સિરિયા

સિરિયા, આધિકારિક રીતે સિરિયાઈ આરબ ગણરાજ્ય (અરબી: الجمهورية العربية السورية ), વાયવ્ય એશિયાનું એક રાષ્ટ્ર છે. આની પૂર્વ માં લેબેનાન તથા ભૂમધ્ય સાગર, વાયવ્યમાં ઇઝરાયલ, દક્ષિણમાં જોર્ડન, પૂર્વમાં ઇરાક તથા ઉત્તરમાં તુર્કી છે. ઇઝરાયલ તથા ઇરાકની વચ્ચે હોવાને કારણે આ મધ્ય-પૂર્વનો એક મહત્વપૂર્ણ દેશ છે. આની રાજધાની દમાસ્કસ છે, જે ઉમ્મયદ ખિલાફ઼ત તથા મામલુક સામ્રાજ્યની રાજધાની રહી ચૂકી છે. એપ્રિલ ૧૯૪૬માં ફ્રાંસથી સ્વતંત્રતા મળ્યા પછી અહીંના શાસનમાં બાથ પાર્ટીનું પ્રભુત્વ રહ્યું છે. ૧૯૬૩થી અહીં કટોકટી લાગુ પડી હતી જેને કારણે ૧૯૭૦થી અહીંના શાસકો અસદ કુટુંબમાંથી આવે છે.
નામ

સિરિયાનું નામ પ્રાચીન ગ્રીકમાંથી આવ્યું છે. પ્રાચીન કાળમાં યવન આ ક્ષેત્રને સિરિયોઇ કહતા હતાં. આ પદનો પ્રયોગ પ્રાયઃ બધી જાતના અસિરિયાઈ લોકો ને માટે થતો હતો. વિદ્વાનોનું કહેવું છે કે ગ્રીક લોકો દ્વારા પ્રયુક્ત શબ્દ અસિરિયા જ સિરિયા નામ નો જનક છે. અસિરિયા શબ્દ પોતે અક્કાડી ભાષા ના અસ્સુર ઉપરથી આવ્યો છે. [૧]

સિરિયા શબ્દનો મતલબ બદલાતો રહ્યો છે. પુરાણા જમાનામાં સિરિયાનો અર્થ થતો હતો ભૂમધ્યસાગરની પૂર્વમાં ઇજિપ્ત તથા આરબની ઉત્તર તથા સિલીસિયાના દક્ષિણનું ક્ષેત્ર. જેનો વિસ્તાર મેસોપોટામિયા સુધી હોય અને જેને પહેલાં અસિરિયા પણ કહેતાં હતાં.[૨] રોમન સામ્રાજ્યના સમયમાં સિરિયાના વિવિધ પ્રદેશોને નાના નાના હિસ્સાઓમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યા હતા. (જેને સન ૧૩૫ માં પેલેસ્ટાઈન નામ અપાયું - આજે તે પેલેસ્નટાઇનની અંતર્ગત આજનું ઈઝરાયલ, પેલેસ્ટાઇન તથા જ઼ૉર્ડન આવે છે ) સૌથી વાયવ્યમાં હતું, ફ઼ોનેશિયા લેબનૉનમાં, કોએલે-સિરિયા તથા મેસોપોટામિયા આના ખંડોના નામ હતાં .
રાજનીતિ

સિરિયાની કાર્યપાલિકાના અંગ છે - રાષ્ટ્રપતિ, બે ઉપરાષ્ટ્રપતિ, પ્રધાનમંત્રીૢ મંત્રીપરિષદ . અહીંની વિધાયિકામાં એકમાત્ર સદન છે.
ન્યાયપાલિકાના અંગ છે. - સંવૈધાનિક ઉચ્ચતમ ન્યાયાલય, ઉચ્ચ ન્યાયાલય તથા બે અન્ય ન્યાયાલય .રાજનૈતિક પાર્ટિઓ: આરબ સમાજવાદી (બાથ) પાર્ટી, સિરિયન આરબ સમાજવાદી દળ, આરબ સમાજવાદી સંઘ, સિરિયાઈ સામ્યવાદી દળ, આરબ સમાજવાદી એવમ એકતાવાદી દલ, તથા અન્ય ૧૫ અન્ય દળ.
સંવિધાન અને સરકાર

