JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
බර්ලින් තාප්පය

thumb|තාප්පයේ පිහිටුම කහ වර්ණයෙන් දක්වා ඇති, බර්ලිනයේ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූපයක්


බර්ලින් තාප්පය යනු බටහිර බර්ලිනය නැ‍ඟෙනහිර බර්ලිනය හා බටහිර ජර්මනියේ ඉතිරි කොටසින් වෙන් කරන බාධකයකි. දිගු අභ්යබන්තර ජර්මන් සීමාව ජනපද දෙක අතර නැඟෙනහිර බටහිර ජර්මානු සීමාවේ ඉතිරිය සලකුණු කරයි. සීමා දෙකම අයන් කර්ටන්හි කොටසකි.

මෙම තාප්පය එහි ගොඩනැංවීම ආරම්භ වූ 1961 අගෝස්තු 13 වනදා සිට එය 1989 දී බිඳ දමන තෙක් වසර 28 ක් පුරාවට නැඟෙනහිර බර්ලිනය හා බටහිර බර්ලිනය එකිනෙකින් වෙන්කරන ලදී. මෙම කාලය තුළ දී නිල වාර්තාවලට අනුව බටහිර බර්ලිනය තුළට තාප්පය මාරු වීමට උත්සාහ කිරීමේ දී මිනිසුන් 133 දෙනෙක් මිය ගොස් ඇත. කෙසේ නමුත් ප්රසධාන ගොදුරුවූවන් පවසා සිටින්නේ 200කට වැඩි මිනිසුන් සංඛ්යාමවක් බටහිර සිට නැ‍ඟෙනහිර බර්ලිනයට පලා යෑමට තැත් කිරීමේ දී මිය ගොස් ඇති බවයි. GDR/බටහිර ජර්මානු ආණ්ඩුව සීමාවෙහි වූ ආරක්ෂකයන්ට වෙඩි තැබීම් නියෝග නිකුත් කළ අතර එවැනි නියෝග GDR නිලධාරීන් විසින් ප්ර්තික්ෂේප කළ මරණයට පත් කිරීමට වෙඩි තැබීමේ නියෝගවලට වඩා වෙනස්ය.

1989 නොවැම්බර් 9 වනදා නැ‍ඟෙනහිර ජර්මානු රජය විසින් බටහිර ජර්මනිය හා බටහිර බර්ලිනය කරා ගමන් කිරීමට ඉඩ ඇති බව පැවසීමත් සමඟ නැ‍ඟෙනහිර ජර්මානුවන් තාප්පයට නැඟ තාප්පය තරණය කර උත්සවය සැමරීම සඳහා බටහිර ජර්මානුවන් සමඟ එක්විය.

ඊළඟ සති කීපය පුරාවට තාප්පයෙහි කොටස් මහජනයා හා සමරු ලබා ගන්නා අය විසින් කඩා ගන්නා ලද අතර පසුව එහි ඉතිරිය ඉවත් කිරීම සඳහා කර්මාන්තමය උපකරණ යොදා ගන්නා ලදී.

බර්ලින් තාප්පය බිඳ වැටීම ජර්මානු නැවත එක්වීමට මඟ පෑදූ අතර නිල වශයෙන් එය 1990 ඔක්තෝබර් 3 වනදා අවසන් විය.



ප්‍රවර්ගය:ජර්මනිය තුල 1961 දී සංස්ථාපිතයන්
ප්‍රවර්ගය:හමුදාමය ඉතිහාසය තුල 1961 වසර
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය තුල 1961 වසර
කළු මරණය

thumb|කළු මරණය. "The Chronicles of Gilles Li Muisis" (1272-1352), abbot of the monastery of St. Martin of the Righteous. Bibliothèque royale de Belgique, MS 13076-77, f. 24v.

කළු මරණය යනු මිනිස් ඉතිහාසයේ දරුණුතම මහාවසංගත වලින් එකක් වූ අතර යර්සීනියා පෙස්ටිස් ලෙස හැඳින් වූ බැක්ටීරියාවකින් ඇති වූ බවට සැලකේ. නමුත් සමහරක් විට වර්තමානයේදී අනෙකුත් රෝගවලටද එහි වගකීම පවරා දේ.

එය මධ්‍යම ආසියාවේ හට ගෙන 1340 දශකයේ පසු භාගය වන විට යුරෝපයට පැතිරිණි. වසංගතය නිසා ලොව පුරා සිදු වූ මුළු මරණ සංඛ්‍යාව මිලියන 75 කට ආසන්න විය. යුරෝපයේ මරණ මිලියන 25 - 50 පමණ තක්සේරු විය. කළු මරණය මගින් යුරෝපානු ජනගහණය 30% - 60% ප්‍රමාණයක් මරා දමා තිබේ. මෙමගින් 1400 දී ලෝක ජනගහනය මිලියන 450 සිට මිලියන 350 ත් 375 ත් අතර ප්‍රමාණයක‍ට අඩු කර ඇත.

කුද්දැටි ඉදිමීමේ වසංගතය යුරෝපයේ සෑම පරම්පරාවකටම ප්‍රචණ්ඩ බව වෙනස් වෙමින් 1700 ශතවර්ෂය දක්වා පැමිණි බවට පිළිගැනේ. මෙම කාලය අතරතුරදී වාහක වසංගත 100 ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් යුරෝපය හරහා පැතිර ගියේය. 1603 දී එහි නැවත පැමිණීමේදී වසංගතය ලන්ඩන් වාසී 38000 ට වඩා මරා දැමීය. 17 වන සියවසේ වෙනත් සැළකිය යුතු වසංගත වූයේ 1629 – 1631 ඉතාලියානු වසංගතය , සෙවිල්හි මහා වසංගතය ( 1647 – 1652 ), ලන්ඩනයේ මහා වසංගතය (1665- 1666) , වියානාවේ මහා වසංගතය (1679 ) යි. රෝග කාරකය හඳුනා ගැනීම හරහා යම් මත භේදයක් තිබුනද 1720 – 1722හි මහා වසංගතයෙන් හා 1771 මොස්කව් වසංගතයෙන් පසු 19 වන සියවසේදී එය යුරෝපයෙන් නැති වී ගොස් ඇති බව පෙනේ.

