JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
धान नाच

धान नाच लिम्बू जाति (याक्थुङ) को एउटा प्रसिद्ध लोकनृत्य हो। यसलाई लिम्बू भाषामा यालाङ (लिम्बू: ) अथवा यालक्मा भनिन्छ। यसको उत्पत्ति नेपालको लिम्बूवान क्षेत्रमा भएको हो। यो नृत्य पूर्वी नेपालका साथै भारतको दार्जिलिङ, कालिम्पोङ र सिक्किम क्षेत्रका लिम्बू समुदायका मानिसहरूद्वारा प्रदर्शन गरिन्छ। यो नृत्यसंग गाइने गीतलाई पालाम भनिन्छ।
किंवदन्ती

स्थानीय किंवदन्ती अनुसार एउटा गाउँमा खडेरी परेको थियो र मानिसहरू भोकले मरिरहेका थिए। त्यसपछि माक्चरेपु (लिम्बू: ;), एउटा चराले खैया प्रकारको धानको केही बीउ ल्याई गाउँलेलाई खेती गर्न दियो। गाउँलेले त्यसै गरे र थुप्रै उब्जनी पाए। तर चराहरूले अधिकांश उब्जनी खान थाले। गाउँलेहरूले चरालाई भगाउन खोजे तर चराहरूले बीउ ल्याएकाले गर्दा उब्जनीमा पहिले अधिकार उनीहरू हुने भने। गाउँलेहरूले त्यो दाबीलाई खण्डन गर्न सकेनन् र चराहरूको कुरामा सहमत भए। चराले कुट्नेबित्तिकै चामल सिधै खान्थे।

त्यसपछि मान्छेहरूले चरालाई भगाउने जुक्ति निकाले र त्यस अन्तर्गत चराहरूलाई डराउन "हा...हा...हा..." भनेर कराउन थाले, जुन पछि लयबद्ध पालाम गीत बन्यो। पालाम गाउने क्रममा मानिसहरूले धान कटनीमा हात समातेर नाच्ने थाले, त्यसो गर्दा धानबाट भुस छुटिन्थ्यो। यसरी नै धान नाचको सुरूवात भयो। त्यसपछि हरेक वर्ष मंसिर महिनामा मानिसहरूले धान नाच गर्न थाले।
पालाम

धान नाचमा गाइने गीतलाई पालाम भन्दछ्न्। यसरी गाईने गीत प्राय: लिम्बू भाषामा यस्तो हुन्छ:
परम्परा

यो नाच विवाह, उधौली जस्ता चाडपर्वहरूमा र उत्सवहरूमा गरिन्छ। यो जोडी वा समूह मा प्रदर्शन गर्न सकिन्छ। ऐतिहासिक रूपमा, नृत्य सात दिन र सात रातको लागि प्रदर्शन गरिन्थ्यो। संसार भरी छरिएर रहेका किरात समुदाय भित्रका लिम्बू जातिको महान चाड हो चासोक तङ्नाम। विशेषगरी पुर्वी नेपालको संखुवासभा, सुनसरी, मोरङ, धनकुटा, तेह्रथुम, पाँचथर, ताप्लेजुङ र सिक्किममा बसोबास गर्ने लिम्बू जातिले परम्परागत संस्कृतिलाई संरक्षण गर्दै मनाउने मनोरञ्जनात्मक चाडलाई चासोक तङ्नाम भनिन्छ। जस्मा न्वागी पुजा गरी, च्याब्रुङ बजाउदै गोलाकार घेरामा धान नाच नाचेर भव्य पूर्वक मनाइन्छ।

यो खेतीपाती लगाइसकेपछि फुर्सदको समयमा पनि लिम्बू जातिका युवा र युवतीहरूले परस्परमा आधारित गीतको माध्यामबाट सवाल-जवाफ गरी नाची, गीत गाई मनोरञ्जन गर्ने गर्छन्। केटाकेटी मिली नाचगान गरेता पनि उनिहरूमा रतिराग कुनै भाव नहुने र कसैले रतिराग भावनाले अरुलाई दु:ख दिएमा उसलाई दण्ड जरिवाना गर्ने चलन छ। तर केटकेटीको मन मिलेमा विवाह गर्दा केहि फरक पर्दैन।

पछिल्लो समय युवाहरुको सहभागिता नहुँदा नृत्य लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ तर विभिन्न सांस्कृतिक सङ्घसंस्थाहरूले यस नृत्य शैलीको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि जनचेतना जगाइरहेका छन्।
सन्दर्भहरू
यी पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:कला
श्रेणी:नेपाली लोक नृत्यहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशको संस्कृति
श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति
फ्लोरिडा

फ्लोरिडा

फ्लोरिडा संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक राज्य हो जुन देशको दक्षिणपूर्वी भागमा स्थित छ। यसको राजधानी टाल्लाहासी हो र सबैभन्दा ठूलो शहर मियामी हो। फ्लोरिडा एक प्रमुख पर्यटन गन्तव्य हो, यसको सुन्दर समुद्रतट, उष्णकटिबंधीय जलवायु, र ऐतिहासिक स्थलहरूको लागि प्रसिद्ध छ।
----
१. भौगोलिक स्थिति

