JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
1556

Makala hii inahusu mwaka 1556 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

*23 Januari - tetemeko la ardhi katika eneo la Shaanxi nchini Uchina wakati wa utawala wa Jiajing; asilimia 60 za wakaazi wa Shaanxi walifariki; jumla ya waliopoteza maisha ni watu takriban 830,000
Waliozaliwa

* 8 Januari - Mtakatifu Yosefu wa Leonesa, padre na mmisionari kutoka Italia


bila tarehe
*Margaret Clitherow, Mtakatifu kutoka Uingereza
*Fuzuli, mshairi mashuhuri wa Milki ya Osmani
Waliofariki

Jamii:Karne ya 16
1543

Makala hii inahusu mwaka 1543 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

Kitabu "De revolutionibus orbium coelestium" (kuhusu mizunguko ya magimba ya angani) cha Nicolaus Copernicus kinatolewa mjini Nürnberg, Ujerumani. Ni mara ya kwanza mtaalamu anaonyesha Dunia inazunguka Jua, si Jua na sayari zote zinazunguka Dunia, jinsi ilivyoaminiwa hadi wakati ule.
Waliozaliwa
Waliofariki

* 24 Mei - Nicolaus Copernicus, mwanasayansi na padri Mjerumani kutoka ufalme wa Polandi


Jamii:Karne ya 16
1509

Makala hii inahusu mwaka 1509 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

Januari–Juni

* 2 Februari – Mapigano ya Diu: Wareno wanaushinda muungano wa Wahindi, Waislamu na Waitalia.
* 21 Aprili – Henry VIII anakuwa Mfalme wa Uingereza (kwa miaka 38) kwa kutokana na kifo cha baba yake, Henry VII.
* 27 Aprili – Papa Julius II anaiwekea Venice vikwazo vya kidini, yaani, isifuate chochote kuhusu Ukatoliki kwa kukataa kutoa sehemu ya Romagna iwe chini ya utawala wa kipapa.
* 14 Mei – Mapigano ya Agnadello: Kiko cha Ufaransa kinawashinda Wavenice.
* 11 Juni
** Henry VIII wa Uingereza anamwoa Bi. Catherine wa Aragon.
* 19 Juni – Chuo cha Brasenose, Chuo Kikuu cha Oxford, kinaanzishwa na mwanasheria, Sir Richard Sutton, wa Prestbury, Cheshire, na Askofu wa Lincoln, William Smyth.
Waliozaliwa
Waliofariki

Jamii:Karne ya 16
Praha

thumb|250px|Minara na madaraja ya Praha
Praha (pia: Praga, Prague tamka: Prag -Kicheki: Praha) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Ucheki wenye wakazi milioni 1.3(2022).

Kutokana na uzuri wa majengo yake ya kihistoria imeitwa "mji wa dhahabu" au "mji wa minara 100".
Jiografia

Mji uko kando ya mto Vltava katika Ucheki ya magharibi. Kitovu cha mji kipo katika pindo la mto kati ya vilima viwili. Mji umeenea zaidi hadi nyanda za juu za jirani. Ndani ya eneo la mji kuna visiwa kadhaa mtoni.

Milima ya juu karibu na mji inafikia kimo cha mita 381 na 385.
Picha za Praha


File:Peter Stehlik 2011.07.29 A.jpg|Uwanda wa Vachlav
Image:ZPraha-07.JPG|Mji wa Kale
Image:Prague - Jerusalemer Synagoge.jpg|Sinagogi
Image:Hradschin Prag.jpg|Hrajin - Boma la Praha
Image:PragueCityscape.JPG|Mji na mto
Image:Týn-1.jpg|Uwanda wa mji wa Kale
Image:St Vitus Cathedral from south.jpg|Kanisa la Mt. Vito
Image:Prag Altstaedter Ring rathaus.jpg|Manisipaa ya Kale

Tazama pia

*Orodha ya miji ya Ucheki
Tanbihi
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi
* Majengo ya Kihistoria
* Hoteli za Praha

Jamii:Miji ya Ucheki
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Edinburgh

thumb|right|Princes Street mjini Edinburgh
Edinburgh (kwa Kigaeli: Dùn Èideann) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa pili wa Uskoti wenye wakazi 435,790 (2005). Mji uko kwenye pwani ya mashariki ya Uskoti kwenye mdomo wa mto Forth baharini.

