર વિશે માહિતી
* કડ્ડલોર જિલ્લાના અધિકૃત વેબસાઇટ પર કડ્ડલોર વિશે માહિતી


શ્રેણી:તમિલનાડુ
ઉના જિલ્લો

ઉના જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઉના જિલ્લાનું તેમ જ ઉના તાલુકાનું મુખ્ય મથક ઉના નગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લાની આસપાસ પંજાબ રાજ્યના હોશિયારપુર અને રુપનગર તેમ જ હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના હમીરપુર, કાંગડા અને બિલાસપુર જિલ્લાઓ આવેલ છે. આ જિલ્લામાં પાંચ તાલુકાઓ છે -અમ્બ, બંગાણા, ઉના, ધનારી અને હરોલી.

આ જિલ્લામાં મુખ્યત્વે હિન્દી તથા પહાડી ભાષાનો ઉપયોગ લોકો સામાન્ય વ્યવહારમાં કરે છે. પંજાબની સીમા લાગતી હોવાને કારણે જિલ્લાના કેટલાક વિસ્તારોમાં પંજાબી ભાષાનો પણ ઉપયોગ થાય છે.

આ જિલ્લામાં ચિંતપૂર્ણી માતાનું મંદિર તથા થનિકપુરા (ગિરિમથક) પ્રખ્યાત જોવાલાયક સ્થળો છે.
બાહ્ય કડીઓ

* અધિકૃત જાળસ્થળ


શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લો

thumb|240px|right| લાહૌલના ત્રિલોકનાથ મંદિર નજીક આવેલું એક ગામ
thumb|240px|right| લાહૌલ ખીણનો શિયાળામાં અત્યંત સુંદર દેખાવ
thumb|240px|right| લાહૌલ ખાતે પર્વત શિખરો
thumb|240px|right| સ્પીતી ખાતે કી ગોમ્પા

લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. લાહૌલ અને સ્પીતી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક કેલોન્ગનગર ખાતે આવેલું છે.


શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
કિન્નોર જિલ્લો

કિન્નોર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૨ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. કિન્નોર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક રેકોન્ગ પેઓ નગર ખાતે આવેલું છે. પૌરાણિક કિન્નરોની ભૂમિ તરીકે ઓળખાતો આ જિલ્લો હિમાચલ પ્રદેશના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં આવેલ છે.

ઊંંચા ઊંચા પહાડો અને લીલાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલ આ ક્ષેત્ર ઉપરી, મધ્ય અને નીચલા એમ ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલ છે. અહીં પહોંચવાનો માર્ગ દુર્ગમ હોવાને કારણે આ વિસ્તાર પર્યટકોથી ઘણા લાંબા સમય સુધી અજાણ્યો રહ્યો છે, પરંતુ વર્તમાન સમયમાં સાહસિક અને રોમાંચપ્રિય પર્યટકો અહીં મોટી સંખ્યામાં આવતા થયા છે. પ્રાકૃતિક દ્રશ્યોથી ભરપૂર આ જિલ્લાની સરહદો તિબેટ સાથે જોડાયેલ છે, જે સલામતીની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક રેકોન્ગ પેઓ રાજ્યની રાજધાની શિમલા થી આશરે ૨૫૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં. ૨૨ પર આવેલ છે. આ વિસ્તારની સુંદરતામાં પહાડો તેમ જ વનરાજી વચ્ચેથી પસાર થતી સતલજ, સ્પિતિ વગેરે નદીઓ અનેકગણો વધારો કરે છે.


Recong Peo-06-gje.jpg|રેકોંગ પી
Kalpa-02-Dorf-gje.jpg|કલ્પ
Khab-38-Spiti river road-gje.jpg|NH-505
Khab-20-Satluj-Taxis-gje.jpg|સતલુજ નદી
NH 505-A-Khab to Nako-08-Serpentinen-gje.jpg|ખબ અને નાકો વચ્ચે
Nako-06-Dorf mit Gebetsfahnen-gje.jpg |નાકો
NH 505-B-Nako nach Chango-02-gje.jpg|નાકો અને ચેંગો વચ્ચે
Chango-06-Lhatos fuer Avalokiteshvara+Vajrapani+Manjushri-gje.jpg|ચેંગો

સંદર્ભો

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
ખંડવા જિલ્લો

ખંડવા જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ખંડવા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ખંડવા શહેરમાં આવેલું છે.

સમુદ્ર તળથી ૯૦૦ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ખંડવા જિલ્લાને દક્ષિણ ભારતનું પ્રવેશદ્વાર કહેવાય છે. આ જિલ્લો નર્મદા તેમ જ તાપી નદીની ખીણો મધ્યે આવેલો છે. ૬૨૦૦ વર્ગ કિમી. જેટલા ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલ ખંડવા જિલ્લાની સીમાઓ બેતૂલ, હોશંગાબાદ, બુરહાનપુર, ખરગોન અને દેવસ જિલ્લાને જોડાયેલી છે. ઓમકારેશ્‍વર અહીંનું લોકપ્રિય ઔર પવિત્ર દર્શનીય સ્‍થળ છે. આ મંદિર ભારતભરનાં ૧૨ જ્યોતિર્લિગોં પૈકીનું એક છે, જેનું મહત્વ વિશેષ છે. આ ઉપરાંત ઘંટાઘર, દાદા ધુનીવાલે દરબાર, હરસુદ, સિદ્ધનાથ મંદિર અને વીરખાલા રૂક અહીંનાં અન્ય લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળો છે.
બાહ્ય કડીઓ

* ખંડવા જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશના જિલ્લાઓ
અનૂપપુર જિલ્લો

અનૂપપુર જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. અનૂપપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અનૂપપુર શહેરમાં આવેલું છે.

