JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Abraham Lincoln

Abraham Lincoln (12 Februari 1809 – 15 Aprili 1865) alikuwa Rais wa 16 wa Marekani kuanzia mwaka wa 1861 hadi 1865.

Alikuwa na Kaimu Rais wawili: kwanza Hannibal Hamlin, halafu Andrew Johnson aliyemfuata kama Rais, Lincoln alipouawa.

Lincoln amejulikana kama rais wa upande wa kaskazini katika vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani kati ya majimbo ya kaskazini dhidi ya Shirikisho la Madola ya Amerika la kusini.

Kwa hiyo hukumbukwa kama rais aliyeleta mwisho wa utumwa, yaani uhuru kwa watumwa wote wa Marekani na kuunganisha taifa tena.

Juhudi zake zilimgharimu uhai.
Lincoln na kufutwa kwa utumwa

Lincoln aliingia katika siasa alipokuwa wakili huko Springfield, Illinois; mwaka 1846 alichaguliwa mbunge wa kitaifa katika Nyumba ya Wawakilishi kwa kipindi kimoja. Mwaka 1849 alirudi kwa familia yake na kazi ya uwakili. Mwaka 1856 aliingia tena kwenye siasa alipoona upanuzi wa nguvu ya watetezi wa utumwa katika majimbo ya kusini ya Marekani. Aliunda tawi la Illinois ya Republican Party akateuliwa kuwa mgombea wa urais akachaguliwa rais wa Marekani kwenye Desemba 1860.

Lincoln alipinga utumwa lakini kwa asili hakuwa mpinzani mkali; aliona kwamba utumwa uliwahi kukubaliwa katika katiba ya Marekani tangu mwanzo lakini aliona hali hiyo iendelee katika majimbo ya kusini tu yaliyokuwa sehemu za Marekani tangu mwanzo ilhali majimbo ya kaskazini yaliukataa. Alipinga upanuzi wa utumwa katika majimbo mapya yaliyoendelea kuundwa wakati Muungano wa Madola ya Amerika ulipanua eneo lake upande wa magharibi na kuelekea utawala juu ya nchi yote kati ya Kanada na Meksiko.

Alipinga hatua ya majimbo ya kusini kujitenga na baada ya mashambulio dhidi ya vituo vya kijeshi vya Muungano aliamua kuchukua hatua za kijeshi ili kurudisha majimbo yaliyoasi. Mwanzoni mwa vita alitangaza nia yake haikuwa kumaliza utumwa kusini; lakini baada ya vita kuendelea miaka miwili alikuwa tayari kuchuka hatua kali zaidi.

Mwaka 1862 alitia sahihi tangazo la Bunge la Muungano kuwa watumwa wote waliomilikiwa na askari waliopiga vita dhidi ya Muungano wakamatwe na kutangazwa huru. Mwisho wa 1862 Lincoln mwenyewe alitoa amri ya kutangaza uhuru wa watumwa wote katika majimbo yote yaliyotumia silaha dhidi ya Muungano. Alikubali pia kuajiri watumwa kuwa wanajeshi kama wamekimbia kutoka upande wa kusini na kujitolea. Hakufuta kabisa utumwa kwa sababu bado kulikuwa na majimbo machache yenye utumwa yaliyobaki katika Muungano. Baada ya mwisho wa vita Lincoln alipata kibali cha bunge cha kufuta utumwa kabisa katika maeneo yote ya Marekani.


Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Waliozaliwa 1809
Jamii:Waliofariki 1865
Jamii:Illinois
Nathari

Nathari ni tawi mojawapo la fasihi andishi. Tofauti na tenzi au ushairi unaoleta ujumbe wake kwa umbo la mabeti, nathari haina umbo maalumu au viwango vya muundo au taratibu. Hivyo inaweza kufanana na mazungumzo ya kila siku.

Nathari inafaa kwa habari na masimulizi. Kwa mfano inatumiwa kwenye magazeti, vitabu, jarida au kamusi.

Ni tungo za kisanii za kubuni ambazo hutumia lugha ya kimaelezo mfululizo na kiinsha/mjazo kupasha ujumbe wa kuelimisha, kuburudisha.

