JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
गणपति उपनिषद

अथर्ववेदीय शाखाका अन्तर्गत एउटा उपनिषद हो। यो उपनिषद संस्कृत भाषामा लेखिएकोछ। यसका रचियता वैदिक कालका ऋषिहरूलाई मानिन्छ परन्तु मुख्यत वेदव्यास जीलाई धेरै उपनिषदहरूका लेखक मानिन्छ।
रचनाकाल

उपनिषदहरूका रचनाकालका सम्बन्धमा विद्वानहरूको एउटा मत छैन। केही उपनिषदहरूलाई वेदहरूको मूल संहिताहरूको अंश मानिएको हो। यी सर्वाधिक प्राचीन छन्। केही उपनिषद ‘ब्राह्मण’ र ‘आरण्यक’ ग्रन्थहरूका अंश मानिएका छन्। इनका रचनाकाल संहिताहरूका पछिको हो। उपनिषदहरूका कालका विषयमा निश्चित मत छैन समान्यत उपनिषदहरूको रचनाकाल ३००० ईसा पूर्वदेखि ५०० ईसा पूर्व मानिएको हो। उपनिषदहरूका काल-निर्णयका लागि निम्न मुख्य तथ्यहरूलाई आधार मानिएको छ—
#पुरातत्व एवं भौगोलिक परिस्थितिहरू
#पौराणिक अथवा वैदिक ॠषिहरूका नाम
#सूर्यवंशी-चन्द्रवंशी राजाहरूका समयकाल
#उपनिषदहरूमा वर्णित खगोलीय विवरण

निम्न विद्वानहरू द्वारा विभिन्न उपनिषदहरूको रचना काल निम्न क्रममा मानिएको छ-


||


|}
सन्दर्भ


बाह्य कडीहरू

*उपनिषदहरूले आत्मनिरीक्षणको मार्ग बताए
मूल ग्रन्थ

* Upanishads at Sanskrit Documents Site
* पीडीईएफ् प्रारूप, देवनागरीमा अनेक उपनिषद
* GRETIL
* TITUS
अनुवाद

* Translations of major Upanishads
* ११ principal Upanishads with translations
* Translations of principal Upanishads at sankaracharya.org
* Upanishads and other Vedanta texts
* डॉ मृदुल कीर्ति द्वारा उपनिषदहरूको नेपाली काव्य रूपान्तरण
*Complete translation on-line into English of all १०८ Upaniṣad-s [not only the ११ (or so) major ones to which the foregoing links are meagerly restricted]-- lacking, however, diacritical marks


श्रेणी:वेद
श्रेणी:दर्शन
श्रेणी:धर्मग्रन्थ
श्रेणी:वैदिक धर्म
श्रेणी:उपनिषद्हरू
कार्तिकेय

कार्तिकेय वा मुरुगन (तमिल: முருகன்), एक लोकप्रिय हिन्दू देवता हुन् र यिनका धेरै जसो भक्त तमिल हिन्दू छन्। यिनको पूजा मुख्यत: भारतका दक्षिणी राज्यहरू र विशेष गरी तमिलनाडुमा गरिन्छ यसका अतिरिक्त विश्वमा जहाँ कहीं पनि तमिल निवासी/प्रवासी रहन्छन् जस्तो कि नेपालकाे बाजुराकाे स्वामीकार्तिक खापर गाउँपालिका मा र जम्लामा, स्वामिकार्तिकाकाे नामले पुजा गरीन्छ। जसकाे मन्दिनर भित्र महिलाकेा प्रबेश निशेध छ । श्रीलङ्का, मलेशिया, सिंगापुर आदिमा पनि यी पूजिन्छन्। यिनका छ: सबैभन्दा प्रसिद्ध मन्दिर तमिल नाडुमा स्थित छन्। तमिल यी तमीज कादुवुल अथवा कि तमिलहरूका देवता भनेर सम्बोधित गर्दछन्. यो भारतका तमिल नाडु राज्यका रक्षक देव पनि हुन्।

कार्तिकेय जी शिव पार्वतीका पुत्र छन् तथा सदैव बालक रूप नैं रहन्छन्। परन्तु तिनको यस बालक स्वरूपको पनि एउटा रहस्य छ।
कार्तिकेयका नाम

संस्कृत ग्रन्थ अमरकोषका अनुसार कार्तिकेयका निम्न नाम छन्:

*१. कार्तिकेय
*२. महासेन
*३. शरजन्मा
*४. षडानन
*५. पार्वतीनन्दन
*६. स्कन्द
*७. सेनानी
*८. अग्निभू
*९. गुह
*१०. बाहुलेय
*११. तारकजित्
*१२. विशाख
*१३. शिखिवाहन
*१४. शक्तिश्वर
*१५. कुमार
*१६. क्रौञ्चदारण
*१७. स्वाहानन्दन
सन्दर्भ

श्रेणी:हिन्दु देवताहरू
इन्द्र

इन्द्र या इंद्र । लाई हिन्दू धर्म मा देवताहरुका राजा मानिन्छ । इन्द्रको चुनाव पद्धति अलग छ । यस चुनाव पद्धतिको बारेमा स्पष्ट उल्लेख पाइँदैन । वैदिक साहित्यमा इन्द्रको स्थान उच्च छ तर पछि इन्द्रको महत्ता क्षीण हुँदै गएको पाइन्छ ।