આ જિલ્લાનો કુલ વિસ્તાર ૩૭૦૧ ચોરસ કિલોમીટર, અને વસ્તી ૬૬૭,૧૫૫ (૨૦૦૧ વસતીગણતરી). જેટલી છે. આ પૈકી ૩૦૯,૬૨૪ જેટલા લોકો આદિવાસીઓ એટલે કે શીડ્યુલ ટ્રાઇબ્સ અને ૪૮,૩૭૬ જેટલા લોકો પછાત જાતિના એટલે કે શીડ્યુલ કાસ્ટસના છે. આ જિલ્લાની પૂર્વ દિશામાં છત્તીસગઢ રાજ્યનો કોરિયા જિલ્લો, દક્ષિણ - પૂર્વ દિશામાં છત્તીસગઢ રાજ્યનો બિલાસપુર જિલ્લો, દક્ષિણ - પશ્ચિમ દિશામાં મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનો ડિંડોરી જિલ્લો, પશ્ચિમ દિશામાં મધ્ય પ્રદેશનો ઉમરિયા જિલ્લો, અને ઉત્તર દિશામાં તેમ જ ઉત્તર - પશ્ચિમ દિશામાં મધ્ય પ્રદેશનો શાહડોલ જિલ્લો આવેલા છે.

આ જિલ્લામાં એક જવાહર નવોદય વિદ્યાલય અમરકંટક ખાતે આવેલું છે, કે જે બબ્બે નદીઓનું ઉદગમસ્થાન છે. i.e. નર્મદા નદી અને સોન નદી.


આ જિલ્લાની રચના ૧૫મી ઓગસ્ટ, ૨૦૦૩ના દિને શાહડોલ જિલ્લાનું વિભાજન કરી કરવામાં આવી હતી. આ જિલ્લો વહીવટી રીતે રેવા વિભાગના વિસ્તારમાં આવે છે.

અનુપપુર જિલ્લાનો મોટા ભાગનો વિસ્તાર ડુંગરાળ તેમ જંગલોથી આચ્છાદિત છે. નર્મદા નદી કે જે મૈકલની પર્વતમાળામાં આવેલા અમરકંટકની પહાડીઓમાંથી ઉદભવે છે અને સોન નદી કે જે નજીકમાંથી જ ઉદભવે છે.


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશના જિલ્લાઓ
અશોકનગર જિલ્લો

અશોકનગર જિલ્લો ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. અશોકનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક અશોકનગર શહેરમાં આવેલું છે.

આ જિલ્લાનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૪૬૭૩.૯૪ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો છે. આ જિલ્લાની સરહદો પૂર્વ દિશામાં બેતવા નદી વડે ઘેરાયેલી છે, જેના વડે આ જિલ્લો ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા લલિતપુર જિલ્લા સાથે અને મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા સાગર જિલ્લા સાથે અલગ કરે છે. વિદિશા જિલ્લો આ જિલ્લાની દક્ષિણ દિશાની સરહદ પર આવેલો છે. સિંધ નદી આ જિલ્લાની પશ્ચિમ દિશાની સરહદ બનાવે છે તેમજ ગુના જિલ્લાને આ જિલ્લાથી અલગ કરે છે. શિવપુરી જિલ્લો ઉત્તર દિશામાં આવેલો છે. આ જિલ્લાની કુલ વસ્તી ૬,૮૮,૯૨૦ (વસ્તીગણતરી ૨૦૦૧ મુજબ) જેટલી છે.


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશના જિલ્લાઓ
ઝાબુઆ જિલ્લો

ઝાબુઆ જિલ્લો (હિંદી:झाबुआ जिला) ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. ઝાબુઆ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ઝાબુઆ નગરમાં આવેલું છે. આ જિલ્લો ૬,૭૮૨ ચોરસ કિલોમીટર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. આ જિલ્લાની વસ્તી (વસ્તીગણતરી ૨૦૦૧ અનુસાર) ૧,૩૯૬,૬૭૭ જેટલી છે, જે ૧૯૯૧ના વર્ષની વસ્તીગણતરી (૧,૧૨૯,૩૫૬) કરતાં ૨૪% જેટલો વધારો બતાવે છે.

આ જિલ્લો મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યનો પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલો સૌથી છેલ્લો જિલ્લો છે. આ જિલ્લો ઉત્તર દિશામાં રતલામ, પૂર્વ દિશામાં ધાર જિલ્લોઓ વડે અને પશ્ચિમ અને દક્ષિણ દિશાઓમાં ગુજરાત રાજ્ય સાથે જોડાયેલો છે. આ જિલ્લો ઈન્દોર વિભાગીય ક્ષેત્રમાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ

* ઝાબુઆ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશના જિલ્લાઓ
નેધરલેંડ

નેધરલેંડ જેને હોલેંડના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે યુરોપ ખંડ નો એક પ્રમુખ દેશ છે. યુરોપીય સંઘ ના સદસ્ય એવા આ દેશની રાજધાની એમસ્ટરડેમ શહેર છે. હેગ અથવા દેન હાગ અહીંનું બીજુ પ્રમુખ શહેર છે.
ભૌગોલિક

thumb|100px|right|પવનચક્કી
નેધરલેંડ - જર્મનીની પશ્ચીમમાં, ડેનમાર્કની દક્ષીણમાં અને બેલ્જિઅમની ઉત્તરમાં સ્થિત છે. નેધરલેંડની પશ્ચીમી સરહદ દરિયાઇ કાંઠો છે. આ દેશનો પાણી સાથે અજબનો સબંધ છે. આખા દેશને મોટી અને નાની કેનાલ દ્વારા આવરી લેવામાં આવ્યું છે. નેધરલેંડની મોટાભાગની જમીન દરિયાઇ સપાટીથી નીચે છે.

