JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
කර්මාන්ත ගොවිපළ වචනමාලාව

කර්මාන්ත ගොවිපළ

ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයේ "කර්මාන්ත ගොවිපළේ " පළමු වාර්තාගත භාවිතය 1890 පළමු ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ඇමරිකානු සඟරාවක් බව සඳහන් කරයි. දැන් එය විශාල ලෙස ප්‍රධාන ‍පෙලේ ප්‍රවෘත්ති සංවිධානය කරන BBC, වොෂින්ටන් තැපෑල, CNN හි භාවිත වේ. 1988 තැනු වාර්තාමය වැඩසටහන් වන "අ කව් ඇට් මයි ටේබල්" (A cow at my table) පෙන්වා දෙන්නේ එය කෘෂිකාර්මික කර්මාන්තයේ භාවිතා වන බවයි. බ්‍රිටනිකා විශ්ව කෝෂයේ (Encyclopaedia Britannica) සඳහන් කරන්නේ මෙම වචනය "ඇමරිකාවේ සවිස්තර ගොවිපළ භාවිතයේ සම්මතයක් " මෙන්ම හා සත්ත්ව අයිතීන් පිළිබඳව ක්‍රියාකාරීන් විසින් බහුලව භාවිතා කරන ලද්දක්ද බවයි. "වෙබ්ස්ටර් නිව් මිලෙනියම්" (Webster New Millennium) මෙය අර්ථ දක්වන්නේ "ගෙවල් තුළ තබා ඇති හෝ ජංගමතාවයෙන් සීමාවුණු සත්ත්වයන්ගේ ලාභ මත පදනම්වූ මහා පරිමාණ කාර්මික හා බලවත් කෘෂිකාර්මික පද්ධතිය" ලෙසය.
සත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය

මෙම ක්‍රියාදාමය අර්ථ දක්වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපද පාරිසරික ආරක්ෂක ව්‍යුහයක් ලෙස හෝ සත්ව ගමනාගමන වළකන වගා වැඩීමක් ලෙසිනි. මෙය EPA අර්ථ දැක්වීම වන, නියමිත ප්‍රමාණය ඉක්මවූ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයක් යන අර්ථ දැක්වීමට වඩා වෙනස් වේ.
සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන්

ඇමරිකාව තුළ පවතින සමහර කර්මාන්ත ගොවිපළ සීමිත සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන් ලෙස හැඳින්වේ.

මෙහිදී පහත අවශ්‍යතා දෙකම තෘප්ත කළ යුතු වේ. පළමුවැන්න නම් සත්වයන් ඕනෑම මාස 12 ක් ඇතුලත දින 45 ක් හෝ ඊට වැඩි දින ගණනක් ස්ථාවරව හෝ සීමා කර හෝ පෝෂණය කිරීම හෝ පවත්වාගෙන යාම කළ යුතුය. දෙවැන්න නම් භෝග, වැවිලි, සත්වාහාර වැඩිම් හෝ අස්වැන්නෙන් පසු අවශේෂ ක්‍රියාදාමය තුළ හෝ පහසුකම (facility) තුළ කුමන කාලයකදී හෝ පවත්වා නොගනී. මෙම අර්ථ දැක්වීම සත්තුන්ගේ විශාල ප්‍රමාණවල අපද්‍රව්‍යය මඟින් සිදුවන දුෂණය සම්බන්ධ අපද්‍රව්‍යය කළමනාකරණය හා පාරිසරික ආරක්ෂාවේ කොටසක් ලෙස භාවිත වේ.
රඳවා තැබීම

සත්ත්වයන් පෝෂණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය හා කර්මාන්ත ගොවිපළ ගෙතුළ (indoors) හෝ බොහෝ විට ගෙයින් පිට හෝ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය. "ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වයක්" යනු සත්වයන්ට ආහාරයට ගත හැකි හා ප්‍රමාණවත් පරිදි සත්ව අපද්‍රව්‍යය යොදා ගනිමින් ස්වභාවික පිළියෙල කළ හැකි ස්වභාවික වගාවකි." ඉහළ ඇසුරුම් ඝනත්වය" වගා විනාශ කරන අතර, එමඟින් සත්ව අපද්‍රව්‍යය මතුපිටින් ගලායන හා භූමි රැදී ඇති ජලය දුෂණය කරයි . මෙය පාලනය කිරීමට නීතිමය පියවර ගනු ලැබේ. ජීවිත කාලය පුරාම රඳවා තැබීම මානුෂිකත්වයට උචිත නොවන අතර මෙහිදී "රඳවා තැබීම" යන වචනය "කර්මාන්ත ගොවිපළ" හෝ "සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාමයන්" හෝ යන කාරණා නිවැරදිව විස්තර කළ යුතුය.
සටහන්

{|

|
Factory farming Terminology
|-
සත්ත්‍ව පාලනය

කාර්මික කෘෂිකාර්මික සත්වයන්

සීමිත සත්ව පෝෂණ ක්‍රියාදාම හෝ බලවත් පශුසම්පත් ක්‍රියාදාම හෝ කර්මාන්ත ගොවිපල වලට සත්වයන් විශාල ගණනක් රදවා තබා ගත හැකිය. රටම සත්වයන්ට ගවයන්, කළුකුමන් හෝ කුකුළුන් අයත් වේ. මෙම ගොවිපල වල අරමුණ වන්නේ මස්, බිත්තර හෝ කිරි අඩුමුදලකට නිපදවිමට පශු සම්පත් එක්රැස්කර තබා ගැනීමයි.

මෙම ගොවිපල තුල විධිමත් ආහාර සැපයීම, සත්ව සෞඛ්‍ය්‍ය හොදින් පවත්වාගෙන යාම උන්ගේ වර්ධනයට අවශ්‍යය විටමින් සැපයිම රෝගනාශක ප්රතික්ෂුද්‍රජීවි (antimicrobial) පාවිච්චිය සිදුකරයි. කුකුල් මස් නිෂ්පාදනයේදී වර්ධක හෝමෝන භාවිතා නොකරන අතර යුරෝපා සංගමය තුල කිසිම සත්වයකු සඳහා මෙම හෝමෝන භාවිතා නොවේ. මස් නිෂ්පාදනයේදී අනිකුත් සතුන් හා මුහුවිම නිසා සත්වයන්ට පෙන්විය හැකි නුසුදුසු හැසිරීම් රටා පාලනය කිරීමටද පියවර ගනී. වඩා හීලෑ වර්ග බෝ කිරීමද සිදුකරයි. වඩා‍ හොඳින් ආහාර සැපයිම තුලින් බරෙහි වර්ධනයන් කිරිමද මෙහි තවත් අංගයකි.

