JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਬੋਸਤਾਨ (ਸਾਦੀ)

thumb|ਬੋਸਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਨਾ।
ਬੋਸਤਾਂ (ਫ਼ਾਰਸੀ: بوستان‎) ਸ਼ੇਖ ਸਾਦੀ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤ (1257) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਮਸਲੇ ਹਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਬੋਸਤਾਨ ਸਾਦੀ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬਾਗ਼"। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਰਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਦੀ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅਤੇ ਈਸਪ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਲਿਖਤ ਦਸ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ।
*1. ਅਦਲ
*2. ਅਹਿਸਾਨ
*3. ਇਸ਼ਕ
*4. ਤਵਾਜ਼ੋ
*5. ਰਜ਼ਾ
*6. ਜਿਕਰ
*7. ਤਰਬੀਅਤ
*8. ਸ਼ੁਕਰ
*9. ਤੌਬਾ
*10. ਮੁਨਾਜਾਤ

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ 100 ਮਹਾਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਨਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਤੁਕਬੰਦ ਦੋਹੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।' ਡੈਨਿਅਲ ਹੈਵਰਟ ਨੇ 1688 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਡੱਚ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮੁਖਤਲਿਫ਼ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਜੈਤੋ

ਜੈਤੋ ਸ਼ਹਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੈਤੇਆਣਾ ਫ਼ਕੀਰ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਜੈਤੋ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੂਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਰਤੀ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ

2001 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜੈਤੋ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 33.465 ਸੀ। ਪੁਰਸ਼ ਆਬਾਦੀ 53% ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ 47%।
ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ

ਨਾਭੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਮੋਰਚਾ ‘ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਇਸੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਤੋ ਥਾਣੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਟਿੱਬੀ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ

*ਨਾਵਲਕਾਰ ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
*ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ
*ਮਾਸਟਰ ਕਰਤਾ ਰਾਮ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ
*ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋ ਸੋਸਲ ਐਕਟੀਵਿਸਟ,ਯੂਥ ਲੀਡਰ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

*ਮੋਰਚਾ ਗੰਗਸਰ ਜੈਤੋ
*ਮੋਰਚਾ ਜੈਤੋ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਗੰਗਸਰ
*ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਦੇਵਦਾਸ (1955 ਫ਼ਿਲਮ)

ਦੇਵਦਾਸ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲ, ਦੇਵਦਾਸ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 1955 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ ਦਾ ਰੋਲ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ, ਵਿਜੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦਾ ਅਤੇ ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ ਨੇ ਪਾਰਬਤੀ (ਪਾਰੋ) ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।
ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ

* ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ - ਦੇਵਦਾਸ ਮੁਖਰਜੀ
* ਵੈਜੰਤੀ ਮਾਲਾ - ਚੰਦਰਮੁਖੀ
* ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ - ਪਾਰਬਤੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ/ਪਾਰੋ
* ਮੋਤੀਲਾਲ - ਚੁੰਨੀਬਾਬੂ
* ਨਜੀਰ ਹੁਸੈਨ - ਧਰਮਦਾਸ
* ਮੁਰਾਦ - ਦੇਵਦਾਸ ਦੇ ਪਿਤਾ
* ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਦੇਵੀ - ਦੇਵਦਾਸ ਦੀ ਮਾਂ
* ਇਫਤੀਖਾਰ - ਬਰਿਜੂਦਾਸ
* ਸ਼ਿਵਰਾਜ - ਪਾਰਬਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ
ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ

ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇਵਦਾਸ ਲਈ ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਚਿਨ ਦੇਬ ਬਰਮਨ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਚੁਣਿਆ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੀਤ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜੋ ਬਾਉਲ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸਨ। ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਗੀਤ ਮੰਨਾ ਡੇ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੱਤ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਗੀਤ ਆਨ ਮਿਲੋ ਆਨ ਮਿਲੋ ਸ਼ਿਆਮ ਸਾਂਵਰੇ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਗੀਤ ਹੈ ਸਾਜਨ ਕੀ ਹੋ ਗਈ ਗੋਰੀ। ਇਸ ਗੀਤ ਦਾ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰੋ (ਸੁਚਿਤਰਾ ਸੇਨ) ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਗੁਮਸੁਮ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਉਲ ਜੋੜੀ ਉਸ ਦੀ ਤਰਫ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਸਾਜਨ ਕੀ ਹੋ ਗਈ ਗੋਰੀ, ਅਬ ਘਰ ਕਾ ਆਂਗਨ ਬਿਦੇਸ ਲਾਗੇ ਰੇ। ਇਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਉਹ ਬਾਉਲ ਪਰਿਵੇਸ਼ ਕਿੰਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ

* ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਤੀਸਰੀ ਸਰਬ ਸਰੇਸ਼ਟ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ
* ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਸਰਬ ਸਰੇਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ- ਬਿਮਲ ਰਾਏ
* ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਸਰਬ ਸਰੇਸ਼ਟ ਅਭਿਨੇਤਾ- ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ
* ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਸਰਬ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ- ਮੋਤੀਲਾਲ
* ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ- ਸਰਬ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ- ਵੈਜੰਤੀ ਮਾਲਾ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲੰਡਾ ਲਿੱਪੀਆਂ

ਲੰਡਾ ਅਰਥਾਤ "ਬਗੈਰ ਪੂਛ" ਵਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਿੱਪੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੰਡਾ ਲਿੱਪੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿੱਪੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਜਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਕਸਦ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਲੰਡਾ ਇਕ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰਦਾ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਐਨ ਡਬਲਿਊਪੀਪੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਸਿੰਧੀ, ਸਾਰਾਇਕੀ, ਬਲੋਚੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿੱਪੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਪੀਆਂ
ਹਰਿਆਣਵੀ ਬੋਲੀ

ਹਰਿਆਣਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰਿਆਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਦੀ ਉਪਬੋਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਂਜ ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਵੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਹਿਜੇ ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੱਖਣ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ। ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਇਲਾਕਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਬਾਗੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ, ਭਿਵਾਨੀ ਆਦਿ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰਿਆਣਵੀ ਜਰਾ ਸਰਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਸਰ ਵਧੇਰੇ ਗੂੜਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਠੇਠ ਹਰਿਆਣਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਹਰਿਆਣਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਹਿੱਪੀ

ਹਿੱਪੀ ਉਪ-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਯੁਵਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ ਜੋ 1960ਵਿਆਂ ਮਧ ਮਧ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹਿੱਪੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਹਿਪਸਟਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੁ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬੀਟਨਿਕਾਂ (ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਰੀਨਵਿਚ ਵਿਲੇਜ ਅਤੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਹਾਈਟ-ਐਸ਼ਬਰੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਬਸ ਗਏ ਸਨ। ਹਿੱਪੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬੀਟ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ-ਵਿਰੋਧੀ (ਕਾਉਂਟਰਕਲਚਰ) ਮੁੱਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਸਥਾਪਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਉਸ ਸ਼ੈਅ ਨੂੰ ਹਿੱਪ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪਿਛਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਪੱਛਮੀ ਖੋਖਲੇਪਣ ਨੂੰ ਚੌਰਾਹੇ ਵਿਚ ਭੰਨ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਕ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਏ ਬਣਾ ਲਏ ਜੋ ਮਨੋਵਿਕਾਰੀ ਰਾਕ ਧੁਨਾਂ ਸੁਣਦੇ ਸਨ, ਯੋਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਮਨੋਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਿਜੁਆਨਾ ਅਤੇ ਐਲਐਸਡੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਵਿਉਂਤਪਤੀ

ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਲੈਕਸੀਕੋਗ੍ਰਾਫਰ ਜੇਸੀ ਸ਼ੀਡਲੋਵਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿਪਸਟਰ ਅਤੇ ਹਿੱਪੀ ਸ਼ਬਦ ਹਿਪ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। "ਜਾਣੂ" ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਪ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1902 ਵਿੱਚ ਟੈਡ ਡੋਰਗਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1904 ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਵੀ. ਹੋਬਾਰਟ (1867-1926) ਦੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਗੱਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਆਚਾਰ
ਫੱਗੂਵਾਲਾ

ਫੱਗੂਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ-ਸੰਗਰੂਰ-ਬਰਨਾਲਾ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਘੁਮਾਣ ਗੋਤ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਘੁਮਾਣ ਗੋਤ ਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ’ਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੁਮਾਣ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ ਪਟਿਆਲਾ-ਸੁਨਾਮ-ਮਾਨਸਾ ਸੜਕ ’ਤੇ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ’ਤੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਦੋ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਘਰਾਚੋਂ-ਨਾਗਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਟੱਲ ਘਨੋੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਟਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਹੈ।
ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣ

ਜਥੇਦਾਰ ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ ਫੱਗੂਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਨਿਧੜਕ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲੇ। ਆਪ ਨੇ ਮਾਲਵਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜਿਸ ਦੇ ਆਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਸਨੀਕ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਫੱਗੂਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਨਾਮਬਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੇਡਾਂ ਸੰਘ ਸਭਾ

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੇਡਾਂ ਸੰਘ ਸਭਾ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫ਼ੈੱਡਰੇਸ਼ਨ, 1912 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਕੇਵਲ 17 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਇਸ ਵੇਲੇ 212 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਡ ਸੰਗਠਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 6 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਦਰਜਨ ਭਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ 70 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਟਾਕਹੋਮ ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਅਥਲੈਟਿਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਸੰਵਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕ ਅਮੇਚੁਰ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂਅ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਜਦਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, 2001 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਧਾਨ

ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਹੋਁਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
ਮਕਸਦ

ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਅੱਜ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਿ 1912 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ 2012 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਸ ਦਾ ਬੀਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਦਾ ਗੌਰਵਮਈ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੜੇ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਗਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਲੰਬੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੇਵਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਣੇ ਜਾਂ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅਥਲੈਟਿਕ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਅਥਲੈਟਿਕ ਜੋ ਇੱਕ ਅਦੁੱਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੌੜਨਾ, ਸੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਜਾਤ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਖੇਡ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੰਘ ਦਾ ਖੇਤਰ

ਇਸ ਸੰਘ ਨੂੰ ਕੁਲ ਛੇ ਭਾਗਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
:ਏਸ਼ੀਆ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
:ਯੂਰਪ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
:ਅਫਰੀਕਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
:ਉਸਿਆਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸੰਘ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਆਰ ਡੀ ਲੈਂਗ

ਰੋਨਾਲਡ ਡੈਵਿਡ ਲੈਂਗ (7 ਅਕਤੂਬਰ 1927– 23 ਅਗਸਤ 1989), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰ ਡੀ ਲੈਂਗ, ਸਕਾਟ ਮਨੋਚਕਿਤਸਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਬਾਰੇ, ਖਾਸ ਕਰ ਪਾਗਲਪਣ ਬਾਰੇ ਖੂਬ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲੈਂਗ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਹੋਂਦਵਾਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਲਵਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅੱਡਰੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਲਛਣਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੰਢਾਏ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਵੇਰਵੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੈਂਗ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਊ ਲੈਫਟ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਲੈਂਗ ਅਤੇ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ

ਡੇਵਿਡ ਕੂਪਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਂਗ ਨੂੰ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ,ਜਿਹੜੇ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਾਸਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੋਰੇ ਜੈਵਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ

ਕਾਰਲ ਟੀਓਡੋ ਯਾਸਪਰਸ (23 ਫਰਵਰੀ 1883 – 26 ਫਰਵਰੀ 1969) ਜਰਮਨ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਧਰਮ-ਸਾਸ਼ਤਰ, ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਜੀਵਨੀ

ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਫਰਵਰੀ 1883 ਨੂੰ ਓਲਡਨਬਰਗ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਹਾਇਡਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਲਈ ਰੁੱਖੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1902 ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਰਿਮਨੋਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਥੀਸਸ ਲਿਖਿਆ। 1910 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਗੇਰਟਰੂਡ ਮੇਅਰ (1879–1974) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਗੁਸਤਾਵ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਅਰਨਸਟ ਮੇਅਰ ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ।

ਯਾਸਪਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 1908 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮਲ ਕ੍ਰੈਪਲਿਨ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਬੋਨਹੋਫਰ, ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਮੈਨਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਨਿਸਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ। ਸੰਨ 1913 ਵਿੱਚ ਯਾਸਪਰਸ ਨੇ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1914 ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਦਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਦਵੀ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਯਾਸਪਰਸ ਕਦੀ ਵੀ ਕਲੀਨੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਸਪਰਸ ਵੈਬਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇੜਲਾ ਦੋਸਤ ਸੀ (ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਨੇ ਵੀ ਹੀਡਲਬਰਗ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ)।

1921 ਵਿਚ, 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਯਾਸਪਰਸ ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਫਲਸਫੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਣ ਗਿਆ।