Hujumuisha: riwaya, hadithi fupi, insha za kifasihi.
Marejeo

*Wamitila, K.W. 2003. Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
Bunilizi ya kinjozi

Bunilizi ya kinjozi (au bunilizi ya kifantasia, kwa Kiingereza fantasy) ni utanzu fulani wa fasihi andishi. Katika bunilizi hiyo mwandishi anatumia matukio au wahusika wasio wa kawaida.

Mifano ya bunilizi ya kinjozi katika fasihi ya Kiingereza ni: "A Midsummer Night's Dream" (Ndoto ya Usiku Mmoja) ya William Shakespeare, "Gulliver's Travels" (Safari za Guliveri) ya Jonathan Swift, na "The Lord of the Rings" (Bwana wa Mapete) ya J.R.R. Tolkien.

Bunilizi ya kinjozi hutofautishwa na bunilizi ya kisayansi kwa vile haisifu mambo ya teknolojia bali inatumia maajabu na viumbe vya visasili.
Marejeo

* Wamitila, K.W. 2003. Kamusi ya Fasihi: Istilahi na Nadharia, Nairobi: Focus Books.

Jamii:Fasihi
J.R.R. Tolkien

John Ronald Reuel Tolkien (3 Januari 1892 – 2 Septemba 1973) alikuwa mtaalamu na mwandishi kutoka nchi ya Uingereza. Ingawa Tolkien alikuwa profesa katika Chuo Kikuu cha Oxford na kutafiti fasihi ya Kiingereza cha kale, anajulikana hasa kwa kuandika vitabu vya bunilizi ya kinjozi ambavyo ndani yake alibuni dunia ya visasili.
Baadhi ya Vitabu vyake

* 1937 "The Hobbit" (Mhobiti)
* 1954-56 "The Lord of the Rings" (Bwana wa Mapete)
* 1977 "The Silmarillion" (kuchapishwa baada ya kifo chake tu)


*
Jamii:Waliozaliwa 1892
Jamii:Waliofariki 1973
Jamii:Waandishi wa Uingereza
Nancy Sumari

Nancy Abraham Sumari (alizaliwa mkoa wa Arusha, 7 Agosti 1986) alikuwa mrembo wa Tanzania kwa mwaka 2005 na Mrembo wa Dunia wa Afrika kwa mwaka 2005.
Maisha binafsi

Nancy Sumari alizaliwa akiwa mtoto wa tatu katika familia ya Abraham Simango Sumari, akiwa na dada yake Glory aliyekuwa anampa hamasa na ushauri zaidi juu ya masuala ya urembo. Ndugu zake wengine katika ukoo wao ni Devis, Patra, Tumo na Nakaaya Sumari.

Alipata elimu yake ya msingi mjini Nairobi, Kenya katika shule ya msingi ya Blue Bells. Baadaye kuingia elimu ya Sekondari ya wanawake ya Maasai ya huko huko Nairobi ’NBO’ na kuhitimu mwaka 2004 na baadae kujiunga na Chuo Kikuu cha Dar Es Salaam akisomea masuala ya utawala wa biashara.
Viungo vya nje

* Nancy Sumari – Maisha Yangu (YouTube)


Jamii:Watu walio hai
Kali

Kali (pia: potasiamu, ing. potassium) ni elementi na metali alikali yenye namba atomia 19 kwenye mfumo radidia na uzani atomia 39.098. Alama yake ni K.
Kali - potasiamu

Jina Kali latokana na neno la Kiarabu "qalia" kwa majivu lakini jina la potasiamu ni kawaida vilevile kutokana na neno "potassium" kwa sababu kampaundi zake zimo kwa wingi ndani ya majivu ya ubao yaliyosafishwa kwa kuchemsha katika sufuria (Kiing.: "ash" na "pot").
Tabia

Kali (potasiamu) ni metali laini sana inayochemka kwa sentigredi 83 tayari. Rangi yake ni nyeupe-fedha. Haipatikana kiasili kama metali tupu kwa sababu humenyuka haraka na kuoksidika hewani. Inamenyuka vikali sana na maji hivyo kali metali hutunzwa chini ya mafuta.
Matumizi

Aloi ya kali na natiri hutumiwa kama kiowevu cha kupoza mitambo ya nyuklia.