Boma la Edinburgh liko katikati ya mji kwenye kilima kikali.

Edinburgh imejulikana kote Ulaya kwa sababu ya sherehe yake ya maigizo inayofanyika kila mwaka na washiriki elfu kadhaa.
thumb|800px|left|Mji wa Edinburgh
Historia

Boma lilianzishwa kabla ya karne ya 7 BK. Mji ulianza kukua kando la boma. Mwaka 1437 umekuwa mji mkuu wa Uskoti badala ya Perth. Ilikuwa pia mahali pa kukutana kwa bunge la Uskoti liliopata jengo lake la pekee mwaka 1639. Baada ya maungano ya Uingereza na Uskoti mwaka 1707 hapakuwa tena na serikali au bunge la pekee hadi 1999 mwaka wa kurudishwa bunge na serikaliya kijimbo kwa Uskoti. Edinburgh imekuwa tena mji mkuu wa angalau wa jimbo linalojitawala katika mambo ya ndani.
Picha za Edinburgh


Watu maarufu

*J. K. Rowling (*1965 - )
*James Peace (*1963 - )
*Sir Sean Connery (1930 - 2020)
Viungo vya nje

Jamii:Miji ya Uskoti
Jamii:Miji Mikuu Ulaya
Boma la Edinburgh

thumb|right|200px|Boma la Edinburgh
Boma la Edinburgh ni boma kubwa katikati ya mji mkuu wa Uskoti. Liko kwenye kilima cha mwamba ambako kutoka kwake laonekana vizuri kutoka pande zote.

Boma la kwanza lilijengwa Edinburgh katika karne ya 6 au 7. Jengo la kale linalosimama hadi leo ni kanisa la Mt. Margareta kutoka karne ya 11.

Hazina ya kumbukumbu ya kitaifa ya Uskoti inatunzwa bomani kama vile Jiwe la Scone na taji la Uskoti.

Jamii:Majengo ya Kihistoria Uskoti
Uskoti
Jamii:Edinburgh
Karne ya 7

thumb|
Karne ya 7 ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 601 na 700. Kikamilifu kilianza tarehe 1 Januari 601 na kuishia 31 Desemba 700. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".

Kama kila "karne" ni kipindi kinachohesabiwa kwa hiari ya kibinadamu kwa sababu ni mgawanyo wa kalenda tu: katika hali halisi maendeleo na mabadiliko makubwa hayafuati migawanyo ya kalenda ya kibinadamu.

Kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii, kama haya wafuatayo.
Watu na matukio

* Papa Gregori I anajitangaza "mtumishi wa watumishi wa Mungu"
* Augustino wa Canterbury anainjilisha Uingereza
* Muhammad (Maka, 570 - Madina, 632) anaanzisha dini ya Uislamu hukoUarabuni
* Waarabu wanatoka katika Bara Arabu na kuvamia milki za jirani za Bizanti na Uajemi zilizowahi kuchoshana kwa vita virefu
* Hadi mwisho wa karne majeshi ya Waarabu Waislamu zinafikia milango ya Ulaya, China na Uhindi na kutawala maeneo makubwa kuanzia Afrika ya Kaskazini hadi Asia ya Kati.

Jamii:Karne
*
Washington, D.C.

thumb|350px|Nguzo ya Washington na Nyumba Nyeupe (White House)
Washington, D.C., rasmi inajulikana kama Wilaya ya Columbia na kwa kawaida huitwa Washington au D.C., ni mji mkuu na wilaya ya shirikisho ya Marekani. Jiji hili liko kwenye Mto Potomac, mkabala na Virginia, na linapakana na Maryland upande wa kaskazini na mashariki. Lilipewa jina la George Washington, rais wa kwanza wa Marekani. Wilaya hiyo imepewa jina la Columbia, mfano wa kike wa taifa.

Jina la mji mkuu limechaguliwa kwa heshima ya kiongozi wa uhuru na rais wa kwanza George Washington. Jina la "District of Colombia" likachaguliwa kwa heshima ya Kristoforo Kolumbus mpelelezi wa Amerika.

