JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
රෝම සමුහාණ්ඩුව

රෝමයේ අවසන් අධිරාජ්‍යයා වු Torqin the proud මිය ගිය පසුව වාර්ෂිකව පත්කර ගන්නා ලද මහේස්ත්‍රාත්වරුන් හා විවිධ නියෝජිතයන් කොට්ඨාසයක් විසින් රාජ්‍යය පාලනය කරන ලදි. රාජතන්ත්‍රිකයන් දෙදෙනෙක් සිටි අතර ඔවුන් ප්‍රධානතම මහේස්ත්‍රාත්වරැන් ලෙස විධායක බලතල තුළින් රාජ්‍යය පාලනය කරන ලදි. රාජතාන්ත්‍රිකයන් දෙදෙනා හට සෙනට් මඩුල්ල හා කටයුතු කිරිමට සිදුවේ. මෙම සෙනේට් මඩුල්ල රාජ්‍යයේ සිටින ප්‍රබලතමයන්ගෙන් නිර්මාණය වී ඇති අතර කාලයක් සම සෙනෙට් මඩුල්ලේ ප්‍රමාණය සහ ප්‍රබලත්වය ද වැඩි විය. අනෙකුත් මහේස්ත්‍රත්වරුන් ලෙස Praetors, Quediles සහ Quastors p අයත් වු අතර රෝමයේ ජීවත් වු අඩු කුල පුරවැසියන්ට මෙම තනතුරු දැරීම මුල් කාලීනව තහනම් වුවද පසුව සාමාන්‍ය ජනයාට සහ Plebeians හට මෙම තනතුරු දැරිමේ හැකියාව ලැබුණි. ජනරජයේ නිළධාන් පත්කර ගැනිම ඡන්ද විමසිමක් සිදු විය.

ක්‍රි.පු. 5 වන සියවසේ දී රෝමය ගෝල් දේශයක් අත්පත් කර ගැනිමේ සටනින් පසුව ක්‍රි.පු තුන්වන සියවසේදී පැවති Punic Hispania Macdonian සහ Selcid දේශයන් රෝමය විසින් අත්පත් කර ගැනිණි. මෙම නිසා ක්‍රි.පු. 2 වන සියවසේ දි මධ්‍යධරණි මුහුදේ බලවත්ම දේශය බවට රෝමය පත්විය.

විදේශ රාජ්‍යයන් යටතේ කර ගැනිමක් සමග අභ්‍යන්තර ගැටුම් ඇතිවිය. සෙනෙට් මණ්ඩලයට සාමාන්‍ය ජනයාගේ මුදලින් පොහොසත් වු අතර සාමාන්‍ය ජනයා සිටින තත්ත්වයට වඩා තවත් දුප්පත් විය. මෙම සමයේදි නව වෙළදද සමාජයක් බිහි වු අතර ඔවුන් Equestrians ලෙස හදුන්වනු ලැබිය. ක්‍රි.පු. 2 වන සියවසේදි මහජනයා ඉඩස් ප්‍රතිසංස්කරණය නීති ඉල්ලමින් කැරලි ගැසු අතර සටන් කරන ලද සහර ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණය නිති ඔවුන්ට ලබා ගැනිමට හැකි විය. මෙහි දී සිදු වු විශේෂි සිදුවිමක් නම් සමාන්‍ය ජනතාවගේ කැමැත්ත සහ පක්ෂපාතිත්වය සෙනට් මඩුල්ලට වඩා Gaius Marius නම් සේනාධිනායකයා හට ලැබිමයි.

මෙයින් පසුව එවකට සිටි ප්‍රබලතම සේනාධිනායකයන් තිදෙනෙකු වන ජුලියස් සීසර් පොම්පේ සහ ක්‍රාසස් :First Triumuirate" නම් රහසිගත කණ්ඩායමක් ආරම්භ කරන ලදි. රෝමයේ පාලන බලය තමන් අතරට ගැනීම මෙම කණ්ඩායමේ අරමුණ විය. මේ අතර තුරු පොම්පේගේ නායකත්වයෙන් සෙනෙට් සභාව සීසර්ට එරෙහිව සිවිල් යුද්ධයක් ආරම්භ කරන ලදි. පොම්පේ මෙහිදි පරාජයට පත් වු අතර සීසර් ඒකාධිපති පාලකයා බවට පත් විය. නමුත් ක්‍රි.පු. 44 දී සෙනට් මණ්ඩලය සීසර්ව මරණයට පත් කර නව ජනරජයක් බිහි කිරිමට උත්සහ දරණ ලදි. ඉන්පසු ඔක්ටේපියස් සීසර් බලයට පැමිණ මාර්ක් ඇනතනි හා ලෙපිඩස් හා එක්ව රොම්යේ බලය නැවතත් තමන් සතු කර ගත්තේය. සමම තිදෙනා අතර ඇති වු ගැටුම් හේතුවෙන් පසුව ලෙපිඩන් රටෙන් පිටුවහල් කරනු ලැබු අතර ක්‍රි.පු 31 දී ඇක්ටියම් හි පැවති සටනින් ක්ලියෝපැට්රා සහ මාර්ක් ඇන්තනි පරාජයට කොට ඔක්ටේපියස් නැවතත් ඒකාධිපති නායකයා බවට පත්විය.
මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ අයිස් සමය

ඉතිහාසාඥ (Tacitus) ටැසිටස්පවසන ආකාරයට බ්‍රිතාන්‍ය වැසියන් යුරෝපයේ සිට එන පුද්ගලයන්ගේ පැවත එයි. ඔහු පවසන ආකාරයට අයිස් යුගයේ දී බ්‍රිතාන්‍යයට පැමිණ පදිංචි වු පිරිසගෙන් එම දේශය පැවත එයි. මෙම කාලවකවානුවට අයත් සමහර භාෂා උතුර හා බටහිර බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රාන්තවල වැසියන් තවමත් භාවිත කරයි.

නමුත් 1960 වසරේ දි මෙම තර්කය බිද දමමින් භාෂා වේදීන් කියා සිටියේ යුගයේ දී මහා බ්‍රිතාන්‍ය සහ එහි භාෂාවන් වෙනස් වු නිසා මෙම කාලවකවානුවට අයත්ව නිශ්චිත වාග් ශෛලයක් නොතිබුණු බවයි.

අයිස් සමයේදී මධ්‍ය යුරෝපයේ මිනිසුන් උතුරු යුරෝපය දෙසට සංක්‍රමණය වු බව පැවසුවද ඔවුන් මහා බ්‍රිතාන්‍යය වාසස්ථාන පිහිටුවා ගත් බවට කිසිදු සාක්ෂියක් තවමත් සොයා ගෙන නැත.