સિરિયા નું સંવિધાન ૧૯૭૩ માં અપનાવવામાં આવ્યું હતું જેમાં બાથ પાર્ટીને નેતૃત્વનો અધિકાર મળેલ છે. રાષ્ટ્રપતિની ચુંટણી ૭ વર્ષો માટે થાય છે જેને માટે જનમત સંગ્રહનો પ્રયોગ કરાય છે. રાષ્ટ્રપતિ બાથ પાર્ટીનો મહાસચિવ પણ હોય છે. સંવિધાનની અનુસાર રાષ્ટ્રપતિ એક મુસલમાન જ થઈ શકે છે પણ ઇસ્લામ રાજધર્મ નહતી. રાષ્ટ્રપતિને મંત્રિઓ ને બહાલ કારવાનો , યુદ્ધ તથા કટોકટીની ઘોષણા કરવાનો તથા કાયદા પાસ કરવાનો અધિકાર આપે છે.
કટોકટી

સન્ ૧૯૬૩ હતી દેશમાં કટોકટી લાગૂ છે. દેશની સરકારે આને આરાયલની સાથે યુદ્ધ તથા આતંકવાદિઓ દ્વારા દેવાયેલી ધમકીઓ જેવા કારણોનો હવાલો દઈ સાચુ ગણાવ્યું છે.
ઇતિહાસ

એલ્બી સભ્યતા

એલ્બા ના શહેર ની સ્થાપના સન્ ૩૦૦૦ ઈસાપૂર્વમાં થઈ હતી. આ સભ્યતાના અવશેષ સન્ ૧૯૭૫માં ઉત્તરી સિરિયામાં મળ્યાં હતાં . સુમેર તથા અક્કદ સાથે આના વ્યાપારિક સમ્પર્ક હતો .[૩] ફ઼રાઓ ના ઉપહારોના અહીં મળવાથી આ પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે ઈજીપ્ત સાથે પણ આના સમ્બન્ધ હતાં . સીમેટિક ભાષાઓના સૌથી જુના અભિલેખ પણ અહીં મળ્યાં છે. યદ્યપિ આધુનિક સંધાનોથી ખબર પડી છે કે આ પૂર્વી સેમેચિક ભાષા હતી અને અક્કદી ભાષાની અધિક નજીક હતી .[૪] એલ્બાના સામ્રાજ્યને ઈસાપૂર્વ ૨૨૬૦માં અક્કદના સારગોન ને તથા તેની પછી ઈસપૂર્વ ૧૯૦૦ માં હિટ્ટિઓએ ફ઼તેહ કર્યું.
પ્રાચીન કાળ

thumb|left|બોસરા માં રોમન થિયેટર.
કૈન્નનાઇચ, ફ઼ોનેશિયાઈ તથા અરામિયનોંનું પ્રભુત્વ બીજી શહસ્ત્રાબ્દિ માં બની રહ્યું . હિબ્રૂ લોકો દમિશ્ક ની દક્ષિણમાં વસી ગયા. અસિરિયાઈ, સુમેરિયાઈ, મિસ્રી તથા બેબીલોનિયાઈ લોકોના વિભિન્ન વસવાટો પછી છઠી સદી ઈસાપૂર્વ માં ફ઼ારસ ના હખ઼ામની સામ્રાજ્યએ આની પર પોતાનો અધિકાર કરી લીધો. આવનારી બે સદિઓ સુધી પૂરા પશ્ચિમ એશિયા પર ફ઼ારસિઓનો અધિકાર બન્યો રહ્યો . ઈસા ના ૩૩૦ સાલ પહેલાં જ્યારે સકદૂનિયા (મેસેડોનિયા) ના સિકન્દર એ ફ઼ારસ ના શાહ દારા તૃતીય ને ત્રણ વિભિન્ન યુદ્ધોમાં હરાવ્યો ત્યારે અહીંયા યવનોં નો અધિકાર થઈ ગયો. આની પછી સાસાની તથા રોમનો ની વચ્ચે સિરિયા વિભાજિત રહ્યો .[૩]
રોમન શાસનમાં એંટિઓક શહેર સિરિયાની રાજધાની રહ્યો . ત્રીજી સદી માં રોમના બે શાસક થયા જે સિરિયા થી હતાં .