નેધરલેંડની આબોહવા - ભૌગોલિક પરિસ્થિતીને કારણે - વિશ્વની સૌથી ચંચળ આબોહવામાંથી એક છે. ફ્ક્ત વધતી-ઘટતી દરિયાઇ સપાટી જ નહિ, અહિંની નદિઓની સપાટી તથા વાતાવરણ પણ સતત બદલાતું રહે છે.
ડેલ્ટા પ્રોજેક્ટ

ઇ.સ.૧૯૫૩માં આવેલા વિનાશક પૂર પછી ૧૯૫૮માં મોટે પાયે "ડેલ્ટા પ્રોજેક્ટ" શરુ કરવામાં આવ્યો, જે ૨૦૦૨માં પૂર્ણ થયો. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ - "સીલેંડ પ્રોવિન્સ" ને ઉત્તરી સમુદ્રના પ્રકોપથી બચાવવા માટે હતો.
બાહ્ય કડી

* Overheid.nl - official Dutch government portal
* Government.nl - official Dutch government web site
* CIA - The World Factbook -- Netherlands
* CBS - Key figures from the Dutch bureau of statistics
* Local news and features on the Netherlands ,Expatica
* Holland.com - English website of the Netherlands tourist office

શ્રેણી:નેધરલેંડ
આઝમગઢ

આઝમગઢ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના આઝમગઢ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. તમસા નદીના તટ પર વસેલું આ શહેર રાજ્યના પૂર્વ ભાગમાં આવેલ એક મહત્વનું શહેર છે. આ શહેરની કુલ વસ્તી ઈ. સ. ૨૦૦૧ની જનગણના અનુસાર ૧૦૪,૯૪૩ જેટલી છે.
માર્ગદર્શન

હવાઈ માર્ગ

અહીંથી સૌથી નજીકનું હવાઈમથક વારાણસી છે.
રેલવે માર્ગ

આ શહેર રેલવે માર્ગ દ્વારા દેશ તેમ જ રાજ્યનાં મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલ છે.
સડક માર્ગ

આ શહેર સડક માર્ગ દ્વારા દેશ તેમ જ રાજ્યનાં મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલ છે.


શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
ગાઝિયાબાદ

300px|thumb|right| ગાઝિયાબાદ રેલ્વે સ્ટેશન
ગાઝિયાબાદ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના ગાજિયાબાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

ગાજિયાબાદ નામ નગરના સ્થાપક ગાજી-ઉદ્-દીનના નામ પરથી પડ્યું છે. ગાજી-ઉદ્-દીને આ શહેરનું નામ પોતાના નામ પર ગાજીઉદ્દીનનગર કહીને પાડ્યું હતુ, પછીના સમયમાં આ શહેરનું નામ ગાજિયાબાદ થઇ ગયું, જે ઉપયોગમાં નાનું અને સરળ હતું. અહીં ઉચ્ચ સ્તરીય દૂરસંચાર પ્રશિક્ષણ કેન્દ્ર (ALTTC) આવેલું છે. આ એક મોટા ઔદ્યોગિક શહેરની જેમ સારી રીતે સડક માર્ગે તેમ જ રેલ માર્ગ દ્વારા જોડાયેલું છે.

હાલના સમયમાં મોટી સંખ્યામાં શહેરમાં મૉલ અને મલ્ટીપ્લેક્સ ખુલી ગયાં છે. સડકોને પહોળા કરવામાં આવી રહ્યા છે તેમ જ સાથે સાથે ઠેર ઠેર ઉડનપુલો (ફ્લાય ઓવર)નું નિર્માણ અને સુધારવાનું કાર્ય ચાલી રહ્યું છે. આ ઘટનાઓના કારણે આ શહેર ન્યૂઝવીક ઇન્ટરનેશનલ તરફથી ઈ. સ. ૨૦૦૬ના વર્ષ માટે દુનિયાના ૧૦ સૌથી વધુ પ્રગતિશીલ શહેરોમાં સામેલ કર્યું હતું.
પરિવહન

ગાજિયાબાદ હવાઈ માર્ગ, રેલ માર્ગ તેમ જ સડક માર્ગ દ્વારા સરળતાથી પહોચી શકાય છે. સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક, ગાજિયાબાદથી લગભગ ૪૫ કિલોમીટરના અંતરે ઇંદિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક, દિલ્હી ખાતે આવેલું છે. સડક માર્ગ દ્વારા ગાજિયાબાદ ચારે તરફથી દિલ્હી , નોએડા, હાપુડ, મેરઠ, સહારનપુર, હરિદ્વાર વગેરે સ્થળો સાથે જોડાયેલું છે. ગાજિયાબાદથી ઘણી મોટી સંખ્યામાં લોકો દર રોજ કામ કરવા માટે દિલ્હી જાય છે. દિલ્લી પરિવહન નિગમ (ડીટીસી) પણ એએલટીટીસી થી આઈટીઓ, દિલ્હી જવા માટે બસો ચલાવે છે. આ બસ સેવા ગાજિયાબાદ શહેરથી દર પંદર મિનિટના અંતરાલે ચાલે છે. એક અન્ય ડીટીસી બસ સેવા પ્રતાપ વિહારથી શિવાજી સ્ટેડિયમ (કોનૉટ પ્લેસ), નવી દિલ્હી જવા માટે ઉપલબ્ધ છે. ગાજિયાબાદ રેલવે માર્ગ દ્વારા પણ દેશના અન્ય ભાગો સાથે સારી રીતે જોડાયેલું છે. ગાજિયાબાદ એક રેલવે જંક્શન છે અને ઘણી રેલ્વે લાઇનો ગાજિયાબાદ શહેરમાંથી પસાર થાય છે. મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન શહેરની વચ્ચે આવેલું છે.

