JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
සිනෝපී (චන්ද්‍රයා)

සිනෝපී යනු, 1914 දී ලික් නිරික්ෂණාගාරයේදී සෙත් බාර්න්ස් නික්ල්සන් විසින් සොයාගත්, බ්‍රහස්පතිගේ ප්‍රතිගාමී අනියම් චන්ද්‍රිකාවක් වන අතර ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදයෙහි සිනෝපී අනුව යමින් නම් කෙරිණී.

1975 වන තුරු සිනෝපී සඳහා වර්තමාන නම නොයෙදුනි; එයට පෙර, එය හැඳින්වුනේ සරල ලෙසින් ලෙසිනි. 1955 සහ 197 අතරතුරදී, එය සමහරවිටෙක "හේඩීස්" ලෙසින්ද හැඳින්වුණි.

2000දී මෙගක්ලයිටී සොයාගන්නා තෙක්, සිනෝපී යනු බ්‍රහස්පතිගේ දැන සිටි බාහිරතම චන්ද්‍රයා විය. දැනට දන්නා, බ්‍රහස්පතිගේ බාහිරතම චන්ද්‍රයා වන්නේ වෙයි.
කක්ෂය

thumb|left|300px|පැසිෆේ කාණ්ඩය.

බ්‍රහස්පති වටා සිනෝපී පරිභ්‍රමණය වන්නේ අධි උත්කේන්ද්‍රියතා සහ අධි ආනති ප්‍රතිගාමී කක්ෂයක වෙයි. කක්ෂීය මූලිකාංග, 2000 ජනවාරි මස තිබු සැටියට වෙයි. සූර්ය සහ ග්‍රහ කැළඹීම් නිසා එය අනවරත ලෙසින් වෙනස් වන බව දන්නා කරුණකි. එය පැසිෆේ කාණ්ඩයට අයත් බව බොහෝ ලෙසින් විශ්වාස කෙරෙයි.
ආශ්‍රිත
සබන් යොදා අත් සේදීම

thumb|right|250px|ඉන්දුනීසියාවේ ජකර්තා නුවර පැවැති 2008 ගෝලීය අත් සේදීමේ දිනය|ගෝලීය අත් සේදීමේ දිනයේ උත්සවාකාර අංගයකදී, ශිෂ්‍යයෙක් ඔහුගේ අත් සබන් යොදා සෝදයි

ළමා මරණ වලින් බහුතරයකට එක්ව වගකියන පාචනීය රෝග සහ නියුමෝනියාව වළක්වාගැනුමට ඇති, අතිශයින් සඵලදායක සහ මිල අධික නොවන ක්‍රියාමාර්ග අතර සබන් යොදා අත් සේදීම වෙයි. 2015 වන විට වයස අවුරුදු පහෙන් අඩු දරුවන් අතර මරණ සංඛ්‍යාව තුනෙන්-දෙකකින් අඩු කිරීමේ සහස්‍ර ප්‍රවර්ධන ඉලක්කය සපුරාලීම සඳහා වැදගත් මෙහෙවරක් මෙම පුරුද්ද විසින් ඉටු කෙරෙන බවට අරමුණු කෙරෙයි. එක්සත් ජාතීන් විසින් ජාතික සෞඛ්‍යාරක්ෂක වසර ලෙසින් නම් කෙරුණු 2008 වසරේදී ගත් තීරණයක් අනුව, ගෝලීය අත් සේදීමේ දිනය ලෙසින්, ඔක්තොම්බර් 15 සැමරේ.

සෘජු ස්පර්ශය තුලින් හෝ වක්‍ර ලෙසින් පෘෂ්ඨයන් ඔස්සේ හෝ, රෝග-ඇති කරන ව්‍යාධිජනක පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් පුද්ගලයෙකුට රැගෙන යන, වාහකයන් ලෙසින්, බොහෝවිට අත් ක්‍රියාකරයි. අනෙක් පුද්ගලයන්ගේ අත්, හිසකෙස්, නහය, සහ මුහුණ ස්පර්ශ කිරීමෙන්, මිනිසුන් විසින් බැක්ටීරියා පතුරුවා ලිය හැක. මිනිස් හෝ සත්ත්ව අසූචි, නාසික බහිස්ස්‍රාවයන් වැනි දේහ තරල, සහ දූෂිත ආහාර හෝ ජලය හා ස්පර්ශ ව සිටි මිනිසුනට, නොදැනුවත් ධාරකයන් වෙත, බැක්ටීරියා, වයිරස සහ පරපෝෂිතයන් පරිවහනය කල හැක. සබන් යොදා අත් සේදීම විසින්, රෝග සම්ප්‍රේෂණයට සමාප්තිය යොදමින්, මෙය වැලැක්වීමට ඉවහල් වෙයි. සබන් යොදා අත් සේදීම සඵලදායක අයුරින් සිදුකිරීමට නම් තත්පර 8 – 15 දක්වා භාවිතා කර ඉන්පසු ගලායන ජලයෙන් අත් සේදිය යුතු වෙයි.
සබන් යොදා අත් සේදීමෙන් රෝග නිවාරණය

අත් සේදීමෙන්, පාචනීය රෝග (ෂිගලෝසිස්, ටයිෆොයිඩ් සහ කොළරා අඩංගු විය හැක), උග්‍ර ශ්වසන ආසාදන ( සාර්ස් සහ කුරුළු උණ ද අඩංගු), හෙල්මින්ත ආසාදන (විශේෂයෙන් ඇස්කරයිසිස්), සහ අක්ෂි ආසාදන වළක්වාගත හැක.

thumb|center|475px|රෝග සම්ප්‍රේෂණය හා නිවාරණය පිළිබඳ F- රූපය. මූලාශ්‍රය: වැග්නර් ඇන්ඩ් ලැනොයි

