JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Kisiju

Kisiju ni kata ya Wilaya ya Mkuranga katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61513.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,101 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,113 walioishi humo.
Biashara na mawasiliano

Kitovu chake ni mji mdogo ambao ni ni bandari kwenye pwani ya Bahari Hindi na kisiwa cha Kwale inahesabiwa ndani ya eneo lake. Kisiju iko takriban kilomita 100 kusini kwa Dar es Salaam upande wa kaskazini wa delta ya mto Rufiji.

Eneo la mji wenyewe lina takriban hektari 8. Ni bandari kubwa kati ya Dar es Salaam na Kilwa. Biashara yote kutoka na kwenda visiwa vya Kwale na Koma inapita bandari yake pamoja na sehemu za bidhaa zinezopelekwa Mafia. Kuna huduma ya mabasi kwenda Dar es Salaam.
Historia

Eneo la Kisiju pamoja na visiwa limekaliwa tangu zamani sana. Wataalamu wa akiolojia waligundua mabaki ya makazi ya kibinadamu tangu karne ya 1 BK


Mabaki ya bidhaa yamepatikana tangu karne ya 6 na hii inadokeza kuwa eneo la Kisiju lilikuwa kwenye vituo vya kwanza vya biashara ya pwani iliyokuwa chanzo cha utamaduni wa Waswahili.
Tazama pia

* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mkuranga
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Kitomondo

Kitomondo ni kata ya Wilaya ya Mkuranga katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61509.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,746 .
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,880 walioishi humo.

Kata hii inajumuisha vijiji vitano ikiwemo Kitomondo, Kipera, Kiwambo, Kikoo, na Mitaranda.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mkuranga
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Utete

Utete ni kata ya Wilaya ya Rufiji katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61601.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 6,629 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,878 walioishi humo.
Historia

Utete ilikuwa makao ya ofisi ya serikali tangu mwaka 1913 ambako serikali ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani iliamua kupeleka hapa makao makuu ya Mkoa wa Rufiji (DOA) kutoka Mohoro . Kabla ya mwaka ule Utete ilikuwa sehemu ya Mkoa wa Kilwa.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rufiji
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kibiti

Kibiti ni mji mdogo katika Wilaya ya Kibiti, Tanzania, yenye postikodi namba 61813.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 29,533 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,156 walioishi humo.

Msimbo wa Posta ni 61610.

Shughuli kuu katika kata ya Kibiti ni kilimo cha mihogo, ufuta, mpunga, korosho, mahindi na mtama.
Marejeo
Viungo vya nje

*Tovuti rasmi ya Wilaya ya Kibiti


Jamii:Wilaya ya Kibiti
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Ruaruke

Ruaruke ni kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61812.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,283 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,229 walioishi humo.

Wakazi ni hasa Wandengereko na Wamyagatwa (Wazaramo) pia kuna makabila mengine ya wahamiaji kama vile Wasukuma, Wamang'ati na Waha.

Dini kuu ni Uislamu na Ukristo.

Wakazi wa Ruaruke wanajishughulisha zaidi na kilimo pamoja na ufugaji wa kuku wa kienyeji. Mazao yanayolimwa ni ya biashara na chakula. Mazao ya biashara ni korosho, ufuta na mihogo. Mazao ya chakula ni mpunga na mahindi; mihogo hutumika kama zao la chakula na la biashara.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kibiti
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kanga (Mafia)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Kanga

Kanga ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61708.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,516 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,758 walioishi humo.

Kanga iko kwenye sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Mafia.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mafia
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kirongwe (Mafia)

thumb|Kirongwe kwenye kisiwa cha Mafia
Kirongwe ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61707.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,869 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,701 walioishi humo.

Kirongwe iko kwenye nusu ya kaskazini ya kisiwa cha Mafia.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mafia
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Miburani (Mafia)

kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Miburani

thumb|Miburani kusini mwa Mafia.
Miburani ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61703.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,060 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,106 walioishi humo.

Miburani iko kusini mwa kisiwa cha Mafia.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mafia
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Kiegeani

thumb|Kiegani kwenye kisiwa cha Mafia
Kiegeani ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61702.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,335 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,094 walioishi humo.