Chumvi za kali hutumiwa sana kama mbolea wa kilimo.

Kali (Potasiamu) ni muhimu hasa katika chembe za mimea na wanyama. Lazima kuwepo katika chakula chetu lakini si mno kwa sababu ikizidi inaleta hasara.

Image:Kalium.jpg|Kali ina rangi ya kifedha-nyeupe lakini hubadilika rangi hewani mara moja
Image:Flame Test K.jpg


Jamii:Metali alikali
Jamii:Elementi
Kalisi

Kalisi ni elementi na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia 20 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 40.078. Alama yake ni Ca. Jina linahusiana na neno la Kilatini calx (mawe ya chokaa).
Tabia

Kalisi ni kati ya elementi zinazopatiikana kwa wingi duniani, ikiwa na nafasi ya tano: asilimia 3.39 za ganda la dunia ni kalisi. Ikisafishwa hutokea kama metali laini yenye rangi nyeupe-fedha.

Inamenyuka rahisi kikemia hivyo haitokei kama elementi tupu lakini kwa kampaundi mbalimbali hasa katika mawe.

Unga wa kalisi au vipande vidogo vya metali huungua moto wenye rangi ya njano-nyekundu, unga hata bila kuwashwa kwa kumenyuka hewani tu.

Kalisi ni muhimu kwa miili ya wanadamu na wanyama, pia kwa mimea, kwa sababu inajenga mifupa na meno. Ina pia kazi katika mishipa.
Matumizi

Kalisi ni muhimu sana katika maisha ya jamii. Ujenzi hutegemea sana kalisi na kampaundi zake. Mawe ya chokaa yaliwahi kutumiwa kwa ujenzi wa nyumba tangu miaka elfu kadhaa.

Kampaundi za kalisi ni pia msingi wa saruji na hivyo wa ujenzi wa kisasa. Chokaa ni kiungo cha lazima wakati wa kutengeneza feleji.

Salfati ya kalisi (Ca[SO4] • 2 H2O) ni jasi.

Image:Concrete pouring 0020.jpg|Saruji inemwagwa katika ujenzi
Image:Calcium unter Argon Schutzgasatmosphäre.jpg|Kalisi tupu ikitunzwa katika gesi ya arigoni ndani ya chupa


Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Faraja Kotta

Faraja Kotta (amezaliwa Dar es Salaam, 6 Mei 1985) alikuwa mrembo wa Tanzania mwaka 2004.

Kotta ni mtoto wa mwisho katika familia ya watoto wanne.

Elimu yake ya msingi aliipata katika shule ya msingi Olympio iliyopo jijini Dar es Salaam, baadae kujiunga na shule ya sekondari St Francis iliyoko mkoani Mbeya kisha kuendelea na elimu ya kidato cha 5 na 6 katika shule ya sekondari ya St Mary's Mazinde Juu, iliyoko Lushoto, Tanga, Tanzania.
Historia ya Urembo

Kotta aliwahi kuwa "Miss Ubungo" na baadae kuwa "Miss Kinondoni", akaja kuchaguliwa kuwa "Miss Tanzania" kwa mwaka wa 2004.
Kazi Tofauti na Urembo

Kotta ni Mwanachama wa "Youth Executive Committee" ambayo ipo chini ya Youth Net Tanzania, na pia ni Program Officer wa kipindi cha Njia Panda ambapo anafuatilia wale wananchi wanaojitokeza na matatizo na kuhakikisha wamesaidiwa na vipi wanaendelea.
Maisha Binafsi

Faraja tarehe 30 novemba 2007 alifunga ndoa na mbunge wa Singida, Lazaro Nyalandu.
Viungo vya nje

* Tovuti inayoonyesha picha za harusi ya Faraja Kotta


Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1985
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania

en:Miss_World_2004#Contestants
Sylvia Bahame

Sylvia Bahame (alizaliwa 20 Juni 1983) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2003.

Sylvia alianza elimu ya msingi mkoani Arusha, baadae akaenda kumalizia nchini Saudia, Oman, kisha kujiunga na elimu ya sekondari akiwa hukohuko Saudia na kumaliza mwaka 2001.
Kazi na Masomo

Mwaka 2001 alirudi nchini Tanzania na familia yake ambapo alifanya kazi ya kufundisha katika shule moja hivi ya jijini Dar es Salaam maarufu kama Dar es Salam Independent ambapo alikuwa akifundisha darasa la pili na la tatu.