ऋग्वेद मा इन्द्र

ऋग्वेद का लगभग एकचौथाइ सुक्त इन्द्रसँग सम्बन्धीत छन् । २५० सुक्त बाहेक अन्य ५० भन्दा धेरै मन्त्रहरूमा इन्द्रको वर्णन पाइन्छ । इन्द्र ऋग्वेदका महत्त्वपूर्ण देवता मानिन्छन् । इन्द्रलाई वर्षाका देवता मानिन्छ । गौणरूपमा आर्यहरुका युद्धदेवता का रूपमा पनि इन्द्रलाई लिइन्छ ।

इन्द्रको जन्म

अदिति उनकी माता हुन् । इन्द्रका पिता कश्यप हुन् । इन्द्रको जन्महुँदा पृथ्वी कम्पित भएको थियो । चट्याङ् पर्नुलाई उनको जन्मको रूपमा लिन सकिन्छ ।

इन्द्रको परिवार

“इन्द्राणी”(शची) इन्द्र कि पत्नी हुन् । मरुद्गण इन्द्रका साथी हुन् । जयन्त इन्द्र का छोरा हुन् ।

इन्द्र एक वृहदाकार देवता हुन् । उनको शरीर पृथ्वीको विस्तारभन्दा कम्तिमा दश गुणा ज्यादा छ । इन्द्र सर्वशक्तिमान् छन् ।

सोमरस इन्द्रको परमप्रिय पेय हो । इन्द्रको प्रसिद्ध आयुध “बज्र” हो । इन्द्र देवलोक को राजधानी अमरावती मा बस्छन् । यहीँ नै उनको नन्दन वन र पारिजात तथा कल्पवृक्षका रुख छन् ।


श्रेणी:देवी-देवताहरू
श्रेणी:हिन्दु देवताहरू
राधा

राधाअथवा राधिका, हिन्दु देवी र भगवान कृष्णकी प्रियतम हुन्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा राधा भगवान कृष्णको विख्यात प्राणसखी, ब्रज धामको रानी र वृषभानुको पुत्री हुन्। राधाकृष्णलाई शाश्वत प्रेमका प्रतीकको रूपमा लिइन्छ। उनलाई प्रेमको शक्ति, कोमलता, अनुकम्पा र भक्तिको देवीको रूपमा आराधना गर्ने गरिन्छ। उनलाई गोपिनीको प्रमुखको रूपमा वर्णन गरिएको छ। भगवान् कृष्णको युवा अवस्थामा रहेको बेलामा, उनी भगवान् कृष्णकी प्रेमी र साथीको रूपमा देखा पर्दछिन्, यद्यपि उनीहरूको विवाह भने भएको हुँदैन। यसको विपरित केही परम्पराले राधालाई कृष्णकी प्रियतम् वा पत्नीको रूपमा लिएको छ।

विशेष गरी पश्चिम बङ्गाल, बङ्गलादेश, मनिपुर, उत्तर प्रदेश र ओडिशाका गौडिय वैष्णवहरूले उनको पूजा गर्दछन्। अन्यत्र, उनलाई निम्बार्का सम्प्रदाय, स्वामीनारायण सम्प्रदाय र चैतन्य महाप्रभुसँग सम्बन्धित सम्प्रदायहरूले पुज्ने गर्दछन्। राधावल्लभ सम्प्रदायले राधालाई कृष्णको श्रद्धाको रूपमा पुज्ने गर्दछन्। कहिलेकाहीँ राधालाई निम्बार्का सम्प्रदायले भगवती लक्ष्मीको अवतारको रूपमा मान्ने गर्दछन् भने केहीले उनलाई कृष्णको स्त्री अवतारको रूपमा लिने गर्दछन्। राधाको जन्मदिनलाई राधाअष्टमीको रूपमा मनाउने गरिन्छ।

राधालाई मानव आत्माको लागि एक रूपकको रूपमा मानिन्छ। उनले असङ्ख्य साहित्यिक कार्यहरू प्रेरित गरेकी छिन् र कृष्णको साथ उनको रासालिला नृत्यले धेरै प्रकारका प्रदर्शन कलाको प्रेरणा पाएका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
महाविद्या

महाविद्या अर्थात महान विद्या रूपी देवी। महाविद्या देवी दुर्गाका दश रूप छन्, जो अधिकांश तान्त्रिक साधको द्वारा पूजिन्छन्, परन्तु साधारण भक्तहरूलाई पनि अचूक सिद्धि प्रदान गर्ने मानिन्छ। यी दश महाविद्याका नामले पनि जानिन्छ्न्।

महाविद्या विचारको विकास शक्तिवादका इतिहासमा एउटा नयाँ अध्याय बनाएको जसले यस विश्वासलाई पोषित गर्ने सर्व शक्तिमान् एउटा नारी हो।
शाब्दिक अर्थ

महाविद्या शब्द संस्कृत भाषाका शब्दहरू "महा" तथा "विद्या"देखि बनाएको हो।"महा" अर्थात महान्, विशाल, विराट। तथा "विद्या" अर्थात ज्ञान।
दस महाविद्याहरू