* स्थान: फ्लोरिडा संयुक्त राज्य अमेरिकाको दक्षिणपूर्वी कोनेमा स्थित छ। यो समुद्र तटका साथै बहु-सुंदर कछार र किना क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध छ।
* सिमा: उत्तरमा जॉर्जिया र अलाबामा, पूर्वमा अटलांटिक महासागर, पश्चिममा मेक्सिको खाड़ी, र दक्षिणमा क्यूबा र बहामा रहेको छ।

----
२. जनसंख्या र प्रमुख शहरहरू

* जनसंख्या: फ्लोरिडा संयुक्त राज्य अमेरिकाको तेस्रो सबैभन्दा जनसंख्या भएको राज्य हो। यहाँ लगभग २९ मिलियन मानिसहरू बसोबास गर्छन्।
* प्रमुख शहरहरू:
** मियामी: व्यापार, पर्यटन, र सांस्कृतिक केन्द्र हो। यसको हलिउड, बिचेस, र सांस्कृतिक विविधताका लागि प्रख्यात छ।
** टाम्पा: व्यवसाय र मनोरञ्जनका लागि महत्वपूर्ण शहर हो। यहाँको एरिना र म्यूजियमहरू प्रमुख आकर्षण हुन्।
** ऑर्लैंडो: विश्व प्रसिद्ध थीम पार्कहरूको घर हो, जस्तै डिज्नी वर्ल्ड र यूनिवर्सल स्टूडियोज।

----
३. जलवायु

* प्रकार: फ्लोरिडाको जलवायु उष्णकटिबंधीय र उपोष्णकटिबंधीय हुन्छ। गर्मीमा तातो र चिसोमा सुख्खा मौसम हुन्छ। यहाँको समुद्री वायु र वर्षा सामान्यत: उच्च हुन्छ।
* मौसम: गर्मी र वसन्त ऋतुमा तातो र हुमिड मौसम हुन्छ, जबकि जाडो मौसम सामान्यत: सुख्खा र शीतल रहन्छ।

----
४. अर्थतन्त्र

* मुख्य क्षेत्रहरू:
** पर्यटन: फ्लोरिडा पर्यटनको लागि प्रमुख गन्तव्य हो। यहाँको डिज्नी वर्ल्ड, युनिवर्सल स्टूडियोज, और बहु-सुंदर समुद्र तट प्रमुख आकर्षण हुन्।
** कृषि: मुख्य फसलहरूमा संन, नारियल, और सिट्रस फल समावेश छन्।
** वाणिज्य: फ्लोरिडा व्यापार र उद्योगहरूको लागि महत्वपूर्ण केन्द्र हो। यहाँको वित्तीय र बैंकिंग सेवा क्षेत्र पनि ठूलो छ।

----
५. सांस्कृतिक र ऐतिहासिक स्थलहरू

* हिस्टोरिकल स्थलहरू: फ्लोरिडामा धेरै ऐतिहासिक स्थलहरू छन्, जस्तै सेंट अगस्तीन, जुन संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबैभन्दा पुरानो यूरोपीय स्थापना हो।
* सांस्कृतिक आकर्षण: फ्लोरिडा सांस्कृतिक विविधता र बहुरंगी परम्पराहरूको लागि प्रसिद्ध छ। यहाँको संगीत, खाना, र उत्सवहरू सांस्कृतिक धरोहरको हिस्सा हुन्।

----
६. शिक्षा र अनुसन्धान

* प्रमुख विश्वविद्यालयहरू: फ्लोरिडा राज्य विश्वविद्यालय, मियामी विश्वविद्यालय, और फ्लोरिडा अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय प्रमुख शिक्षण संस्थाहरू हुन्।
* अनुसन्धान केन्द्रहरू: फ्लोरिडा विश्व स्तरका अनुसन्धान र प्राविधिक केन्द्रहरूको घर हो।

----
७. परिवहन

* सार्वजनिक यातायात: मियामी, टाम्पा, और ऑर्लैंडो जस्ता शहरहरूमा मेट्रो, बस, र ट्राम सेवा उपलब्ध छ।
* वायुसेवा: फ्लोरिडाको प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरू मियामी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, ओरलैंडो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, र टाम्पा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुन्।

----निष्कर्ष:

फ्लोरिडा संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक प्रमुख राज्य हो जुन आफ्नो प्राकृतिक सौन्दर्य, पर्यटन स्थल, र सांस्कृतिक विविधताका लागि प्रसिद्ध छ। यहाँको ऐतिहासिक स्थल, अर्थतन्त्र, र जलवायुले यसलाई एक प्रमुख गन्तव्य बनाएको छ।
सन्दर्भ सामाग्री

श्रेणी:अमेरिका
जेरी

जेरी अथवा जुलेबी अथवा जुल्पी (भोजपुरी:जीलेबी, उर्दु:جلیبی, हिन्दी:जलेबी, ਜਲੇਬੀ, জিলাপী) एक प्रकारको मिठाई हो जुन भारतीय उपमहाद्वीपमा धेरै प्रसिद्ध छ। यसलाई भारत, पाकिस्तान, नेपाल अनि बङ्गलादेशका मान्छेहरू खुब रुचाँउछन्। यसलाई मैदाबाट तयार गरिन्छ। मैदाको घोल बनाएपछि त्यो मैदालाई एउटा कपडामा हालेर कपडा मुनि एउटा सानो दुलो पारेर तातो तेलमा घुमाई घुमाई जुलेबी तयार गरिन्छ। त्यसपछि त्यो जुलेबी लाई चिनीको घोलमा डुबाएर एकछिन राख्छन र त्यस पछि त्यो जुलेबी खाने योग्य हुन्छ।
साधारणतया जेरी सदा नै बनाइन्छ तर स्वाद आनुसार पनिर वा खोया जेरी लाई पनि मानिसहरू रुचाउछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:खाद्य पदार्थ
मैदा