2007 නොවැම්බර් මසදී, බ්‍රිතාන්‍ය වෛද්‍ය ජර්නලය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු පර්යේෂණයක් පරිදී, නිතොර කෙරෙන අත් සේදීම් සහ මුකවාඩම්, අත්වැසුම් සහ ලෝගු පැලඳීම, වැනි භෞතික බාධකයන් විසින්, ඉන්ෆ්ලුවන්සා සහ සාර්ස් වැනි ශ්වසන වයිරස පැතිරීම වැලැක්වීමේදී, ඖෂධ වලට වඩා සඵලදායක ප්‍රතිඵල ගෙන දෙයි. එවැනි ශ්වසන රෝග පිළිබඳ සැලකූ කල, ඔබගේ ඇස්, නහය හෝ මුව ස්පර්ශ කිරීමට පෙර, ඔබගේ අත් සේදීම විශේෂයෙන්ම වැදගත්ය. මෙම හෙළිදරව්ව ප්‍රකාශයට පත්වූයේ, කිසියම් අනාගත උණ වසංගතයකට සූදානම්වීමක් වශයෙන්, ප්‍රතිවයිරස ඖෂධ සංචිතය දෙගුණ කරන බවට බ්‍රිතාන්‍යය විසින් ප්‍රකාශයට පත්කිරීමත් හා සමගය. පර්යේෂකයන් සොයාගෙන ඇත්තේ, ජාතික වසංගත ආපතිකතා සැලසුම් වලදී, සරල, අඩු-වියදම් භෞතික ක්‍රියාමාර්ගයන්ට ප්‍රමුඛතාවය දිය යුතු බවයි.
සබන් යොදා අත් සේදීම කල යුතු තීරණාත්මක අවස්ථා

ඔබගේ අත් පිරිසිදු කල යුතු වැදගත් අවස්ථා කිහිපයක් පහත දැක්වෙයි:
* ආහාර සහ සුළු ආහාර පරිභෝජනයට පෙර හා පසු
* කුඩා ළමුන් සුරතල් කිරීමට පෙර
* මහජනයාට පොදු පෘෂ්ඨයක් ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු
* ආහාර, විශේෂයෙන් අමු මස්, කුකුළු, තාරා ආදීවුන්ගේ මස්, හෝ මුහුදු ආහාර පිළියෙල කිරීමෙන් පෙර හා පසු
* වැසිකිළි භාවිතා කිරීමෙන් පසු
* අත් කිළිටව තිබෙන විට
* සතුන් ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසුව
* ඔබ හෝ ඔබ අවට යමෙකු හෝ අසනීපයෙන් සිටින විට
මෙයද බලන්න

* ගෝලීය අත් සේදීමේ දිනය
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:ස්වස්ථතාව
මෙක්සිකෝ නගරය

thumb|සිතියම
මෙක්සිකෝ නගරය යනු මෙක්සිකෝවේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන අතර උතුරු ඇමරිකාවේ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය ද වේ. එය ලෝකයේ වඩාත්ම වැදගත් සංස්කෘතික හා මූල්‍ය මධ්‍යස්ථාන වලින් එකකි. මෙක්සිකෝ නගරය මෙක්සිකෝ නිම්නයේ ඉහළ මෙක්සිකානු මධ්‍යම සානුව තුළ මීටර් 2,240 (අඩි 7,350) ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත. නගරයේ නගර හෝ ඩිමාර්කේෂන් ටෙරිටෝරියල්ස් 16 ක් ඇති අතර ඒවා අසල්වැසි ප්‍රදේශ හෝ කොලනියා ලෙස බෙදා ඇත.

2020 දී නගරයේ ජනගහනය 9,209,944 ක් වූ අතර එහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 1,495 (වර්ග සැතපුම් 577) කි. ෆෙඩරල් සහ ප්‍රාන්ත රජයන් විසින් එකඟ වූ නවතම නිර්වචනයට අනුව, මහා මෙක්සිකෝ නගරයේ ජනගහනය 21,804,515 ක් වන අතර, එමඟින් එය ලෝකයේ හයවන විශාලතම අගනගර ප්‍රදේශය, බටහිර අර්ධගෝලයේ දෙවන විශාලතම නාගරික සමුච්චය (බ්‍රසීලයේ සාඕ පවුලෝට පිටුපසින්) සහ ලෝකයේ විශාලතම ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන නගරය (නිසි නගර) වේ. මහා මෙක්සිකෝ නගරයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2011 දී ඩොලර් බිලියන 411 ක් වූ අතර එය ලෝකයේ වඩාත්ම ඵලදායී නාගරික ප්‍රදේශවලින් එකක් බවට පත් කරයි. මෙක්සිකෝවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 15.8% ක් ජනනය කිරීම සඳහා නගරය වගකිව යුතු අතර, අගනගර ප්‍රදේශය රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 22% ක් පමණ විය. 2013 දී එය ස්වාධීන රටක් නම්, මෙක්සිකෝ නගරය ලතින් ඇමරිකාවේ පස්වන විශාලතම ආර්ථිකය වනු ඇත.

මෙක්සිකෝ නගරය ඇමරිකාවේ පැරණිතම අගනුවර වන අතර ආදිවාසීන් විසින් ආරම්භ කරන ලද දෙකෙන් එකකි. මෙම නගරය මුලින් ඉදිකරන ලද්දේ 1325 දී පමණ මෙක්සිකා විසින් ටෙනොච්ටිට්ලන් නමින් ටෙක්ස්කෝකෝ විලෙහි දූපත් සමූහයක ය. 1521 දී ටෙනොච්ටිට්ලන් වටලෑමේදී එය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ වූ අතර පසුව ස්පාඤ්ඤ නාගරික ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව නැවත සැලසුම් කර නැවත ගොඩනඟන ලදී. 1524 දී මෙක්සිකෝ නගරයේ මහ නගර සභාව පිහිටුවන ලද අතර එය මෙක්සිකෝ ටෙනොච්ටිට්ලන් ලෙස හැඳින්විණි, සහ 1585 වන විට එය නිල වශයෙන් සියුඩාඩ් ද මෙක්සිකෝ (මෙක්සිකෝ නගරය) ලෙස හැඳින්විණි. මෙක්සිකෝ නගරය ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයේ දේශපාලන, පරිපාලන සහ මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු, ෆෙඩරල් දිස්ත්‍රික්කය 1824 දී පිහිටුවන ලදී.

