JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Irugwa

Irugwa ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania.

Kata hiyo inaundwa na kisiwa cha Irugwa na visiwa vingine vidogo vya Kulazu, Buluza na Lyegoba.

Irugwa inavyo vijiji viwili: Sambi (yalipo makao makuu ya kata) na Nabweko. Kitongoji maarufu ni Buyanza (wenyewe wakijiita Washabunda) maana ndipo hasa zilipo huduma muhimu za jamii kama zahanati, ofisi ya kata, shule ya msingi na mitambo ya maji safi na maji taka bila kusahau mitambo ya kuzalisha umeme.

Kata ina shule za msingi tano ambazo ni Irugwa, Nabweko, Kulazu, Buluza na Lyegoba. Kuna shule ya sekondari moja iitwayo Irugwa.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 13,314 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,873 waishio humo. Msimbo wa posta ni 33624.

Wakazi wengi ni kabila la Wakerewe wakiwa ndio wenyeji haswa wa kata hiyo; lakini pia kuna mchanganyiko wa makabila mbalimbali hasa Wajita, Wasukuma, Wakara (kutoka kisiwa cha Ukara) na watu wa jamii tofautitofauti.

Katika kata ya Irugwa kuna koo mbalimbali. Mmoja kati ya koo hizo ni ule mkubwa wa Wasilanga, na koo nyingine ni kama Wasonge na Wabhwarumi.
Uchumi

Shughuli kubwa ya kiuchumi ni uvuvi wa dagaa na samaki wengine, hasa aina ya sangara lakini pia sato. Maeneo muhimu ya shughuli hizo ni Nabweko maeneo ya Mchangani, Nabweko shule, Buluza, Ngera, Kulazu na Ryegoba.

Shughuli nyingine zinazofanywa na wakazi wa Irugwa ni ufugaji wa mifugo hasa ng'ombe, mbuzi, kuku na bata; karibia kila eneo ni wafugaji, hasa ukizingatia Irugwa imezungukwa na maji kila kona.

Wakazi wa Irugwa pia ni wakulima: licha ya kuwa na eneo dogo kwa akili ya kilimo, lakini watu wamekuwa wakijishughulisha na kilimo hasa kwa ajili ya chakula. Zao kubwa ni muhogo, lakini kuna mazao mengine yanayolimwa katika kata hiyo, yaani mahindi, viazi vitamu na mpunga, japo mpunga si sana kwa sababu ya ufinyu wa eneo.

Utamaduni, hasa kabla ya mwingiliano na makabila mengine, ulikuwa kutumia ugali wa muhogo kama chakula kikubwa, hasa ugali kwa samaki ambao wanapatikana kwa urahisi katika ziwa Viktoria linalozunguka kisiwa hicho, kama vile sangara (wenyewe wanamuita echengu), sato, furu, dagaa, ngere (samaki ambao wanapatikana kwa msimu, kwa mwaka mara moja, kuanzia mwezi Julai hadi Oktoba au Novemba) lakini pia domodomo (wenyewe wanamuita embete). Kuna samaki wengine wanaoitwa Embozu, Emumi na Emote.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ukerewe
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Mwaniko (Mwanga)

Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama Mwaniko (Misungwi).

Mwaniko ni kata ya Wilaya ya Mwanga katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania.
Utawala

Kata ya Mwaniko inaundwa na vijiji vitano ambavyo ni Mangio, Mriti, Mwaniko, Ngofi na Vuchama.
Wakazi

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,272 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,741 walioishi humo.
Elimu

Kata ya Mwaniko ina shule nne: mbili ni za binafsi, ambazo ni Mangio na Vuchama Islamic, na mbili za Serikali, ambazo ni Chaangaja Cleopa Msuya na Ubang'i pia ina shule saba za msingi ambazo ni Mriti, Chimbi, Mcheni, Mangio, Vuchama, Managugu na Kiriveni.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mwanga
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Kagunga (Kigoma)

Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama Kagunga (Sengerema).

Kagunga ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47207.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,027 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,972 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Reli (Mtwara Mjini)

Reli ni kata mojawapo ya Wilaya ya Mtwara Mjini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania, yenye postikodi namba 63101.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 2,420 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2,789 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,307 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mtwara Mjini
Jamii:kata za Mkoa wa Mtwara
Ikondo (Njombe)

Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa Ikondo (Muleba)


Ikondo ni kata ya Wilaya ya Njombe Vijijini katika Mkoa wa Njombe, Tanzania, yenye postikodi namba 59201.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,655 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,635 walioishi humo.

