JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Kietruski

thumb|300px|Mwandiko wa Kietruski
Kietruski ni lugha ya Waetruski wa kale waliokali sehemu za katikati za Italia wakati wa milenia ya 1 KK.

Lugha yenyewe ilipotea katika karne ya 1 BK na Waetruski wa mwisho walihamia kwa matumizi ya Kilatini na Kigiriki. Lakini kuna mabaki mengi ya utamaduni wao yaliyohifadhiwa hasa ukutani wa makaburi lakii pia kwa njia ya mifano michache ya maandishi usoni wa bati au kitambaa.

Vitabu yva Waroma wa kale vimehifadhi kumbukumbu kuhusu vitabu vingi vya Waetruski lakini hivi vyenyewe haviko tena. Waakiolojia hukusanya mabaki yao wakijaribu kuyaelewa na kuyaeleza.

Mwandiko wa Kietruski ulikuwa na msingi aktika alfabeti ya Kigiriki na mwandiko wa Wafinsia.


Jamii:Lugha

it:Lingua etrusca#Alfabeto
V

V ni herufi ya 22 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni ipsilon katika alfabeti ya Kigiriki.
Maana za V

* katika kemia V ni alama ya elementi vanadi.
* Kati ya namba za Kiroma V ni alama ya namba 5.
* Kwa magari V ni alama ya gari kutoka Vatikani.
* Kati ya Vipimo sanifu vya kimataifa V ni alama ya volti inayoonyesha kiwango cha volteji ya umeme
* kama alama ya mkono V ya vidole viwili ni alama ya ushindi ("victory")
Historia ya alama V

Historia ya V ina asili za pamoja na U, W, Y na F. Historia hii ni ngumu kidogo kwa sababu alama ilipita katika alfabeti za lugha ambazo zilitumia hasa alama hii kwa sauti tofautitofauti. Kwa sababu hii matamshi yalibadilika kati ya lugha na lugha. Pia lugha mpya iliweza kuona haja ya kuunda alama mpya kwa sauti ya pekee.


Alama ya V kiasili ilimaanisha sauti za "v" na "u" kwa pamoja katika Kilatini cha Kale. Iliandikwa kama V na matamshi yake yalitegemea nafasi yake katika neno pia lahaja mbalimbali. Tofauti ilikubwaliwa tu wakati wa Kilatini Kipya katika karne ya 16 ambako wataalamu wa Ulaya walikubaliana kutumia alama yenye kona V kwa sauti ya konsonanti na alama isiyo na kona U kwa vokali.

Waroma walipokea alama hii kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.

Wafinisia walikuwa na "waw" iliyokuwa kiasili picha iliyorahisishwa ya fimbo la kingoe au kiopoo. Wagiriki wa Kale walichukua alama hiyo na kuitumia kwa namna mbili: kwa umbo moja kama digamma (tazama F) na umbo la pili kama "ipsilon" bila kujali maana asilia ilitaja sauti kati ya "u" na "i".

Waitalia ya kwanza wakaendelea kutumia alama kwa aina ya "u" lakini pia "v" kama ilikuwa mwanzoni wa neno. Waroma walipokea vile.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
W

W ni herufi ya 23 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni ipsilon katika alfabeti ya Kigiriki.
Maana za W

* katika kemia W ni alama ya elementi Wolframi.
* Kati ya vipimo sanifu vya kimataifa W ni alama ya watt.
* katika jiografia W hutumiwa mara nyingi kama kifupi cha upande wa magharibi ("west").
Historia ya alama W

Historia ya W ina asili za pamoja na U, V, Y na F. Historia hii ni ngumu kidogo kwa sababu alama ilipita katika alfabeti za lugha ambazo zilitumia hasa alama hii kwa sauti tofautitofauti. Kwa sababu hii matamshi yalibadilika kati ya lugha na lugha. Pia lugha mpya iliweza kuona haja ya kuunda alama mpya kwa sauti ya pekee.