1933 ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਸਪਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਹੂਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਰਨ "ਯਹੂਦੀ ਦਾਗੀ" ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1937 ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਐਪਰ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਗ ਥਲਗ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ 30 ਮਾਰਚ 1945 ਤਕ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਹਾਇਡੇਲਬਰਗ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

1948 ਵਿੱਚ ਯਾਸਪਰਸ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਾਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਿਆ। ਸੰਨ 1963 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਓਲਡੇਨਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1969 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ 90 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਬਾਸਲ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਨੋਚਕਿਤਸਾ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ

ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਲੋਕਪ੍ਰਰਚਲਿਤ ਸਮਝ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਉਸਨੇ ਨਿਦਾਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ 1910 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਪੈਰੇਨੋਇਆ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਸੀ ਜਾਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ
ਰਾਏ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ

thumb|226px|ਸਿਰ (1992), ਬਾਰਸੇਲੋਨਾ
ਰਾਏ ਫਾਕਸ ਲਿਖਟਨਸਟਾਈਨ (ਉੱਚਾਰਨ ; 27 ਅਕਤੂਬਰ 1923 – 29 ਸਤੰਬਰ 1997) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਪ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। 1960ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਐਂਡੀ ਵਾਰਹੋਲ, ਜੈਸਪਰ ਜਾਨਸ, ਅਤੇ ਜੇਮਜ ਰੋਜਨਕੁਇਸਟ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਕਲਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਕਲਾ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਦਾ ਆਗਾਜ਼

1960 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਟਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਐਲਨ ਕਾਪਰੋ ਦਾ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਪਾਪ ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੜ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਏਮਿਲ ਜਤੋਪੇਕ

ਏਮਿਲ ਜਤੋਪੇਕ (19 ਸਤੰਬਰ 1922-22 ਨਵੰਬਰ 2000)ਦਾ ਜਨਮ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਲੂਆਂ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਦੌੜਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਸੀ (ਪਰ ਕੋਚ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ), ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਪੈਂਡੇ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਸੀ। 1948 ਦੀਆਂ ਲੰਦਨ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 10,000 ਮੀਟਰ ਦਾ ਸੋਨ ਅਤੇ 5000 ਮੀਟਰ ਦਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1952 ਦੀਆਂ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾਥਨ, 10,000 ਮੀਟਰ ਅਤੇ 5,000 ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸਨਮਾਨ

ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਖੇਡ ਜ਼ਜਬੇ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਪਿਰੇਰੇ ਡੀ. ਕੁਬ੍ਰਨਿ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ

ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ (ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ: Sofies verden) ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਲੇਖਕ ਜੋਸਟੇਨ ਗਾਰਡਰ ਦਾ 1991 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਸੋਫੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧੇੜ ਉਮਰ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਲਬਰਟੋ ਨੌਕਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਫੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਡਿਊਸ਼ਚਰ ਜੁਗੇਂਡਲਿਟਰੇਚਰਪ੍ਰੇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਸੈਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤ੍ਰਵੰਜਾ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1995 ਤੱਕ ਇਸਦੀਆਂ ਤੀਹ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁਕੀਆ ਹਨ।
ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰ। ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਗਿਆਤ, ਅਨਾਮ ਸ਼ਖਸ ਅਲਬਰਟੋ ਨੌਕਸ਼ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਰਡਰ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਕਮਾਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਲਈ ਰੁਮਾਂਚਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਰਸਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬੜੇ ਡੂੰਘੇ ਮਾਮਲੇ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਰੋਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਪਲਾਟ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ

ਸੋਫੀ ਅਮੁੰਡਸੇਨ, ਇੱਕ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ 1990 ਵਿੱਚ, ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਬਿੱਲੀ, ਸ਼ੇਰੇਕਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੱਛੀ, ਇੱਕ ਕੱਛੂਕੁੰਮਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਬਜਰੀਗਾਰ ਤੋਤੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋਫੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੇਲ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਗਿਆਤ ਸੁਨੇਹੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਆਈ ਕਿਥੋਂ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਫ਼ਾਫ਼ਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈਟਰ ਬਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: "ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ? ਨਾਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਸਰੇ ਲਫ਼ਾਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਪੱਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਲਈ ਸੀ। ਲਿਖਿਆ: ਹਲਡੀ ਮੋਲਰ ਨੈਗ ਮਾਰਫਤ ਸੋਫੀ ਅਮੁੰਡਸੇਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੱਝ ਤਫਸੀਲ ਨਾਲ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਸੀ। " ਪਿਆਰੀ ਹਲਡੀ ! 15ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਈ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਡ ਸੋਫ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਤਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਿਹਾਜਾ ਇਹੀ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ " ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਲਫ਼ਾਫ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਸਾਰਤਰ ਤੱਕ ਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਤਾਬਾਂ
ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ

ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ (24 ਫਰਵਰੀ 1950) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ ਤੇ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਕਲਸੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਨਰਿੰਜਣ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ 24 ਫਰਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਸਨੇ ਐਮ ਏ (ਪੰਜਾਬੀ), ਅਤੇ ਐਮ ਫਿਲ ਤੱਕ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ ਚੰਦ ਕੁ ਉਹਨਾਂ ਕਵਿਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕਲਾਮ ਤਰੰਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰਖਦੇ ਹਨ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਅੰਤਹਕਰਣ
*ਰੋਹ ਵਿਦਰੋਹ
*ਕਾਲਾ ਬਾਗ
*ਚੰਦਰੇ ਹਨੇਰੇ
* ਅਲਖ
*ਪੂਰਤੀ-ਆਪੂਰਤੀ (ਕਵਿਤਾ)
ਹੋਰ

*ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਛੱਜ
*ਤੂ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ ਹੈ (ਕਾਵਿ-ਨਾਵਲ)
*ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ (ਮਹਾਸਵੇਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬੰਗਲਾ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ)
ਪੁਰਸਕਾਰ

*ਪੋਇਟੈੱਸ ਆਫ਼ ਦ ਟਾਈਮ - ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਜੱਬਲਪੁਰ
*ਪੰਜਾਬ ਰਤਨ - ਸ਼ਹੀਦ ਮੈਮੋਰੀਅਲ, ਸਾਹਿਤ ਅਵਾਰਡ:-
*ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਪੋਇਟੈੱਸ - ਬਜ਼ਮੇ-ਅਦਬ, ਫਰੀਦਕੋਟ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

#http://www.indianwriters.org/chandigarh/manjit_indira.htm
#https://www.youtube.com/watch?v=nlGM1zgaywU
#https://www.youtube.com/watch?v=4cmGEQri04c
#https://www.youtube.com/watch?v=8CULIww8CTg

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ
ਕੁਸਲਾ

ਕੁਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਸਲਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3353 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 13.63 ਕ. ਮੀ. ਵਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਬਠਿੰਡਾ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦਾ ਰਕਬਾ ਕਰੀਬ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿੱਲਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਬੰਧ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਕੋਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
ਭੁਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ

ਕੁਸਲਾ ਸਰਦੂਲਗੜ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਤਲਵੰਡੀ-ਸਰਦੂਲਗੜ ਰੋਡ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਭਾਖੜਾ ਮੇਨ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਪਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਭਾਖੜਾ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਹਿਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਦੋ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਖੜਾ ਹੈੱਡ (ਡੈਮ) ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਣੇ ਪਾਰਕਾਂ ਤੇ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੇਮ ਦੀ ਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੇਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਰਕਬੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਮ ਰਹੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਕਾਫੀ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੈਡੰਰੀ ਸਕੂਲ ਹੈ...ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲ'ਈ ਇੱਕ ਸਬਸਿਡਰੀ ਹੈਲਥ ਸੈਟਰ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਣਸਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਡੇਰੇ ਵਗੈਰਾ ਵੀ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁੱਢ ਦਾਦੂ ਪਿੰਡ ਚੋਂ ਵੱਝਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੱਤ ਭਰਾ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁਸਲਾ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬਜੁਰਗ ਨੇ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਘਰ ਗਿੱਲ ਗੋਤ ਦੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੁਸਲਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਗਿੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੀ ਸੀ ਪਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਜਮੀਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਿੱਲ ਨੂੰ ਘਰ ਜਵਾਈ ਬਣਾ ਕੇ ਕੁੱਝ ਜਮੀਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੀੜੀ ਤੁਰ ਪਈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜੁਰਗ ਸਵ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨਾਲ ਬਰਮਾ ਯੁੱਧ 'ਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 14 ਜੁਲਾਈ 1971 ਨੂੰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿੰਨ ਨਕਸਲੀਆਂ ਗੁਰਬੰਤਾ ਸਿੰਘ (23 ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ) ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ (30 ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਬਬਨਪੁਰ) ਤੇ ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ (24 ਸਾਲ ਪਿੰਡ ਬੋਹਾ) ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨਕਸਲੀ ਮੁਖਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ।

