JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
නිශාගත ආමුත්‍රලය

පොදු වශයෙන් නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ලෙසින් හැඳින්වෙන, නිශාගත ආමුත්‍රලය යනු, සාමාන්‍යයෙන් මුත්‍රාශ පාලනය කර ගැනීමේ හැකියාව ඇතිවන වයසට පසුව සිදු වන නිදිගත් විටෙක අනිච්ඡානුගව මුත්‍රා කිරීම සඳහා භාවිතා වන වෛද්‍ය භාෂිතයකි. නිශාගත ආමුත්‍රලය ප්‍රාථමික (PNE) යැයි සැලකෙන්නේ, කුඩා දරුවා නොතෙත් නින්දක් දිගු හා සන්තත කාලයක් තුල අත්විඳීමට පෙර මෙය සිදුවෙයි නම්ය. ද්විතීයික නිශාගත ආමුත්‍රලය (SNE) යනු දරුවෙකු හෝ වැඩිහිටියෙකු, නොතෙත් නින්ද අත්විඳීමට හුරු වීමට පසු කලෙක යලි නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ඇරඹීමේ අවස්ථාවක්ය.

නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ළමාවියෙහිදී වඩාත් බහුල මෞත්‍රික රෝගී මැසිවිල්ල වන අතර අති බහුල බාලචිකිත්සක-සෞඛ්‍ය ගැටළු අතුරින් එකකි.. එනමුදු, බොහෝ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම්, හුදෙක් විකසන ප්‍රමාදයක් පමණකි—චිත්තවේගාත්මක ගැටළුවක් හෝ භෞතික රෝගයක් හෝ නොවේ. විශේෂිත වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ගැටළුකාරී තත්ත්වයන් නිසාවෙන් ඇතිවන්නේ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් අතුරින් සුළු ප්‍රතිශතයක් (5% සිට 10% දක්වා) පමණි. මෙම ගැටළුව පිළිබඳ පවුල් ඉතිහාසයක් තිබේ නම් බොහෝ විට නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවයක් පවතියි.

‍බොහෝ ගැහැණු දරුවන්ට නොතෙත් නින්දක සුව විඳීමට වයස අවුරුසු හයෙහිදී පමණ හැකි වන අතර බොහෝ පිරිමි දරුවනට මෙම තත්ත්වය වයස අවුරුදු සතෙහි සිට භුක්තිවිඳිය හැක. වයස අවුරුදු දහය පසුවත්ම, ළමුන් අතුරින් 95% ක් රාත්‍රියෙහිදී නොතෙත් නින්දක් ලබති. සිදුකර ඇති අධ්‍යයනයන් අනුව, වැඩිහිටි නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් ප්‍රතිශතය 0.5% සිට 2.3% අතර පවතියි.

නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම අඟවන සංඥාවන් වැනි චර්යාව-පදනම් කොට ගත් විකල්පයන්හි සිට, හෝමෝන ප්‍රතිස්ථාපනය වැනි ඔසු භාවිතය හා, මුත්‍රමාර්ගය විශාල කිරීම වැනි ශල්‍ය චිකිත්සක ක්‍රියාවන් දක්වා පවා පුළුල් පරාසයක ප්‍රතිකාරයන් මේ සඳහා නියම විය හැක. බොහෝ නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් හුදෙක් විකසන ප්‍රමාදයන් නිසා, බොහෝ ප්‍රතිකාර සැලසුම් ආත්මාභිමානය රැකගැනීම හෝ වැඩිදියුණුව කෙරෙහි යොමු වී ඇත. පවතින තත්ත්වය නිසාවෙන් ලජ්ජාවට පත්වුවහොත්, නින්දෙහි මුත්‍රා කිරීම් වලට ලක්වන දරුවන් හා වැඩිහිටියන්, චිත්තවේගී ආතතිය හෝ මානසික අනර්ථය වැන්නට ගොදුරු විය හැක. තමන්හට පාලනය කර ගත නොහැකි තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන දරුවන්ට පීඩනය යෙදීම, ලජ්ජාවට පත්කිරීම, හෝ දඬුවම් දීම නිසාවෙන් ඇතිවිය හැකි මානසික හානිය පිළිබඳව වෛද්‍යවරයා විසින් දෙමව්පියන් හට උපදේශනය ලබාදී අනතුරු ඇඟවිය යුතු බවට ප්‍රතිකාර මාර්ගෝපදේශන විසින් නිර්දේශනය කෙරෙයි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:රෝග
ප්‍රවර්ගය:වෛද්‍යවේදය
ප්‍රවර්ගය:ළමා විය
ප්‍රවර්ගය:ළමා වියෙහිදී හා යොවුන් වියෙහිදී ඇති වන චිත්තවේගාත්මක සහ චර්යාත්මක ආබාධයන්
ප්‍රවර්ගය:සාමාන්‍ය වෛද්‍යවිද්‍යාත්මක සංකුලතා නිසා ජනිත වන මානසික අක්‍රමයන්
ප්‍රවර්ගය:බාලචිකිත්සාව
ප්‍රවර්ගය:නිද්‍රා ආබාධ
ප්‍රවර්ගය:ලක්ෂණයන් සහ ලකුණු: මෞත්‍ර පද්ධතිය
ප්‍රවර්ගය:මෞත්‍රික රෝග චිකිත්සාව
පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය

පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය යනු තම අක්ෂය වටා පෘථිවියෙහි භ්‍රමණයයි. බටහිර දිශාවෙහි සිට නැගෙනහිර දිශාවට පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි. උතුරු තරුව හෝ ධ්‍රැව තරුව පොලාරිස් සිට නිරික්ෂණය කරන විට, පෘථිවිය කරකැවෙන්නේ වාමාවර්තවය.

භූගෝලීය උත්තර ධ්‍රැවය හෝ භෞමික උත්තර ධ්‍රැවය හෝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන උත්තර ධ්‍රැවය වනාහී, පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ අක්ෂය එහි පෘෂ්ඨය හමුවන්වාවූ උතුරු අර්ධගෝලයේ ලක්ෂ්‍යයයි. මෙම ලක්ෂ්‍යය පෘථිවියෙහි උත්තර චුම්බක ධ්‍රැවය වෙතින් වෙනස් ලක්ෂ්‍යයක් වෙයි. දක්ෂිණ ධ්‍රැවය යනු, ඇන්ටාක්ටිකාවෙහිදී පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ අක්ෂය එහි පෘෂ්ඨය හා හමුවන්නාවූ අනෙකුත් ලක්ෂ්‍යයයි.