Mwaka wa 2002 akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea masomo ya sheria. Mpaka anakuwa Mrembo wa Tanzania alikuwa ana mwaka wa pili toka aanze kusoma Chuo Kikuu.


Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1983
Jamii:Watu walio hai
Ilya Mechnikov

thumb|right|Ilya Mechnikov
left|80px

Ilya Ilich Mechnikov (16 Mei 1845 – 16 Julai 1916) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Urusi. Tangu mwaka wa 1888 alifanya kazi Ufaransa ambapo jina lake liliandikwa Elie Metchnikoff. Hasa alichunguza mfumo wa kingamaradhi wa wanyama. Mwaka wa 1908, pamoja na Paul Ehrlich alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1845
Jamii:Waliofariki 1916
Jamii:Wanasayansi wa Urusi
Jamii:Wanasayansi wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Emil Theodor Kocher

thumb|right|Emil Theodor Kocher
left|80px

Emil Theodor Kocher (25 Agosti 1841 – 27 Julai 1917) alikuwa daktari mpasuaji kutoka nchi ya Uswisi. Alifanya na kuboresha pasuaji nyingi, hasa ya tezi dundumio. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Viungo vya Nje

* (en) Wasifu wa Kocher katika tovuti ya Tuzo za Nobel


Jamii:Waliozaliwa 1841
Jamii:Waliofariki 1917
Jamii:Wanasayansi wa Uswisi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
John James Rickard Macleod

thumbnail|right|280px|Mwanafiziolojia John Macleod
left|80px

John James Rickard Macleod (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1876
Jamii:Waliofariki 1935
Jamii:Wanasayansi wa Uskoti
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Angela Damas

Angela S. Damas (alizaliwa Kiev, Ukraine, 16 Februari 1982) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2002.

Angela alihamia Tanzania na baba yake ambaye ni Mjita, kabila litokelealo mkoani Mara, katika wilaya ya Musoma, Tanzania. Angela alisomea Tanzania na kisha akajiunga na masomo ya Chuo Kikuu, wakati anatwaaja taji la Mrembo wa Tanzania alikuwa ndio anaingia mwaka wa kwanza katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam akisomea masomo ya elimu jamii.

Angela amekuwa katika harakati mbalimbali za kijamii ambazo alianza kujishughulisha nazo tokea akiwa katika elimu ya sekondari. Angela alianza elimu yake ya chekechekea nchini Ukraine, na baada ya hapo kuendelea nchini Tanzania alipohamia na baba yake. Nchini Tanzania, Angela alianza elimu ya msingi katika shule ya msingi ya Kisiwandui iliyopo Zanzibar, halafu kuhamia shule ya msingi Kawe iliyopo Dar es salaam akiwa darasa la pili. Angela alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya sekondari ya Makongo , na kumalizia high school katika shule ya sekondari ya Zanaki, zote zipo jijini Dar es salaam, Tanzania.

Tokea akiwa shule, Angela amejulikana kama msichana aliyekazania masomo na pia kujihusisha sana katika shughuli za ziada za shuleni mojawapo zikiwa ni debates, na michecho, hususani mchezo wa mpira wa kikapu. Angela aliendelea na masomo yake ya Chuo kikuu katika chuo kikuu cha Dar es salaam, ambapo alihitimu mwaka 2005 akipata shahada ya kwanza ya masomo ya Sayansi ya jamii.
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Warembo wa Tanzania
Jamii:Wanasiasa wanawake Tanzania
Stronti

Stronti ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 38 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 87.62. Alama yake ni Sr. Jina lahusiana na kijiji cha Strontian katika Uskoti ilipotambuliwa mara ya kwamza mwaka 1787.
Tabia

Kama metali ya udongo alikalini zote stronti humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika angahewa ya gesi adimu ni metali laini kushinda kalisi yenye rangi nyeupe-fedha. Unga wa stronti huwaka pekee yake hewani kwa moto nyekundu.
Matumizi

Matumzi yake ni hasa katika televisheni inapokorogwa katika bilauri ya tubu kwa kusidi la kuzuia kutoka kwa miali X (eksirei).

Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini.

Image:Strontium unter Argon Schutzgas Atmosphäre.jpg|Punje za stronti ndani ya chupa katika angahewa ya arigoni
Image:FlammenfärbungSr.png|Moto inabadilishwa rangi na Stronti


Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi
Metali za udongo alikalini

Metali za udongo alikalini ni mfulizo wa kikemia katika mfumo radidia unaounganisha elementi za kundi la pili yaani elementi thabiti Berili (Be), Magnesi (Mg), Kalisi (Ca), Stronti (Sr) na Bari (Ba) pamoja na elementi nunurifu ya radi (Ra) ambayo ni tokeo la mbunguo wa elementi nyingine.
Jina

Jina la "metali za udongo alikalini" linatokana na historia ya uchumbuzi wa elementi hizo. Zilianza kutambuliwa katika umbo la oksidi zake. Kampaundi hizo ziliitwa "udongo" au "ardhi" na wanakemia wa kale kama dutu zisizokuwa metali wala kuathiriwa na joto na zisiyomumunyika katika maji. Zikikorogwa katika maji zinaonyesha tabia ya alikalini.

Mfaransa Antoine Lavoisier alitambua mwaka 1789 ya kwamba ardhi hizo hazikuwa "elementi" bali kampaundi. Aliamini ya kwamba msingi wake zilikuwa elementi alizozitaja kama "elementi za udongo" zinazojenga chumvi mbalimbali akahisi ya kwamba labda udongo hizo ni oksidi za metali. Hii ilithibitishwa mwaka 1808 na Mwingereza Humphry Davy kwa njia ya elektrolisisi.
Tabia

Metali za udongo alikalini ni metali laini zenye rangi nyeupe-fedha. Zinamenyuka na halojini kuwa aina za chumvi; mmenyuko na maji husababisha kutokea kwa hidroksidi alikalini.

Hazimenyuki haraka na vikali kama metali alikalini.

Zote zina elektroni mbili katika mzingo elektroni wa nje. Kwa hiyo zinaelekea kuachana na elektroni hizo kuingia katika hali kuwa ioni yenye chaji ya chanya.
Mmenyuko

Mmenyuko huongezeka kadiri ya namba atomia au ukubwa wa atomi:

* Mmenyuko hewani:
** Berili ni thabiti kwenye halijoto ya wastani pasipo na unyevu kwa sababu uso hufunikwa haraka na ganda la oksidi.
** Magnesi hufunikwa pia na ganda la oksidi lakini vipande vyembaba vinawashwa kirahisi.
** Kalisi, Stronti, Bari na Radi zinaoksidisha haraka na kuwaka mara moja katika umbo la unga.

* Mmenyuko na Hidrojeni kwenye joto kali
** Berili haimenyuki na hidrojeni pasipo na kichocheo.
** Magnesi yamenyuka penye shinikizo ya juu.
** Metali za udongo alikalini zote nyingine humenyuka na hidrojeni tayari kwenye shinikizo ya kawaida

** Mmenyuko na maji
** Berili haimenyuki na maji kutokana na ganda la oksidi usoni
** Magnesi haimenyuki sawa na Berili lakini ganda hili layeyuka katika maji ya moto
** Metali za udongo alikalini zote nyingine humenyuka vikali na maji kwenye halijoto ya wastani
Kutokea

Elementi hizo kwa jumla ni asilimia 4.16 za masi ya ganda la dunia. Kati ya metali za udongo alikalini ni:
* 67 % Kalisi
* 31 % Magnesi
* 1,4 % Bari
* 0,7 % Stronti
* Berili kidogo sana na Radi kidogo zaidi