14 වන සියවසේ කළු මරණය ව්‍යාප්ත වීම යුරෝපානු ජනගහනය මත බලවත් බලපෑමක් එල්ල කළ අතර යුරෝපයේ සමාජ ව්යු හය වෙනස් කරන ලදී. එය රෝමාණු කතෝලික පල්ලිවලට තදබල පහරක් වූ අතර යුදෙව්වන් , පිටරැටියන් , යාචකයන් හා ලාදුරු රෝගීන්, හා සුළුතරයන්ට පුළුල්ව වද හිංසා සිදු වීමට මෙය හේතු වේ. දෛනික ජීවත් වීමේ අස්ථිර බව රෝගාතුර බවේ සාමාන්‍යය ආකාර නිර්මාණය කළ අතර එමගින් ද ඩිකැමිරන් හි ගියොවනී බොක්කසියෝ හි නිරූපණය කර ඇති පරිදි මොහොතක් සඳහා ජීවත් වීමට පුද්ගලයන්ට බලපෑම් එල්ල විණි.


ප්‍රවර්ගය:යුරේසියානු ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ආසියානු ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:මැද පෙරදිග ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:අවසන් මධ්‍යතන යුග
ප්‍රවර්ගය:වසංගත
ප්‍රවර්ගය:මධ්‍යකාලීන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:ලෝක ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:14වන සියවසෙහි ව්‍යසන


ja:ペスト#14世紀の大流行
ජුලියස් සීසර්

ගයියස් ජූලියස් සීසර් (12 ජූලි ක්‍රිපූ 100– 15 මාර්තු ක්‍රිපූ 44) යනු රොමානු ජෙනරාල්වරයෙක් සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙක් විය. රෝමන් ජනරජය රෝමානු අධිරාජ්‍යය බවට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ දී මොහු ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන ලදී.

ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදායට අයත් වූ දේශපාලනඥයකු ‍වූ මොහු නිල නොවන ත්‍රි ආධිපත්‍ය සම්බන්ධතාවක් ගොඩනඟාගෙන ‍රෝමානු දේශපාලන කරලිය වසර කිහිපයක් තිස්සේ පාලනය කරන ලදී. ඔහු තම ත්‍රි ආධිපත්‍ය සම්බන්ධතාවය ගොඩනඟා ගන්නා ලද්දේ මාකස් ලිසිනියස් ක්‍රැසස් සහ නීයස් පොම්පියස් මැග්නස් යන පුද්ගලයන් සමඟ වේ. කෙසේ නමුත් ඔහුගේ මෙම පාලන ක්‍රමයට ඔප්ටි මෙට්ස් සම්ප්‍රදා‍යට අයත් වූ රෝමානු සෙනෙට් සභිකයන් වූ මාකස් පෝසියස් කැටෝ සහ මාකස් කැල්පර්නියස් බයිබලස් වැනි පුද්ගලයන් විරුද්ධ වූහ. සීසර් ගෝල් ප්‍රදේශය යටත් කර ගැනීමත් සමඟ රෝමානු පාලනය අත්ලාන්තික් සාගරය දක්වාම විහිදී ගිය අතර මුල් වරට රෝමය මඟින් බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණය කරන ලද්දේ ද සීසර්ගේ මෙහෙයවීම යටතේ වේ. මෙම ආක්‍රමණය ක්‍රි.පූ. 55 දී සිදු විය. කෙසේ නමුත් ත්‍රි පුද්ගල ආධිපත්‍යයෙහි බිඳ වැටීමත් සමඟ පොම්පේ සහ සෙනෙට් මණ්ඩලය සමඟ මත ගැටුම් හට ගන්නා ලදී. ක්‍රි.පූ. 49 දී තම හමුදාවන් රු‍බිකෝන් නදිය හරහා මෙහෙයවමින් සිවිල් යුද්ධයක් ආරම්භ කළ අතර ඒ ඔස්සේ ඔහු ‍රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ අනභිභවනීය නායකයා බවට පත්විය.

රාජ්‍ය පාලනය සියතට ගැනීමත් සමඟ සීසර් රෝමානු සමාජයට සහ එහි පාලන ක්‍රමයට දැඩි සංශෝධන එක් කිරීමට ක්‍රියා කළේය. ඔහු ජීවිත කාලය පුරාව‍ටම රෝම අධිරාජ්‍යයා ලෙසට නම් කරන ලද අතර ජනරජයේ පාලන තන්ත්‍රය දැඩි ලෙස ඔහු වටා කේන්ද්‍රගත විය. කෙසේ නමුත් සීසර්ගේ මුල් කාලීන මිතුරෙකු වූ මාකස් ජුනියස් බෲටස්ගේ මග පෙන්වීම යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ සෙනෙට් සභිකයන් සමූහයක් විසින් ක්‍රි.පු. 44 මාර්තු 15 වැනි දින සීසර්ව ඝාතනය කරන ලදී. මෙම ඝාතනයේ අරමුණ වූයේ රෝම ජනරජය එහි මුල් තත්වයට ගෙන ඒමයි. කෙසේ නමුත් මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ තවත් රෝමානු සිවිල් යුද්ධයක් ඇරඹීමයි. එය අවසානයේ දී රෝමය සීසර් විසින් හදාවඩාගත් ඔහු‍ගේ පුත්‍රයා වූ ගයිස් ඔක්ටවියානස් යටතේ ඒකාධිපති පාලන ක්‍රමයකට යටත් විය. ක්‍රි.පූ. 42 දී එනම් සීසර්ගේ ඝාතනයෙන් වසර 2කට පසු සෙනෙට් සභාව විසින් නිල වශයෙන් සීසර් රෝමානු දෙවිවරයෙකු ලෙස නම් කරන ලදී.

