JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Adjunkpresident van Suid-Afrika

Die Adjunkpresident van Suid-Afrika tree op as die waarnemende President van Suid-Afrika wanneer die President buite die landsgrense is, nie in staat is om die amp se pligte te onderneem nie, of wanneer die pos van President vakant is. Die Adjunkpresident is ook 'n lid van die Nasionale Vergadering en die Kabinet. Die Adjunkpresident word grondwetlik vereis om die President te ondersteun in die uitvoer van die regering se funksies en kan deur presidensiële proklamasie enige regeringsportefeulje toegeken word. Die adjunkpresident se ampswonings sluit in die Oliver Tambo-huis in Pretoria, Highstead in Kaapstad en die Dr John L Dube-huis in Durban.

duimnael|links|Die Uniegebou in [[Pretoria is die setel van die Suid-Afrikaanse Presidensie.]]
Die huidige Adjunkpresident van Suid-Afrika is Paul Mashatile, benoem deur die huidige President van Suid-Afrika, Cyril Ramaphosa.
Aanstelling en termyn

Die Adjunkpresident se ampstermyn word nie deur die wet bepaal nie. Die Adjunkpresident se termyn begin wanneer hy of sy deur die President vanuit die geledere van die Nasionale Vergadering aangestel word en lê dan die voorgeskrewe eed af.

Die Adjunkpresident se termyn word deur een van vier grondwetlike meganismes afgedank: afdanking deur die President, 'n suksesvolle "mosie van wantroue in die President" deur die Nasionale Vergadering, 'n suksesvolle "mosie van wantroue uitgesluit die President" deur die Nasionale Vergadering, of die ampsbetreding van 'n nuutverkose President. Daar word aangeneem dat 'n Adjunkpresident ook uit eie oorweging kan bedank.
Lys van Adjunkpresidente van Suid-Afrika (1994–hede)

; Partye
Sien ook

* Eerste Minister van Suid-Afrika
* Goewerneur-generaal van Suid-Afrika
* President van Suid-Afrika
* Speaker van die Nasionale Vergadering
* Staatspresident van Suid-Afrika
* Lys van Suid-Afrikaanse staatshoofde
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf van die Presidentskap



Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste
Suid-Afrika, adjunkpresident
Pous Theodorus I

Theodorus I was die 73ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie

Pous Theodorus I was van Griekse afkoms, gebore in Jerusalem. Sy pa se naam was ook Theodorus en hy was biskop van Jerusalem. Op 24 November 642 volg hy Pous Johannes IV op en regeer tot sy dood op 14 Mei 649. Hy word opgevolg deur Pous Martinus I.
Die naam ‘Theodorus’ beteken 'gawe van God'.
Pontifikaat

Pous Theodorus I se pontifikaat word gekenmerk deur die voortgesette stryd teen die Monotelitisme. Die Bisantynse patriarg Pyrros I word deur hom erken omdat hy (Pyrros) ook die Monotelitisme verwerp het, maar toe Pyrros na Konstantinopel terugkeer verval hy weer in Monotelitisme en die pous verban hom en ook sy opvolger Paulus II.

Theodorus stuur biskop Stefanus van Dor na Palestina om die verskeuring van die Kerk daar te voorkom. Hy berei ook die konsilie van Laterane in 649 voor, waar Monotelitisme veroordeel sou word, maar sterf voor die begin van die konsilie.

In die pouslike biografieë word die pous geloof vir sy barmhartigheid, vrygewigheid en mildheid asook sy standvastigheid in die teologiese stryd met Konstantinopel. Die pous is in die Sint Pieterskerk begrawe.
Bibliografie

* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. ISBN 0-85323-545-7
* Duff, Eamon. Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press, 2001. pp 62–63. ISBN 0300091656
* Maxwell-Stuart, P. G. Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson, 2002, p. 47. ISBN 0500017980.
Eksterne skakels

*
*
Nota

Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.
Opvolging

|}


Theodorus I
Plasma (fisika)