Kiegani iko kusini-mashariki mwa kisiwa cha Mafia ikitazama visiwa vidogo vya Juani, Jibondo na Chole.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mafia
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Jibondo

Jibondo ni kata ya Wilaya ya Mafia katika Mkoa wa Pwani, Tanzania, yenye postikodi namba 61705.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,333 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,729 walioishi humo.

Kata ya Jibondo inajumlisha visiwa vidogo vya Juani, Jibondo na Chole. Idadi kubwa ya wakazi wako Jibondo.

Watu hutegemea hasa uvuvi pamoja na kilimo kilichopo hasa Chole. Maji matamu hayapatikani kwenye visiwa hivi: ni lazima kuyabeba kila siku kutoka kisiwa kikuu cha Mafia isipokuwa wakati wa mvua ambako maji ya mvua hukusanywa. Chole imeunganishwa sasa na maji ya bomba kutoka Utende (kata ya Kiegeani) kwenye kisiwa cha Mafia.
Historia

Kulikuwa mahali pa makazi ya Waswahili wa kale katika pwani ya Bahari ya Hindi.

Chole na Juani zilikuwa na miji muhimu katika historia ya visiwa hivi. Mji wa Chole kilikuwa mji mkuu wa Mafia yote hadi ukoloni wa Kijerumani. Hadi leo kuna maghofu ya majengo makubwa ya serikali ya kikoloni pamoja na nyumba za wafanyabiashara Waarabu, Waswahili na Wahindi waliokuwa na makampuni 14 pale Chole katika mwaka 1913. Mwaka ule makao makuu ya serikali ilihamishiwa Kilindoni kwenye kisiwa kikuu cha Mafia. Jengo la kituo cha forodha cha Kijerumani limekarabatiwa liko mahali ambako kivuko kutoka Utende - Kiegani kinafika.

Kisiwa cha Juani kina maghofu ya mji wa Kua uliokuwa mji muhimu wa biashara. Asili zake zimethibitishwa hadi karne ya 12 BK.
Tazama pia

* Magofu ya Kua
* Orodha ya miji ya kale ya Waswahili
Marejeo
Viungo vya nje

*Jibondo, kwenye tovuti ya Lonely Planet
*Juani, kwenye tovuti ya Lonely Planet
*International Resources Group: Strategic Environmental Assessment of Mafia Island, FINAL REPORT, Volume II: Main Report (inapatikana kupitia google search, PDF)


Jamii:Wilaya ya Mafia
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Jamii:Miji ya kale ya Waswahili
Iyunga

Iyunga ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 23,954 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,026 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53117.

Iyunga kuna kituo cha reli ya TAZARA cha Mbeya. Kituo kilijengwa na Wachina walijenga njia hii ya reli.

Karibu nacho iko shule ya sekondari ya kiserikali ya Iyunga Sekondari ambayo ni shule ya mabweni ya kusomesha wavulana tu hadi Form VI, Iliwahi kuanzishwa 1942 wakati wa ukoloni kwa jina la Mbeya School kwa wavulana Waingereza.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Figo

thumb|Figo ya binadamu.
Figo ni kiungo cha mwili ambacho ni cha kutatanisha: figo hufanya kazi mbalimbali muhimu katika mwili wa binadamu na wanyama wengi. Ila kazi yake kuu ni kusawazisha maji ndani ya mwili kwa kuchuja na kusitiri bidhaa za chembechembe kama vile urea na minerali katika damu na kuchuja hizo, pamoja na maji na mkojo.

Kwa maana figo zimeumbwa kuhisi ukolezi wa plazma ya ioni kama vile sodiamu, potasiamu, hidrojeni, oksijeni, hewa na msombo kama vile asidi amino, kreatini, bikaboneti na glukosi, figo husawazisha shinikizo la damu, hali ya ujenzi wa glukosi katika chembechembe, na erithropoesisi yaani maendeleo ya kazi ya kutengeneza selidamu nyekundu).

Sayansi ichunguzayo figo na maradhi ya figo inaitwa nefrolojia. Kiambishi awali "[nefro]" kimaanishacho figo kimetoka kwa lugha ya Kigiriki cha kale, "[nefros] [νεφρός]".

