JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Kibisi

Vibisi ni ndege wa maji wa familia ya Podicipedidae. Domo lao jembamba kuliko mabata lina ncha kali. Vibisi huzamia majini ili kukamata samaki. Hujenga tago lao kwa matete linaloelea juu ya maji na hulifungia tete au mmea mwingine wa maji. Jike huyataga mayai 2-7. Kwa kawaida makinda wana milia na mara nyingi hubebwa mgongoni kwa mzazi.
Spishi za Afrika

* Podiceps auritus, Kibisi Masikio (Horned au Slavonian Grebe)
* Podiceps cristatus, Kibisi Ushungi (Great Crested Grebe)
** Podiceps c. cristatus, Kibisi Ushungi wa Ulaya (European Great Crested Grebe)
** Podiceps c. infuscatus, Kibisi Ushungi wa Afrika (African Great Crested Grebe)
* Podiceps grisegena, Kibisi Shingo-nyekundu (Red-necked Grebe)
* Podiceps nigricollis, Kibisi Shingo-nyeusi (Black-necked Grebe)
** Podiceps n. gurneyi, Kibisi Shingo-nyeusi (African Black-necked Grebe)
* Tachybaptus pelzelnii, Kibisi wa Madagaska (Madagascar Grebe)
* Tachybaptus ruficollis, Kibisi Mdogo (Little Grebe)
** Tachybaptus r. capensis, Kibisi Mdogo wa Afrika (African Little Grebe)
** Tachybaptus r. ruficollis, Kibisi Mdogo wa Ulaya (European Little Grebe)
* †Tachybaptus rufolavatus, Kibisi wa Alaotra (Alaotra Grebe) imekwisha sasa (miaka ya 1980)
Spishi za mabara mengine

* Aechmophorus clarkii (Clark's Grebe)
* Aechmophorus occidentalis (Western Grebe)
* †Podiceps andinus (Colombian Grebe) imekwisha sasa
* Podiceps gallardoi (Hooded Grebe)
* Podiceps major (Great Grebe)
* Podiceps occipitalis (Silvery Grebe)
* Podiceps taczanowskii (Junin Grebe)
* †Podilymbus gigas (Atitlán Grebe) imekwisha sasa
* Podilymbus podiceps (Pied-billed Grebe)
* Poliocephalus poliocephalus (Hoary-headed Grebe)
* Poliocephalus rufopectus (New Zealand Grebe or dabchick)
* Rollandia microptera (Titicaca Grebe)
* Rollandia rolland (White-tufted Grebe)
* Tachybaptus dominicus (Least Grebe)
* Tachybaptus novaehollandiae (Australasian Grebe)
* Tachybaptus tricolor (Tricoloured Grebe)
Picha


Podiceps auritus1.jpg|Kibisi masikio
Podiceps cristatus 2 (Marek Szczepanek).jpg|Kibisi ushungi
Podiceps grisegena6.jpg|Kibisi shingo-nyekundu
Podiceps nigricollis (Marek Szczepanek).jpg|Kibisi shingo-nyeusi
Madagascar Grebe.jpg|Kibisi wa Madagaska
Kaitsuburi 05z4773s.jpg|Kibisi mdogo
Tachybaptus rufolavatus - Zürich Zoo.JPG|Kibisi wa Alaotra


Western grebe.jpg|Clark's grebe
Western_Grebe_at_the_Cabrillo_Salt_Marsh.jpg|Western grebe
Western and clarks grebe.jpg|Western and Clark's grebes
Podiceps gallardoi.jpg|Hooded grebes
Podicephorus major -Santa Vitoria do Palmar, Rio Grande do Sul, Brazil -swimming-8.jpg|Great grebe
Silvery Grebe (Podiceps occipitalis) swimming.jpg|Silvery grebe
Junin-Grebe-Podiceps-tacznowskii Photo - Gunnar Engblom, Kolibri Expeditions.jpg|Junin grebe
Podilymbus-podiceps-001.jpg|Pied-billed grebe
Poliocephalus poliocephalus RB alt crop.jpg|Hoary-headed grebe
NZDabchickZoom X2.JPG|New Zealand grebe
36 Titicaca Grebe.JPG|Titicaca grebe
White-tufted grebe (Rollandia rolland).jpg|White-tufted grebe
Least Grebe Tachybaptus dominicus dominicus, Treasure Cay, Bahamas 1.jpg|Least grebe
Australasian Grebe.jpg|Australasian grebe


Jamii:Vibisi
Bendera ya Kamerun

right|thumbnail|188px|Bendera ya Kamerun

Bendera ya Kamerun ina milia mitatu ya kusimama yenye rangi za kijani-nyekundu-njano pamoja na nyota njano ya pembetano katika mlia wa katikati.