ગાજિયાબાદ શહેરના મુખ્ય બસ અડ્ડા (ડેપો) મોહન નગર, લોહિયા નગર, વસુંધરા તેમ જ મેરઠ રોડ વિસ્તારોમાં આવેલા છે, જ્યાંથી ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય સડક પરિવહન નિગમની બસો આખા રાજ્યનાં મહત્વનાં સ્થળોએ જવા માટે દોડાવવામાં આવે છે.


શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
યમુના

thumb|right|300px| યમુના નદી દિલ્હી પાસે.
આ નદી ભારત દેશની પવિત્ર નદીઓ પૈકીની એક નદી છે. પૌરાણિક કથા મુજબ, યમુનાને યમની બહેન માનવામાં આવે છે. આ નદી હિમાલય પર્વતમાળામાં આવેલા યમનોત્રી નામના સ્થળેથી નીકળે છે અને રાજધાનીના શહેર દિલ્હી તેમજ ઐતિહાસિક શહેર આગ્રા નજીકથી પસાર થતી અલ્હાબાદ શહેર નજીક ગંગા નદીમાં મળી જાય છે.
પૌરાણિક કથા

પૌરાણિક કથા અનુસાર આ નદીમાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ કાલિયા નાગને નાથ્યો હતો. કૃષ્ણ અને તેમના મિત્રો ગેડી-દડાની રમત રમતા હતા ત્યારે દડો નદીમાં પડતા કૃષ્ણ દડો લેવા જાય છે અને કાલિયા નાગ સાથે લડીને તેનો પરાજય કરી તેની ઉપર નૃત્ય કરી દડો પાછો લાવ્યા અને કાલિયા નાગને યમુના નદી છોડી જવાનો આદેશ આપ્યો.


શ્રેણી:ભારતની નદીઓ
જૌનપુર

જૌનપુર (હિંદી: जौनपुर, ઉર્દૂ‎‏: ﺟﻮﻥ ﭘﻮﺭ) ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના જૌનપુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
આવાગમન

;વાયુ માર્ગ
જૌનપુર શહેરથી સૌથી નજીક આવેલું હવાઈમથક વારાણસી શહેરનું લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી હવાઇમથક (બાબતપુર એરપોર્ટ) છે, જે અહિંયાથી આશરે ૨૮ કિમી. જેટલા અંતરે આવેલું છે. આ વિમાનમથક, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ નં. ૫૬ પર આવેલું છે તથા ત્યાં જવા માટે આશરે ૪૫ મિનિટ જેટલો સમય લાગે છે.
;રેલવે માર્ગ
જૌનપુર શહેરમાં ૨ (બે) મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન આવેલાં છે, ૧. જૌનપુર જંક્શન, ૨. જૌનપુર સિટી સ્ટેશન. જૌનપુર રેલવે સ્ટેશન લખનઊ, વારાણસી તથા મુગલસરાય રેલવેલાઇન પર આવેલું છે. ગંગા યમુના એક્સપ્રેસ, સરયૂ એક્સપ્રેસ, વરૂણ એક્સપ્રેસ, ફરક્કા એક્સપ્રેસ અને શ્રમજીવી એક્સપ્રેસ જૌનપુરને અનેક શહેરો સાથે જોડતી કડી છે.
;સડક માર્ગ
જૌનપુર આસપાસ આવેલાં અનેક શહેરો સાથે સડક માર્ગ દ્વારા જોડાયેલું છે. વારાણસી, અલ્હાબાદ, અયોધ્યા, લખનૌ, ગોરખપુર, આઝમગઢ વગેરે શહેરોથી જૌનપુર જવા માટે નિયમિત બસ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.


શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
પ્રતાપગઢ

પ્રતાપગઢ (અંગ્રેજી ભાષા:Pratapgarh; હિંદી ભાષા: प्रतापगढ़, ઉર્દૂ ભાષા: پرتاپ گڑھ}) એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું એક મહત્વનું શહેર છે. પ્રતાપગઢ ખાતે પ્રતાપગઢ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

આ શહેર રાષ્ટ્રીય કવિ અને ભારતીય ચલચિત્ર ઉદ્યોગના ખ્યાતનામ અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચનના પિતાજી શ્રી હરિવંશરાય બચ્ચનનું જન્મ સ્થળ પણ છે.
બાહ્ય કડીઓ

* પ્રતાપગઢ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* પ્રતાપગઢ વિશે માહિતી ધરાવતું વેબસાઇટ


શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
રાયબરેલી

રાયબરેલી (અંગ્રેજી ભાષા: Raebareli, હિંદી ભાષા: रायबरेली, ઉર્દૂ ભાષા: رائے بریلی,) ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યના રાયબરેલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

રાયબરેલી શહેર સાઇ નદીના કિનારે, લખનૌથી દક્ષિણપૂર્વ દિશામાં ૮૨ (બ્યાસી) કિલોમીટર (૫૦ માઇલ)ના અંતરે આવેલું છે. આ ઐતિહાસિક શહેર અહીં આવેલાં સ્થાપત્યો માટે જાણીતું છે, જે પૈકી મુખ્ય છે રાયબરેલીનો મજબૂત અને વિશાળ કિલ્લો કે જે ઇ. સ. ૧૪૦૩માં બાંધવામાં આવ્યો હતો. આ ઐતિહાસિક કિલ્લો ૨ (બે) ફુટ લાંબી, ૧ (એક) ફુટ જાડી અને ૧.૫ (દોઢ) ફુટ પહોળી ઇંટો વડે ચણવામાં આવેલો છે.
સંદર્ભો

શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશનાં શહેરો
પરશુરામ

]]
ભૃગુશ્રેષ્ઠ ભગવાન પરશુરામ ()એ જમદગ્નિ ઋષિ અને રેણુકાના પુત્ર રુપે વૈશાખ સુદ ત્રીજ અક્ષય તૃતીયાના રોજ પ્રગટ થયા હતા. તેઓ વિષ્ણુના છઠ્ઠા અવતાર છે અને હૈહવકુળનો નાશ કરનાર છે. તેમણે પૃથ્વીને એકવીસ વાર નિ:ક્ષત્રિય કરી હતી.
જન્મ

પરશુરામનું જન્મસ્થળ મધ્યપ્રદેશમાં ઓમકારેશ્વર પાસે આવેલું માનવામા આવે છે. કહેવાય છે કે પરશુરામ અમર છે.