ක්‍රි.ව. 150 වන විට මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ මිලියන 3 ක් පමණ ජනගණයක් ජීවත් වු බවට විශ්වාස කරන අතර එම ජනගහණයෙන් වැඩි කොටසක් දකුණු ‍ප්‍රදේශයේ ගොඩබිම් ආශ්‍රිතව වාසය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

ක්‍රි.පු. 400 සිට ක්‍රි.පු. 100 දක්වා කාලය තුළ ජනගණයේ ඉහළ යෑමක් දක්නට ලැබේ. මෙම යුගයේ දි මහා බ්‍රිතන්‍යයේ පිහිටි ඉතා ප්‍රසිද්ධ "All Cannings Cross" නම් ශෛලය හා සම්බන්ධ Wessex Pottery කලාව බිහි වුයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ.
සටහන්

{|
හින්දු කෝවිල චාරිත්‍ර සහ ආචාර සදාචාර විධි

හින්දු කෝවිල් බැලිමට යාමේදි පවත්නා චාරිත්‍ර සහ ආචාර සමජචාර පිලිබද දිගු ඉතිහාසය ඇති අතර ඒවා සංකේතය, ඉතා වැදගත් ගරු කිරිම් සහ දේවියන්ගේ ඇතිවිම පිලිබද ගෞරවය දැක්විම් යනාදියෙන් සමන්විත වේ.

හින්දු කොවිල් බැලිමෙට සහ වන්දන කිරිමට යන අය කෝවිලට යැමට පලුමව තමාගේ සපත්තු සහ අනිකුත් පාවාහන් ඉවත් කල යුතු වේ. බොහෝ කෝවිල වල පවාහන් තැබිම සදහා ‍ප්‍රදේශයක් වෙන්කල ඇති අතර සමහර විට ඒ සදහා කඩා මුදලක් අයකරනු ලැබේ.

හින්දු ආගම මගින් සියලුම ජිවි අතර දෙවියන් විසින් මවන ලද බව උගන්වනු ලැබේ. මෙම මානවවර්ගය සත්වරාජධානිය ඉබාගාතේ යන බල්ලන් ශුද්ධ වු ගවයින් සහ විවිධ වර්ග වල කුරුල්ලන් කෝවිල් වල එක්රැස් වි සිටිනි ආකරයඩ පොදු දර්ශනයක් වේ. බොහෝ කලක සිට මිනිසුන්ගේ හිංසන වලින් මිදිමට වු අභයභුමියක් ලෙස කෝවිල සැලකිය හැක. කෙසේ නමුත් ඉන්දියාවේ බොහෝ කොටස්වල (විශේෂයෙන් ග්‍රාමීය) එක්තරා උද්වවලදි දැඩි ආගමික බැතිමතුන් විසින් ප්‍රජකරුවන්ගේ එක්සත්වය හෝ සහභාගිත්වය නොමැතිව සතුන් බිලිපුජා කරනු ලැබේ. මෙය බොහෝ විට කෝවිලෙන් පිටත කෝවිල මිදුලෙහි සිදු කරනු ලබයි.

ප්‍රධාන කෝවිල වලට යන වන්දනාකරුවන් පුජාව සදාහ ආවේණිකව සංකේතාත්මක ද්‍රව්‍ය රැගෙන යනු ලැබේ. මේවාට පළතුරු මල්, කැවිලි හා දේවියන්ගේ ස්වභාවික ලෝකයේම කාරුන්තවයට අදාල සංකේත අයත් වේ. ඉන්දියේ කෝවිල් සමාප්‍රදායක කැඩ ගංගා ගබඩා වලින් වටවි ඇත. මේවා හින්දි බසින් ඩුකන් ලෙස කියනු ලැබේ. මේවා ආවේණික කෙසෙල් කොල වැනි කාබනික අසුරන මගින් අහුරා ති‍බේ.

කෝවිලේ ඇතුලත් වු විට අත් දෙකට එකට එකතු කර තබමින් ගෞර කිරිම කරනු ලබයි වන්දනාකරුවන් අභ්‍යන්තර ශුද්ධ ස්ථවයට ලගා වු විට ශුද්ධ වු සංස්කෘත ගාථා වන මහත්‍රාන්ත කෝවිලේ පුජකයනු පුසාරි මග පෙන්විම හා උපදෙස් යටතේ සංජ්ජායනා කරනු ලැබේ. කව්ද භාවනාය යන පුජා යනුවෙන් හැදිවෙන යාඥා කරනු ලැබේ. පුජාවන්ට දෙවියන්ග් පාවුල තබා සියලු සත්තයන්ගේ අවනත භාවය ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ. මෙය මුර්ත ලෙස හැදින්වේ. මෙම මුර්තිය පිලිමයක අඩිය වන අතර එය වර්ණයත් රෙදි, මල් සහ හදුන්කුරු ආදියෙන් වටවි ඇති අතර විශාල සිනු වලින් හෝ හක් ගෙඩියෙන් පිටවන ශබ්ද වලින් සමන්විත වේ.


ශබ්ද නගා ඔබ කියවන මන්ද්‍රය ඕම්නයා විෂ්ණු නමස්කාර හෝ ශිවාට නමස්කාර වේවා යන්නයි. මෙයට පසුව ශ්ලෝක මාලාවක් හෝ ශුද්ධ ග්‍රන්ථ වන භගවන්ත ගිතා උපනිෂ්ද් හෝ වේද වල සදහන් ගාරා කියනු ලැබේ. අවසානයේ දී බැතිමතා වියස් දෙවියන් ඉදිියේ දන ගසා හෝ බිම වැතිර ගෞරව කරනු ලැබේ. කොවිලේ පුජකවරු සිටි නම් ශුද්ධ වු ආශිර්වාදතාම් ආහාර වන ප්‍රසාද් බැතිතුමාට පිලිගනු ලබයිත තවද බැතිතුමාගේ නලල මත ශුද්ධ වු රතු පැහැ සංකේතයක් ආශිර්වාදයක් ලෙස බාහෝ විට අලේපනය කර සතුටත්, සෞභාග්‍යයත් සහ සාමය පතනු ලැබේ.