සූර්යයාට සාපේක්ෂව සෑම පැය 24 කට පමණ වරක්ද තාරකා වලට සාපේක්ෂව සෑම පැය 23 විනාඩි 56 තත්පර 4 කට වරක්ද පෘථිවිය භ්‍රමණය වෙයි (පහත බලන්න). කාලය ගතවීම හා සමගින් පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය කෙමෙන් මන්දගාමී වෙයි; එබැවින්, පුරාණයේදී, දිනයක් මඳ විය. පෘථිවියෙහි භ්‍රමණය වෙත චන්ද්‍රයාගේ උදම් ආචරණ නිසා මෙය සිදුවෙයි.
භ්‍රමණ කාලාවර්තය

(හෝ ඇල බව) සහ භ්‍රමණ අක්ෂයට සහ කක්ෂයෙහි තලයට එය දක්වන සබඳතාවය මාර්තු විෂුවය තුලදී සූර්යයා සි‍ට නැරඹුවහොත් නිරික්ෂණය වන අයුරු.]]
ග්‍රහලොවක් මත, තාරීය දවස සූර්ය දවසට වඩා කෙටිය. කාලය 1 හිදී, සූර්යයා හා යම්කිසි දුර තාරකාවක් යන දෙකම මුදුන්ගතව පිහිටයි. කාලය 2 හිදී, ග්‍රහලොව 360° භ්‍රමණය වී ඇති අතර දුර තාරකාව නැවතත් මුදුන්ගතව පිහිටියත් සූර්යයා එලෙස නොපිහිටයි (1→2 = එක් තාරීය දවසක්). මෙයට ටික වේලාවක් පසුවන, කාලය 3, වන තුරු සූර්යයා නැවත මුදුන්ගත නොවෙයි (1→3 = එක් සූර්ය දවසක්).]]

සූර්යයාට සාපේක්ෂව ‍පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ කාලාවර්තය (සැබෑ දහවල සිට සැබෑ දහවල දක්වා) යනු එහි සැබෑ සූර්ය දවස හෝ දෘශ්‍ය සූර්ය දවස වෙයි. එය වේලා සමීකරණයෙහි ව්‍යුත්පන්නය වන බැවින් පෘථිවි කක්ෂයේ විකේන්ද්‍රිකතාවය සහ පෘථිවි අක්ෂයෙහි ඇලය (ඇල බව) මත රඳා පවතියි. මේ දෙකම වසර දහස් ගණනක් පුරා පැතිර පවත්නා විචල්‍යයක් අත්විඳින බැවින් සැබෑ සූර්ය දවසෙහි වාර්ෂීක විචල්‍යයද වෙනස් වෙයි. සාමාන්‍යයෙන්, එය වසරකට දෙවරක් සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා දිගු වන අතර වසරකට දෙවරක් ‍ සාමාන්‍යය සූර්ය දවසට වඩා කෙටි වෙයි. සූර්ය සමීපකය කිට්ටුවදී, සාමාන්‍ය පමණට වඩා වැඩි කෝණයක් ගනිමින් හා එම ගමනට පමණ වැඩිපුර ගනිමින්, සූර්යයාගේ දෘශ්‍ය චලිතය ක්‍රාන්තිවලය හරහා සිදු වන විට, සැබෑ සූර්ය දවස දිගු වීමට ප්‍රවණතාවයක් ඇත. මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, සූර්ය දුරකය සමීපයෙහිදී එය පමණ කෙටිය.
සටහන්


ආශ්‍රිත
පිරිවැටුම් බද්ද

පිරිවැටුම් බද්ද

1990 අංක 07 දරණ මුදල් ප්‍රඥප්තියට අනුව, දකුණු පළාත තුළ භාණ්ඩ මිලට ගෙන විකිණිමේ ව්‍යාපාර වෙනුවෙන් නියමිත පිරිවැටුම සඳහා පිරිවැටුම් බදු අය කරනු ලැබේ.

නිදහස් භාණ්ඩ :- -

* පොත් (සඟරා, වාර සඟරා, ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර හැර)
* පාන්
* කරඳමුංගු, කරාබුනැටි, කුරුඳු, සාදික්කා, වියලි පැපොල් කිරි, ගම්මිරිස්
* රබර්, අමු තේ දලු
* විදේශ තානාපති දූත මණ්ඩලවලට සහ එම දූත මණ්ඩල වල තානාපති කාර්ය
මණ්ඩල සාමාජිකයන්ට විකුණනු ලබන පෙට්‍රල්
* විදේශීය මුදල් මඟින් ගනුදෙනු කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව බලය දෙනු
ලැබූ යම් පුද්ගලයෙකු විසින් විදේශීය මුදලින් ගෙවීම සඳහා විකුණනු ලබන
මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ
* බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය
ගලගණ්ඩය

ගලගණ්ඩයක් හෝ කණ්ඨමාලයක් හෝ වායු ගෙඩියක් (ඉංග්‍රීසි පදය goitre යන්න බිඳී ඇත්තේ ලතින් gutteria, struma වෙතිනි), යනු තයිරොයිඩ ග්‍රන්ථියෙහි ඉදිමුමක් වන අතර, එය නිසා ගෙල හෝ ස්වරාලය ඉදිමුමකට ලක් විය හැක. ගලගණ්ඩය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන්නේ තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය නිවැරදි අයුරින් ක්‍රියානොකරන විටකදීය.
වර්ගීකරණය

ඒවා විවිධ ආකාරයට වර්ගීකරණය කෙරෙති:

* "විසිරි ගලගණ්ඩය"ක් යනු සමස්ත තයිරොයිඩය පුරා පැති ඇති ගලගණ්ඩයකි (මෙය "සරල ගලගණ්ඩය"ක් හෝ, "බහුසන්ධීය ගලගණ්ඩය"ක් විය හැකිය).
* "ධූලක ගලගණ්ඩය" යනු අධි තයිරොයිඩතාව සහිත ගලගණ්ඩයයි. මෙය බහුල ලෙසින් ග්‍රේව්ස් රෝගය නිසා ඇති වන නමුත්, බහුසන්ධීයයක ප්‍රදාහය නිසා ඇති විය හැක.
* "ධූලක නොවන ගලගණ්ඩය" (සාමාන්‍ය හෝ අඩු තයිරොයිඩ් මට්ටම් ආශ්‍රිතව පවතින) යනු අන් සියළු වර්ග වෙති ( ලිතියම් නිසාවෙන් හෝ වෙන යම් ස්වයංප්‍රතිශක්ති රෝගයන් නිසාවෙන් ඇතිවන්නාවූ).

