JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
විද්‍යා පත්‍රකලාවේදය

විද්‍යා පත්‍රකලාවේදය යනු විද්‍යාවන් පිළිබඳව තොරතුරු වාර්තාකර මහජන කතිකාවත් ගොඩ නැගිමට උත්සාහ දරන, පත්‍රකලාවේදයේ නව ප්‍රවණතාවකි. මේ සඳහා විද්‍යාලෝකය සහ ජනමාධ්‍ය අතර විශේෂ සබඳතාවක් අවශ්‍ය වන අතර එය දැන් දැන් ගොඩනැගෙමින් පවතී.


විද්‍යා පත්‍රකලාවේදියෙකුගේ ප්‍රථම කාර්යය නම් විශාල තොරතුරු ප්‍රමාණයක් සහිත විද්‍යාත්මක භාෂාවන් දක්වා ඇති ප්‍රවෘත්තියක් නිවැරදි ආකාරයට සරල බසට හැරවීමය. බොහෝ විට මොහු සිය ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳව පුහුණුවක් ලැබූවෙකු හෝ ඒ පිළිබදව හැකියාවක් ඇත්තකු වෙයි. මෑත කාලයේ විද්‍යාව සමාජය තුළ ප්‍රධාන චරිතයක් රඟපාන බැවින් විද්‍යා ප්‍රවෘත්ති වර්ධනය වී ඇති අතර විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව සහ ජනමාධ්‍ය අතර ප්‍රතික්‍රියා ඉහළ ගොස් ඇත. එහෙත් මෙම ක්‍රමවේද දෙක අතර පවතින මූලික වෙනස්කම් නිසා යම් යම් අපසුතා මතුව ඇත. පත්‍රකලාවේදීන් සත්‍ය සහ විචාරාත්මක තොරතුරු කෙරෙහි වැඩි ඇල්මක් දක්වද්දී විද්‍යාව වැඩි නැඹුරුවක් දක්වන්නේ සිද්ධාන්ත සහ ආනුභවික කරුණු කෙරෙහිය.
සටහන්

{|
සිකුරාදා

thumb
සිකුරාදා යනු බ්‍රහස්පතින්දාට පසුව සහ සෙනසුරාදාට පෙර දිනය වෙයි. සාම්ප්‍රදායික "ඉරිදා-පළමුව" සම්මතය වරණිත රටවල, එය සතියෙහි හයවන දිනය වෙයි. අයිඑස්ඕ-අර්ථදැක්වුණු "සඳුදා-පළමුව" සම්මතය පිළිගන්නා රටවල, එය සතියෙහි පස්වන දිනය වෙයි.

thumb| ෆ්‍රාන්ස්වා බුෂේ විසින් රචිත වීනස්

බොහෝ බටහිර රටවල, සිකුරාදා යනු වැඩකරන සතියෙහි පස්වන සහ අවසාන දිනය වෙයි. තවත් සමහරක් රටවල, සිකුරාදා යනු සතිඅන්තයෙහි පළමුවන දිනයවන අතර, සෙනසුරාදා යනු දෙවන දිනය වෙයි. ඉරානයෙහි, සිකුරාදා යනු සතිඅන්තයෙහි අවසාන දිනය වන අතර, වැඩකරන සතියෙහි පළමුවන දිනය සෙනසුරාදා වෙයි. බහ්රේනය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය (යූඒඊ), සවුදි අරාබියාව සහ කුවේට් විසින් මෙම සම්ප්‍රදායය අනුගමනය කලද බහ්රේනය සහ යූඒඊ කුල 2006 සැප්තැම්බර් 1 දින සිට සිකුරාදා-සෙනසුරාදා සතිඅන්තය භාවිතයට පරිවර්තනය වූ අතර, වසරකට පසුව කුවේටයද එය අනුගමනය කළේය. 2022 ජනවාරි 1 දිනදී යූඒඊ විසින් එහි සති අන්තය සිකුරාදා–සෙනසුරාදා සිට සෙනසුරාදා–ඉරිදා දක්වා වෙනස් කළේය.
අමතර අවධානයට

* කිවිදා
* ISO 8601
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
*
*



ප්‍රවර්ගය:සතියේ දින
ශිෂ්‍ය පුවත්පත

ශිෂ්‍ය පුවත්පත යනු විශ්වවිද්‍යාලයක හෝ පාසලක සිසු සිසුවියන් පවත්වා ගෙන යන පුවත් පතකි. මේ මඟින් සාමාන්‍යයෙන් අනාවරණය කරන්නේ ප්‍රාදේශීය, පාසැල් හෝ විශ්වවිද්‍යාල පුවත් ය. මෙම විෂය පරිබාහිර ක්‍රියාවක් වන නමුත් බොහෝවිට ජනමාධ්‍ය අධ්‍යයනය පිළිබඳව පන්ති පැවැත්වේ. ජනමාධ්‍ය සිසුන් එම වෘත්තිය පිළිබදව හදාරන අතර කඩදාසි නිෂ්පාදනයද සිදු කරයි. සමහර පාසල්වල එක් පදනම් පාඨමාලාවක දී පුවත්පත් පිළිබඳ අධ්‍යනය කෙරෙන අතර, කඩදාසි නිෂ්පාදනය පිළිබඳ වෙනම පැවැත්වේ.
වාර්තා පුවත්පත්

වාර්තා පුවත් පත් පහත අංශ දෙකෙන් එකකට අයත් වේ


# අනාගත විද්‍යාර්ථින්ගේ පරිහරණය උදෙසා ඉහළ පත්‍රකලාවේදී සම්මතයට අනුකූලව, වර්තමාන සිද්ධීන් පිළිබදව නිශ්චිත වාර්තා සපයන ලිපි වලින් සමන්විත පුවත් පතක් හෝ

# පොදු හෝ නෛතික නිවේදනය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සදහා අවශ්‍ය නෛතික සුදුසුකම් සැපුරූ සහ එහි ප්‍රකාශනයෙන් එකී නිවේදනය මහජන නිවේදනයක් වන්නේ යැයි පළිගනු ලැබූ පුවත්පත් ය. මේවා සමහර විට මහජන වාර්තා පුවත්පත් ලෙසද හැදින්වේ.


වඩා සුලබ අර්ථයෙන් වාර්තා පුවත් පතක් යනු විශාල සංස්කරණයක් සහිත, වෘත්තීමය සහ අපක්ෂපාතී යැයි පළිගැනෙන මහජන පුවත් පතකි.