වසර ගණනාවක් තිස්සේ වැඩි දේශපාලන ස්වයං පාලනයක් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසු, 1997 දී මැතිවරණයෙන් රජයේ ප්‍රධානියෙකු සහ ඒක මණ්ඩල ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ නියෝජිතයින් යන දෙදෙනාම තෝරා පත් කර ගැනීමේ අයිතිය පදිංචිකරුවන්ට අවසානයේ ලබා දෙන ලදී. එතැන් සිට, වාමාංශික පක්ෂ (පළමුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී විප්ලවයේ පක්ෂය සහ පසුව ජාතික පුනර්ජනන ව්‍යාපාරය) ඔවුන් දෙදෙනාම පාලනය කර ඇත. නගරයට ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිපත්ති කිහිපයක් ඇත, එනම් මැතිවරණ ගබ්සා කිරීම්, සීමිත ආකාරයක දයානුකම්පාවක්, වරදක් නැති දික්කසාදය, සමලිංගික විවාහය, සහ නීතිමය ලිංගභේදය වෙනස් කිරීම. 2016 ජනවාරි 29 වන දින, එය ෆෙඩරල් දිස්ත්‍රික්කය (ස්පාඤ්ඤ: ඩිස්ට්‍රිටෝ ෆෙඩරල් හෝ ඩී.එෆ්.) වීම නතර වූ අතර දැන් නිල වශයෙන් සියුඩාඩ් ඩි මෙක්සිකෝ (හෝ සීඩීඑම්එක්ස්) ලෙස හැඳින්වේ, වැඩි ස්වයං පාලනයක් ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙක්සිකෝ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ වගන්තියක් මඟින් එය මෙක්සිකානු සම්මේලනය තුළ රාජ්‍යයක් බවට පත්වීම වළක්වයි, එය රටේ අගනුවර ලෙස පවතින තාක් කල්.
සටහන්


යොමු කිරීම්
999 සකියා

999 සකියා ඕස්ට්‍රියානු තාරකා විද්‍යාඥ ෆ්‍රාන්ස් සාවාර් වොන් සක් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ප්‍රධාන-වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි.
බාහිර සබැඳි

* ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්: නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්


ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:කාල් විල්හෙල්ම් රයින්මුත් විසින් කළ සොයා ගැනීම්
ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයින් අනුව නම්කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1923දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
21 ලුතැත්සියා

thumb|300px|වර්තමානයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහ වළල්ලේ ලුතැත්සියා පිහිටවුනේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කරන සම්භාව්‍ය නළුව දැක්වෙන සිත්තරකුගේ අදහසෙහි සජීවිතරණයක්.

21 ලුතැත්සියා යනු, ප්‍රධාන-වළල්ලේ පිහිටි, අසාමාන්‍ය වර්ණාවලී වර්ගයක් සහිත, විශාල ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි.
සංයුතිය

ලුතැත්සියා ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයාගේ සංයුතිය, සුළු කාලයක් තුල, තාරකා විද්‍යාඥයින් ව්‍යාකූලත්වයට පත් කළේය. ඒවා අතරින් බොහෝමයක් ලෝහමය වන M-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන් අතර වර්ගීකරණය වුවද, ලුතැත්සියා ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, ඒවායේ පෘෂ්ඨ මත ලෝහ ඇති බවට ඒතරම් සාක්ෂි නොසපයන විෂම ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන්ගෙන් එකකි. කෙසේවතුදු, අලෝහ පෘෂ්ඨයක් පිළිබඳ බොහෝ ඉඟි තිබුණි: අංගාරමය කොන්ඩ්‍රයිට් සහ C-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන් මෙන් වන සහ කිසිසේත්ම ලෝමහය ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන්ගේ මෙන් නොවන, පැතලි, අඩු සංඛ්‍යාත වර්ණාවලියක්,16 සයිකී වැනි ප්‍රබල ලෝහමය ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන්ගේ මෙන් උච්ච ප්‍රභානුපාතයක් නොව, අඩු රේඩාර් ප්‍රභානුපාතයක්, එහි පෘෂ්ඨයෙහි සජලිත ද්‍රව්‍ය පැවති බවට සාක්ෂ්‍ය, බහුල සිලිකේට, සහ බොහෝ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයන්ට වඩා ඝනැති ප්‍රාවරණ පාෂාණයක් යන දේවල් වෙයි.

රොසෙටා ඒෂණිය ඇත්ත වශයෙන්ම සොයාගත්තේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා සතුව දෘෂ්‍ය ආලෝකයෙහි තරමක් රතු වර්ණාවලියක්ද අධෝරක්ත ආසන්න පෙදෙසෙහි අවශ්‍යයෙන්ම පැතලි වර්ණාවලියක්ද පවතින බවයි. නිරික්ෂණ වලට නතු වූ තරංග ආයාම පරාසයෙහි —0.4–3.5 μm— අවශෝෂණ ගුණාංග කිසිවක් සොයා නොගැනුණි.මේ නිසා, ලුතැත්සියා පෘෂ්ඨයෙහි සජලිත ඛණිජ සහ කාබනික සංයෝග පැවති බවට පෙරදී ලැබුණු වාර්තා විසාධනය විය. ඔලිවින් ඛනිජයද පෘෂ්ඨයෙහි දක්නට නොලැබුණි. ලුතැත්සියාහී වැඩි ඝණත්වය හා සමග මෙම ප්‍රතිඵල වලින් පෙන්නුම් කළේ එක්කෝ එය එන්ස්ටටයිට් කොන්ඩ්‍රයිට් ද්‍රව්‍යයෙන් සැදී ඇති බව හෝ එය ලෝහ-පිරිපුන් සහ ජලය-අඩු, CB, CH, හෝ CR වැනි පංතීන්ගේ අංගාරමය කොන්ඩ්‍රයිට් හා සම්බන්ධිත බවයි.

රොසෙටා නිරික්ෂණ අනාවරණය කළේ, ලුතැත්සියාහී පෘෂ්ඨය වැසි ඇත්තේ, 50–100 μm ප්‍රමාණයේ ධූලි අංශුන්හී ලිහිල් සමුච්චයක් වෙතින් තැනුනු ප්‍රාවරණ පාෂාණයකින් බවයි. එය ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ, 3 කිමී ප්‍රමාණයක් ඝන බවත් බොහෝ විශාල ආවාට වල මෘදුමය පිට මායිම් සඳහා හේතු විය හැකි බවත්ය.
හැඩය සහ අක්ෂ ඇලය

thumb|300px|21 ලුතැත්සියාහී කක්ෂය හා, 2009 ජනවාරි 01 දිනදී (නාසා ඕර්බිට් විවර් ඇප්ලට් හී) එහි පිහිටුම.