අනෙකුත් වර්ගීකරණ විධි:
* I ගණය - ස්පර්ශ පිරික්සුම් ගලගණ්ඩය - හිසෙහි සාමාන්‍ය ස්ථාපනයෙහිදී එය දැකිය නොහැකිය; ස්පර්ශ පිරික්සුමෙන් පමණක් සොයා ගත හැක.
* II ගණය - ගලගණ්ඩය පරික්සුමෙන් සොයා ගත හැකි අතර පහසුවෙන් දැකිය හැක.
* III ගණය - ගලගණ්ඩය ඉතා විශාල හා අපරක්‍රෝඩක වෙයි; තෙරපීම යෙදූ විට එම සලකුණු පවතියි.
ආශ්‍රිත
උල්කා වර්ෂාව

උල්කා වර්ෂාවක් යනු රාත්‍රී අහසේ එක් ස්ථානයකින් හටගන්නා සේ පෙනෙන ඇදහැලෙන උල්කා ගණනාවක් නිරීක්ෂණය කර හැකි මොහොතකි. මෙම උල්කා වර්ෂාවක් ඇති වන්නේ එක්වර පෘථිවි වායු ගෝලය වෙත සමාන්තර පථ ඔස්සේ අධික වේගයෙන් ඇතුල්වන උල්කාෂ්ම (ආන්තරීක්ෂ අපද්‍රව්‍ය) විශාල ප්‍රමාණයක් නිසාය. මෙම ආන්තරීක්ෂ අපද්‍රව්‍ය යනු කලින් කලට අභ්‍යවකාශය හරහා ගමන් කරන ධූමකේතු ගමන් කිරීමේදී ඉතිරි කර දමා යන කොටස් ද අභ්‍යවකාශයේ සැරිසරන වෙනත් ග්‍රහක කැබැලි වැනි ද්‍රව්‍ය ද වේ. අභ්‍යවකාශයේ නිශ්චිත ප්‍රදේශවල රැඳී ඇති මෙම ආන්තරීක්ෂ අපද්‍රව්‍ය පෘථිවියේ පරිභ්‍රමණය හේතුවෙන් පෘථිවිය හා හමුවේ. එසේ හමුවන කැබැලි පෘථිවි වායුගෝලය තුලට ඇතුළුව ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් පොළොව වෙත ඇද ගැනීමේදී වායුගෝලය හා ගැටේ. මෙම ගැටීමේදී අධික ඝර්ෂණයක් ඇතිවන අතර මෙම ඝර්ෂණය හේතුවෙන් එම කැබලි දැවී විනාශ වේ. උල්කා වර්ෂා යනු මෙම දැවෙන ආලෝකයන් පොළොව වෙත දර්ශනය වීමයි. බොහොමයක් උල්කා ප්‍රමාණයෙන් වැලි කැටයකට වඩා කුඩා වන බැවින් එසේ වායුගෝලය වෙත ඇතුළු වන සෑම උල්කාෂ්මයක්ම පාහේ පොළොව වෙත ළඟා වීමට පෙර අධික වායුගෝලීය ඝර්ෂණය හේතුවෙන් දැවී අවසන් වී යයි. සාමාන්‍ය අවස්ථාවලින් බැහැරව පැයකට උල්කා දහසක් පමණ පතිත වන උල්කා වැසි ද මේ අතර ඇතිවීමට ඉඩ ඇත.
පළාත් ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව -දකුණු පළාත

Provincial Revenue Department- Southern

13 වන අාණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් පිහිටුවන ලද පළාත් සභා 9 (නවය) අතුරින් ඒක් පළාත් සභාවක් වන දකුණු පළාත් සභාවේ පාළනය යටෙත් වන එක් දෙපාර්තමේන්තුවක් වේ. මෙම දෙපාර්තමේන්තුව 1991 ජනවාරි මස පළමු දින පිහිටුවන ලදී.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1990 අංක 07 දරණ දකුණු පළාතේ මුදල් ප්‍රඥප්තිය හා 1994 අංක 02 දරණ පරිපුරක මුදල් ප්‍රඥප්ති ක්‍රියාත්මක කරයි.

පළාත තුළ පිහිටි ව්‍යාපාරික අයතනයන්ගෙන්,

# පිරිවැටුම් බද්ද
# ඛණිජ බද්ද
# ඖෂධ සහ රසායන බද්ද
යන බදුද, නිශ්චල දේපල පැවරීමේදී, ගෙවිය යුතු මුද්දර ගාස්තු රැස් කීරීම, වන ජීවී හා වෘක්ෂලතා ආඥාපනත යටතේ වන ගාස්තු රැස්කිරීමද මුලික වගකීම්වේ.

මෙම කාර්යන් සිදුකිරීම සඳහා,

#පළාත් ආදායම් කොමසාරිස්වරයෙක්
# පළාත් ආදායම් නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරු
# පළාත් තක්සේරුකරුවන්
# බදු නිලධාරීන් ප්‍රමුඛ කාර්ය මණ්ඩලයක් සිටී.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන කාර්යාලය ගාල්ල, වක්වැල්ල පාරේ අංක 30, ස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර මාතර, පල්ලිමුල්ල, සම්බොධි මාවතේ සහ හම්බන්තොට, කච්චේරි සංකීර්ණයේ, අංක 01 හී ද ප්‍රාදේහීය කාර්යාල පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රාදේශීය කාර්යාලයන්හී පරිපාලන කටයුතු නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරුන් මඟින් සිදු කෙරේ.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ දැනට පළාත් ආදායම් සේවයේ නිලධාරීන් 66 දෙනකු සේවයේ යෙදෙන අතර දෙපාර්තමේන්තුවේ අනෙකුත් කටයුතු සඳහා සහායක නිලධාරී මණ්ඩලයක් සේවයේ යෙදේ.
Provincial Revenue Department- Southern

13 වන අාණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් පිහිටුවන ලද පළාත් සභා 9 (නවය) අතුරින් ඒක් පළාත් සභාවක් වන දකුණු පළාත් සභාවේ පාළනය යටෙත් වන එක් දෙපාර්තමේන්තුවක් වේ. මෙම දෙපාර්තමේන්තුව 1991 ජනවාරි මස පළමු දින පිහිටුවන ලදී.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1990 අංක 07 දරණ දකුණු පළාතේ මුදල් ප්‍රඥප්තිය හා 1994 අංක 02 දරණ පරිපුරක මුදල් ප්‍රඥප්ති ක්‍රියාත්මක කරයි.