Mji wa Washington uko kando la mto Potomac kati ya majimbo ya Maryland na Virginia. Uko karibu na pwani la mashariki la Marekani. Hori ya Chesapeake ya Atlantiki iko 35 km kutoka mji. Anwani ya kijiografia ni 38°53'42"N na 77°2'12"W.

Washington D.C. ni tofauti na jimbo la Washington lililopo upande wa magahribi wa Marekani.

Hapa ni makao rasmi ya Bunge la Marekani, ya Rais pamoja na serikali yake na makao ya mahakama kuu. Kuna pia majengo ya kihistoria hata kama Marekani haina historia ndefu pamoja na makumbusho mazuri.
Historia

Makao ya kwanza ya serikali ya Marekani ilikuwa New York. Rais George Washington mwenyewe alichagua eneo la mji mpya kando la mto Potomac mwaka 1790. Ujenzi wa ikulu la Nyumba Nyeupe ulianza 1792. Mpango wa mji ulifuata mfano wa mji wa Karlsruhe (Ujerumani).

11. Juni 1800 Washington ikawa mji mkuu wa Marekani. Wakati wa vita ya Uingereza na Marekani ya 1814 mji ulivamiwa na kuchomwa na Waingereza.

Hadi vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani Washington ilikuwa mji mdogo usiozidi wakazi 75,000 lakini ilikua baada ya vita kwa sababu serikali iliongezeka idara na wafanyakazi.

Tangu 1878 mji wa Washington na mkoa wa shirikisho ("D.C.") viliunganishwa. Mji kama mkoa ulitawaliwa moja kwa moja na bunge. Tangu 1973 mji umempata meya na serikali ya kimanisipaa. Kwenye bunge lenyewe hakuna mbunge wa wakazi wa Washington. Kuna mwakilishi wao mle lakini hana kura.
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi



Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Maryland (jimbo)
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Mto Potomac
Washington (maana)

Washington ni jina linalotaja mahali na watu mbalimbali duniani.

Jina limejulikana hasa kutokana na
* Washington D.C. ambayo ni mji mkuu wa Marekani
* George Washington aliyekuwa rais wa kwanza wa nchi ile
* Washington (jimbo) ni jimbo la Marekani kando la Pasifiki.
Miji

* Washington (Tyne and Wear) nchini Uingereza (mahali walikotoka mababu wa rais George Washington)
* miji inayoitwa Washington katika Argentina, Aruba, Bolivia, Kanada, Kolombia, Kuba, Jamhuri ya Dominika, Guyana, Eire, Nikaragua, Ufilipino, Afrika Kusini, Jamaika, Brazil
* miji 40 inayoitwa Washington katika Marekani
* wilaya 31 zinazoitwa Washington nchini Marekani
Watu

* Washington imetumika kama jina la kwanza pia jina la familia
Vingine

Kuna pia meli, vyuo, barabara, milima na visiwa vinavyoitwa kwa jina hilo.


Jamii:Makala zinazotofautisha maana
San Salvador

thumbnail|right|280px|San Salvador, El Salvador
San Salvador ni mji mkuu wa El Salvador katika Amerika ya Kati pia mji mkubwa wa nchi hii mwenye wakazi 485,847 (2001) ambao ni theluthi moja wa watu wote nchini.

Jina la mji lamaanisha "Mtakatifu Mwokozi" kwa Kihispania likimaanisha Yesu Kristo.

San Salvador iko kwenye kimo cha m 668 juu ya UB. Imeathiriwa mara kwa mara na mitetemeko ya ardhi.
Historia

Mji ulianzishwa mwaka 1528 na conquistador Mhispania Gonzalo de Alvarado.
1824 baada ya uasi wa koloni za Hispania katika Amerika ya Kati ulikuwa mji mkuu wa shirikisho la Amerika ya Kati. Baada ya kuachana kwa umoja hu ulikuwa mji mkuu wa El Salvador tangu 1841.
Categorie:Miji Mikuu Amerika

Jamii:Elsavado
Shirikisho la Amerika ya Kati

thumb|300px|Ramani ya Shirikisho la Amerika ya Kati
Shirikisho la Amerika ya Kati (kwa Kihispania: Confederación de Centroamérica), pia: Muungano wa majimbo ya Amerika ya Kati (Provincias Unidas del Centro de América) lilikuwa muungano wa maeneo ya Amerika ya Kati tangu mwaka 1823 hadi 1838. Lilijumlisha nchi tano za Guatemala (pamoja na Belize), El Salvador, Honduras, Nikaragua na Kosta Rika.