Muundo wa bendera hufanana na bendera ya Ufaransa (Kamerun ilikuwa koloni yake) lakini inatumia rangi za Umoja wa Afrika.

Kamerun iliingia katika uhuru na bendera tofauti kidogo. Muundo na rangi zilekuwa zilezile lakini mlia wa kwanza (ya rangi kijani) ulionyesha nyota mbili zilizoonyesha Kamerun ilikuwa shirikisho la jamhuri baada ya kuungana sehemu mbili tofauti za Kamerun ya awali. Koloni ya Kijerumani ya Kamerun ilipasuliwa 1918 ikiwa sehemu kubwa ilikuwa chini ya Ufaransa na sehemu ndogo chini ya Uingereza. Kanuni za Umoja wa Mataifa zililazimisha Waingereza kushauriana na wenyeji wenyewe badala ya kuunganisha sehemu zao za Kamerun na Nigeria tu jinsi ilivyowahi kupangwa awali.
Matokeo ya kura yalisababisha sehemu zilizotengwa kuunganishwa tena. Hivyo Kamerun ilianzishwa kama shirikisho la jamhuri hali iliyoonyeshwa kwa nyota mbili.

1972 serikali ilibadilisha katiba ya Kamerun ikawa nchi ya umoja, bila shirikisho. Nyota mbili zilifutwa na badala yake nyota moja katika mlia wa katikati ikaonekana kwa jina la "nyota ya umoja".


Jamii:Kamerun
K
Bendera ya Mali

Bendera ya Mali ina milia mitatu ya wima ya rangi nyekundu, njano na kijani kibichi. Rangi hizi ambazo huitwa rangi za Umoja wa Afrika ni zilezile zinazopatikana katika bendera nyingi za nchi za Afrika kutokana na athari ya Ethiopia kama nchi ya Afrika iliyofaulu kujitetea dhidi majaribio ya kuitawala kikoloni.


Maana ya rangi ni kama zifuatazo:
* Nyekundu hudokeza kwa mapambano ya uhuru, damu iliyomwagika na matumaini ya ujamaa
* Njano ni rangi ya dhahabu na utajiri unaotokana na kazi ya pamoja
* Kijani ni rangi ya tumaini na maendeleo pia hukumbusha dini ya wa raia wengi ambayo ni Uislamu.

Bendera hii imetumiwa tangu uhuru wa kitaifa mwaka 1961.

Nchi ilipata uhuru ngazi ya kwanza yaani madaraka ya kujitawala mwaka 1959. Wakati ule ilikuwa imeungana na Senegal kama "Shirikisho la Mali". Bendera ile ya kwanza ilionyesha umbo la mwanadamu. Mali ilipobaki peke yake ilifuta picha kwa sababu ya kanuni za imani ya Kiislamu zinazokataza picha ya watu.

Senegal iliendelea na bendera ileile isipokuwa ina nyota ya kijani katika mlia wa katikati.
Slovenia

Slovenia (jina rasmi: Jamhuri ya Slovenia) ni nchi ndogo ya Ulaya ya Kati. Inapakana na Italia magharibi, Austria kaskazini, Hungaria kaskazini mashariki, na Kroatia kusini na mashariki, huku ikipata ufukwe mfupi wa Bahari ya Adria magharibi kusini. Ina idadi ya watu takriban milioni 2.1, ikiwa ya 147 duniani. Mji mkuu na jiji kubwa zaidi ni Ljubljana. Slovenia ni sehemu ya Umoja wa Ulaya na ukanda wa euro, na inajulikana kwa mazingira yake ya kijani, milima ya Alps, maeneo ya mapango ya ajabu kama Postojna, na utamaduni wake unaochanganya Ulaya ya Kati na Bahari ya Mediterania.
Historia

Waslavi walihamia Slovenia ya leo katika karne ya 6 BK.