Jamii:Kemia
Julius Wagner-Jauregg

left|80px
thumbnail|right|200px|Julius Wagner-Jauregg
Julius Wagner-Jauregg (7 Machi 1857 – 27 Septemba 1940) alikuwa daktari kutoka nchi ya Austria. Hasa alichunguza na kutibu magonjwa ya kiakili kwa kutumia tiba ya kushtua ya kuingiza homa mwilini. Mwaka wa 1927 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1940
Jamii:Wanasayansi wa Austria
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Frederick Gowland Hopkins

thumb|right|Frederick Hopkins
left|80px

Frederick Gowland Hopkins (20 Juni 1861 – 16 Mei 1947) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mlo wa wanyama na kugundua vitamini. Mwaka wa 1925 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1929, pamoja na Christiaan Eijkman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1861
Jamii:Waliofariki 1947
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Charles Sherrington

left|80px
thumbnail|right|200px|Charles Sherrington
Charles Scott Sherrington (27 Novemba 1857 – 4 Machi 1952) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza neva za wanyama. Mwaka wa 1922 alipewa cheo cha "Sir". Mwaka wa 1932, pamoja na Edgar Adrian alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1857
Jamii:Waliofariki 1952
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Watu waliopewa cheo cha "Sir"
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Edgar Adrian

left|80px
thumbnail|right|200px|Edgar Adrian
Edgar Douglas Adrian (30 Novemba 1889 – 4 Agosti 1977) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza vyembe vya neva na nguvu za umeme katika ubongo. Mwaka wa 1932, pamoja na Charles Scott Sherrington alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1889
Jamii:Waliofariki 1977
Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Thomas Hunt Morgan

left|80px
thumb|right|160px|Thomas Hunt Morgan.
Thomas Hunt Morgan (25 Septemba 1866 – 4 Desemba 1945) alikuwa mwanazuolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa anajulikana kwa kufanya majaribio na inzi drusofila na kugundua sifa za kijenetiki. Mwaka wa 1933 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.


Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1945
Jamii:Wanasayansi wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Tiba
Jean García

Jean García (jina halisi: Jessica Anne Rodriguez Maitim; amezaliwa Angelese City, Philippines, 22 Agosti 1969) ni muigizaji wa tamthilia na filamu kutoka nchini Philippines, aliyeibukia mjini Angeles City, Pampanga.

Ameonekana katika tamthilia kadhaa, na ameanza shughuli za uigizaji toka akiwa ana umri wa miaka 17.
Filamu na tamthilia alizoigiza

* Twin Krystals on GMA-7 (2008) Kama Reyna Celebes/Celebria
* Impostora Akiwa GMA 7 (2007) Kama Betty
* StarStruck Akiwa GMA (2007)
* "Ang Parusa ng Duwende" (Lola Basyang's Series) (2007)
* Happy Hearts (2006) Kama Sarah
* Kasagutan, Ang (2006) (TV) Anita Anita
* Atlantika (2006) Kama Reyna Celebes/Celeste
* Pangako sa 'Yo (2006) -Kama Madame Claudia Buenavista
* Majika (2006) Kama Eloida/Luring
* Extra! Extra! .... Contestant (1 Kipande, 2006)
* I Will Always Love You (2006) .... Adelle Ledesma
* All About Love (2006) Kama Kikay's Mom
* Say that You Love Me (2005) Kama Mabel
* Makuha ka sa Tikim (2005-06)
* Extra Challenge: Kasabwat (2005)
* Kampanerang Kuba (2005) TV Kama Lucia Saavedra
* Birhen ng Manaoag (2005)
* Mano Po III: My Love (2004) Kama Freida
* Volta (2004) Kama Kelly/Celphora
* Anak Ka ng Tatay Mo (2004)
* It Might Be You (2003) TV Series Kama Orlanda Mae Lacuesta
* Noon at Ngayon... Pagsasamang Kayganda (2003) Kama Kathy
* Kay Tagal Kang Hinintay (2002) TV Kama Lady Morganna Frost Arcangel
* Pangako sa 'Yo (2000) TV Kama Madame Claudia Buenavista
* Nakaw na Sandali (1997)
* Sana naman (1996) Kama Lerma
* Anak, Pagsubok Lamang (1996)
* A.E.I.O.U. 1996)
* Batas Ko ang Katapat Mo (1995) Kama Jenny
* Familia Zaragoza (1995) TV
* Sarah, ang Munting Prinsesa (1995) Kama Miss Minchin
* Trudis Liit (1996) Kama Clara
* L.T Lito Madarang (1993)
* Lucio Margallo (1992) Kama Hermie Margallo
* Disgrasyada (1991) Kama Agnes
* Ms.Dorax,IPGT (1990)
* Anak ni Kanto Boy (1992) Kama Aleja
* Baril Ko Ang Uusig (1990) Kama Nadia
* Huwag Kang Hahalik sa Diablo (1989)
* Sgt. Melgar (1989) Kama Beth
* Impaktita (1989)
* Here Comes the Bride (1989)
* Kahit Demonyo Itutumba Ko
* Paranaque Bank Robbery:The Joselito Joseco Story(1993) as Milagros
* Here Comes the Bride (1989)
* Lost Command (1988)
Viungo vya nje