අවසානයේදි බැතිමත හෝ සංචාරකයා සංකෝවත් මුර්ති ය ඔරලෝසු කටු කැරහෙක පැත්තට ගමන් කර නැවති ඇස් වසා සියලු සත්වයන් යඥා කරනු ලැබේ. බැතිමතාට ශුද්ධ වු ගංගා නදියේ. ජලය ඩදිරිමින් පුජකවරයා විසින් ඔම් ශාන්ති ලෙස ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ. එහි තේරුම සැමට සාමය උදාවේවා යන්නයි.
සටහන්

| Mandir - Customs and etiquette
|}
{|
මල්තේ ශිෂ්ඨාචාරය

මල්තා දූපත් රාජ්‍යය යුරෝපයේ මධ්‍යධරණී මුහුදේ පිහිටා ඇති කුඩා දූපත් සමූහයකි. එහි ශිෂ්ඨාචාරය විවිධ ආකාරයේ බලපෑම්වලින් සම්පාදිතය, විශේෂයෙන්ම එහි භූගෝලීය පිහිටීම හේතුවෙන් විවිධ ජන කණ්ඩායම් හා සම්ප්‍රදායන් සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන්. මල්තා ශිෂ්ඨාචාරය පිළිබඳ විස්තරාත්මක තොරතුරු සෙවීමට, විකිපීඩියා වෙත පිවිසිය හැක:

මල්තා ශිෂ්ඨාචාරයේ විශේෂාංග කිහිපයක් පහත පරිදි සඳහන් කළ හැක:

• ආගමිකත්වය: මල්තානු ජනතාව බොහෝවිට රෝමානු කතෝලික ආගමට අනුගාමිකයි. එම නිසා, දේවස්ථාන හා ආගමික උත්සව මල්තා සංස්කෘතියේ මහත් ස්ථානයක් ගනී.

• භාෂාව: මල්තානු භාෂාව (Malti) මල්තායේ නිල භාෂාවකි. එය සෙමටික් භාෂාවක් වන අතර, ඉතාලි සහ ඉංග්‍රීසි භාෂා වලින් බලපෑම් ලැබී ඇත. ඉංග්‍රීසි ද නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වේ.

• කලා සහ සංගීතය: මල්තානු සංගීතය හා නර්තනය විවිධ සම්ප්‍රදායන්ගෙන් බලපෑම් ලැබී ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ සංගීත සම්ප්‍රදායන්ගෙන්. මල්තානු සංගීත වාදන සහ නර්තන උත්සවයන් විශාල ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇත.

• ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්‍යාව: මල්තා දූපත් රාජ්‍යයේ පුරාතන ඉතිහාසය බොහෝ විට පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානවලින් පෙනී යයි. විශේෂයෙන්ම, මල්තායේ පුරාතන විහාරස්ථාන හා මහා පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන විශ්ව පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙස සැලකේ.
ජනගහනය සහ භාෂාව

මල්මෙන් යනු ඉතා විශාල ජනගහණත්වයන් සිටිය රාජ්‍යයක් වන අතර එහි භාවිතා කළ භාෂාවද ඉතා දියුණු තත්ත්වයක පැවතෙන මල්මෙත් හි භාවිතා කරන ලද භාෂාව Mixe –Zoquean ලෙස හැදින්විය. මෙම Mixe –Zoquean භාෂාවෙන් බොහෝ වචන අනෙකුත් මාධ්‍ය ඇමෙරිකානු භාෂා උකහා ගෙන ඇති නිසා ඔල්මෙන්නි භාෂාව ලොව ප්‍රථම ශිෂ්ඨ සම්පන්න භාෂාව ලෙස ද හැදින්විය හැක.
ආගම සහ මිත්‍යා විශ්වාස

Las Limas නම් පිළිරුව ඔල්මෙන්හි මිත්‍යා විශ්වාස වල ප්‍රධාන ස්ථානයක් අසුලයි. එම ප්‍රතිමාවෙහි තරුණයෙන් ජගුවර් පැටියෙන් අතින් ගෙන සිටින අතර අද්භුත බලවේග නිරූපනය කරන රෑප 4 ක් එම තරුණයාගේ උරහිස මත හා දණහිස මත සිටියි.

මල්මෙන්හි ආගමික කටයුතු රාජ්‍යය පාලකයන් පුජකයන් සහ යකැදුරන් විසින් පවත්වනු ලැබ ති‍බේ.
සමාජීය සහ දේශපාලනික සංවිධානය

San Lorezo සහ La Vento නගර වල සිදුකළ කැණිම් කටයුතු වලින් නිගමනයය වුයේ එම නගර දෙක Regal – සහ Rital Citis ලෙස එල්මෙක් රාජ්‍යයෙහි ප්‍රධාන අන්තර්ගත දෙක ලෙස අතීතයේ පැවති ඇති බවයි. මෙම නගර දෙකෙහි එකල පුභූ පැලැන්තියට අයත් පිරිස් ජීවත් වු අතර ඔවුන් විසින් Arrayo Saonso වැනි ගම්මාන පාලනය කර ඇති බවට සාක්ෂි පවතී.
ගැමි ජීවනය හා ආහාර

La venta සහ San Larenza නගර ලෙස පැවතුන දද ජනයාගෙන් බොහෝ දෙනා Tabasco සහ veracrz වැනි ගම්මාන වල ජීත් විය.
මෙම ගම්මාන උස් බිම් මත තැනින් තැන පිහිටි නිවාස වලින් සමන්විතයි. විශාල ගම්මාන තුළ දේවාලයක් දක්නට ඇ.. එක් පවුලකට නිවාසයක්, ගොවිබිමක්, එහි අමුද්‍රව්‍යය ගබඩා කර තැබිමට අටුවක් අයිතිව පවතී. යාබද ගෙවත්තෙහි ‍ඖෂධ පැලෑටි හෝ ගෙවතු බෝග වගා කිරීම සඳහා භාවිතා කරයි.

ගංගා නිම්න වල සහ එළිකර කරන ලද කැළෑ ප්‍රදේශවල වගා කටයුතු සිදු කර ඇත.ගොවි බිම් බෙහෝ විට ගම්මානයෙන් පිටත පිහිටා තිබු අතර ඒවායෙහි බඩ ඉරිගු, දාන්‍ය වර්ග, මඤ්ඤක්කා, අර්තාපල් මෙන්ම පුළුන් ද වගා කරනු ලැබිය

පළතුරු, මාළු,කැස්බෑවන් කකළුවන් හා ගල් මාලු ආහාරයට ගන්නා අතර කුරුප්පන් හා වල්ඌරන් වැනි සත්ත්වයන් ද දඩයම් කර ආහාරයට ගන්නා ලදී.
සටහන්

| Olmecs - Daily life
|}
{|
පූජනීය ගවයා

හින්දු ආගමික ග්‍රන්ථයන්හි සදහන් ගවයා
ඍග් වේදය

ගවයා ඍග්වෛදික පුද්ගලයන්ට වැදගත් වන අතර, ගවයන් සම්බන්ධ දේවදස්ත්‍රොත්‍ර දස දහසකට වඩා පවතී රිග් වේද 7952 සහ අනිකුත් පදයය් (123,821.18) සර්ස්වතී ප්‍රදේශය කිරි වැගිරෙන් අතර තරබාරු බව (ගිතෙල් ) මගින් ගවයා මෙම ප්‍රදේශයේ රැළ ගැසි සිටින බව නිරූපනය වේ.