એક લોકપ્રિય શ્લોક છે,

:अश्वस्थामा बलिर्व्यासो हनुमांश्च विभीषणः |
:कृपः परशुरामश्च सप्तैते चिरञ्जीविनः ||

સહસ્ત્રાર્જુન સાથે યુદ્ધ

હૈહવકુળના ક્ષત્રિયોમાં અર્જુન નામે રાજા હતો તેણે ગુરુ દત્તાત્રેયની સેવા કરી તેમની પાસેથી હજાર બાહુઓ અને કોઈનાથી નાશ ન થઈ શકનાર તેવી આઠ સિદ્ધિઓ મેળવી. એક વખત ઘોર જંગલમાં મૃગયા માટે નીકળેલા ત્યારે તે જમદગ્નિના આશ્રમ જઈ ચડયા. તેણે ઋષિની કામધેનુ ગાયને હરી લેવા સૈનિકોને આજ્ઞા કરી, એટલે બરાડા પાડતી કામધેનુ તેના વાછરડા સાથે બળજબરીથી માહિષ્મતી નગરી તરફ લઈ ચાલ્યો. એટલામાં પરશુરામ આશ્રમમાં આવ્યા ને સહસ્ત્રાર્જુનની દુષ્ટતા સાંભળી તરત જ ભયંકર ફરશી, ભાલો, ઢાલ તથા ધનુષ્ય લઈ સહસ્ત્રાર્જુનની પાછળ દોડયા. પરશુરામે તેમની કઠોર ધારવાળી ફરશીથી સહસ્ત્રાર્જુનની ભુજાઓ કાપી નાખી અને કપાયેલા બાહુઓવાળા તેના મસ્તકને પણ ઉડાડી દીધું.
પિતાનું મૃત્યુ અને માતાનો શોક

સહસ્ત્રાર્જુન મરાયો તેથી તેના દસ હજાર પુત્રો ભયથી નાસી ગયા. પછી પરશુરામે દુ:ખી થયેલી કામધેનુને આશ્રમમાં લાવી પિતાને સોંપી. જો કે ઋષિ જમદગ્નિ આ સંહારથી દુ:ખી થયા અને કહ્યું કે પરશુરામ જેના પર રાજયાભિષેક થયો હોય તેનો વધ બ્રહ્મહત્યા કરતાં પણ વધારે છે. પરશુરામને તેઓએ ભગવાનમાં મન લગાવી તીર્થસેવન કરવાની શિખામણ આપી. પછી એક વર્ષ સુધી તીર્થયાત્રા કરી આશ્રમે પાછા ફર્યા. સહસ્ત્રાર્જુનના પુત્રો વેર વાળવા જમદગ્નિના આશ્રમે આવ્યા અને તેમનું મસ્તક કાપીને લઈ ગયા.

માતાને કલ્પાંત કરતાં જોઈ પરશુરામે ફરીથી ફરશી ઉઠાવી ક્ષત્રિયોનો સંહાર કરી તેના દસ હજાર પુત્રોના મસ્તકોને કાપી નાખ્યાં. પરશુરામે જોયું કે પૃથ્વી પર ક્ષત્રિયો પાપી અને અત્યાચારી બન્યા છે તેથી પિતાના વધને નિમિત્ત બનાવી તેમણે એકવીસ વખત પૃથ્વીને ક્ષત્રિયરહિત કરી. માતા રેણુકાએ પતિના મરણ સમયે દુ:ખમાં એકવીસ વાર છાતી કૂટી હતી તેથી પરશુરામે એકવીસ વાર પૃથ્વીને નિ:ક્ષત્રિય કરી હતી.
શિવજીનું વરદાન

પરશુરામ ભગવાને શિવજીનું તપ કર્યું અને વરદાનમાં શિવજીએ પરશુ (કુહાડી) આપી હતી. ત્યારથી તેમનું નામ પરશુરામ પડ્યું હતું.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ઋષિઓ
શ્રેણી:દેવી દેવતા
શ્રેણી:હિંદુ દેવતા
શ્રેણી:વિષ્ણુના દશાવતાર
ઉપરી સિયાંગ જિલ્લો

ઉપરી સિયાંગ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના ૧૬ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. ઉપરી સિયાંગ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક યિંગકીયોંગ ખાતે આવેલું છે.

આ જિલ્લાના મોટાભાગના લોકો આદિજનજાતિના છે જ્યારે મેમ્બા, ખંબા આદિજાતિ પણ ત્યાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ જિલ્લાની રચના ૧૯૯૯માં કરવામાં આવી હતી જ્યારે તેને પૂર્વ સિયાંગ જિલ્લામાંથી વિભાજીત કરવામાં આવ્યો હતો. જિલ્લામાં પ્રતિ ચોરસ કિલોમીટરે ૫ રહેવાસીઓની વસ્તી ગીચતા છે.
સંદર્ભ
જોરહટ જિલ્લો

જોરહટ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર - પૂર્વ ભાગમાં આવેલા આસામ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૨૭ (સતાવીસ) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વનો જિલ્લો છે. જોરહટ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક જોરહટ શહેરમાં આવેલું છે.

આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૨,૮૫૧ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું છે તથા તેની કુલ વસ્તી ૧૦,૦૯,૧૯૭ (૨૦૦૧ વસ્તીગણતરી પ્રમાણે) જેટલી છે.

આ જિલ્લામાંથી પસાર થતી બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં ભારતીય ઉપખંડનો નદી વચ્ચે હોય એવો સૌથી મોટો દ્વીપ આવેલો છે, જે માજુલી બેટ તરીકે ઓળખાય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* જોરહટ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ


શ્રેણી:આસામના જિલ્લાઓ
નવોદય વિદ્યાલય

જવાહર નવોદય વિદ્યાલય અથવા નવોદય વિદ્યાલય, ભારત સરકાર દ્વારા પ્રયોગમાં લાવવામાં આવેલ એક શિક્ષણ પરિયોજના છે. આ પ્રયોગનો મુખ્ય હેતુ ભારતના નાનામાં નાના ગામ સુધી ગુણવત્તાસભર શિક્ષણ પહોચાડવાનું છે, તે પણ વિદ્યાર્થિના કોઇ આર્થિક-સામાજીક ક્ષમતાના સંદર્ભ વગર.

૧૯૮૫માં સૌથી પહેલા સ્થાપવામાં આવેલ નવોદય વિદ્યાલય તત્કાલીન "માનવ સંશાધન વિકાસ મંત્રી" પી.વી. નરસિંહારાવ (જેઓ પછી ભારતના પ્રધાનમંત્રી બન્યા)ના માનસની ઉપજ હતી. પહેલા નવોદય વિદ્યાલય તરીકે ઓળખાતી આ સંસ્થાઓનું નામ બદલીને પછી જવાહર નવોદય વિદ્યાલય કરવામા આવ્યુ હતુ. સમસ્ત ભારતમાં ૫૫૦થી પણ વધારે જ.ન. વિદ્યાલય છે. આ શાળાઓમાં દરેક વિદ્યાર્થીને નિ:શુલ્ક શિક્ષણ્ આપવામાં આવે છે. આ શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની ભરતી દેશવ્યાપી પ્રવેશ-પરિક્ષા દ્વારા થાય છે. આ પરીક્ષા જિલ્લા પ્રમાણે લેવામાં આવે છે.
વ્યવસ્થા

નવોદય વિદ્યાલયની સાંકળની વ્યવસ્થા નવોદય વિદ્યાલય સમિતી દ્વારા સાચવવામાં આવે છે. માનવ સંશાધન વિકાસ મંત્રાલયની દેખરેખમાં કામ કરતી આ સ્વયં-સંચાલિત સંસ્થા છે. માનવ સંશાધન વિકાસ મંત્રાલયના યુનિયન મીનિસ્ટર આ સમિતીના ચેરપર્સન પદે બિરાજે છે. રાજ્યકક્ષાના યુનિયન મંત્રી તેના વાઇસ-ચેરપર્સન પદે બિરાજે છે. સમિતીનું સહ-સંચાલન વિત્ત સમિતી અને શૈક્ષણિક-સલાહ સમિતી દ્વારા કરવામાં આવે છે.

સમિતીના ૮ સંભાગ છે અને તેમના સુગમ-સંચાલન માટે દરેક સંભાગના સંભાગીય કાર્યાલય છે. આ કાર્યાલય અલગ-અલગ રાજ્યોમાં છે. દરેક વિદ્યાલયના નીરીક્ષણ માટે એક વિદ્યાલય સલાહ સમિતી અને એક વિદ્યાલય વ્યવસ્થા સમિતી હોય છે. જિલ્લા મેજીસ્ટ્રેટ (સંબધિત જિલ્લા પ્રમાણે) વિદ્યાલય સમિતીના ચેરમેન હોય છે. સ્થાનિક વિદ્વાનો અને સાર્વજનિક કાર્યકર્તાઓ આ વિદ્યાલય સમિતીના સભ્યો હોય છે. નવોદય વિદ્યાલય સમિતીનું વડુ-કાર્યાલય નવી દિલ્હીમાં છે.
પ્રવેશ પધ્ધતિ

આ શાળાઓમાં તેજ્સ્વી વિદ્યાર્થીઓની ભરતી દેશવ્યાપી પ્રવેશ-પરિક્ષા દ્વારા થાય છે જે CBSE દ્વારા દરેક જિલ્લામાં લેવામાં આવે છે અને તેમને ધોરણ ૬માં પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. ૧૯૯૮ સુધી આ પરિક્ષાઓ NCERT દ્વારા લેવામાં આવતી હતી. આ પરિક્ષા મુખ્યત્વે વૈકલ્પિક અને મોટેભાગે બીન-શાબ્દિક હોય છે. આ પરિક્ષાપત્રો ગ્રામિણ વિદ્યાર્થીઓની ક્ષમતાઓને અનુલક્ષીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.

હવે ૯ અને ૧૧ ધોરણમાં પણ પ્રવેશ આપવામાં આવે છે. આ પ્રવેશ પણ વૈકલ્પિક અને મુદ્દાસર પરિક્ષા (અંગ્રેજી,ગણિત, વિજ્ઞાન અને સમાજવિદ્યા વિષય પર)દ્વારા આપવામાં આવે છે. આ વચગાળાનો પ્રવેશ જૂના વિદ્યાર્થીઓના શાળા છોડી જવાથી પડેલા ખાલી સ્થાન ભરવા માટે આપવા આવે છે.
લાયકાત

નવોદય વિદ્યાલયની પ્રવેશ પરિક્ષામાં બેસવા માટેની લાયકાત નીચે પ્રમાણે છે:

૧. વિદ્યાર્થી કોઇપણ સરકાર માન્ય શાળાના ધોરણ ૫ માં ભણતો હોવો જોઇએ.