Alama ya W kiasili haikupatikana katika Kilatini cha Kale. Waroma hawakutamka "w" tofauti na "v". Matumizi yake ilikubaliwa wakati wa Kilatini Kipya katika karne ya 16. Wakati ule Kilatini lilikuwa lugha ya kitaalamu ya mataifa ya Ulaya penye wasemaji wengi wa lugha za Kigermanik zilizokuwa na sauti hii lakini iliandikwa kwa kutumia V. Wakati ule wataalamu wa Ulaya walikubaliana kutumia alama ya V mara mbili kwa kuonyesha sauti ile ya w.

Kwa hiyo historia yake ni sawa na V: Waroma walipokea alama hii kutoka alfabeti ya Kigiriki kupitia alfabeti za Kiitalia za awali kama Kietruski. Wagiriki walipokea kutoka Wafinisia.

Wafinisia walikuwa na "waw" iliyokuwa kiasili picha iliyorahisishwa ya fimbo la kingoe au kiopoo. Wagiriki wa Kale walichukua alama hiyo na kuitumia kwa namna mbili: kwa umbo moja kama digamma (tazama F) na umbo la pili kama "ipsilon" bila kujali maana asilia ilitaja sauti kati ya "u" na "i".

Waitalia ya kwanza wakaendelea kutumia alama kwa aina ya "u" lakini pia "v" kama ilikuwa mwanzoni wa neno. Waroma walipokea vile.

Katika lugha za Ulaya zinazotumia alfabeti ya Kilatini kuna lugha kadhaa zisizo na W kwa sababu hawaihitaji. Katika Kijerumani W hutumiwa kwa sauti ya "V" ya Kiswahili. Kiingezera hutamka kama Kiswahili.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Kardinali

thumb|200px|right|Mavazi maalumu ya kardinali ni ya [[rangi nyekundu kumaanisha uaminifu wake unaotakiwa kufikia hatua ya kuuawa (kumwagika damu). Hapa yameonyeshwa kwenye dirisha la duka la mavazi ya Kikanisa huko Roma, Italia.]]

Kardinali ni cheo kimojawapo cha juu katika Kanisa Katoliki, hasa Kanisa la Kilatini, lakini si daraja takatifu.
Wenye kumchagua Papa

Mkutano wa makardinali ndio humchagua Papa mpya ambaye ni mkuu wa Kanisa hilo ambalo ni madhehebu ya Ukristo makubwa kuliko jumla ya mengine yote duniani. Uchaguzi hutokea baada ya Papa aliyetangulia kufa au kung'atuka. Lakini kardinali aliyefikia umri wa miaka 80 hashiriki tena katika uchaguzi wa Papa.

Kati ya kifo cha Papa na uchaguzi wa mwandamizi wake ni mkutano wa makardinali unaoongoza Kanisa lote kwa muda.
Uteuzi wa kardinali

Kwa kawaida kardinali huteuliwa kati ya maaskofu, lakini kuna pia makasisi wachache wanaoteuliwa na Papa kuwa kardinali bila kupewa uaskofu.

Mwenye kuteua makardinali ni Papa peke yake, naye ana haki ya kumteua kardinali hata bila kutangaza jina lake. Kardinali ya aina hiyo huitwa kwa Kilatini "in pectore" (yaani "moyoni"). Hii inaweza kutokea hasa kama ni kardinali kutoka nchi pasipo uhuru wa dini au nchi ambayo haina uhusiano mzuri na Kanisa Katoliki.
Wajibu wa makardinali

Wajibu mkubwa ni kumchagua mwandamizi wa Papa, lakini pia ni kazi yao kumshauri katika kuongoza Kanisa lote.

Kwa kawaida viongozi wa idara kadhaa za Kanisa wanapewa kofia ya kardinali.

Pia kwa sababu hiyo kuna idadi ya makardinali wanaoishi Vatikani au katika mitaa mingine ya jiji la Roma.