රිග්වේදයේ ගවයාගේ ලකුණු ධනවයේ සංකේතය ලෙස භාවිතා කරන අතර ගංගා දෙවි දුව සමග සන්සන්දනය කරයි.
ගවදෙන දෙනෙකේ ඔවුන්ගේ පැටවුන් ලෙවකන්නේද විපස් සහ සුකුරි වගුර විම වේගවත් කරයි.

රිග් වේදයේ අයුරෝ‍බින්ඩෝ අනුව ගවයා මගිනව් ආලෝකය සහ කිරණ සංකේතවත් කරයි. අයුරෝබින්ඩෝ අදිමි (අතිශ්‍රේෂ්ඨ පරකිරිටි/ස්වභායවික බලය) /වයා ලෙස විස්තර කල අතර දේව හෝ පුරුෂ (අන්ශ්‍රේෂ්ඨ මාවන / ආණ්ඩජුව ගොනා ලෙස විස්තර කරයි.) වෛදික දෙවියන් වු ඉන්දු සැමවිමට ගොනාට සංසන්දනය කරන ලදි.

රිග් වේදයට අනුව ගංගා සැම විටම ගවයන්ට සම්බන්ධ පවතින බව වංසාස පවසන ලදි.

ගවයින් ශුද්ධ වස්තුවේ ඔවුන් පිනෙහි මුර්තිය වේ. ඔවුන් සියල්ලන්ගේම උසස් සහ වඩාත් සාර්ථක පවිත්‍රකරණය වේ
අනර්ය වේද

ගවයාගේ ශරීරය මගින් විවිධ දෙවියන් සහ අනිකුත් විෂයයන් නිරූපනය කරයි.
හරිවම්ස

හරිවම්ස් ක්‍රිෂණ‍ ගෝපාලයා පෙම විස්කර කරයි. ඔහු සැමවිටම බල ගෝපාල, ගයන් බලාගන්නා ළමයින් ලස විස්තර කරයි. ලෝවින්දන් යනු ක්‍රිෂෟනා හදුන්වන තවත් නමකි. එහි තේරුම ගවයන්ට සන්තෘප්තිය ගෙනේන්නා යනුවෙනි. අනිකුත් ග්‍රන්ථයෙන් මගින් ගවයා සියලු ශිෂ්ඨාචාරයේ "මව" ලෙස හදුන්වයි. ඌලෙන් ලැබෙන කිරි මුලු ජනගහනය පෝෂණය කරයි. ගවයාගෙන් ලැබෙන තෑග්ග, උසස්ම ව්ගයේ තැග්ගක් ලෙස වණිතා කළ හැක.

ගවයාගන් ලැබෙන කිරි ශුද්ධ කිරියෙන් ගුණයන් වැඩි දියුණු කෙරේ යැයි විශ්වාස කෙරේ. ගවයාගේ කිරි වලින් ගන්නා ලද ගිතෙල් (ශුද්ධ කරන ලද බටර්) උත්සව සදහා සහ ආගමික ආහාර පිළියෙල කිරිම සදහා යොදා ගනු ලැබේ. ගවයගේ මළ පොහොරත් ලෙස හා ඉන්ධනයන් හා විශබිජ නාශකයන්ගේ ලෙස යොදා ගනු ලැබේ. ගවයගේ මුත්‍ර ආගමික උත්සව මෙන්ම ඖෂධයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ.

ඉතාමත් ශුද්ධ වු ද්‍රව්‍යයක් මින පස්ගොරස ගවයාගෙන් ලබා ගන්නා ඵලයන් පහත මිශ්‍රණයකි. ඒවාට කිරි, මුදවපු කිරි, ගිතෙල් මුත්‍ර සහ මළ අයත් වේ.
සටහන්

පස්ගොරස ගවයාගෙන් ලබා ගන්නා ඵලයන් පහත මිශ්‍රණයකි. ඒවාට කිරි, මුදවපු කිරි, ගිතෙල් මුත්‍ර සහ මළ අයත් වේ. මෙය වැරදියි. කිරි, දීකිරි, වෙඩරැ,මෝරැ. ගිතෙල් තමයි හරි
Sacred cow - The cow in the Hindu scriptures
|}
{|
සංගීත චිකිත්සාව

සංගීත චිකිත්සාව සිදු කරනු ලබන්නේ සුදුසුකම් ලත් අයකු විසින් යම් කිසි හදුනාගත් රෝගයක් සදහ ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වශයෙන් සංගීතය යොදා ගැනිමයි. මෙහිදී යමකුගේ පෞර්ෂත්වය වර්ධනය, චාලක හැකියාව වර්ධනය, මානසික සංවර්ධනය, අධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය යනාදි අංශ සදහා වැඩි අවධානයක් යොමු කෙරේ. අද වන විට ලෝකයේ සංගීත චිකිත්සාවද එදිනෙදා කෙරෙන වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර තරමට ව්‍යාප්ත වි අත්තේය. සංගීත චිකකිත්සකවරුන් සිදු කරනු ලබන්නේ සංගීතමය නොවු පදාර්ථයන්හි යම් යම් වෙනස්කම් සිදු කිරිමයි. ආතරයිටිස් රෝගවෙන් පෙලෙනන් හට වේදනා නාශක ක්‍රමවේදයක් ලෙසද මානසික රෝගින් හට මානසික ආතතිය සහනයක් ලෙස සංගීත චිකිත්වය භාවිතා වේ

විශේෂික අවශ්‍යතාව සහිත රෝගීන්, වැඩිහිටියන් හදවත් රෝගින් සදහාද සංගිත විකිත්සාව අද වන විට බහුලව භාවිතා වේ.

මනෝ විද්‍යාඥයෙකු සහ සංගීත ආචාර්යවරයකු වන ඇල් ෆරාබ් (872-950)බෆ් ද ඉලෙක්ටින් නම් කෘතිය හරහා සංගිත චික්තිසාව පිපිබද කරුණු රැසක් අනාවරණය කරන ලද්දේය. තව ද 17 වන ශතවර්ෂයේ දී රෝබට් බටර්න් විසින් නිර්මිත ද ඇකතට් ඔෆ් යෙලන්කොටි කෘතියෙහි මෙලන්යා නම් මානසික තත්තවය සුවපත් කිරිමට සංගීතයට ඇති හැකියාව විස්තර කරන ලදි. ලෝකයේ සංගීත චිකිස්තාව පිලිබද ප්‍රථම උපාධි පාඨමාලා ආරම්භ කරන ලද්දේ නිචිගන් ස්ටේට් විශ්වවිද්‍යාලයේ හා කැන්සාස් විශ්වවිද්‍යලේදීය.
සටහන්

{|
සංගීත - සංයෝජනය

තම සංගීත නිර්මාණයක් ශ්‍රාවකයා වෙත දායාද කිරීමට විවිධ නිර්මාණකරුවන් විවිධ ක්‍රමවේද අනුගමනය කරයි. ප්‍රෙක්ෂක බුද්ධි මට්ටම, සංගිත ශෛලය, සජීවි පටිගත කරන ලද නිර්මාණයක් ද යන වග, වාණිජමය අරමුණක් ඇත්ද යන වග මෙම ක්‍රමවේදයන් භාවිත කරන සංගීත භාණ්ඩ, වාදකයන් වෙනස් කරනු ලබයි.