වඩා වැඩියෙන් සත්වයන් එක්රැස් කිරිම තුලින් සත්ව අපද්‍රව්‍යය, සත්ව මරණ වැනි ආචාර විධි පිළිබඳ ගැටළු ඉස්මතු විය හැක. සත්ව අයිතීන් හා සත්ව සුභසාධන ක්‍රියාකාරීන් වඩා බලවත් සත්ව බෝ කිරීම් සත්වයන්ට කුරිරැ වන බවට ප්‍රකාශ කර සිටියි. තවත් කාරණා වන්නේ මෙමගින් වාත දුෂණය භූ ජලය අපවිත්‍ර වීම එමගින් මිනිස් සෞඛ්‍යයට බලපෑම් ඇතිවීම වැනි දේය.

මෙවන් ගොවිපල තුල ප්‍රතිජීවක විරෝධි බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමද සිදුවේ. සත්වයන් විශාල ගණනක් කුඩා අවකාශයක සිරකර තබන නිසා ඕනෑම රෝගයක් පැතිරවේ. අවදානමක් පවතින අතර ඒ සදහා ප්‍රතිජීවක ලබාදිම සිදුවේ. මෙවන් බැක්ටීරියා වාතයට මුසුවීමෙන් මිනිසුන්ට රෝග ආසාදනය විය හැක.
පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත

පශු සම්පත් ගොවිපල භාවිත සත්ව වර්ගය මත හා රටවල් මත වෙනස් ආකාරයන් ගනී.

පශු සම්පත් සාමාන්‍යයෙන් වැසුණු තැන්වල මිනිසුන්ගේ ආහාර සැපයිමෙන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි.

පශු සම්පත් ඇතිකිරීම ඓතිහාසිකව සංචාරක හා ගම්බද වර්ගයේ භෞතික සංස්කෘතියකි. ඔටුවන් හා පිනිමුවන් රංචු ලෙස ඇතිකිරීම ලොව සමහර රටවල කෘෂිකර්මාන්තයට සම්බන්ධකමක් නැතිව කරගෙන යනු ලබයි.

පශු සම්පත් ධාන්‍යය ගබඩා හා තණබිම් වල කොටකර පවත්වාගෙන යාම කෘෂිකර්මාන්ත ඉතිහාසයේ අලුත්ම දියුණුවකි. මෙහිදී ලබාදෙන ආහාර ස්වභාවික තණකොල සිට දියුණුලෙස සැකසූ ‍පෝරක ආහාර දක්වා වෙනස් විය හැක. සත්වයන් බෝකිරීම කෘතිම සිඤ්චනයක් මගින් හෝ අධීක්ෂණය කරන ලද සංසර්ගයක් මගින් සිදුකරයි.

ගෘහස්ථ නිෂ්පාදනය කරන පද්ධති සාමාන්‍යයෙන් යොදාගන්නේ ඌරන් කුකුළුන් හා වහු රංචු වෙනුවෙනි. ගෘහස්ථ සත්වයන් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා කඩිනමින් සිදුකරනු ලබයි. එනමුත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රශ්න රාශියක් ඇත. ඒවා නම් ඒවායේ නිපදවෙන අපද්‍රව්‍යය ප්‍රමාණය, අප්‍රසන්න ගන්ධයන්, භූගත ජලය දුෂණය වීම හා සත්ව සුභසාධනය සම්බන්ධ ගැටළු වැනි දෑය.

අනිකුත් වර්ගයේ පශු සම්පත් එළිමහනේ පවත්වා‍ ගෙන යනු ලබයි. මේවායේ ඇසුරුම් ප්‍රමාණය හා අධීක්ෂණ මට්ටම වෙනස්විය හැක. විශාල විවෘත සත්ව පරාසවල සත්වයන් ඉඳහිට පමණක් පිරික්සිම සිදුවිය හැක. මෙම සත්වයන් පාලනය කිරීමට ‍ගොපල්ලන්, අශ්වයන්. වැඩකාරයන්ට අමතරව බැටළු බල්ලන් හා ගව බල්ලන්ද යොදාගත හැක.

නූතන ගොවිපල ක්‍රමවේද මිනිස් දායකත්වයෙන් අඩු අතර, අස්වැන්න වැඩකිරීමේ හා සත්ව සෞඛ්‍ය වර්ධනය කිරීමේ උපාය මාර්ග වලින් යුක්තය. ආදායම, තත්වය හා පාරිභෝගික ආරක්ෂාව යන සියලු කාරණාවලට වැදගත්කමක් දැන් හිමිවී තිබේ. පාරිභෝගික සෞඛ්‍යය, ආරක්ෂාව සත්ව සුභසාධනය යන කාරණා සැලකිල්ලට ගැනිමෙන් ඖෂධ පාවිච්චිය හා පෝෂක අතිරේක පාවිච්චිය පාලනය කිරිම හා තහනම් කිරිම සි
ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතියේ මූලාරම්භ

1970 වසර මැදභාගයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික ආචාර්ය බිල් මොලිසන් හා ඩේවිඩ් හෝ මිග්‍රන් ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සමාජයක් ඇතිකිරීමේ අදහස ගෙන එන ලදී. මෙයට හේතුවූයේ සීඝ්‍රයෙන් වැඩෙන විනාශකාරී කාර්මික, ‍කෘෂිකාර්මික ක්‍රමවේද වේ. මෙම ක්‍ර‍මවේද ඔස්සේ භූමිය හා ජලය දුෂණය කරන බවත්, ජෛවවිවිධත්වය විනාශකරන බවත්, කලින් සාරවත් ඉඩම්වලින් ටොන් බිලියන ගණනක පස් ඉවත්කරන බවත් ඔවුන් අත්දැකීමෙන් දැක ගත්හ. මෙයට පිළිතුරක් ලෙස ඔවුන් පළමුවරට "ස්ථිර කෘෂිකාර්මික සංස්කෘතිය" නම් සැලැස්මක් එළිදක්වන ලදී. 1978 දී එය "පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ලෙස ප්‍රකාශනය කරන ලදී .