In fisika en chemie verwys 'n plasma na 'n geïoniseerde gas. Dit word as 'n afsonderlike toestand van materie as 'n gas beskou. Ionisasie verwys na die teenwoordigheid van vrye elektrone wat nie aan 'n atoom of molekuul gebind is nie. Die vrye elektriese ladings maak 'n plasma elektries geleidend en daarom reageer dit sterk in die teenwoordigheid van elektromagnetiese velde. Plasmas word tipies gevorm deur 'n gas sodanig te verhit dat die elektrone van die atome gestroop word. Daar word gereken dat meer as 99% van die sigbare materie in die hemelruim in 'n plasma-toestand bestaan. Die begrip plasma is deur die fisikus, Irving Langmuir in 1928 vir die eerste keer gebruik. Die vakgebied wat hom daarop toespits om plasmas as 'n gelaaide gas se interaksie met elektriese velde te bestudeer staan bekend as magnetohidrodinamika.
Vorme van Plasma

Plasma is by verre die mees algemene toestand van materie in die heelal. Al die sterre bestaan uit plasma. Die vermaarde fisikus, Hannes Alfvén, het ook opgemerk dat baie klein deeltjies as gevolg van hulle elektriese ladings ook soos ione optree en daarom ook as plasma beskou behoort te word (sien stofplasmas).
Plasma eienskappe

'n Plasma is 'n mengsel van neutrale en gelaaide deeltjies. In spesiale gevalle kom slegs gelaaide deeltjies soos ione, elektrone en gelaaide molekules daarin voor. Plasmas kan deur die volgende eienskappe uitgeken word:

* Gelaaide partikels moet naby genoeg aanmekaar wees om baie ander gelaaide deeltjies te beïnvloed en nie net die naaste partikel nie (die saamgestelde interaksies is 'n onderskeidende kenmerk van plasmas). 'n Plasma bestaan as die aantal elektrone binne 'n partikel se invloedsfeer baie groot is (Die radius van die sfeer staan bekend as die Debye-lengte). Die gemiddelde aantal partikels binne die invloedsfeer word deur die parameter Λ aangedui.
* Die Debye-lengte is kort in vergelyking met die fisiese omvang van die plasma. Hierdie kriterium beteken dat die massale interaksies van die plasma belangriker is as dié aan die grense daarvan, waar randverskynsels kan plaasvind.
* Die elektronplasma-frekwensie ('n mate die plasma-ossilasie) is groot in vergelyking met die elektronneutrale botsingsfrekwensie ('n mate van die frekwensie waarteen botsings tussen elektrone en neutrale deeltjies) plaasvind.


Kategorie:Chemie
Kategorie:Fisika
Pous Martinus I

Martinus I was die 74ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie

Pous Martinus I is gebore naby Todi in Umbrië in 'n plek wat nou na hom genoem is, Pian S. Martino. Sy pa se naam was Fabricius. Op 21 Julie 649 volg hy Pous Theodorus I op en regeer tot sy dood op 16 September 655. Hy word opgevolg (nog voor sy dood) deur Pous Eugenius I. Die naam ‘Martinus’ beteken 'aan (die Romeinse god) Mars gewy'.
Pontifikaat

Pous Martinus I is verkies sonder die toestemming van keiser Constans II van Bisantium. Die keiser stuur die eksarg van Ravenna na Rome om die pous te arresteer. Die pous was juis besig met die eerste Lateraanse sinode van 5 Oktober 649 tot 31 Oktober 649 waarop die Tipus ('n geskrif uitgevaardig om die geskil tussen die monotelitiste en die ortodokses te besleg en deur die keiser gesteun) verwerp is. Die eksarg Olimpius het besef dat sy inmenging op groot teenstand sou stuit en sluit 'n kompromie met die pous. Hierdeur ontstaan 'n rebellie teen die gesag van Konstantinopel. Olimpius is egter kort daarna dood en die keiser het wraak geneem. Hy stuur 'n nuwe eksarg, Theodorus Calliopas, wat die ou en siek pous op 15 Junie 653 arresteer. Martinus word na die hoofstad Konstantinopel gesleep en as verraaier veroordeel op 17 September 654. Hy word na Cherson in die Krim verban waar hy op 26 Maart 655 aankom en op 1 September 655 aan honger en verwaarlosing sterf.
Verering