Tangu zamani waliishi chini ya utawala wa madola mbalimbali kama vile Dola la Roma, Austria na Yugoslavia hadi kupata uhuru wa kisiasa mara ya kwanza kabisa mwaka 1991 baada ya mwisho wa Shirikisho la Yugoslavia.

Kati ya nchi zote zilizotokana na Yugoslavia ya zamani Slovenia ni nchi yenye uchumi imara zaidi.
Watu

Watu wengi (83%) ni wa kabila la Waslovenia, wenye lugha ya Kislovenia ambayo ni kati ya lugha za Kislavoni.

Upande wa dini, 72.1% ni Wakatoliki. Waorthodoksi ni 3.7% na Waprotestanti 0.9%. Waislamu ni 3%. 10% wanajitambulisha kama Wakanamungu.
Viungo vya nje

* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
* Slovenia - Official Travel Guide


Jamii:Slovenia
Jamii:Nchi za Umoja wa Ulaya
Jamii:Mkataba wa Schengen
Jamii:Umoja wa Forodha wa Ulaya
Jamii:Nchi za Ulaya
Jamii:Nchi za Yugoslavia ya zamani
Bendera ya Slovenia

thumb|240px|right|Bendera ya Slovenia tangu Juni 1991
thumb|240px|Bendera ya Jamhuri ya Kisoshialisti ya Slovenia ndani ya Yugoslavia ya zamani hadi 1991

Bendera ya Slovenia ina milia mitatu ya kulala katika rangi za Umoja wa Waslavi nyeupe-buluu-nyekundu pamoja na ngao ya nembo la kitaifa juu ya milia miwili ya juu. Bendera hili lilianzishwa tangu Juni 1991.

Kuna pendekezo la kuwa na bendera jipya kwa sababu bendera jinsi ilivyo inafanana sana mabendera mengine yenye rangi za Waslavi hasa bendera ya Slovakia.
Viungo vya nje

* Mapendekezo kwa bendera jipya ya Slovenia
* en: Tovuti ya serikali kuhusu bendera


Jamii:Slovenia
Slovenia
Bendera ya Ubelgiji

right|thumb|Bendera ya Ubelgiji
right|thumb|Bendera ya kiserikali

Bendera ya Ubelgiji ina milia mitatu ya wima ya rangi neyusi - dhahabu na nyekundu. Muundo wa wima umetokana na mfano wa bendera ya Ufaransa, rangi ni za kihistoria za utemi wa Brabant.

Rangi hizi za kihistoria zilikuwa muhimu wakati wa uasi wa Wabelgiji dhidi ya Uholanzi mwaka 1830.

Baada ya uhuru bendera hii ilianzishwa rasmi kama bendera ya kitaifa katika mwezi wa Januari 1831.


Jamii:Ubelgiji
Ubelgiji
Brussels

thumb|left|250px|Nyumba ya baraza la jiji (Hôtel de ville)

Brussels (Kifaransa: Bruxelles, Kiholanzi: Brussel, Kijerumani: Brüssel) ni mji mkuu wa Ubelgiji na pia makao makuu ya ofisi za Umoja wa Ulaya.

Kisheria jina la Brussels linataja mambo mbalimbali:

- mji wa Brussels wenye wakazi 142,000 kwenye eneo la kilometa za mraba 32.

- Jimbo la Brussels ambamo ndipo ulipo mji wa Brussels pamoja na miji 18 mingine inayojitawala. Sehemu hizi zote ni hali halisi kama mji mmoja mkubwa lakini kisheria kila sehemu bado ina hali yake ya pekee. Jimbo lina wakazi milioni moja. Cheo cha mji mkuu kinamaanisha jimbo lote si mji pekee yake.

Mji umejulikana tangu mwaka 966 BK lakini kuna uwezekano ya kwamba umri wake ni mkubwa.
Katika karne ya 15 BK ulikuwa mji mkuu wa utemi wa Brabant ukitajirika kutokana na karakana zake za nguo na biashara yake. Baadaye Brussels pamoja na Ubelgiji ilikuwa chini ya watawala wa nje kwanza Hispania halafu Uholanzi. Mapinduzi wa 1830 yalileta uhuru na Brussels ikawa mji mkuu wa taifa jipya katika Ulaya. Katika karne ya 19 mji uilikua sana katika mapinduzi ya viwandani.

Tangu 1958 Brussels imekuwa mji mkuu wa Ulaya kwa sababu imeteuliwa kuwa makao makuu ya ofisi za Umoja wa Ulaya - wakati ule mtangulizi wake Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya. 1967 makao makuu ya NATO yalifuata ikahamia baada ya fitina kati ya Marekani na Ufaransa.

Kati ya majengo maarufu sana za Brussels ni Atomium iliyosimamishwa wakati wa Maonyesho ya Dunia 1958.


Jamii:Ubelgiji
Jamii:Miji ya Ubelgiji
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Ronald Ross

thumb|right|Ronald Ross
left|80px

Ronald Ross (13 Mei 1857 – 16 Septemba 1932) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza virusi visababishavyo ugonjwa wa malaria. Mwaka wa 1902 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba. Mwaka wa 1911 alipewa cheo cha “Sir” cha Uingereza.


Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1932
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Uingereza (maana)

Uingereza ni neno linaloweza kutaja maana mbalimbali:

* nchi ya Uingereza (England) katika kusini ya kisiwa cha Britania ambayo ni sehemu ya Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini
* Kisiwa cha Britania (Great Britain) ambacho ni kisiwa kikubwa cha Ulaya chenye nchi tatu za Uingereza, Uskoti na Welisi
* dola la Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland)
* kihistoria ufalme wa Uingereza katika nchi hii hadi kuunganishwa na Uskoti mwaka 1701
*Milki ya Kiingereza iliyojumlisha Ufalme wa Muungano na koloni zake kote duniani
* katika lugha ya kila siku maana yoyote iliyotajwa hapo juu

Tanbihi:
* Redio Tanzania imependekeza neno moja la "Uingereza“ kwa ajili ya maana yote tatu
* TUKI imependekeza maneno mawili ya Uingereza (kwa nchi pia kwa ajili ya Ufalme wa Muungano) na Briteni (kwa ajili ya kisiwa); lakini "Briteni“ ina matatizo kwa maandishi ya kihistoria na kijiografia kwa sababu inafanana mno na jina la "Brittany“ au "Bretagne“ amabyo ni mkoa wa Ufaransa.
* BAKITA lilipendekeza 'Inglandi' kwa ajili ya England; ila inasema kwamba haitumiki sana
*Makala hii inajaribu kutumia neno la "Britania“ na kusubiri michango ya wanawikipedia.


!
Jamii:Ufalme wa Muungano
Bendera ya Uingereza

right|thumb|250px|Bendera ya Uingereza
thumb|300px|Bendera ya Uingereza kama sehemu ya Bendera ya Ufalme wa Muungano wa Britania
Bendera ya Uingereza ni msalaba mwekundu kwenye uga nyeupe. Msalaba ni ya aina ya Mt. George yaani mikono yake hukutana katikati.

Msalaba wa Mt. George humkumbusha mtakatifu huyu wa historia ya Ukristo anayesemekana amemwua joka. Ndiye mtakatifu wa kitaifa wa ulinzi wa Uingereza.

Hasa wanajeshi walioshiriki katika vita ya msalaba wakati wa karne 11-13 BK walipendelea msalaba wake kama bendera yao. Tangu siku zile alama hii ilijulikana sana ikawa bendera ya Uingereza tangu karne ya 13.

Tangu mwaka 1606 bendera za Uingereza na Uskoti ziliunganishwa kuwa bendera jipya la muungano au "Union Jack".

Jamii:Uingereza
Uingereza
Uingereza
Kigiriki

Kigiriki (pia: Kiyunani) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya inayotumiwa hasa nchini Ugiriki. Maandishi yake yamejulikana tangu miaka 3500 iliyopita. Hakuna lugha nyingine duniani inayozungumzwa hadi leo yenye historia ndefu kuliko hii, isipokuwa Kichina.

Kigiriki ni muhimu sana kwa utamaduni wa kisasa kwa sababu ya kutoa michango mingi kwa lugha ya sayansi, teknolojia na utamaduni. Fikra nyingi muhimu zilionekana mara ya kwanza kwa Kigiriki na falsafa iliyojadiliwa na kuandikwa kwa lugha hii. Istilahi nyingi za kisayansi zimetoka katika Kigiriki.

Alfabeti ya Kigiriki ilikuwa msingi wa alfabeti nyingine mbili, za Kilatini na Kisirili, pia kwa miandiko ya abijadi kama alfabeti ya Kiarabu au za Kiebrania. Kiswahili huandikwa leo kwa herufi za Kilatini.

Kati ya maandiko muhimu ya Kigiriki ni yale ya wanafalsafa kama Plato na Aristoteles na pia baadhi ya maandiko ya Biblia ya Kikristo (Agano Jipya pamoja na Deuterokanoni), mbali ya tafsiri ya kwanza ya Biblia ya Kiebrania maarufu kwa jina la Septuaginta (karne ya 2 KK).

Kati ya karne ya 3 KK hadi karne ya 6 BK Kigiriki kilikuwa lugha ya kimataifa katika eneo kubwa la kandokando ya bahari ya Mediteranea pamoja na Mashariki ya Kati.

Lugha imeendelea kubadilika kisarufi, kimatamshi na pia kimsamiati. Hivyo Kigiriki cha kale kimekwisha, hakizungumzwi tena na watu, lakini bado kinafundishwa katika shule na vyuo vingi, hasa Ulaya.

Leo hii katika nchi ya Ugiriki kuna lugha ya Kigiriki Kipya kinachoendela kuandikwa kwa herufi zilezile.
Alfabeti

thumb|Mgawanyo wa Ugiriki huko Anatolia, 1910
Ulingano wa Kigiriki cha Kale na cha Kisasa
Viungo vya nje

*makala za OLAC kuhusu Kigiriki
*lugha ya Kigiriki katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/ell
Marejeo

Jamii:Lugha za Ugiriki
Jamii:Lugha za Kihindi-Kiulaya
Jamii:Biblia
Jamii:Ugiriki ya Kale
Adalbert wa Prague

thumb|right|Mt. Adalbert wa Prague.
chake.]]
thumb|Masalia katika [[sanduku la fedha katika kanisa kuu, Gniezno, Polandi.]]
Adalbert wa Prague (kwa Kicheki Vojtěch, kwa Kipolandi Wojciech, kwa Kijerumani Adalbert, jina alilojichagulia alipopewa Kipaimara na Adalbert wa Magdeburg ; Libice, leo nchini Ucheki 956 hivi – Tenkitten, leo nchini Urusi, 23 Aprili 997) alikuwa askofu wa Prague (Ucheki) tangu mwaka 983.

Huko alipatwa na matatizo mengi akafanya safari nyingi kwa jina la Kristo, akijitahidi kwa nguvu zote kung'oa desturi za Kipagani. Alipotambua kwamba matunda yake ni machache, alikwenda Roma akawa mmonaki Mbenedikto.

Hatimaye alikwenda Polandi ili kuwaletea imani Waprusia, akachomwa kwa mikuki na Wapagani kadhaa.

Mwaka 999 alitangazwa na Papa Silvesta II kuwa mtakatifu mfiadini.

Sikukuu yake ni tarehe 23 Aprili.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.
Viungo vya nje

*
*Map of Prussia from c 1660 with St. Albrecht location between Tenkitten and Fischhausen, west of Königsberg.


Jamii:Waliozaliwa 956
Jamii:Waliofariki 997
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wamisionari
Jamii:wamonaki
Jamii:Wabenedikto
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Ucheki
Jamii:Watakatifu wa Urusi
Adelaide wa Italia

Adelaide wa Italia (Bourgogne, 931 hivi – Selz, leo nchini Ufaransa, 16 Desemba, 999) alikuwa binti wa Rudolf II, mfalme wa Burgundia.

Kwanza aliolewa na Lothari II, mfalme wa Italia. Alipofariki Lothari, Adelaide aliolewa na Otto I, mfalme mkuu wa Ujerumani.

Kama malkia alionyesha upendevu wa kiasi kwa wanafamilia wake, adabu na heshima kwa watu wengine, huruma isiyochoka kwa fukara, ukarimu mkubwa katika kuheshimu makanisa ya Mungu .

Ndiyo sababu tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 16 Desemba.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo ya Kiswahili

* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 449-451
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 390-391
Marejeo ya lugha nyingine

*Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. New York: Penguin Books (1993). ISBN 0140513124.
*Chicago, Judy. The Dinner Party: From Creation to Preservation. London: Merrell (2007). ISBN 1858943701
*Coulson, John. The Saints: A Concise Biographical Dictionary. New York: Hawthorn Books (1958).
Viungo vya nje

*Genealogie-Mittelalter: "Adelheid von Burgund".
*Women's Biography: Adelaide of Burgundy, Ottonian empress


Jamii:Waliozaliwa 931
Jamii:Waliofariki 999
Jamii:wanasiasa wa Italia
Jamii:wanasiasa wa Ujerumani
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Jamii:Watakatifu wa Italia
Agnes wa Roma

thumb|right|Nakshi za [[mawe za Agnes Mtakatifu katika kanisa la "Santa Agnese fuori le mura" huko Roma.]]
Agnes wa Roma (Roma, Italia, 291 - Roma, 304) alikuwa bikira mwenye umri wa miaka 12 aliyekataa kuolewa kutokana na imani yake ya Kikristo.

Kwa sababu hiyo aliteswa akauawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma dhidi ya Wakristo.

Habari zake hazieleweki waziwazi kama aliishi wakati wa Kaisari Decius au wakati wa Kaisari Diokletian ambao wote wawili waliamuru mateso ya Wakristo, lakini mwelekeo wa wanahistoria ni kukubali jibu hilo la pili .

Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.

Sikukuu yake ni tarehe 21 Januari.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo ya Kiswahili

* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 27-28
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 21-22
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 14
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 26-29
Viungo vya nje

* The Life of St. Agnes of Rome, Virgin & Martyr of the Catholic Church
* NewAdvent.org, Catholic Encyclopedia: St Agnes of Rome
* Satucket.com, St. Agnes of Rome
* Blogspot.com, St Agnes in literature
* Aug.edu , "St. Agnes" in Christian Iconography
* "Of Saint Agnes" from the Caxton translation of the Golden Legend
* Remarks on the feast of St. Agnes from St. Ambrose of Milan, On Virgins


Jamii:Waliozaliwa 291
Jamii:Waliofariki 304
Jamii:Watu wa Roma ya Kale
Jamii:Mabikira
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Italia
Alfege wa Canterbury

thumb|right|Mt. Alfege.
Alfege wa Canterbury (jina lake huandikwa pia “Aelfheah”; takriban 954 – 19 Aprili 1012) alikuwa mkaapweke, halafu abati wa monasteri, askofu na hatimaye askofu mkuu wa Canterbury nchini Uingereza.

Mwaka 1011, wakati wa uvamizi wa kikatili wa maharamia Wadenmark, alijitoa badala ya waumini wake akakamatwa, na kwa kuwa alikataa kukombolewa kwa pesa, Jumamosi baada ya Pasaka alipigwa kwa mifupa ya kondoo na hatimaye alikatwa kichwa kwenye kingo ya mto Thames, karibu na Greenwich.

Alitambuliwa rasmi kuwa mtakatifu mfiadini na Papa Gregori VII mwaka 1078.

Sikukuu yake ni tarehe 19 Aprili.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Viungo vya nje

* Prosopography of Anglo Saxon England: Ælfheah


Jamii:Waliozaliwa 954
Jamii:Waliofariki 1012
Jamii:wakaapweke
Jamii:wamonaki
Jamii:Maaskofu Wakatoliki
Jamii:Wafiadini Wakristo
Jamii:Watakatifu wa Uingereza
Britania

thumb|300px|Kisiwa cha Britania kati ya Eire (Ireland) na Ulaya bara
Britania (pia Britania Kuu, kwa Kiingereza Great Britain)ni kisiwa katika Bahari ya Atlantiki ya Kaskazini, kilicho nje ya pwani ya kaskazini-magharibi ya bara la Ulaya. Kina nchi za Uingereza, Uskoti, na Welisi. Kwa eneo la kilomita za mraba 209,331 (maili za mraba 80,823), ndicho kisiwa kikubwa zaidi katika Funguvisiwa la Britania, kisiwa kikubwa zaidi cha Ulaya, na kisiwa cha tisa kwa ukubwa duniani. Kina hali ya hewa ya baharini yenye tofauti ndogo za joto kati ya misimu.

Britania iko kati ya Bahari ya Eire (Ireland) na Bahari ya Kaskazini. Pamoja na visiwa vya Eire (Ireland), ambacho kiko upande wa magharibi kikiwa na asilimia 40 ya ukubwa wa Britania Kuu, Faroe, kisiwa cha Man na visiwa vidogo zaidi ya 1,000 vilivyoizunguka na miamba mikubwa iliyopewa majina, ni sehemu ya funguvisiwa la Britania.

Britania hutenganishwa na Ulaya bara kwa Mfereji wa Kiingereza. Mji wa Dover katika Uingereza ya kusini una umbali wa km 34 na mji wa Calais katika Ufaransa.

Jina la Britania limetokana na Waroma wa Kale waliovamia kisiwa na kufanya sehemu ya kusini kuwa jimbo la dola lao. Jimbo la Britania ya Kiroma lilienea katika nchi za Uingereza na Welisi za leo.

Kisiwa chote ni sehemu ya Ufalme wa Muungano unaoitwa mara nyingi "Uingereza" kutokana na nchi kubwa ndani yake. Lakini ufalme huo ni mkubwa kushinda Britania, uko pamoja na Eire ya Kaskazini, visiwa vya Hebridi, Orkney na Shetland, halafu maeneo ya ng'ambo. Hizi zote si sehemu ya Britania lakini ziko pamoja katika Ufalme wa Muungano.

Visiwa katika mfereji wa Kiingereza (Jersey na Guernsey) na kisiwa cha Man viko chini ya mfalme wa Uingereza lakini si sehemu za Ufalme wa Muungano.

Britania huitwa pia "Britania Kuu" kwa sababu ya "Britania ndogo" katika Ufaransa (Kiingereza: "Brittany"; Kifaransa: "Bretagne").

Mara nyingi neno "Uingereza" linatumiwa kutaja kisiwa chote kwa sababu Uingereza ni nchi kubwa kisiwani.

Tanbihi:
* Redio Tanzania imependekeza neno moja la "Uingereza“ kwa ajili ya nchi, kisiwa na pia dola
* TUKI imependekeza maneno mawili ya Uingereza (kwa nchi pia kwa ajili ya Ufalme wa Muungano) na Briteni (kwa ajili ya kisiwa); lakini "Briteni“ ina matatizo kwa maandishi ya kihistoria na kijiografia kwa sababu inafanana mno na jina la "Brittany“ au "Bretagne“.
* Makala hii inajaribu kutumia neno la "Britania“ na kusubiri michango ya wanawikipedia.


Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:visiwa vya Ulaya
Jamii:visiwa vya Ufalme wa Muungano
Jamii:Uingereza
Jamii:Uskoti
Jamii:Welisi
Ludwig Quidde

thumbnail|right|200px|Ludwig Quidde

Ludwig Quidde (23 Machi 1858 – 5 Machi 1941) alikuwa mwanahistoria na mwanasiasa kutoka nchi ya Ujerumani. Alijitahidi kutekeleza amani ya kimataifa, hasa wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Mwaka wa 1927, pamoja na Ferdinand-Edouard Buisson alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.


Jamii:Waliozaliwa 1858
Jamii:Waliofariki 1941
Quidde
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Frank B. Kellogg

thumb|right|Frank Kellogg
left|80px

Frank Billings Kellogg (22 Desemba 1856 – 21 Desemba 1937) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Kutoka 1925 hadi 1929 alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje. Hasa alijitahidi kutekeleza amani ya kimataifa. Mwaka wa 1929 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani.


Jamii:Waliozaliwa 1856
Jamii:Waliofariki 1937
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Paul Heyse

left|80px
thumbnail|right|200px| Mchoro wa Adolf Friedrich Erdmann von Menzel
Paul Johann Ludwig von Heyse (15 Machi 1830 – 2 Aprili 1914) alikuwa mwandishi hodari kutoka nchi ya Ujerumani. Anajulikana hasa kwa riwaya fupi zake mbalimbali. Mwaka wa 1910 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.


Jamii:Waliozaliwa 1830
Jamii:Waliofariki 1914
Jamii:Waandishi wa Ujerumani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Fasihi