"පර්මකල්චර්" යන වචනය පළමුව ස්ථිර කෘෂිකර්මාන්තය යන තේරුම හැඟවුවද, ඉක්මනින්ම එය "ස්ථිර සංස්කෘතිය" බවට ප්‍රසාරණය විය. එයට හේතුවක් වූයේ සමාජ සාධක නොනැසී පවතින පද්ධතියකට අවශ්‍ය අංගයක් වන නිසාය. මොලිසන් හා හෝම්ග්‍රන් නූතන පර්මකල්චර් සංකල්පයේ සම-උත්පාදකයන් ලෙස ප්‍රසිද්ධවී ඇත .


"පර්මකල්චර් වන් (Permaculture One)" ප්‍රකාශනයෙන් අනතුරුව මොලිසන් හා හෝල්ම්ග්‍රන් තව දුරටත් ඔවුන්ගේ අදහස් වර්ධනය කිරීම සිදුකළේය. ඒ සඳහා ඔහු පර්මකල්චර් භූමි භාග සියගණනක් නිර්මාණය කිරීමද, මෙම දත්ත විස්තර සහිත පොතකට සංවිධානය කර එකතු කිරීමද සිදුකළේය. මොලිසන් රටවල් 80 කට වඩා තැන්වල දේශනා පැවැත්වූ අතර ඔහුගේ සති-දෙකේ නිර්මාණ පාඨමාලාවෙන් සුවිශාල ශිෂ්‍යයන් ප්‍රමාණයකට ඉගැන්වීම් කරන ලදී.


1980 වනවිට මෙය න්‍යායමය කෘෂිකාර්මික "පද්ධති නිර්මාණයක" සිට "නොනැසී පවතින මානුෂික වාසස්ථානයක පිහිටුවීමට වඩා සංකල්පය ක්‍රියාදාමයක්" දක්වා වර්ධනය වී තිබිණ.


1980 මැද භාගය වනවිට බොහෝ ශිෂ්‍යයන් සාර්ථක වෘත්තිකයන් බවට පත්ව තිබුණ අතර, තමන් උගත් ශිල්ප ඉගැන්වීමට පටන්ගෙන තිබිණ. කෙටිකාලයක් තුල පර්මකල්චර් කාණ්ඩ, ව්‍යාපෘති, සංගම් හා ආයතන සියයකට අධික රටවල් ගණනක ස්ථාපිත කරන ලදී. 1991 දී ABC නිෂ්පාදන මඟින් කල රූපවාහිනී වාර්තාවක් වූ "ලෝක ව්‍යාප්ත උයන්පල්ලා" පෙන්වූයේ පර්මකල්චර් පද්ධති ලෝක-ව්‍යාප්ත තත්ව ගණනාවකට භාවිත කර ඇති බවයි. මෙහි පටිගත දර්ශන "යුටියුබ්" (Youtube) වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක. "පර්මකල්චර්" එහි මුලාරම්භය වූ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට අන්තර්ජාතික ව්‍යාපාරයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. ඉංග්‍රීසි ජාතික පර්මකල්චර් දේශක "පැට්‍රික් වයිට්ෆීල්ඩ්" (පෘථිවිය රැකීමේ අත්පොතේ හා පර්මකල්චර් සැකෙවින් හි කතෘ) යෝජනා කරන්නේ දැන් පර්මකල්චර් ක්‍රමවේද දෙකක් දැකිය හැකි බවයි. (මූලික හා නිර්මාණ ලෙස) මූලික පර්මකල්චර් ආකාරයේ ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතිවලට සමාන ප්‍රතිචලිත ස්වභාවධර්ම පද්ධති නි‍ර්මාණය කිරීමක් සිදුකරයි. නිර්මාණ පර්මකල්චර් භාවිතයේ පවතින වැඩකරන සම්බන්ධය, පරිසර පද්ධතිවලට ගෙන ඒවා පදනම ලෙස යොදාගනී. අවසාන ප්‍රතිඵලය "කැලෑ උයනක්" වැනි ස්වභාවික පෙනුමක් නොපෙන්වන අතර ඊට පාදක වූ නිර්මාණය පාරිසරික මූලධර්ම මත පදනම් වී තිබේ. ස්වභාවික ශක්තීන් හා ගලායන රටා නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් කාර්යක්ෂම නිර්මාණ පද්ධති වර්ධනය වී තිබේ. මෙය ස්වභාවික පද්ධති නිර්මාණය ලෙස හඳුන්වයි. (ආචාර්ය M. මිලින්ටන් හා A. සැම්සන් කෙලි)
සටහන්

{|


|Permaculture Mollison and Holmgren
|-
අකිරා කුරොසෝවා

අකිරා කුරොසෝවා 1910 මාර්තු 23 දින ටෝකියෝහි නියම්ගමක උපත ලැබීය. කුරෝසාවාගේ පියා කණිෂ්ඨ උසස් පාසලක අධ්‍යයක්ෂකවරයකු විය. ඔහුගේ දෙමාපියන් වුයේ ඉසාමු කුරෝසාවා හා ෂිමා කුරෝසාවා වේ. ඉසාමු කුරෝසාවා බටහිර සංස්කෘතිය තමන් අධ්‍යක්ෂණය කල වැඩසටහන් වලට යොදාගත් අතර පසුකාලයේ චිත්‍රපට ධනාත්මක අධ්‍යාපනික අත්දැකීමක් ඇතිකරන බව වටහා ගත්තේය. පාසල් කාලයේදී අකිරා කුරෝසාවා චිත්‍ර ඇඳීමට ඔහුගේ ගුරුවරයකු විසින් උනන්දු කරවන ලදී. මෙයට ඔහුගේ සහෝදර හීගෝගේ බලපෑම ද ඇතිවිය.

1936 දී කුරෝසාවා අධ්‍යයක්ෂකවරුන් සඳහා ආධුනික පාඨමාලාවක් හැදෑරීය. අනතුරුව තිජිරෝ යමාමටෝ ගේ සහයක අධ්‍යයක්ෂවරයකු වශයෙන් කටයුතු කිරීමට ඔහුට අවස්ථාව ලැබිණි. ඔහු පළමුව අධ්‍යක්ෂණය කල චිත්‍රපටය වුයේ සන්හිරෝ සුගාටා" වේ. ඔහුගේ පළමු අධ්‍යක්ෂණය ජාතිකත්ව තේමාවන් නිරූපණය කරයි.