Pous Martinus I word in die Rooms-Katolieke Kerk as heilige vereer. Sy feesdag is op 12 November in die Rooms-Katolieke Kerk en op 13 April en 15 September in die Oosters-Ortodokse Kerk en op 14 April in die Russies-Ortodokse Kerk.
Bibliografie

* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. ISBN 0-85323-545-7
* Duff, Eamon. Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press, 2001. bl. 62–63. ISBN 0300091656
* Maxwell-Stuart, P. G. Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson, 2002, bl. 47. ISBN 0500017980.
Eksterne skakels

*
*
* Ekumeniese Heiligesleksikon: Martin I.
Nota

Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.
Opvolging

|}


Martinus I
Martinus I
Kulturzentrum Schlachthof (Kassel)

duimnael|250px|Voorkant van die Schlachthof
Die Kulturzentrum Schlachthof is 'n voormalige slaghuis in Nordstadt, die noordelike deel van Kassel, Duitsland, wat nou as 'n kultuursentrum gebruik word.

Nordstadt is 'n kosmopolitiese deel van Kassel met immigrante- en vlugtelinggroepe uit Spanje, Italië, Iran, en Eritrea. Die Schlachthof beskik oor sewe groepruimtes vir groepe en verenigings, 'n kombuis, twee musiekoefenkamers, 'n kroeg en biertuin. Die sentrum se kultuurprogram sluit ongeveer 220 gebeurtenisse per jaar in wat wissel van wêreldmusiek, jazz, komedie en popmusiek (van HipHop en punk tot Neo-Folk), asook werkswinkels, lesings en uitstallings. Duitse lesse en verskeie vorms van advies en berading word ook by die sentrum aangebied.

Die documenta 12 uitstalling het gebruik gemaak van die kultuursentrum as 'n uitstalruimte.
Verwysings

Kategorie:Geboue en strukture in Hesse
Kategorie:Kassel
Pous Eugenius I

Eugenius I was die 8ste teenpous asook die 75ste wettige pous van die Rooms-Katolieke Kerk.
Biografie

Pous Eugenius I is in die Aventynse Heuwel distrik van Rome gebore as die seun van Rufinianus. Hy was bekend weens sy vroomheid, sagtheid en genadigheid. Hy was 'n priester van sy jong dae en het verskeie poste in die Kerk beklee. Op 16 September 655 volg hy Pous Martinus I op en regeer tot sy dood op 2 Junie 657. Hy word opgevolg deur Pous Vitalianus. Die naam ‘Eugenius’ beteken 'edelgeborene' in Grieks.
Pontifikaat

Pous Eugenius I is al op 10 Augustus 654 as teenpous geïnstalleer onder dwang van keiser Constans II van Bisantium en die goewerneur Theodorus Calliopas. Hy het homself pas na die dood van Pous Martinus I as die wettige pous beskou.

Hy het hom kragtig verset teen die monotelitisme en die invloed van die keiser van Bisantium en sterf toe hy ook verban sou word soos sy voorganger Pous Martinus I.
Verering

Pous Eugenius word as heilige vereer in die Rooms-Katolieke Kerk. Sy feesdag is op 2 Junie.
Bibliografie

* Davis, R. (2001) Book of the Pontiffs (English Translation of the Liber Pontificalis) Liverpool University Press. ISBN 0-85323-545-7
* Duff, Eamon. Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press, 2001. bl. 62–63. ISBN 0300091656
* Maxwell-Stuart, P. G. Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson, 2002, bl. 47. ISBN 0500017980.
Eksterne skakels