शाक्त भक्तहरूका अनुसार "दस रूपहरूमा समाहित एउटा सत्य कि व्याख्या छ - महाविद्या" जो कि जगदम्बाका दस लोकिक व्यक्तित्वहरूको व्याख्या गर्दछन्।महविद्याहरू तान्त्रिक प्रकृतिको मानिन्छिन् जो निम्न छन्-
* काली
* तारा भगवती
* ललिता-त्रिपुरसुन्दरी
* भुवनेश्वरी
* भैरवी
* छिन्नमस्ता
* धूमावती
* बगलामुखी
* मातन्गी
* कमला

गुह्यतिगुह्य पुराण महाविद्याहरूलाई भगवान विष्णुका दस अवताराहरूदेखि सम्बद्ध गर्दछ र यो व्याख्या गर्दछ कि महाविद्या ती स्रोत हो जसबाट भगवान विष्णुका दश अवतार उत्पन्न भए थिए। महाविद्याहरूका यी दश रूप चाहे ती भयानक होउन् अथवा सौम्य, जगज्जननीका रूपमा पूजिन्छन्।
पौराणिक कथा

श्री देवी भाग्वत पुराणका अनुसार महाविद्याहरूको उत्पत्ति भगवान शिव र तिनकी पत्नी सती, जो कि पार्वतीको पूर्वजन्म थिए, का बीच एउटा विवादका कारण भएको हो। जब शिव र सतीको विवाह भयो सतीका पिता दक्ष प्रजापति दुइटैका विवाहदेखि खुश थिएनन्। उनले शिवको अपमान गर्नका उद्देश्यले एउटा विशाल यज्ञको आयोजन गरे, जसमा उनले सबै देवी-देवताहरूलाई आमन्त्रित गरे, द्वेषवश उनले आफ्नो जुवाईं भगवान शंकर र आफ्नी पुत्री सतीलाई निमन्त्रित गरेनन्। सती पिताका द्वार आयोजित यज्ञमा जाने जिद गर्न थालिन्। जसलाई शिवले अनसुना गरिदिए, जबसम्म कि सतीले स्वयंलाई एउटा भयानक रूपमा परिवर्तित गरिन्। तत्पश्चात् देवी दश रूपहरूमा विभाजित भइन् भन्ने हिन्दू धर्मावलम्वीहरू विश्वास छ।


श्रेणी:देवी-देवताहरू
खलङ्गा, पश्चिम रुकुम

खलङ्गा नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, रुकुम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १३२०३ रहेको थियो जसमध्ये ६३९४ पुरुष र ६८०९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३२७९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मुसिकोट नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-२ वडाहरू मुसिकोट नगरपालिकाको वडा नम्बर १, ८-९ वडाहरू वडा नम्बर २, ५ नम्बर वडा वडा नम्बर ३ हो भने ६-७ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ३-४ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पश्चिम रुकुम जिल्लाका ठाउँहरू
पात्रो

१८७१-१८७२को हिन्दू क्यालेन्डरको एक पृष्ठ|right|thumb
पात्रो वा क्यालेन्डर एक प्रणाली हो जो समयलाई व्यवस्थित गर्नका लागि प्रयोग गरिन्छ। क्यालेन्डरको प्रयोग सामाजिक, धार्मिक, वाणिज्यिक, प्रशासनिक वा अन्य कार्यहरुका लागि गर्न सकिन्छ। यो कार्य दिन, सप्ताह, मास, वा वर्ष आदि समयावधिहरूलाई केही नाम दिएर गरिन्छ। प्रत्येक दिनलाई जो नाम दिइन्छ त्यो "तिथि" (date) कहलाउँछ। प्राय: मास र वर्ष कुनै खगोलीय घटनादेखि सम्बन्धित हुन्छन् (जस्तै चन्द्रमा वा सूर्यको चक्रले) किन्तु यो सबै क्यालेन्डरहरुका लागि जरूरी छैन। अनेक सभ्यताहरु र समाजहरूले आफ्नो प्रयोगका लागि कुनै न कुनै क्यालेन्डर निर्मित गरे थिए जो प्राय: कुनै अर्को क्यालेन्डरदेखि व्युत्पन्न थिए ।

क्यालेन्डर एक भौतिक वस्तु (प्राय: कागजदेखि निर्मित) पनि हो। क्यालेन्डर शब्द बहुधा यसै अर्थमा प्रयुक्त हुन्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* हिन्दू क्यालेन्डर
* जर्जियन क्यालेन्डर
* इस्लामी क्यालेन्डर
* चीनियाँ क्यालेन्डर
बाह्य कडीहरू