Hata hivyo kwa sasa wengine wengi wanaishi katika nchi mbalimbali, wakiongoza majimbo. Hiyo haina maana kwamba wao ni wakuu wa maaskofu wenzao wa nchi hiyo au kwamba wana mamlaka yoyote juu ya Kanisa la nchi hizo.
Idadi ya makardinali

Hakuna idadi maalumu ya makardinali na mnamo 7 Novemba 2021 walifikuwa 215.

Papa Paulo VI aliunda utaratibu kuwa wasiwepo zaidi ya makardinali 120 wenye haki ya kupiga kura. Wale waliofikia umri wa miaka 80 hawashiriki tena katika uchaguzi wa Papa mpya. Lakini kardinali hajiuzulu wala kustaafu: anaendelea na cheo na pia na haki ya kushiriki katika mkutano wa makardinali hadi kifo.

Kwa sababu ya uhusiano wao na Kanisa la Roma, kimapokeo makardinali wengi ni Waitalia, hata Mapapa walikuwa Waitalia watupu kwa karne nne mfululizo hadi alipochaguliwa Papa Yohane Paulo II, Mpolandi.

Lakini asilimia ya makardinali Waitalia imepungua: kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia zaidi ya nusu walikuwa Waitalia, siku hizi hawafikii asilimia 25.

Tarehe hiyo makardinali walikuwa wanatokea nchi 87 za mabara yote.

Kati yao wenye haki ya kupiga kura walikuwa 120 wakitokea nchi 65 tofauti.

Mgawanyo wa makardinali kwenye mabara ni kama ifuatavyo:
* Afrika - 26
* Amerika ya Kaskazini - 26
* Amerika ya Kusini na Amerika ya Kati - 30
* Asia - 25
* Pasifiki - 5
* Ulaya - 103
Tazama pia

* Orodha ya Makardinali wa kanisa katoliki

Jamii:Kanisa Katoliki
Askofu mkuu

Askofu mkuu ni cheo cha askofu kiongozi anayesimamia maaskofu katika jimbo la kanisa lenye dayosisi mbalimbali.

Asili ya neno lenyewe ni Kigiriki αρχή arché (mwanzo, wa kwanza). Sehemu ya pili ni neno la Kigiriki επίσκοπος episkopos (mwangalizi) lililofikia Kiswahili kupitia umbo la Kiarabu uskuf.
Kanisa katoliki

Kama nchi ina wakatoliki wengi kuna majimbo mbalimbali na kila moja ina askofu mkuu wake. Kama idadi ya wakatoliki ni wastani huwa na jimbo moja na askofu mmoja tu mwenye cheo cha askofu mkuu.
Waanglikana na Walutheri

Katika makanisa mengine huwa askofu mkuu ni askofu kiongozi wa nchi fulani. Lakini cheo hiki hakitumiwi vile katika kila nchi na Walutheri ni hasa Walutheri wa Uswidi, Ufini, Urusi na Estonia walio na askofu mkuu.


Jamii:Kanisa
Charles Bronson

Charles Bronson (jina la kuzaliwa Charles Dennis Buchinsky,3 Novemba 1921 - 30 Agosti 2003) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Marekani, alikuwa akiitwa "Mtu Shupavu".
Filamu nyingi alipendelea kucheza kama askari mpelelezi, pia mpiganaji wa wa kutumia silaha katika filamu za western ambayo moja kati ya filamu hizo ni ile aliocheza na Henry Fonda chini ya uongozi wake Sergio Leone katika Once Upon a Time in the West iliyochezwa 1968.
Filamu alizoigiza