ඔහුගේ පළමු පසු-යුධ සමයේ චිත්‍රපටය වුයේ නෝ රිග්‍රෙට්ස් ජො අවර් යුත්" චිත්‍රපට‍යයි. තුරෝසාවා ඩුන්කන් එන්ජල්", "ස්ට්‍රේ ඩෝග්" වැනි වර්තමාන ජපානය නිරූපණය කරන චිත්‍රපට ගණනාවක් නිපදවන ලදී. ඔහුගේ රෂොමොන්" චිත්‍රපටය අන්තර්ජාතික ප්‍රසිද්ධියට පත්වූ අතර ගෝල්ඩන් ලයන්" සම්මානය දිනා ගැනීමට ද සමත් විය. එය පිරිනමන ලද්දේ වේනිස් චිත්‍රපට උළෙලදීය.

කැමරාව නළුවන්ගෙන් බොහෝ ඈතින් තබා ගැනීමෙන් හොඳ රංගනයක් නිපදවිය හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. කැමරා රාශියකින් හා දිගු නාභි දුර ඇති කාච සහිත කැමරා වලින් යුක්ත කට්ටල ඔහු භාවිතා කළේය. ඔහුගේ මෙම කුසලතාවයන් නිසා ඔහුව ටෙනෝ" (අධිරාජ්‍යයා) යන නාමයෙන් හඳුන්වන ලදී. නළුවන්ට අළුත් වේශ ඇඳුම් (costumes) ලබාදීමෙන් චරිත ව්‍යාජබවින් අඩු කල හැකි බව ඔහු විශ්වාස කළේය. සමහර අවස්ථාවල ඔහු නළුවන්ට වේශ ඇඳුම් රංගනයට දින ගණනකට කලින් ලබාදී ඒවා නිතරම අඳින ලෙසත්, එමඟින් එම ඇඳුමට බැඳීමක් ඇතිකරගන්නා ලෙසත් අවවාද කළේය. එලෙසම ඔහු තම චිත්‍රපටවල සංගීතය ලෙස අවසානයක් නොමැති සංගීත ඛණ්ඩ යොදා ගන්නා ලදී.

ජපන් විවේචකයන් ඔහුව ඕනාවට වඩා බටහිරට ලැදි යැයි වර්ග කලත්, ඇත්ත වශයෙන්ම කුරෝසාවා ජපන් සංස්කෘතියෙන් තදින්ම බලපෑමට ලක්වු අයෙකි. උදාහරණ ලෙස කුබුකි හා නෝහ් යන නාට්‍ය ශාලා රංගනයන් හා ජිදෙයිගති නම් ජපන් සිනමාවේ බලපෑම් සැලකිය හැක.
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
*
* Akira Kurosawa at The Criterion Collection
* Akira Kurosawa: News, Information and Discussion
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
* Akira Kurosawa at Japanese celebrity's grave guide
*
* Several trailers
* Anaheim University Akira Kurosawa School of Film
*




ප්‍රවර්ගය:1910 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1998 මරණ
ඇමඩෝ ඇවගාඪරෝ

ඇමඩෝ ඇවගාඪරෝ

ඇමඩෝ ඇවගාඪරෝ උපත ලැබුවේ ඉතාලියේ මියුරින්හි පියඪමොන්ට් නම් වංශවත් පවුලකටය. ඔහුගේ උපන් දිනය 1776 අගෝස්තු 9 වන දිනය. ඔහු වඩා ප්‍රචලිත වන්නේ මෞලික ස්කන්ධය හා ඇවගාඪරෝ නියමය වැනි විද්‍යාවේ සොයාගැනිම්වලටය. ඔහුට කරන ගෞරවයක් ලෙස ද්‍රව්‍ය (පරමාණු, අණු හෝ අයණ) මෞලයක ඇති ද්‍රව්‍යය ප්‍රමාණය ඇවගාඪරෝ අංකය ලෙස හදුන්වයි.

1811 දී ඔහු මෞලික ස්කන්ධ වල සාපේක්ෂ ස්කන්ධයන් සොයන්නේ කෙසේද පිළිබදවත් ඇවගාඪරෝ කල්පිතයන් සදහන් කරමින් ලිපියක් පල කලේය. මෙය ප්‍රංශ සගරාවක් වන ජුවර්නල් ඩි ෆිසික්ස්, ඩි වයිමි එම් ඩි හිස්ටොරී නැචුරෙල්" සගරාවට යොමු කරන ලදි.

1820 දී ඔහු මියුරින් විශ්වවිද්‍යාලයේ භෞතික විද්‍යාව පිලිබද මහාචාර්යවරයකු බවට පත්විය. ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතය පිළිබදව වැඩි සදහනක් දක්නට නොලැබේ. එනමුත් ඔහු ෆෙලිසිටා මාසේ සමග විවාහ වූ බවත් දරුවන් 6 දෙනෙක් ලද බවත් පැවසේ.

ඇවගාඪරෝ මහජන උපදේශන පිළිබද රාජකීය සුපිරි කවුන්සිලයේ සාමාජිකයකුද වේ. ඔහු විශ්වවිද්‍යාලය තුල සංඛ්‍යානය, කාලගුණ විද්‍යාව හා බර හා මිනුම් පිළිබද ධුරද ‍ෙහබවිය.

ඔහු සොයාගත් ඇවගාඪරෝ අංකය පලමුව ජර්මන් ජාතික ජෝන් ජෝසප් ලෝෂ්මිඩ්ට් විසින් ගණනය කරන ලදී. මෙය ලෝෂ්මිඩ්ට් අංකය ලෙස ජර්මන් කතාකරන රටවල් වල හදුන්වයි.
ආතර් කොනන් ඩොයිල්

ආතර් කොනන් ඩොයිල් උපත ලැබුවේ 1859 මැයි මස 22 දින ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හිදීය. හොඩර් ප්ලේස්, ස්ටෝනිහර්ස්ට් හා ස්ටෝනිහර්ස්ට් විද්‍යාලවල මූලික අධ්‍යාපනය හැදෑරූ ඔහු 1876 සිට 1881 දක්වා එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉගෙන ගත්තේය. ඔහුගේ පළමු ප්‍රකාශිත කතාව පලවන්නේ චේම්බර්ස් එඩින්බර්ග් සඟරාවේ ඔහුට අවුරුදු 20 ලබන්නට පෙරය. 1885 දී ඔහු තම ආචාර්ය උපාධිය ටබිස් ඩොසාලිස් විෂය සම්බන්ධයෙන් ලබාගත්තේය.