thumbnail|left|ઉમ્મયદ મસ્જિદ, દમાસ્કસ

ખ્રીસ્તીના ઇતિહાસ મં સિરિયા ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે.{Acts ૯:૧-૬ Paul's Encounter with Yahweh on the Road to Damascus}
ઇસ્લામમાં પણ સિરિયાનું સ્થાન બહુ મહત્વપૂર્ણ છે. ઉમ્મયદ ખિલાફ઼ત (૬૫૦-૭૩૫)ના સમયે દમિશ્ક ઇસ્લામની રાજધાની હતું અને મુસલમાન દમિશ્કની તરફ઼ નમાજ અદા કરતાં હતાં . સન્ ૧૨૬૦ સુધી આ અબ્બાસિઓને અધીન રહ્યો જેની રાજધાની બગ઼દાદ હતી . મંગોલોં ના આક્રમણ ને લીધે ૧૨૫૮માં બગ઼દાદનું પતન થઈ ગયું. મંગોલોની સેનાની કમાન કિતબુગાના હાથમાં સોંપી દેવાઈ ગઈ હતી તેણે ઈજીપ્તના મામલુકોં ને આગળ વધવાથી રોકી દીધાં . મંગોલોંએ ૧૨૮૧માં મામલુકો પર ફરી ભારી આક્રમણ કર્યું પણ તેઓ હારી ગયા. [૫]
સન્ ૧૪૦૦, તૈમૂર લંગ, અથવા તમેરલેન એ સિરિયા પર આક્રમણ કર્યું અને અલેપ્પો તથા દમિશ્કમાં ભારી તબાહી મચાવી . ભિત્તિકારોંને છોડી બધાંને મારી નખાયા અને ભિત્તિકારોંને સમરકન્દ લઈ જવાયા. [૬][૭] તૈમૂર લંગના સમયથી સિરિયાના સ્થાનીય ખ્રીસ્તીને પરિતાપના દેવામાં આવતી . સોળમી સદી થી લઈ વેસમી સદીના આરંભ સુધી આ ઉસ્માની સામ્રાજ્ય (ઑટોમન તુર્ક)નું અંગ બની રહ્યું.
આની પછી અહીં ફ્રાંસ કા શાસન આવ્યું જે ૧૯૪૬ સુધી ચાલ્યું. આની પછી અહીં રાજનૈતિક અસ્થિરતા રહી છે. બાથ પાર્ટીએ શાસન પર પોતાનો સિક્કો જમાવ્યો અને આજકલ શાસનમાં અસદ પરિવારનું પ્રભુત્વ છે.
વિભાગ

સિરિયા ના ૧૫ મંડળ છે. આને મુહાફ઼જ઼ાત (એકવચન - મુહાફ઼જ઼ા) કહે છે. ઇરાકના પ્રાંતોને પણ આ જ નામે ઓળખાય છે. પ્રાંતોંને ૬૦ જ઼િલ્લાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે જિને મિંતક઼ા (એકવચન - મંતિક઼) કહે છે. જિલ્લાના પ્રખંડોને નવાહી કહે છે.
આંતરિક મામલોં કે મંત્રી હર રાજ્ય માટે એક રાજ્યપાલ (સૂબેદાર) કી નિયુક્તિ કરતા છે. આની લિએ મંત્રીપરિષદ કા અનુમોદન આવશ્યક હોતા છે. હર સૂબેદાર કે પાસ રાજ્ય કી એક અલગ નિર્વાચિત પરિષદ હોતી છે.
મોટા નગરો

દમિશ્ક - અલેપ્પો - લતાકિયા - હોમ્સ - હમા
નાના નગરો

અલ-હસાખ - દીર અજ઼-જ઼ોર - અર-રક્કા - ઇદલિબ - ડારા - અસ-સુવયદા - તરતૂસ.
શહેરો

અલ કમીશલી - નવા - અર-રાસ્તાન - મયસફ઼ - સફ઼િતા - જાબ્લેહ - અથ-થવારા - દુમા - બનિયાસ - અન-નબ્ક- કુસૈર - માલૌલા - જ઼બાદાની - બોસરા - જરામાના - અત-તાલ - સલામિયે- સૈદાન્યા - અલ-બાબ - જિસ્ર અલ-શુગ઼ુર
ભૂગોળ

thumbnail|Satellite image of Syria (border lines added).
સિરિયાનો અધિકાંશ ક્ષેત્ર શુષ્ક છે. પશ્ચિમમાં ભૂમધ્ય સાગર ને લાગેલો તથા ફ઼ુરાત નદીનો કિનારાનો પ્રદેશ નમ અને હરિત છે. આ સ્થાનો પર વસતિનો મુખ્ય ભાગ નિવાસ કરે છે. ફ઼ુરાત નદી સિરિયાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ નદી છે. આ ક્ષેત્ર વિશ્વની સૌથી પ્રાચીન સભ્યતાનું પારણું રહ્યો છે.