* The People Against O'Hara (1951)
* The Mob (1951)
* The Marrying Kind (1952)
* My Six Convicts (1952)
* Pat and Mike (1952)
* Battle Zone (1952)
* House of Wax (1953)
* Crime Wave (1954)
* Apache (1954)
* Vera Cruz (1954)
* Big House USA 1955
* Jubal (1956)
* The Magnificent Seven (1960)
* Master of the World (1961)
* X-15 (1961)
* Kid Galahad (1962)
* The Great Escape (1963)
* 4 for Texas (1963)
* Battle of the Bulge (1965)
* The Sandpiper (1965)
* This Property Is Condemned (1966)
* The Dirty Dozen (1967)
* Honor Among Thieves (1968)
* Once Upon a Time in the West (1968)
* Lola (1969)
* Le Passager de la Pluie (1969)
* The Family (1970)
* Cold Sweat (1970)
* Red Sun (1971)
* Chato's Land (1972)
* The Valachi Papers (1972)
* The Mechanic (1972)
* The Stone Killer (1973)
* Chino (1974)
* Mr. Majestyk (1974)
* Death Wish (1974)
* Breakout (1975)
* Breakheart Pass (1975)
* Hard Times (1975)
* St. Ives (1976)
* From Noon Till Three (1976)
* Telefon (1977)
* The White Buffalo (1977)
* Raid on Entebbe (1977)
* Love and Bullets (1979)
* Borderline (1980)
* Death Hunt (1981)
* Death Wish II (1982)
* 10 to Midnight (1983)
* The Evil That Men Do (1984)
* Death Wish 3 (1985)
* Act of Vengeance (1985)
* Murphy's Law (1986)
* Assassination (1987)
* Death Wish 4: The Crackdown (1987)
* Messenger of Death (1988)
* Kinjite: Forbidden Subjects (1988)
* The Indian Runner (1991)
* Death Wish V: The Face of Death (1994)
Viungo vya nje

*
* List of Hollywood Republicans
* Tovuti Rasmi ya Charles Bronson
* Tovuti Rasmi ya Charles Bronson
* Tovuti Rasmi ya Charles Bronson ya Kanada
* Tovuti ya Mashabiki wa Charles ya Ujapani


Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani
Jamii:Waigizaji wa filamu za Western
Jamii:Waliozaliwa 1921
Jamii:Waliofariki 2003
Q

Q ni herufi ya 17 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia alfabeti ya Kiswahili. Haitumiki katika mwandishi wa maneno ya Kiswahili isipokuwa kwa maneno ya kigeni.

Hapo sauti yake huwa ni "k". Hutokea mara nyingi pamoja na "u" kama "Qu" kwa sauti za "ku", "kw" au "kv". Hutumiwa pia kwa sauti ya ق (qaf) au "k ya shingoni" katika maneno ya Kiarabu kama vile "Qatar" yakiandikwa kwa alfabeti ya Kilatini.
Historia

Asili ya Q ni alama ya Qof katika mwandiko wa Kifinisia. Hakuna uhakika kuhusu maana asilia ya alama hiyo lakini herufi zote za Kifinisia zilitokana na picha zilizorahisishwa. Ilitumiwa kwa sauti ya "k ya shingoni" jinsi ilivyo hadi leo katika qaf ya Kiarabu.

Wagiriki wa Kale walipokea herufi za Wafinisia na kuziendeleza. Hawakuwa na sauti kama ile "qof" ya kifinisia. Awali waliita herufi hii Koppa na kuitumia kwa sauti ya "k" kabla ya "o" na "u" lakini baadaye hawakuona faida tena ya kuwa na alama mbili kwa "k" ileile wakafuta Koppa.

Alfabeti ya Kigiriki ilitumiwa na Waetruski huko Italia wakati Koppa bado ilikuwemo. Waliendelea kuitumia kwa sauti ya "ku" iliyotokea mara nyingi katikla lugha yao. Waroma wa Kale walipokea hivyo kutoka kwa Waetruski katika Kilatini. Mstari wa chini ukasogea kando jinsi ilivyo hadi leo.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Vanadi

Vanadi ni elementi na metali ya mpito yenye namba atomia 23 na alama V katika mfumo radidia wa elementi. Ni metali laini na wayaikaji yenye rangi ya kifedha-nyeupe inayotokea katika madini na kampaundi mbalimbali.