සීසර්ගේ ජීවි‍තයෙන් වැඩි කොටසක් පිළිබඳ තොරතුරු හෙලි කරගෙන ඇත්තේ සීසර් විසින්ම තම හමුදා ව්‍යාපාර ‍ගැන ලියා තැබූ විස්තර සහ අනෙකුත් සමකාලීන මූලාශ්‍ර ඇසුරෙන් වේ. මෙම අනෙකුත් සමකාලීන මූලාශ්‍ර අතරට සීසර්ගේ දේශපාලනික විරුද්ධවාදියා වූ සිසේරෝ විසින් ලියූ ලිපි සහ ඔහු විසින් සිදු කළ දේශන යනාදියත් සැලස්ට් විසින් ලියන ලද පුරාණ ලේඛනත් කැටලස් විසින් ලියූ කවි පද යනාදියත් අයත් වේ. තවද සීසර්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ වඩාත් සවිස්තර වාර්තාවන් ඔහුගේ කාලයෙන් පසුව වාසය කළ ඇපියන්, සුටෝනියස්, ප්ලූටාක්, කැසියස් ඩියෝ සහ ස්ට්‍රැබෝ වැනි ඉතිහාසඥයන් විසින් ලේඛනගත කොට ඇත.
මූලාශ්‍ර



ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ශාක පොතුවට කැපීම

thumb|පොතු වටයක් කපන ලද ගසක්

ශාකපොතුවට කැපීම, වලයාකාර පොතු ඉවත් කිරීම ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ. මෙම ක්‍රියාවලියේදී ශාක ක‍ඳේ පොත්තන් කොටසක් කඳ වටේටම වලයාකාරව ඉවත්කරමින් (පොත්ත ද්විතීයික ෆ්ලෝයම පටකය, වල්ක කැම්බියම හා වල්කය ) ශාකය මිය යාමට සලස්වනු ලැබේ. මෙම ශාක පොතු ඉවත් කිරීම , මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් ( වන ව්‍යාපෘති විනාශ කිරීම් ) මෙන්ම අහම්බෙන් (ළපටි ශාක ආධාරකවලට බැඳ තබන ලණු හේතුවෙන්) හෝ සමහර ශාක භක්ෂකයන්ගේ ක්‍රියාවන් (තමන්ගේ උස ප්‍රමාණයට සරිලන ප්‍රදේශයේ ගසේ පොත්ත මුළුමණින්ම කා දැමීම) නිසා ද සිදු වේ. නමුත් මෙම උපක්‍රමය වගාවන් සඳහා වනාන්තර එළි කිරීමේදී, පලතුරු වගාකරුවන් විසින් අස්වනු වැඩිකර ගැනීම සඳහා ද බහුලව භාවිතා කෙරේ. (විශාල ඵල)
වනාන්තර පාලනයේදී හා උද්‍යාන වගාවන්වලදී පොතුවට කැපීම

සෑම ශාකයක්ම ජලය හා ආහාර පරිවහනය සඳහා සනාල පටක වර්ග 02 ක් භාවිතා කරනු ලැබේ. ඒවා නම් ශෛලම පටකය (දැව කොටස ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ) හා ෆ්ලෝයම පටකයයි. පොතුවට කැපීමේදී ෆ්ලෝයම පටකය පටකය ඉවත් කරනු ලබන අතර පත්‍ර මණ්ඩලවල සිට ශාකයේ මූල පද්ධතියට සීනි (මුලීකව සුක්‍රෝස් ) පරිවහනය ඇනහිටීමෙන් ශාකය මිය යාම සිදුවේ. මෙහිදී ශෛලම පටකයට කිසිදු හානියක් සිදු නොවේ. එබැවින් මූල මණ්ඩලය මිය යන තෙක් තාවකාලිකව මුල්වල සිට ගසේ පත්‍ර මණ්ඩලය වෙතට ජලය හා ඛණිජ ලවණ පරිවහනය සිදු වේ. බොහෝ විට මුල්වල සෛල තුළ තව දුරටත් ATP නිෂ්පාදනය නොවීම හේතුවෙන් හා පෝෂණ ද්‍රව්‍යය ශෛලම තුළින් ඉහළට ගමන් නොකිරීම හේතුවෙන් මූල මණ්ඩලය මිය යාම සිදු වේ.

ශාක කපා දැමීම හා සසඳන විට පොතුවට ඉවත් කිරීම මගින් ශාක ඉවත් කිරීම ඉතාමත් සෙමින් සිදුවන ක්‍රියාවලියක් බැවින් බොහෝ විට එය යොදාගනුයේ අත්‍යාවශ්‍ය අවස්ථාවකදී පමණි. එනම්, පාරිසරික සංරක්ෂිත ප්‍රදේශයක අනෙකුත් ශාකවලට හානියක් නොකර තනි ශාකයක් පමණක් ඉවත් කළයුතු අවස්ථාවලදීයි.

අහම්බයකින් ශාකයේ පොත්ත ඉවත් විය හැකි බැවින් ද ශාක කළමනාකරණයේදී ඒ පිළිබඳ සැලකිළිමත් වෙමින් ක්‍රියාකාරීවීම වැදගත් වේ. බොහෝ විට කුඩා පැළෑටි ලණුවලින් ආධාරක කරුවලට බැඳ තැබූ විට පැළෑටිය තව දුරටත් වර්ධනය වීමේදී ලණුව සමග වන ඝර්ෂණය හේතුවෙන් එම ස්ථානයේ ක‍ඳේ පොත්ත ඉවත් වී යා හැක. එමෙන්ම කිසියම් ශාකයක නිතර නිතර සතුන් හෝ බෝට්ටු යනාදිය බැඳ තබන්නේ නම් එවිටද ඝර්ෂණය හේතුවෙන් ලණුව ඇතිල්ලෙන සීමාව තුළ ගසේ පොත්ත ඉවත් වී යා හැකිය.
ඒකාබද්ධ වනාන්තර කළමනාකරණය

thumb|බටහිර බෙංගාලයේ අරබාරි වනාන්තරවල විනාශ වූ වනාන්තර සඳහා ඒකාබද්ධ වන කළමණාකරණය යොදා ගැනීම.
ඒකාබද්ධ වනාන්තර කළමනාකරණය කෙටියෙන් JFM ලෙස හඳුන්වයි. මෙය ඉන්දියාවේ නිල හා ජනප්‍රිය යෙදීමයි. මෙය රජයේ හා දේශීය වගා කරුවන්ගේ වනාන්තර කළමනාකරණයට යොදා ගනී. JFM හි ප්‍රතිපත්තිය සහ අභිප්‍රායයන් වනුයේ 1988 දී ඉන්දියාවේ විස්තරාත්මකව ඉදිරිපත් කළ ජාතික වනාන්තර ප්‍රතිපත්තියට දායක වීම සහ 1990 දී ඉන්දීය රජය මගින් ඉදිරිපත් කළ JFM මාර්ගෝපදේශන විස්තර කිරීමය.