පළාත තුළ පිහිටි ව්‍යාපාරික අයතනයන්ගෙන්,
# 1. පිරිවැටුම් බද්ද
# 2. ඛණිජ බද්ද
# 3. ඖෂධ සහ රසායන බද්ද
යන බදුද, නිශ්චල දේපල පැවරීමේදී, ගෙවිය යුතු මුද්දර ගාස්තු රැස් කීරීම, වන ජීවී හා වෘක්ෂලතා ආඥාපනත යටතේ වන ගාස්තු රැස්කිරීමද මුලික වගකීම්වේ.

මෙම කාර්යන් සිදුකිරීම සඳහා,

# 1 .පළාත් ආදායම් කොමසාරිස්වරයෙක්
# 2. පළාත් ආදායම් නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරු
# 3. පළාත් තක්සේරුකරුවන්
# 4. බදු නිලධාරීන් ප්‍රමුඛ කාර්ය මණ්ඩලයක් සිටී.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන කාර්යාලය ගාල්ල, වක්වැල්ල පාරේ අංක 30, ස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර මාතර, පල්ලිමුල්ල, සම්බොධි මාවතේ සහ හම්බන්තොට, කච්චේරි සංකීර්ණයේ, අංක 01 හී ද ප්‍රාදේහීය කාර්යාල පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රාදේශීය කාර්යාලයන්හී පරිපාලන කටයුතු නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරුන් මඟින් සිදු කෙරේ.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ දැනට පළාත් ආදායම් සේවයේ නිලධාරීන් 66 දෙනකු සේවයේ යෙදෙන අතර දෙපාර්තමේන්තුවේ අනෙකුත් කටයුතු සඳහා සහායක නිලධාරී මණ්ඩලයක් සේවයේ යෙදේ.
පළාත් සභා, ශ්‍රී ලංකා

13 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මගින් ශ්‍රී ලංකාව තුළ පලාත් සභා ක්‍රමය පිහිටුවන ලදී. මේ යටතේ ලංකාව තුල වන පලාත් සදහා පලාත් සභා පිහිටවන ලද අතර ඒ අනුව මුලිකව පලාත් සබා අටක් (8) ක් පිහිටුවන ලදී. එනම්,

# බස්නාහිර පලාත් සභාව
# මධ්‍යම පළාත් සභාව
# දකුණු පළාත් සභාව
# උතුරු මැද පළාත් සභාව
# වයඹ පළාත් සභාව
# ඌව පළාත් සභාව
# උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත් සභාව
# සබරගමුව පළාත් සභාව

මෙම පලාත් සභා අතුරින් උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් සභාව හැර අනෙකුත් පළාත් සභා අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක විය. උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් සභාව 1991 වර්ෂයේදී විසුරුවා හරින ලද අතර, මෙම පළාත් ඒකාබද්ද කිරීම තාවකාලිකව සිදු කර තිබු අතර 2008 වර්ෂයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක් මඟින් මෙම පළාත් වෙන් කරන ලද අතර 2009 වර්ෂයේදී නැගෙනහිර පළාත් සභාව පිහිටුවන ලදී.
පළාත් සභාව

13 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මගින් ශ්‍රී ලංකාව තුළ පලාත් සභා ක්‍රමය පිහිටුවන ලදී. මේ යටතේ ලංකාව තුල වන පලාත් සදහා පලාත් සභා පිහිටවන ලද අතර ඒ අනුව මුලිකව පලාත් සබා අටක් (8) ක් පිහිටුවන ලදී. එනම්,

1.බස්නාහිර පලාත් සභාව
2.මධ්‍යම පළාත් සභාව
3.දකුණු පළාත් සභාව
4.උතුරු මැද පළාත් සභාව
5.වයඹ පළාත් සභාව
6.ඌව පළාත් සභාව
7.උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත් සභාව
8.සබරගමුව පළාත් සභාව
මෙම පලාත් සභා අතුරින් උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් සභාව හැර අනෙකුත් පළාත් සභා අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක විය. උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් සභාව 1991 වර්ෂයේදී විසුරුවා හරින ලද අතර, මෙම පළාත් ඒකාබද්ද කිරීම තාවකාලිකව සිදු කර තිබු අතර 2008 වර්ෂයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක් මඟින් මෙම පළාත් වෙන් කරන ලද අතර 2009 වර්ෂයේදී නැගෙනහිර පළාත් සභාව පිහිටුවන ලදී.
පළාත් අාදායම් බදු ෙදපාර්තෙම්න්තුව - දකුණු පළාත

Provincial Revenue Department- Southern පළාත් අාදායම් බදු ෙදපාර්තෙම්න්තුව - දකුණු පළාත
13 වන අාණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් පිහිටුවන ලද පළාත් සභා 9 (නවය) අතුරින් ඒක් පළාත් සභාවක් වන දකුණු පළාත් සභාවේ පාළනය යටෙත් වන එක් දෙපාර්තමේන්තුවක් වේ. මෙම දෙපාර්තමේන්තුව 1991 ජනවාරි මස පළමු දින පිහිටුවන ලදී.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1990 අංක 07 දරණ දකුණු පළාතේ මුදල් ප්‍රඥප්තිය හා 1994 අංක 02 දරණ පරිපුරක මුදල් ප්‍රඥප්ති ක්‍රියාත්මක කරයි.