* कैलेंडरों का इतिहास
* Calendar FAQ
* Make your own Calendar into PDF


कालदर्शक
श्रेणी:संवत्
इस्लामी पात्रो

इस्लामी पञ्चाङ्ग वा क्यालेन्डर वा मुस्लिम क्यालेन्डरलाई (अरबी: التقويم الهجري; अत-तक्वीम-हिजरी; फारसी: تقویم هجری قمری ‎'तकवीम-ए-हिजरी-ये-कमारी) जसलाई हिजरी क्यालेन्डर पनि भन्दछन्, एक चन्द्र क्यालेन्डर हो, यो मात्र मुस्लिम देशहरूमा प्रयोग हुन्छ तर यसलाई पूरा विश्वका मुस्लिम इस्लामिक धार्मिक पर्वहरूलाई मनाऊन सही समय जाननका लागि प्रयोग गर्दछन्। यो चन्द्र-क्यालेन्डर छ, जसमा वर्षमा बारह मास, एवं ३५४ वा ३५५ दिवस हुन्छन्। किनभनें यो सौर क्यालेन्डरदेखि ११ दिवस सानो छ यस लागि इस्लामी धार्मिक तिथिहरु, जो कि यस क्यालेन्डरका अनुसार स्थिर तिथिहरूमा होतीं छन्, परन्तु प्रत्येक वर्ष पछिल्ला सौर क्यालेन्डरदेखि ११ दिन पछि हुन जान्छन्। यसलाई हिज्रा वा हिज्री पनि भन्दछन्, किनभनें यसको पहिलो वर्ष त्यो वर्ष हो जसमा कि हजरत मुहम्मदको मक्का शहरदेखि मदीनातर्फ हिज्ऱ वा वापसी भएको थियो। प्रत्येक वर्षका साथ वर्ष संख्याका पछि H जो हिज्रलाई सन्दर्भित गर्दछ वा AH (लैटिनः अन्नो हेजिरी ( हिज्रका वर्षमा) लगाइन्छ। हिज्रदेखि पहिलाका केही वर्ष (BH)को प्रयोग इस्लामिक इतिहासदेखि सम्बन्धित घटनाहरूका सन्दर्भमा गरिन्छ, जस्तै मुहम्म्द साहिबको जन्मको लागि ५३ BH।

वर्तमान हिज्री वर्ष हो १४३० AH.
इतिहास

इस्लाम पूर्व क्यालेन्डर
महिना

इस्लामी महिना वा मास नाम छन्:
# मुहरम محرّم (पूर्ण नाम: मुहरम उल-हरम)
# सफर صفر (पूर्ण नाम: सफर उल-मुजफ्फर)
# रबी अल-अव्वल (रबी उणन्नुर्)इदे मीलअद् ربيع الأول[
# रबी अल-थनी (या रबी अल-थानी, रबी अल-आखीर) (Rabī' II) ربيع الآخر أو ربيع الثاني
# जुमाद अल-उला (जुमादा I) جمادى الاولى
# जुमाद अल-थनी (या जुमादा अल-आखीर) (जुमादा II) جمادى الآخر أو جمادى الثاني
# रज्जब رجب (पूर्ण नाम: रज्जब अल-मुराजब)
# शआबान شعبان (पूर्ण नाम: शाअबान अल-मुआजम)
# रमजान رمضان (या रमदान, पूर्ण नाम: रमदान अल-मुबारक)
# शव्वल شوّال (पूर्ण नाम: शव्वाल उल-मुकरर्म)
# जिल-क्दाह ذو القعدة
# जिल्-हिज्जाह ذو الحجة

इन सबै महिनाहरूमा, रमजानको महीना, सबैभन्दा आदरणीय मानिन्छ। मुस्लिम मानिसहरूलाई यस महिनामा पूर्ण सादगीदेखि रहना हुन्छ दिनका समय।

ओर सबैभन्दा अफ्ज्ल रबी अल-अव्वल क महिना मानिन्छ। यस ्मे प्यारे नबी सल्ल्ल््लाहु अल््य्ही व्स्ल्ल्म कि पयदाइस हुइ ।
सप्ताहका दिवस

इस्लामी सप्ताह, यहूदी सप्ताहका समान नैं हुन्छ, जो कि मध्य युगीय ईसाई सप्ताह समान हुन्छ। यसको प्रथम दिवस पनि रविवारका दिन नैं हुन्छ। इस्लामी एवं यहूदी दिवस सूर्यास्तका समय आरम्भ हुन्छन्, जबकि ईसाई एवं ग्रहीय दिवस अर्धरात्रिमा आरम्भ हुन्छन्। मुस्लिम साप्ताहिक नमाज हेतु मस्जिदहरूमा छैटौँ दिवसको दिउँसो एकत्रित हुन्छन्, जो कि ईसाई एवं ग्रहीय शुक्रवासलाई हुन्छ। ("यौम जो संस्कृत मूल "याम"देखि निस्क्यो छ,يوم" अर्थात दिवस)
प्रयोग
हेर्नुहोस्
सन्दर्भ
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:इस्लाम
फारसी भाषा

फारसी (فارسی), इरान, ताजकिस्तान, अफगानिस्तान र उज्बेकिस्तानमा बोलिने एक भाषा हो। यो यी तीन देशहरूको राज्यभाषा हो र यो भाषा ७.५ करोड मानिसले प्रयोग गर्दछन्। भाषा सम्बन्धी परिवारको दृष्टिले यो हिन्द यूरोपीय परिवारको हिन्द इरानी शाखाको इरानी उपशाखाको सदस्य हो र यसमा क्रियापद वाक्यका अन्तमा आउँछ। फारसी संस्कृतसँग धेरै मिल्दोजुल्दो छ, र उर्दु (अनि नेपाली)मा यसका धेरै शब्द प्रयुक्त हुन्छन्। यो फारसी-अरबी लिपिमा लेखिन्छ। अङ्ग्रेजहरूको आगमनभन्दा पहिला भारतीय उपमहाद्वीपमा फारसी भाषालाई दरबारी काम तथा लेखनको भाषाका रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो। दरबारमा प्रयुक्त हुनाको कारण नैं अफगानिस्तानमा यस भाषालाई दारी भनिन्छ।
वर्गीकरण