*
*
*
Nota

Saamgestel en vertaal uit die Nederlandse, Engelse, Duitse en Franse wikipedia.
Opvolging

|}


Eugenius I
Eugenius I
Landgraaf

Landgraaf (Duits Landgraf) was 'n titel wat meestal in die Heilige Romeinse Ryk en later deur die ryk se voormalige gebiede gebruik is. Dit was vergelykbaar aan 'n graaf wat feudale pligte direk aan die Heilige Romeinse Keiser gehad het. 'n Landgraaf se jurisduksie het soms oor 'n redelike groot gebied getrek wat nie onderdanig was aan 'n intermediêre mag soos 'n Hertog, 'n Biskop of 'n Paltsgraaf nie. Die vroegste geskrewe rekords is van 1086 af in Neder-Lotharingia af aangeteken. 'n Landgraaf het gewoonlik soeweriene regte uitgeoefen. Sy besluitnemingsmagte was soortgelyk aan die van 'n hertog.

Landgraaf het in 'n paar gevalle in gebruik gebly as 'n ondergeskikte titel van adelikes soos die Groothertog van Sakse-Weimar, wat ook die Landgraaf van Thuringia was in die eerste dekade van die 20ste eeu. Die titel het egter na die Eerste Wêreldoorlog in onbruik verval. Die jurisduksie van 'n landgraaf was 'n landgraafskap en die vrou van 'n landgraaf was 'n landgravin.
Bekende landgraafskappe

*In die hertogdom Lotaringe:
** Brabant
** Gelre
** Hochstaden.
*In die hertogdom Beiere: Steffling, Leuchtenberg.
*In die hertogdom Swabe: In die hertogdom Swabe is drie landgraafskappe deur keiser Lotharius van Supplinburg (1125-1137) gevorm as teëwig teen die Staufen-dynastie in hulle wedywering om die Duitse koningskap (Sundgau, Benede-Elsas en Heiligenberg). Die Sundgau en Benede-Elsas is beide ten weste van die Ryn geleë wat tans in Frankryk is). Heiligenberg lê ten noorde van die Bodenmeer aan die grens met die huidige Switserland.
*In die hertogdom Sakse: Thuringen. Tydens die Saksiese oorloë c. 1130 was die skep van die landgraafskap Thüringen (ontstaan uit die mark Meissen) veral 'n maatreël teen die opstandige hertoë van Sakse. Die landgraafskap Thuringen is opgeneem in die landgraafskap Hessen. Daar is die titel gehandhaaf tot in die 19de eeu. Die landgraafskap Hessen-Kassel is in 1803 verhef tot keurvorstedom en Hessen-Darmstadt in 1806 tot groothertogdom. Daarna het nog slegs die landgraafskap Hessen-Homburg bestaan wat in 1866 in Pruise opgeneem is.

*Nuwer skeppings was: Baar, Breisgau, Hegau, Stühlingen en Nellenburg.
Literatuur

*Mayer, Theodor, Über Entstehung und Bedeutung der älteren deutschen Landgrafschaften, in Mitteralterliche Studien – Gesammelte Aufsätze, ed. F. Knapp (Sigmaringen 1958) 187-201. Also published in Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte, Germanische Abteilung 58 (1938) 210-288.
*Mayer, T., Herzogtum und Landeshoheit', Fürsten und Staat. Studien zur Verfassungsgeschichte des deutschen Mittelalters (Weimar 1950) 276-301.
*Eichenberger, T., Patria: Studien zur Bedeutung des Wortes im Mittelalter (6.-12. Jahrhundert), Nationes – Historische und philologische Untersuchungen zur Entstehung der europäischen Nationen im Mittelalter 9 (Sigmaringen 1991).
*Van Droogenbroeck, F.J., De betekenis van paltsgraaf Herman II (1064-1085) voor het graafschap Brabant, in Eigen Schoon en De Brabander, 87 (Brussel 2004) 1-166.