Kabla ya mwaka 1821 nchi hizo zote zilikuwa makoloni ya Hispania na sehemu za Jimbo Kuu la Guatemala chini ya ufalme mdogo wa Hispania Mpya. Wakati wa kuasi kwa makoloni ya Hispania katika Amerika jimbo kuu la Guatemala lilijiunga na nchi mpya ya Meksiko kwa muda mfupi. Baada ya kupinduliwa kwa mtawala wa kwanza wa Meksiko Agustin de Iturbide jimbo kuu la Guatemala likaamua kuwa nchi ya pekee.

Shirikisho la Amerika ya Kati likaanzishwa mwaka 1823 na mji mkuu ulikuwa Guatemala City. Nchi mpya ilikuwa na matatizo mengi. Mawasiliano yalikuwa magumu kutokana na ukosefu wa barabara. Viongozi wa kila sehemu walitafuta mambo yao bila kujali hali ya shirikisho. Hofu ya kipaumbele cha Guatemala ilisababisha uhamisho wa mji mkuu kwenda El Salvador mwaka 1831.

Jamhuri ikaporomoka katika vita vya wenyewe kwa wenyewe tangu mwaka 1838. Nikaragua ikajiondoa katika shirikisho tarehe 30 Aprili 1838, Honduras ikafuata tarehe 26 Oktoba na Kosta Rika tarehe 14 Novemba 1838. Guatemala ikaondoka mwaka 1839 na El Salvador ikabaki pekee yake hadi kufuta jina la shirikisho mwaka 1841.

Majaribio yote ya kuunganisha tena nchi za Amerika ya Kati yalishindikana.

Jamii:Nchi za kihistoria za Amerika
Jamii:Historia ya Guatemala
Jamii:Historia ya Belize
Jamii:Historia ya El Salvador
Jamii:Historia ya Honduras
Jamii:Historia ya Nikaragua
Jamii:Historia ya Kosta Rika
Basra

thumb|300px|Basra na mazingira yake kati ya Kuwait (kusini) na [[Uajemi (kaskazini)]]
alt=Mji wa Basra wa Iraq|thumb|Mji wa Basra wa Iraq
Basra (kar.: البصرة al-basra) ni mji kwenye kusini ya Irak mwenye wakazi zaidi ya milioni mbili.

Iko kando la Shatt-al-Arab inayopeleka maji ya Hidekeli na Frati hadi Ghuba ya Uajemi. Ni bandari kuu ya Irak.

Basra ni mji mkubwa wa tatu wa Irak baada ya Baghdad na Mosul. Wakazi karibu wote ni Waarabu na zaidi ya asilimia 90 Waislamu Washia.

Kama miji mingi ya nchi Basra imeathiriwa vibaya na vita ya Ghuba na mapigano yanayoendelea ndani ya Irak.

Jamii:Miji ya Iraq
Jamii:Ghuba ya Uajemi
Mto Potomac

thumbnail|right|280px|Mto Potomac
Mto Potomac unapatikana mashariki mwa Marekani. Chanzo kiko katika jimbo la West Virginia inaishia katika hori ya Chesapeake kwenye bahari ya Atlantiki.

Una mwendo wa km 665 na beseni la km² 38,000.

Mto unapita Washington D.C., mji mkuu wa Marekani.

Wahispania walikuwa Wazungu wa kwanza kuutembelea mwaka 1570 hivi. Mnamo 1608, mto huo ulielezwa na kuchorwa na Kapteni John Smith. Kisha wafanyabiashara kutoka Virginia walianza kukaa huko.
Maelezo


Viungo vya nje

Jamii:Hori ya Chesapeake
Hori ya Chesapeake

thumb|225px|Ramani ya Hori ya Chesapeake
Hori ya Chesapeake (kwa Kiingereza: Chesapeake Bay) ni hori ya Atlantiki nchini Marekani na pia mdomo wa pamoja wa mito kadhaa hasa mto Susquehanna. Imepakana na majimbo ya Virginia na Maryland.