ලුතැත්සියා හී හැඩය දළ වශයෙන් ගෝලයක් වන අතර "තියුණු සහ අවිධි හැඩ ලක්ෂණ" වලින් යුතු බවට 2003 ලයිට්කර්ව් විශ්ලේෂණයක ප්‍රතිඵල ඔස්සේ සිදු කළ අනාවරණයක්, රොසෙටා ඒෂණියෙහි ඡායාරූප විසින් ස්ථිර කරන ලදි. අයි.එන්. බෙල්ස්කයා සහ අනෙකුන්. විසින් 2004–2009 දී සිදු කළ අධ්‍යයනයකින් පසු යෝජනා කළේ, "ලුතැත්සියා සතුව උත්තල-නොවන හැඩයක් සතුව ඇත්තේ, බොහෝවිට විශාල ආවාටයක් නිසාය"; රොසෙටාහී සොයාගැනීම් විසින් මෙයට සහය පළ කරනුයේද යන්න තවමත් පැහැදිලි නොවේ.
ආශ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

* ෂේප් මොඩ්ල් ඩිඩියුස්ඩ් ෆ්‍රොම් ලයිට්කර්ව්
* සිමියුලේෂන් ෆ්‍රොම් JPL (Java) / එෆෙමරෙස්
* රොසෙටා බ්ලොග්
* රොසෙටා ස්නැප්ස් වීව්ස් ඔෆ් ඇස්ටරොයිඩ් ලුතැත්සියා
* සයිස් කම්පැරිසන් ඔෆ් ඇස්ටරොයිඩ්ස් ඇන්ඩ් කොමට්ස් විසිටඩ් බයි ස්පේස් ප්‍රෝබ්
(පේරන්ට් ඇටිකල් ඔෆ් ඉමේජ් බයි ප්ලැනටරි සොසයිටි )
(308933) 2006 SQ372

2006 සැප්තැම්බර් 27 දිනදී මුලින්ම ගන්නා ලද රූප අනුසාරයෙන් (පූර්වතිසාධන රූප, 2005 සැප්තැම්බර් 13 දින) ස්ලෝන් ඩිජිටල් ස්කයි සර්වේ ඔස්සේ ඇන්ඩෲ බෙකර්, ඇන්ඩෲ ඩබ්. පකෙට්, සහ ජෙරමි මාර්ටින් කුබික්සා විසින් සොයාගත් යනු කුඩා නෙප්චූන්-ඔබ්බෙහි පිහිටි වස්තුවකි.

මහත් ලෙසින් උත්කේන්ද්‍රීය කක්ෂයක් සතු එය, නෙප්චූන්ගේ කක්ෂය අපහේලිකය අසලදී හරස් මාරු වෙමින්, විහේලිකය වන විට එය සූර්යයාගේ සිට 1,500 AU ට වඩා ගෙන එයි. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය පරිභ්‍රමණය කිරීමට එය වසර 22,500 පමණ ගනියි. විශාල අඩ-මහා අක්ෂය නිසා එය සහ 90377 සෙඩ්නා හා සමාන බවක් දක්වයි. 8.1 ක නිරපේක්ෂ විශාලත්වය (H) නිසා, එහි විෂ්කම්භය 60 සිට 140 කිමී පමණ යැයි ඇස්තමේන්තු කෙරිණි.

මෙම වස්තුව ධූම කේතුවක් විය හැකිව තිබුණි. සොයාගත් තැනැත්තන් උපකල්පනය කළේ වස්තුව පැමිණෙන්නට ඇත්තේ ඕට් වලාවේ කෙළවරෙහි සිට බව වුවද, "නෙප්චූන් ග්‍රහයාට මදක් ඔබ්බෙහි [ කයිපර් වළල්ල තුල] සුන්බුන් තුලින් එය තැනී, නෙප්චූන් හෝ යුරේනස් වැනි ග්‍රහයෙකු විසින් ඈත කක්ෂයකට එය 'තල්ලු කිරීමක්' කළා විය හැකි" බව පළකරමින් කැලිෆෝර්නියා තාක්ෂණ ආයතනයේ මයිකල් ඊ. බ්‍රවුන් වැනි අනෙකුත් විද්‍යාඥයින් විසින් අනෙකුත් හැකියාවන් සොයාබැලිනි.
කැළඹීම

අරභයා සිදු කළ සමාවස්ථෝපයෝජන වලින් අඩකට වඩා පෙන්නුම් කරනුයේ, ඉදිරි වසර 180 මිලියන තුලදී එය යුරේනස් හෝ නෙප්චූන් වෙත පමණට වඩා ලං වීම නිසා වර්තමානයේ නොදන්නා දිශාවකට යැවෙනු ඇති බවයි. මෙම නිසා, මෙම වස්තුව වර්ගීකරණය කළ යුත්තේ, සෙන්ටෝර් ග්‍රහයෙක් ලෙසින්ද නැතහොත් විසිරි මණ්ඩල වස්තුවක් ලෙසින්ද යන්න තීරණය කිරීම අපහසු විය. නෙප්චූන්-ඔබ්බෙහි පිහිටි සියළු වස්තූන් නිල වශයෙන් නාමාවලීගතකරන ආයතනය වන සුළු ග්‍රහ කේන්ද්‍රය (MPC), සෙන්ටෝර් ග්‍රහයන් සහ විසිරි මණ්ඩල වස්තූන් එක්ව ගෙන ලැයිස්තු ගත කරයි. (29981) 1999 TD10 යනු, අයත් වන්නේ ප්‍රවර්ග දෙකෙන් කුමකටද යන්න අපැහැදිලි තවත් වස්තුවකි.

මෙම වස්තුවෙහි මහත්වූ කක්ෂීය උත්කේන්ද්‍රියතාවය සැලකූ කළ, වෙනස් වූ කාලාරම්භයන් විසින්, මෙම වස්තුවෙහි විහේලික දුර (උපරිම දුර) කුමක්ද යන ගැටළුවට, බෙහෙවින් වෙනස්වූ සූර්ය කේන්ද්‍රීය නොකැළඹුනු වස්තූන්-දෙකෙහි හොඳින්ම-අනුසීහුණු විසඳුම් ලබා දෙයි. 2005 කාලාරම්භයක් හා සමගින්, මෙම වස්තුව දළ වශයෙන් වසර 22,000 ක කාලාවර්තයක් හා සමගින් 1557 AU වෙත වූ විහේලිකයක් සහිත විය. ඒවුවද, 2011 කාලාරම්භයක් දක්වන්නේ වසර 32,000 ක කාලාවර්තයක් සහ 2006 AU හි යන විහේලිකයකි. මහත් කක්ෂීය උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිත වන මෙවැනි වස්තූන් හට, සූර්ය කේන්ද්‍රීය ඛණ්ඩාංක වලට වඩා, සූර්යයාගේ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රීය ඛණ්ඩාංක වඩාත් ස්ථායි වෙයි. JPL හොරයිසන්ස් භාවිතයෙන් හා වසර 2.9 පමණක් වන නිරික්ෂිත කක්ෂීය චාපයක් සහිතව, 2008-මැයි-14 කාලාරම්භය සඳහා ස්කන්ධ-කේන්ද්‍රිය කක්ෂීය මුඛ්‍යාංග ජනනය කරනුයේ, 796 AU ක අඩ-මහා අක්ෂයක් සහ වසර 22,466 ක කාලාවර්තයකි.
මෙයද බලන්න