Kategorie:Adellike titels
Kategorie:Geskiedenis van Duitsland
Kategorie:Heilige Romeinse Ryk
Landnámabók

duimnael|'n Bladsy uit die Landnámabók

Die Oud-Yslandse Landnámabók (Yslands: [ˈlantnaumaˌpouk], letterlik: "Boek van nedersettings") is een van die belangrikste historiese (alhoewel nie altyd presiese) bronne uit die Yslandse Landnámsöld-tydperk, dit wil sê die periode tussen die vestiging van die eerste permanente setlaar Ingólfur Árnarson tot by die stigting van die eerste parlement, die Alþingi.

Die boek bevat veral 'n genealogiese lys van sowat 400 Noorse setlaars wat hulle in die tydperk tussen 870 en 930 in Ysland gevestig het en 'n stelselmatige beskrywing van hul landgoedere, asook anekdotiese en biografiese opmerkings oor die setlaars en hul karaktereienskappe. Die Landnámabók was veral daarop gemik om die kolonisasie van Ysland uit 'n historiese perspektief te beskryf en lys dus ook die setlaars se voorouers en nageslagte tot by die 11de eeu op. Volgens die boek het die eerste groot golf van Skandinawiese setlaars saam met hul Keltiese vroue en slawe en hul vee vanuit Ierland of Skotland na Ysland geseil. Hulle belangstelling in Ysland is vermoedelik deur die eerste Wiking-ontdekkers se reisberigte oor die eiland gewek.

Die outeur se 11de eeuse tydgenote was reeds Yslanders van die vyfde generasie, en hy het sy gegewens dus op die basis van mondelinge oorlewerings saamgestel. Alhoewel daar in die algemeen aangeneem moet word dat hierdie soort oorlewerings nie altyd presies en betroubaar kan wees nie, het die Yslandse boere destyds sonder twyfel daarin belang gestel om hul aanspraak op hul landerye ook in genealogiese opsig te legitimeer sodat die Landnámabók nogtans deur wetenskaplikes as 'n historiese dokument aanvaar word.

Moontlik was Ari Þorgilsson (1068–1148) die skrywer van die boek of tenminste 'n mede-outeur.
Verwysings
Bronne

* Islands Besiedlung und älteste Geschichte, übertragen von Walter Baetke. Sammlung Thule - Altnordische Dichtung und Prosa, boekdeel 23, Düsseldorf/Keulen 1967.
* Jóhannesson, Jón: A History of the Old Icelandic Commonwealth. Winnipeg: University of Manitoba Press 1974
* Simek, Rudolf en Hermann Pálsson: Lexikon der altnordischen Literatur. Stuttgart: Kroner 1987, bl. 222-223.
Eksterne skakels

* Landnámabók in Oud-Noors
* Landnámabók volgens Sturla Thóðarson se weergawe (in Yslands)
* Landnámabók (Engelse vertaling)

Kategorie:Yslandse letterkunde
Graaf

:Hierdie artikel handel oor die adellike titel. Sien Graaf (werktuig) vir die artikel oor die tuinimplement.

Graaf (Duits: Graf, Nederlands: Graaf; vroulik gravin) is 'n adellike titel wat in Frankiese gebiede ontleen is aan middeleeuse Latyn – grāvius wat beteken het “koninklike bestuursamptenaar, toesighouer”. Die Latynse woord is weer afgelei van die Grieks grapheús wat skrywer beteken. Die titel is ekwivalent aan die Franse Compte en die Engelse Count en Earl. 'n Graaf het oor 'n gebied wat as 'n graafskap bekend gestaan het geheers.

'n Frankiese graaf was oorspronklik 'n beampte wat slegs uitvoerende gesag gehad het, maar wat sedert die 6de eeu ook voorsitter van die mallus (volksvergadering, regsbank – Lex Salica) was. Aangesien 'n koninklike bestuursamptenaar 'n hoë posisie was en dikwels ook 'n titel gehad het, het die betekenis ontwikkel tot ‘edelman van sekere rang’. Die betekenis ‘toesighouer, bestuurder’ leef voort in die Nederlandse dijkgraaf en Duitse Deichgraf wat verwys na 'n persoon wat behels is met die bestuur van 'n waterskap.