පසුව එඩින්බර්ග් වලට පැමිණි ඔහු සවුන්සිහි තම වෛද්‍යය සායනය ආරම්භ කළේය. එය කරන අතරතුර අ ස්ටඩි ඉන් ස්කාලට්" නම් කථාවෙන් තම කථා වීරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස්ව හඳුන්වා දුන් අතර එය “බීටන්ස් ක්‍රිස්මස් ඇනුවල්" ග්‍රන්ථයේ 1887 දී එළි දැක්වීය.

1885 දී ඔහු ලුසී හෝකින්ස්ව විවාහ කර ගත්තේය. 1906 දී ඇය ක්ෂය රෝගයෙන් මිය ගියාය. අනතුරුව කොනන් 1907 දී ජීන් ලෙකී හා විවාහ වුවේය.

1890 දී ඩොයිල් වියෙනා හිදී අක්ෂි විද්‍යාව පිළිබඳ හැදෑරූවේය. අනතුරුව 1891 දී ලන්ඩන් නගරයේ පදිංචියට පැමිණි ඔහු අක්ෂි වෛද්‍යවරයකු ලෙස සායනයක් ඇරඹීය. තම වෛද්‍යය වෘත්තියට වැඩි කාලයක් දීමේ චේතනාවෙන් ඔහු 1893 දී තම කථා වීරවරයා වන ෂර්ලොක් හෝම්ස් චරිතය ද, "ද ෆයිනල් ප්‍රොබ්ලම්" කථාවේදී දිය ඇල්ලක ගිල්ලවා මරණයට පත්කරන ලදී. මෙයට මහජනයාගෙන් දැඩි උද්ඝෝෂණය එල්ල වුහ. ඒ නිසා හෝම්ස් කලින් කථාවේ මිය ගියා ලෙස රඟපෑ ඇති බව සඳහන් කරමින් ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ඔෆ් ද එම්ට් හවුස්" නම් කථාව මඟින් නැවතත් එම චරිතයට පණ පොවන ලදී. හෝම්ස් චරිතය කෙටි කථා 56 ක හා නවකථා 4 ක පෙන්නුම් කරයි. දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති බොඅර් යුද්ධය දී එක්සත් රාජධානියේ ක්‍රියා කලාපය නිවැරදි බව දක්වමින් ද වෝර් ඉන් සවුත් ඇෆ්‍රකා, ඉට්ස් කෝස් ඇන්ඩ් කොන්ඩක්ට්" නම් පොත රචනා කිරීමද ඔහුගේ ග්‍රන්ථ රචනයේ විශේෂ සිදුවීමකි.

ඔහුගේ පොත වන ද කමින්ග් ඔෆ් ද ෆෙයාරීස්" (1921), ඔහුගේ කොටින්ග්ලේ ෆෙයාර්ස්" නම් ඡායාරූප පිළිබඳ තිබු විශ්වාසය නිරූපණය කරයි.

1925 දී සෝවියට් සංගමය මඟින් ඔහුගේ ද ඇඩ්වෙන්චර්ස් ෂර්ලොක් හෝම්ස්" නම් කෙටි කථා එකතුව ගුප්ත විද්‍යා ගණයට වර්ග කර තහනම් කරන ලදී.

සැමුවෙල් රොස්බර්ග්ගේ ‍නේකච් ඉස් ද බෙස්ට් ඩිස්ගයිස්" නම් 1974 දී එළිදැක්වූ පොතේ‍කොනන් ඩොයිල් ගේ ලිවීමේ කුසලතාවය හා ඉඟි හා සැඟවුණු රහස් ඔස්සේ අභිරහස් සෙවීමේ ඔහුගේ මානසිකත්වය විස්තර කර තිබේ.
බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින්

thumb|බෙන්ජමින් ෆ්රුන්ක්ලින්
බෙන්ජමින් ෆ්රුන්ක්ලින් (1706 ජනවාරි 17 සිට 1790 අප්‍රේල් 17) ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිර්මාතෘවරයන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු බහුශ්‍රැත පුද්ගලයකු වූ අතර කතෘවරයකු, මුද්‍රණකරුවකු, උපහාස රචකයකු, දේශපාලනික න්‍යායවරයකු, දේශපාලඥයකු, විද්‍යාඥයකු, නිෂ්පාදකයකු, රාජ්‍යය තන්ත්‍රයකු, හා රාජ දූතයකු ලෙස කටයුතු කර තිබේ. විද්‍යාඥයකු ලෙස ඔහු විද්‍යුතය හා එහි න්‍යාය සොයා ගැනීමේ පුරෝගාමියකු විය. ඔහු අකුණු සන්නායක, ද්විනාභි කාච, ෆ්රැන්ක්ලින් උඳුන, ගැල ගන්ධමානය හා සංගීත උපකරණයක් සොයා ගැනීමට සමත්විය. ඔහු පළමු මහජන පුස්තකාලය ඇමරිකාවේ පිහිටවු අතර, පළමු ගිනි නිවන දෙපාර්තමේන්තුව පෙන්සිල්වේනියාවේ පිහිටුවන ලදී. දේශපාලනික ලේඛකයකු හා ක්‍රියාකාරියකු ලෙස ඇමරිකානු විප්ලවය අතරතුර "ඇමරිකානු ජාතිය" නම් සංකල්පය ඔහු ගොඩනගන ලදී. නිදහසට උපකාරී වූ ප්‍රංශ සන්ධානය ආරක්ෂා කිරීමට ඔහු මුල්විය.


බොස්ටන්, මැසචුසෙට්ස් හි උපත ලද ඔහු ඔහුගේ වැඩිමල් සහෝදරයාගෙන් මුද්‍රණ ශිල්පය උගත්තේය. පසුව පුවත්පත් සංස්කාරකයකු, මුද්‍රන ශිල්පියෙකු හා ෆිලඩෙල්පියාවේ වෙළෙන්දෙකු බවට පත්වු ඔහු එමඟින් ප්‍රසිද්ධියට හා ධනවත් බවට පත්වූ‍යේය. විද්‍යාව හා තාක්ෂණයට උනන්දුවක් දැක්වූ ඔහු, ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ පරීක්ෂණ වලින් අන්තර්ජාතික කීර්තියට පත්විය. පෙන්සිල්වේනියා විශ්වවිද්‍යාලය හා ‍ෆ්රැන්ක්ලින් මාෂල් විද්‍යාලය පිහිටවූ ඔහු, ඇමරිකානු දර්ශනවාදී සමිතියේ පළමු සභාපති ද විය. ඇමරිකානු පාර්ලිමේන්තුවේ අප්‍රසිද්ධ මුද්‍රා පනත (stamp act) අවලංගු කිරීමට ගත් උත්සාහය නිසා ඔහු ජාතික වීරවරයකු බවට පත්විය. රාජ දුතයකු ලෙස ඔහු ප්‍රංශ ජාතිකයන් අතර "පැරීසියේ ඇමරිකානු ඇමති" ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ අතර ප්‍රංශ - ඇමරිකානු සම්බන්ධතා වර්ධනයට කටයුතු කළේය.