ජාත්‍යන්තර පත්‍ර අලෙවි සැල් වල, රටක පුවත් පත් නියෝජනයක් ලෙස මේවා තැබේ. සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රබල කර්තෘවරයෙක් සිටින අතර පුවත් පත් හිමිකරුවන්ගේ ස්වායත්ත අදහස් දැරීමට අවස්ථාව ඔවුන්ට ලබා දී තිබේ.
ශ්වසන පද්ධතිය (ක්‍ෂීරපායී)

මිනිසාගේ සහ අනෙකුත් ක්ෂිරපායීන්ගේ ශ්වසන පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ වාතය ගමන් කරන මාර්ග, පෙනහළු සහ ශ්වසන පේෂිවලිනි. ශ්වසන පේශි චලනය මගින් වාතය දේහය තුළට ගැනීම සහ දේහයන් පිටකිරිම සිදු කරයි. පෙනහළුවල අභ්‍යන්තරයේ ඇති ගර්ත මඟින් ඔක්සිජන් වායු අණු සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායු අණු බාහිර වාතය සහ රුධිරය අතර විසරණය මගින් අක්යාව පරිවහණය කරනු ලබයි. එනම් පෙනහලු මගින් රුධිරය ඔක්සිජනීකරණය කිරිම සහ ඊට සම්භාවිත කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ අනෙකුත් වායුමය පරිවෘත්තිය අපද්‍රව්‍ය රුධිරයෙන් බැහැර කිරීම සිදු කරයි. එමෙන්ම ශ්වසන පද්ධතිය ඔස්සේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව රුධිරයෙන් ඉවත්කිරීම නිසා දේහයේ අම්ල හා භෂ්ම තුලිතයට ඉවහල් වේ.
මිනිසාගේ ශ්වසන පද්ධතිය

මිනිසාගේ සහ අනෙකුත් සතුන්ගේ ශ්වසන පද්ධතිය පූර්ව සහ අපර ශ්වසන පද්ධතිය, ශ්වාසනාලය සහ පෙනහළු ලෙස කොටස් කළ හැකිය.එමෙන් ම සන්නායක කලාපය (වායු ගෝලයන් අතර වායු ප්‍රවාහන කලාපය) සහ ශ්වසන කලාපය (වායු විසරණය සිදුවන නාගරික කලාපය) ලෙස ද වර්ග කළ හැකිය. මෙම ශ්වසන කලාපයට ම සංක්‍රාමික කලාපය ද අයත් වේ.
වායු ගමන් පථය

* වායුගෝලය
* නාස් කුහරය
* ග්‍රසනිකාව (නාසය,මුඛය සහ ස්වරාලය)
* ස්වරාලය
* ශ්වාසනාලය
* උරස් කුහරය
* ශ්වාස නාලිකා
* ගර්ත
එච්.එම්. ජයවර්ධන

හේරත් මුදියන්සේලාගේ ජයවර්ධන (එච්.එම්. ජයවර්ධන) යනු ශ්‍රීලාංකීයා ගායකයෙකි, තනු රචකයෙකි.මාලිනී බුලත්සිංහලගේ ස්වාමියාවූ හෙතෙම කසුන් කල්හාර ජයවර්ධනගේ පියාණන් ය.සියඹලාන්ඩුවේදී‍‍ උපතලද ඔහු පස්සර මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙන්‍ අධ්‍යාපනය ලැබීය.
ගැයූ ගීත

* එක යායේ එකට කකා (මංගල තෑග්ග)
* ගංගාව මමයි


තනු රචක ගීත

* ඔබයි රම්‍ය සඳ කිරණ,
* මා හඬනා කඳුළු ගලා,
* කඩමණ්ඩියේ දොළ අයිනේ,
* පෙම් ලොව දී දුටු ඔහුම ද මේ,
* නෙලා ගන්න බෑ,
* පූජාසනයේ ඔබ හිඳුවා,
* නවාතැන් පොළ ඔබයි ඔබගේ සිනාවයි,
* ප්‍රේමය නම් රාගයෙන් තොර,
* පිළිම නෙලා නැති විරුවන්,
* විලක් උනත් නිල් දිය පිරි,
* මේ ජීවන ගංඟා ධාරයේ,
* පහන් කන්ඳ මුල අඳුරුයි
* ඉස්සර මං ගිය පාසල ඇරිලා,
* මිනිසෙකු පිට නැගි අසරුවෙකි,
* සීතල පිනි බිංඳු බිංඳු,
* සයුරක් නොදුටු ගඟුලක්,
* බණ කියන රටක්,
* හිමි සණරාමර ලෝක සිවංකර,
* සියක් ආයු ලැබ,
* නුඹේ සිතට පුන්සඳ පායලා වගේ,
* දෙවොලේ නිකැළැල්,
* දුරු කතර ගෙවාගෙන මම නොකියම ආවට,
* මාල ගිරවියේ,
* සඟවන්න එපා හසරැල්,
* මේ පුංචි රටේ,
* සඳ තරු නිහඬයි,
* ප්‍රේමයේ විල්තෙරේ,
* අහසින් තරුවක් කඩා වැටෙනවා,
* පුන්පෝදා සඳ ඔබ ගෙන ආවොත්,
* සැන්දෑ අහස වගේ සැරසී,
* මා එක්කලා අමනාපව,
* වසන් කරන්නට බෑ මගෙ සිත අද,
* කොහේ යන්නෙද කොහේ ඉන්නෙද,
* ඔබ ඈත සද වී පායා
* මළ පොතේ අකුරු,
* ඔබට මා ආදරය කළ බව මෙතරම්,
* සෙනෙහස ඉල්ලා ලිය තඹරා ළඟ
* කන්ද කෙන්ද කරනු පිණිස,
* රත්තරන් නෙත් දෙකින්,
* බාලිකාවියන්,
* වී පැදුරෙන් ඉගිලී යන,
* සඳක් නම් බැස යන්න තිබුණා,
* ඇය යන්න ගියා මැකිලා
* වීණාවී,උර තලයේ රැඳෙන්න
පරිගණකවල යොමු බසය

යොමු බසයක් යනු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි හා DMA Capable ඒකකයන්හි භෞතික යොමු (addresses ) හා මතකය හෝ වෙනත් කියවීමට හෝ ලිවීමට අදාළ ඒකකයන් අතර සන්නිවේදනය සදහා යොදා ගන්නා ඒකකයකි.

යොමු බසයක් යොදා ගෙන ප්‍රවේශ විය හැකි මතක ප්‍රමාණය යොමු බසයේ පළල මත රදා පවතී. උදාහරණයක් ලෙස බිටු 16 (BIT) ක් පළල, බිස්සයක් (1970 සහ 1980 දශකවල බිටු 8 සකස්නයන්හි යොදා ගන්නා ලදී) 216= 65,536=64 ki මතකයන්ට ප්‍රවේශව වන අතර බිටු 32 බසයක් (2004 වර්ෂයේ බහුලව භාවිතා විය) 232= 4, 294,967,296-4 මතක ස්ථානවලට ප්‍රවේශ විය.