૨. તેની ઉંમર ૯-૧૩ વચ્ચે હોવી જોઇએ.

૩. ગ્રામિણ સંરક્ષણ માટે ધોરણ ૩,૪ અને ૫નો અભ્યાસ સરકાર માન્ય ગ્રામ્ય વિસ્તારની શાળામાંથી કર્યો હોવો જોઇએ.

૪. આ પરીક્ષામાં પ્રથમવાર ભાગ લેતો હોવો જોઇએ.
સંરક્ષણ

આ હેતુ ભારતના નાનામાં નાના ગામ સુધી શિક્ષણ પહોચાડવાનો છે માટે, દરેક જિલ્લા પ્રમાણે શાળાના ૭૫% સ્થાન ગ્રામિણ વિદ્યાર્થીઓ માટે સંરક્ષિત રાખવામાં આવે છે. એવો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે કે ૧/૩ ભાગના સ્થાન પર છોકરીઓને પ્રવેશ મળે. આ શાળામાં વિદ્યાર્થી ૧૨ ધોરણ સુધી અભ્યાસ કરી શકે છે. વિદ્યાર્થીને ભણતર-રહેવા-જમવા થી માંડી શાળાનો ગણવેશ નિ:શુલ્ક પુરો પાડવામાં આવે છે. આ સંપૂર્ણ ખર્ચ ભારત સરકાર દ્વારા ઉઠાવવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડી

* નવોદય વિદ્યાલય વેબસાઇટ

શ્રેણી:શિક્ષણ
રોજીદ

રોજીદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા બોટાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બરવાળા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. રોજીદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભૂગોળ

રોજીદ રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૩૬ પર બરવાળા તાલુકા મથકથી ૪ કિમી. જેટલા અંતરે ધંધુકા તરફ આવેલું છે.
વસતી

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ગામમાં ૬૬૫ કુટુંબો વસે છે. ગામની કુલ વસ્તી ૩૬૧૩ છે, જેમાં ૧૮૪૧ પુરુષો અને ૧૭૭૨ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.

રોજીદમાં ૦ થી ૬ વર્ષના બાળકોની સંખ્યા ૫૪૦ હતી, જે વસતીના ૧૪.૯૫% છે. સરેરાશ લિંગ પ્રમાણ ૯૬૩ છે, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ ૯૧૯ કરતાં વધુ છે. બાળકોમાં લિંગ પ્રમાણ ૮૬૨ છે, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ ૮૯૦ કરતાં ઓછું છે.

ગુજરાત રાજ્યની સરખામણીમાં રોજીદનો સાક્ષરતા દર ઓછો છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે સાક્ષરતા દર ૬૮.૩૭% હતો, જે ગુજરાત રાજ્યના સરેરાશ દર ૭૮.૦૩% કરતાં ઓછો છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૦.૬૬% જ્યારે સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા દર ૫૫.૮૫% હતો.
સંદર્ભ
કઞ્સ્કવલા

thumb|80px|right|Coat of Końskowola
કઞ્સ્કવલા (Końskowola, IPA [kɔɲskɔ'vɔla]) દક્ષીણ પોલેંડ મા એક ગામડુ છે.

કઞ્સ્કવલાએ દક્ષિણપૂર્વીય પોલેન્ડ (ઐતિહાસિક લેસાર પોલેન્ડ પ્રદેશ) માં એક ગામ છે, જે કુરુવકા નદી પર કુલોવ નજીક, પોલ્વી અને લુબ્લિન વચ્ચે સ્થિત છે. તે લુબ્લિન વ્યુવોડશીપમાં પુલાવી કાઉન્ટીમાં અલગ કોમ્યુન (જીમીના) ની બેઠક છે, જેને ગમિના કોન્સ્કોવાલા કહે છે.
વ્યુત્પતિશાસ્ત્ર

કોન્સ્કોવાલા શબ્દશઃ ઘોડાની ઇચ્છા તરીકે ભાષાંતર કરે છે. તેનું નામ તેના પ્રારંભિક માલિક જનરન ઝેન કોનીનાના ઉપનામથી ઉદ્દભવ્યું છે, એ જ નામની સહેજ જુદી જુદી જોડણી, "કોનિનસ્કોલા" ૧૪૪૨ માં નોંધાયેલી છે.
વસ્તી: ૨,૧૮૮ રહેવાસીઓ (૨૦૦૫ મુજબ)
શંખ

શંખ દરિયામાં થતું એક જળચર પ્રાણી છે. અથવાતો વધુ સારી રીતે કહીએતો તે ખારા પાણીમાં રહેતાં એક પ્રકારનાં પ્રાણીનું રક્ષણાત્મક બાહ્ય કવચ છે. પ્રાણી શાસ્ત્રનાં વર્ગિકરણ પ્રમાણે તેનો મૃદુકાય (Mollusks) વર્ગમાં સમાવેશ કરવામાં આવે છે. શંખ અનેક પ્રકારનાં જોવા મળે છે, જે નાના કે મોટા કદનાં દરિયાઇ ગોકળગાયનો એક પ્રકાર છે.

વૈજ્ઞાનિક રીતે ફક્ત સ્ટ્રોમ્બિડી (strombidae) કુળનાં અને સ્ટ્રોમ્બસ ગોત્રનાં સભ્યોને જ સાચાં શંખ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ, સામાન્ય બોલીમાં અને ગુજરાતીમાં આપણે આ આકારનાં બધાજ પ્રાણીઓને શંખ તરીકે ઓળખીએ છીએ.
શરીર રચના

આપણે જેને શંખ તરિકે ઓળખીએ છે તે મૃદુકાય પ્રાણીનું કવચ છે. આ કવચ સામાન્ય રીતે ડાબી બાજુનાં વલય તરિકે રચાયેલું હોય છે, પરંતુ જવલ્લે તે જમણા વલય વાળું પણ જોવા મળે છે. આ કવચ મહદ્ અંશે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ (CaCO૩) એટલે કે ચાકનું બનેલું હોય છે.