Ikondo ni sehemu muhimu kwa uwekezaji, hasa kilimo cha parachichi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Njombe Vijijini
Jamii:Kata za Mkoa wa Njombe
Wilaya ya Mbinga Vijijini

thumb|250px|Mahali pa Mbinga (kijani) katika mkoa wa Ruvuma.
Wilaya ya Mbinga ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Ruvuma yenye postikodi namba 57400.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 353,683 . Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 285,582 baada ya maeneo yake kadhaa kutengwa kuwa wilaya ya Nyasa mwaka 2012 na mji wa Mbinga kuwa halmashauri ya pekee mwaka 2015.

Wilaya hii imepakana na mkoa wa Iringa upande wa kaskazini, wilaya za Songea mjini na Songea vijijini upande wa mashariki, Msumbiji upande wa kusini na Ziwa Nyassa upande wa magharibi.

Sehemu kubwa ya eneo lake iko ndani ya milima inayoongozana na pwani ya ziwa pamoja na mwambao wa ziwa.

Wilaya imeona maendeleo kadhaa kutokana na barabara mpya na kilimo cha kahawa inayostawi vizuri katika hali ya hewa mlimani.

Mji wa Mbinga ni makao makuu ya Jimbo Katoliki la Mbinga.
Marejeo
Viungo vya Nje

Living space Mbinga (tovuti ya kikatoliki)


M
Wilaya ya Tunduru

thumb|250px|Mahali pa Tunduru (kijani) katika mkoa wa Ruvuma.
Wilaya ya Tunduru ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Ruvuma, nchini Tanzania. Kwa upande wa kusini Tunduru inapakana na nchi ya Msumbiji, upande wa magharibi na wilaya ya Namtumbo, kaskazini na mkoa wa Lindi na upande wa mashariki imepakana na Mkoa wa Mtwara.

Wilaya ya Tunduru ni moja ya wilaya kongwe nchini kwa kuwa ilianzishwa mwaka 1905 wakati wa ukoloni. Serikali ya Ujerumani ilijenga boma katika eneo la Kadewele karibu na lilipo jengo la Mamlaka ya Mapato ya Tanzania (TRA) kwa sasa.

Katika sensa ya watu na makazi ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa ni watu 247,976 .
Katika sensa ya mwaka 2022 walihesabiwa 412,054 . Walio wengi ni kabila la Wayao.

Wilaya ina tarafa 7 ambazo ni Mlingoti, Nalasi, Nakapanya, Nampungu, Matemanga, Lukumbule, Namasakata na Mbesa kwa Tunduru mjini.

Wilaya ya Tunduru kuna shule za sekondari na shule za msingi ambazo baadhi ya shule hizo ni Tunduru Sekondari, Mataka, Frank Weston na Masonya.

Pia wilaya hiyo ina Chuo cha Maendeleo ya Wananchi Nandembo (Nandembo FDC), ambacho kipo katika kijiji cha Nandembo, na Chuo cha Biblia cha Kanisa la Biblia Tanzania huko Nanjoka.
Kilimo

Kilimo ndio uti wa mgongo wa halmashauri ya wilaya ya Tunduru kwani wananchi walio wengi ndani ya wilaya hutegemea kilimo kama chanzo kikuu cha mapato na hufanya kilimo biashara, uhitaji wa huduma na taarifa sahihi za namna bora kuendesha shughuli hii ni muhimu kuzingatiwa.