පළාත තුළ පිහිටි ව්‍යාපාරික අයතනයන්ගෙන්,

1.පිරිවැටුම් බද්ද
2.ඛණිජ බද්ද
3.ඖෂධ සහ රසායන බද්ද
යන බදුද, නිශ්චල දේපල පැවරීමේදී, ගෙවිය යුතු මුද්දර ගාස්තු රැස් කීරීම, වන ජීවී හා වෘක්ෂලතා ආඥාපනත යටතේ වන ගාස්තු රැස්කිරීමද මුලික වගකීම්වේ.

මෙම කාර්යන් සිදුකිරීම සඳහා,

1.පළාත් ආදායම් කොමසාරිස්වරයෙක්
2.පළාත් ආදායම් නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරු
3.පළාත් තක්සේරුකරුවන්
4.බදු නිලධාරීන් ප්‍රමුඛ කාර්ය මණ්ඩලයක් සිටී.
මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන කාර්යාලය ගාල්ල, වක්වැල්ල පාරේ අංක 30, ස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර මාතර, පල්ලිමුල්ල, සම්බොධි මාවතේ සහ හම්බන්තොට, කච්චේරි සංකීර්ණයේ, අංක 01 හී ද ප්‍රාදේහීය කාර්යාල පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රාදේශීය කාර්යාලයන්හී පරිපාලන කටයුතු නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්වරුන් මඟින් සිදු කෙරේ.

මෙම දෙපාර්තමේන්තුවේ දැනට පළාත් ආදායම් සේවයේ නිලධාරීන් 66 දෙනකු සේවයේ යෙදෙන අතර දෙපාර්තමේන්තුවේ අනෙකුත් කටයුතු සඳහා සහායක නිලධාරී මණ්ඩලයක් සේවයේ යෙදේ.
සුදු කොඩි නඩුව

ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු හමුදාපති සරත් ෆොන්සේකා මහතාට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් මෙම නඩුව පවරා ඇත. මෙම නඩුවෙන් රජය වෙනුවෙන් නීතිපතිවරයා චෝදනා ගොනු කරමින් පවසා ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා හමුදාවට යටත් වීමට පැමිණෙන එල්.ටී.ටී.ඊ සාමාජිකයන් හට වෙඩි තබන ලෙස ආරක්ෂක ලේකම් ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා විසින් මේජර් ජනරාල් ශවේන්ද්‍ර සිල්වා හට නියෝග දුන් බව සරත් ෆොන්සේකා මහතා පවසා ඇති බවය. මෙසේ පවසා ඇති බව වාර්තා කර ඇත්තේ සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතෙහි ය. එම පුවත සංස්කරණය කර ඇත්තේ සන්ඩේ ලීඩර් පුවත්පතේ ජනමාධ්‍යවේදිනී ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස් නමැත්තිය විසිනි. පවරා ඇති මේ නඩුවට මුල්වී ඇත්තේ මෙම පුවත්පතෙහි මෙම පළකිරීමයි. ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස් නමැත්තිය පවසන්නේ සරත් ෆොන්සේකා මහතා තමාට දුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මේ බව යුද පෙරමුණේ සිටි මාධ්‍යවේදියෙක් ගෙන් දැනගත් බව ඔහු විසින් ප්‍රකාශ කල බවයි. මෙම චෝදනාව හා මෙම පුවත්පත් වාර්තාව ෆීල්ඩ් මාෂල් සරත් ෆොන්සේකා මහතා තරයේ ප්‍රතික්ෂේප කරයි. සරත් ෆොන්සේකා මහතා තමාට දුන් සම්මුඛ සාකච්ඡාව ඔප්පු කිරීමට ෆෙඩ්රිකා ජෑන්ස් විසින් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කල සටහන් පොතෙහි සමහරක් පිටු පසුව වෙනස් වී ඇති බව අධිකරණය විසින් නිරික්ෂණය කර ඇත. මෙම නඩුව දැනට විභාගයට ලක්වෙමින් පවතියි.
මුලාශ්‍ර


ප්‍රවර්ගය:නීතිය
ප්‍රවර්ගය:නඩු
රාජකීය උද්භිද උද්‍යානය, ශ්‍රී ලංකාව

රාජකීය උද්භිද උද්‍යානය, ශ්‍රී ලංකාවේ පේරාදෙණියේ පිහිටා ඇත. එය ශ්‍රි ලංකාවේ පිහිටි උද්භිද උද්‍යාන පහ අතුරින් ප්‍රධානම උද්භිද උද්‍යානය ලෙසින් සැලකෙයි.
පිහිටීම

මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 460 ක් පමණ උසින් පිහිටා ඇති මෙහි භූමී ප්‍රමාණය අක්කර 147 ක් වේ. මහනුවර සිට කිලෝමීටර් 5.5 ක් බටහිරින් මෙය පිහිටා ඇත.
දේශගුණය

වසරේ දින 365 න් දින 200 කම වාර්ෂික වර්ෂාපතනයක් මෙයට ලැබේ.
ඉතිහාසය

මෙහි ඉතිහාසය 1371 දක්වා දිවයයි. තුන්වන වික්‍රමබාහු රජුගේ රාජ සභාව පිහිටා තිබි තියෙන්නේ වර්තමානයේ මෙම උද්‍යානය පිහිටා තිබු ප්‍රදේශයේ මහවැලි ගග අසලය. එසේම මෙම භුමියේ විමලධර්මසූරිය රජු විසින් විහාරයක් ඉදිකළ බවත් පසුව ලංකාව 1815 වේ බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට යටත් වීමෙන් පසු එම විහාරය කඩා බිද දමා විනාශ කළ බවත් සදහන් වෙයි. පසුව මෙහි උද්භිත උද්‍යානයක් සැකසීමට අවශ්‍ය බිම් සැකැස්ම කර ඇත්තේ 1821 ඇලෙක්සැන්ඩර් මූං විසින්ය. 1912 දී මෙහි අයිතිය කෘෂිකර්ම දෙපාර්තුමේන්තුවට පැවරී ඇත. මෙහි ඉපැරණි තාල වර්ගයට අයත් ශාක දැකිය හැකි අතර ලංකාවේ පළමු තේ පැළය සිටුවා ඇත්තේ මෙම උද්‍යානයේදීය. ඉංග්‍රීසින් විසින් මෙම උද්‍යානය ඉදිකර ඇත්තේ තම විවේක කාලය නිදහසේ ගෙවීමටය.
සංචාරක ආකර්ෂණය

මෙම උද්‍යානය ඕකිඩ් විශේෂයන් සදහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි. එසේම මෙහි ශාක විශේෂයන් 4000 ට වඩා ඇත. ඒ අතර විශේෂයෙන්ම බෙහෙත් පැළෑටි, කුළු බඩු ශාක, තාල වර්ගයට අයත් ශාක සහා ඕකිඩ් විශේෂයන් වේ. වාර්ෂිකව දෙස් විදෙස් ආකර්ශකයින් මිලියන 2ක් පමණ මෙහි පැමිණේ.