मैदा भारतीय उपमहाद्वीपको सेतो पिठो हो जुन गहुँबाट बनाइन्छ। यसलाई बिना चोकर प्रसोधित गरेर मसिनो बनाइन्छ। यो गहुँको पिठोसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। मैदाको उपयोग फास्ट फुड, पोलेको सामानहरू जस्तै पेस्ट्री, पाउरोटी, धेरै प्रकारको मिठाइहरू र पारम्परिक रोटी र पराठा बनाउनको लागि गरिन्छ। विविध परिकारहरू बनाउनको लागि यसको प्रयोग हुने भएकोले यसलाई कहिलेकाहीँ सर्वप्रयोग पिठो भन्ने गरिन्छ।
उत्पादन
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:खाद्य पदार्थ
चिनी

खासगरी उखुबाट बनेको सानोसानो सेतो दाना भएको गुलियो स्वाद भएको पदार्थ।
औषधोपचार

*ज्वरो आएमा
दिनदिनै वा ३/४ दिन बिराएर आउने ज्वरोमा ताउमा फुराएको धूलो फिट्किरी २ चिम्टीमा २ चिम्टी चिनी मिसाएर ज्वरो आउनु चार घण्टा अगाडि पानीसंग खानुहोस् र दोस्रो मात्रा दुइ घण्टा पछाडी
फेरि खानुहोस् यसरी ज्वरो आउन सक्दैन र आएमा पनि मन्द मात्र आउँछ । यसरी ३/४ दिन नियमित प्रयोग गर्नाले ठीक हुन्छ ।
*चिनी रोग (डाइबेटिज) मा
:१ चम्चा घ्यू कुमारीको गुदीमा १ चम्चा गुर्जोको सत्व (चिनी) फिटेर खाने गरेमा रोग निको हुँदै जान्छ ।
*कफ जमेमा
:भुटेको रायोको आधा चम्चामा एक चिम्टी सिदेनून र आधा चम्चा चिनी मिसाएर बिहान/बेलुका तातो पानी सँग सेवन गर्नाले कफ जमेको ठीक हुन्छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस

*मरिच
*घ्यू
*कपुर

श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:औषधोपचार
ढाका

ढाका () बङ्गलादेशको राजधानी हो। यो सहर बुढी गङ्गा नदीको तटनेर स्थित यो देशकै सबैभन्दा ठुलो सहर हो। राजधानी हुनु बाहेक यो बङ्गलादेशको औद्यौगिक तथा प्रशासनिक केन्द्र पनि हो। ढाकामा मुख्य रूपमा धान, उखु तथा चियाको व्यापार गरिन्छ। ढाकाको जनसङ्ख्या लगभग १.४३ करोड रहेको छ जुन कि विश्व कै सहरहरू मध्येको ११औँ सबैभन्दा बढी हो। ढाकाको आफ्नो बेग्लै इतिहास रहेको छ तथा यसलाई विश्वमा मस्जिदको सहरको नामले पनि चिनिने गरिन्छ।
मुगल सल्तनतको समयमा यस सहरलाई १७औँ शताब्दीमा जहांगिर नगरको नामले चिनिने गरिन्थ्यो। यो सहर त्यस समयमा पनि एउटा प्रादेशिक राजधानी थियो र यहाँ निर्मित हुने मखमलको व्यापारमा यस सहरको नाम पुरै विश्वमा रहेको थियो। आधुनिक ढाकाको निर्माण तथा विकास ब्रिटिस शासनको समयमा १९औँ शताब्दीमा भयो र यस सहरले छिट्टै भारतको कोलकाता पछि पुरै बङ्गालको दोस्रो ठुलो सहरको रूपमा विकसित भयो।

भारतको विभाजन पछि सन् १९४७ मा ढाका पूर्वी पाकिस्तानको प्रशासनिक राजधानी बन्यो र सन् १९७२ मा बङ्गलादेश एउटा स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा अस्तित्व पाएपछि यसलाई देशको राष्ट्रिय राजधानी घोषित गरियो। आधुनिक ढाका देशको राजनीति, अर्थव्यवस्था, तथा संस्कृतिको मुख्य केन्द्र हो। ढाका मात्रै देशको सबैभन्दा साक्षर (६३%) सहर नभएर बङ्गलादेशको सहरहरूमध्येको सबैभन्दा बढी विविधता रहेको वा पाइने सहर पनि हो। तथापि आधुनिक ढाकाको सहरी आधारभूत ढाँचा देशको सबैभन्दा विकसित भएतापनि यहाँको प्रदूषण, यातायात असन्तुलन, गरीबी, अपराध जस्तो समस्याहरू यस सहरको लागि ठुलो चुनौती रहेको छ। सम्पूर्ण देशवाशीहरूको ढाकामा बसाई सर्ने प्रवृति पनि यहाँको सरकारको लागि एउटा ठुलो समस्याको रूपमा लिइदै आएको छ।
इतिहास