Eneo lake ni km² 12,000 na inapokea maji ya mabeseni ya mito inayoishia humo zenye jumla ya km² 165,800. Kijiolojia hori ni mwendo wa kale wa mto Susquehanna uliochimbwa miaka 15,000 iliyopita wakati wa enzi ya barafu ambako uwiano wa bahari ulikuwa mita 100 chini ya uwiano wa leo. Baada ya kupanda kwa uso wa bahari maji yake yalijaa katika bonde la mto na kulifanya kuwa hori ya Atlantiki.

Sehemu nyembamba ya hori iko karibu na mji wa Annapolis, Maryland penye daraja la Bay Bridge. Karibu na mdomo kuna handaki chini ya ardhi na chini ya bahari inayounganisha barabara pande zote mbili.

thumb|225px|Bay Bridge
Mito inayoishia horini

* mto Susquehanna
* mto Potomac
* mto James (Virginia)
* mto Appomattox
Historia

Hori ilikuwa mahali pa mapigano kati ya manowari za Ufaransa na Uingereza mwaka 1781. Wafaransa walizuia jeshi la Uingereza lisiongeze wanajeshi kutoka manowari zake likasaidia Wamarekani kushinda vita ya uhuru wa Marekani.
Viungo vya Nje

* Chesapeake Bay Program
* Chesapeake Bay Foundation

Jamii:Atlantiki
Jamii:Jiografia ya Marekani
Jamii:Maryland (jimbo)
Jamii:Virginia (jimbo)

Jamii:ghuba
Washington

Washington ni kati ya majimbo ya kujitawala ya Maungano ya Madola ya Amerika au Marekani. Iko katika kaskazini magharibi ya Marekani bara. Imepakana na Oregon, Idaho na British Columbia katika Kanada. Upande wa magharibi kuna pwani la Pasifiki.

Jina la jimbo lilitolewa kwa heshima ya rais wa kwanza wa Marekani George Washington.

Mji mkuu wa jimbo ni Olympia. Hii ni mji mdogo. Miji miwili mikubwa ya jimbo ni Seattle na Spokane.
Eneo la jimbo ni 184,824 km² na idadi ya wakazi inazidi milioni sita.



Jamii:Majimbo ya Marekani
Jamii:Marekani
Thimphu

thumb|350px|Watoto mbele ya jumba la serikali ya Thimphu
Thimphu (ཐིམ་ཕུ་ ; pia "Thimbu") ni mji mkuu wa Bhutan. Ni pia jina la bonde penye mji na la mkoa wa nchi.

Mji na mazingira yake una wakazi 50,000 ni mji mkubwa nchini. Anwani ya kijiografia ni 27°28′00″N, 89°38′30″E. Thimphu iko katika magharibi ya nchi ndogo kando la mto Wang Chu kwenye kimo cha 2,736 m.


Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Bhutan
Pyongyang

166KB|thumb|right|Metro ya Pyongyang.
166KB|thumb|right|Jiji Giza|gizani.
166KB|thumb|right|Mnara wa Juche.
Pyongyang (kwa Kikorea: 평양 직할시 'Phyŏngyang chighalshi' kwa mwandiko wa Kilatini) ni mji mkuu, pia mji mkubwa wa Korea Kaskazini wenye wakazi 2,926,443 na pamoja na rundiko la mji watu 3,702,757 (2005). Ni kati ya mahali pachache ambako wageni wa nje wanaruhusiwa kutembelea.

Mji uko kusini-magharibi mwa nchi, karibu na mpaka na Korea ya Kusini. Pyongyang ni kitovu cha nchi kisiasa, kiutamaduni na kiuchumi.
Historia

Pyongyang ni mji wa kale kwenye rasi ya Korea. Kuna hakika ya kwamba kituo cha biashara ya Kichina kiliundwa karibu na mji uliokuwepo tayari.

Mwaka 427 ilitajwa mara ya kwanza kama mji mkuu wa ufalme.