Utambi na kipimo chake ni sentimeta 9 mpaka 13 kwa kipenyo, kipimo cha figo la kushoto ni kikubwa kidogo kuliko cha la kulia. Yapo kwenye ukolezi wa mwiba T12 na L3.

Upande wa sehemu za juu ya figo zimehifadhiwa na ubavu wa kumi na moja na wa kumi na mbili, katika kila figo pamoja na tezi ya adrenali zimefunikwa na ngozi mbili zenye mafuta na renal fascia inayosaidia kuimarisha figo.

Watu wachache wamezaliwa na figo moja tu, hali hiyo hujulikana kama "unilateral agenesis" kwa Kiingereza, pia kuna watu wachache waliozaliwa bila figo lolote, hali hiyo inajulikana kama "bilateral agenesis".

Figo hupata damu chafu kwenye mkole wa tumbo ambayo imegawika katika matawi mawili, ateri moja kwa upande wa kulia na nyingine kwa upande wa [kushoto]. Kisha damu ambayo imeshakwisha kuchujika inarudia tena kwenye vena ya damu safi, inayoelekea kwa vena kava ya chini ya kuendelea mpaka moyo. Damu safi ni kama asilimia 20-25 za uzalishaji wa moyo.


Jamii:Viungo vya mwili
Iwambi

Iwambi ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Iko kati ya Iyunga na Mbalizi kando ya barabara kuu inayoelekea Vwawa na Zambia.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 19,798 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,387 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53115.

Iwambi ni kata ambayo kihistoria walipatikana kabila la Wasafwa ambao waliongea lugha yao ya Kisafwa pia waliongozwa na mwene Mpoli ambaye alifariki mwaka 2005 na alizikwa ndani ya Iwambi katika mtaa wa Ivwanga.

Kati ya wenyeji mashuhuri wa Iwambi ni John Butler Walden (1939 – 2002) aliyekuwa kiongozi mmojawapo wa Jeshi la Wananchi Tanzania wakati wa Vita vya Kagera dhidi ya Uganda. Kaburi lake linapatikana Iwambi.

Katika kata ya Iwambi kuna shule mbili za msingi ambazo ni shule ya msingi Iwambi ipo katika mtaa wa Mayombo na shule ya msingi Iyunga ipo katika mtaa wa Isoko. Pia KUna shule moja ya sekondari Iwambi iliyoanzishwa mwaka 2006 chini ya uongozi wa rais Jakaya Mrisho Kikwete.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Itende

Itende ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Itende ni kata iliyozaa kata za Kalobe na Iwambi.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 5,226 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,490. walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53112.

Wakazi wa kata hii ni Wasafwa wakichanganyikana kidogo na Wandali na Wanyakyusa.

Shughuli zinazofanyika ni kilimo na biashara. Pia kuna maeneo ya starehe.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Igawilo

Igawilo ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Iko jirani na Uyole kando ya barabara inayopanda Uporoto kuelekea Tukuyu na Malawi.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 25,004 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,300 walioishi humo.

Wakazi wengi wa sehemu hii ni wakulima wa mazao ya chakula pamoja na bustani. Kuna shule ya sekondari ijulikanayo kama Igawilo.

Baadhi ya mamwene au machifu wa Kisafwa walioishi katika eneo hili ni: Mwene Male Mwashinga na Mwene Paul Mwashinga.

Msimbo wa posta ni 53106.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Forest (Mbeya mjini)

Forest ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania yenye Postikodi namba 53103.

Forest iko ng'ambo ya barabara kuu ya TANZAM kati ya Mwanjelva na Mabatini. Imeanzishwa tangu miaka ya 1980 katika eneo lenye msitu wa milingoti ulioanza kando ya barabara kuu ukitazama Mabatini. Shabaha ya kuanzisha eneo hili ni kuwa na kitovu kipya cha manispaa ya Mbeya kwa sababu mji wa kale hauna nafasi tena kwa upanuzi wa huduma za serikali na biashara.