मुगल शासन कालमा ढाकालाई जहांगीर नगरको नामले चिनिन्थ्यो। त्यस समय यो बङ्गाल प्रान्तको राजधानी थियो। वर्तमान ढाकाको निर्माण १९औँ शताब्‍दीमा अङ्ग्रेजहरूको अधीनमा भएको हो। बिभाजनपछि ढाका पूर्वी पाकिस्‍तानको राजधानी बन्यो र सन् १९७२ मा यो बङ्गलादेशको राजधानी बनेको हो।
खेलकूद

बङ्गलादेशको प्रमुख फुटबल रङ्गशाला बंगबन्धु राष्ट्रिय रंगशाला पनि ढाकामा भएकाले बङ्गलादेशमा आयोजना हुने प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण फुटबल प्रतियोगिता पनि ढाकामा हुने गर्दछ। फुटबलको साथै यहाँ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका फुटबल तथा अन्य खेलकुदका प्रतियोगिताहरू समेत ढाकामा नै हुने गर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:धेरै जनघनत्व भएका सहरहरू
श्रेणी:एसियाली राष्ट्रका राजधानीहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका सहरहरू
प्रश्नोत्तर

प्रश्नोत्तर भानुभक्त आचार्यबाट लेखिएको एक पद्य कविता हो। यस कवितामा कविले जीवनजगतका विभिन्न पक्षमाथि प्रश्न पठाएर तिनको उत्तर दिने प्रयास गरेका छन्। उपजाति छन्द र वसन्ततिलका छन्दमा रचित कवितामा कविले जीवनोपयोगी विभिन्न प्रसंगमा समाजलाई नैतिक चेतना तथा आदर्शतिर उन्मुख गराउने प्रयत्न गरेका छन्।
कतिपय आलोचकको भनाइअनुसार, प्रश्नोत्तर उनको मौलिक कृति नभई अनुदित कृति हो। उनले संस्कृत साहित्यका विद्वान् शङ्कराचार्यद्वारा रचना गरिएको संस्कृतको ‘मणिकरत्नमाला’को अनुवादका क्रममा तत्कालीन समाजलाई नैतिक शिक्षा प्रदान गरेका हुन्। यस कृतिमा तत्कालीन समयको आदर्शलाई प्रस्तुत गरिएको छ।

"प्रश्नोत्तर" कविता
:कस्लाइ हो शत्रु भनेर जान्नु?
:आफ्ना दसै इन्द्रिय शत्रु मान्नु।
:कस्लाइ खूब् मित्र भनेर जान्नु?
:जीत्या तिनै इन्द्रिय मित्र मान्नु।
:दरिद्र नाऊँ नरमा छ कस्को?
:विशाल तृष्णा घरमा छ जस्को।
:कुन् हो धनी सब् नरले कह्याको?
:सन्तोषले जो छ खुसी रह्याको।
:ज्युँदै मर्याको भनी नाऊँ कस्को?
:उद्यम विना बित्तछ काल जस्को।
:कुन् हो सबैले गुरु भन्नु पर्न्या ?
:जो हो हितैको उपदेश गर्न्या ।
:कुन धन्य हो? जुन् छ परोपकारी।
:कुन् पुज्य हो? तत्व लिन्या विचारी।
:कौनै बखतमा पनि के नगर्नु?
:पापका अगाडि कहिल्यै नसर्नू।
:कुन् हो जगतको गहना बन्याको?
:विध्यै छ सबको गहना बन्याको।
:कुन् सत्य हो सत्य कसरी जान्नु?
:जुन् प्राणीको हित छ उ सत्य मान्नु।
:शोभायमान भई बस्छ सभा बिषेको?
:सब्को मन प्रसन्न गर्दछ शास्त्रले जो।
:मातासरी सुख दिन्या कुन् चिज छ जान्नु
:विद्यै छ त्यस्तो अरू कौन खोज्नु ?
:कुन् हो जति दियो उति बढ्न जान्या?
:बिध्यै रहेछ बुझि निश्चय तेहि मान्या।
:कुन् काम हो अति डरायर दुर सार्नु?
:लोकापवाद् छ घटिया कहिल्यै नधार्नू।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:कविता
श्रेणी:भानुभक्त आचार्यका कृतिहरू
पारसमणि प्रधान

पारसमणि प्रधान (वि.सं. १९५५ - वि.सं. २०४२) नेपाली भाषाका एक प्रसिद्ध साहित्यकार हुन् ।
जीवनी

प्रधानको जन्म वि.सं. १९५५ साल माघ महिनामा कालिम्पोङमा भएको थियो। उनको साहित्यिक नाम पारसमणि प्रधान हो भने चिनिने नाम प्रशमान प्रधान पनि थियो। ओखलढुङ्गाबाट बाजेकै पालामा दार्जिलिङ पुगी उनी त्यहीँ बस्ने गरेका थिए। बी.ए.सम्म पढेका प्रधानले लामो समय शिक्षण पेशा अपनाए ।
साहित्य-कर्म