Mji ulivamiwa na Wajapani kuanzia mwaka 1592 hadi 1593 halafu na China mwaka 1627.

Katika karne ya 19 wamisionari wengi walifika Pyonyang wakajenga zaidi ya makanisa 100. Idadi ya Wakristo iliongezeka hadi kufikia theluthi moja ya wakazi wote kabla ya Ukomunisti kuchukua serikali lakini baadaye imepungua kama dini zote.

Mji uliharibiwa vibaya katika vita vya Japani dhidi ya China ya 1894–1895. Chini ya utawala wa Japani kati ya 1910 hadi 1945 viwanda vingi vilijengwa.

Vita vya Korea ya 1950–1953 ilileta tena uharibifu mwingi. Baadaye mji ulijengwa upya kwa muundo wa miji ya Umoja wa Kisovyeti pamoja na bustani kubwa na barabara pana.
Hali ya maisha

Tangu mwisho wa Ukomunisti katika Urusi na mabadiliko katika China uchumi wa Korea Kaskazini umeporomoka. Zaidi ya nusu ya viwanda vya Pyongyang vimefungwa. Umeme unapatikana kwa masaa pekee.

Watazamaji hukadiria ya kwamba njaa mjini si kali kama vijijini na kwenye miji mingine kwa sababu mji mkuu hupendelewa katika mgawanyo wa vyakula na bidhaa chache zinazopatikana.
Viungo vya nje

Jamii:Miji ya Korea Kaskazini
Jamii:Miji Mikuu Asia
Kathmandu

thumb|right|260px|Mahekalu kwenye uwanda wa Durbar mjini Patan

Kathmandu (kwa Kinepali: काठमाडौं, काठमान्डु) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Nepal wenye wakazi milioni 1.5. Iko katika bonde la Kathmandu kando ya mto Bagmati kwenye milima ya Himalaya kwa kimo cha mita 1,300. Miji ya Patan na Bhaktapur iko karibu. Mahali pake ni 27°43′N 85°22′E.

Mji una mahekalu mengi mazuri ya Uhindu na Ubuddha pamoja na nyumba za kihistoria. Bonde lote la Kathmandu liliingizwa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia.
Picha


Kathmandu-Durbar Square-06-Mahavishnu-Kuh-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2007-gje.jpg|Durbar Square
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Lohan Chowk-02-2013-gje.jpg|Hanuman Dhoka
Pashupatinath-Arya Ghats-02-Tempel-2007-gje.jpg|Pashupatinath
Pashupatinath-Surya Ghats-04-2007-gje.jpg|Pashupatinath
Kathmandu-Asan-50-Marktfrau mit Waage-2015-gje.jpg|Asan Tole
Kathmandu-Freakstreet-02-2007-gje.jpg|Freakstreet
Kathmandu-Laden-14-Schneider-2013-gje.jpg|Sari shop
Kathmandu-Garden of Dreams-64-Lingam und Yoni-2013-gje.jpg|Garden of Dreams
Kathmandu, School, Nepal.jpg|Shule
Kathmandu, Basantapur, Street shop, Nepal.jpg|Mtaa wa maduka
Kathmandu Durbar Square, View, Nepal.jpg|Uwanja wa Durbar

Viungo vya nje

Jamii:Miji ya Nepal
Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Urithi wa Dunia
Bandar Seri Begawan

right|thumb|260px|Msikiti ya Sultan Omar Ali Saifuddin
Bandar Seri Begawan ni mji mkuu wa Brunei kwenye kisiwa cha Borneo mwenye wakazi 46,229 (1991). Iko kwa 4°55'N na 114°55'E.

Tangu kupatikana kwa utajiri wa mafuta ya petroli mji umepambwa na majengo mazuri kama vile jumba la Sultani, msikiti ya Sultan Omar Ali Saifuddien. Makumbusho ya teknolojia ya Kimalay na makumbusho ya historia ya Brunei.

Kuna pia viwanda vya fenicha na vitambaa.


Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Brunei
Dili

260px|thumb|Jumba la gavana wa Ureno sasa ofoso ya Waziri Mkuu
Dili ni mji mkuu wa Timor ya Mashariki mwenye wakazi 150,000.