JFM වැඩසටහන ඉන්දීය ප්‍රාන්තවලින් ප්‍රාන්තවලට වෙනස්වන අතර විවිධ නම්වලින් හඳුන්වයි. ග්‍රාමීය ප්‍රජාව සහ වනාන්තර සුරැකීමේ කොමිසම (EPC) ලෙසද වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව එය JFM ලෙසද හඳුන්වයි. ගැමියන් වනාන්තරවල ගිනි,ගස් කැපීම, අනවසර ගස් කැපීම් මගින් වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමට ආධාර කරයි. මෙහිදී ඔවුනට දැව නොවන නිෂ්පාදන සහ දැව නිපැයුම් අලෙවිකර ලැබෙන මුදල්වලින් කොටසක් ලබා දෙයි.
ආරම්භය

ඒකාබද්ධ වන කළමනාකරණය අහඹු සිදුවීමක් ලෙස 1971 දී බටහිර බෙංගාලයේ අරබාරී වනාන්තරවලදී මීනාපූර් නගරය යාබදව බටහිර මීනාපූර් වලදී ආරම්භ විය. අරබාරි වනාන්තරයේ අරටුව ලබා ගැනීමට වගා කරන වෙළඳාම මගින් ලාභ ලබා ගත හැකි ශාකය සල් (Sal) ය. පළාත් වන නිලධාරියෙකු ලෙස වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ සේවයේ නිරත රුක් රෝපණයේ නියැලෙන Ajit.K Banerjee අනවසර වන විනාශය නිසා විනාශ වූ වනාන්තර නැවත විනාශ කිරීම සම්බන්ධව අත්හදා බැලීම් සිදු කරයි. මෙහිදී වන සම්පත් රජය සහ දේශීය වගා කරුවන් අතර හුවමාරු කිරීමේ ක්‍රම නැත. රජයට අනුව දේශීය වගාකරුවන් සොරුන්ය. ඉහත සඳහන් කළ නිලධාරියා තමා සමග එකට කටයුතු කරන නිලධාරීන්ගේ අදහස් පවා නොසලකා දේශීය ගම්මාන 11 ක නියෝජිතවරුන් තෝරා ගෙන වනාන්තර ආරක්ෂණ කොමිසමක් පිහිටුවීය. මෙහි මූලාරම්භක වැඩසටහනට පවුල් 612 ක් සහභාගී විය. වර්ග කිලෝමීටර් 12.7 ක වනාන්තර හානි වූ වනාන්තර ලෙස වර්ග කරන ලදී. ලාභයෙන් 25% ක් ගැමියන් අතර බෙදා දෙන ලදී. මෙය සාර්ථක වූ අතර සෙසු ප්රතදේශවලටද මෙය 1987 දී ව්යාගප්ත විය. JFM තවම අරබරායි හි ඇත.

මීට වසර කිහිපයකට පසු හරියානා හි පාංශු ඛාදනය වැළැක්වීමට සහ වන විනාශය වැළැක්වීමට ඒකාබද්ධ වන කළමණාකරණය යොදා ගන්නා ලදී. 1977 දී පාංශු ඛාදන තර්ජන ඇති කඳුවල කෘෂිකර්මාන්තයට වැදගත්වන බැමි බැඳීම‍ට ජනතාව කැමති කරවා ගන්නා ලදී. මෙම වැඩසටහන කඳුවල නැවත වන වගා සඳහා ආරම්භ විය.
කෘෂි කාර්මික භාවිත

වනාන්තර කළමණාකරණයට අමතරව පාලනය කරන ලද පිළිස්සීම කෘෂිකර්මාන්තයේදී භාවිතා වේ. දියුණුවන රටවල මෙය හේන් සඳහා භූමිය පිළිස්සීම ලෙස හඳුන්වයි. කාර්මීකරණය වූ රටවල් භූමිය සැකසීමේ ක්‍රමයක් ලෙස තැන තැන ගෙන යා හැකි පස සකසන උපකරණ භාවිතා කරයි. ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම, භෝගවල ඉතිරි කොටස් ඉවත් කිරීම, වල් පැළ ඉවත් කිරීම සහ වල් පැළ වල බීජ ඉවත් කිරීම සහ ක්ෂේත්‍රය පිරිසිදු කිරීමට යොදා ගන්නා තාක්ෂණයකි. ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම , වල් නාශක යෙදීම, සී සෑම යන ක්‍රමවලට වඩා ලාභ දායී වුවද එය දුම් හා ගින්දර ආශ්‍රීත දූෂක නිපදවන නිසා මෙය නිවාස ආශ්‍රීත වගා බිමිවල යොදා නොගනී. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ක්ෂේත්‍ර පිළිස්සුම නීතිමය ලෙස හා විධිමත්ව රජයේ හා ප්‍රාන්තවල භූමිවලට යොදා ගනී. මුලින්ම මෙය නව පාෂාණ යුගයේ සිදු වූ විප්ලවීය වෙනස්කම්වලදී යොදා ගන්නා ලදී. (Neolithic Revolution). (වසර 9 – 11000 කට පමණ පෙර ශීත යුගය අවසාන භාගයේ දඩයක් කරුවන් වගා කිරීම ඇරඹීමේදී යොදා ගන්නා ලදී.
විවාදය