उनी नेपाली साहित्यका ३ जना वरिष्ठ वाङ्मयसेवी सूधपामध्ये एक ‘पा’ नामले दार्जिलिङमा चिनिएका थिए। कविता, जीवनी, व्याकरण र अन्य विषयमा प्रकाशित उनका कृतिहरूः
१. नेपाली प्राथमिक भूगोल १ र २
२. भारतवर्षको इतिहास (२)
३. विलायत यात्रा
४. सजिलो नेपाली व्याकरण
५. प्रश्नोत्तर(भानुभक्तीय)
६. चेपागाँडा
७. घिचुवा आगो
८. हुस्सु कुखुरी
९. प्राथमिक शिक्षा विधि
१०. कथा भारती जेठो भाग
११. कथा भारती माहिलो भाग
१२. कथा भारती साहिलो भाग
१३. कथा भारती काहिंलो भाग
१४. वुद्ध चरित्र नाटक
१५. नेपाली सजिलो साहित्य (भाग ४)
१६. नेपाली व्याकरण
१७. भानुभक्त ग्रन्थावली
१८. सम्पादकको विचार (पहिलो खण्ड)
१९. नेपाली मुहावरा
२०. नेपाली हाम्रो मातृभाषा
२१. नेपाली भाषाको उत्पत्ति र विकास
२२. नेपाल तरुण दल प्र.म.को कार्यक्रम
२३. भारतको इतिहास (केटाकेटीको)
२४. नेपाली कविता पाठ भाग १ र २
२५. कवि र कविता
२६. नेपाली सरल गणित पहिलो भाग
२७. १०८ अमर जीवनी भाग १ र २
२८. नेपाली व्याकरणको छोटो इतिहास
२९. टिपन टापन खण्ड १
३०. रोचक संस्मरण
३१. बाँच पौरखी पुरुष रत्न
३२. आधुनिक शिक्षा प्रति गान्धीजी
३३. नेपाली साहित्यको साउँ अक्षर
३४. नेपाली भाषा साहित्यको विवरण
३५. आफ्नो बारेमा १
३६. जयमाला
३७. क्वाँटी
३८. आठौँ अनसूचीमा नेपाली भाषा
३९. साढे सात कथा
४०. काठमाडौंमा दश दिन
४१. काठे झाँकी
४२. कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्याल
४३. महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
४४. रमाइलो सम्झना खरसाङ्‌गको
४५. बाल कविता केटाकेटीका गीत
पुरस्कार

टिपन-टापन ग्रन्थका लागि गद्य विधामा मदन पुरस्कार २०२५ प्राप्त गरेका हुन्। उनले त्रिभुवन प्रज्ञा पुरस्कार र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्मानार्थ महाविद्यावारिधी (डीलिट) उपाधी पाएका थिए ।
निधन

उनको वि.सं. २०४२ सालमा कालिम्पोङमा निधन भयो ।
बाह्य कडीहरू

* मदन पुरस्कार गुठी
* पारसमणि प्रधानद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू


श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका मानिसहरू
कराही

कराही एक प्रकारको बाक्लो, गोलाकार र गहिरो खाना पकाउने भाँडा हो। यो भारतीय उपमहाद्वीपमा विकास भएको थियो। यसको उपयोग भारतीय, अफगानी, पाकिस्तानी, बङ्ग्लादेशी र नेपाली व्यञ्जनमा गर्ने गरिन्छ। पारम्परिक रूपले हल्का स्टीलको पाताबाट बनेको वा गाढा फलामबाट बनेको हुन्छ। आजभोली यो स्टेनलेस स्टील, तामा र ननस्टिक सतहबाट बन्न थालेका छन्, दुवैतीर गोलो र चौडाइ सतह भएको, वा पारम्परिक सामग्रीबाट बनेको हुन्छ।
इतिहास

कराही प्राकृत शब्द कटाहाबाट आएको हो, जसको उल्लेख हिन्दूहरूको पवित्र ग्रन्थ रामायण र सुश्रुत संहितामा पाइन्छ। कराही भाँडाको उल्लेख सर्वप्रथम वेदहरूमा भोजन पात्रको रूपमा पाइन्छ।
प्रयोग

कराही सामन्यतया मासु, आलु, मिठाई, निम्की, समोसा, माछा र पापड लगायतका परिकार पकाउनमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ।
कराहीमा पकाइने व्यञ्जनहरू

कराहीमा तयार गरिने परिकारहरू चिकन करी, मटन करी, साधारणतया खसीको मासुको पकाइने गरिन्छ र करी पनिर (शाकाहारी रुप) समेत सम्मिलित छन्। थोरै टमाटर र हरियो खुर्सानी प्रयोग गरेर तयार गरिने करी भारतीय र पाकिस्तानी व्यञ्जनमा एउटा लोकप्रिय रात्री भोजन हो, जसलाई साधारणतया नान वा रोटीसँग खाने गरिन्छ।

बल्तिस्तानको रैथाने परिकार 'बालटी' कराहीमा पकाइने गरिन्छ।


श्रेणी:भाँडाकुँडा
प्रेसर कुकर

next to the handle on the lid]]