દેશની ઇશાનમાં દમાસ્કસ છે જે દેશની રાજધાની સાથે સૌથી મોટું નગર પણ છે.

સિરિયા કા માનચિત્ર
સિરિયાની આબોહવા શુષ્ક અને ગરમ છે. શિયાળો ઠંડો હોય છે. ક્યારેક ક્યારેક હિમપાત પણ થાય છે. સૌથી પહલા ૧૯૫૬માં અહીં પેટ્રોલિયમ ની શોધ થઈ હતી . સુવાયદિયા, ક઼રત્સુઈ તથા રુમાઇઓમાં પ્રમુખ તેલ ક્ષેત્ર છે. આ તેલ ક્ષેત્ર ઇરાકના મોસુલ તથા કિરકુકની પાસેના તેલ ક્ષેત્રોં નો પ્રાકૃતિક વિસ્તાર છે. જબેસા ૧૯૪૦માં પ્રાકૃતિક ગૈસના ભંડારોં ની ખબર પડી હતી. પેટ્રોલિયમ સિરિયાની પ્રમુખ નિકાસ છે.

thumbnail|left|360px|સીરિયા કા માનચિત્ર
જનવૃત્ત

સિરિયામાં જનસંખ્યાનું ઘનત્વ પ્રતિ ચોરસ કિલોમીટર ૧૦૦ જેટલું છે અને આબાદ ક્ષેત્રમાં મુખ્યતઃ ફ઼ુરાત નદી નો ખીણ પ્રદેશ તથા પહાડ઼ો અને કિનારા ના પ્રદેશોની વચ્ચે વસતિ છે. ૨૦૦૮માં કરેલ એક સર્વેક્ષણમાં ખબર પડી કે સિરિયામાં ૧૮ લાખ જેટલા શરણાર્થી ઇરાક઼, સોમાલિયા અને પૅલેસ્ટાઈનથી આવી વસ્યા છે.
છ થી અગિયાર વર્ષના બાળકો માટે શિક્ષા મફત અને અનિવાર્ય છે. ૧૫ વર્ષ કે તેથી અધિકની ઉંમર કે લોકો માટે સાક્ષરતાની દર પુરુષોમાં ૮૬ ટકા છે જ્યારે મહિલાઓમાં ૭૪ ટકા .
નસ્લ

thumbnail|તીન સીરિયાઈ લોગ, 1873.

અધિકાંશ સિરિયાઈ અહીં ના મૂળ લૈવૈંટાઇન લોકો છે. તેઓ પોતાના પડ઼ોસિઓ સાથે સે નસ્લી સંબંધો રાખે છે. - પૅલેસ્ટાઈનો, લેબનાનિઓ તથા જ઼ૉર્ડનિઓ સાથે આમની નૃજાતિક કરીબી છે. [૯] આજકલ સિરિયાઇઓને આરબ કહેવામાં આવે છે - જેમ કે અરબી ભાષી કોઈ પણ આરબ દુનિયા ના મુબાલિક ને કહે છે - આ લોકો તે ક્ષેત્રમાં પાઁચ હજ઼ાર વર્ષ થી રહેતા લોકોના અન્ય જાતિઓ સાથે નસ્લી મિશ્રણથી બન્યા છે. સિરિયાના લોકો, ચાહે તે મુસ્લિમ હોય કે ઇસાઈ, બધાં અરબી લોકો છે. - સંસ્કૃતિ, ભાષા અને તહજ઼ીબ ના હિસાબે સીરીયાઈ અરબોની વસતિ સિરિયા ની કુલ વસતિના ૯૦ ટકા છે. [૧૦]
બિનઆરબ અલ્પસંખ્યકોમાં પ્રમુખ છે:
* કુર્દ - ૯%).[૧૧] કુર્દ મુખ્યતઃ અગ્ની ક્ષેત્રમાં રહે છે. જેતુર્કી તથા ઇરાકથી અડેલા ક્ષેત્ર છે.
* તુર્ક. - આમને સિરિયાઈ તુર્કમેન કહે છે. આમુખ્યતઃ અલેપ્પો, દમાસ્કસ તથા લતાકિયા માં રહે છે.
* અસિરિયાઈ લોગ-
* અર્મેનિયાઈ.
સિરિયાઈ લોકો લૅટિન અમેરીકી દેશોમાં પણ પ્રવાસ કરે છે. બ્રાઝીલ તથા અર્જેંટીનામાં સિરિયાઈ લોગ સારી એવીમાં વાસ કરે છે .[૧૨] [૧૩]
ધર્મ