શંખનાં શરીરમાં એક પાતળી અને લાંબી ખાંચ હોય છે અને શરીરનું પોલાણ એક લાંબી નળી રૂપે હોય છે જેમાં પ્રાણી વસવાટ કરતું હોય છે. શંખ જ્યારે પુખ્તતાએ પહોંચે ત્યારે ખાંચનો ખુલ્લા હોઠ જેવો ભાગ રચાય છે. શંખ પોતાનાં દાંતરડા આકરનાં પાદ રંધ્રો દ્વારા સપાટી ઉપર ચાલે છે અને શ્લેશ્મમય લાંબા સૂત્ર સાથે જોડાયેલાં ઇંડા મુકે છે.
ઉપયોગો

ખોરાકમાં

શંખ (અંદર રહેલા મૃદુકાય જીવ)નો ઉપયોગ અનેક ખાદ્ય વાનગીઓમાં વિશ્વભરમાં થતો જોવા મળે છે. તેને વિવિધ રીતે ખાવામાં આવે છે, જેમકે કાચા, સલાડ/કચૂમ્બરમાં, રાંધીને ખાસ વાનગી તરિકે કે બર્ગર વિગેરેની વચ્ચે પુરણ કરીને. પૂર્વ એશિયાઇ વનગીઓમાં તેને સમારીને, બાફી અને વઘારીને શાકની જેમ ખાવામાં આવે છે. એલ સાલ્વાડોર દેશમાં શંખના કીડાને જીવતો ખાવામાં આવે છે, તેની ઉપર લીંબુનો રસ રેડવામાં આવે છે, જેથી તે તરફડે અને કોચલું વળી જાય છે, આમ કોચલું વળેલો કીડો ટામેટા, ડુંગળી અને અન્ય શાકની સાથે મુકીને આખોને આખો કીડો ગળી જવામાં આવે છે.
સુશોભનમાં

ઘણી વખત શંખનો સુશોભનમાં પણ ઉપયોગ થતો જોવા મળે છે, મોટા શંખની અંદર શોભાનાં છોડ ઉગાડવામાં આવે છે, ક્યારેક તેનો ઉપયોગ રંગ ભરવા, શાહીનાં ખડીયા તરીકે, વગેરે. તેને વલયાકારે આડો કાપીને તેની તક્તિઓનો બંગડી તરીકે ઉપયોગ પશ્ચિમ બંગાળ અને બાંગ્લાદેશમાં આભુષણ તરીકે થાય છે. તેમાથી માથામાં નાંખવાનાં બકલો વગેરે પણ બનાવવામાં આવે છે.
અન્ય

અનેક સંસ્કૃતિઓમાં શંખને ચિત્ર કળામાં વિવિધ રીતે ઉપયોગમાં લેવાતો વર્ણવવામાં આવ્યો છે, જેમકે પાત્ર તરિકે, યોદ્ધાઓનાં હાથનાં પંજાની ઢાલ રૂપે, વાધ્ય તરિકે, વિગેરે. ભારતમાં સોમનાથ, દ્વારકા, ગોવા, રામેશ્વર, મદ્રાસ વગેરે દરિયા કિનારાનાં પ્રવાસન સ્થળોએ શંખ અને છીપમાંથી વિવિધ પ્રકારનાં ઝુમ્મરો, પેન હોલ્ડર, તક્તિઓ, બનાવીને તેના ઉપર રોજી રળતાં હજારો લોકો જોવા મળશે. આ ઉપરાંત શંખ ઉપર ચિત્રો દોરીને કે નામ અથવાતો નામનાં અક્ષરો લખીને તેને શો પીસ તરીકે અથવાતો કી ચેઇન તરીકે વેચાતા પણ જોઇ શકાય છે.
હિંદુ ધર્મ અને શંખ

હિંદુ ધર્મમાં શંખનું અલાયદું જ સ્થાન છે. હિંદુ પુજા સામગ્રીમાં શંખનો સમાવેશ થાય છે. ઘરે અને મંદિરમાં ભગવાનનાં દ્વાર ખોલતાં પહેલાં શંખ વગાડવામાં આવે છે. પુજામાં રાખવામાં આવતાં શંખ ઘણી વખત સોના કે ચાંદીથી મઢીને સુશોભીત કરવામાં આવે છે. ભગવાનનાં અભિષેકમાં પણ શંખ વપરાય છે. ફુંકવા માટે ડાબો શંખ અને પુજા કે અભિષેક માટે જમણો શંખ વપરાય છે.

પુરાણોમાં અને ખાસ કરીને શ્રીમદ્ ભાગવતમાં યુદ્ધ દરમ્યાન શંખનો વાધ્ય તરિકે અને ઘોષણા કરવા માટે ઉપયોગ થયાનું વારંવાર વર્ણન જોવા મળે છે. હિંદુ દેવતા (ભગવાન) વિષ્ણુના ચતુર્ભૂજ સ્વરૂપમાં શંખ તેમનાં એક હાથમાં વર્ણવવામાં આવે છે. મહાભારતનાં વિવિધ પાત્રોનાં શંખનાં જુદા જુદા નામોનું વર્ણન ભગવદ્ ગીતાનાં પહેલા અધ્યાયમાં જોવા મળે છે. જેમાં, કૃષ્ણનો શંખ પાંચજન્ય અને અર્જુનનો દેવદત્ત તથા ભીમનો પૌંડ્ર, વિગેરે છે.
અવાજ