බොහෝ ක්ෂුද්‍ර පරිගණකවල යොමු කළ හැකි ස්ථාන බිටු 8 පමණ වෙයි. මෙවැනි අවස්ථාවකදී ඉහත උදාහරණ වල අගයන් පිළිවෙලින් කිලෝබයිට 64 හා ගිගාබයිට 4 (GIB) වේ. අතීතයේදී විශාල බිටු ගණක වවන, එනම් බිටු 16,32 හා 36 පමණ ප්‍රවේශ විමට හැකි පරිගණක ද විය.
සටහන්

{|
ට්‍රේලර් ශ්‍රේණිය

සියලුම x අගයයන් සඳහා මෙම ශ්‍රේණිය අන්තරවලදී (a − r, a + r) අභිසාරී වේ නම් සහ ඓක්‍යය f(x) ට සමාන වේ නම්, එම f(x) ශ්‍රිතය අන්තරවලදී (a − r, a + r) විශ්ලේෂී වේ යැයි කියනු ලැබේ. මෙය ඕනෑම r අගයක් සඳහා සත්‍ය වේ නම් එම ශ්‍රිතයට අඛණ්ඩ ශ්‍රිතයක් යැයි කියනු ලැබේ. එම ශ්‍රේණිය අභිසාරී වේ දැයි පරීක්ෂා කිරීමට, ඇතැමෙක් සාමාන්‍යයෙන් ටේලර්ගේ නියමයේ ඉතිරි පද වෙනුවෙන් තක්සේරු කිරීම් භාවිතා කරයි. ශ්‍රිතයක් අර්ථ දැක්වෙන්නේ (විශ්ලේෂී වන්නේ) එය බල ශ්‍රේණියක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකි නම් පමණි. එම බල ශ්‍රේණියේ සංගුණක, ඉහත දක්වා ඇති ටේලර් සූත්‍රයේ දී ඇති ඒවා වීම අනිවාර්ය වේ.

එවැනි බල ශ්‍රේණියක නිරූපණයේ වැදගත්කම අඩු තරමින් සිව් ආකාර වේ. පළමු වැන්න, බල ශ්‍රේණියක අවකලනය හා අනුකලනය පදයෙන් පදය ඉදිරිපත් කළ හැකි වන අතර මෙතැන් පටන් එය විශේෂයෙන් පහසු වේ. දෙවැන්න, පවතින සංකීර්ණ විශ්ලේෂණයේ සම්පූර්ණ යාන්ත්‍රණය නිර්මාණය කළ හැකි, සංකීර්ණ මට්ටමක් තුළ දී විවෘත ප්‍රාන්තයක අර්ථ දක්වා ඇති , පූර්ණරූපී ශ්‍රිතයක් බවට , විශ්ලේෂී ශ්‍රිතයක් අද්විතීය ලෙස විහිදුවාලිය හැකිය. තෙවැන්න, සම්පූර්ණ වශයෙන්ම වාගේ ශ්‍රිත අගයයන් ගණනය කිරීමට (ලුප්ත) ශ්‍රේණිය භාවිතා කළ හැක. (බොහෝ විට, බහු පදය චෙබයිෂි ආකෘතිය බවට අලුතෙන් සකස් කර එය ක්ලෙන්ෂෝ ගණිත ක්‍රමය භාවිතයෙන් ගණනය කිරීම මගිනි) සිව්වැන්න , බොහෝ විට බල ශ්‍රේණි නිරූපණයක දී වීජ ගණිතමය ක්‍රියාවලින් වඩාත් පහසුවෙන් සිදු කරගත හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, ඉයුලර් සමීකරණයේ සරලතම සාධනය, සයින්, කොස් හා රේකීය ශ්‍රිතවලට ටේලර් ශ්‍රේණි ව්‍යාප්ත වීම භාවිතා කරයි. මෙය හරාත්මක විශ්ලේෂණය වැනි ක්ෂේත්‍රවල මූලික වැදගත්කමේ ප්‍රතිඵලයකි. ටේලර් ශ්‍රේණිය අභිසාරී වෙයි. නමුත්, f(x) ට සමාන නොවන, අපරිමිත ලෙස අවකලනය කළ හැකි f(x) ශ්‍රිතවලට උදාහරණ ඇත. උදාහරණයක් මගින් සවිස්තරාත්මකව අර්ථ දක්වා ඇති ශ්‍රිතය, x ≠ 0 සහ f(0) = 0 නම් විශ්ලේෂී නොවන සරල ශ්‍රිතයකට උදාහරණයකි. x = 0 දී එහි සියලුම ව්‍යුත්පන්නයන් ශුන්‍ය වේ. x ≠ 0 වන සෑම අගයකටම ශ්‍රිතය ශූන්‍ය නොවුවත්, f(x) හි ටේලර් ශ්‍රේණිය , ශුන්‍යයේදී සෑම තැනකම ශුන්‍ය වේ. මෙම විශේෂ ව්‍යාධි විද්‍යාව, සංකීර්ණ විශ්ලේෂණයේ දී ටේලර් ශ්‍රේණිය හිංසාවට ලක් කරන්නේ නැත. එහි දී ටේලර් ශ්‍රේණියක අභිසාරී වන ප්‍රදේශය සෑම විටම සංකීර්ණ මට්ටමක ඇති තැටියකි.( හැකිනම්, ශුන්‍ය අරයක් ඇති) තව ද ටේලර් ශ්‍රේණිය අභිසාරී වන තැන දී එය ශ්‍රිතයේ අගයට අභිසාරී වේ. තාත්වික සංඛ්‍යා (z) , අතාත්වික අක්ෂයක් ඔස්සේ ශුන්‍ය කරා ළඟා වෙන්නාක් මෙන් e−1/z² ශුන්‍ය කරා ළඟා නොවන බව සලකන්න. මේ නිසා, මෙම ශ්‍රිතය සංකීර්ණ මට්ටමේ ඇති ශ්‍රිතයක් මෙන් සන්තතික නොවේ. තාත්වික සීමාවක දී අර්ථ දක්වා ඇති, අපරිමිත ලෙස අවකලනය කළ හැකි, ශ්‍රිතයක ටේලර් ශ්‍රේණිය තුළ , තාත්වික සහ සංකීර්ණ සංඛ්‍යාවල සෑම අනුක්‍රමයකටම සංගුණක ලෙස පෙනී සිටීමට හැකි වූ තැන් පටන්, ටේලර් ශ්‍රේණියක අභිසාරීතාවයේ අරය ශුන්‍ය විය හැකිය. එහි ටේලර් ශ්‍රේණියක සෑම තැනකදීම ශුන්‍ය අභිසාරීතාවයේ අරයක් ඇති, තාත්වික සීමාවක දී අර්ථ දක්වා ඇති අපරිමිත ලෙස අවකලනය කළ හැකි ශ්‍රිත පවා ඇත.