In die Germaanse noorde en ooste van die Frankiese Ryk is die term Grafio gebruik terwyl in die Gallo-Romaanse suide en weste die Latynse comes gebruik is. Dit het aanleiding gegee tot die Duitse Graf, Gräfin en Nederlandse Graaf, Gravin teenoor die Franse Comte, Comtesse, Italiaanse Conte, Contessa, Spaanse Conde, Condesa ens.
Lys van adellike titels wat die term graaf bevat

Daar het funksionele en institusionele verskeidenheid onder die graaflike ampte bestaan:
Verwysings
Eksterne skakels

*


Kategorie:Adellike titels
Markgraaf

Markgraaf (Duits: Markgraf) is 'n historiese adellike titel. Dit is 'n samestelling van die woorde mark, 'n grensprovinsie of landstreek, en graaf, koninklike bestuursamptenaar.
Geskiedenis

'n Markgraaf was aanvanklik in die Frankiese Ryk 'n koninklike beampte met graaflike of hertoglike bevoegdhede en militêre bevelvoerder in 'n grensmark of markgraafskap.
Aangesien grensgebiede belangriker was vir die beskerming van koninkryke en ryke het hulle baie keer groter en belangriker as graafskappe in die binneland geword en het markgrawe aansienlike magte bekom. In die Heilige Romeinse Ryk onder Liudolfingern (919–1024) het nuwe Markgraafskappe ontstaan, soos die van die Markgraaf van Brandenburg, waarvan die heersers later deel gevorm het van die ryk se heerskappy.

Meeste marke en die markgrawe wat dit regeer het was geleë aan die oostelike grens van die Karolingiese en later die Heilige Romeinse Ryk ; die twee Marche de Neustrie aan die grens van die Karolingiese Ryk met Bretagne en Normandië en die Marca Hispanica (Spaanse mark) op die grens met die More is noemenswaardige uitsonderings.

In die Heilige Romeinse Ryk het twee van die marke ontwikkel tot twee van die magtigste state in Sentraal-Europa: die Mark Brandenburg het die kern van die latere Koninkryk van Pruise geword en Beierse Marchia Orientalis het die kern van Oostenryk geword deur die erf van verskeie Hongaarse en Boergondiese prinsdomme. Nog 'n mark 'n die suidooste is Stiermarke wat tot vandag toe voortbestaan as een van die Bundesländer (deelstate) van Oostenryk.

In die laat Middeleeue het markgraafskappe in oorerflike monargieë ontwikkel, wat vir alle praktiese doeleindes ekwivalent aan hertogdomme was, soos hulle hulle militêre belangrikheid verloor het. In die Goue Bul van 1356, uitgevaardig deur Karel IV, die Heilige Romeinse Keiser en Koning van Boheme, is die Markgraaf van Brandenburg as 'n keurvors van die Heilige Romeinse Ryk erken. Dit het die markgraaf lidmaatskap besorg aan die hoogste kollege in die keiserlike diet wat die nie-oorerflike keiser verkies het. Die voorreg is te vore de facto beperk tot hertoë en drie prins-aartsbiskoppe (Keulen, Mainz en Trier); ander nie-hertoglike wêreldlike lede het die Koning van Boheme en die Paltsgraaf van die Rynse Kurpfalz ingesluit. Die Koning van Boheme het self oor die Markgraafskap van Morawië geregeer of 'n markgraaf aangestel in die amp.

Soos die titel sy militêre konotasies verloor het, is dit alhoe meer as 'n blote adellike rang gebruik wat hoë as enige ander Graaf was maar laer as 'n Hertog. Teen die tyd dat die monargië in Duitsland, Italië en Oostenryk tot 'n einde gekom het, het nie een markgraaf oorgebly nie aangesien almal verhef is tot hoër titels.