Oregon හි තණකොළ බීජ වගාකරන ගොවීන් ක්ෂේත්‍රය මීළඟ වගාව සඳහා පිරිසිදු කර සූදානම් කිරීමට ක්ෂේත්‍රය පිළිස්සීම යොදා ගනී. එසේම නැවත වගා කරන තණකොළවල බීජ හට ගැනීමට ගිනි තැබීම අවශ්‍යය. Oregon 1981 දී ගොවිබිම් ගිනි තැබීමට අවසර දුන්නද 1988 දී ගිනි තැබීමෙන් පිට වූ දුම නිසා සිදු වූ මෝටර් රථ අනතුරු නිසා ගිනි තැබීම සීමා කරන ලදී. මෙය Oregon හි Albany ආසන්නයේ ප්‍රාන්ත අතර මෝටර් රථ ධාවනයේදී සිදු විය. අනතුරු 23 ක් සිදු වී 7 දෙනෙක් මිය ගොස් 37 කට තුවාල විය. මෙම සිදුවීම නිසා ක්ෂේත්‍ර ගිනි තැබීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර තහනම් කරන ලදී.
මූලාශ්‍ර

http://en.wikipedia.org/wiki/Controlled_burn#Agricultural_use
ශාක කප්පාදු කිරීම

නොමේරූ ශාක කඳන් පොළව මට්ටමට කැපීමට වනාන්තර කළමනාකරණයේදී පාරම්පරිකව යොදා ගන්නා ක්‍රමය කප්පාදු කිරීමයි. ආයතික වැඩීමේ වසර වලදී අලුත් රිකිලි මතුවන අතර වසර කිහිපයකට පසු මෙය නැවත නැවත සිදුවන අතර කප්පාදු කිරීම චක්රයක් ලෙස සිදු කරයි. කප්පාදුවට පසු අස්වනු නෙළයි.

සාමාන්‍යයෙන් වනාන්තරයක් කප්පාදු කරනුයේ කොටස් වශයෙන් මාරුවෙන් මාරුවටය. මේ ක්‍රමය අනුව වගා කරන ශාකය සෑම වසරකම වනාන්තරයේ කොතැනක හෝ දක්නට ඇත.මෙහිදී වන ජීවීන්ට විවිධ වාසස්ථාන ලැබෙන අතර කප්පාදු කිරීම නිසා විවිධ වර්ධන අවධිවල ශාකද බහුලය. මෙය වනාන්තරය තුළ ඉහළ ජෛව විවිධත්වයකට මග පාදයි. කප්පාදු කිරීමේ චක්රයේ දීර්ඝ භාවය, කප්පාදු කරන ශාක විශේෂය, දෛශික ගනුදෙනු කරුවන් සහ නිෂ්පාදිතය යන කරුණු මත රඳා පවතී. බර්ච් (Birch) ශාක දරමිටි සෑදීමට වසර 3 – 4 ක පමණ කප්පාදු චක්‍රයකදී කපන අතර, Oak ශාක වසර 50 ක පමණ චක්රයකට පසු විවිධ අවශ්යතා සඳහා රිටි (Poles) තැනීමට සහ දර සඳහා භාවිතා කරයි.

කප්පාදු කිරීම නිසා ශාක නොමේරූ අවධිවලට තබා ගත හැකි අතර, ශාක වයස වැඩි වුවද නොමැරී පවතී. ශාක ගහණයක වයස ඒවායේ විශ්කම්භය මගින් තීරණය කරන අතර සමහර ශාක ඉතා විශාලය. (මීටර් 9 හෝ අඩි 31 පමණ). මේවා ශතවර්ෂ ගණනාවක් මුළුල්ලේ කප්පාදුට ලක් කර ඇත.

කප්පාදු කරන ලද කඳන් පාදස්ථය වක්‍ර වී ඇත. මෙම වක්ර වීම තරගකාරී කඳන් ලෙස චක්රය මුලදී වර්ධනය වී පසුව ඉහළට වැඩුණු පසු වියන සාදයි. මෙම වක්ර පුරා විද්යාවේදී කප්පාදු කළ ශාක හඳුනා ගැනීමට යොදා ගනී. Somerset හි Sweet track හි ශාකවල කප්පාදු කාලය සහ වයස සොයාගෙන ඇත. (බු.ව 3807 සහ 3806 ට අයත් ශීත ඍතුවක අරඹා ඇත).
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Coppicing
වන ඉතිහාසය

History (ඉතිහාසය)
අඟුරු යකඩ නිපදවන කාලයේදී , යකඩ තනන ප්රතදේශ වල බොහෝ කැලෑ වසර 16කට වරක් කපාදමන වන ලැහැබ වල ලෙස නඩත්තු කර ඇත. මේ ආකාරයට සදාකාලික ප්රැතිපත්තියක් වශයෙන් කර්මාන්ත සඳහා ඉන්ධන සැපයීමට හැකිවී ඇත. මෙම ක්රලමය ක්රපමවත්ව හසුරවා ඇත්තේ vlll වන හෙන්රි ගේ ආඥාපනත මගිනි. එනම් අවශ්යැ කරන දැව කපා දැමීමෙන් පසු ඇහිරීම( සතුන් විසින් ආහාරයට ගැනීම වැලැක් වීම) සහ ස්ටැන්ඩෙල් (නියම මිමි ලබා ගැනීමට වැඩුණු සෘජු නොකැපූ ශාක) දොලහක් සෑම ආකාරයකටම , දැව ලබාගැනීමට හැකිවන තෙක් වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම සෘජු වන ලැහැබ් (coppice with standards) වශයෙන් හඳුන්වන ‍ෙවනස්ම වූ වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීමේ ක්ර මය (වනලැහැබ් චක්ර කිහිපයක් අතරතුර විසිරුණු තනි කඳන් වලට වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම)ධ මුළු බ්රි්තාන්යමයම වැඩි වශයෙන් පාවිච්ච් කර ඇත්තේ ඕනෑම ප්ර දේශයකින් ලැබෙන නිෂ්පාදන වලට උසස් නම්යtශීලීත්වයක් ලබාදීමටය. කැලෑවන් වල පිහිටි වන ලැහැබ් මගින් කුඩා ද්රෂව්ය සැපයීම පවමණක් නොව නිවාස තැනීම පාලම අළුත්වැඩියා කිරීම , කරත්ත තැනීම වැනි රැකියා සඳහාද නියමිත මිමි සහිත සෘජු ශාක මගින් විශාල දැව සැපයීමද සිදු කරයි.
ශාක කඳ (හෝ මුලින් අදින රිකිල්ල) භාවිතා කිරීමට හැකිවන්නේ එහි ළපටි අවස්ථාව රිකිලි වැටවල් ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් ( විලෝ හා ෙහ්සල් ශාක මගින් මෙන් ) හෝ ඕක් හෝ අෑෂස්. වැනි ශාක බොහෝවිට කඳ දැව ලෙස භාවිතා කරන ආකාරයට ,නව ශාක කඳ කොටස විශාල රිටි ලෙස වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීමෙනි මෙමගින් ස්වභාවිකව වැඩුණු ශාක වල ඇති නැවුම් හා අතු බෙදීම නොපිහිටන දිග සෘජු රිටි නිර්මාණය වෙයි. තවද වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීම මගින් , කුරුඳු ශාකය එහි පොත්ත වෙනුවෙන් වගාකරන ආකාරයට විශේෂිත වර්ධන ක්ර ම සිදු කිරීමට හැකිවී ඇත.
වන ලැහැබ් වලින් ලබා ගන්නා තද දැව , රථ හා නැව් සෑදීම සඳහා විශාල ලෙස භාවිතා කරන ලදී. තවද මේ වන තෙක් ශාකමය ගොඩනැගිලි හා ලී බඩු සඳහා ද භාවිතා කරයි.