වර්තමානයේ මෙහි වැඩකටයුතු කරගෙන යන්නේ උද්භිත උද්‍යාන දෙපාර්තමෙන්තුවත් කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමෙන්තුවත් ඒකාබද්ධවය.
ගැලරිය


Image:Botanical Garden of Peradeniya 05.jpg|
Image:Botanical Garden of Peradeniya 03.jpg|
File:Kandy Botanical Garden, Sri Lanka.jpg|
Sri Lanka, Peradeniya Botanical Gardens, White Bull.jpg
Sri Lanka, Yellow plant in Peradeniya Botanical Gardens.jpg
Image:Pera Bot.jpg|
Sri Lanka, Peradeniya Botanical Gardens.jpg

ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි අනෙකුත් උද්භිද උද්‍යාන

* හෙනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය
* හක්ගල උද්භිද උද්‍යානය
* මිරිජ්ජවිල උද්භිද උද්‍යානය
* සීතාවක උද්භිද උද්‍යානය
බාහිර සබැඳි

*කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව නිල වෙබ් අඩවිය
*
*More images on Botanical Garden, Peradeniya
*
*Botanic Gardens of Sri Lanka
*The Peradeniya Royal Botanic Gardens, travelsrilanka.com


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ උද්භිද උද්‍යාන
සල් (බුද්ධ චරිතය සබැඳි)

ආගමික වැදගත්කම
බුද්ධාගම

සිදුහත් උපත ලැබුවේ මෙම ගස යට ය.
හින්දු ආගම

ඉන්දියාවේ ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් ඉදි වූ කෝවිල්හී සල්ගස වැඩිපුරම දැකිය හැක. හින්දි භාෂාවේන් මීට ශිව කමල් යනුවෙන් පවසනවා. දෙමළ බසින් නාගලිංගම් ලෙසද,.බෙංගාලි බසින් නාග්කේශර් යනුවෙන්ද හදුන්වනවා.කන්නඩා බසින් නාගලිංග පුෂ්ප ලෙස හදුන්වනවා. නාගමල්ලි මල හෝ මල්ලිකර්ජුන මල ලෙසින් තෙලිඟු බසින් හැදින්වෙනවා.
ප්‍රයෝජන
Gallery


Image:Sal (Shorea robusta)- trunk- strangulated by some ficus tree at Jayanti, Duars W Picture 119.jpg|Sala trunk constricted by a ficus tree at Jayanti.
Image:Sal (Shorea robusta)- old leaf at Jayanti, Duars W Picture 122.jpg|Old leaf at Jayanti.
Image:Sal (Shorea robusta)- flowering canopy W Picture 117.jpg|Flowering canopy at Jayanti.
File:India, tre dee, salabhanjika, periodo hoysala 1150-1200 da Karnataka.JPG|Salabhanjika or "sal tree maiden", Hoysala sculpture, Belur, Karnataka


31 ජූලි 2018


*
බාහිර සබැදි

*Haryana Online: Sal
සල් (අමෙරිකානු)

ගැලරිය


Image:Naglingam (Couroupita guianensis) fruit in Hyderabad, AP W IMG 6611.jpg|fruit in Hyderabad, India.
Image:Naglingam (Couroupita guianensis) young leaves in Hyderabad, AP W IMG 6606.jpg| young leaves in Hyderabad, India.‎
Image:Naglingam (Couroupita guianensis) tree in Hyderabad, AP W IMG 6612.jpg|tree in Hyderabad, India.
Image:Cannonballtree1.jpg|flower in the Botanic Garden in Singapore.
File:Couroupita guianensis MHNT.BOT.2008.1.23.jpg|Couroupita guianensis - Museum specimen

ආශ්‍රිත

*
බාහිර සබැඳි

* Couroupita guianensis on The Lecythidaceae Pages
* on mukthabalaga.wordpress.com
ප්‍රාථමික කෝෂය

ප්‍රාථමික කෝෂයක් යනු, විද්‍යුත් රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රත්‍යවර්ත්‍ය නොවන ඕනෑම වර්ගයක බැටරියකි. ප්‍රාථමික කෝෂයක ඉතාමත් පොදු නිදසුනක් වන්නේ භාවිතා කොට බැහැර දැමිය හැකි බැටරියකි. ද්විතීයික කෝෂයකදී ලෙසින්, කෝෂය තුලට ධාරාවක් යැවීමෙන් ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රතිවර්තනය කිරීම මෙහිදී සිදු කල නොහැක; රසායනික ප්‍රතික්‍රියක ඒවායේ පූර්ව තත්වයට හා හැකියාවට පැමිණිවීම සිදු කල නොහැක. ඒවා‍යේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ එකක හෝ දෙකෙහිදීම ද්‍රව්‍ය භාවිතා කොට අහවර කිරීමක් ප්‍රාථමික බැටරිවලදී සිදුවෙයි.
යළිආරෝපණය කල හැක්කන් හා සංසන්දනය

ඒවායේ ඉහළ ආරම්භක මිල හා ආරෝපණ කට්ටල පද්ධතියක මිල, ආරෝපණ වක්‍ර කිහිපයක් පුරාවට බෙදී යන පරිදී කටයුතු කල හැකි නම්, යළිආරෝපණය කල හැකි බැටරි භාවිතය සකසුරුවම් සහිතය; නිදසුනක් ලෙසින්, අතෙහි-රඳවා භාවිත කල හැකි බල මෙවලම් වලදී, භාවිතයෙහි සෑම පැය කිහිපයකට වරක්ම අධි-ධාරිතා ප්‍රාථමික බැටරි ඇසුරුමක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම ඉතාමත් මිල අධික කටයුත්තක් වෙයි.
සින්ක්-කාබන් බැටරිය