ඇතැම් ශ්‍රිත, ඒවාට අපරිමිත අගයක් ඇති ස්ථානයක් පවතින නිසා ටේලර් ශ්‍රේණි ලෙස ලිවිය නොහැක. මෙවැනි තත්ත්වවලදී, විවිධ x අගයයන්වල සෘණ බලයන්ට ද අයෙක් ඉඩ ලබා දේ නම්, යමෙකුට බොහෝ විට තවමත් ශ්‍රේණි ව්‍යාප්තිය සම්පූර්ණ කරගත හැක. ලෝරන්ට් ශ්‍රේණිය බලන්න. උදාහරණයක් ලෙස ලෝරන්ට් ශ්‍රේණියක් ලෙස ලිවිය හැක. අවකල සමීකරණවලට විසඳුම් වන ටේලර් ශ්‍රේණි සොයා ගැනීමේ දී , පාර්කර් සොචෙයිල්ඩ් ක්‍රමය නූතන දියුණුවකි. මෙම ගණිත ක්‍රමය පිකාඩ් පුනඃකරණයේ විහිදුවීමකි.
සටහන්

{|
හැනෝයි නුවර

හැනෝයි නගරය වියට්නාමයේ අගනගරය වන අතර එරට දෙවන විශාලතම නගරය ද මෙය වේ. එහි ජනගහනය මිලියන 6.5 ක් වේ. 1010 සිට 1802 දක්වා හැනෝයි නගරය එරට ප්‍රධානතම දේශපාලනික නගරය විය. න්ග්‍යුන් අධිරාජ්‍යය සමයේදි කියු විසින් හැනෝයි නගරය අග නගරය ලෙස බලවත් අපකීර්තියකට පත් විය. කෙසේ වෙතත් හැනෝයි නගරය ප්‍රංශ ඉන්ඩොවිනා වේ අගනගරය ලෙස 1902 සිට 1954 දක්වාත් 1954 සිට 1976 දක්වාත් උතුරු වියට්නාමයේ අගනගරය ලෙස පැවතුණි.

හැනෝයි නගරය රතු ගංගාවේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටා ඇත. එහි පිහිටීම හහා හෝ චි මින් නගරයට 1760km ක් පමණ උතුරින් වේ.

2010 ඔක්තෝම්බර් මාසයට එම නගරය නිර්මාණය වි වසර 1000 සැපිරේ. ෆ්‍රොමර්ස් ගමනාගමන මගපෙන්විම පෙන්වා දෙන්නේ මෙම නගරය 2010 සුපිරි නවාතැන ලෙසයි.
සටහන්

{|
ඉස්ලාමීය දිනදසුන

ඉස්ලාමීය දිනදසුන හෙවත් හිජ්රි දිනදසුන (; at-taqwīm al-hijrī; පෙර්සියන්: تقویم هجری قمری ‎ taqwīm-e hejri-ye qamari) චන්ද්‍ර දිනදසුනකි. මෙහි වසරකට මාස 12ක් සහ දින 354 හෝ 355 තිබිය හැකි.
මාසය

ඉස්ලාමීය මාස:
# මුහර්රම්
# සෆර්
# රබිඋල් අව්වල්
# රබිඋල් දානි
# ජුමාද් අල් අව්වල්
# ජුමාද් අල් දානි
# රජාබ්
# ශහ්බාන්
# රමළාන් (රාමසාන්)
# ශාව්වාල්
# ධුල් හිදා
# ධුල් හජ්ජා
සටහන්


බාහිර සබැඳි

* (Prayer Times for Cities the Worldover)
* UrduCalendar.com (Islamic_Gregorian calendar) website
* Moonsighting.com website
* Helmer Aslaksen: The Islamic calendar
* Moonsighting.com: Selected articles on the Islamic calendar
* Khalid Chraibi: Issues in the Islamic Calendar, Tabsir.net
* Khalid Chraibi: Towards a global Islamic calendar, SaudiDebate.com
* Islamic Months - Significance and Blessed Months
* Hijri Calendar
* Mahdavia Calendar for North America
* HilalSighting.org website
දින පරිවර්තක

* Islamic/Greogrian Calendar for iPhone and iPod Touch
* Islamic/Hebrew Calendar for iPhone and iPod Touch
* Gregorian-Hijri Dates Converter (and vice-versa)
ආශ්‍රිත

* ඉස්ලාම් දිනදසුන

ප්‍රවර්ගය:ඉස්ලාම් දිනදසුන
බෞද්ධ පන්සල්

බෞද්ධයන් වන්දනාමාන කරනා සහ සංඝයා වැඩසිටිනා ආගමික ස්ථාන පන්සල් නම්වේ.
පන්සලක අංග
චෛත්‍යයන්
සංඝ ප්‍රයෝජනයට ඇති කොටස්
පන්සලක කාර්යය

පන්සල විසින් මිනිසාගේ ජීවිතයේ උපතේ සිට මරණය දක්වා ම සිදුවන සියලුම විශේශ කටයුතුවල ප්‍රදානත්වය ගනියි. දරුවන්ට කුඩා කල සිටම නිවැරදි යහපත් ආකල්ප ලබාදෙමින් ඔවුන් යහමගට ගැනීමට පන්සල දරන උත්සාහය අප්‍රමාණ ය. දහම් පාසල් මගින් දහම් අධ්‍යාපනය ලබා දීමද පන්සලේ ප්‍රදාන කාර්‍යයකි. ගමේ සියලු ප්‍රශ්න වලට විසඳුම් ලබා ගැනීමට ගැමියා යන්නෙ පන්සලේ වෙසෙන ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ය.

්

ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පන්සල්
පොන්නම්බලම් අරුණාචලම්

පොන්නම්බලම් ‍රාමනාදන් (1851 ‍අප්‍රේල් 16 - 1930 නොවැම්බර් 30) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු දෙමළ දේශපාලඥවරයෙකි

. රාජකීය විද්‍යා‍ලයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබු හෙතෙම 1873 – 1886 වන තෙක් නීතිවේදියෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. පොන්නම්බලම් අරුනාචලම් 1879 සිට 1892 කාලය තුළ ද්‍රවිඩ භාෂාව කතා කරන ජනයා නියොජනය කරමින් ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ නිල‍නොවන සාමාජිකයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. 1892 වර්ෂයේ ශ්‍රි ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් වූ අතර 1906 තෙක් එම තනතුර හෙබවිය. 1897 වික්ටෝරියා රැජිනගේ 50 වන සංවත්සරය සඳහා ශ්‍රී ලංකික නියෝජිතයා ලෙස රජය විසින් එංගලන්තයට යවනු ලැබුවේ පොන්නම්බලම් ‍රාමනාදන්වය. ‍එම උත්සවයේදී ඔහුට බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානියේ පරිපූර්ණම දේශකයා වශයෙන් රැජිනගෙන් රන් සම්මානයක් හිමිවිය. 1911 වර්ෂයේදී ඔහු වැඩි මනාප සංඛ්‍යාවක් ලබා ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා ව්‍යවස්ථාදායක මණ්ඩලයට තේරී පත්වුණි. ඔහු උඩුවිල් රාමනාදන් ගැහැණු පාසල හා යාපනයේ පරමේෂ්වරම් විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලද්දේද ඔහු විසිනි. 1917.12.04 දිනැති පාර්ලිමේන්තු හැන්සාඩ් වාර්තාවට අනුව නාච්චිදූවේ සිංහල පවුල් 50 ක් පදිංචි කිරීමට එරෙහිව එතුමා විරුද්ධ වුණි.