Mji uko upande wa kaskazini ya kisiwa cha Timor una bandari kuu la nchi pamooja na uwanja wa ndege wa kimatifa. Ni pia mahali pa chuo kikuu cha Timor ya Mashariki.

Mji ulianzishwa na Wareno mnamo mwaka 1520 ukawa makao makuu ya koloni ya Kireno. Uhuru wa nchi ulitangazwa hapa 1975 uliofuatwa na uvamizi wa Indonesia. Vita ya ukombozi ilileta uharibifu mwingi.

Tangu 20 Mei 2002 Dili ni mji mkuu wa Timor ya Mashariki huru.
Viungo vya nje

* Dili katika Timor ya Mashariki ya tovuti rasmi

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Timor ya Mashariki
Buenos Aires

thumb|right|260px|Jengo la Catalinas Norte
Buenos Aires , rasmi ikiwa Jiji Huru la Buenos Aires (Kihispania: Ciudad Autónoma de Buenos Aires), ni mji mkuu na mji mkubwa zaidi wa Argentina. Jiji hili liko kwenye mwambao wa magharibi wa Río de la Plata, katika pwani ya kusini-mashariki ya Amerika Kusini. "Buenos Aires" inaweza kutafsiriwa kama "upepo mzuri" au "hewa safi" kwa Kiingereza. Jiji hili si sehemu ya Mkoa wa Buenos Aires wala si mji mkuu wa mkoa huo; badala yake, ni wilaya huru. Buenos Aires ni kitovu cha kifedha, kitamaduni, na kiuchumi cha Argentina, na pia ni mojawapo ya miji yenye idadi kubwa ya watu katika Amerika ya Kusini.

Mji uko kando ya Río de la Plata kwenye pwani ya mashariki ya Amerika Kusini kwa 34°36′S na 58°23′W. Magharibi kwa Buenos Aires zinaanza tambarare zenye rutuba za pampa.
thumb|right|260px|Barabara ya Avenida de Mayo
Viungo vya nje

* Google Maps Satellite city View
* digital Buenos Aires
* Buenos Aires Travel Guide
* Official Tourism Website (English, Spanish, Portuguese and guides in ten different languages including Chinese, Japanese, French, German, Italian, etc.)
Tovuti za magazeti ya Buenos Aires

* The Buenos Aires Herald
* La Nación
* Infobae
* La Prensa
* Clarín

Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Miji ya Argentina
Jamii:Río de la Plata
Milima ya Lebanoni ndogo

thumbnail|right|280px|Safu ya milima ya Lebanon

Lebanoni Ndogo (pia: Antilebanon) ni safu ya milima katika Lebanoni, Syria na Israeli inayoelekea sambamba na milima ya Lebanoni yenyewe upande wa mashariki.

Kati ya safu hizo mbili liko bonde la Beka'a. Upande mwingine iko Dameski, mji mkuu wa Syria.

Safu ya Lebanoni ndogo ina urefu wa km 150. Milima mikubwa ni Hermoni (kwa Kiarabu: جبل الشيخ, jabal-ash-Shaikh) wenye kimo cha m 2,814 juu ya UB na Ta'a Musa (m 2,669).

Mpaka wa Syria na Lebanoni hufuata sehemu za juu za Lebanoni Ndogo.

Safu hiyo inazuia mawingu yanayobeba mvua kutoka Mediteranea kufika hadi eneo la Dameski.

Jamii:Milima ya Asia
Jamii:Milima ya Israeli
Jamii:Milima ya Lebanoni
Jamii:Milima ya Syria
Jamii:Milima ya Biblia
Hanoi

Hanoi (Kivietnam: Hà Nội; "mji kati ya mito") ni mji mkuu wa Vietnam mwenye wakazi zaidi ya milioni 3.

Mji uko kando ya Mto Mwekundu katika delta ya mto huu takriban km 60 kabla ya mdomo wake.
Historia

Kati ya 1945 hadi 1976 ilikuwa mji mkuu wa Vietnam ya Kaskazini. Iliwahi kuwa mji mkuu wa sehemu kubwa ya Vietnam kati ya karne ya 11 hadi 1802 hadi uhamisho wa Kaisari kwenda Hue.