බඳුනක් හා සෘණ අග්‍රයක් යන දෙකම ලෙසින් ක්‍රියාකරන සින්ක් ටින් භාජනයක් තුල, සින්ක්-කාබන් වියලි කෝෂයක් හෝ බැටරියක් අසුරා ඇත. එය විකසනය කෙරුණේ තෙත් ලෙක්ලාන්ච් කෝෂය () වෙතිනි. ධන අග්‍රය ලෙසින් ක්‍රියා කරනුයේ මැන්ගනීස් ඩයොක්සයිඩ් සහ කාබන් කුඩු මිශ්‍රණයකින් වටවූ කාබන් දණ්ඩකි. භාවිතා කෙරෙන විද්‍යුත් විච්ඡේදකය වන්නේ ජලයේ දියකරන ලද සින්ක් ක්ලෝරයිඩ් සහ ඇමෝනියම් ක්ලෝරයිඩ් තලපයකි. . සින්ක් ක්ලෝරයිඩ් කෝෂ යනු මුල් ඇමෝනියම් ක්ලෝරයිඩ් වර්ගයෙහි වැඩි දියුණු කල ප්‍රවාචය වෙයි. සින්ක්-කාබන් බැටරි යනු අඩුම මිල සහිත ප්‍රාථමික බැටරි වන අතර එබැවින්ම, බැටරි ඇතුලත් කොට උපකරණ විකුණන කල්හී නිෂ්පාදකවරුන්ගේ ජනප්‍රියතම තේරීමක් වෙයි. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් නම් කෙරෙන්නේ "පොදු කාර්ය" බැටරි ලෙසිනි. ජව පරිවාහය එතරම් අධික නොවන බැවින්, දුරස්ථ පාලක, සැණෙලි, ඔරලෝසු, හෝ ට්‍රාන්සිස්ටර ගුවන්විදුලි යන්ත්‍ර යන්නෙහි මෙය භාවිතා කල හැක.
ඉතිහාසය

1876 වන විට, මැන්ගනීස් ඩයොක්සයිඩ් පිණ්ඩිත අච්චුවක් සහිතව තෙත් ලෙක්ලාන්ච් කෝෂය‍‍‍ තැනිණි.


ප්‍රවර්ගය:බැටරිය (විද්‍යුතය)
ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන්

සහ a පොසිට්‍රෝනයක් වෙතිනි]]

ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් යනු හයිඩ්‍රජන්හී ප්‍රතිපදාර්ථ ප්‍රතිමූර්තියයි. සාමාන්‍ය හයිඩ්‍රජන් පරමාණුව සමන්විත වී ඇත්තේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් සහ ප්‍රෝටෝනයක් වෙතින් වන අතර, ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් පරමාණුව සැදී ඇත්තේ පොසිට්‍රෝනයක් සහ ප්‍රතිප්‍රෝටෝනයක් වෙතිනි. 1995 දී ත්වරක පරීක්ෂණ වලදී, කෘත්‍රිම ලෙසින් ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් සැදෙන බව දැනගත් නමුත්, එවැනි "වැර" ප්‍රවේගයන්හිදී නිපැයෙන පරමාණු, සවිස්තර පිරික්සුමකට භාජනය කිරීමට පෙර පදාර්ථය සමග ගැටෙමින් විනාශ වී යෑමට ප්‍රවණතාවයක් පැවතිණි. 2010 නොවැම්බර් හිදී, පළමු වරට, සසිල් ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් නිපැයුණු අතර, CERN හී ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් ලේසර් භෞතික විද්‍යා උපකරණ (ALPHA) කණඩායම විසින් තත්පරයකින් හයෙන් පංගුවක පමණ කාලයක් තුල චුම්බකිත ලෙසින් සංසීමා කරනු ලැබිණි.

ප්‍රතිහයිඩ්‍රජන් සඳහා සම්මත සංකේතය වන්නේ ; එනම්, උඩුඉරක් සහිත H ( එයිච්-බාර්, හෝ "එච්-බාර්").
ආශ්‍රිත
භාහිර යොමු

*Antimatter atoms produced and trapped at CERN - Press Release_CERN
*ප්‍රති - හයිඩ්‍රජන් ප්‍රථම වරට රඳවා ගනියි - www.skylk.com

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රතිපදාර්ථය
ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන්
ප්‍රවර්ගය:හයිඩ්‍රජන් භෞතික විද්‍යාව
අනුරාධා කොයිරාල

අනුරාධා කොයිරාල යනු නේපාල ජාතික සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක සහ මයිති නේපාල් යන ලිංගික සේවා සදහා කුට්ටනයට එරෙහි ලාභ නොලබන සංවිධානයේ අධ්‍යක්ෂවරියකි.
මයිති නේපාල් සංවිධානය වර්තමානයේ නේපාලයේ කත්මන්ඩු නුවර ආශ්‍රිතව ආරක්ෂක නිවස්නයක් සහ පාසලක්‌ පවත්වා ගෙන යනු ලබයි. මිට අමතරව නේපාලය පුරා සහන නිවස සකස් කොට ඇති අතර විශේෂයෙන්ම මායිම් නගරවල ඇගේ සේවා නිවස්න ඇත. මයිති නේපාල් යනු නේපාල භාෂාවෙන් "මවගේ නිවහන" යන්නයි. ඉන්දියාවට ගණිකාවන් ලෙස ගෙනයන අසරණ කාන්තාවන් ඉන් ගලවාගෙන ඔවුන්ට තම නිවෙස් වලට යන තෙක් , නැත්නම් ගැලපෙන ජීවිකාවක් ලැබෙන තෙක් පිහිටවීම මයිති නේපාල් හි සේවාවන්ට අයත් වේ.