1915 වකවානුවේදී ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතිවාදී අරගලයක් ඇතිවිය. එහෙයින් බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරතුමා පැමිණ මාර්ෂල් නීතිය දියත් කළේය. සිංහල නායකයන් අත්අඩංගුවට ගෙන සිරකරන ලෙස පොලීසියට හා හමුදාවට ඔහු අණ කළේය. ඔවුන් අතර ඩී.එස්. සේනානායක, ඩී.ආර්. විජේවර්ධන, දෝසතර නේසියස් පෙරේරා, ඊ.ටී. ද සිල්වා, එෆ්, ආර්, ඩයස් බණ්ඩාරනායක, එච්. අමරසූරිය, ඒ.එච්. මොලමුරේ හා තවත් කිහිප දෙනෙක් වුහ. ඒ අතරින් සමහර දෙනෙකුට මරණ දණ්ඩනය හිමිවිය. පී. රාමනාදන් එයින් නිදහස් වී පැමිණ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුවට එරෙහිව සටන් කළේය. මෙහිදී ඔහු රජයට විරුද්දව නඩු දමා ඔවුන් බේරාගත්තේය.


ප්‍රවර්ගය:1853 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1924 මරණ
ඕලැන්ඩෝ බ්ලූම්

ඕලැන්ඩෝ ජොනතන් බ්ලැන්චාඩ් බ්ලූම් (උපක 13 ජනවාරි 1977) යනු ඉංග්‍රීසි නළුවෙකි. 2001 දී ද ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග්ස් හී එල්ෆ්-කුමරු ලෙගොලාස් ලෙසින් සහ 2003දී පයිරෙට්ස් ඔෆ් ද කැරිබියන් චිත්‍රපට පෙළෙහි කම්මල්කරු විල් ටර්නර් ලෙසින්ද අනාවෘත භූමිකා ලත් ඔහු, පසුව එළිසබෙත්ටවුන් හා කින්ග්ඩම් ඔෆ් හෙවන් ඇතුළු හොගිවුඩ් චිත්‍රපටයන්හී ප්‍රධාන චරිත රග පෑමට වරම් ලැබීය. ඔහු මිරැන්ඩා කර් සමග විවාහ වී සිටි අතර ඔවුන් දෙපලට දාව ෆ්ලින් ක්‍රිස්ටෝෆර් බ්ලූම් නමින් දරුවෙක් සිටී.
ආශ්‍රිත
ඉඩම් පරිහරණ සැලසුම්කරණය

ඉඩම් පරිහරණ සැලසුම්කරණය යනු භුමිය අනාගත පරපුරට සුරක්ෂිත කර ගනිමින් ප්‍රශස්ථ ඉඩම් පරිහරණය සදහා විකල්පයන් හා අාර්ථික සමාඡීය තත්තයන් ෙතා්රා ගලපා ගනිමින් භුමිය හා ඡල විභවතායන් ඔස්ෙස් සිදු කරනු ලබන ක්‍රමාණුකුල අැගයීමකි. වගා කටයුතු සතුන්ට තෘණ උලා කෑම වන කර්මාන්තය වන ඡීවි සංචාරක නාගරික සංවර්ධන හා ෙවනත් කාර්යයන් සදහා වර්තමානයටත් වඩා අනාගෙය්දී සුදුසු ඉඩම් ෙසායා ගැනීම දුෂ්කර වීම නිසා ඉඩම් පරිහරණ ගැටුම් තව දුරටත් උගූවනු අැත.

විෙශ්ෂෙයන්ම සංවර්ධනය වන රටවල ට ෙම් තත්වය නිසා ඉතාම අහිතකර බලපෑම් ඒල්ල විය හැක
හිම යුග

අතීතයේ පෘථිවිය මත අවම වශයෙන් හිමයුගයන් හතරක්වත් තිබී ඇත.මෙම යුගයන් හැර වෙනත් කාල වලදී පෘථිවියේ ඉහළ අක්ෂාංශ පවා පැවත ඇත්තෙ අයිස් වලින් තොරවය.මුල්ම හිමයුගය ඇතිවී ඇත්තේ මීට වසර බිලියන 2.4-2.1 අතර කාල වලදීය.
පසුගිය කාලයේ ඇතිවු හොඳින්ම ලේඛනගත වු හිමයුගය ඇතිවුවා ලෙස සැලකෙන්නේ මීට වසර බිලියන එකකට ඉහත දීය. මෙහිදී ග්ලැසියර අයිස් තට්ටුව සමකය ආසන්නයට ලගාවීම හේතුවෙන් මුලු පෘථිවියම අයිස් බෝලයක් වැනි විය.
බොහෝ දුරට මෙම හිමයුගය අවසන් වී ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (Co2)වැනි හරිතාගාර වායුන් ගිණිකඳු පිපිරීම මඟින් ඇතිවීමෙනි.
අවසාදිත වාර්තා පෙන්වන්නේ පසුගිය වසර මිලියන ගණනක ග්ලැසියරවල සහ ග්ලැසියර අතර උච්චාවචන අනුක්‍රමණයයි.
තවදුරටත් හිමයුගයන් ඒවායේ පිහිටීම සහ කාලය අනුව වර්ග කල හැක.උදාහරණයක් ලෙස Alpine ප්‍රාන්තයේ පිහිටීම නිසා ඒවාට Riss සහ Wurm ලෙස නම් ලැබී ඇත.
සටහන

{|


|
Ice_age Major_ice_ages
|-
හොන්ඩුරාස්

හොන්ඩුරාස්, නිල වශයෙන් හොන්ඩුරාස් ජනරජය, මධ්‍යම ඇමරිකාවේ රටකි. එය බටහිරින් ග්වාතමාලාව, නිරිත දෙසින් එල් සැල්වදෝරය, ගිනිකොන දෙසින් නිකරගුවාව, දකුණින් ෆොන්සෙකා බොක්කෙහි පැසිෆික් සාගරය සහ උතුරින් කැරිබියන් මුහුදේ විශාල ඇතුල්වීමක් වන හොන්ඩුරාස් බොක්කෙන් මායිම් වේ. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ටෙගුසිගල්පා ය.