સિરિયાની ૯૦ ટકા વસતિ મુસ્લિમ છે અને ૧૦ ટકા ખ્રીસ્તી . મુસ્લિમોમાં ૭૪ પ્રતિશત સુન્ની છે.
દમાસ્કસમાં અમુક યહૂદી પણ રહે છે. [૧૪]
ભાષા

અરબી આધિકારિક ભાષા છે. કુર્દ ક્ષેત્રોના લોકો કુર્દ ભાષા પણ બોલે છે. શિક્ષિત લોકો અંગ્રેજ઼ી તથા ફ્રેંચ પણ બોલે છે.
અર્થવ્યવસ્થા

સિરિયા એક વિકાસશીલ અર્થવ્યવસ્થા છે જેના પ્રમુખ સ્તંભ કૃષિ, પેટ્રોલિયમ, ઉદ્યોગ અને પર્યટન છે. તેલના ઉત્પાદનમાં આવી રહેલ પડતી, બિન-સરકારી પ્રતિષ્ઠાનોના ખરાબ પ્રદર્શન તથા નિમ્ન ઔદ્યોગિક તથા કૃષિ ઉત્પાદનને કારણે સિરિયાની અર્થવ્યવસ્થા કમજ઼ોર થઈ ગઈ છે.
અહીંના સકળ ઘરેલૂ ઉત્પાદ ના વિકાસની કી દર ૨.૯ ટકા છે.
એવું અનુમાન લગાડવામાં આવે છે કે સિરિયા ૨૦૧૨ સુધી તેલનો નિકાસ ને બદલે આયાતક બની જશે . સિરિયાથી ગેસની નિકાસ નથી થતી. સરકાર આ દિશા માં કદમ ઉઠાવી રહી છે.
બેરોજગારીની દર, સિરિયાની સરકાર અનુસાર ૭.૫ ટકા છે.
વિદેશી વ્યાપાર

૧૯૫૧માં આરાયલના અધિકારના વિરોધમાં સિરિયાએ કર અને વેરાની સામાન્ય સહમતિથી પોતાનું નામ પાછું લઈ લીધું અને આની પછી સિરિયા વિશ્વ બજ઼ારમાં પોતાનું સ્થાન બનાવવામાં અક્ષમ રહ્યું છે.
પરિવહન

સિરિયાના બે પ્રમુખ હવાઈ મથક છે. - દમાસ્કસ અને અલેપ્પો . માલ વહનનું કામ રેલગાડ઼િઓ દ્વારા થાય છે. સીએફ઼એસ (સારિયાઈ રેલવે કમ્પની) તથા ટાસીડીડી (તુર્ક રેલવે કમ્પની) બે રેલસેવા પ્રદાન કરતી કમ્પનિઓ છે. સિરિયાની રેલસેવા સારીએવી ઝડપી અને દુરસ્ત છે.
સીરિયાની સીમા વિવાદ

તુર્કી ની સાથે ઇસ્કાંદરન (હતાય) પ્રાંત ને લઈને વિવાદ

સારિયાનું કહવું છે કે ઇસ્કાંદરાન પ્રાંત તુર્કી ને ફ્રાંસ દ્વારા અનુચિત રૂપે ૧૯૩૦માં દેવાયો હતો. તે સમયે સિરિયા પર ફ્રાંસનો અધિકાર હતો . તુર્કોંનું કહવું છે કે હતાય (ઇસ્કાંદરાન) ઉસ્માની (ઑટોમન) સામ્રાજ્યનું અંગ હતું અને આ કારણે આ ક્ષેત્ર પર તેમનો અધિકાર બને છે. તુર્કોની નજ઼રમાં સિરિયાનું સંપૂર્ણ ક્ષેત્ર ભૂતપૂર્વ તુર્ક વિલાયત છે. સિરિયાઈ લોકો આ ક્ષેત્રને લિવા અલિસ્કેન્દરુના નામે સંબોધિત કરે છે. જ્યારે તુર્ક પ્રશાસન આને હતાય નામ દે છે.
ગોલાન પઠાર પર ઇઝરાયલના દાવા