මිට අමතරව ඔවුන් මෙම කාන්තාවන් ඔවුන්ගේ පවුල් හා එක් කිරීමේ නිරත වෙන අතර , ඉන්දීය දේශ සිමා ආරක්ෂක සේවා හා එක්ව ලිංගික මෙහෙයන් සදහා නේපාලයෙන් පිටමං කරන කාන්තාවන් සොයා ඔවුන්ට පිහිටවීමේ නියැලේ. කොයිරාල ඇගේ සේවය සදහා මැසූචෙට්‌ හි The Peace Abbey සංවිධානයෙන් Courage of Conscience සම්මානයටපත්‍රව ඇති අතර 2010 වසර සදහා CNN විසින් පිරිනැමෙන හොදම සී.එන්.එන් වීරයන් දස දෙනා ගෙන් කෙනෙකු ලෙස සම්මානයට භාජනය විය.
මුලාශ්‍ර


බාහිර සබැදි

*
* The Peace Abbey Courage of Conscience Recipients List

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:නේපාලය
ප්‍රවර්ගය:1949 උපත්
ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය, පානදුර

1909 මාර්තු මස 3 වන දින, ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය ආරම්භ කරන ලදී. එය ලංකාවේ පැරණිම බෞද්ධ පාසල් වලින් එකකි. මෙය ජාතික පාසලකි. සිසුන් 4000කට අධික සංඛ්‍යාවක් සිටින මෙම පාසලේ ගුරුවරුන් 130 පමණ ඉගැන්වීම් කටයුතු වල නිරත වේ.මෙම විද්‍යාලය බෞද්ධ පරමවිඥානාර්ථ සංගමය මුලික කොට ගෙන නිර්මාණ විය . 2025/03/03 දිනට මෙම පාසලට වසර 116 ක් සපිරේ.
ඉතිහාසය

ඓතිහාසික පානදුරා වාදයේ බෞද්ධ ප්‍රබෝධයට සමගාමීව අති පූජ්‍ය වැලිගම ශ්‍රී සුමංගල ස්වාමීන් වහන්සේට උපහාර පිණිස පානදුර රන්කොත් විහාර වාසී පානදුර ඥාණ විමලතිස්ස ස්වාමීන් වහන්සේ වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝරත්නයේ අනුශාසකත්වයෙන් සහ ආශිර්වාදයෙන් වර්ෂ 1909 ක් වූ මාර්තු මස 03 වන දින පි. ලුවිස් දියෙස්, පි. දුමින්ද දියෙස්, මුදලිඳු තෝමස් රුදිගු, එම්. මත්තෙස් සල්ගාදු, පි. සී. එච්. දියෙස්, එම්. කොරනේලිස් පෙරේරා යනාදී සිංහල බෞද්ධ පුතුන්ගේ මුලිකත්වයෙන් රන්කොත් විහාර නම්වු පුණන්‍ය භූමියෙහි ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය නම් වූ විද්‍යාස්ථානය සිංහල දරුවන්ට උසස් ඉංග්‍රිසි අධ්‍යාපනයක් ලබා දීමට ලක් මාතාවට දායාද කෙරිණි.
විද්‍යාල ගීතය

සිරි සුමඟුල් විදුහලේ
යසස පතමු දින දිනේ...//
සුචරිත ගුණ දම් සොයා
සිසුනට දී දම් අමා..
සුසිර පැතිර සුදිලෙවා
සුදිලෙවා සුදිලෙවා
සුසිර පැතිර සුදිලෙවා

හෙළ බස හෙළ ගී අපේ
ජාතික සුසිරිත් කලා...//
දෙවමින නිති වැඩ සැදු
සුමඟුල් මව වැජඹෙවා
වැජඹෙවා වැජඹෙවා
සුමඟුල් මව වැජඹෙවා.
ක්‍රීඩා හා විෂය බාහිර කටයුතු

නිවාස

සෑම වසරකම මුල් වාරයේ මලල ක්‍රීඩා උත්සවය පැවැත්වෙන අතර එහිදී නිවාස හතරකට බෙදී තරග කරයි. මෙම නිවාස නම් කර ඇත්තේ අතීත රජවරු සිහිවීම පිණිසය.
ක්‍රීඩා

*චෙස්
*මලල ක්‍රීඩා
*පිහිනුම්
*ක්‍රිකට්
*මේස පන්දු
*බැඩ්මින්ටන්
*හොකී
*වොලිබෝල්
*කරාතේ
*බොක්‌සින්
*රගර්
*මල්ලව පොර
*ජුඩෝ
*වුෂු
*පාපන්දු
විෂය බාහිර ක්‍රීයාකාරකම්

*තාරකා හා විද්‍යා සංගමය
*බෞද්ධ සංගමය
*සෞඛ්‍යදාන ඒකකය
*ශිෂ්‍ය නායක සංගමය
*බාලදක්ෂ සංගමය
*තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ සමාජය
*වාණිජ සංගමය
*මාධ්‍ය ඒකකය
*කථික හා විවාද සංගමය
*පරිසර සංගමය
*ඉන්ටරැක්ට් සමාජය
*සිංහ සමාජය
*ඡායාරූප සංගමය
*දැණුම මිනුම සමාජය
*නව නිපයුම් ඒකකය
*ශිෂ්‍ය භට බලකාය
*ගුවන්සර සංගමය
රන් මහා සටන

ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලයේ නොමැකෙන මතකයක් වන රන් මහා සටන සෑම වසරකම පාසාම පානදුර පුරවරයත් මොරටු පුරවරයත් යා කරමින් මොරටු මහා විද්‍යාය සමග පැවැත්වේ. මීට සමගාමීව පන්දුවාර පනහ එක්දින තරගයක්ද පැවැත්වේ එසේම සමගාමීව පාසල් ගුරු බවතුන්ගේ සැහල්ලු පන්දු ක්‍රිකට් හා වොලිබෝල් තරගද පවත්වයි.
ශ්‍රී සුමංගලයේ විදුහල්පතිවරු

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
රත්නපුරය පාසල් නාමාවලිය

* ශාන්ත ලුක්ස් මහා විද්‍යාලය, රත්නපුරය
* ආනන්ද මෛත්‍රී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, බලංගොඩ
* ඇඹිලිපිටිය මහා විද්‍යාලය, ඇඹිලිපිටිය
* ඇලපාත මහා විද්‍යාලය, ඇලපාත
* ෆර්ගියුසන් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය, රත්නපුරය
* ගන්කන්ද මධ්‍ය විද්‍යාලය, පැල්මඩුල්ල
* සීවලි මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය, හිදැල්ලන, රත්නපුරය
* ශාන්ත ඇලෝසියුස් විද්‍යාලය, රත්නපුරය
* සුමන බාලිකා විද්‍යාලය, රත්නපුරය
* රඹුක ඊ ගම්මානය විද්‍යාලය, රත්නපුරය
සුමන සමන් මහා විද්‍යාලය, රත්නපුර