http://en.wikipedia.org/wiki/Coppicing#History
වර්තමාන ක්රිකයාකාරකම්

වර්තමාන ක්රිkයාකාරකම්




වසර 7 – 20 කාලය තුළ යටි වගා චක්රාය දක්වන රූප සටහන

දකුණු බ්රිරතාන්යායේ යටි වගාව ලෙස ඕක්, ash හෝ බීච් ශාක අතර වැඩුණු හේසල්, හෝන් බීන් බීච්, ඈෂ් හෝ ඕක් ශාක යොදා ගනී. තෙත් ප්ර‍දේශවල ඇල්ඩර් (alder) සහ විලෝ (Willow) ශාක භාවිතා වේ. මෙම ශාක විවිධ අවශ්යවතා සඳහා දැව සපයයි. විශේෂයෙන්ම ලෝපස් උණූකර ලෝහ ලබා ගැනීමේදී අතුරු ලෙස දැව යොදා ගනී. මෙම දැවවලින් සුළු කොටසක් කවුළු (hurdles) තැනීමට , වහල සෑදීමට, ගල් අඟුරු දහනයට සංරක්ෂණ සංවිධාන මගින් යොදාගනී. මෙම යටිවගා වනාන්තර අතරින් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ East Sussex සහ Kert හි ඇති Sweet Chestnut වනාන්තරය පමණි. මේවායින් වැඩි ප්රලමාණයක් 19 වන සියවසේදී වතුවගා ලෙස ව්යාhප්තව පැවතුණි. එම වගාවන් hop – pole නිපදවීමට ‍යොදාගන්නා ලදී. වර්තමානයේ 12 – 18 වන වසර චක්රනයක් ලෙස වැටවල් තැනීම‍ට යොදාගනී. එසේත් නොමැති නම් 20 – 35 චක්ර යක් ලෙස rail fencing සඳහා යොදා ගනී. මීට අමතරව කුඩා කැබලි බවට පත්කර ගෘහනිර්මාණ කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. ඉතිරි දැව වගා ගොවිපොළවල වැටවල් සෑදීමට, නවීන උණූසුම් උපකරණ පද්ධති සඳහා භාවිතා වේ.

උතුරු සහ බටහිර එංගලන්තයේ ප්රසමිතියක් සහිත යටිවගා සඳහා සම්මතය ලෙස තරමක යටිවගාවක් සහිත ඕක් වගාව භාවිත කරයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසුව කොනිෆර් (Conifers) ශාක වගාකිරීම ඇරඹූ අතර යට වගා ශාක නොසලකා හරින ලදී. මෙහිදී යටි වගා ශාක ඉවත් කරන ලද නමුත් තවමත් ස්වල්ප පිරිසක් යටිවගා ශාක නිෂ්පාදන සඳහා යොමු වී සිටී. Bill Hogarth MBE ඔහුගේ පාඨමාලා, සංදර්ශන, රේඩියෝ, රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ චිත්රරපටි මගින් මෙම වගාවට නව ජීවයක් දීමට සමත් විය. සමහර පිරිස් සම්පූර්ණව හෝ අර්ධකාලීනව යටිවගා නිෂ්පාදනවල යෙදී සිටී.

වේවැල්වලින් සිදුකරන කටයුතු ඉටුකර ගැනීමට විලෝ (Willow) විශේෂ එනම්, Osier නම් කුඩ ආදිය සෑදීමට ගන්නා විලෝ විශේෂය වගා කරයි. බොහෝ රටවල යුකැලිප්ටස් (Eucalyptus) විශේෂ යටිවගා ලෙස යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවල යටිවගා භූමි විශාල වනාන්තර බවට singling මගින් පරිවර්තනය කර ඇත. මෙහිදී නැවත වර්ධනය වන කඳන් කපන අතර ඉතිරි කරන කඳන් නොකැපූ ශාක ලෙස වර්ධනය වේ. යටිවගාවල නීත්යාඳනුකූල මායිම් ශාක අතු මගින් හෝ කපන ලද ශාක කොටස් මගින් සලකුණු කරයි.

http://en.wikipedia.org/wiki/Coppicing# Current practice
ක්ලයිනොමීටරය

ක්ලයිනොමීටරය (Clinometer)

ක්ලයිනොමීටරය වනාන්තර කළමනාකරණයේදී බහුලව භාවිතාවන උපකරණයකි. මෙය බෑවුම්, සිරස් කෝණ සහ මේවායේ එකතුවක් ලෙස උන්නතාංශය වෙනස්වීම සහ ගස්වල උස මැනීමට යොදා ගනී.