प्रेसर कुकर खाना पकाउन प्रयोग हुने एक भाँडो हो। यसमा बाफ जम्मा भएर त्यसबाट चाप बढ्न गई चाँडो खाना पाक्ने भएकोले कम उर्जा लाग्दछ।


thumb|left|200px|साधारण अल्युमिनियम प्रेशर कुकर
right | thumb | प्रेसर कुकरको विभिन्न अवयव
ऐसा कुनै पनि वर्तन जसमा भोजन पकानेको लागि वायुमंडलीय दाब भन्दा अधिक दाब उत्पन्न गरेर खाना बनाउन व्यवस्था हो उसलाई प्रेसर कुकर या दाबित रसोइया भन्छन्। प्रेसर कूकरमा भोजन चाडै बन जान्छ किनकी अधिक दाब भएको कारण पानी १०० डिग्री सेल्सिअस भन्दा पनि अधिक ताप सम्म गरम गरिन सक्छ किनकी अधिक दाबमा पानीको क्वथनांक अधिक हुन्छ।
लाभ

* भोजन पकानेमा कम समय लाग्इन्छ (समयको बचत)
* कम जलको खर्च
* ईंन्धन कम खर्च हुन्छ।
* अधिक तापमा भोजन बननेको कारण सबै कीटाणु मारे जान्छन्।
* प्रेसर कुकर एक कारगर स्टेरिलाईजर (कीटाणुनाशी)को रूपमा प्रयोग गरिन सक्छ।
* प्रेसर कुकर देखि खाना पकानेमा तापको वितरण समान रूपबाट हुन्छ। अतः पूरा भोजन समान रूपले पकता छ।
* अधिक ऊंचाई वाला स्थानहरू (जस्तै पहाडों मा) यसले धेरै लाभ भेटिन्छ किनकी बिना दाबको वहाँ भोजन पकानेमा पानी १०० डिग्री सेल्सिअस भन्दा पनि कम तापमा उबलने लाग्इन्छ जसबाट भोजन पकानेमा अधिक समय एवं असुविधाको सामना गर्न पडता छ।
* बर्तन धोनेको तकलीफ् बी कम हुन्छ किनकी बर्तन/खाना जलता छैन।
* प्रेसर कुकरको ढक्कन धेरै टाइट बन्द हुन्छ। यसैले यसमा राखएर भोजनको कहींले जानेमा पनि सुविधा हुन्छ। भोजन या यसको रस बाहिर हैन आता।
* आवश्यकता पर्ए पछि यसको ढक्कन हटाउएर सामान्य तरिका भन्दा पनि यसको प्रयोग गरिन सक्छ।
इतिहास

प्रेशर कुकरको इतिहासमा नजर दौडाहरू त थाहा हुन्छ कि वर्ष १६७९मा फ्रान्सीसी भौतिकशास्त्री डेनिस पापिनले पहिलो प्रेशर कुकर बनाया थियो , जसलाई उनले ' स्टीम डाइजेस्टर ' नाम दिए | उन समय उनले आफ्नो यस आविष्कारको लन्डनको रोंयल सोसाइटीको समक्ष प्रदर्शन पनि गरेको थियो | हुनत यसलाई प्रयोग गर्न सजिलो पनि थिएन र यसको लागि खास तरिकाको भट्टीको पनि आवश्यक पडती थियो , लिहाजा यसलाई लामो समय सम्म ज्यादातर होटलों तथा इंडस्ट्रिजमा नै प्रयोग हुिरह्यो | मान्छेको घरहरू सम्म पुगनको लागि यसलाई बीसऔं सताब्दी सम्म इंतजार गर्न पर्यो | वर्ष १९१५मा पहिलो पल्ट यस उपकरणको लागि ' प्रेशर कुकर' शब्दको प्रयोग गरियो | अमेरिकाको न्यूयोंर्कमा वर्ष १९३९मा आयोजित वैश्विक मेलामा अल्फ्रेड विशलरले पहिलो पल्ट यस्तो एलुमिनियम प्रेशर कुकर प्रदर्शित गरे , जसको आकार घरहरूमा खाना बनाउन वाला देगजी या पतीली जस्तो थियो | यसलाई आधुनिक कुकरको शुरूआती रूप मान सकते हो | यो मोंडल चाँडै घर-घरमा लोकप्रिय भयो |
thumb|300px|left| एक आधुनिक प्रेसर कुकर
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

*प्रेसर कुकर की सहायता से दाब की समझ विकसित करना
* The Physics of Pressure Cooker, Dr. John Knox, Idaho State University
* Electric Pressure Cooker
* How pressure cooking works from Presto, a manufacturer.

श्रेणी:भाँडाकुँडा
धातु

यो पृष्ठ सम्पादन कार्य भैरहेको छ।

रसायनशास्त्रको अनुसार धातु त्यो तत्व हो जुन सरलता पूर्वक इलेक्ट्रोन त्याग गरेर धनायन बनाउन सक्तछ र परमाणु सँग धात्विक बन्ध बनाउँछ।


सामान्यतः धातु चम्किलो, प्रत्यास्थ, आघातवर्धनीय र साह्रो हुन्छ। धातु ताप र विद्युतको सुचालक हुन्छ जवकी अधातु सामान्यतः खस्रो, चमकहीन र विद्युत तथा तापको कुचालक हुन्छ।

सुन,
चाँदी,
फलाम,
तामा,
पित्तल,
टीन,
निकल,
प्लाटिनम,
यूरेनियम, आदि दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने धातुहरू हुन्।
रासायनिक गुण