*
*
*
සටහන්


සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රය භාවිතයෙන් විසඳුම

ස්කන්ධ කේන්ද්‍රීය නොකැළඹුනු වස්තූන්-දෙකෙහි පැණය පිළිබඳ වඩාත් විස්තර සඳහා අධිස්පර්ශ කක්ෂය කියවන්න


ආශ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

*
*
* Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris


ප්‍රවර්ගය:විසිරි මණ්ඩල සහ වියුක්ත වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය: සෙන්ටෝර් (සුළු ග්‍රහයා)
22 කලායියපී

22 කලායියපී යනු, 1852 නොවැම්බර් 16 දිනදී, ජේ. ආර්. හයින්ඩ් විසින් සොයාගැණුනු ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් විශාල M-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. වීර කාව්‍යය වෙනුවෙන් ග්‍රීක කලා දේවතාවිය වූ කලායියපී අනුව යමින් නම් කෙරිණි.
චන්ද්‍රිකාව

ලිනූස්, හෝ (22) කලායියපී I ලිනූස් නම්, එක් දන්නා ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවක්, කලායියපී සතුවෙයි. විෂ්කම්භය 28 කිමී පමණ වන බැවින්, එය තරමක් විශාල වන අතර, එය තනිව පැවතියා නම් තරමක ලොකු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙක් විය හැකිව තිබුණි. කලායියපීගේ කේන්ද්‍රයේ සිට 1100 කිමී පමණ දුරකින් එය පරිභ්‍රමණය වන අතර, එම දුර කලායියපී අරයයන් 13.2 ක් මණ වෙයි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ද්වීමය ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදය අනුව නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:M-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1852දී සොයාගැණුනු තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ශ්‍රී දළදා මාලිගාවට පහරදීම, 1989

ක්‍රි.ව.1989 දී ශ්‍රී දළදා මාලිගාවට අවිගත් සාමාජික පිරිසක් විසින් ප්‍රහාරයක් සිදුකරන ලදී. ශ්‍රී දළදා මාලිගාව වැදගත් යැයි සැලකෙන්නේ, බුදුන්වහන්සේගේ ශ්‍රී දන්ත ධාතුන් වහන්සේ මෙහි තැන්පත් කර ඇති හෙයින්ද, එය යුනෙස්කෝ නාමෝද්දේශිත ලෝක උරුම අඩවියක් නිසාත්ය. 1989 පෙබරවාරි 8 දින දී එයට ප්‍රහාරය එල්ලකෙරුණේ, ශ්‍රී ලංකාවේ මාක්ස්වාදී-ලෙනින්වාදී හා කොමියුනිස්ට් දේශපාලන පක්ෂයක අවිගත් සාමාජික පිරිසක් විසිනි.
පසුබිම

1980 ගණන් වල අග භාගයේදී, ත්‍රස්තවාදි කල්ලි දෙකක් විසින් රටෙහි උතුරු සහ දකුණු ප්‍රදේශ විනාශ කරමින් තිබුණි.
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කෝලහාල හා සිවිල් කැළඹීම්
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනය
ප්‍රවර්ගය:1989දී ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය:1989දී සිදුවූ අපරාධ
100 හෙකටී

1868-07-11 දින Canadian-American තාරකා විද්‍යාඥයෙක් වන ජේ. සී. වොට්සන් (ඔහුගේ සිව්වන සොයාගැනීම) විසින් සොයාගනු ලැබූ හෙකටී, මිනිසා විසින් සොයාගනු ලැබූ ග්‍රහක ලැයිස්තුවේ සියවන (100) ස්ථානය ගනියි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය: 1868 දී සොයාගැණුනු තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:S-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය: ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදය අනුව නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
තාරකා විද්‍යාවේ තාවකාලික නාමකරණය

තාරකා විද්‍යාවේ තාවකාලික නාමකරණය යනු, සොයාගැනීමෙන් විගසින් පසුව, තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන් සඳහා යෙදෙන නාමකරණ සම්මුතියකි. විශ්වසනීය කක්ෂයක් ගණනය කිරීමෙන් අනතුරුව, තාවකාලික නාමකරණය සාමාන්‍යයෙන්, ස්ථීර නාමකරණය වෙතින් අභිභවනය කෙරෙයි. . සුළු ග්‍රහයන් පිළිබඳ සැලකූ කළ, බොහෝ සංඛ්‍යාවක් සොයා ගෙන ඇති බැවින්, සොයා ගත්තවුන් විසින් එම සුළු ග්‍රහයන් බොහෝ ගණනක් කිසි දිනක නාමකරණය නොකෙරෙනු ඇත.

__TOC__


ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාත්මක නාමකරණය
ප්‍රවර්ගය:ධූම කේතු
ප්‍රවර්ගය:සුළු ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍රයෝ
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝකමය වළලු
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රහලෝකමය චන්ද්‍රිකා
ප්‍රවර්ගය:සුළු ග්‍රහලෝක චන්ද්‍රිකා
දුරාන්තිකය

thumb|275px|තම සත්කාරකයා වටා භ්‍රමණය වන වස්තුවක කක්ෂයෙහි සත්කාරකයාට ලඟතම සහ දුරතම ලක්ෂයන් දුරාන්තිකය වෙතින් විස්තර කෙරෙයි.



දුරාන්තිකයක් යනු, යම් වස්තුවක ඉලිප්සීය කක්ෂයෙහි නාභියන් අතුරින් එකක සිට එම වස්තුවට වැඩිම හෝ අඩුම දුර ලබාදෙන ලක්ෂ්‍යයකි. නූතන බගෝල යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි මෙම නාභිය ආකර්ෂණ කේන්ද්‍රයද වන අතර, එය සාමාන්‍ය ලෙසින් පද්ධතියෙහි ස්කන්ධ කේන්ද්‍රයද වෙයි. ඓතිහාසික වශයෙන්, භූකේන්ද්‍රික පද්ධතීන්හී, දුරාන්තික මනිනුයේ පෘථිවියෙහි කේන්ද්‍රයෙහි සිටය.