यसलाई भारोपीय भाषा परिवारका हिन्द-इरानी शाखाका पश्चिमी विभागमा वर्गीकृत गरिएको छ।

अफगानिस्तानको भाषा अक्सर "घृणित" र "भयानक" को रूपमा वर्णन गरिएको छ।
नाम

यसको मूल नाम पारसी हो तर अरबका मानिसहरू, जसले फारसमा सातौँ शताब्दीका अन्तसम्म आफ्नो अधिकार लिएका थिए उनको वर्णमालामा 'प'अक्षर हुँदैन। अतः यसलाई फारसी भनियो र यही नाम भारतीय उपमहाद्वीपमा पनि प्रयुक्त हुन्छ। यूनानी मानिस फारसलाई पर्सिया (पुरानो ग्रीकमा पर्सिस, Πέρσις) भन्थे। जसकारण यहाँको भाषा पर्सियन कहलाइयो। यही नाम अङ्ग्रेजी सहित अन्य यूरोपीय भाषाहरूमा प्रयुक्त हुन्छ।
स्थानीय भाषा र बोलीहरू

* फारसीलाई ताजिकिस्तानमा ताजिक भनिन्छ र सीरिलिक लिपिमा लेखिन्छ।
* अफगानिस्तानमा यसलाई दारी (दरबारमा प्रयुक्त हुने भाषा) भन्दछन्।
बोलीहरू

*लूरी - लूरिस्तानको फारसी
*तात
*बुखारी
*झीदि (इजरायल)
यी पनि हेर्नुहोस्

* फारसीको साहित्य
बाह्य कडीहरू

* http://www.ancientscripts.com/oldpersian.html


श्रेणी:विश्वको प्रमुख भाषाहरू
श्रेणी:आर्य इरानेली भाषा परिवार
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:इरानेली भाषा परिवार
श्रेणी:अफगानिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
सम्राट उपाध्याय

सम्राट उपाध्याय अङ्ग्रेजी भाषामा लेख्ने नेपालीमुल लेखक हुन्। अमेरिकाको इन्डियाना विश्वविद्यालयमा सिर्जनशिल लेखाइ(creative writing )का प्राध्यापक तथा ग्राजुयट स्टडिजका निर्देशक पनि हुन उपाध्याय। पश्चिमी देशमा अङग्रेजिमा पुस्तक प्रकासित उनी प्रथम नेपाली मुलका आख्यानकार हुन।उपाध्यायको जन्म काठमान्डौ,नेपालमा भएको थियो र उनी काठमान्डौमै हुर्के बडेका थिए।२१ वर्षको उमेरमा अमेरिका आइपुगेका उपाध्याय बलल्ङटन,इन्डियाना(अमेरिका)मा श्रीमति तथा छोरीका साथ बस्दछन।
सम्राटका प्रकाशित कृर्तिहरू‌‌

# एरेस्टिङ गड इन काठमान्डौ(२००१)
# द गुरु अफ लभ(२००३)
# द रोयल घोष्ट(२००६)
# वुद्दाज अर्फन(२०१०)
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
उर्गेनको घोडा (उपन्यास)

उर्गेनको घोडा युग पाठकद्वारा माओवादी जनयुद्धलाई आधार बनाएर रचना गरिएको उपन्यास हो।

यस उपन्यासमा 'थाहा'अभियान्ता रूपचन्द्र बिष्टलाई पनि पात्रको रूपमा देखाइएको छ। जसले मान्छेहरूलाई चेतनाको दियो बाल्न कसरि मद्दत गरेका थिए भन्ने कुरा देखाएकाछन उपन्यासकारले।
पुस्तकको बारेमा

यो पुस्तक साङ्ग्रिला बुक्सले प्रकाशित गरेको हो।
कथानक

म्हेन्दो यस उपन्यासकी प्रमुख पात्र हो भने पल्लभी म्हेन्दोको सारथि हुन्छे। तमाङ जातिको इतिहास खोतल्ने प्रयास गरिएको उपन्यासमा कसरि तामाङहरूले आफ्नो आदिभूमि तामसालिङ खस राजाहरू सँग हारेका थिए भन्ने कुरा देखाउन खोजिएको छ। याबेङ खोला तरेर जान नहुने गए कहिल्यै फर्किएर आउन नपाइने तमाङ जातिमा रहेकोविश्वास केबल रुडिबादि बाहेक केहि होइन र एतिहासिक याम्बु सहर तामसालिङहरूको धरोहर भएको कुरा बताइएको छ यस उपन्यासमा। यो उपन्यासमा म्हेन्दो लडाकुको कमान्ड हुन्छे जसले गुमेको तामाङहरूको तामसालिङ राज्य लगायत पिछडिएका ,उत्पिडनमा परेका ,दलित ,महिलाहरूको लागि लडेको र राज्य स्थापना गरी छाड्ने बताउछे।
समालोचना
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:नेपाली भाषाका उपन्यासहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका पुस्तकहरू
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र पश्चिम नेपालको गण्डकी तथा धौलागिरी अञ्चलका उत्तरी क्षेत्रहरूमा पर्ने नेपालको सबैभन्दा ठूलो संरक्षण क्षेत्र हो। यसको क्षेत्रफल ७,६२९ बर्ग कि.मी. छ। यस अन्तरगत ८,००० मि. भन्दा अग्ला हिमालहरू, संसारको सबैभन्दा गहिरो काली गण्डकी नदीको खोंच, नेपालको सबैभन्दा बढि तथा कम पानी पर्ने ठाउँहरू पर्दछन्। यो नेपालको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तब्य स्थल पनि हो।