1775 සිට 1776 දක්වා ෆ්රුන්ක්ලින් මහාද්වීපික සම්මේලනයේ ප්‍රධාන තැපැල් ස්ථානාධිපති ලෙසද, 1785 සිට 1788 දක්වා පෙන්සිල්වේනියාවේ උත්තරීතර විධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙසද, කටයුතු කළේය. තම දිවිය අවසන් වන විට ඔහු ප්‍රධාන නීති අවලංගු කරන්නෙකු (abolitionists) බවට පත්ව සිටියේය.


ඔහුගේ විශිෂ්ට සේවය හා කැපකිරීම් නිසා ඔහුගේ නාමය මුදල් වලට, යුද නැව් වලට, නගරවලට, අධ්‍යාපනික ආයතන වලට, ආයතන වලට එකතු කිරීම සිදුවිය. ඔහුගේ මරණයෙන් ශත වර්ෂ දෙකක් ගත වී ඇතත් තවමත් සංස්කෘතිමය සඳහන් කිරීම් සිදුවේ.
බොබ් ඩිලන්

බොබ් ඩිලන් (උපතේදී නාමය - රොබට් ඇලන් සිමර්මන්. මැයි 24, 1941) යනු ඇමරිකානු ගායකයකු, ගීත රචකයකු, කතෘවරයකු, සංගීතඥයකු, කවියකු හා තැටි වාදකයකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ සංගීතයේ දශක පහක් රැඳී සිටි ප්‍රධාන පුද්ගලයෙකි. ඩිලන්ගේ සංගීත දිවිය 1960 දී පමණ ඇරඹෙන අතර, ඔහු ඇමරිකානු අසහනයේ (American unrest) අප්‍රසිද්ධ වාර්තාකරුවකු ද වේ. ඔහුගේ ගීත වලින් කීපයක් වන, "බ්ලොමින් ඉන් ද වින්ඩ්" හා "ද ටයිම්ස්දේ ආ ද චේන්ජින්" වැනි ගීත යුධ විරෝධී සහ ප්‍රජා අයිතීන් සංවිධානවල ජය ගීත බවට පත්විය. ඔහුගේ, 2006 අගෝස්තු 29 දින නිකුත් කල "මොඩර්න් ටයිම්ස්" ඇල්බමය ඇමරිකානු ඇල්බම් දර්ශක වල අංක 1 ට පත්වු අතර, එය වයස්ගතම පුද්ගලයකු දර්ශකයේ අංක 1 ට පත්වු අවස්ථාව ලෙස ඉතිහාසයේ සනිටුහන් විය. එය රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව මඟින් වසරේ හොඳම ඇල්බමය ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී.

ඩිලන්ගේ ගීත රචනා වලට මුල් වූ මාතෘකා වූයේ දේශපාලනය, සමාජ විවරණ, දර්ශනවාදය හා සාහිත්‍යමය බලපෑම් වැනි පැවති පොප් සංගීතයට විරෝධී අංශවේ. සංගීත ශෛලීන් වර්ධනය කිරීම හා පුද්ගලික කර ගැනීමට අමතරව ඔහු අයිරිෂ්, ජෑස් හා ස්වින්ග් යන සංගීත ශෛලීන්වලට අචල ලැදියාවක් දැක්වීය.

ඩිලන් ගිටාරය, සංගීත යතුරු පුවරුව හා හාමොනිකාව භාවිතා කරයි. ඔහු විසින් 1980 සිට විවිධ කාලවල විවිධ සංගීතඥයන්ගෙන් සමන්විත වූ "නෙවර් එන්ඩින්ග් ටුවර්" නම් සංගීත චාරිකාවන් කරගෙන එන ලදී. අනික් සුප්‍රසිද්ධ සංගීතඥයන් වන ජෝන් ජොගර්ට්, ද බැන්ඩ්, ටොම් පෙටී, පෝන් බේයස්, ජෝර්ජ් හැරිසන්, ද ගෙට්ෆුල් ‍ඩෙඩ්, ජොනී කෑෂ්, විලී නෙල්සන්, පෝල් සිම්සන්, එරික් ක්ලැප්ටන්, පැටී ස්මිත්, එමිලෝ හැරිස්, බ්රුස් ස්ප්‍රින්ග්ස්ටීන්, U2, ද රෝලින් ස්ටෝන්ස්, ජැක් වයිට්, මර්ලෙ හැගාඩ්, ජෙෆ් ලයින්, නිල් යන්ග්, වෑන් මොරිසන්, රින්ගො ස්ටාර්, හා සිටීම් නික්ස් යන අය සමඟ සම්බන්ධව කටයුතු කිරීමටද ඔහුට හැකිවිය.

පටිගත කලාකරුවෙකු හා රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස ඔහු පෙන්වූ නිපුණතා ඔහුගේ දිවියේ කේන්ද්‍ර ස්ථානය ගනු ලැබීය. නමුත් ඔහුගේ හොඳම දක්ෂතා එළිදැක්වූයේ ගීත රචනයේදීය.

වසර ගණනක් පුරාවටම ඩිලන් ඔහුගේ ගීත රචනයට, රංගනයට හා පටිගත කිරීමට දැක්වූ කුසලතාවය පිළිගැනීමට හා ගෞරවයට පාත්‍රවීය. ඔහුගේ පටිගත ග්‍රැමී සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලොබ් හා ඇකඩමි අවෝට්ස් යන සම්මාන ලැබී ඇත. මේනිසාම ඔහුව රොක් ඇන් රෝල් කලාගාරයට අනුයුක්ත කර තිබේ. මැගසින් සඟරාවෙන් 1999 දී, 20 ශතවර්ෂයේ බලගතුම පුද්ගලයන් 100 දෙනා අතරට ඔහුව නම් කර තිබේ. 2004 දී රෝලින් ස්ටෝන්ස් සඟරාව ලොව බිහිවූ හොඳම කලාකරුවන්ගෙන් දෙවන ස්ථානයට ඔහුව නම් කර ඇත. 2000 වසරේදී ඔහුට "පොලාර් සංගීත සම්මානය", "රෝයල් ස්විඩිෂ් ඇකඩම් ඔෆ් මියුසික්" මඟින් පිරි නැමීය. 2007 දී, "ප්‍රින්ස් ඔෆ් ඇස්ට්‍රරියස්" සම්මානය මඟින්ද ඔහු පිදුම් ලැබීය. කීප වතාවකදීම ඔහුගේ නම සාහිත්‍යය පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගයට යෝජනා වී තිබේ.