වර්ථමාන නිර්මාණකරුවන් තම නිර්මාණ සදහා සෑම වර්ගයකටම පාහේ සංගීත භාණ්ඩයක් භාවිත කරනු ලබයි. සමහර නිර්මාණකරුවන් සෑම වර්ගයක සංගීත භාණ්ඩ භාවිතා කරන අතර තවත් සමහරු වින්ඩි එසැම්බල් නම් ක්‍ර‍මවේදය භාවිත කරයි. මෙහිදි වැඩි වශයෙන් සුසර භාණ්ඩ සහ අසාත් භාණ්ඩ භාවිත කරනු ලබයි චෙම්බර් මියුසික් නැමැති ක්‍රමයේදී නම් බොහෝ විට අඩු භාණ්ඩ සංඛ්‍යාවක් උපයෝගි කරගන්නා අතර එය අවම වශයෙන් දෙකක් වේ. එසේම සමහර අවස්ථා වල එය එක් සංගීත භාණ්ඩයක් පමණක් භාවිත වන එක් පුද්ගල නිර්මාණයක් විය හැකිය.

සංගීත නිර්මාණකරුවෙකු සංගීත උපකරණ, නාද රටා පමණක් නොව ගායකයෙකුගේ හඩ නාද රටාවද අනුගමනය කරනු ලබයි. එනම් තම නිර්මාණය සෑම අංශයක් කෙරෙහිම ඔහුට මනා අවබෝධයක් තිබිය යුතුයි.

එලිසබත් ස්වෝඩොස් විසින් රචිත "ලිස්ටිකිත් අනුය් ගවුඩ්" නම් කෘතියේ සදහන් වන ආකාරයට සංගීත නිර්මාණකරුවා හට සෑම සංගීත භාණ්ඩයක් පිලිබද පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබිය යුතුමය. ඇය වැඩි දුරටත් විස්තර එහි විස්තර කරන්නේ නිර්මාණකරුවා භාවිත කරන සෑම භාණ්ඩයකම එය භාවිත කිරීමේ අයිතියක් පැවතිය යුතු බවයි.
සටහන්

|
|}
{|
බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස

බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස යනු පර්යන්ත ප්ලෛස්ටොසීන-හොලොසීන ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා වැදගත් ප්‍රාග්-හෙතිහාසික අඩවි වලින් එකක් වන අතර ජනප්‍රිය ලෙසින් බලංගොඩ මානවයා ලෙසින් හැඳින්වෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ඇටසැකිලි නෂ්ටාවශේෂ ද්‍රව්‍යය අතුරින් ප්‍රධානතමය මෙම ස්ථානයෙන් හමුවී ඇත.
පිහිටීම

බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්ස පිහිටා ඇත්තේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩ වලවේ ජාතික වනෝද්‍යානයේ උඩ වලවේ ගඟේ දකුණු ඉවුර මත බෙල්ලන් බැඳි ඇල පත්ල ඉහලිනි.

ප්‍රවර්ගය:ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය තුළ ශ්‍රී ලංකාව මෙය තෙත් කලාපීය එළිමහන් වාසස්ථානයක් වේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිටි මානවයින්ගේ මිනිස් ඇටසැකිලි 30 පමණ සොයාගෙන ඇති මෙම ප්‍රදේශය ගල් යුගයට අයත් ප්‍රජාව ජීවත් වූ තැන වපසරිය වර්ග මීටර් 120කි.
සංගීත ඇල්බම

සංගීත ඇල්බමයක් යනු ප්‍රේක්ෂකයන් වත ඉදිරිපත් කරනු ලැබු සංගීත නිර්මාණ එකතුවයි සංගීත ඇල්බම නිකුත් කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් වාණිජමය කටයුත්තකි. එනමුත් ආධුනික නිර්මාණකරුවන් තම සංගීත ඇල්බම ප්‍රෙක්ෂකයන් වෙත සෘජුවම බෙදා දෙන අවස්ථා ද ඇත.

එකිනෙකාට වෙනස් ගිත හෝ සංගීත නිර්මාණ එකතු කොට තනා ගන්නා සංගීත ඇල්බමයක් , සිඩි තැටි, ඩිවිටි තැටි, කැසට් පට ලෙස වෙලද පොලට නිකුත් කරනු ලබයි. "ඇල්බම" යන පදය සංගීත ‍කේෂ්ත්‍රයට ඇතුලත් වුයේ ගැමෆ්‍රෙන් තැටි භාවිත වු කාලයේ සිටය. ලොව පළමුව "ඇල්බම් " යන පදය භාවිතා කරන ලද්දේ, චයිකෝස් කීගේ "නැක්ක්‍රැකර් සුට්" නම් නිර්මාණය සදහාය එය 1909 අප්‍රේල් මාසයේ දී නිකුත් වුවක් වන අතර එය තැටි 4 කින් සමන් විත විය.

1948 දී කොලොම්බියා සමාගම ප්‍රථම වරට අගල් 12, 33 1/3 ක් ආර් පී එම් වයිලිනය තැටි නිපදවිය. මෙහි එක් පැත්තක ධාවන කාලය මිනිත්තු 23 කි. වර්ෂ ගණනක් පුරා ඇල්බමයක් සදහා අඩංගු සම්මත ගීත සංඛ්‍යාව 12 ක් විය.

ඇමරිකානු පොප් සංගීත ඇල්බමයක් පැය ½ සීමා වන අතර බ්‍රිතාන්‍ය පොප් ඇල්බමය ඊට වඩා තරමක් වැඩි කාලයක් ධාවනය වේ. ශාස්ත්‍රිය සංගීත ඇල්බම වැඩි කාලයක් ධාවනය වන ඒවා ලෙස සැලකේ. මුල් වකවනු වලදි සංගීත ඇල්බමයක් නිර්මාණය කිරීම තනි සන්සිද්ධියක් විය. සෑම සංගීතයක්ම එවර පටිගත කරන ඇල්මයකට එකවර ඇතුලත් කරන ලදි. පොස්ටේජ් රොකොඩිස්, බිල්නෝට් රිකොඩිස්, බිටල්ගේ සංගීත ඇල්බම මේ සදහා උදාහරණ වේ.