नेपाल प्रकृति संरक्षण कोष अर्न्तर्गत स्थापना भएको यस संरक्षण क्षेत्र आयोजनाले कास्की, लमजुङ, मनाङ, मुस्ताङ र म्याग्दी गरी ५ जिल्लाका ५६ वटा गा.वि.स. हरूमा काम गदै आईरहेको छ । २०४३ साल मंसीर देखि परीक्षण रूपमा कास्की जिल्लाको घान्द्रुकबाट काम गर्न शुरु गरी २०४९ साल श्रावणमा नेपाल सरकारले संरक्षण क्षेत्रको चार किल्ला तोकि सो क्षेत्रको ब्यवस्थापन गर्ने जिम्मा तत्कालिन श्री ५ महेन्द्र प्रकृति संरक्षण क्षेत्र आयोजनालाई दिएको थियो । हाल यस आयोजनाले आंशिक र पुरै गा.वि.स. गरी कास्की जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका १७ वटा गा.वि.स.हरूमा काम गदै आईरहेको छ । ती गा.वि.सहरूको नामावली यस प्रकार छ -
* घान्द्रुक
* लुम्ले
* दाङसिङ्ग
* धम्पुस
र आशिक क्षेत्रमा
* ल्वाङघलेल
* रिभान
* लाहाचोक
* घाचोक
* माछापुच्छ्रे
* सार्दिखोला
* पार्चे
* नामार्जुङ,
* सिल्दुजुरे

यस आयोजना अन्तर्गत कस्तुरी प्रजनन् केन्द्रको पनि स्थापना भएको छ ।
चित्र दीर्घा


File:Above the clouds Annapurna Conservation Area.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रको एक तस्बिर
Annapurna Base Camp-Trek.jpg|अन्नपूर्ण आधार शिविर
Annapurna Conservation Area IMG 2945.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
Annapurna Conservation Area IMG 2960.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
Annapurna Conservation Area Mustang.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 39.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 40.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 41.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 42.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 43.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 44.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 45.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 46.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 47.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 48.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 49.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ
Annapurna Conservation Area, Jomsom, Mustang District, Nepal 50.jpg|अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र, मुस्ताङ

सन्दर्भहरू


श्रेणी:राष्ट्रिय निकुञ्ज
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
कालिदास

कालिदास ("कालीको दास" ) संस्कृत भाषाका सबैभन्दा महान् कवि र नाटककार थिए। कालिदासको शाब्दिक अर्थ "कालीको सेवक" भन्ने बुझिन्छ। कालिदास शिवका पनि भक्त थिए। उनले पौराणिक कथाहरू र दर्शनलाई आधार मानेर रचनाहरू गरेका छन्। कलिदास आफ्नो अलंकार युक्त सुन्दर, सरल र मधुर भाषाका लागि विशेष रूपले जानिन्छन्। उनको ऋतु वर्णन अद्वितीय मानिन्छ। उनका उपमाहरू अनुपम छन्। सङ्गीत तिनको साहित्यको प्रमुख अङ्ग छ र रसको सृजन गर्नमा तिनको कुनै उपमा छैन। उनले आफ्नो शृंगार रस प्रधान साहित्यमा पनि साहित्यिक सौन्दर्यका साथ साथ आदर्शवादी परम्परा र नैतिक मूल्यहरूको समुचित ध्यान राखेका छन्। तिनको नाम अमर छ र तिनको स्थान वाल्मीकि र व्यासको परम्परामा हो। उनी द्वारा लेखिएको कविता तथा नाटकहरू कहिले लेखिएको यकिन नभएता पनि पाँचौ शताब्दीमा लेखिएको अनुमान गर्न सकिन्छ।
प्रारम्भिक जीवनी

पूर्वीय संस्कृत महाकाव्यको विकास क्रममा महाकवि कालिदास दोस्रो चरणका कलात्मक महाकाव्य परम्पराका विशिष्ट प्रतिभा हुन्। प्राचीन महाकाव्यकारहरू मध्ये यिनको अति उच्च स्थान रहेको देखिन्छ। यिनको समय र जीवनीका बारेमा विभिन्न विद्वान्का विभिन्न मतहरू पाइन्छन्। ती मतमध्ये अधिकांश विद्वानहरूले इसाको चौथो शतब्दीको उत्तरार्धमा कालिदासको जन्म भएको बताएका छन् र यही मत नै उपयुक्त मानिएको छ। ए. बी. किथ, पं.महावीरप्रसाद द्विवेदी र डा. रमाशङ्कर त्रिपाठी आदि विद्वानहरूले चौथो शताब्दी नै कालिदासको समय रहेको प्रमाणित गरेका छन्।। इसाको ४७२ तिरको शिला लेखमा कालिदासको नाम अङ्कित भएको हुनाले यो मत प्रामाणिक देखिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:संस्कृत साहित्य
श्रेणी:संस्कृत कविहरू
श्रेणी:कालिदास
श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू
मङ्गलबार सुरुहुने छोटो वर्ष

यो कुनै पनि वर्षको पात्रो हो जुन कुनै पनि मंगलबार सुरुहुने छोटो वर्षको लागि मान्य हुन्छ जस्तै १९५२, १९८०, २००८, २०३६ or २०६४.