බොහෝ ක්ෂේත්රගවලදී ක්ලයිනොමීටරය ලෙස හඳුන්වයි. මෙහිදී ත්රිසකෝණමිතික මූලධර්මය යොදාගනී. මෙහිදී නිරීක්ෂකයා සහ මිනුම් ගන්නා වස්තුව අතර දුර එකට ගුණකර කෝණයේ ටෑන් අගය ලබා ගෙන ගසෙහි නිරීක්ෂකයාගේ උස හැරුණූ විට උස ලබා ගෙන එයට නිරීක්ෂකයාගේ උස එකතු කර ගසේ සම්පූර්ණ උස ලබා ගනී. ක්ලයිනොමීටරයේ ප්රගධාන පරිමාණ තුනක් ඇත. එනම් අංශක ප්රබතිශත සහ භූ ලක්ෂණයි. ක්ලයිනොමීටරයක් මිලයට ගැනීමේදී එය අප බලාපොරොත්තුවන ආකාරයට ක්ර්මාංකනය කර තිබේදැයි බැලීම වැදගත්ය. බොහෝ වන වගාකරුවන් විශ්වාස කරන ආකාරයට Swart මහත්මිය විසින් Swart මහතාගේ උදව් ඇතිව ක්ලයිනොමීටරය සොයා ගන්නා ලදී.


http://en.wikipedia.org/wiki/Clinometer_%28forestry%29
සහතික කරන ලද දැව

thumb|වොෂන්ටන්හි San Juan දුපත්හි ඇති සංරක්ෂිත වනාන්තර.

වනාන්තර සහතික කිරීම ඇරඹීමත් සමග ස්වාධීන සංවිධාන වඩා හොද වනානාත්ර කළමණාකරණයක් සදහා ප්‍රමිතියක් ලබාදීම සහ ස්වාධීන විගණකවරුන් ඉහත ප්‍රමීතින්ට අනුකූලව වනාන්තර කළමණාකරණය කරන්නට සහතික පිරිනැමීමට කටයුතු යොදා ඇත. මෙම සහතික කිරීම වනාන්තර හොදින් කළමණාකරණය කල බවට ඉහත විස්තර කළ ප්‍රමිතීන් මගින් තහවුරු කරන අතරම දැව සහ කඩදාසි නිෂ්පාදන වගකීමකින් කළමණාකරණය කරන ලද වනාන්තර වලින් ලැබෙන ඒවා බව සහතික කරයි.

වනානාතර සංරක්ෂණය කිරීමේ සංකල්පය 1990 දශකය මුල් භාගයේ Forest Stewardship Council පුරෝගාමීව සිදු කරන ලදී. මෙය පරිසර හිතකාමී රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ දැව සමාගාම් වල සහයෝගය මත සිදු කරන ලදී. නමුත් මේ සදහා තරඟකාරී පද්ධතීන් ඉතා ඉක්මනින් ලොව පුරා ආරම්භ වී ඇත. Iared Diamond වැනි විචාරකයන්ට අනුව පාරිභෝගිකයා ව්‍යාකූල කරමින් වන විනාශයේ තීව්‍ර බව අඩුයැයි දක්වන තරඟකාරී ප්‍රමිතීන් දැව සදහා වනාන්තර කපාදමන සමාගම් මගින් සකසා ඇත.
ආශ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

* Forest Certification Resource Center
* Forest Stewardship Council
* Sustainable Forestry Initiative
* PEFC International website — Programme for the Endorsement of Forest Certification
* Dovetail Partners Forest Certification: A Status Report (2010)


ප්‍රවර්ගය:දැව
ප්‍රවර්ගය:වන විද්‍යාව සහ ධරණීයතාවය
ප්‍රවර්ගය:වන විද්‍යාව සහ පරිසරය
ප්‍රවර්ගය:ධරණීය ගොඩනැගුම
ප්‍රවර්ගය:ගොඩනැගුම් ද්‍රව්‍ය
ප්‍රවර්ගය:ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය
ප්‍රවර්ගය:සාධාරණ වෙළෙඳාම
ප්‍රවර්ගය:පරිසරසලකුණුකිරීම
කැපූ ගස් එකතු කරනය (වන විද්‍යාව)

thumb|ටිම්බර් ජැක් වර්ගයේ හාවෙස්ටරය
කැපූ ගස් එකතු කරන යන්ත්‍රය (Harvester) බර වාහන ආකාරයේ යන්ත්‍රයකි. මෙය අස්වනු කැපීමේ විවිධ අවස්ථා වන ගස්කැපීම ඉවත් කිරීම ආදිය සඳහා යොදා ගනී. මෙය forwarder නැමති යන්ත්‍රය සමඟ එක්ව උදුරන ලද කොටන් ප්‍රවාහනයට පහසු මාර්ග ආසන්නයට ඇදගෙන යාමට ද යොදා ගනී.
අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය පින්ලන්තයේ සහ ස්වීඩනයේ නිපදවා දියුණු කරන ලද අතර වර්ථමානයේ සියලුම වානිජමය ශාක කැපීමේ නිරතවන රටවල් විසින් භාවිතා කරයි. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස (head) පළමුව හඳුන්වා දෙන ලද්දේ අසූව දශකයේ මුල්භාගයේදී ස්වීඩන සමාගමක් වන SP Maskiner සමාගමයි . මෙම උපකරණ උතුරු යුරෝපයේ වගා කරන ලද වනාන්තර කැපීමට බහුලව භාවිතා කරයි.

අස්වනු නෙලන යන්ත්‍ර ඵලදායී ලෙස සාමාන්‍ය බෑවුම් සහිත භූමිවල ගස් කැපීමට යොදා ගනී. නමුත් ඉතා තීව්‍රර බෑවුම් සහ කඳු සහිත හෝ තනි. ශාක ඉවත් කිරීමට දම්වැල් කියත් (Chain saws) භාවිතා කිරීමට සමහර රටවල් කැමැත්තක් දක්වයි. උතුරු යුරෝපයේ කුඩා සහ විධිමත් අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර ඉදිරූ ගස් කැබලි කිරීමට යොදා ගනී. සමහර අවස්ථාවන්හි මිනිස් ශ්‍රමය යොදාගෙන ගස් කපයි. බොහෝ විට ශාක වල වට ප්‍රමාණය අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිසට වඩා විශාල විට සහ ස්වයං රුකියා ලෙස වනාන්තර වගා කරන්නන් මිනිස් ශ්‍රමය යොදා ගෙන ගස් කැපීම සිදු කරයි.
යාන්ත්‍රකව වනාන්තර කැපීමේදී භාවිත වන මූලධර්ම “වනාන්තර බිමෙහි පය නොතබමු” යන්නයි. අස්වනු නෙලන යන්ත්‍රය සහ forwarder මෙම මූලධර්මය අනුගමනය කිරීමට පහසුකම් සලසා දෙයි. මෙහිදී යන්ත්‍රය හසුරවන්නාට පහසුවෙන් මෙන්ම ආරක්ෂිතව වැඩ කිරීමේ පරිසරයක් යන්ත්‍රය හසුරවන කොටසේ ඇත. මෙය කර්මාන්තයක් ලෙස වනාන්තර කැපීම