2008 දී ඇමරිකානු සංස්කෘතියට හා ප්‍රසිද්ධ සංගීතයට ඔහු කල සේවාව වෙනුවෙන් ඔහුට "පල්ටිසර් ප්‍රයිස් ස්පෙෂල් සයි‍ටේෂන්" සම්මානය ප්‍රදානය කරන ලදී. මෙම සම්මානයට කලින් උරුමකම් කීවේ තෙලෝනියස් මොන්ක් හා ජෝන් කොල්ට්‍රේන් යන අයයි.

ප්‍රවර්ගය:ගායකයෝ
ප්‍රවර්ගය:අපරදිග ගායකයෝ
සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නන්ගර

ආචාර්ය ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නග්ගර (ඔක්තෝබර් 13, 1884 - සැප්තැම්බර් 23, 1969) බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ පලමු අධ්‍යාපන අමාත්‍යයවරයා විය. නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා ලෙස විරුදාවලිය ලබා ඇත. රැකියාවෙන් නීතිඥවරයෙකු විය. අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා ලෙස ඔහුට යටත් විජිත ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතිය විශාල ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට හැකිවිය.යයයයයයය.
මුල් දිවිය .

ක්‍රිස්ටෝෆර් විලියම් විජේකෝන් කන්නන්ගර, දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ බලපිටිය සහ අම්බලන්ගොඩ අතර පිහිටි ගම්මානයක් වූ රන්දොඹේහි උපත ලද්දේ 1884, ඔක්තොම්බර් 13 වන දිනදීය. ඔහුගේ පියා LLK ටිය උසාවියෙහි නියෝජ්‍ය පිස්කල් නිලධාරිවූ දොන් ඩැනියෙල් විජේකෝන් කන්නන්ගර, කළුතර දිස්ත්‍රිකයේ පස්දුන් කොරලයට අයත් ලූල්බද්දාවෙහි වැසියෙකි. මව එමිලි විජේසිංහ හික්කඩුවේ වෑවල වීබදු වලව්වේ උපත ලැබුවාය. සහොදර සහොදරියන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ දෙවැනියා හෙතෙම තම ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලද්දේ රන්දොඹේහී වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහිදීය.

thumb|left|230px|තරුණ කන්නන්ගර අධ්‍යාපනය ලැබූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ, ගාල්ලේ, රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයෙහිය.

ලමා වියෙහිදී කන්නන්ගර විසින් මහත්වූ අධ්‍යාපන හැකියාවක් ප්‍රදර්ශනය කල අතර, වෙස්ලියානු මිෂනාරි පාසැලෙහි ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයකට ප්‍රධාන ආරාධිත අමුත්තා ලෙස සහභාගිවූ ගාල්ලේ රිච්මන්ඩ් විදුහලෙහි විදුහල්පති දේවගැති ජේ.එච්.ඩැරල් මහතා මොහුගේ දක්ෂතා මැනැවින් නිරික්ෂණය කල බව කියැවේ. ප්‍රදානය කල ත්‍යාග වලින් බොහෝමයක් කන්නන්ගර විසින් දිනාගත් බව දුටු හෙතෙම, “පුතා, මෙම තෑගි බෙදා දීමෙහි ඔබ ලද තෑගි ගෙදර රැගෙන යෑමට ඔබට ගොන් කරත්තයක් කුලියට ගැනීමට සිදුවේවි ”යැයි පැවසුවේලු. රිච්මන්ඩ් විද්‍යාල මූලාරම්භ විභාගයට පෙනීසිටීමේ වරමද ඩැරල් විසින් කන්නන්ගර වෙත ලබා දුනි. විභාගයෙහිදී ගණිතයෙන් මහත් කුසලතා පෙන්වමින්, හෙතෙම ශිෂ්‍යත්වය දිනාගත්තේ, රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට නොමිලේ ඇතුළුවීම හා නවාතැන සඳහාද ප්‍රධානයක් ලබමිනි. ඔහුගේ ගමේ පාසැලෙහි ලබා දුන් අධ්‍යාපනයට වඩා ඉමහත් ඉහළ මට්ටමක පැවැති උගැන්වීමක්, එකල විශිෂ්ට ලෙස සැලකුනු පාසැලක ලැබීමට හේ එහිදී වරම් ලදි.
ගුණසමරු පදනම

සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගරයන්ගේ ගුණ සිහි කිරීමත් ඔහු පිලිබදව වත්මන් හා අනාගත ප්‍රජාව දැනුවත් කිරීමත් පිණිස 2012 වසරේදී ආචාර්ය සී.ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර ගුණසමරු පදනම පිහිටුවා ඇත.කොට්ටේ ශ්‍රි කල්‍යණි සමාග්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ වැඩබලන මහා නායක ආචාර්ය ඉත්තෑපාන ධම්මාලංකාර අනු නායක හිමියන්ගේ අනු ශාසකත්වයෙන් එම පදනම ක්‍රියාත්මයි.
බාහිර සබැඳි

*ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවූ එකම දාර්ශනික අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා...
*" මෙතෙක් කතාව 1"
*" මෙතෙක් කතාව 2"
*" නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පිය උරුමය සොයා ගියෙමි"
*" අකුරු පෙන්වූ මිනිසා"
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රවර්ගය:පාසල් අධ්‍යාපනය - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලංකා ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යවරු
ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ වි‍දේශ තානාපතිවරුන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනඥයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභා සාමාජිකයන්
ප්‍රවර්ගය:1884 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1969 මරණ
18 වැනි ශතවර්සය