अघिल्लो वर्ष | पछिल्लो वर्ष


Millennium
Century
Year

दोस्रो शहस्राव्दी:
१८औँ सताव्दी:
१७६०
१७८८


दोस्रो शहस्राव्दी:
१९औँ सताव्दी:
१८२८
१८५६
१८८४


दोस्रो शहस्राव्दी:
२०औँ सताव्दी:
१९२४
१९५२
१९८०


तेस्रो शहस्राव्दी:
२१औँ सताव्दी:
२००८
२०३६
२०६४
२०९२


तेस्रो शहस्राव्दी:
२२औँ सताव्दी:
२१०४
२१३२
२१६०
२१८८


References


श्रेणी:Gregorian calendar
श्रेणी:Julian calendar
बिहिबार सुरुहुने छोटो वर्ष

यो कुनै पनि वर्षको पात्रो हो जुन कुनै पनि बिहीबार सुरुहुने साधारण वर्षको लागि मान्य हुन्छ जस्तै : ग्रेगरियन वर्षहरू १९८७, १९८८, २००९, २०१५ and २०२६
या जुलियन वर्ष १९१५ (तल तालिका हेर्नुहोला). यो एक वर्ष हो जसमा फेब्रुअरी,मार्च र नोभेम्बरमा तीन १३औ शुक्रबारहरू पर्दछन्। एक साधारण वर्षमा ३६५ दिनहहरू हुन्छन , र अर्को शव्दमा यो कुनै छोटो वर्ष हैन ।


This kind of year has ५३ weeks in the ISO 8601 week - day format.
References


श्रेणी:Gregorian calendar
श्रेणी:Julian calendar
विद्युत चालकता

पदार्थों द्वारा विद्युत धारा संचालित गर्ने क्षमताका मापलाई विद्युत चालकता (Electrical conductivity) वा विशिष्ट चालकता (specific conductance) भन्दछन्। जब कुनै पदार्थदेखि बनेका कुनै 'चालक'का दुइ सिरहरुका बीच विभवान्तर आरोपित गरिन्छ त यसमा विद्यमान घुम्न सक्ने योग्य आवेश प्रवाहित हुन लाग्दछन् जसलाई विद्युत धारा भन्दछन्। आंकिक रूपले धारा घनत्व \mathbf{J} तथा विद्युत क्षेत्रको तीव्रता \mathbf{E} का अनुपातलाई चालकता (σ) भन्दछन्। अर्थात -

:\mathbf{J} = \sigma \mathbf{E}.

विद्युत चालकताका व्युत्क्रम (reciprocal) राशिलाई विद्युत प्रतिरोधकता (ρ) भन्दछन् जसको SI इकाई सिमेन्स प्रति मीटर (S·m-१) हुन्छ।

:\sigma = {1\over\rho}.

विद्युत चालकताका आधारमा पदार्थहरूलाई कुचालक, अर्धचालक, सुचालक तथा अतिचालक आदि धेरै वर्गहरूमा बांटिन्छ जसको अपना-अपना महत्त्व एवं उपयोगि्दछ।
केही पदार्थहरूको विद्युत चालकता
यी पनि हेर्नुहोस्

*विद्युत प्रतिरोध (Electrical resistance])
*विद्युत प्रतिरोधकता
*उष्मा चालकता (Thermal conductivity)
बाह्य कडीहरू

*Measurement of the Electrical Conductivity of Glass Melts Measurement Techniques, Definitions, Electrical conductivity Calculation from the Glass Composition
*Periodic Table of Elements Sorted by Electrical Conductivity
*Guide to testing the Electrical Conductivity of soil water
सन्दर्भ


श्रेणी:विद्युत
श्रेणी:विद्युत सम्बन्धी कांसेप्ट

ru:Электрическая проводимость#Удельная проводимость
uk:Електропровідність#Питома електропровідність
विद्युतवाहक बल

भौतिक शास्त्रमा मोटो तौरमा विद्युतवाहक बल (electromotive force, वा emf) त्यो कारण छ जो विद्युत धारा (या एलेक्ट्रोन/ आयन)लाई परिपथमा प्रवाहित गर्दछ।

किन्तु विद्युतवाहक बलको औपचारिक परिभाषा यस प्रकार छ :

: कुनै परिपथका दुइ खोलेको सिरहरू (टर्मिनल्स)का बीच ईकाई आवेशलाई प्रवाहित गर्नमा गरिए कार्यको मात्रालाई ती दुइ बिन्दुहरूका बीचको विद्युतवाहकलाई बल भन्दछन्।

वोल्टीय सेल, विद्युतउष्मीय युक्तीहरू, सौर सेल, विद्युत जनित्र, वान डी ग्राफ आदि केही विद्युतवाहक बल उत्पन्न गर्ने सामान छन्।
बाह्य कडीहरू