වයනිල් එල් පී රෝකෝඩර් දෙපසම පටිගත කල හැකි ඒවාය එක් පසක ඇල්බමයේ භාගයක් පටිගත් වී ඇත. අද වන විට ඇල්බමයන් විවිධ මාධ්‍ය රැසකින් ඉදිරිපත් කල හැකිය. සංයුක්ත තැටි, කැසට් පට, එම් පී 3 පට ඩිජිටල් ඇල්බම් ලෙස විවිධ මාධ්‍යය ඇල්බම වෙළද පොලකින් දැකිය හැක. ඇල්බමයන් සමහර ඇල්බම කවරය, ගිත රචනා එකතු, ගායකයාගේ ඡායා රෑප ආදිය ද වෙලද පොලට නිකුත් කරනු ලබයි.

සංගීත ඇල්බම විවිධ ප්‍රමාණයෙන් නිකුත් වන අතර සමහර රටවල එහි සම්මත කාල අවකාශයක් ද පවත්නා ඇති බව දක්නට ලැබේ. ඇල්බම වඩා දිගු වන අවස්ථාව ලදි. සංයුක්ත තැටි කිහිපයක් එම කාර්යය ඉටු කර ගැනිමට නිර්මාණකරුවාට සිදුවේ.
සටහන්

| Album
|}
{|
සංගීත නිර්මාණ

සංගීත නිර්මාණයක් යනු සංගීතඥයෙකු විසින් ප්‍රෙක්ෂකයා වෙත ලිඛිතව හෝ ශ්‍රාවමය වශයෙන් පිනවනු ලබන නිර්මාණයකි. කෙසේ වුවද මෙම මුලික නිර්මාණ ඇසුරුකොට ගෙන විවිධ වෙනස්කම් නිරූපනකයා විසින් ම සිදු කිරීමට ඉඩ ඇති අතර එබැවින් එය ප්‍රෙක්ෂකයා අතරට යාමේ දි මුල් නිර්මාණයට වෙනස් නිර්මාණයක් වේ.

මෙසේ නිර්මාණ විශේෂයක් පුද්ගල කේන්ද්‍රය වන අතර තම අභිමතය පරිදි තම නිර්මාණ වෙනස් කිරීමට නිර්මාණකරුවාට අයිතියක් ඇත. නමුත් සමහර අවස්ථා වලදි සම්මත විශලේෂණ ක්‍රම විධි මේ සදහා භාවිතා වන අවස්ථා ද ඇත.

බොහෝ විට "ජෑස්", "බිලුස්" නම් සංගීත ක්‍රමවේදයන් වලදී කලින් නිර්මාණය කර ගත් වෙනස්කම් සිදු කිරීම බොහෝ දුරට සිදු නොවන අතර ප්‍රේක්ෂකයා වෙත සංගීත නිර්මාණ ඉදිරිපත් කරන අවස්ථාවේ දී සජීවි ව වෙනස්කම් සිදු කරයි.

එක් එක් අවස්ථානුකූලව වෙනස්කම් සිදු කරනු ලබන සංගීත ක්‍රමවේදය " ඇලියටෝරික්" සංගීතය ලෙස හදුන්වයි. මෙම ක්‍රමය බහුලව භාවිත කරන සංගීතඥයන් ලෙස ජොන්කෙප්, මෝටන් ෆෙල්ඩිමන් සහ විටෝල්ඩී ලුටුස්ලැවිස්කි හදුන්වා දිය හැකිය.

සංගීත නිර්මාණයක් සිදුකරනු ලබන ක්‍රමය සංගිතඥයාගෙන් සංගිතඥයාට‍ වෙනස් වේ. සමහර සංගීතඥයන් ස්වර ප්‍රස්ථාර මගින් ද සමහරුන් තම මතක ශක්තිය ආධාරයෙන් ද සංගීත නිර්මාණ කටයුතු වල යෙදේ කෙසේ වුවද සංගීත නිර්මාණ කටයුතු වල යෙදීම සදහා එම නිර්මාපකයාට වඩා හොද සංගිතඥානයක් තිබිය යුතුය. විවිධ සංගීත ක්‍රමවේදයන් සදහා අවශ්‍ය වන සංගීත දැනුමද එකිනෙකාට වෙනස් වේ. මෙහිදි වඩාත් වැදගත් වනුයේ යම් සංගීත නිර්මාණයක දී උපයෝගි කර ගන්නා "ලය" යන සිද්ධාන්තයයි. මෙම සිද්ධාන්තය නිර්මාපකයගේ ප්‍රකාශයෙන් වැදගත්ම අංශය ලෙස සැලකේ.
සටහන්

|
|}
{|
සංගීතය වර්ගීකරණය

ලෝකයේ බිහිවන විවිධ සංගීත ශෛලින්ට අයත් නිර්මාණ විවිධ කාණ්ඩ යටතේ වර්ගිකරණය කරනු ලබන්නේ ඒවාට අයත් පොදු ලක්ෂණ සැලකිල්ලට ගණිමිනි. මෙම වර්ගිකරණයෙන් වාණිජමය හා රසාස්වාදනය යන අංශයන් සදහා අදාලත්වයක් දක්වයි.
සංගීතමය වර්ගිකරණය පිළිබද විවිධ මතිමතාන්තර ලොවපුරා සංගීතඥයන් අතර පවතින අතර විවිධ පුද්ගලයන් විවිධාකාරයෙන්ම මෙම වර්ගිකරණයන් සිදු කරයි.

ඩග්ලස් එම්. ග්‍රීන් තම " ෆෝම් ඉන් ටෝනල් මියුසික්" නව කෘතියේ සදහන් වර්ගිකරණයක් සිදුකරන අතර ඔහු විවිධාකාර සංගීතඥයන්ගේ පොදු ලක්ෂණ සංගීත සහිත නිර්මාණ එකට වර්ගීකරණය ලක් කරනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස ඔහු බිතෝවන්ගේ සහ මෙන්ඩල්සෝන්ගේ නිර්මාණයන් එකම සංගීත කාණ්ඩයකට ගොනු කරයි.

වර්ගීකරණය පිළිබද තවත් මතයක් වනුයේ එම සංගීත කෘතියට අනුකූලව සිදු කල යුතු බවයි. එහෙත් එම විරුද්ධ මත දරන්නන් ප්‍රකාශ කරනුයේ සංගීත වර්ගය හා කෘතිය එකිනෙකාට වෙනස් ක්ෂේත්‍ර දෙකක් බවයි.