Inatumiwa kama sehemu za aloi za chumapua mbalimbali inapozuia kutu na kuongeza uwayaikaji wa chumapua. Aloi hizo zinatumiwa kwa vyombo vya kiganga kwa upasuaji, vipuri vya giaboksi, pamoja na titani katika aloi kwa matumizi ndani ya rafadha za injini za ndege.

Vanadi ina pia umuhimu fulani kwa miili ya viumbe ingawa wataalamu hawana uhakika bado vanadi inafanya kazi gani mwilini.
Picha


file:Vanadium 1.jpg|Kipande cha vanadi
file:Knarre.jpg|Chombo cha vanadi


Jamii:Mfumo radidia
Jamii:Metali
Sentimita ya ujazo

thumb|Kikombe cha upimaji chenye sentimita ya ujazo 1000, sawa na lita 1 ya maji
Sentimita ya ujazo ni kipimo cha mjao chenye urefu, upana na kimo cha sentimita moja na kiwango katika vipimo vya SI.
Kifupi chake ni cm³.

Kuna sentimita za ujazo 1,000 ndani ya mita ya ujazo. Kwa hiyo 1 cm³ ni sawa na mililita moja (kifupi: ml).

Kiasi hiki cha maji kina uzito wa gramu moja.

Jamii:Vipimo sanifu vya kimataifa
Jamii:Vipimo vya mjao

sv:Liter#Milliliter
Orodha ya Makardinali

Orodha ya makardinali wa Kanisa Katoliki huonyesha makardinali wote ambao walikuwepo tarehe 24 Novemba 2007.

Papa ana haki ya kumteua kardinali bila ya kutangaza jina lake. Uteuzi huu huitwa "in pectore" (kilatini "moyoni"). Hii inaweza kutokea hasa kama ni kardinali kutoka nchi pasipo uhuru wa kidini au nchi ambayo haina uhusiano mzuri na kanisa katoliki. Tarehe hii hakuwepo yeyote wa namna hiyo. Majina yamepangwa kufuatana na bara na nchi.


Jamii:Kanisa Katoliki
The Beatles

The Beatles – John Lennon, Paul McCartney, George Harrison na Ringo Starr – walikuwa bendi ya muziki wa rock kutoka nchi ya Uingereza.
Muziki

;Albamu
* Please Please Me (Parlophone, 1963)
* With The Beatles (Parlophone, 1963)
* A Hard Day's Night (Parlophone, 1964)
* Beatles for Sale (Parlophone, 1964)
* Help! (Parlophone, 1965)
* Rubber Soul (Parlophone, 1965)
* Revolver (Parlophone, 1966)
* Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Parlophone, 1967)
* Magical Mystery Tour (U.S./Canada) (Capitol, 1967)
* The Beatles ("The White Album") (Apple, 1968)
* Yellow Submarine (Apple, 1969)
* Abbey Road (Apple, 1969)
* Let It Be (Apple, 1970)
Viungo vya nje

* beatles.com

Jamii:Muziki wa rock
Beatles, The
Jamii:Liverpool
Y

Y ni herufi ya 25 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Ipsiloni ya alfabeti ya Kigiriki.
Maana za Y

* katika kemia Y ni alama ya Ytri.
Historia ya Y

Historia ya Y ina asili za pamoja na U, W, V na F. Historia hii ni ngumu kidogo kwa sababu alama ilipita katika alfabeti za lugha ambazo zilitumia hasa alama hii kwa sauti tofautitofauti. Kwa sababu hii matamshi yalibadilika kati ya lugha na lugha. Pia lugha mpya iliweza kuona haja ya kuunda alama mpya kwa sauti ya pekee.


Alama ya Y kiasili haikupatikana katika Kilatini cha Kale. Ilihitajika baada ya Roma kutawala Ugiriki na lugha ya Kilatini kupokea maneno mengi ya Kigiriki yaliyokuwa na herufi ya ipsiloni.