* Electromotive Force in Inductors - Interactive Java Tutorial National High Magnetic Field Laboratory
*

श्रेणी:विद्युत
श्रेणी:विद्युतचुम्बकत्व
न्यु रोड, काठमाडौँ

नयाँ सडक (जसलाई आम रुपमा न्युरोडको नामले चिनिन्छ) नेपालको राजधानी काठमाडौँमा अवस्थित एउटा सडकको नाम हो। यो धैरै ब्यस्त सडक पनि हो। यो न्युरोडको नामबाट पनि चिनिने गर्दछ। यो सारै व्यस्त र ठुलो ब्याबसाय हुने क्षेत्र हो।


नयाँ सडकको निर्माण विक्रम सम्वत १९९० को महाभुकम्प पछि प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरको कालमा भएको हो। यसलाई जुद्ध शमशेरको सम्मानमा जुद्ध सडक पनि भनिन्छ। यस सडकबाट राजपरिवारको बसोबास हुने पुरानो दरबारमा पुगिने भएकाले यसलाई पुरानो दरबार मार्ग पनि भनिन्छ।

नयाँ सडकका प्रायः बासिन्दाहरू नेवार समुदायका छन्।

न्युरोड नेपालको सहरी विकासको इतिहासमा नै एक महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो। १९९० सालको महाभूकम्प अघिसम्म विभिन्न पोखरी र पाखो ठाउँका रूपमा रहेको यो ठाउँमा भूकम्पपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री ३ जुद्धशमशेरले कालोपत्रे सडक निर्माण गरेका थिए। यो सडकको नाम जुद्ध सडक नामकरण गरिएको थियो, तर त्यतिबेला यो सडक काठमाडौँको सबैभन्दा नयाँ सडक भएकाले पछि त्यसलाई ‘नयाँ सडक, न्युरोड वा न्हू सतक’ भन्न थालियो । नयाँ सडक नेपालकै पहिलो कालोपत्रे सडक हो।

न्युरोडसँगै रहेको भूगोल पार्कचाहिँँ नेपालकै पहिलो व्यवस्थित पार्क हो, त्यसको ठीक पछाडि नेपालकै पहिलो बैङ्क नेपाल बैङ्क लिमिटेडको केन्द्रीय कार्यालय अवस्थित छ।

न्युरोडमै नेपालको पहिलो सिनेमा भवन ‘जनसेवा सिनेमा’ निर्माण गरिएको थियो, जो पछि आगलागिमा परी ध्वस्त भयो । त्यही ठाउँमा अहिले विशालबजार निर्माण गरिएको छ। विशालबजार नेपालकै पहिलो डिपार्टमेन्ट स्टोर हो।

प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरले न्युरोडमै नेपालको पहिलो दमकल सेवा ‘जुद्ध वारुणयन्त्र’ स्थापना गरेका थिए।

यस्तै, आगलागि हुँदा जमिनबाट पानी निकालेर फाल्ने पहिलो फायर हाइड्रेण्ड न्युरोडमा नै छ। विदेशबाट सामान आयात गरी बिक्री गर्ने पहिलो सप्लायर्स पसल छाता भण्डार न्युरोडबाट नै सुरु भएको थियो।
सडकको सिमाना चारकिल्ला

:पूर्व: टुँडिखेल
:पश्चिम: बसन्तपुर
:उत्तर:प्युखा, फसीक्येबा
:दक्षिण: पाको, खिचापोखरी, टेबाहाल
पाठ=Juddha Shumsher Jang Bahadur Rana's statue at Newroad, Kathmandu.|अङ्गुठाकार|257x257पिक्सेल|न्यु रोड, जुद्धशालिक|जुद्ध शालिक
* यसको पूर्वी बिन्दुमा प्रवेशद्वार गेट रहेको छ। जसलाई न्युरोड गेट भनिन्छ।
* नयाँ सडकको पश्चिमी अन्तमा महाराज जुद्ध शमशेरको शालिक छ जसलाई जुद्धशालिक भनिन्छ। भूकम्प–पीडितको उद्धारमा धेरै ठुलो काम गरेपछि उनको सम्मानमा जनताबाट चार–चार दाम चन्दा उठाएर त्यो सालिक बनाइएको हो। पछि जुद्धले जनताको सबै दाम फिर्ता गरिदिए।
* दक्षिन पश्चिममा भूगोल पार्क छ जुन १९९० को महाभुकम्पको अभिलेख राखिएको थियो।
* दक्षिण पश्चिममा जुद्ध वारुण यन्त्र को कार्यालय छ।
* गोरखापत्र संस्थानको केन्द्रीय कार्यालय
* नेपाल बैङ्क लिमिटेडको मुख्य कार्यालय
* बसन्तपुर दरबार-पुरानो शाही निवास
* उत्तर पश्चिममा विशाल बजार- नेपालको पहिलो सुपरमार्केट छ।
* उत्तरमा रञ्जना सिनेमा हल छ।
* उत्तर पूर्वमा दुगम्बाही टोल
सन्दर्भ सामग्री

श्रेणी:काठमाडौँका बजारहरू
श्रेणी:काठमाडौँको अर्थतन्त्र