සාමාන්‍යයෙන් සංගීතමය වර්ගයක් එසේ නම් කරනු ලබන්නේ එයට යොදා ගන්නා තාක්ෂණය ආකෘතිය, තේමාව ආදි පුළුල් ‍ක්ෂේත්‍රයක අධ්‍යනය කිරිමකින් අනතුරුවය. සමහර අවස්ථා වලදි බොමික කලාපයටද යම් සංගීත ශෛලයක් කිසියම් වර්ගයකට ගොනු කිරීමට හේතුවිය හැකිය.
සටහන්

|
|}
{|
සංගීත ප්‍රසංග ශාලා

සංගීත ප්‍රසංග ශාලා නැතිනම් මියුසිකල් තියේටර් ලෙස හදුන්වන්නේ සංගීතමය හා නර්තන කටයුතු ප්‍රදර්ශනය සදහා භාවිතා වන ප්‍රසිද්ධ ශාලාවන් ය. ලොවපුරා විවිධ රටවල ඇති මෙවැනි ශාලා ප්‍රමාණයෙන් විශාල හෝ කුඩා ඒවා විය හැකිය. ලන්ඩනයේ හා නිව්යෝර්ක් හි "වෙස්ටින්ඩි" සහ බ්‍රෝඩ්වේ නම් තියටර් ශාලා ඉතා විශාල පිරිවැයක් වැයකොට තනන ලද මහා පරිමාණ ප්‍රසංගශාලා වන අතර අධ්‍යාපනික ආයතන මට්ටමින් තනනු ලැබු සුළු පරිමාණ ප්‍රසංග ශාලා ද දැකිය හැකිය.

මෙවැනි ප්‍රසංග ශාලා වල නිරූපණය කරනු ලැබු ලොව ක්ෂේත්‍ර සංගීත නිර්මාණ කිහිපයක් නම්, ඔක්ලර්හෝවා, වෙස්ටිසයිස් ඉස්ටෝරි, ද ෆැන්ක්ටැද්මික්ස්, හේයාර්, ලාමිසේලබෙල්, ෆැන්මම් ඔෆ් ද ඔපේරා, රෙන්ට් සාදි සහ ද ප්‍රඩියුසන්ය.

ප්‍රවර්ගය:සංගීතය
ඔකෙස්ට්‍රාව

ඔකෙස්ට්‍රාව යනු සමස්ථ සංගීත උපකරණ පද්ධතිමය මෙයට තත් භාණ්ඩ, සුෂිර භාණ්ඩ සහ අගත් භාණ්ඩ යන නම සෑම අංශයක්ම අයත් වේ. ඔකෙස්ට්‍රා යන පදය පැවත එන්නේ පුරාණ ග්‍රික වේදිකාවල ඉදිරි පස ඇති සංගීත කණ්ඩායම සදහා වෙන්කරන ලද ස්ථානයට භාවිත කරන පදයකි.

18 වන සහ 19 වන සියවස් වලදී ඔකෙස්ට්‍රා වන්හි විවිධ වෙනස්කම් සිදුවුවද 100 වන සියවසේදී එහි අන්තර්ගතයේ වෙනස්කම් සිදුවුයේ ඉතා සුළු වශයෙනි.

කුඩා ඔකෙස්ට්‍රාවන් (වාදකයන් 40 කට වඩා අඩු) " චෙම්බර්" ඔකෙස්ට්‍රා ලෙස හදුන්වයි. සිම්පනි ඔකෙස්ට්‍රාවන් සාමන්‍යයෙන් වාදනයෙන් 80 කඩ වඩා භාවිත කරයි. නමුත් මෙම ප්‍රමාණය සංගීත නිර්මාණය සහ වාදනය කරනු ලබන ස්ථානය අනුව වෙනස්විය හැකිය. " චෙම්බර්" ඔකෙස්ට්‍රාවක වාදකයින් 50 පමණ භාවිතා කරන අවස්ථා පැවතුනද, බොහෝ විට ඊට අඩු සංඛ්‍යාවක් භාවිතා කෙරේ.
සටහන්

|
|}
{|
චේම්බර් සංගීතය

චේම්බර් සංගීතය ශාස්ත්‍රිය සංගීතයේ වැදගත් අංශයකි. නමුත් මෙහිදි සංගීත නිර්මාණය කරනු යේ සුළු වාදක භාණ්ඩ ප්‍රමාණයකටය. මෙම ක්‍රමයේදි එක් සංගීත ඛණ්ඩයක් එක් කර්මපක ලෙස නිර්මාණකයන් කිහිපදෙනෙකු අතනි මුළු සංගීත නිර්මාණය සිදු කෙරෙයි. "චෙම්බර්" යන පදයෙන් අදහස් කරනුයේ මෙම සංගීත නිර්මාණ ඉතා කුඩා ඉඩක ඇසිමට‍හෝ වාදනය කිරිමට සළස්වන බවයි.

පුරාණ කාලයේදි වේම්බර් සංගීතය වැඩි වශයෙන් භාවිත වුයේ ආධුනික නිර්මාණකරුවන් අතරය. අද වන විට එය ප්‍රසංග වේදිකායව දක්වා ව්‍යාප්ත විය ඇති අතර අනෙකුත් සංගීත ශෛලින් මෙන්ම එයටම ආවේනික ලක්ෂණ වලින් සමන්විත වේ.
සංගීත ඥානය

සංගීත පිළිබද ඉගෙනුම මුලික සංගිතමය න්‍යාය ධර්ම ඉගෙනීමට අමතරව මනෝවිද්‍යානුකූලව සංගීතය ක්‍රියාත්මක වන අකාරයට අධ්‍යනය කිරීම දක්වා පුළුල් ක්ෂේත්‍රයක විහිදි පැතිරුණක් වෙයි.

සංගීත හුදෙක් ශ්‍රව්‍යමය කේෂ්ත්‍රයක් නොවේ. එය විවිධාකාර ක්‍රම මගින් පුද්ගල මනසට ඇතුළත් කරවිය. හැකි අතර විවිධ රස නිෂ්පාදන කරවිම හැකිය. බිහිරි පුද්ගලයන් තම දේහයට දැනෙන කම්පනයන් ආධෘරයෙන් සංකිර්ණ හදුනා ගනි. ලෝ ප්‍රකට සංගීතඥ බීනෝවන් එවැනි අයෙකි. ඔහු තම නිර්මාණ ජීවිතයේ විශිෂ්ඨ නිරාමාණ බිහි‍කළේ සම්පුර්ණ බිහිරි පුද්ගලයෙකු විමෙන් අනතුරුවය.