ਜੂਨ 1999 ਨੂੰ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀ ਜੰਗ 'ਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੀ ਨੌਜਵਾਨ ਫੌਜੀ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਬੁੱਤ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਉਪਰ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ

ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੌਸਟਨ, ਟੈਕਸਸ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। 1980 ਦੀਆਂ ਮਾਸਕੋ ਉਲੰਪਿਕ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਫਿਲਾਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਉਲੰਪਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਉੱਤੇ ਸਬਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ 1983 ਦੀਆਂ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 3 ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ) ਸੀ। 1984 ਦੀਆਂ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ, 200 ਮੀਟਰ, 4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ), 1988 ਦੀਆਂ ਸਿਓਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ (100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ (200 ਮੀਟਰ), 1992 ਦੀਆਂ ਬਰਸੀਲੋਨਾ ਉਲੰਪਿਕ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਸੋਨ ਤਗਮੇ (4×100 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਛਾਲ) ਅਤੇ 1996 ਦੀਆਂ ਐਟਲਾਂਟਾ ਉਲੰਪਿਕ ਦਾ ਲੰਮੀ ਛਾਲ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਲ 9 ਸੋਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1983 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਸੋਨ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ 1991 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਬੋਬ ਬੀਮਨ ਦਾ 1968 ਉਲੰਪਿਕ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (9:90 ਮੀਟਰ) 0.5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਨਾਲ ਤੋੜਨਾ। ਕਾਰਲ ਲੂਈਸ ਦਾ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਸਰਵੋਤਮ

* 100 ਮੀਟਰ: 9.86 ਸੈਕਿੰਡ (ਅਗਸਤ 1991, ਟੋਕੀਓ)
* 200 ਮੀਟਰ: 19.75 ਸੈਕਿੰਡ (ਜੂਨ 1983, ਇੰਡੀਆਪੋਲਸ)
* ਲੰਮੀ ਛਾਲ: 8.87 ਮੀਟਰ (29 ਫੁਟ 1¼ ਇੰਚ) 1991, w 8.91 ਮੀਟਰ (29 ਫੁਟ 2¾ ਇੰਚ) 1991 (ਟੋਕੀਓ)
* 4 × 100 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ: 37.40 ਸੈਕਿੰਡ (ਅਮਰੀਕਾ ਅਗਸਤ 1992, ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ)
* 4 × 200 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇ: 1:18.68 ਮਿੰਟ 1994; (ਵਰਡ ਰਿਕਾਰਡ)
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

*
*Olympiad Results for Carl Lewis
*


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜੋ ਅਤਰੀ ਅਤੇ ਅਨਸੁਈਆ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਨ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਲੋਕ, ਰੱਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਂਕਵੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਅਭਿਗਿਆਨਸ਼ਾਕੁੰਤਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ੀ
ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੂਪਰਿਨ

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਕੂਪਰਿਨ (ਰੂਸੀ: Алекса́ндр Ива́нович Купри́н; 7 ਸਤੰਬਰ 1870 – 25 ਅਗਸਤ 1938) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਸੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਜਹਾਜ਼-ਚਾਲਕ, ਕਾਢੀ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਯਾਤਰੀ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਕੂਪਰਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਨਰੋਵਚਾਤ ਨਗਰ (ਪੇਂਜ਼ਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ 7 ਸਤੰਬਰ, 1870 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਧਾਰਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਫੌਜੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਅੰਤਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1889 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟਣੀ ਪਈ। ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਬਣੇ ਪਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1870
ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Jawaharlal Nehru University, ) ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਧਿਐਨ ਆਦਿ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਗੂ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈੱਸਮੈਂਟ ਐਂਡ ਐਕਰੀਡੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (ਐਨ.ਏ.ਸੀ.ਸੀ) ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਐਨ.ਏ.ਸੀ.ਸੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 4 ਵਿੱਚੋਂ 3.9 ਗਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਉੱਚਤਮ ਗਰੇਡ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਜੇ.ਐਨ.ਯੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ-ਮੰਤਰੀ, ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਇਸ ਚਾਂਸਲਰ ਜੀ. ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚਤਮ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ

* ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਜੇ.ਐੱਨ.ਯੂ. ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਜੇ.ਐੱਨ.ਯੂ ਦਾਖ਼ਲਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ
* ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਨਹੱਈਆ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ, ਖ਼ਬਰ, 9 ਮਾਰਚ 2016.
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