දහසයවන සියවසේ ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණයට පෙර හොන්ඩුරාස් වැදගත් මෙසෝඇමරිකානු සංස්කෘතීන් කිහිපයකට, විශේෂයෙන් මායාවරුන්ට නිවහන විය. ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් කතෝලික ධර්මය සහ දැන් ප්‍රමුඛ ස්පාඤ්ඤ භාෂාව හඳුන්වා දුන් අතර, ස්වදේශික සංස්කෘතිය සමඟ මිශ්‍ර වූ බොහෝ සිරිත් විරිත් සමඟ. හොන්ඩුරාස් 1821 දී ස්වාධීන වූ අතර එතැන් සිට ජනරජයක් වී ඇත, නමුත් එය නිරන්තරයෙන් බොහෝ සමාජ ආරවුල් සහ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය විඳදරාගෙන ඇති අතර බටහිර අර්ධගෝලයේ දුප්පත්ම රටවලින් එකක් ලෙස පවතී. 1960 දී, මදුරු වෙරළ තීරයේ උතුරු කොටස නිකරගුවාවේ සිට හොන්ඩුරාස් වෙත ජාත්‍යන්තර අධිකරණය විසින් මාරු කරන ලදී.

ජාතියේ ආර්ථිකය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මික වන අතර, එය 1998 මිච් සුළි කුණාටුව වැනි ස්වාභාවික විපත් වලට විශේෂයෙන් ගොදුරු වේ. හොන්ඩුරාස් හි මානව සංවර්ධන දර්ශකය 0.624 ක් වන අතර එය ලෝකයේ 138 වන ස්ථානයේ සිටී. 2022 දී, හොන්ඩුරාස් ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන ආයතනයට (INE) අනුව, රටේ ජනගහනයෙන් 73% ක් දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන අතර 53% ක් අන්ත දරිද්‍රතාවයෙන් ජීවත් වූහ. පහළ පන්තිය ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකාර්මිකව පදනම් වූ අතර ධනය රටේ නාගරික මධ්‍යස්ථානවල සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත. රට ලතින් ඇමරිකාවේ ආර්ථික වශයෙන් වඩාත්ම අසමාන රටකි.

හොන්ඩුරාන් සමාජය ප්‍රධාන වශයෙන් මෙස්ටිසෝ ය; කෙසේ වෙතත්, හොන්ඩුරාස් හි සැලකිය යුතු ආදිවාසී, කළු සහ සුදු ප්‍රජාවන් ද සිටිති. 2009 හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් සහ 2017 ජනාධිපතිවරණ මැතිවරණ වංචා පිළිබඳ ප්‍රකාශයන්ගෙන් පැන නගින මතභේදයක් තෙක් ජාතියට සාපේක්ෂව ඉහළ දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් තිබුණි. හොන්ඩුරාස් රාජ්‍යය කිලෝමීටර් 112,492 (වර්ග සැතපුම් 43,433) පමණ භූමි ප්‍රමාණයකින් යුක්ත වන අතර එහි ජනගහනය මිලියන 10 ඉක්මවයි. එහි උතුරු කොටස් බටහිර කැරිබියානු කලාපයේ කොටසක් වන අතර එය ප්‍රදේශයේ ජන විකාශනය සහ සංස්කෘතියෙන් පිළිබිඹු වේ. හොන්ඩුරාස් රාජ්‍යය ඛනිජ ලවණ, කෝපි, නිවර්තන පලතුරු සහ උක් ඇතුළු පොහොසත් ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා මෙන්ම ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළට සේවය කරන වර්ධනය වන රෙදිපිළි කර්මාන්තය සඳහා ද ප්‍රසිද්ධය.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
යටත් විජිතකරණයට පෙර යුගය
ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය (1524–1539)
ස්පාඤ්ඤ හොන්ඩුරාස් (1524–1821)
නිදහස (1821)
20 වන සියවස සහ ඇමරිකානු සමාගම්වල භූමිකාව
යුද්ධය සහ නැගිටීම් (1969–1999)
21 වන සියවස
භූගෝලය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය
රජය සහ දේශපාලනය
දේශපාලන සංස්කෘතිය
විදේශ සබඳතා
හමුදා
පරිපාලන අංශ
ආර්ථිකය
දරිද්‍රතාවය
දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීමේ උපාය මාර්ග
ආර්ථික අසමානතාවය
වෙළඳාම
බලශක්තිය
ප්‍රවාහනය
ජන විකාශනය
ජාතිය සහ ජනවාර්ගිකත්වය
ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය
භාෂා
විශාලතම නගර
ආගම
සෞඛ්‍යය
අධ්‍යාපනය
අපරාධය
සංස්කෘතිය
කලාව
ආහාර පිසීම
මාධ්‍ය
සංගීතය
සැමරුම්
ජාතික සංකේත
ජනප්‍රවාද
ක්‍රීඩා
සටහන්


යොමු කිරීම්
නර්තන විද්‍යාව

නර්තන විද්‍යාව යනු නර්තන ශිල්පීන් හා නර්තනයන් පිළිබදව විද්‍යාත්මකව හැදෑරීම හා නර්තනයට එය ප්‍රායෝගිකව යෙදවීමයි. එහි අරමුණ වන්නේ රඟ දැක්වීම පුළුල් කිරීම, ආබාධ අවම කිරීම, සෞඛ්‍ය හා පැවැත්ම වර්ධනය කිරීමයි. නර්තන විද්‍යාව වර්ධනාත්මක ශාස්ත්‍රීය සංසිද්ධියකි. බ්‍රිතාන්‍යයේ මේ සම්බන්ධ උපාධි දෙකක් ඇත. ඒවා නම් මුල්වර් හැම්ටන් විශ්ව විද්‍යාලය හා ලබාන් නර්තන මධ්‍යස්ථානය විසින් ලබා දෙන උපාධිවේ. ලන්ඩනයෙහි,මෙම පරික්ෂණ මෙහෙයවනු ලබන වෙනත් ආයතන නම් බර්මින්හැම් විශ්ව විද්‍යාලය හා මිඩ්ල්සෙක්ස් විශ්ව විද්‍යාලයයි. සමහර නර්තන ආයතන නර්තන විද්‍යාඥයින්ගේ සේවය ලබා ගන්නා අතර ඒවායින් කායික පරික්ෂණ සහ කායික ආධාර දෙනු ලබයි. ප්‍රථම උපාධි පාඨමාලා සමහර අවස්ථාවල නර්තන විද්‍යාවේ අංග කිහිපයක් අන්තර්ගත කොට ඇති අතර මෙහි අරමුණ වන්නේ සෞඛ්‍ය සහ නර්තන පුහුණුවයි. නියමාකාරයෙන් නර්තන විද්‍යාවේ අඩංගු විෂයන් ක්‍රීඩා ‍‍විද්‍යාවට සමාන වන අතර ස්වභාවයෙන් එය නර්තනය සහ විශේෂ සැලකිල්ලට භාජනය වේ. ඒවා නම් කායික ‍විද්‍යාව, ව්‍යුහ විද්‍යාව, මානසික විද්‍යාව, යාන්ත්‍ර විද්‍යාව හා පෝෂණය වේ. ක්‍රීඩා ‍‍විද්‍යාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව ගත් කල සමහර අවස්ථාවලදී දෛහික ශිල්පීය ක්‍රමයද නර්තන විද්‍යාවේදී ඉගැන්වීම් කරනු ලැබේ, එයට පිලේට්ස් අභ්‍යාස, යෝග, ඇලෙක්සැන්ඩර් ශෛල සහ ෆෙල්ඩෙන් ක්‍රේස් ක්‍රමය අන්තර්ගත වේ. අන්තර්ජාතික විශාලම නර්තන විද්‍යායතනය වන්නේ අන්තර්ජාතික නර්තන ඖෂධ සහ විද්‍යා සංගමයයි(IADMS). එය බ්‍රිතාන්‍ය තුළ වාර්ෂිකව සමුළු පවත්වන අතර එරට තුල නර්තන විද්‍යාව හා ඒ ආශ්‍රිත ක්‍රියාකාරකම් නිතර සිදු කරයි.
සටහන්