धातु प्रायः रसायनिक रूपबाट क्रियाशील हुन्छ। हावामा अक्सिजन सँग संयोग गरेर यसले धात्विक अक्साईड बनाउँछ। सबैभन्दा बढी क्रियाशील अल्कली धातु (सोडियम, लिथियम, पोटेशियम - वर्ग Iको धातु) हुन्छ। त्यसपछि अल्काली धातु (ब्यारेलियम, म्याग्नेशियम, क्याल्शियम - वर्ग II का धातु) पर्दछन्। उदाहरणार्थ -

:४Na + O२ → २Na२O (सोडियम अक्साईड)
:२Ca + O२ → २CaO (क्याल्सियम अक्साईड )
:४Al + ३O२ → २Al२O३ (अल्यूमिनियम अक्साईड)

सङ्क्रमण धातुको का अक्सिकरण अपेक्षाकृत ढीलो हुन्छ। धात्विक अक्साईडले धातुमा एक तह पैदा गर्दछ - जस्तो कि फलाममा खिया लाग्नु। धात्विक अक्साईड क्षारीय हुन्छ जबकि अधात्विक अक्साईड मुख्यतया अम्लीय हुन्छ।

हेलोजन सँग प्रतिक्रिया गरेर धातुले धात्त्विक लवण बनाउँछ। उदाहरणार्थ -

:२Na + Cl२ → २NaCl (सोडियम क्लोराइड - साधारण नमक)
:Ca + Cl२ → CaCl२ (क्याल्शियम क्लोराइड )
:२Li + F२ → २LiF (लिथियम फ्लोराइड )

अधिक क्रियाशील धातु पानीसँग प्रतिक्रिया गरेर क्षार बनाउँछन्। र हाइड्रोजन ग्यास मुक्त गर्छन्।
:२Na + २H२O → २NaOH + H२

कम क्रियाशील धातु साधारण तापमा पानीसँग प्रतिक्रिया गर्दैनन् तर तातो अवस्थामा बाफ सँग प्रतिक्रिया गरेर धात्विक अक्साईड बनाउँछन्।

:Mg + H२O → MgO + H२
:Zn + H२O → ZnO + H२

अम्ल सँग प्रतिक्रिया गरेर धातुले लवण बनाउँछ र हाईड्रोजन ग्यास मुक्त गर्दछ। -
:Mg + H२SO४ → MgSO४ + H२
भौतिक गुण

धातु आघातवर्धनीय हुन्छ- यसलाई घनले पीटेर लामो वा चेप्टो बनाउन सकिन्छ। यसलाई तन्काएर तार बनाउन पनि सकिन्छ। अधातुमा यो गुण हुँदैन। उदाहरणार्थ फस्फोरसलाई जतिसुकै तन्काएपनि तारको रूपमा ढाल्न सकिँदैन। धातुको घनत्त्व पनि धेरै हुन्छ र यसमा एक प्रकारको चमक हुन्छ त्यसलाई धातुजन्य चमक भनिन्छ।
धातुकर्म

सन्दर्भ


श्रेणी:रसायनशास्त्र
फलाम

फलाम एक रसायनिक तत्व हो।अङ्रेजीमा यसलाई आइरन भनि्छ। सङ्क्रमणात्मक तत्व हो। यसको परमाणु सङ्ख्या २६ र पेरियोडिक तलिकको डि (d) ब्लक अन्तर्गत समूह ८ (VIII) मा पर्दछ। यो एक प्रकारको धातु हो । यो तत्व पृथ्वीको बाहिर सतह तथा भित्रि भागमा पाइन्छ । यो पृथ्वीमा चौथो धरै पाइने धातु हो। यसको संयुज्यता २ र ३ हुन्छ।
उत्पादन

फलामको उत्पादन दुई मुख्य चरणमा हुन्छ। पहिलो चरणमा, फलामको धातुलाई ब्लास्ट फर्नेसमा कोकको (कोईला) साथ पगालिन्छ, र पग्लिएको धातुलाई सिलिकेट खनिज जस्ता दोषबाट अलग गरिन्छ। यस चरणले उत्पादनलाई पिग फलाम भनिन्छ किनाकि यसमा ठूलो मात्रामा कार्बन हुन्छ। दोस्रो चरणमा, फलाममा कार्बनको मात्रा घटाइन्छ।
ब्लास्ट फर्नेसमा उत्पादन

ब्लास्ट फर्नेस भनेको फलाम पगाल्ने भट्टी हो। यसमा हेमाटाइट (फलामको खनिज), कोक (कोईला) र तातो हावा (९०० डिग्रि )को प्रयोग गरि कार्बन मोनोअक्साइड निर्माण गरिन्छ।
:2 C + O2 → 2 CO
२००० डिग्रिमा कार्बन मोनोअक्साइडले फलामको खनिजलाई फलाममा परिणत गर्छ
:Fe2O3 + 3 CO → 2 Fe + 3 CO2
प्रयोग

संरचना निर्माण

विश्वव्यापी धातु उत्पादनको ९०% जति फलामले ओग्ट्छ। यसको कम लागत र उच्च शक्तिका कारणले शक्तिहरूको सामना गर्न यसको प्रयोग गरिन्छ, जस्तै मेसिनरी र मेशिन उपकरणहरू, रेलहरू, अटोमोबाइल्स, जहाज ढलान, र भवनहरू। शुद्ध फलाम एकदम नरम भएकोले यसको शक्ति बढाउन प्राय: अरु तत्त्वहरू मिसाइन्छ।
पोषण