* Jean Garcia on Facebook
* Jean Garcia on YouTube
* Official Jean Garcia Group
*


Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji Filamu wa Ufilipino
Danna Garcia

Danna Garcia (amezaliwa Bogotá, Kolombia, 4 Februari 1978) ni mwigizaji wa tamthilia, filamu na pia mwimbaji.

Ni binti wa mwimbaji muziki wa Kikolombia Claudia Osuna. Danna alianza shughuli za muziki na uigizaji toka akiwa na umri wa miaka minne.

Mnamo mwaka 1994, akiwa na dada yake Claudia, waliunda bendi ya muziki, iitwayo "Café Moreno". Katika kipindi cha mwaka mmoja, waliweza kurekodi platini tatu mfululizo, na wakafanikiwa kutoa albamu iliyokwenda kwa jina la Momposino.

Mwaka huo huo Danna akaoneka kwenye ya tamthilia moja ya nchini Colombia iliyokuwa inaitwa "Café con aroma de mujer".

Mnamo mwaka 1996, akawa mwigizaji bora wa kike nchini Colombia na pia nyota katika telenovela za kimexiko.

Danna Garcia pia alicheza tamthilia nyingine nyingi tu, ikiwemo ile ya Pasión de gavilanes (2003) na La Revancha (2000) hizi zilimpa sifa sana mwanadada huyu.
Filamu na Tamthilia Alizocheza

* La Traición (2007)
* Corazón partido (2005) .... Aura Echarri
* Te Voy a Enseñar a Querer (2004-2005) .... Diana Rivera
* Pasión de gavilanes (2003) .... Norma Elizondo Acevedo de Escandón
* "Revancha, La" (2000) .... Mariana Ruiz
* "Háblame de amor" (1999) .... Jimena
* "Perro amor" (1998) .... Sofía Santana
* "Al norte del corazón" (1996) .... Eloísa (1996)
* Día es hoy, El (1996)
* "Victoria" (1995) .... Victoria
* Café con aroma de mujer (1994) .... Marcela Vallejo Cortez
* "Imaginate" (1987)
Viungo vya nje

* Tovuti Rasmi ya Danna Garcia
* Danna Amesaini kuwa Kisura Mpya wa Kilatini wa Maybelline New York


Jamii:Waliozaliwa 1978
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waigizaji filamu wa Kolombia
Bari

thumb|200px|Bari katika chupa ndani ya gesi ya arigoni.
Bari (kutoka kigiriki βαρύς: "nzito") ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 56 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 137.327. Alama yake ni Ba.
Tabia

Kama metali ya udongo alikalini zote bari humenyuka haraka na haitokei kiasili kama elementi tupu bali katika umbo la kampaundi zake. Ikisafishwa na kutunzwa katika kiowevu cha mafuta au katika angahewa ya gesi adimu ni metali yenye rangi nyeupe-fedha. Hewani inaoksidisha haraka lakini ganda la oksidi halitoshi kuzuia isiwake kutokana na unyevu hewani.

Bari ni sumu kali kwa miili ya wanadamu na wanyama. Lakini kuna pia kampaundi ambazo haziyeyuki kabisa katika maji kama vile sulfati ya bari BaSO4 (inayotokea kama madini kwa jina bariti).
Matumizi

Matumizi yake ni hasa katika teknolojia ya kekee hasa wakati wa kutafuta petroli. Matope ya bariti yateleza yasaidia kuzunguka kirahisi kwa mitambo ya kekee mwambani.

Kuna matumizi mengine kama aloi kwa mfano katika alumini na magnesi. Hutumiwa pia wakati wa kutengeneza vioo vya matumizi ya pekee.


Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Elementi