එවලින් ග්ලෙනි යනු ලොව විශිෂ්ඨ ආසන් භාණ්ඩ වාදකයෙකි. ඔහු බිහිරි පුද්ගලයකු බවට පත්වුයේ වයස අවුරුදු දොළහේදීය. ක්‍රිස් බක් නමැති වයලීන වාදකයාද එවැනිම බිහිරි පුද්ගලයෙකි. මෙම කරුණු වලින් අනාවරණ යන්නේ සංගීතය යනු හුදෙන් කණ පිනවීම සදහා භාවිතා වන ක්‍රමවේදයක් පමණක් නොව ඊට වඩා ගැඹුරු මානසිකත්වය හා සම්බන්ධ ක්ෂේත්‍රයක් බවයි.
සටහන්

|
|}
{|
රෙකෝන්ඩය

රෙකෝන්ඩය වු කලි සුළග ආධාරයෙන් වාදනය කරනු ලබන බටනලාව වර්ගයකි. එය "ෆිප්ල් ෆ්ලුම්" හෝ ඉන්ටර් ඉක්ට් ෆ්ලුම් ලෙසද හදුන්වයි. එහි නාදය සිවුරුහන් බෑමකට සමානය. මෙය දැවය භාණ්යක් වන අතර ඇගිලි ගණනක් සදහා සිදුරු සහිත මෙය මුඛ්‍ය හා සම්බන්ධ මත ස්ථානයේ වඩා පලල්වද ඉතා දුරට යන්නට සිහින්මය යන ආකාරයද නිපදවා ඇත.

රෙකෝඩරය මධ්‍ය යුගයේ ඉතා ජනප්‍රිය සංගීත භාණ්යක් වු අතර දහ අටවන ශකවර්ෂයෙන් පසු සංගිත භාණ්ටක් වු අතර දහ අට වන ශතවර්ෂයෙන් පසු භාවිතයේ ක්‍රමයෙන් ඈත් විය. මධ්‍යතන යුගයේ මෙම සංගීත භාණ්ය කොතරම් ජනප්‍රියව කිබණේද යත් සාහිත්‍යමය කලා නිර්මාණ ආදියේ නිර්තන්තර එම සංගීත භාණ්ඩය පිළිබද සටහන් දැකිය හැකි විය.

අද වන විට මෙ මංගීත භාණ්ය බොහෝ විටභාවිත වනුයේ ආධුනික සංගීත ශිල්පින් අතිනි. එහෙත් මෙය කෙතරම් දුරට වින්දනාත්මක සංගීත කටයුතු සදහා ඉතා සාර්ථක ලෙස භාවිතා කළ හැකි දැයි පෙන්වන ප්‍රවිණ සංගීතඥයින් ද අද ලෝකයේ දැකිය හැකිය.
සටහන්

|
|}
{|
සැක්සෆෝනය

සැක්සෆෝනය සුළග ආධාරයෙන් වාදනය කරනු පබන සංගීත භාණ්ඩයකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් පිත්තල ආධාරයෙන් නිපදවනු ලබයි.

සැක්සෆෝනය නිපදවනු ලැබුවේ 1840 දීය. ඒ ඇඩෝල්ෆ් සැකස් නිකුත් කරන හඬ තාරවයන් අනුව වෙනස් විය.බොහෝ විට සැක්සෆෝනය භාවිතා වනුයේ හමුදාමය සංගීත කණ්ඩායම් අතරය ඊට අමතරව ජනප්‍රිය සංගීත සම්ප්‍රදායන් සදහා ද සුලභය මෙම සංගීත භාණ්ඩ භාවිත වේ. උදාහරණයක් ලෙස ජෑස්, බ්ලුස් යන ශෛලින් වලදි සක්සෆෝනය ඉතා වැදගත් සංගීත භාණ්ඩයකි.
සටහන්

|
|}
{|
ජනප්‍රිය සංගීත

පෝප් සංගීතය

පොප් සංගීතය යනු ලෝකයේ පිළිගත් විශේෂ වු සංගීත ශෛලියක් නොවේ. නමුත් සංගීත ලෝලින් අතර වඩාත් ජනප්‍රයි සංගීත ශෛලින් කිහිපයක් පොප් සංගීතය ලෙස හදුවනු ලබයි.

පොප් සංගීතයේ පළමු පරමාර්ථයත් විදනාත්මක බවයි. එමනිසා එහි කිසියම් ශෛලිගත ක්‍රමයකට නතු වු නීති රිති වලින් තොර බවත් දැකිය හැක. වින්දනාත්මක බවත් සමග වාණිජ සාර්ථකත්වය එහි පරමාර්ථයයි. ජනප්‍රිය සංගීත සදහා පොප් සංගීතය යන වාදනය භාවිතයට ගනු ලැබුවේ . 19950 දශකයේ පමණ සිටය.
රැප් කලාව

රැප් කිරිමේ කලාව හිප්පාප් සංගීත ශෛලියේ සුල්‍ය අංශයකි. රැස් කිරිහ යනු කිසියම් රිද්මයානුකුල ස්වරෑපයකින් කරන වවචන හරඹයකි. " රැප් " යන පදය බ්‍රිකාන්‍ය ඉංග්‍රිසි බසෙහි භාවිතයට ගැනුණේ 16 වන ශත වර්ෂයේ සිටය. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු උප භාෂාවේදි එය භාවිතයට ගැණුනු පදයක් වුවුද සංගීතමය අරැතකින් ය භාවිතා කරනුයේ වර්තමානයේදීය.

රැස් ක්‍රමය විවිධ රටවල සම්ප්‍රදායික ගැමි සංගීතයෙන් පැමිණි ක්‍රමයක් යැයි සැලකේ. බටහිර අප්‍රිකාව ජැමෙහිකාව වැනි රටවල ගැමි සංගීතයන් හි මෙම ලක්ෂණය ඇත. එහෙත් රැප් සංගීතය ප්‍රධන වශයෙන් ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වුයේ දකුණු ඇමරිකානු රටවල සංගීත අභා‍ෂයෙනි. නමුත් මෙම දකුණු ඇමරිකානු සංගීත බිහිවුයේ එම රටවල සංගීතයන්ට ලැබුණු අප්‍රිකානු සංගීත අභාෂයක් සමගය.

1980 දශකයේ බිහිවුයේ සංගීත කණ්ඩායම් (රන්- ඩී එම් සී වැනි) වාණිජමය වශයන් රැප් සංගීතය සාර්ථක කිරිමේලා සමත්විය. 1990 දශකයේ අගභාගයේදි හිප්පොප් සංගීතය ජනප්‍රයි විමත් සමග රැප් කලාවද බෙහෙවින් ප්‍රචලිත විය.
සටහන්

|
|}
{|