1873 Hanoi ilivamiwa na Ufaransa ikawa makao makuu ya makoloni yake ya Indochina iliyounganisha Vietnam na Kambodia. Muundo wa mji wa leo umetokana na utawala wa Wafaransa waliopanga barabara pana na nyofu na mpango wa miraba lakini walibomoa sehemu kubwa ya mji wa kale.

Kati ya 1940 hadi 1945 Hanoi ilitawaliwa na Japani iliyoshiriki na utawala wa Kifaransa.

Tar. 2 Septemba 1945 rief Ho Chi Minh alitangaza mjini hanoi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam. Cheo cha mji mkuu wa nchi kikarudishwa kutoka Hue kuja Hanoi.

Kati 1946 hadi 1954 mji uliona mapigano makali ya Wafaransa na jeshi la ukombozi wa Viet Minh. Wakati wa vita ya Marekani katika Vietnam Hanoi iliona uharibifu kutokana na mabomu ya Marekani. Krismasi ya 1872 tani 40,000 za baruti zilitupwa Hanoi.

Tangu muungano wa Vietnam, Hanoi imekuwa mji mkuu wa nchi yote.
Uchumi

Leo hii Hanoi ni mji wa viwanda ikiwa na nafasi ya pili baada ya mji wa Ho Chi Minh (Saigon) ulioko kusini mwa nchi hiyo. Kuna viwanda vya machine, kemia, nguo na bidhaa za ubao.
Picha za Hanoi


image:Hanoi_temple_de_la_litterature_1.jpg|Hekalu ya Fasihi
image:One Pillar Pagoda Hanoi Vietnam.jpg|Pagode ya nguzo moja
image:CathedraleSTJosephHanoi.jpg|Kanisa katoliki Mt. Joseph (ilibarikiwa 1883)
image:Hanoi_Oper.jpg|Opera
image:mausolee_ho_chi_minh.jpg|Kaburi la Hồ Chí Minh





Jamii:Miji mikuu ya Asia
Jamii:Miji ya Vietnam
Jamii:Vietnam
Amman

Amman (kwa Kiarabu: عمان ʿammān) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Yordani wenye wakazi milioni nne katika rundiko la mji.
thumb|200px|left|Msikiti wa Mfalme Abdullah
Jiografia

Mji uko takriban km 40 kutoka ncha ya kaskazini ya Bahari ya Chumvi kati ya vilima vya Yordani ya kaskazini-magharibi.

Hali ya hewa ni afadhali kushinda mahali pengi pa Yordani kwa sababu ya kimo cha mji, hivyo joto halizidi mno.
Historia

Amman ni mji wenye historia ndefu iliyojulikana kwa jina la Rabat Amon wakati wa Biblia.

Ilistawi vizuri hadi nyakati za Dola la Roma ilipopambwa na majengo makubwa na mazuri yanayoonekana hadi leo.

Lakini umuhimu wake ulipungua siku za Wamuawiya na wakati wa kuundwa kwa Yordani palikuwa kijiji tu. Mfalme Abdullah bin al-Husayn alianzisha hapa mji mkuu wake. Hadi vita kuu ya pili ya dunia Amman haikuzidi wakazi 30,000.

Lakini mji ulikua haraka baada ya kuundwa kwa Israeli kwa sababu wakimbizi wengi kutoka sehemu za Palestina zilizokuwa Israeli walikimbilia Amman.

Kipindi cha pili cha kukua kilitokea tangu vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Lebanoni miaka ya 1975-1990. Sehemu kubwa ya benki na biashara kutoka Beirut ilihamia Amman iliyoendelea kuwa kitovu kipya cha biashara na uchumi upande wa mashariki wa Mediteranea.
Picha za Amman


Image:Amman_downTown.jpg|Amman mjini mwaka 2002
Image:Abu Darweesh Mosque.jpg|Msikiti wa Abu Darweesh
Image:Amman Coptic Church.jpg|Kanisa la Wakopti
Image:Amman Roman theatre.jpg|Uwanja wa maigizo ya Kiroma

Viungo vya nje

Jamii:Miji Mikuu Asia
Jamii:Miji ya Yordani
Jamii:Yordani
Jamii:Miji ya Dola la Roma
Jamii:Miji ya Biblia