ප්‍රවර්ගය:පෘථිවිය
ප්‍රවර්ගය:කක්ෂ
අඩ-මහා අක්ෂය

thumb|upright=2|ඉලිප්සයක අඩ -මහා සහ අඩ -සුළු අක්ෂ

ජ්‍යාමිතියෙහි, ඉලිප්සයක මහා අක්ෂය යනු දිගම විෂ්කමභය වෙයි: කේන්ද්‍රය සහ නාභියන් දෙක හරහා දිවෙන රේඛාවක් (රේඛා ඛණ්ඩයක්) වන මෙය, අවසන් වනුයේ හැඩයෙහි පුළුල්තම ලක්ෂ්‍යයන්හීය. අඩ-මහා අක්ෂය යනු මහා අක්ෂයෙන් අඩක් වන අතර, එබැවින් එය කේන්ද්‍රයෙහි සිට, නාභියක් හරහා, ඉලිප්සයේ සීමා දාරය දක්වා දිවෙයි; අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම, එය කක්ෂයක වැඩිතම දුරින් පිහිටි ලක්ෂ්‍ය දෙක සඳහා කක්ෂයක අරය වෙයි. වෘත්තයක විශේෂ අවස්ථාව සඳහා, අඩ -මහා අක්ෂය වනුයේ එහි අරයයි. ඉලිප්සයක අඩ -මහා අක්ෂය, එහි දිගු අරය ලෙසින් කෙනෙකුට සිතිය හැක.

ප්‍රවර්ගය:කක්ෂ
ප්‍රවර්ගය:කේතුකයෝ
කක්ෂීය උත්කේන්ද්‍රියතාවය

thumb| 0.7 ක උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිත ඉලිප්සීය කෙප්ලර් කක්ෂයක් (රතු ඉලිප්සය), පරාවලයික කෙප්ලර් කක්ෂයක් (කොළ) සහ 1.3 ක උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිත බහුවලයික කෙප්ලර් කක්ෂයක් (නිල් පිටත ඉර)


තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තුවක කක්ෂීය උත්කේන්ද්‍රියතාවය යනු, වෙනත් වස්තුවක් වටා එහි කක්ෂය, පරිපූර්ණ වෘත්තයකින් අපගමනය වන්නේ කුමන ප්‍රමාණයකින්ද යන්න නිශ්චය කරන පරමිතියකි. අගය 0 වන විට වෘත්තීය කක්ෂයක්ද, අගය 0 සහ 1 අතර වන විට ඉලිප්සීය කක්ෂයක්ද, අගය 1 වන විට පරාවලීය මිදුම් කක්ෂයක්ද සහ, අගට 1 ට වැඩි වන විට බහුවලයක්ද නිමැවෙයි. මෙම පදය, එහි නම ව්‍යුත්පන්න කරගන්නේ කේතුකයන්ගේ පරාමිතික වලින් වන අතර , සැම කෙප්ලර් කක්ෂයක්ම කේතුකයක් වෙයි.


ප්‍රවර්ගය:කක්ෂ
කක්ෂීය කාලාවර්තය

කිසියම් වස්තුවක කක්ෂීය කාලාවර්තය යනු, තවත් වස්තුවක් වටා එක් සම්පූර්ණ කක්ෂයක් ගමන් කිරීමට එයට ගතවන කාලය වෙයි.

තාරකා විද්‍යාවෙහි ගැඹුරට නොගොස් මෙය විස්තර කළ හොත් මෙයින් හැඳින්වෙන්නේ, තාරකා වලට සාපේක්ෂව ගණනය කෙරෙන, තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තුවක නක්ෂත්‍ර කාලාවර්තය වෙයි .

සූර්යයා (හෝ වෙනත් බගෝලීය වස්තුවක්) වටා, වස්තුවක කක්ෂීය කාලාවර්තයන් විවිධ වර්ගයන් වෙති:

* නක්ෂත්‍ර කාලාවර්තය යනු, තාරකා වලට සාපේක්ෂව, වස්තුවක් විසින් සම්පූර්ණ කක්ෂයක ගමනෙහි යෙදීමෙහි කාලික චක්‍රයයි. මෙය, අවස්ථිතික (භ්‍රමණය-නොවන) සමුද්දේශ රාමුවක කක්ෂීය කාලාවර්තය වෙයි.

* සංගම කාලාවර්තය


* ඩරකොනිටීය කාලාවර්තය

ප්‍රවර්ගය:තාරකා විද්‍යාවේ කාලය පරාමිතිය
ප්‍රවර්ගය:කක්ෂ
කෘමීන් පරිභෝජනය

thumb| තායිලන්තය|තායිලන්තයේ, [[බැංකොක් නුවර, ආහාර වෙළෙඳ සැලක විකිණීමට තබා ඇති, මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා වන, ගැඹුරු-තෙලෙහි-බැදි කෘමීන්.]]

කෘමි පරිභෝජනය යනු ආහාරයක් ලෙසින් කෘමීන් පරිභෝජනයට ගැනීමයි. සමහර කෘමි විශේෂයන්ගේ බිත්තර, කීටයෝ, පිළවු සහ වැඩුණු සතුන් මිනිසා විසින් ආහාරයට ගෙන ඇති අතර, වර්තමාන සමයෙහිදී පවා මිනිස් පෝෂණයෙහි අංගයක් ලෙසින් පවතියි. බොහෝ සතුන් විසින් කෘමීන් ආහාරයට ගන්නා නමුත්, මෙම පදය සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ මිනිසුන් විසින් කෘමීන් පරිභෝජනය කිරීම සඳහාය; කෘමීන් ආහාරයට ගන්නා සතුන් හැඳින්වෙන්නේ කෘමිභක්ෂකයන් ලෙසිනි. කෘමින් ගොදුරු කර ගනිමින් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ උකහාගන්නා, සමහරක් මාංශභක්ෂක ශාක විශේෂයන්ද සිටිති.