फलाम शरिरलाई चाहिने एक मुख्य खनिज हो। रातो मासु, दाल, सिमी, कुखुरा, माछा, पात तरकारी, टोफु आदि यसका सोर्त हुन्। फलामको पर्याप्त मात्रा नपुगेमा एनीमिया रक्तअल्पता हुन्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:तत्व
श्रेणी:रसायन शास्त्र
तामा

तामा एक धतु हो र यस धातुको रसायनिक सङ्केत Cu (ल्याटिनमा कपरम) हो र यसको आणविक संख्या २९ हो।

thumb|तामा
रसायनिक गुणहरू

#अक्सिजन्सँग तताएमा तामाले पहिले रातो र त्यसपछि कालो अक्साइड बनाउँछ।
4Cu + O2 →2Cu2O(रातो)
2Cu + O2 → 2CuO(कालो)
#हेलोजनसँग तताएमा तामा बलेर हेलाईड (Hallaide) बन्दछ।
Cu + Cl2 → CuCl2
#गन्धकसँग तताएमा तामाले सल्फाइड दिन्छ।
2Cu + S →Cu2 S
भौतिक गुणहरू

#तामा कडा रातो खैरो रङ्को धातु हो।
#यसको विशिष्ट घनत्व ८.९५ हुन्छ।
#यो १०८३°C मा पग्लन्छ र २३५०°C मा उम्लन्छ।
#यो ताप र विधुतको राम्रो सुचालक हो।
# यो प्रकृतिमा malleable र ductile प्रकृतिको हुन्छl
अम्ललहरूसँग प्रतिक्रिया

उपयोगिता

#तार र विधुतका समान बनाउन।
#भाँडाकुँडाहरु बनाउन।
#मिश्रीत धातुहरु बनाउन।जस्तैः पित्तल, काँस आदि
#सिक्काहरु बनाउन।
#विभिन्न रासायनिक पदार्थहरु तथा कीट्नाशक औषधिहरु बनाउन ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* रसायन शास्त्र
* भौतिक शास्त्र
* जीव शास्त्र


श्रेणी:धातुहरू
श्रेणी:तत्व
म्याग्नेसियम

म्याग्नेशियम (मराठी: मॅग्नेशियम) एक रसायनिक तत्त्व हो, जसको चिह्न Mg हो , यसको परमाणु संख्या १२ हो र सामान्य ऑक्सीडेशन संख्या +२ हो। यो कॅल्शियम र बेरियम जस्तै एक एल्कालाईन अर्थ धातु हो।पृथ्वीमा आठौँ धेरै उपलब्ध यस तत्त्व,तौलको अनुपातमा २% छ, अझ पूरै ब्रह्माण्डमा यो नवौँ सबै भन्दा बढी पाइने तत्त्व हो। यसको बाहुल्यको सम्बन्ध यस तथ्यसंग छ, कि सुपरनोभा तारहरूमा तीन हेलियमका नाभिकहरू कार्बनमा शृंखलागत तरिकाले जोडिए पछि मॅग्नेशियमको निर्माण हुन्छ। मॅग्नेशियम आयनको पानीमा उच्च घुलनशीलताले यसलाई समुद्री जलमा तेश्रो धेरै घुलनशील तत्त्वको रूपमा स्थापना गरिदिएको छ। मॅग्नेशियम सबै जीव जन्तुहरूलगायत मनुष्यको लागि पनि उपयोगी तत्त्व हो। यो मानव शरीरमा पाइने पांच प्रमुख रसायनिक तत्वहरू मध्येको एक हो। मानव शरीरमा यसको ५०% उपस्थिति अस्थिहरू र हड्डिहरूमा हुन्छ जब कि बांकी ५०% भाग शरीरमा हुने जैविक कियाहरूमा सहभागी रहन्छ।
रसायनिक गुणहरू

मॅग्नेशियमले पाणीसंग रासायनिक प्रतिक्रिया गरी मॅग्नेशियम हायड्रॉक्साइड र हायड्रोजन गॅसको निर्माण हुन्छ :

Mg+२H२O → Mg(OH)२+H२

मॅग्नेशियम कार्बन डायऑक्साइडसँग प्रतिक्रिया गरी मॅग्नेशियम ऑक्साइड कार्बनको निर्माण गर्दछ :
२Mg (S) + CO२ → २MgO (S) + C (S)
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू
सन्दर्भ सामग्री


रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:तत्व
श्रेणी:धातु
शरणार्थी

आान्तरीक युद्ध्, द्वन्द वा प्राकृतिक विपत्ति लागायतका कारण आफ्नो नागरीकता भएको देशमा बस्न नसकी अर्को देशमा शरण खोज्दै जाने मानिसहरु शरणार्थी हुन । त्यस्तो व्यक्तिले शरणार्थी राज्य वा शरणार्थीका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चायुक्त (UNHCR)ले औपचारिक रूपमा शरणको लागि दाबी गरेमा शरणार्थी स्थिति प्रदान नगरेसम्म शरणार्थी भनिन्छ।
, an East German border guard, fleeing East Germany towards West Germany in 1962]]
यो पनि हेर्नुहोस्

* संयुक्त राष्ट्र शरणार्थी उच्च आयोग
सन्दर्भ सामग्रीहरू