ગોલાન વાયવ્યનું એક ક્ષેત્ર છે જે ૧૮૫૦ વર્ગ કિલોમીટરનું ક્ષેત્ર છે. આ પહાડ઼ી ક્ષેત્રની ઉઁચાઈ ૨૫૦૦ મીટરથી અધિક છે અને આનાથી મેદાની ક્ષેત્રોં પર નિયંત્રણ રાખવામાં સરળતા રહે છે. ૧૯૪૯માં આરાયલ કે સાથે થ્યેલ એક સંધિ મુતાબિક આની પાસે બનેં દેશોની સીમા નક્કી થઈ હતી અને આ પહાડ઼ી ક્ષેત્રને અસૈનિક ક્ષેત્ર બનાવવાનો નિર્ણય કરાયો હતો. પણ સિરિયાએ આ ક્ષેત્રનો ઉપયોગ આરાઇલી ખેડૂતો પર હુમલા કરવા માટે કર્યો જેના ફળસ્વરૂપ ઈઝરાયલ એ સન્ ૧૯૬૭ માં ૬ દિવસની લડ઼ાઈમાં છીનવી લીધો. [૧૬] આનો જવાબ સિરિયાએ યહૂદી (ઈઝરાયલના લોકોનો ધર્મ) લોકોના પવિત્રતમ દિવસ યોમ કિપ્પુરના દિવસે સન્ ૧૯૭૩માં ઇઝરાયલ પર આક્રમણ કરીને દેવાની કોશિશ કરી . [૧૭] આની પછી૧૯૭૪માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના હસ્તક્ષેપ પછી ઈઝરાયલ એ ગોલાનના સિરિયાઇઓને સિરિયામાં વ્યાપાર કરવાની રજા દઈ દીધી . [૧૮] ગોલાનના સિરિયાઈ વિદ્યાર્થીઓને સીચિયાઈ વિશ્વવિદ્યાલયમાં અબ્યાસની પણ અનુમતિ મલી ગઈ છે.[૧૯]
સંસ્કૃતિ

thumbnail|Palmyra.

કીલાકાર લિપીની શોધ સિરિયામાં ઈસાપૂર્વ ૧૪મી સદીમાં થઈ હતી . સિરિયાનો ઇતિહાસ બહુ જુનો છે અને અહીં પારંપરિક સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને કો આદરભાવથી જોવાય છે. પરિવાર, ધર્મ, શિક્ષા, અનુશાસન તથા આદરને મહત્વ દેવામાં આવે છે. અલ-સમા અને દબકેસ પારંપરિક નૃત્ય છે. વિવાહ અને સંતાન પ્રાપ્તિ પર સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોંની અધિકતા જોવા મળે છે.
પારંપરિક રૂપે નિવાસ એક કે અધિક આંગણાની ચારે તરફ બનાવાય છે . આની વચ્ચે પ્રાયઃ એક ઝરનું હોતા છે અને ચારે તરફ લીંબુ, અંગૂર અને ફૂલોના છોડ લાગેલા હોય છે.
સિરિયાઈ લોકોએ અરબી ભાષા માં બહુમૂલ્ય યોગદાન દીધું છે. ઘણાં સિરિયાઈ લેખક ઈજીપ્ત ચાલ્યાં ગયા જેમણે ૧૯મી સદીના અરબી લેખન ના પુનર્જાગરણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા કરી. આમાં થી પ્રમુખ છે. - અલી અહમદ સૈદ, મુહમ્મદ મગૌત, છેદર છેદર, ગડા અલ-સમ્મન, નિજ઼ાર ક઼બ્બાની અને જ઼કરિયા તામેર .
મેળા અને તહેવાર
નોંધ
સંદર્ભ

* Boczek, Boleslaw Adam (2006). International Law: A Dictionary. Scarecrow Press. ISBN 0-8108-5078-8
* Karoubi, Mohammad Taghi (2004). Just Or Unjust War? Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-2375-0
*
બાહ્ય કડીઓ

;સરકાર
* સીરિયા કા વિદેશ મંત્રાલય
* સીરિયાઈ બાથ પાર્ટી
* સીરિયાઈ સંસદ

; સંસ્કૃતિ
* The Syrian National Film Organization
* Syrian General Organization of Radio and TV
* Al Assad National Library

; અર્થવ્યવસ્થા
* Central Bank of Syria
* The Commercial Bank of Syria

; સમાચાર
* SANA Syrian Arab News Agency Government News Agency
* Cham Press A complete roundup of news about Syria (in Arabic & English)
* Syria, a Presidential Republic Under Military Rule Ynetnews (Israeli newspaper) article about Syria


શ્રેણી:એશિયાના દેશો