|Dance science
|-
{|
ලිනක්ස් බෙදාහැරුම් ලයිස්තුව

ලිනක්ස් යනු පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති යටතට වැටෙන මෘදුකාංගයකි. මෙම මෘදුකාංගය මුල්ම වරට නිපදවූයේ 1991 ඔක්තෝම්බර් මස පස් වන දිනයි. ඒ යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මූල කේත මත පදනම්ව වූවද මෙය යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සම්භන්ධයක් නොදක්වයි.
මෙම ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මූල කේත මත පදනම්ව විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති රාශියක් නිකුත්ව ඇත.
ලැයිස්තුව-ඩේබියන් පාදක කරගත්
මූලාශ්‍ර


ප්‍රවර්ගය:ලිනක්ස්
ප්‍රවර්ගය:නිදහස් මෘදුකාංග
උඩරට සිංහල මෝස්තර කලාවේ මූලිකාංග

දිව්‍ය

* ඉර
* හඳ
සත්ත්‍ව

මිත්‍යා සත්ත්‍ව

* කිඳුරා
* ශැරපෙන්දියා / ගුරුලා - හංස සිරුරකි. සිංහ හිසකි.
* ඇත්කඳලිහිණියා
* මකරා
* භේරුණ්ඩපක්‍ෂියා - දෙහිස් රාජාලියෙක්
* නරසිංහ - සිංහ සිරුරකි. මිනිස් හිසකි.
* ගජසිංහ - සිංහ සිරුරකි. ඇත් හිසකි. නුවරකලාවියේ කොඩියේ දක්න‍‍ට ඇත
අඩ මිත්‍යා සත්ත්‍ව

* හංස
* කිබිහි සිංහ
* නාග
ස්වභාවික සත්ත්‍ව

* මාලු
* ගිරවා
* කුකුළා
* මොනරා
* සැළලිහිණියා
* මුවා
* හාවා
* දඬුලේනා
* ගොනා
* ඇතා
* අස්සයා
* බල්ලා
* කපුටා
* මිනිසා
ශාක

මිත්‍යා ශාක

* නාරිලතා
* පරසතු මල
* කප්රුක
සම්ප්‍රදායික නම දන්නා ශාක මෝස්තර

* මල
* කතුරු ‍මල
* පිච්ච
* නෙළුම්
* පලා පෙති / නෙළුම් පෙති
* සපු මල
* ලියවැල / ලතාව
සම්ප්‍රදායික නම නොදන්නා ශාක මෝස්තර
වෙනත්

* ඉරි
* වක
* රවුම
* සංගසූරිය
* ත්‍රිකෝණ
* දිය රල
‍* තොරණ
* කතිරෙ
* ස්වස්තිකය
* කලස් දඟය
* ලණු ගැට
* අරිම්බුව
මූලාශ්‍ර

*
කළය

ජලය ගබඩාකර තබාගැනීමට යොදා ගන්නා භාජනයකි. මැටි වලින් සාදන ලද කළයට අමතරව ඇලුමිනියම් වලින් සහ ප්ලාස්ටික් වලින් සාදන ලද කළය ද දැකිය හැකිය.
බිහිවීම

මැටි කර්මාන්තයේ ආරම්භයත් සමග ජලය ගබඩා කිරීමට මැටි බඳුන් යොදා ගෙන අැති බැව්, ලෝකයේ පැරණිම මානව ශිෂ්ටාචාර වන මොහන්දජාරෝ, හරප්පා වැනි ශිෂ්ටාචාරයන්ගේ මැටි මෙවලම් භාවිතය ගැන හෙළිවන සාධක මගින් නිගමනය කල හැකිවේ. ශ්‍රී ලංකාවේද කැණීම් මගින් හමුවී අැති තොරතුරු අනූව විජය කුමරුගේ ලංකාගමනයට පෙර සිටම ජලය ගබඩා කිරීමට මැටි බඳුන් භාවිතා කොට තිබේ. මෙසේ ජලය ගබඩා කිරීම පිණිස යොදා ගත් මැටි බඳුන පසුකාලීනව විවිධ හැඩතල කෙරේ පෙරලී යාමෙන් කළය බිහිවන්නට අැතැයි විශ්වාස කෙරේ.
ඉතිහාසමය සාධක

මෙරට කළ භාවිතය පිළිබඳ ඉතිහාසමය සාධක විවිධ ස්ථානයන්ගෙන් හමුවේ.
සීගිරිය මැටි කළය

2013 වසරේ නොවැම්බර් 1 වන දින සීගිරියේ උතුරු ඇතුල් දිය අගලෙහි කරන ලද කැණීම් කටයුතු වලදී සෙ.මී. 30ක් පමණ උස සම්පූර්ණ මැටි කළයක් සොයා ගන්නා ලදී. මෙම සීගිරි මැටි කළය කාශ්‍යප රජු කාලයේ (ක්‍රි.ව. 4 - 5 සියවස) දිය නෑමට හෝ ගෘහස්තව ජලය ගබඩා කර තබන්නට භාවිත කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
සංස්කෘතිය

කාන්තාවන් විසින් අැකය මත දිය කළ රැගෙන යාමත්, කළ ගෙඩි නර්ථන අාදිය හේතුවෙනුත් කළය බොහෝ විටදී කාන්තාව සම්බන්ධ මාතෘකා හා සබැඳේ. මෙරට දැකගත හැකි, ජලය සහිත කළයක් කොහොඹා අතුවලින් සරසා හිස මත සමබර කරමින් සිදු කරන කොහොඹා කළය නර්තන අංගයද කළය අාශ්‍රිතව ගොඩ නැගුණකි.