Kati ya majengo ya kwanza ya Foresti, mojawapo lilikuwa hospitali ya mkoa.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 9,774 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,649 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Majengo (Mbeya mjini)

Kwa maana nyingine za jina hili angalia hapa

Majengo ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 2,958 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,314 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53110.
Historia

Majengo ni kati ya sehemu za kale kabisa za mji wa Mbeya. Mbeya ilipoanzishwa na Waingereza mnamo mwaka 1927 ilipangwa kufuatana na kawaida ya miji wa kikoloni ya Afrika ya Mashariki kuwa na sehemu tatu:
*Uzunguni kama sehemu ya nyumba za Wazungu na kando lake ofisi za serikali (District Officer, polisi, mahakama)
*Uhindini kama mtaa wa biashara iliyokuwa hasa mkononi mwa wafanyabiashara wenye asili ya Uhindi ya Kiingereza na
*Majengo kama sehemu kwa wafanyakazi Waafrika na familia zao.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
TANZAM

TANZAM (kifupi cha Tanzania-Zambia-Highway) ni barabara kuu kati ya Dar-es-Salaam (Tanzania) na Lusaka (Zambia).
Sababu za kujengwa kwa TANZAM

Barabara hiyo ilipanuliwa na kuimarishwa kama barabara ya lami kati ya miaka 1968 hadi 1973. Kusudi lake lilikuwa la kisiasa maana Zambia ilitafuta njia ya mawasiliano na bandari ya baharini bila kutegemea tena Afrika Kusini.

Kihistoria usafiri wa nje na biashara ya Zambia isiyo na pwani vilitegemea njia zilizopita katika Msumbiji au Afrika Kusini na nchi zote mbili hazikuwa bado nchi huru. Msumbiji ilikuwa koloni la Ureno na Afrika Kusini ilitawaliwa na serikali ya Apartheid.

Tanzania ilivutwa na mpango huo kwa sababu ilipinga ukoloni, pia ilitarajia faida za biashara na Zambia, Malawi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Nchi ilikuwa pia na haja ya kuboresha barabara zake na TANZAM inaunganisha pia nyanda za juu za kusini za Tanzania na Dar es Salaam.
TANZAM ndani ya Tanzania

TANZAM ina urefu wa kilomita 2,400 na zote zina lami. Katika Zambia huitwa Great North Road na ndani ya Tanzania ilikuwa na namba T1. Siku hizi sehemu ya Dar es Salaam - Iringa huitwa A7, na sehemu ya Iringa - Mbeya - Tunduma huitwa A104

Inaanza mjini Dar es Salaam ikipita katika mikoa ya Pwani, Mkoa wa Morogoro!Morogoro, Iringa na Mbeya. Kati ya Dar na Morogora njia inapita katika hifadhi ya Mikumi.

Ndani ya Tanzania ina njiapanda 4 muhimu:
*mjini Chalinze iko chanzo ya barabara kuu inayoelekea Tanga na Kilimanjaro-Nairobi
*mjini Morogoro iko njiapanda ya barabara kwenda Dodoma inayoendelea magharibi hadi Mwanza na Kigoma
*mjini Makambako kuna njiapanda ya barabara kwenda Songea inayoendelea katika hali mbaya hadi Mtwara
*Uyole/Mbeya iko njiapanda ya barabara kwenda Malawi kupitia Tukuyu.

Kuanzia Makambako TANZAM inaendelea mara nyingi kando ya njia ya reli ya TAZARA.
TANZAM ndani ya Zambia

Mjini Tunduma TANZAM inavuka mpaka na kuingia Zambia. Sasa ni "Great North Road" ikielekea Kapiri Mposhi kupitia Nakonde na huko inapewa namba T2. Kapiri Mposhi inajiunga na barabara kuu ya Zambia kutoka Lumbumbashi (Kongo) kwenda Lusaka.
Viungo vya Nje

*Historia ya Tanzam en


Jamii:Kifupi
Ghana (Mbeya mjini)

Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama Ghana (maana)


Ghana ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 3,844 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,885 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 53102.