උතුරු, මධ්‍යම සහ දකුණු ඇමරිකාව හා අප්‍රිකාව, ආසියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය ආදී පෙදෙස් වල සංස්කෘතීන් අතර, මිනිසුන් විසින් කෘමි පරිභෝජනය සුලබය. ලොව ජාතීන් 80% විසින් කෘමි විශේෂ 1,000 කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් ආහාරයට ගන්නා බව දන්නා කරුණකි. කෙසේවෙතත්, සමහර සමාජයන්හී කෘමීන් -ආහාරයට ගැනීම දුලබ වන අතරම සමහරවිට තහංචි දෙයකි. වර්තමාන සංවර්ධිත ලෝකයේ කෘමීන් ආහාරයට ගැනීම විරල වන මුත්, ලතින් ඇමරිකාවේ, අප්‍රිකාවේ, ආසියාවේ සහ ඕෂනියාවේ බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින පෙදෙස් වල, කෘමීන් ජනප්‍රිය ආහාරයක්ව තවමත් පවතියි.

ලොව පුරා ආහාර පරිභෝජනයට ගැනෙන ජනප්‍රිය කාඹීන් සහ ඇරැක්නිඩාවන් (මකුළු, ගෝනුසු විශේෂ) අතර පළඟැටියන්, රැහැයියන්, තණ කොළ පෙත්තන්, කුහුඹුවන්, විවිධ කුරුමිණි පිළවුන් ( කඳ පණුවන් වැනි), කළු කුරුමිණියාගේ හෝ කඳ කුරුමිණියා‍ගේ පිළවුන්, දළඹුවන් විවිධ විශේෂයන් ( බට පණුවන්, මොපානි පණුවන්, සේද පණුවන් සහ ඉටි පණුවන් ආදිය), ගෝනුස්සන් සහ දිවි මකුළුවන් ආදිය අඩංගු වෙති. ඇරැක්නිඩයන් ( ප්‍රධාන වශයෙන් දිවි මකුළුවන් ) සහ මිරියපෝඩයන් (ප්‍රධාන වශයෙන් පත්තෑයන්) වැනි කෘමීන් නොවන සන්ධිපාදකයන්ද පරිභෝජනයට ගැනීම ඇකුළු වන පරිදී, කෘමි පරිභෝජනය යන පදය සමහරවිට පුළුල් කොට අර්ථදැක්වෙයි. මිනිසුන් විසින් ආහාර ලෙසින් පරිභෝජනය කළ හැකි, ඇරැක්නිඩයන්ද ඇතුළුව, සන්ධිපාදකයන් විශේෂ 1,417 ක් පිළිබඳ දැනුවත්ව පවතියි. විශේෂයෙන්ම කකුළුවන්, පොකිරිස්සන්, සහ ඉස්සන් ආදි කවචයන් වැනි, අනෙකුත් සන්ධිපාදකයන් පරිභෝජනය කිරීම සඳහා මෙම පදය භාවිතා නොවේ.

කෘමීන් පරිභෝජනය විශාල පරිමාණයෙන් සිදු කිරීම පිළිබඳ මෑතදී සිදු කළ ඇගැයුම් වලින් අනතුරුව, සමහරක් ප්‍රවීණයන් විසින්, සත්ව පශු සම්පතට විකල්ප වශයෙන් කෘමි පරිභෝජනය යෝජනා කරනුයේ, මහත්වූ කාර්යසාධනය, අඩු සම්පත් පරිහරණය, ආහාර ආරක්ෂණයෙහි ඉහළ බව, සහ පාරිසරීය සහ ආර්ථික ධරණීයතාවය වැනි සම්භාව්‍ය ප්‍රතිලාභ පෙන්වා දෙමිනි.
පාරිසරීය ප්‍රතිලාභ

ක්ෂයවූ පදාර්ථය ජෛව ස්කන්ධය බවට පෙරැලීමේදී, සාම්ප්‍රදායික පශු සම්පත ඇතිදැඩි කිරීමට වඩා, කෘමි වගාව වඩාත් කාර්යක්ෂම ක්‍රමයක් වන්නේ, පදාර්ථය ස්වීකරණය සහ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රවාහණය සඳහා කාමීන් විසින් භාවිතා කෙරෙන ක්‍රම සලකා බැලීමෙනි; කෘමි ජෛව පදාර්ථය කිලෝ ග්‍රෑම් එකක් නිපැයීම හා සැසඳීමේදී, මස් කිලෝ ග්‍රෑම් එකක් නිපැයීම සඳහා ශාක පෝෂ්‍ය පදාර්ථ 10 ගුණයකට වඩා අවශ්‍ය වෙයි.
ඉතිහාසය

thumb|මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා පිරිනැමෙන කඳ පණු බඳුනක්.
දඩයම හෝ ගොවිතැන හෝ සඳහා, මිනිසුන් වෙත මෙවලම් තිබීමට පෙර, ඔවුන්ගේ ආහාර වේලෙහි වැදගත් තැනක් කෘමීන් විසින් දරන්නට ඇත. ඇඑජ සහ මෙක්සිකෝවෙහි ගුහා තුලින් හමුවූ පාෂාණිභූත අසූචි විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් මේ පිළිබඳ සාක්ෂි හමුවී ඇත.
යොමුව

ප්‍රවර්ගය:ආහාර ලෙසින් කෘමීන්
ප්‍රවර්ගය:කෘමි විද්‍යාව
2-සයනොග්වොනඩීන්

2-සයනොග්වොනඩීන් යනු ග්වොනඩීන් වෙතින් ව්‍යුත්පන්න කරගන්නා නයිට්‍රයිලයකි. එය සයනමයිඩ්හී ද්විඅවයවයක් වන අතර, එය වෙතින් සාදාගත හැක. අවර්ණ ඝන දුව්‍යයක් වන 2-සයනොග්වොනඩීන්, ජලයෙහි, ඇසටෝන්හී, සහ මද්‍යසාරයෙහි ද්‍රාව්‍ය වන නමුදු, ඩයිඑතිල් ඊතර් හෝ ක්ලෝරොෆෝම් වල දිය නොවේ. .
නිෂ්පාදනය සහ භාවිතය

2- සයනොග්වොනඩීන් නිෂ්පාදනය කරන්නේ භෂ්මයක් හා සමගින් සයනමයිඩ් පිරියම් කිරීමෙනි. පස තුල එය නිපැයෙන්නේ, සයනමයිඩ් විසංයෝජනය මගිනි. 2- සයනොග්වොනඩීන්, ග්වොනඩීනයන් සහ මෙලමයින් වෙතින් ප්‍රයෝජනවත් සංයෝග විවිධ සමූහයක් නිපැයේ. සෙමෙන් ක්‍රියාකරන පොහොරක් ලෙසින්ද එය භාවිතා වෙයි.
මතභේදය