භාරතීය සංස්කෘතියෙහිද කළගෙඩි හිසේ තබා ගනිමින් කරනු ලබන කරගම් හෙවත් කරගආට්ටම් නර්ථන දැකගත හැකි වේ.
ආශ්‍රිත
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා සීතල යුද්ධය ඉතිහාසය (1960 – 1970)

1960 සහ 1970 දශකවල ශීතල යුද්ධය අඛන්ඩව පැවතුණි. ඒ අතර එක්සත් ජනපදය වියට්නාම් යුද්ධයට අවතීර්ණ විය. ඒ කෙරෙහි ජනතාව තුළ ජන අප්‍රසාදය වර්ධනය වෙමින් පැවති බව වඩාත් හොඳින් ප්‍රකට විය .1960 සහ 1970 දශකවල ඇති වූ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණයන්හි විශාල පරාසයකට ජනාධිපති ලින්ඩන් ජොන්සන්ගේ මහා සමාජයේ (Great Society)සමාජ වැඩසටහන් සහ වොරන් අධිකරණයේ ක්‍රියාමාර්ගද හේතුවිය. ස්ත්‍රී සමානාත්මවාදය සහ පාරිසරික ව්‍යාපාර,දේශපාලන බලවේග බවට පත්වුණු අතර සියලු ඇමෙරිකානු පුරවැසියන් සඳහා සිවිල් අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීම සඳහා වූ වැඩ පිළිවෙල නොකඩවා ක්‍රියාත්මක විය. හැටේ දශකයේ අග භාගයේ වනවිට ප්‍රතිසංස්කෘතික විප්ලවය මුළු ජාතිය පුරා සහ බටහිර ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පැතුරුණි. එහිදී ඒ වනවිට පැවති සතුරු වාතාවරණයද කොටස්වලට බෙදිණි. එහෙත් වඩා ස්වාධින සමාජ දර්ශනයක් ඉදිරියට ගෙන එමින් තිබිණි.

1970 දශකයේ මුල් කාලයේ දී ජොන්සන් ගේ අනුප්‍රාප්තික ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන්ට වියට්නාම් යුද්ධය අවසන් කරනට කටයුතු කරන ලෙසට කොංග්‍රසය විසින් බල කරන ලදී. අනතුරුව ඇමෙරිකාවේ අනුග්‍රහය ලද දකුණු වියට්නාම්ය ඇද වැටුණි. යුද්ධය නිසා ඇමෙරිකානු හමුදාවේ 58000 ක්ද වියට්නාමයේ මිලියන ගණනකගේද ජීවිත අහිමි විය. ඔපෙක් තෙල් තහංචි සහ මන්දගාමි ආර්ථික වර්ධනය හේතුවෙන් රැකියා විරහිත යුගයකට යොමු විය. වෝටර්ගේට් සිද්ධියත් සමග නික්සන්ගේ පාලනය අපකීර්තිමත් ලෙස අවසාන විය.
ශීතල යුද්ධයේ ඉතිහාසය (1980 – 1991)

1980 සහ 1984 ලත් පරාජයන් සමග රොනල්ඩ් රේගන් නැවතත් යථා තත්ත්වයට පත් වීම සඳහා ඉතා වැදගත් කාර්යයක් කළේය. 1980 දී රේගන්ගේ පරාජය යනු සිදුවිය හැකිව තිබුණු කාරණයකි. මක් නිසාද යත් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය බොහෝ සමාජ ආර්ථික ගැටලුවලදි අසමත් වූ හෙයිනි.

රේගන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදින් යනු ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට ඡන්දය දුන් අයයි. ඔවුහු රේගන්ගේ ප්‍රතිපත්තිද,පෞරුෂත්වයද නායකත්වය ද, විශේෂයෙන් ඔහුගේ තීක්ෂණ ඥාණයෙන් යුත් විදේශ ප්‍රතිපත්ති මෙන්ම පවතින සමාජ ක්‍රමය නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන යාමද අගය කළ අය වූහ.

විදේශ සම්බන්ධතාවලදි පක්ෂ දෙකේ සහභාගීත්වය දැකිය නොහැකි විය. නිකරගුවාහි කොන්ට්‍රාස්වරුනට උදව් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති දැරූ උත්සාහයන්ට ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයෝ බලවත් සේ විරෝධය පළ කළහ. න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලින් නැවැත්වීමට ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින්ට අවශ්‍ය වූ නමුත් ඔවූනටද අනතුරු අඟවමින් ඔහු සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව ඵලදායි නොවුවද දැඩි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේය. එහෙත් ඔහු යුද කටයුතු වෙනුවෙන් අයවැයෙන් විශාල මුදලක් වෙන් කර ගැනීමට සමත් විය. එමෙන්ම වියදම් අධික සහ ඉතා සංකීර්ණ මිසයිල ආරක්ෂක පද්ධතියක් ආරම්භ කිරීමට වැඩ පිළිවෙලක් දියත් කළේ සෝවියට් දේශය බිය ගැන්වීමටයි.මෙය තාරකා යුද්ධය “Star wars” ලෙසින් හැඳින්වුනි. මෙය කිසිදාක වර්ධනය නොවු නමුත් එහිදි යොදා ගත් තාක්ෂණය හා කරන ලද පර්යේෂණ අද පවතින ප්‍රති බැලැස්ටික් මිසයිල පද්ධතිය පිහිටුවීමට මග පෙන්වීය. මොස්කව්හි පාලකයා ලෙස මිහායිල් ගොර්බචෝෆ් බලයට පත් විය. ඔහු සහ රේගන් අතර මිත්‍රත්වය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ කොන්සර්වේටිව් රිපබ්ලිකන් පාක්ෂිකයින් සැක පහළ කළහ. අතිශය වියදම්කාරී අයුධ තරඟය අවසාන කරමින් ගොර්බචොෆ් උත්සාහ කළේ රුසියාවේ කොමියුනිස්ට් වාදය ආරක්ෂා කිරීමටයි. දෙවනුව ඒ සඳහා නැගෙනහිර යුරෝපා අධිරාජ්‍යය අත් හැරීමයි. අවසානයේදි 1991 දී රුසියාවේ කොමියුනිස්ට් වාදය බිඳ වැටුණේ එක්සත් ජනපදයේ සෝවියට් ශීතල යුද්ධය හමාර කරමිනි.





ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ඉතිහාසය