Ghana ni mojawapo ya maeneo ya zamani katika mji wa Mbeya. Eneo hili lilipewa jina la "Ghana" baada ya nchi ya Ghana kupata uhuru wake mwaka 1957. Wananchi wengi wa mji wa Mbeya wa wakati huo walihamasika sana kusikia habari za uhuru wa koloni la kwanza la Afrika na kulipa jina lile sehemu hiyo. Sehemu hii ilikuwa kwa ajili ya wafanyakazi wenye kipato kwa wakati huo wa mkoloni.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Mabatini (Mbeya mjini)

Mabatini ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Eneo la Mabatini liko kati ya kitovu cha kale cha Mbeya na kitovu kipya kwenye eneo la Forest. Soko la Matola pamoja na shule ya sekondari ya Meta ni sehemu ya Mabatini.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 6,872 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,415 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Uyole

Uyole ni moja ya vitongoji vya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Uyole iko kando ya eneo la halmashauri ya Mbeya takriban km 10 kutoka kitovu cha mji mahali penye njiapanda ambako barabara kuu ya TANZAM inaachana na barabara ya kuelekea Tukuyu na Malawi. Kitovu cha Uyole kipo katika njiapanda hiyo, hivyo basi jina maarufu la Uyole hupendwa kuitwa njiapanda ya Ulaya kutokana na umaarufu wa shughuli za mji huo.

Uyole kwa sasa ina jumla ya kata 7 ambazo ni: Nsalaga, Itezi, Igawilo, Isyesye, Uyole, Iduda na Iganjo. Kwa sasa Uyole imepewa dhamana ya kuwa halmashauri ndani ya jiji la Mbeya kwa kuongezwa kata kadhaa za jiji hilo kama Ilemi na Ilomba.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ya Uyole tu ilikuwa na wakazi wapatao 11,543. Wakazi wa Uyole kwa sasa wanakadiriwa kuwa zaidi ya 100,000 na kuifanya kuwa miongoni mwa maeneo yenye wakazi wengi jijini Mbeya.

Msimbo wa posta ni 53136.

Kuna huduma za kila aina kwa makazi ya kibinadamu kama ofisi, masoko, vituo vya uchukuzi na usafirishaji kama kituo cha reli cha TAZARA. Stendi ya mabasi ya Nanenane na vyuo mbalimbali kama Chuo cha Kilimo Uyole, Chuo cha Maendeleo ya Jamii Uyole na kadhalika.

Chuo cha Kilimo Uyole (Agricultural Research Institute -ARI- Uyole) kinafundisha wanafunzi na ni kitovu cha uchunguzi wa kisayansi wa mimea ya kilimo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Bundi-panga

Bundi-panga ni ndege mbuai wa jenasi mbalimbali za nusufamilia Surniinae katika familia Strigidae.

Wengi baina ya ndege hawa wana ukubwa wa bundi, lakini wengine ni wadogo zaidi na wengine wakubwa zaidi.

Wana rangi ya kahawia au kijivu na wengi wana miraba kwa kidari kama vipanga (hii na jinsi yao ya kuwinda ni sababu za jina lao). Spishi ndogo hula wadudu hasa, lakini spishi kubwa huwinda wanyama, ndege na watambaazi pia. Huwinda wakati wa jioni, usiku na alfajiri na pengine mchana. Mara nyingi wamfukuza windo lao kama kipanga.

Jike huyataga mayai 2-6 katika shimo ndani ya mti.
Spishi za Afrika

* Mascarenotus grucheti, Bundi-panga wa Réunion (Réunion Owl) - imekwisha sasa (karne ya 17)
* Mascarenotus murivorus, Bundi-panga wa Rodrigues (Rodrigues Owl) - imekwisha sasa (kati ya karne ya 18)
* Mascarenotus sauzieri, Bundi-panga wa Morisi (Mauritius Owl) - imekwisha sasa (kati ya karne ya 19)
Spishi za mabara mengine