Shughuli kubwa za kiuchumi zinazofanywa na wananchi wa Wilaya ya Tunduru ni kilimo cha zao la korosho linalolimwa karibu katika maeneo yote ya wilaya, na mazao mengine kama mpunga, mbaazi, choroko, kunde, ufuta na karanga.
Uvuvi

Pia watu wa Tunduru wanafanya shughuli za ufugaji wa nyuki, kuku, samaki, mbuzi na ng'ombe, na biashara za aina mbalimbali katika mazingira yao.
Utalii

Wilaya ya Tunduru ina vivutio vingi vya utalii na malikale, kama Hifadhi ya Taifa ya Nyerere, mapori ya akiba ya Sasawala na Muhuwesi, Hifadhi ya Taifa ya asili ya Mwambesi ambayo pembezoni mwake yapo maporomoko ya Sunda yaliyoko kwenye Mto Ruvuma. , misitu ya asili, na hifadhi mbalimbali za malikale. Vivutio hivi vinaweza kuiingizia Wilaya mapato na kuongeza pato la taifa; ndani ya Halmasahuri ya wilaya ya Tunduru kuna malikale ambazo ni kielelezo cha utamaduni wa wakazi wa Tunduru, kama vile malikale ya hifadhi ya Masonya ambayo ni kambi iliyotumiwa na wanaharakati wa Msumbji wakati wa ukombozi kutoka katika utawala wa ukoloni wa Wareno .
Marejeo

T
Jamii:1lib1ref 2023
Mkongo (Rufiji)

Mkongo ni kata ya Wilaya ya Rufiji katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61604.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,543 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,619 walioishi humo.

Wanakijiji wake ni wa kabila la Wandengereko. Koo zipatikanazo ni Mbonde, Mkumba, Rwambo, Msumi, Masimike, Mkukula, Malinda n.k. Pia hujishughuLisha sana na kulima mpunga na mahindi pamoja na uvuvi wa samaki. Lakini pia mtu wa kwanza kuugua UKIMWI katika wilaya ya Rufiji alitokea Mkongo.
Historia

Kijiji cha Mkongo kilianzishwa mwaka 1961. Kabla ya hapo wanakijiji hao waliishi katika eneo la Lusende kwa sasa hufanywa mashamba ya watu wa Mkongo. Lusende ipo km 4 kutoka Mkongo mjini pia km 4 kutoka Mto Rufiji.

Asili ya jina ni hivi: baada ya uhuru kulianzishwa vijiji vya ujamaa; ndipo watu walitoka Lusende na kuhamia Mkongo ambapo kulikuwa na miti mingi aina ya mikongo, pia kulikuwa na Mkongo mkubwa sana ambao ndio uliobeba jina la kijiji na mpaka sasa huo mti upo katika Barabara ya kuelekea Lusende (mashambani) na hiyo barabara inaitwa Mkongo road.

Hapo mwanzo Mkongo ndio kulikuwa na mji mkubwa katika Wilaya ya Rufiji hata Mwalimu JK Nyerere alifika hapo; alifikia kwa mzee Ally Mamba aliyekuwa mtu wa kwanza kujiunga na Chama cha Mapinduzi katika Wilaya ya Rufiji mwaka 1977. Nyerere aliwezesha kujenga Bunge Dogo, Benki, Mahakama ya wilaya, pia kulikuwa na karakana ambayo iliuliwa na kufanywa Shule ya Sekondari iitwayo Mkongo mnamo mwaka 1996. Kuna shule za msingi mbili ambazo ni Mkongo iliyojengwa mwaka 1961 na Kaunda 1976. Mkongo ndipo yalipo makao makuu ya RUBADA (Rufiji Basin Development Authority).
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rufiji
Jamii:Kata za Mkoa wa Pwani
Wilaya ya Muleba

thumb|250px|Mahali pa Muleba (kijani) katika mkoa wa Kagera.
Wilaya ya Muleba ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35500 .

Muleba ilikuwa tarafa ya Bukoba ikaanzishwa kama wilaya ya pekee mwaka 1984. Makao makuu yako kwenye mji wa Muleba uliokuwa na wakazi 10,000 wakati wa sensa 2002.

Wilaya ina tarafa tano za Muleba, Kimwani, Nshamba, Izigo na Kamachumu. Eneo la wilaya ni kilomita za mraba 3,444 pamoja na 7925 km² za maji ya Ziwa Viktoria zikiwa pamoja na visiwa 20.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 540,310 na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 637,659 .
Marejeo

M
Bujashi

Bujashi ni kata ya Wilaya ya Magu katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33410.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 20,449 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,881 waishio humo.

Kwa Kisukuma Bujashi ni jina la mtu pia: maeneo mbalimbali ya Usukuma kuna watu mbalimbali wamekuwa wanaitwa hivyo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Magu
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Buyagu

Buyagu ni kata ya Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33333.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 12,306 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,483 waishio humo.

Shughuli wanazofanya wakazi wa kata ya Buyangu ni kilimo, ufugaji na uvuvi.

Kilimo wanachojishughulisha nacho ni kile cha kujikimu cha mazao ya chakula kama mihogo, viazi, mahindi, mpunga, mtama, maharagwe na mazao mengine. Kilimo cha biashara ni cha zao la pamba, ambayo inalimwa katika vijiji vyote vinavyounda kata hiyo. Zao hilo limezidi kurudi nyuma kulingana na kushuka kwa bei ya pamba pamoja na kupanda kwa gharama za pembejeo za kilimo hicho. Pia kushuka kwa uzalishaji wa kilimo hicho kunatokana na kufungwa kiwanda cha Buyagu Ginnery iliyokuwa inanunua na inachambua pamba katika maeneo mbalimbali ya ndani na nje ya kata hiyo.

Uvuvi ni miongoni mwa kazi zinazofanywa na wakazi wa kata hiyo; shughuli hizo zinafanyika katika Ziwa Viktoria, nazo huwasaidia kwa biashara ya samaki na mboga.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Sengerema
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Kalebezo

Kalebezo ni kata ya Wilaya ya Buchosa katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33308.

Kata ya Kalebezo inaundwa na vijiji vitano ambavyo ni: Nyashana, Katoma, Magulukenda, Busekeseke na Kalebezo. Makao makuu ya kata yapo kijiji cha Kalebezo. Ni wastani wa Km 10 kufika ziwa Viktoria.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 19,684 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,960 waishio humo.

Asili ya jina "Kalebezo" ni kilima kilicho misheni ya Wakatoliki eneo hilo la kilima. Watu walilitumia kama dira kuonea maeneo mbalimbali ya vijiji jirani hata mtu kuelekezwa uelekeo. Jina linatokana na lugha ya Kizinza ikiwa na maana ya "Pakuonea".

Kijiji cha Kalebezo kilibahatika kupata wamisionari wa White Fathers: hao walijenga parokia kijijini hapo na baadaye watawa wa Maryknoll Sisters mwaka 1998 wakajenga kituo cha Vema ambacho kilikuwa ni chuo cha ufundi; hata hivyo baadaye kilifungwa.

Kata ya Kalebezo hupata mvua za kutosha: ni maarufu kwa mazao ya mpunga, mahindi, mihogo na mtama. Aidha kuna ufugaji kiasi.

Kata ya Kalebezo ina jumla ya shule za msingi 7 na shule shikizi 1. Shule za Sekondari zilizopo ni mbili: Kalebezo Sekondari iliyoanza mwaka 2005 na Magulukenda Sekondari iliyoanza mwaka 2012 chini ya diwani Joseph Yaredi.

Upande wa huduma za afya kata ya Kalebezo kuna zahanati 3: Busekeseke, Katoma na Kalebezo.

Kata ya Kalebezo imepata nishati ya umeme na kwa kijiji cha Kalebezo kuna maji ya bomba kutoka Ziwa Viktoria.

Mitandao ya simu inakamata wastani: baadhi ya maeneo kuna changamoto ya mawasiliano. Minara mingi ipo makao makuu ya Halmashauri ya Buchosa, Nyehunge.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Buchosa
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Katwe

Katwe ni kata ya Wilaya ya Buchosa katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33307.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,075 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 24,167 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,629 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Buchosa
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Nyamatongo

Nyamatongo ni kata ya Wilaya ya Sengerema katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33334.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,414 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 26,707 waishio humo.

Wakazi asili wa kata hiyo ni kabila la Wazinza. Kwa sasa kumekuwa na ongezeko kubwa la wahamiaji ambao ni Wakara, Wakerewe, Wajita na Wasukuma ambao wanazidi wenyeji kwa idadi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Sengerema
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza
Wilaya ya Chato

Wilaya ya Chato ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Geita.
Wilaya hii ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na maeneo ya wilaya ya Biharamulo, mkoa wa Kagera, halafu mwaka 2012 ikasogezwa katika mkoa mpya wa Geita.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 365,127 . Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 584,963 .
Marejeo
Viungo vya nje

*Tovuti ya Mkoa - Chato


C
Jamii:wilaya ya Chato
Wilaya ya Missenyi

Wilaya ya Missenyi ni kati ya wilaya 8 za Mkoa wa Kagera, yenye postikodi namba 35300 . Ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na maeneo ya wilaya ya Bukoba.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 202,632 na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 245,394 .
Eneo

Wilaya hii imepakana na Uganda upande wa kaskazini, Ziwa Viktoria upande wa mashariki na Wilaya ya Karagwe, Mkoa wa Kagera upande wa kusini.

Eneo la wilaya ni km² 2709 na liko upande wa magharibi ya Ziwa Viktoria. .
Tabianchi

Maeneo ya wilaya hupokea mvua mara mbili kwa mwaka; kwenye mwambao wa Ziwa Viktoria mvua hufikia hadi milimita 1,400 na 2,000 kwa mwaka, kwenye nyanda za juu kati ya mm 1,000 na 1,400; upande wa magharibi kiwango hushuka hadi mm 600 na 1,000 kwa mwaka.
Usafiri

Barabara ya lami T4 kutoka Mwanza inapita Missenyi ikielekea Uganda. Barabara ya vumbi T38 inaanza kwenye T4 pale Kyaka ikielekea Wilaya ya Ngara, kupitia Wilaya ya Karagwe.
Marejeo
Viungo vya Nje

*Tovuti rasmi ya Halmashauri ya WIlaya ya Missenyi


M
Jamii:wilaya ya Missenyi
Bukoli

Bukoli ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30121.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 22,442 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,345 waishio humo.
Hali wa maisha

Bukoli ni mji mzuri kwa hali ya hewa iliyotulia na wakazi wake wana ushirikiano mkubwa katika masuala ya kijamii.

Gharama za maisha ziko chini ukilinganisha na mahali kama Nyarugusu, Geita Mjini, kwani wakazi wengi wa Bukoli ni wakulima. Wanalitumia vizuri daraja lisilokauka mwaka mzima kulima bustani na mazao yakomaayo mapema kwa wingi, hivyo upatikanaji wa chakula kwa bei nafuu.

Katika mji wa Bukoli kuna shughuli mbalimbali za uchumi kama jineri ya kusafisha mbegu za pamba kwa ajili ya kutoa mafuta. Jineri hizo huufanya mji wa Bukoli kuchangamka na wakazi wake kupata ajira kwa urahisi.
Bukoli Sekondari

Katika mji huo kuna sekondari moja, iitwayo Bukoli Secondary School. Shule hii imefanya vizuri katika mitihani ya taifa kwa miaka sasa. Imekuwa kama shule mzazi kwa shule kama Nyarugusu Sekondari, Kamena Sekondari, Ntono Sekondari, Nyaruyeye Sekondari, Butobela Sekondari.

Bukoli Sekondari ilianza rasmi mwaka 1993 kama shule ya wazazi. Baada ya kuchukuliwa na serikali wanafunzi wakaanza kwenda kidato cha tano katika shule mbalimbali, kutokana na serikali kuleta waalimu waliodhamiria kufundisha kwa nguvu na kujitoa kwa moyo wote. Hii ni changamoto kwa vijana wanaosoma shule hiyo kuongeza bidii ili kufanya vizuri zaidi. kwani waliofaulu kwenda kidato cha tano na sita wote walifika vyuo vikuu.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Geita
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Kamena

Kamena ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30111.

Kamena ni eneo moja kubwa la kata hiyo ambayo kwa sasa inaundwa na vijiji vya Kamena, Nyabulolo, Nyashihima, Bushishi, Ndelema na Imalampaka.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,8111 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,700 waishio humo.

Wakazi wa kata ya Kamena ni wakulima na wafugaji; mazao makuu yanayolimwa ni pamoja na pamba, mpunga, mahindi, mihogo na viazi vitamu.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Geita
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Kasamwa

Kasamwa ni kata ya Wilaya ya Geita Mjini katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30103.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,751 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 24,461 waishio humo. Kwa asilimia kubwa hukaliwa na kabila la Wasukuma.

Katika kata ya Kasamwa kuna shughuli mbalimbali za kiuchumi zikifanyika zikiwemo za ufugaji, kilimo, biashara, uchimbaji madini na utalii wa ndani na nje ya nchi kwani watu wengi hupenda kwenda kutalii katika vilele vya Milima ya Nyabubelele na Bungwe.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Geita Mjini
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Nkome

Nkome ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30119.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 43,768 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 32,726 waishio humo.

Ndani ya kata hii kuna taasisi mbalimbali ikiwemo Hifadhi ya Taifa ya Kisiwa cha Rubondo (ing. Rubondo Island National Park). Hifadhi hiyo ni ya eneo la kisiwa na maji kilichozungukwa nayo: ni hifadhi ambayo ndani yake kuna samaki wengi, viboko, mamba na ndege wa aina mbalimbali; pia ndani ya hifadhi hiyo kuna maua ya aina mbalimbali na bustani nzuri za asili.
Marejeo
Viungo vya Nje

*Tovuti ya Hifadhi ya Taifa ya Kisiwa cha Rubondo
*Tovuti ya Rubondo Island Camp


Jamii:Wilaya ya Geita
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Nzera

Nzera ni kata ya Wilaya ya Geita katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30120.

Kata ya Nzera imepakana na Ziwa Victoria upande wa kaskazini mashariki na iko kandokando ya ziwa hili kubwa barani Afrika.

Kata hiyo inaundwa na vijiji vya Lwenzera, Nzera yenyewe, Nyamboge, Idosera, Sungusila, na Igate.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 27,269 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,321 waishio humo.
Uchumi

Wakazi wa kata hii wengi wao ni wakulima na wafugaji.

Wakulima huzalisha mazao kama mahindi, maharage na mpunga. Mazao mengine ni pamba ambayo inafifia kwa sasa, uwele na mtama. Zao la muhogo bado ni tegemezi kwa chakula cha kila siku kwa wakazi wengi. Mazao mengine tena ni ulezi, njegere, tumbaku na karanga pia inazalisha kwa wingi matunda, hasa nanasi kijiji cha Sungusila.

Wakazi wengi wanajihusisha na uvuvi wa samaki kwa kutumia njia za asili zaidi. Samaki wanaovuliwa hutumika eneo lote la wilaya ya Geita na wengine husafirishwa Mwanza kwenye viwanda vya samaki. Wavuvi katika kata hii hawana elimu ya uvuvi.
Elimu

Kata ya Nzera inazo shule za msingi zipatazo saba kwa sasa.

Kijiji cha Lwenzera kinazo shule nne za Lutelangoma, Lwezear, Membe na Bweya.

Kijiji cha Nzera kina shule moja ya msingi iitwayo Nzera shule ya msingi.

Kijiji cha Nyamboge kina shule moja ya msingi iitwayo Nyamboge shule ya msingi.

Kijiji cha Idosero kina shule ya msingi Idosero.

Kijiji cha Sungusila kina shule moja iitwayo Fulwe na kuna juhudi za kufungua shule nyingine kijijini hapo ambayo inajengwa kwa nguvu za wananchi.

Kijiji cha Igate kinayo shule moja iitwayo Igate shule ya msingi.

Vijiji vyote hivi vitano vinategemea shule moja tu ya sekondari iitwayo Bugando Secondary. Shule hiyo ina uwezo wa kuchukua wanafunzi 120 kwa mwaka kati ya wahitimu zaidi ya 600 wanaohitimu na kufaulu kila mwaka. Ilianzishwa mwaka 1998 kama shule ya kutwa.
Afya

Kata ya Nzera inacho kituo kimoja cha afya cha Nzera kinachomilikiwa na Jimbo katoliki la Geita.

Kila kijiji kina zahanati kwa ajili ya huduma ndodondogo.
Siasa

Kata ya Nzera ni kama kata nyingine katika mkoa wa Geita. Vyama vinavyoongoza ni CCM na Chadema mpaka sasa.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Geita
Jamii:kata za Mkoa wa Geita
Shabaka

Shabaka ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Msimbo wa posta ni 30208.

Kata ina vijiji sita: Shabaka, Wavu, Lubando, Mhama, Nyamgogwa, Ihushi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 31,397 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,341 wanaoishi humo.

Wakazi wa kata hiyo wanajishugulisha na kazi mbalimbali kama vile kilimo, ufugaji na umwagiliaji.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Nyang'hwale
Jamii:kata za Mkoa wa Geita