2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී, ෆොන්ටෑරා යන නවසීලන්ත සමාගම විසින් නිපැයෙන කිරි නිෂ්පාදන තුල ඩයිසයන්ඩයමයිඩ් මාත්‍රයන් තිබී හමුවිය. ෆොන්ටෑරා, ෆෙඩරේටඩ් ෆාමර්ස් සංවිධානය සහ රජය විගසින් ක්‍රියාක්මකවී, මහජනයා සහ විදේශීය ගැනුම්කරුවන් සැනසුවේ සෞඛ්‍යයට කිසිදු අවදානමක් නොමැති බවයි. ඩීසීඩී සිද්ධිය හසුරුවාගත් ආකාරය පිළිබඳව ෆොන්ටෑරා වෙත ප්‍රශංසාව හිමි විය. මට්ටම් ඉතා අඩු අගයක පැවති අතර පරික්ෂණ වාර්තා මාධ්‍යයෙහි පලවීම වැලැක්වීමට පරිශ්‍රමය දරන ලදි.
බාහිර සබැඳි

*
* OECD ලේඛය
* chemicalland21.com හි නිවේශනය
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ග්වොනඩයින
ප්‍රවර්ගය:සයනමයිඩ
ෆොන්ටෙරා

සීමාසහිත ෆොන්ටෙරා සමූපකාර සමූහ ව්‍යාපාරය යනු නවසීලන්ත ගොවීන් 10,600 විසින් හිමිකත්වය දරන නවසීලන්ත බහුජාතික කිරි පට්ටි සමුපකාරයකි. ලොව මුළු කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත අපනයනයන්ගෙන් දළ වශයෙන් 30% වෙනුවෙන් මෙම සමාගම වග කියන අතර, NZ$19.87 බිලියන ඉක්මවන ආදායමක් සහිතව, නවසීලන්තයේ විශාලතම සමාගම වෙයි.
ෆොන්ටෙරා සමාගම සබැඳි අන්තර්ජාතික ගැටළු

සන්ලු ලදරු කිරිපිටි ජාවාරම
නවසීලන්තය විසින් ඉරාකයට හමුදා යැවීම

ක්‍රි.ව. 2010දී කල විකිලීක්ස් හෙලිදරවුවකට අනුව අ.එ.ජ. විසින් ඉරාකය ආක්‍රමණය කල පසු නවසීලන්තය විසින් 2003දී තම හමුදා ඉරාකවට යවා ඇත්තේ ෆොන්ටෑරා සමාගමට කිරි සැපයීමේ කොන්ත්‍රාත්තු දිගටම ලබාගැනීම‍ සඳහාම වේ.
ඉතිහාසය

thumb|left|255px| හැමිල්ටන්, නවසීලන්තය |හැමිල්ටන් නගරයට උතුරින් පිහිටි ටෙ රාපා කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත කම්හල.

බොහෝ බටහිර රටවල ලෙසම, නවසීලන්තයෙහිද, කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයෙහි මූලික සංවිධානාත්මක ව්‍යුහයෙහි බොහෝ කලක සිට පැවතීමට කිරි පට්ටි සමූපකාරයන් සමත්වී ඇත. පළමු කිරි පට්ටි සමූපකාරය 1871දී ඔටාගා හි පිහිටුවන ලදි. 1920 වන විට, කිරි පට්ටි නිෂ්පාදිත සකස්කරන කම්හල් 600 ක් ක්‍රියාත්මකව තිබූ අතර ඒවායින් 85% පමණ අයත්ව තිබුණේ සමූපකාර සංගම් වලටය. 1930 ගණන් වලදී සමූපකාර සංගම් 500 පමණ තිබූ මුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසුව, ගමනාගමන කටයුතු, සකස්කිරීමේ තාක්ෂණය සහ ශක්ති ප්‍රභව පද්ධතීන්හී වැඩිදියුණුව හේතුවෙන්, එකාබද්ධවීමේ නැඹුරුතාවයක් පෙන්නුම් කල අතර, සමූපකාර සංගම් ඒකාබද්ධ වීමෙන් ඒවා විශාල වෙත්ම සංඛ්‍යාවෙන් අඩු විය.
ආශ්‍රිත ලිපි

* සන්ලු සමූහ ව්‍යාපාරය


ප්‍රවර්ගය:බහුජාතික ‍සමාගම්
ප්‍රවර්ගය:ෆොන්ටෙරා
සිව්පහර එන්ජින්

සිව් පහර එන්ජිමක් () යනු වකැටියක් ක්‍රියා කරවීම සඳහා පිස්ටනයන්හි පහර හතරක් සම්පූර්ණ කිරීම සිදුවන එන්ජිමකි.
අමතර අවධානයට

* අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින්
* දෙපහර එන්ජින්
* Atkinson cycle
* Miller cycle
* Humphrey pump
* Desmodromic valve
* History of the internal combustion engine
* Napier Deltic
* Poppet valve
* Radial engine
* Rotary engine
* Six-stroke engine
* Stirling engine
* Stroke (engine)
** Two- and four-stroke engines
** Two-stroke engine
** Five-stroke engine (uncommon)
** Six-stroke engine
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
*Four stroke engine animation
*Detailed Engine Animations
*How Car Engines Work
*Animated Engines, four stroke, another explanation of the four-stroke engine.
*CDX eTextbook, some videos of car components in action.
*New 4 stroke


ප්‍රවර්ගය:1864 වසර තුළ හඳුන්වාදීම්
99 ඩයිකී

99 ඩයිකී යනු, ප්‍රධාන වළල්ලෙහි පිහිටි, තරමක් විශාල සහ අඳුරු, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. ඇල්ෆොන්ස් බොරෙලි විසින් ඩයිකී සොයා ගත්තේ 1868 මැයි 28 දිනදීය. එය ඔහුගේ පළමු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහලෝක සොයාගැනුම විය. සදාචාර යුක්තිය සඳහා ග්‍රීක දේවතාවිය වූ ඩයිකී අනුව යමින් එය නම් කෙරිණි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:C-වර්ගයේ ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීක පුරාණෝක්තිවේදය අනුව නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1868දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:ඇල්ෆොන්ස් බොරෙලි විසින් කළ සොයාගැනීම්