* Ninox affinis (Andaman Hawk Owl)
* Ninox boobook Southern Boobook)
* Ninox burhani Togian Boobook au Togian Hawk-owl]])
* Ninox connivens (Barking Owl)
* Ninox forbesi (Tanimbar Boobook)
* Ninox hypogramma (Halmahera Boobook)
* Ninox ios (Cinnabar Boobook)
* Ninox jacquinoti (Solomons Boobook)
* Ninox japonica (Northern Boobook)
* Ninox meeki (Manus Boobook)
* Ninox natalis (Christmas Boobook)
* Ninox novaeseelandiae (Morepork)
** Ninox n. novaeseelandiae (Morepork)
** Ninox n. undulata (Norfolk Island Morepork) – imekwisha sasa (1996)
** Ninox n. albaria (Lord Howe Island Morepork) – imekwisha sasa (miaka 1950)
* Ninox obscura (Hume's Hawk Owl)
* Ninox ochracea (Ochre-bellied Hawk Owl)
* Ninox odiosa (New Britain Boobook)
* Ninox philippensis (Philippine Hawk Owl)
* Ninox punctulata (Speckled Boobook)
* Ninox randi (Chocolate Boobook)
* Ninox rudolfi (Sumba Boobook)
* Ninox rufa (Rufous Owl)
* Ninox scutulata (Brown Hawk Owl)
* Ninox squamipila Hantu Boobook)
* Ninox strenua (Powerful Owl)
* Ninox sumbaensis (Little Sumba Hawk Owl)
* Ninox theomacha (Papuan Boobook)
* Ninox variegata (New Ireland Boobook)
* Sceloglaux albifacies (Laughing Owl) – imekwisha sasa (1914?)
* Surnia ulula (Northern Hawk Owl)
* Uroglaux dimorpha (Papuan Hawk Owl)
Spishi za kabla ya historia

* Ninox cf. novaeseelandiae (New Caledonian Boobook, mwisho wa Quaternary) – labda inaishi bado
* Surnia capeki (Mwanzo wa Pleistocene)
* Surnia robusta (Mwisho wa Pliocene mpaka mwanzo wa Pleistocene)
Picha


Boobook at dusk.jpg|Southern boobook
Barking Owls (Ninox connivens).jpg|Barking owls
Nz boobook.JPG|Morepork
Ninox ochracea.jpg|Ochre-bellied hawk owls
Ninox rufa 1.jpg|Rufous owl
Brown Hawk Owl (40522136102).jpg|Brown hawk owl
Powerful Owl mt coottha.JPG|Powerful owl
Sceloglaux albifacies albifacies.jpg|Laughing owl


Jamii:Bundi na jamaa
Pande (Kilwa)

Kwa kata ya Wilaya ya Muheza fungua Pande (Muheza)

Pande (au Pande Mikoma) ni kata ya Wilaya ya Kilwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 15,038 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,596 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65409.

Kata ya Pande Mikoma ina jumla ya vijiji 7 ambavyo ni Pande Plot, Nakimwera/Mikoma, Mtitimira, Namwedo, Songo Mnara, Malalani na Nang'oo Kiwala. Kata hiyo inapakana na kata ya Lihimalyao upande wa Kusini, kwa upande wa Kaskazini kuna bahari ya Hindi kuelekea Kilwa Masoko. Upande wa Magharibi kuna kata ya Mandawa na upande wa Mashariki kuna bahari ya Hindi.

Sehemu kubwa ya kata iko barani lakini kuna pia visiwa viwili vya Songo Mnara na Sanji ya Kati. Maghofu ya mji wa kihistoria ya Songo Mnara ni sehemu ya urithi wa dunia wa Kilwa Kisiwani na Songo Mnara.

Wakazi wa kata hii ni wa makabila mchanganyiko: wapo Wamwera, Wamalindi, Wangoni, Wayao, Washirazi, Wamakonde na Wanyasa. Kata hii iko mwambao wa bahari ya Hindi, hivyo wakazi wake wana tamaduni za kimwambao. Ni wakarimu sana.

Wakazi wa eneo hilo shuguli zao kuu ni kilimo na uvuvi. Kwa upande wa kilimo wanalima mazao ya chakula ambayo ni muhogo, mtama, mahindi na mpunga na mazao ya biashara ambayo ni korosho na ufuta.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kilwa
Jamii:Kata za Mkoa wa Lindi
Kivinje Singino

Kivinje Singino ni kata ya Wilaya ya Kilwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Msimbo wa posta ni 65411.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 32,362 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,376 walioishi humo.

Kata hii inajumlisha mji wa kale Kilwa Kivinje (ndani yake sehemu za Magengeni na Mgongeni) na vijiji vya Singino, Matandu na Nangurukuru.

Singino imepata jina lake kutokana na kilima cha Singino ambako wakati wa ukoloni wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani Wajerumani walijenga nyumba ya starehe na mnara mdogo wa kumbukumbu ya chansella Otto von Bismarck.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kilwa
Jamii:Kata za Mkoa wa Lindi