Die etimologiese opvolger van die markgraaf is markies wat ook in gebiede gebruik is wat nooit marke gehad het nie.
Verwysings

Kategorie:Adellike titels
Fehmarnsundbrug

duimnael|Die Fehmarnsundbrug
duimnael|Kaart van Fehmarn met die Fehmarnsundbrug in die suide

Die Fehmarnsundbrug, 'n gekombineerde pad- en spoorwegbrug met 'n lengte van 963 meter, oorspan die seestraat Fehmarnsund en verbind sodoende die Oossee-eiland Fehmarn met die Duitse vasteland naby die dorp Großenbrode (Sleeswyk-Holstein). Die brug maak deel uit van die sogenaamde Vogelfluglinie, 'n roete wat die Noord-Duitse metropool Hamburg met die Deense hoofstad Kopenhagen verbind.

Die brug bereik 'n hoogte van 23 meter bo-oor die peilhoogte (of gemiddelde waterstand) van die Oossee en beskik oor 'n deurgang met 'n wydte van 240 meter en 'n vryhoogte van 23 meter bo seevlak vir die skeepvaart. Die brug is as 'n staalkonstruksie met 'n wydte van 21 meter (waarvan 6 meter deur die nasionale Duitse spoorwegmaatskappy Deutsche Bahn benut word) opgerig, en die spanwydte van die boogbrug, wat tot by 'n hoogte van 45 meter bo-oor die rylane verrys, bereik 248 meter. Die brugboog het 'n lengte van 268,5 meter.

Die Fehmarnsundbrug is deur die ingenieurs G. Fischer, T. Jahnke en P. Stein van die maatskappy Gutehoffnungshütte Sterkrade AG in Oberhausen-Sterkrade (Noordryn-Wesfale) as 'n netwerkboogbrug ontwerp en op 30 April 1963 ingewy. Vanweë sy kenmerkende vorm word dit soms ook die "langste klerehanger ter wêreld" genoem.

Die Fehmarnsundbrug het lankal een van die mees bekende bakens van die deelstaat Sleeswyk-Holstein en 'n gewilde motief vir baie toeriste, skilders en fotograwe geword en is in 1998 tot 'n nasionale monument verklaar.
Bronne

* www.ostsee.de: Fehmarnsundbrücke

Kategorie:Brûe in Duitsland
Kategorie:Geboue en strukture in Sleeswyk-Holstein
Kobalt-60

duimnael|Die verval van die nuklied|links
Kobalt-60 (Chemiese notasie: 60Co) is 'n kunsmatig vervaardigde radioaktiewe isotoop van kobalt en is 'n belangrike radioaktiewe spoorder en middel vir die behandeling van kanker.
Verval

Kobalt-60 het 'n halfleeftyd van 5,27 jaar en verval deur middel van negatiewe beta-verval. In hierdie proses van verval straal kobalt-60 een elektron met 'n energie van tot 315 keV uit en vorm 'n opgewekte toestand van die stabiele isotoop nikkel-60m (60mNi). Hierdie kernisomeer van nikkel verval dan met twee gammastrale met energieë van onderskeidelik 1,17 en 1,33 MeV na die stabiele nikkelkern, nikkel-60 (60Ni)

Kobalt-60 het self ook 'n kernisomeer, Kobalt-60m
Vorming

Kobalt-60 kan deur vangs van 'n neutron deur die stabiele isotoop kobalt-59 gevorm word. Dit is ook 'n dogterisotoop van yster-60 wat deur supernovas gevorm word.
Aanwendings

Kobalt-60 word in die industrie dikwels gebruik as stralingsbron om diktes van metale te meet of die binnekant van lasse te bekyk. 'n Ander aanwending is in die radioterapie van byv. kankerpasiënte. Hulle word opsetlik aan straling blootgestel, maar dit word versigtig gedoseer. In die industriële toepassing word blootstelling so veel moontlik vermy. Ongelukke waarby werkers tog blootgestel is, het egter gebeur, soms met dodelike gevolge.
Verwysings

Kategorie:Chemie
Kategorie:Isotope van kobalt