Asili yake ni "waw" ya Kifinisia iliyokuwa kiasili picha iliyorahisishwa ya fimbo la kingoe au kiopoo. Wagiriki wa Kale walichukua alama hiyo na kuitumia kwa namna mbili: kwa umbo moja kama digamma (tazama F) na umbo la pili kama "ipsilon" bila kujali maana asilia ilitaja sauti kati ya "u" na "i".

Ipsiloni iliingia tayari mwanzoni katika alfabeti ya Kilatini kupitia Kietruski lakini kwa sauti ya "u/v". Kwa hiyo iliigizwa mara ya pili kwa maana yake ya Kigiriki.

Katika lugha kadhaa inaonyesha leo konsonanti (kama Kiswahili) katia lugha kadhaa huonyesha vokali kama "i" ya Kijerumani / Kituruki "ü". Katika Kiingereza ni mara konsonanti mara vokali.

Jamii:Alfabeti ya Kilatini
Historia ya uandishi wa Kurani

Historia ya uandishi wa Kurani, kwa mujibu wa Uislamu, imeteremshwa na Mwenyezi Mungu kupitia Jibrili mmojawapo wa Malaika wakubwa wenye heshima kubwa huko mbinguni. Kurani iliteremka kwa njia ya Wahyi au Ufunuo katika muda wa miaka 23 ya utume wa Muhammad.

Maneno yote yaliyomo ndani ya Kurani yanadaiwa na Waislamu kuwa ni ya Mwenyezi Mungu na kuwa Muhammad hakuwa akisema maneno haya kwa mujibu wa matamanio yake.

Kurani ilikuwa ikiteremshwa kidogokidogo katika muda huo wa miaka 23 kulingana na munasaba mbalimbali wa maisha ya Waislamu wa wakati huo ili kuwafahamisha namna bora ya kuishi ulimwenguni kwa wema na hisani na uhusiano wao baina yao wenyewe kwa wenyewe na baina yao na wasiokuwa Waislamu katika wao.

Aidha, Kurani ilikuwa ikigusia masuala mbalimbali ya maisha na mifano ya umma zilizopita ambazo hazikukubali tume za Mwenyezi Mungu kwao zikaangamizwa kwa kupinga na kwenda kinyume na Mitume na Manabii wao.
Zama za Mtume Muhammad

Kurani ilipoteremka kwanza iliandikwa, kwa amri ya Mtume Muhammad, kwenye vitambaa, ngozi, mifupa na majiwe. Muhammad alikuwa akiwaelekeza waandishi wake waandike kwa mujibu wa mpango na utaratibu fulani ambao unatokana na Mwenyezi Mungu mwenyewe.

Wakati wa Mtume Muhammad Kurani ilikuwa zaidi katika nyoyo za Masahaba ambao wengi wao walikuwa wameihifadhi Kurani nzima, na wengi wao walikuwa wakiiandika kwa njia mbalimbali lakini si katika msahafu mmoja.
Zama za Abubakar Siddiq

Abubakar Siddiq, Khalifa wa Mtume wa kwanza baada ya kufa kwake, alimtuma Zayd bin Thabit kuikusanya Kurani yote katika kitabu kimoja.

Umar bin Al-Khattab, Khalifa wa pili ndiye aliyemshauri Abubakar kuikusanya Kurani na ijapokuwa mwanzo aliona taabu kufanya jambo ambalo Mtume mwenyewe hakulifanya.

Hatimaye, Abubakar alikubali rai yake na Kurani ikakusanywa katika kitabu kimoja.
Zama za Uthman bin Affan

Baada ya Kurani kuandikwa kamili katika msahafu mmoja na kuwekwa katika nyumba ya Hafsa binti Umar, mmoja katika wake wa Mtume Muhammad, ulipofika wakati wa kutawala Uthman bin Affan, Khalifa wa tatu wa Mtume Muhammad, aliamrisha waandishi fulani kuuchukua huo msahafu na kunukulu nakala nyingine kwa ajili ya kupeleka sehemu mbali mbali za ulimwengu wa kiislamu ambao kwa wakati huo ulikuwa mkubwa sana na kufikia nchi nyingi za Afrika, Asia na Ulaya.
Waandishi wa Kurani Tukufu

Uthman bin Uffan aliwaamuru waandishi wafuatao kuandika Kurani kutokana na msahafu wa Hafsa na kutawanya nakala hizi katika sehemu mbalimbali za ulimwengu wa kiislamu:

Zayd Ibn Thabit.
Abdullah Ibn Al-Zubair.
Said Ibn Al-`As.
Abdul-Rahman Ibn Al-Harith Ibn Hisham.

Uthman aliweka nuskha moja Madina na kupeleka nyinginezo sehemu nyinginezo za ulimwengu wa kiislamu.
Tazama pia

* Azifi
* Hadithi za Mtume Muhammad
* Kurani
* Sunna
Marejeo

http://www.sunnah.org/history/quran_compiled.htm
Dwight D. Eisenhower

Dwight David Eisenhower (14 Oktoba 1890 – 28 Machi 1969) alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Watu wengi walikuwa humwita Ike (tamka Aik). Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alikuwa jenerali mkuu aliyeongoza uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944. Kuanzia mwaka wa 1953 hadi 1961 alikuwa Rais wa 34 wa Marekani. Kaimu Rais wake alikuwa Richard Nixon.
Maisha

Dwight Eisenhower alizaliwa tarehe 14 Oktoba, mwaka wa 1890, kama mtoto wa tatu wa David na Ida Eisenhower katika mji wa Denison, Texas. Watoto wote saba walikuwa wavulana, majina yao: Arthur, Edgar, Dwight, Roy, Paul (aliyefariki utotoni na dondakoo), Earl, na Milton. Kabla Dwight hajafikisha umri wa mwaka mmoja, wazazi wake walihamia mji wa Abilene, Kansas, ambapo alilelewa na kuhitimu shule. Baada ya kufanya kazi mbalimbali za mikono, alifaulu mtihani wa kuingia chuo cha kijeshi cha Westpoint ambapo alihitimu mwaka wa 1915.

Tarehe 1 Julai 1916, alifunga ndoa na Mamie Geneva Doud. Mtoto wao wa kwanza alizaliwa tarehe 23 Septemba 1917, jina lake Doud Dwight Eisenhower lakini aliitwa Icky na wote. Alifariki na homa ya vipele vyekundu tarehe 2 Januari 1921, akiwa na miaka mitatu tu. Mtoto wa pili, John Sheldon Eisenhower, alizaliwa mwaka wa 1922.

Eisenhower alihamishwa kikazi mahali mbalimbali siyo Marekani tu lakini pia nje, k.m. Panama na Ufaransa. Mara nyingi alifanya kazi ya ofisi ingawa alipendelea kazi ya kijeshi yenyewe. Nafasi yake alifika wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Kuanzia mwaka wa 1942, Eisenhower alikuwa kamanda, kwanza upande wa Afrika Kaskazini, akiwa na makao makuu mjini Algiers, halafu aliongoza uvamizi wa Italia, na mwishoni alitayarisha uvamizi wa Normandy tarehe 5 Juni 1944.

Baada ya vita alikuwa kamanda mkuu wa NATO. Watu wengi wa Chama cha Republican walimpendelea agombee urais mwaka wa 1952, yeye lakini hakutaka kuingia mambo ya siasa. Hata hivyo aliandikishwa na kuwa mgombea wa Repulican. Baada ya kumshinda Adlai Stevenson III, Eisenhower alikuwa Rais wa Marekani kwa awamo mbili hadi 1961. Wakati wa urais wake, vita ya Korea ilikomeshwa. Pia, siasa ya Marekani iliathiriwa na mawazo dhidi ya Wakomunisti yaliyotekelezwa na Joseph McCarthy.

Baada ya kustaafu, Eisenhower alikaa pamoja na mke wake katika mji wa Gettysburg, Pennsylvania. Tarehe 28 Machi 1969, alifariki hospitalini baada ya kupatwa na shtuko la moyo.
Marejeo

Pinkley, Virgil. 1979. Eisenhower Declassified. Old Tappan: Fleming Revell.
Tazamia pia

* Orodha ya Marais wa Marekani


Jamii:Waliozaliwa 1890
Jamii:Waliofariki 1969
Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Texas
Kiwalani

thumb|350x350px|Eneo la Kijiwe Samli transfoma au maarufu kwa Mzee Dieni.
Kiwalani ni mojawapo kati ya kata zilizopo katika wilaya ya Ilala, Mkoa wa Dar es Salaam, nchini Tanzania, yenye postikodi namba 12108. Iko ndani ya jiji la Dar es Salaam na kupakana na uwanja wa ndege wa kimataifa wa Mwalimu Julius Nyerere. Kwa upande wa mashariki imepakana na barabara ya Nyerere, upande wa kusini imepakana na kituo cha reli ya TAZARA.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 40,049 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka 2012, kitongoji kilikuwa na idadi ya wakazi wapatao 82,292.

Kitongoji hiki kilianzishwa miaka ya 1970 baada ya watu kuhamishwa na serikali kutoka katika viwanja vyao sehemu mbalimbali za jiji la Dar es Salaam.
Mgawanyiko wa Kiwalani

Kiwalani ina mgawanyiko mkubwa sana, pia ina majina tofauti mengi tu, kama:
# Kiwalani Kariagogo
# Kiwalani Minazi Mirefu
# Kiwalani Bombom
# Kiwalani Kigilagila
# Kiwalani Yombo
# Kiwalani Deimasoko

Kwa upande wa Bombom, kidogo eneo lake limekaa vyema kwa kutokuwa na madimbwi mengi ya maji jinsi ilivyo upande wa Kiwalani Kigilagila. Kigilagila kuna maji mengi mno - hasa kipindi cha masika kuna hali mbaya kupita kiasi. Wakazi wengi wanaokalia maeneo ya shule ya msingi ya Kiwalani huwa tabuni kwa kipindi hicho: madimbwi, mitaro mibovu, mashimo yasiyo na mpangilio na upangiliaji usiofaa wa makazi ya watu. Kiwalani Minazi Mirefu kupo sawa na na Kijiwe Samli kwa sababu kumeinuka hivyo maji hayakai sana kama jinsi ilivyo kwa upande wa Kigilagila.

Deimasoko napo kunafanana kabisa na mfumo mpangilio mbovu wa makazi. Yaani, kupo hovyohovyo - kiasi kwamba nyumba zimebanana hadi kero. Madimbwi ya maji ni mengi mno kupita kiasi. Eneo hili malaria huwa juu sana kutokana na madimbwi yaliyopo huko. Kinachosabisha eneo la Kigiglagila kuwe na maji mengi, ni kwa sababu eneo la kule lilikuwa eneo la mashamba ya mpunga. Kwa namna moja au nyingine, Kiwalani yote lilikuwa eneo la mashamba ya mpunga. Ndiyo maana kila eneo lake limetapakaa majimaji.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam
Jamii:Wilaya ya Ilala
Chromi

Chromi ni elementi na metali yenye namba atomia 24 na alama Cr katika mfumo radidia wa elementi. Ni metali ngumu na bambaikaji yenye rangi ya kifedha-kijivu inayopatikana katika madini na kampaundi mbalimbali.

Hutumiwa sana katika aloi za feleji na kuongeza ugumu.

Madini ya chromi huchimbwa hasa Afrika Kusini (50 % ya mahitaji yote ya dunia), halafu Kazakhstan (15,2 %), Uhindi (12,1 %), Zimbabwe (3,7 %) na Ufini (3 %).


Jamii:Mfumo radidia
Jamii:Metali