Kielder වනයේ Valmet 941 වැඩකරන ආකාරය
අස්වනු නෙළන යන්ත්‍ර නිපදවන ප්‍රමුඛතමයන් වනුයේ Timberjack (John Deere සතුය) Valmet (Komatsu සතුය) සහ Ponsse ය. අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රය භූමියේ ගමන් ගන්නා සෙසු වාහන වලට වඩා දැඩිව සකසා ඇති රෝද හෝ රෝද පද්ධතියක් සහිත යන්ත්‍රයකි. මෙය විවිධ බාධක වලට සාර්ථක විසඳුමකි. ඩීසල් එන්ජිම වාහනයට සහ අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයට ජලය හෝ තෙල් මගින් ශක්තිය/ බලය සපයයි. (hydraulic power)
පොළව කණින යන්ත්‍රයට සමාන පැහැදිලි දෝංකාරයක් වාහනයෙන් පිටවී අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රයේ හිස වෙත යයි. සමහර අස්වනු නෙළන උපකරණ සම්බන්ධකර ඇත. අනෙක්වා කණිනයක් සම්බන්ධ නොකර අස්වනු නෙළන උපකරණ ලෙස ඇත.
කොම්බි යන්ත්‍ර අස්වනු නෙළන යන්ත්‍රවල ගස් පෙරළීමේ හැකියාව සහ forwarder හි කපන ලද දැව ගෙනයාමේ හැකියාව එකට එක්කර සාදා ගස් ‍ෙපරලීමට හා පෙරලු ගස් ප්‍රවාහනය කළ හැකි තනි යන්ත්‍රයක් ලෙස සාදා ඇත. මෙම නවීන යන්ත්‍ර ගස් කපන ස්ථානය හා අසුරන ස්ථානය ආසන්න විට යොදා ගනී.
බාහිර සබැඳි

*Harvester on the Ritchiewiki
ආශ්‍රිත
දැඩිදැව නිපදවීම

අරටුවෙන් දැව නිපදවීමේ ක්‍රියාවලිය යනු පතනශීල වනාන්තරවල ශාකවලින් උපරිම ලෙස දැව ලැබීම කළමනාකරණය කිරීමයි. මෙම නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය රේඛීය නොවන්නකි. එයට හේතුව සෙසු සාධකවල බලපෑමයි. එම සාධක ලෙස වෙළඳපොළෙහි විකිණිය හැකි සහ විකිණිය නොහැකි භාණ්ඩ, මූල්‍යමය වාසි , කළමනාකරණ ප්‍රතිපත්ති සහ පාරිසරික සාධක දැක්විය හැකිය.

වනාන්තරවලින් විකිණිය හැකි සහ විකිණිය නොහැකි නිෂ්පාදන ලබාගත හැක‍. විකිණිය හැකි නිෂ්පාදන යනු වෙළඳපොළ මිලක් පවතින නිෂ්පාදනයි. ප්‍රධාන වශයෙන් වෙළඳපොළ මිලක් පවතින විකිණිය හැකි නිෂ්පාදන දැවය. ප්ලයිවුඩ් ආකාරයේ දැව සඳහා අඩියකට ඩොලර් සියගණනක සිට ඩොලර් දහස් ගණනක් දක්වා වේ. අනෙක් විකිණිය හැකි නිෂ්පාදන අතරට පිදුරු, හතු, පලතුරු, දඩයමින් ලැබෙන ද්‍රව්‍යය අයත්ය. ජලයේ ගුණාත්මක බව, වාතයේ ගුණාත්මක බව, ස්වාභාවික සෞන්දර්යය සහ කාබන් තිර කිරීම වනාන්තරවල මිල කළ නොහැකි නිපැයුම් වේ.

අරටුව සහිත ශාක ඇති වනාන්තරවල ජෛව විවිධත්වය ඉහළ අතර ඒවා කළමනාකරණයේදී අභියෝගවලට සහ වාසිදායක තත්වවලට මුහුණ දීමට සිදු වේ. වනාන්තර කළමනාකරණය කරන්නන් තිරසාරවන කළමනාකරණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත‍. මෙහිදී රුක් රෝපණ ක්‍රම භාවිතයෙන් අස්වනු නෙළීම, වනාන්තර පුණර්ජනනය, කෘමි පාලනය , රෝග පාලනය, පොහොර දැමීම, පළිබෝධ පාලනය ආදී ක්‍රියා යොදා ගනී. පොහොර දැමීම මගින් ශාක වර්ධනය නංවන අතර ශාකයේ දැව ප්‍රමාණය වැඩි කරයි‍. මීට අමතරව වන ඝනත්වය ඉහළයන විට වන ජීවී සංඛ්‍යාව ඉහළ යයි. ආක්‍රමණික විශේෂ පාලනය මගින් ප්‍රදේශයේ සැකසුම හා පවතින සංයුතිය පවත්වා ගත හැක.

නමුත් කළමනාකරණ ක්‍රම පරිසර පද්ධතියට හානි කිරීමට ඉඩ ඇත. උදාහරණ ලෙස දැව කපන යන්ත්‍ර පසට, මූල පද්ධතියට හානි කරයි. එවිට ශාක වර්ධනය අඩාල වී මේරීමට ගතවන කාලය දීර්ඝ කරයි. එනිසා අවශ්‍ය කාලයට කැපීමට නොහැක. මීට අමතරව යන්ත්‍ර වනාන්තරවල යටි වගාවට හානි කරයි. වනජීවී ප්‍රජාවගේ වාසස්ථාන හා ප්‍රජනනයට බාධා පමුණුවයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Hardwood_timber_production