18 වැනි ශතවර්සය
වැඩි විස්තර 18 වැනි ශතවවර්ෂයේ සාහිත්‍යය

දෙවියන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් සොයා ගැනීම් කළ දර්ශනවාදින්ගේ මග පෙන්විම තුළිාන්, වේදනාත්මක කාල පරිච්ඡේදය තුලදී ලොක්යේ දැක්ම ආලෝකයේ ‍යුගයක් කරා (හෝ බුද්ධි යුගය) සුදුසු සහ විද්‍යාත්මක වශයෙන් ප්‍රවේශයක් හා ආගමික, සමාජිය, දේශපාලිනක සහ ආර්ථික වශයෙන් වාද පද සදහා ලෞකික දැක්මක් ලෝකයේ සහ සාමාන්‍ය හැගීම් මගින් වැඩි දියුණුවට සහ පරිපුර්නත්වය කරා ලගා විය. දෙවියන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් පෙර ශත වර්ෂ පිළිබද ලියැවුනු 'ලොකේ' ‍සහ 'බෙකොන්' ග්‍රන්ථ තුලින් දර්ශනවාදින්ගෙන් මග පෙන්වීම ලැබිණි. ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තු වුයේ සමාජිය, සොබාදහම්, මනුෂය ප්‍රජාව පාලානය කරන විශ්විය වශයෙන් වලංග්‍ර රාජ්‍යය පාලනයක් සොයා ගැනීමට සහ ක්‍රියාකරවීමටය.

ඔවුන් නොයෙක් ආකාරයේ ආර්ථික ප්‍රතිසාධනයන්ට සහ ආධාන ග්‍රභාත්වය, අසහනය වාර්ණය සහ අධ්‍යාත්මික, විද්‍යාතේමක වශයෙන් අධිබල ප්‍රහාරයක් එල්ල කලෝය. එවුන් රාජ්‍ය සුදුසු සහ තාර්කික දියුණුවේ ආයුධයක් ලෙස සලකන ලදි. එ් කාලය තුල අතිශය බුද්ධිවාදය සහ සංශයවාදය ස්වභාවයෙන් දේවවාදයට මග පෙන්විය. එම සමාන ගතිගුණ පසුකාලිනව නැවත ප්‍රතික්‍රියා කිරීමට මහත් සේ බලපෑවේය.

විශ්ව කෝශය ස්ත්‍රීතුක කාලයේ ප්‍රතිමුර්තියයි.

මතවයන් සහ අවහිරයනට වඩා ස්වභාවික ග්‍රනය හා හැගීම් අවධානයෙන් වැඩි දියුණු කරන ලදි. සංවේදනා කාල පරිච්ඡේදයයේ මැද භාගයේ ධි කරැණාව වර්ද්නය වීමෙන් මධ්‍යම යුගයේ වු කථා සාහිත්‍යයට සහ ජන සාහිත්‍යට බලවත් උනන්දුවක් ඇති විය.
ඇමරිකානු කාව්‍යය

ඇමරිකානු කාව්‍යය

19 වන ශතවර්ෂයේ ඇමරිකානු විශ්ෂ්ඨ කලාකරැවන් දෙදෙනාගේ චින්ත ස්වභාවය සහ ‍ශෛලය බොහෝ සේ වෙනස් විය. වොල්ට් පිට්මන් (1819- 1892) ක්‍රියාකාරී සංචාරකයෙක් මෙන්ම ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේදී තමන් විසින්ම පත් කර ගන්නා ලද හෙදියෙක් විය, සාහිත්‍යාත්මක නවෝදපාදකයෙක් විය. ඔහුගේ මධ්‍යසාර බෝතලය රචනා වුයේ 'ලී වස් ඔෆ් ග්‍රාස්' වු අතර ඔහු නිදහසේ ගලා යමින් හා දිග අපිලිවෙල වු රේඛා වචනයෙන් විස්තර දැක්වීමට ඇමරිකානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඇතුලත් කිරීමට යොදා ගත්තේය. තවදුරටත් ප්‍රධාන පියවරක් ගනිමින්, කාව්‍යකරැවන් ඇමරිකානුවන්ගේ විශාල වශයෙන් පැතිරැණ පළපුරැද්ද සමකරනු ලැබුයේ ගර්වයෙන් නොපිරැණු ලෙසය. උදාහරණ ලෙස 'සොන්ග් ඔෆ් මයිසෙල්ෆ්' හි ඇතුලත දිගු මධයම කාව්‍යයන්, 'ඉන් ලිවුස් ඔෆ් ග්‍රාස්' 'වයිට්මන්' ලියු මේවා සත්‍ය වශයෙන්ම සෑම සයසකම මිනිසුන්ගේ අදහස් ‍වන අතර, මේවා මගේ නොවේ

කාව්‍ය සංවිධානයේ වු වයිට්මන් විසින රචිත ද බොඩි ඉලෙක්ට්‍රික් ඔහු පැවසු ආකාරයට, සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යයේ ඉගැන්වීම අනුව ඉංග්‍රිසි නවකතාකරැ ඩී.එච්. ලොරන්ස්, වයිට්මන් පිළිබදව ලියා ඇත්තේ මිනිසාගේ ආත්මය මාංශයට වඩා උත්තරීතරය යන පැරණි සංකල්පිත සදාචාරය පළමුව විනාශ කරන ලද්දේ මොහුය.

අනෙක් පසින් 'එමලි ඩික්සන්' (1830-1886) ඇම්හර්ට් මැසවුසෝස්' නම් කුඩා ගම්මානයේ ආචාරයශිලි අවිවාහක ‍තාන්තාවකගේ ජීවිතයක් ගත කලේය. ඇයගේ අකෘතික සැලැස්ම තුල විචකෂණශිලි කවට, විශ්ෂ්ඨ නිර්මාණ සහ මානසික තික්ෂණය අන්තර්ගත විය. ඒ කාලය තුල ඇයගේ ක්‍රියාවන් අසම්මත වු අතර ඉතා සිමිත ප්‍රමාණයක් ප්‍රකාශිත විය.

ඇයගේ කාව්‍යයන් රැසක් 'ඩිවෙල්' සහ 'ඩෙත්' වුයේ බොහෝ විට මැර ඇරඹුමක් සහිතවය. මට මරණය නැවැත්වීමට නොහැකි නිසා, ආරම්භයේ ඔහු කාලගුණික වශයෙන් මා නතර කළේය. ඩිකින්සන් ගේ කාව්‍යයක් ඇය පිරමින් බලපවත්නා සමාජයක කාන්තාවන්ගේ තත්ත්වය පිළිබදව මෙසේ කිවේය. මම කිසිවෙක් නොවේ ! ඔබ කවුද? ඹබත් කිසිවකු නොවේද?

ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව