JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
વિક્રમ સંવત

વિક્રમ સંવત એ ભારતીય ઉપખંડમાં પ્રચલિત એવા હિંદુ ધર્મના વૈદિક પંચાંગની એક પ્રણાલી પ્રમાણે વર્ષનું નામ છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ભારત અને ગુજરાતમાં વિક્રમ સંવત અનુસરવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ

એક માન્યતા પ્રમાણે રાજા વિક્રમાદિત્યએ શક રાજાઓને હરાવીને અવન્તિ દેશને મુક્ત કર્યો હતો એના માનમાં ઈસ્વીસન પૂર્વે છપ્પનમાં આ સંવતની શરુઆત કરવામાં આવી હતી. ભારતીય પ્રદેશો પૈકી ગુજરાતમાં સોલંકી રાજાઓના સમયથી વિક્રમ સંવત પ્રચલીત રહ્યું છે.
મહિનાઓ

આ પંચાંગ મુજબ વર્ષના બાર મહિનાઓ હોય છે. જેના દિવસોની ગણતરી ચંદ્રની કળાને આધારે કરવામાં આવે છે. ગુજરાતી પંચાંગ મુજબ દરેક મહિનાની મધ્યમાં એટલે કે પંદરમા દિવસે પૂનમ આવે છે, જ્યારે મહિનાને અંતે એટલે કે ત્રીસમા દિવસે અમાસ આવે છે. દરેક મહિનામાં બે પખવાડિયાં હોય છે, સુદ અને વદ (શુક્લ પક્ષ અને કૃષ્ણ પક્ષ).

આ વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના મહિનાઓ નીચે મુજબ છે.

* પહેલો: કારતક મહિનો
* બીજો: માગશર મહિનો
* ત્રીજો: પોષ મહિનો
* ચોથો: મહા મહિનો
* પાંચમો: ફાગણ મહિનો
* છઠ્ઠો: ચૈત્ર મહિનો
* સાતમો: વૈશાખ મહિનો
* આઠમો: જેઠ મહિનો
* નવમો: અષાઢ મહિનો
* દસમો: શ્રાવણ મહિનો
* અગિયારમો: ભાદરવો મહિનો
* બારમો: આસો મહિનો
* લગભગ દર ત્રણ વર્ષે: પુરૂષોત્તમ માસ/અધિક માસ (જેનો પૂર્વનિર્ધારિત ક્રમ નથી)

ગુજરાતમાં દિવાળી પછીનો દિવસ વિક્રમ સંવત પ્રમાણે નવા વર્ષનો પહેલો દિવસ (કારતક મહિનો) ગણાય છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:સમય
શ્રેણી:જ્યોતિષ
શ્રેણી:વિક્રમ સંવત
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શક સંવત

શક સંવત એ એક હિંદુ વૈદિક સંવત છે. આ સંવત મુજબ વર્ષના બાર મહિનાઓ હોય છે. આ દરેક મહિનાના ત્રીસ દિવસ હોય છે. જે ચંદ્રની કળાને આધાર બનાવી ગણવામાં આવે છે. આ પંચાંગ મુજબ દરેક મહિનાના પંદરમે દિવસે અમાસ આવે છે એટલે કે પ્રથમ વદ પક્ષ આવે છે, જ્યારે છેલ્લા એટલે કે ત્રીસમા દિવસે પૂનમ આવે છે. દરેક મહિનામાં બે પખવાડિયાં હોય છે. આ પંચાંગ મુજબ વર્ષના મહિનાઓ નીચે મુજબ હોય છે. શક સંવતને અધિકૃત ભારતીય પંચાંગ ગણવામાં આવે છે.
પ્રારંભ

શક સંવતનો પ્રારંભ ઇ.સ. ૭૮માં થયો હતો. શક સંવતની શરૂઆત કેવી રીતે થઇ એ હજુ અસ્પષ્ટ છે. જોકે મોટાભાગના વિદ્વાનો રાજા ચશ્ટનના ઇ.સ. ૭૮માં થયેલા રાજ્યાભિષેકને શક સંવતની શરૂઆત ગણે છે.
મહિનાઓ

* ચૈત્ર
* વૈશાખ
* જેઠ
* અષાઢ
* શ્રાવણ
* ભાદરવો
* આસો
* કારતક
* માગશર
* પોષ
* મહા
* ફાગણ
આ પણ જુઓ

* વિક્રમ સંવત
સંદર્ભ

નોંધ
સ્ત્રોત

*
વડાલી

વડાલી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના વડાલી તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

વડાલી ઇડરથી ઉત્તરમાં રહેલું પ્રાચીન નગર ગણાય છે, કદાચ તે ચીની પ્રવાસી હ્યુઆન ત્સાંગે માળવા અને વલભીની વચ્ચે મુલાકાત લીધી તે ઓ-ચા-લિ અથવા વડારી હશે. ૧૧મી સદીમાં તે મોટા રાજ્યનું કેન્દ્ર હતું.

પરમાર વંશના હરીપાલના પુત્ર સહનપાલે વિક્રમ સંવત ૧૨૬૪ (ઇ.સ. ૧૨૦૮)માં વડાલીમાં વૈદ્યનાથ મંદિરનો મંડપ બંધાવ્યો હતો.
નામ

વડાલીનું જૂનું નામ વત્પલી હતું, જે કાળક્રમે અપભ્રંશ થઈને વડાલી બન્યું.
ભૂગોળ

નજીકનું શહેર ઇડર આશરે ૧૩ કિમીના અંતરે આવેલું છે. વડાલી અંબાજીથી ૬૫ કિમીના અંતરે આવેલું છે.
આબોહવા

શિયાળામાં ઓછામાં ઓછું તાપમાન ૯o સે. રહે છે. જ્યારે ઉનાળામાં સૂકી હવા તાપમાનમાં વધારો કરે છે જેના કારણે ઉનાળામાં મહત્તમ તાપમાન ૪૫o સે. સુધી પહોંચી જાય છે. સામાન્ય રીતે અહીં વિષમ આબોહવા હોય છે.
ધાર્મિક સ્થળો

વડાલીમાં ઘણા મંદિરો અને જૈન દેરાસર આવેલા છે. અહીં ૪ અતિ પ્રાચીન દેરાસર છે. અમીઝરા પારસનાથના દેરાસર માટે એમ કહેવાય છે કે ત્યાં એક સમયે અમી (અમૃત) ઝરતાં હતાં. ત્યાં મણિભદ્ર દાદાની પ્રતિમા વિરાજે છે.
મુખ્ય વિસ્તારો

ધરોઈ ત્રણ રસ્તા, શ્રીનગર, સગર વાસ, ગાયાત્રીનગર, આંબેડકર નગર, ઉમિયાનગર, શાંતિ નગર, સ્વાયમ બંગલો, રામનગર, બજરંગપુરા વગેરે અહીંના મુખ્ય વિસ્તારો છે.
સંદર્ભ
ધનસુરા

ધનસુરા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અરવલ્લી જિલ્લાના ધનસુરા તાલુકામાં આવેલું એક નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેર અમદાવાદથી લગભગ ૮૫ કિમી ઉત્તર-પૂર્વમાં આવેલું છે. અગાઉ તે સાબરકાંઠા જિલ્લાનો એક ભાગ હતો અને હવે તે અરવલ્લી જિલ્લાનો ભાગ છે.

ધનસુરા ગુજરાત રાજ્ય ધોરી માર્ગ ૫૯ ઉપર મોડાસાથી ૧૬ કિ.મી. દૂર સ્થિત છે અને રાજ્ય પરિવહન સેવાઓ દ્વારા મોડાસા સાથે જોડાયેલું છે. તે માર્કેટ યાર્ડ, બે ઓઇલ-મિલો અને પાંચ જિનિંગ અને પ્રેસિંગ ફેક્ટરીઓ સાથેનું એક મહત્વપૂર્ણ વેપાર કેન્દ્ર છે.
ઈતિહાસ

૧૯૮૨ની આસપાસ ગુજરાત સરકારના પુરાતત્ત્વ વિભાગના બી.જે.મકવાણા અને ધનસુરાની ડી.પી.સી.બી.એલ.ની મહિલા આર્ટસ એન્ડ કોમર્સ કોલેજના સુમન એચ.પંડ્યાએ ગામની ઉત્તરે આવેલા ગોરમતીની-ખાણ તરીકે ઓળખાતા ટેકરા પર ખોદકામ હાથ ધર્યું હતું. ખોદકામ દરમિયાન, સંભવતઃ મેસોલિથિક સમયગાળાના બે માનવ હાડપિંજર ૧૦૫ સે.મી.ની ઊંડાઈએથી મળી આવ્યા હતા, જે ઉત્તર-પૂર્વથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ ઉન્મુખ હતા. આ હાડપિંજરમાંથી એક પુખ્ત વયના વ્યક્તિનું હતું જ્યારે બીજું બાળકનું હતું. મોટા પ્રાણીઓના તૂટેલા દાંત, પીઠ-હાડકાં અને અન્ય બળી ગયેલા હાડકાં, માઇક્રોલિથિક સાધનો દા.ત., બ્લેડ, લ્યુનેટ્સ, પોઇન્ટ, ફ્લેક, ચર્ટ, કાર્નેલિયન અને ચેલ્સેડોનીમાંથી બનેલા સ્ક્રેપર પણ મળી આવ્યા હતા. એક ખાઈમાં માનવ કંકાલ મળી આવ્યું હતું. આ જ ખાઈમાં, હાડપિંજરની નીચે ભારતીય ગાયના સળગેલા હાડકાં, હથોડા પત્થરો તથા એક પથ્થરની ઘંટી મળી આવી હતી.
નોંધ
સંદર્ભ

શ્રેણી:ધનસુરા તાલુકો
પ્રાંતિજ

પ્રાંતિજ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લાના પ્રાંતિજ તાલુકાનું નગર અને મુખ્ય મથક છે.
ભૂગોળ

પ્રાંતિજ નગર ભૌગોલિક રીતે . પર આવેલું છે. સમુદ્રની સપાટીથી આ શહેરની સરેરાશ ઉંચાઇ ૯૯ મીટર (૩૨૮ ફૂટ) જેટલી છે.
વસતી

૨૦૦૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે પ્રાંતિજની વસતી ૨૨,૩૦૬ વ્યક્તિઓની હતી. જેમાં પુરુષો ૫૨% અને સ્ત્રીઓ ૪૮% હતી. પ્રાંતિજની સરેરાશ સાક્ષરતા ૭૦% હતી જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫% કરતાં વધુ હતી. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૭૭% અને સ્ત્રીઓમાં ૬૨% હતો. વસતીના ૧૨% વ્યક્તિઓની ઉંમર ૬ વર્ષ કરતાં ઓછી હતી.
જોવાલાયક સ્થળો

પ્રાંતિજ ખાતે મારકન્ડેશ્વર મહાદેવનું મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર ખાતે દર વર્ષે ગોકુળ અષ્ટમીના દિવસે મેળો ભરાય છે. આ ઉપરાંત અહીં અન્ય પવિત્ર સ્થળો સ્વામીનારાયણ મંદિર, વૈષ્ણવ સંપ્રદાયનું શેઠજીનું મંદિર, હરિહરેશ્વર મહાદેવ, જબેશ્વર મહાદેવ, બ્રહ્માણી માતા, જુમ્મા મસ્જીદ તેમ જ નગીના મસ્જીદ પણ આવેલાં છે.

પ્રાંતિજ તાલુકામાં પ્રાંતિજ અને સલાલ ખાતે પાવર સ્ટેશન આવેલાં છે.
આ પણ જુઓ

* પ્રાંતિજ તાલુકો
સંદર્ભ

શ્રેણી:પ્રાંતિજ તાલુકો
ભિલોડા

ભિલોડા ગુજરાત રાજ્યના ઈશાન ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લાના છ (૬) તાલુકા પૈકીના ભિલોડા તાલુકાનું નગર છે. આ નગર અરવલ્લીની પર્વતમાળાના ડુંગરોની તળેટીમાં વસેલું છે. મૂળ ભિલોડા ગામ હાથમતી નદીના તટ ઉપર વસેલું હતું. આ ગામ અત્યારે વિકસિત થઈને નગર-શહેરના સ્તર પર પહોચ્યું છે. અહીં પંચાયત, પ્રાથમિક, માધ્યમિક શાળા અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, કોલેજ, કૃષિ બજાર, પોલીસ સ્ટેશન, બેંક અને કોટેજ હોસ્પિટલ આવેલી છે.
જાણીતી વ્યક્તિઓ

ભિલોડાની પ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓમાં અમર ઉપાધ્યાય છે, કે જેમણે ટી.વી. શ્રેણી 'કયું કી સાસ ભી કભી બહુ થી'માં મિહિર વિરાણીની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ઉપરાંત ગામની યોગિની ચૌહાણે ગામમાંથી પ્રથમ આઈ.એ.એસ. થઈને અસંખ્ય યુવતીઓ માટે પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ પૂરૂ પાડ્યું છે.
ઉદ્યોગો

ભિલોડામાં ૧૫ હેકટરમાં જી.આઈ.ડી.સી.ની ઔદ્યોગિક એસ્ટેટ આવેલ છે.
જોવાલાયક સ્થળો

હાથમતી નદીના કિનારે આવેલ વૈજનાથ મહાદેવના મોટા મંદિર ઉપરાંત ગામની વચ્ચે લક્ષ્મીનારાયણ મંદિર અને રામજી મંદિર આવેલાં છે.

ચંદ્રપ્રભુ દિગંબર જૈન બાવન જિનાલય ૧૨મી સદીમાં બંધાયેલું છે અને આઠમા તીર્થંકર ચંદ્રપ્રભુને સમર્પિત છે, જે ૭૦ ફીટ લંબાઇ, ૪૫ ફીટ પહોળાઇ અને ત્રીસ ફીટ ઉંચાઇ ધરાવે છે, તેનો મિનારો ચાર માળનો અને ૭૫ ફીટ ઉંચાઇ ધરાવે છે અને પ્રવેશદ્વારની જોડે આરામગૃહ ધરાવે છે.
આ પણ જુઓ

* ભિલોડા તાલુકો
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ભિલોડા વિશેની વેબસાઇટ
* ભિલોડા વિશેની વેબસાઇટ
* ભિલોડા વિશે પીડીએફ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ભિલોડા તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
માલપુર

માલપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અરવલ્લી જિલ્લાના માલપુર તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

માલપુર રજવાડાની સ્થાપના ૧૫મી સદીના મધ્ય ભાગમાં થઇ હતી.

માલપુરના છેલ્લા શાસક રાવલ શ્રી ગંભીરસિંહજી હિંમતસિંહજીએ ૨૩ જૂન ૧૯૨૩માં ગાદી સંભાળી હતી. તેમણે સ્કોટ કોલેજ, સાદરા અને મેયો કોલેજ, અજમેરમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને ૧૯૪૭ સુધી ગાદી સંભાળી હતી. ડિસેમ્બર ૧૯૪૩માં માલપુર વડોદરા રાજ્યમાં ભળી ગયું હતું. ૧ મે ૧૯૪૯ના રોજ વડોદરા રાજ્યનું ભારતીય સંઘમાં વિલિનીકરણ થયું હતું.
પરિવહન

માલપુર ગુજરાતના બધાં મોટા શહેરો સાથે જાહેર પરિવહન માર્ગે જોડાયેલું છે.
આ પણ જુઓ

* માલપુર તાલુકો
સંદર્ભ

શ્રેણી:માલપુર તાલુકો
દહેગામ

દહેગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાના દહેગામ તાલુકાનું શહેર અને મુખ્ય મથક છે.
નામકરણ

ગાયકવાડ સરકાર ના સમયગાળામાં દેસાઈઓ (રબારીઓ) દ્વારા આ ગામ વસાવવામાં આવેલુ. જેમના નામ પરથી બનેલુ દેસાઈગામ અપભ્રંશ થતા થતા દહેગામ કે દેહગામ બન્યુ
ઇતિહાસ

દહેગામનો ઇતિહાસ ૮૦૦ વર્ષ જૂનો છે. ઇસ ૧૨૫૭ દરમિયાન ગુજરાતનો આ વિસ્તાર ખિલજી વંશના શાસન હેઠળ હતો. તઘલખ વંશના જફર ખાને ઇડરના રામ રાય રાઠોડને ગાદી પરથી ઉથલાવ્યો અને આ દરમિયાન ગુજરાતના મોટાભાગના વિસ્તાનો કબ્જો મુઘલો પાસે આવ્યો. મરાઠાઓએ ૧૭૫૩ દરમિયાન વિસ્તાર પર શાસન કર્યું જેમાં દામજી ગાયકવાડ શક્તિશાળી શાસક હતા. દહેગામ તાલુકાની સ્થાપના ગાયકવાડ શાસન દરમિયાન ૧૮૭૫માં થઇ હતી અને તુરંત તે વિસ્તારની રાજકીય ગતિવિધીઓનું કેન્દ્ર બન્યો. ૧૯૮૭માં દહેગામ નગરપાલિકાની સ્થાપના થઇ અને તે અમદાવાદ જિલ્લામાં સમાવેશ થયો. જ્યારે ૧૯૯૮માં અમદાવાદ જિલ્લાની પુન:રચના થઇ ત્યારે દહેગામ ગાંધીનગર જિલ્લામાં આવ્યું.
ભૂગોળ

દહેગામ પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરરેરાશ ઉંચાઇ ૭૩ મીટર (૨૩૯ ફીટ) છે.
વસતી

૨૦૧૧ ભારત જનગણના પ્રમાણે, દહેગામ નગરમાં ૪૨,૬૩૨ લોકોની વસ્તી હતી.

જેમાં પુરુષોની જનસંખ્યા ૨૧, ૯૬૮ અને મહિલાઓની જનસંખ્યા ૨૦,૬૬૪ છે. દહેગામ નગરનો સાક્ષરતા દર ૮૧.૮૫% છે, જે રાજ્યના સાક્ષરતા દર ૭૮.૦૩% કરતાં વધારે છે. આ પૈકી પુરુષ સાક્ષરતા દર ૮૮.૭૪% અને મહિલા સાક્ષરતા દર ૭૪.૬૪% છે. દહેગામ નગરની જનસંખ્યાના ૧૨.૭૭% વસ્તીની ઉંમર ૬ વર્ષથી ઓછી છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* દહેગામ વિશે ફોલિંગરેઇન.કોમ પર માહિતી
* ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થા, દહેગામની વેબસાઇટ


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:દહેગામ તાલુકો
માણસા

માણસા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ગાંધીનગર જિલ્લાના માણસા તાલુકામાં આવેલું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. માણસા નગરનો વહીવટ નગરપાલિકા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
ભૂગોળ

માણસાની સમુદ્ર સપાટીથી સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૦૩ મીટર છે.
શિક્ષણ

* એલ. એચ. સાયન્સ કોલેજ
* એસ. ટી. આર્ટસ એન્ડ બી. આર. કોમર્સ કોલેજ
* આર. બી. એલ. ડી સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ
* રાજમાતા સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ
* પી. વી. એચ. સાર્વજનિક હાઇસ્કુલ
જોવાલાયક સ્થળો

* મલાવ તળાવ
* પોરાણીક વાવ
* બી. એ. પી. એસ સ્વામિનારાયણ મંદિર
* શ્રી ત્રિકમજી મંદિર
* મહાકાળી મંદિર , વિજય ચોક
* સત્યનારાયણ મંદિર
આ પણ જુઓ

* માણસા તાલુકો
સંદર્ભ

શ્રેણી:માણસા તાલુકો
અમીરગઢ

અમીરગઢ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાના અમીરગઢ તાલુકાનું એક નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. અમીરગઢમાં પ્રખ્યાત આશ્રમશાળા બનાસ ગ્રામવિદ્યાપીઠ આવેલી છે.
પરિવહન

રેલ્વે

અમીરગઢ રેલ્વે સ્ટેશન અમદાવાદ-જયપુર પશ્ચિમ રેલ્વે માર્ગ પર આવેલું છે. તે પાલનપુરથી ૩૫ અને અમદાવાદથી ૧૬૮ કિમીના અંતરે આવેલું છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:અમીરગઢ તાલુકો
કાંકરેજ તાલુકો

કાંકરેજ તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લા નો તાલુકો છે. શિહોરી આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
કાંકરેજી ગાય

thumb|કાંકરેજી ગાય
કાંકરેજ ત્યાંની ગાયની પ્રજાતિ કાંકરેજી ગાય માટે જાણીતું છે.

અહીં ગાયમાતાનું મંદિર પણ આવેલું છે, જે કદાચ ભાગ્યેજ અન્યત્ર જોવા મળે છે.
કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલાં ગામો
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* કાંકરેજ તાલુકા પંચાયતની વેબસાઇટ


શ્રેણી:વાવ-થરાદ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
થરાદ

થરાદ (ઐતિહાસિક રીતે થિરપુર તરીકે જાણીતું) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વાવ-થરાદ જિલ્લાના થરાદ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. થરાદ ગુજરાતની સરહદ નજીક છે અને પાકિસ્તાનની સરહદ ૪૦ કિમી અને રાજસ્થાનની સરહદ ૧૫ કિમી દૂર આવેલ છે. આ શહેરમાં વાઘેલા રાજપૂતોનું શાસન રહ્યું હતું, અને મુખ્યત્વે અહીં હિંદુઓની વસ્તી છે. ખેતીવાડી અને હીરા ઉદ્યોગ અહીંનો વ્યવસાય છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૧૫ પર રહેલું ગુજરાતનું આ પ્રથમ મુખ્ય નગર છે.
ઇતિહાસ

{{Expand language
|langcode=en
|otherarticle={}
|date=૨૦૧૬
|topic={}
}}
થિરકર, થારાપદ, થિરાપદ, થિરાદ થિરપુર થિરાદ જેવાં પ્રાચીન નામો ધરાવતું આ નગરનું નામ કાળક્રમે અપભ્રંશ થઇને આજે થરાદ તરીકે ઓળખાય છે. પ્રાચીન સમયનું થરાદ એક સમયે સંપત્તિવાન શ્રેષ્ઠીઓની નગરી તરીકે જાણીતું હતું. તેને ફરતે પાકો ગઢ હતો. જે વાઘેલા શાસનકાળમાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. મારવાડનાં રજવાડાના આક્રમણથી રક્ષણ કરવા માટે આ ગઢની આજુબાજુ ૩૦ ફૂટ જેટલી ઊંડી ખાઇ ખોદવામાં આવી હતી.

થરાદ શહેરની સ્થાપના અંગે એક લોકવાયકા પ્રચલિત છે. તે મુજબ થિરપાલ ધરુએ સંવત ૧૦૧માં થિરાદની સ્થાપના કરી હતી. એમ માનવામાં આવે છે કે આજનું થરાદ સાતમી વારનું વસેલું છે.

દેલવાડાનાં કલાત્મક દેરાસરો બંધાવનારા વસ્તુપાળ અને તેજપાળની માતા કુમારદેવીનું વતન થરાદ હતું. ૨૦ માર્ચ ૨૦૧૮ના રોજ શહેરની સ્થાપનાને ૧૯૭૩ વર્ષ પૂર્ણ થયાં હતા.
ભૂગોળ

થરાદ નગરની ઉત્તરે રાજસ્થાન રાજ્ય આવેલું છે. પૂર્વ દિશામાં ડીસા આવેલું છે. દક્ષિણે દિયોદર અને સુઇગામ આવેલાં છે. થરાદની પશ્ચિમે વાવ તાલુકો આવેલ છે. થરાદ કચ્છના રણને અડીને આવેલું છે.
આબોહવા

થરાદની આબોહવા ગરમ છે. ઊનાળામાં થરાદ સહિત તાલુકામાં ભારે ગરમી પડે છે. ઊનાળામાં ૪૬ અંશ સેન્ટિગ્રેડથી પણ વધુ ગરમી પડે છે. થરાદ તાલુકો રણની કાંધીએ આવેલો હોઇને ઊનાળામાં ગરમ લૂ વાય છે. શિયાળામાં સખ્ત ઠંડી પડે છે.
અર્થતંત્ર

પ્રાચીન સમયનું થિરાદ વિશાળ દરિયા કિનારે આવેલું હતું. થરાદના વિષમ વાતાવરણ અને ખારા પાણીના કારણે થરાદના વેપારીઓ બહાર જઇને વસ્યા હતા.

અહીંનું અર્થતંત્ર મુખ્યત્વે ખેતી અને વેપાર સાથે સંબંધિત છે. મુખ્ય ખેતી માર્કેટયાર્ડ શહેરના ખેતીવાડી વેપારનું કેન્દ્ર છે જેમાં ખેડૂતો તેમની પેદાશોની હરાજી કરે છે. અહીં ઘણી ડેરી, સહકારી મંડળીઓ અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ આવેલા છે. કાપડ અને હીરા ઉદ્યોગ પણ અહીં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.
જાણીતી વ્યક્તિઓ

ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણીના પિતા થરાદના વતની હતા, તેઓએ હજુ પોતાનું જૂનું મકાન સાચવી રાખ્યું છે.
શિક્ષણ

થરાદ તાલુકા પંચાયતના પ્રમુખ જગતાભાઈ માવાભાઈ પટેલે ૧૯૮૬માં શ્રી ગાયત્રી વિદ્યાલય સ્થાપના કરી હતી, જ્યાં કોલેજ સુધીનો અભ્યાસ પ્રાપ્ત છે. અહીં ઇ.સ. ૧૯૯૭માં ઉ.મા. સામાન્ય પ્રવાહ સને ૧૯૯૮માં વિજ્ઞાન પ્રવાહની શરૂઆત થઈ હતી. આ ઉપરાંત અહીં જનતા હાઈસ્કુલ આવેલી છે તથા અન્ય ખાનગી વિદ્યાલયો આવેલા છે. સામાન્ય પ્રવાહ, વાણિજ્ય તથા વિજ્ઞાન પ્રવાહની કોલેજ પણ અહીં આવેલ છે. નહેરની બાજુમાં સરદાર કૃષિનગર દાંતીવાડા યુનિવર્સીટીની જમીન પણ અત્રે ફાળવેલ છે.
વાહન વ્યવહાર

થરાદથી ગુજરાત અને રાજસ્થાન પહોંચવા માટેની બસ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે. થરાદ ગુજરાતના બધાં મુખ્ય શહેરો સાથે માર્ગો વડે જોડાયેલું છે.
યાત્રાધામો

થરાદમાં નારણદેવી માતાનું મંદિર આવેલ છે, ત્યાં ચૈત્ર સુદ ૧૩ નો મેળો ભરાય છે. શેણલ માંનું મંદીર, ચામુડાનું મંદીર તથા હનુમાનજી મંદીર પણ આવેલ છે. થરાદ તાલુકા નાં ધાર્મિક સ્થળો માં શેણલ માતાજી માંગરોળ, નકળંગ મંદિર લુણાલ સવપુરા મોટીપાવડ ઝેંટા ડોડગામ છે. આ ઉપરાંત નારોલી તુલસી છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

*

શ્રેણી:થરાદ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
દાંતીવાડા

દાંતીવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાના મહત્વના દાંતીવાડા તાલુકાનું નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. દાંતીવાડામાં કૃષિ યુનિવર્સિટી આવેલી છે, જે સરદાર કૃષિનગર, દાંતીવાડા તરીકે ઓળખાય છે. તેમજ નજીકમાં બનાસ નદી પર દાંતીવાડા બંધ આવેલો છે.
આ પણ જુઓ

* દાંતીવાડા તાલુકો
* સરદાર કૃષિનગર, દાંતીવાડા
* દાંતીવાડા બંધ
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:દાંતીવાડા તાલુકો
ધાનેરા તાલુકો

ધાનેરા તાલુકો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા વાવ-થરાદ જિલ્લાનો તાલુકો છે. આ તાલુકો ગુજરાત રાજ્યની ઉત્તર દિશાની સરહદને અડીને આવેલો છેલ્લો તાલુકો છે. ધાનેરા આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. ધાનેરા તાલુકો રાયડો, એરંડા અને બાજરીનાં ઉત્પાદનમાં ઉત્તર ગુજરાતમાં મોખરે છે. રેલ નદી આ તાલુકાની મુખ્ય નદી છે.
ધાનેરા તાલુકામાં આવેલાં ગામો
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ધાનેરા તાલુકા પંચાયતની વેબસાઇટ


શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકાઓ
શ્રેણી:વાવ-થરાદ જિલ્લો
ભાભર (બનાસકાંઠા)

ભાભર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વાવ-થરાદ જિલ્લાના ભાભર તાલુકાનું શહેર અને મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ ભાભર કાંકરેજની નજીક હતું. મૂળભૂત રીતે તેરવાડા જિલ્લામાં રહેલા આ વિસ્તારને ૧૭૪૨માં રાજકીય અંધાધૂંધીનો લાભ લઇને કાંકરેજના હાથીજીએ ભાભર ગામની સ્થાપના કરી અને તેરવાડાની ઉજ્જડ જમીનનો કબ્જો મેળવ્યો. બ્રિટિશ શાસન સમયે, ગામની જમીન વધુ મોટા શાસન ભાયાતમાં ભેળવવામાં આવી હતી.

૧૮૨૦માં સંધિ વડે ભાભર બ્રિટિશ શાસન હેઠળ આવ્યું. ભાભર બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી હેઠળ પાલનપુર એજન્સીમાં હતું, જે ૧૯૨૫માં બનાસ કાંઠા એજન્સી બની. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી તે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીમાં આવ્યું. ૧૯૬૦માં ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના પછી તે બનાસકાંઠા જિલ્લાનો ભાગ બન્યું.
શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ

* સર્વોદય વિદ્યામંદિર
* આનંદ પ્રકાશ વિદ્યાલય
* આદર્શ વિદ્યાલય
* આર્ટસ અને કૉમર્સ કૉલેજ (ભાભર કેળવણી મંડળ દ્વારા સંચાલિત, ૨૦૦૪)
* સરકારી વિનયન કૉલેજ (ગુજરાત સરકાર દ્વારા સંચાલિત જૂન ૨૦૧૬થી )
સંદર્ભ

નોંધ
પુસ્તકો

*
*

આ લેખ માંથી હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલું લખાણ ધરાવે છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ભાભર તાલુકો
વડગામ

વડગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના બનાસકાંઠા જિલ્લાના મહત્વના તાલુકા એવા વડગામ તાલુકાનું એક નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. વડગામ તાલુકો ધાન્ધાર તરીકે પણ ઓળખાય છે. અહીં ખેતી અને પશુપાલન એ મુખ્ય વ્યવસાય છે. આ ઉપરાંત કાચા હીરા તૈયાર કરવાનો વ્યવસાય પણ વિકસ્યો છે.
નામ

કહેવાય છે કે એક સમયે અહીં આસપાસમાં વડનાં ઘણાં વૃક્ષો આવેલાં હતાં તેથી આ ગામનું નામ 'વડગામ' પડ્યું.
જાણીતા વ્યક્તિઓ

બનાસ ડેરીનાં સ્થાપક, સમાજસેવક અને ખેડૂતોના આગેવાન ગલબાભાઈ નાનજીભાઈ પટેલ તથા સ્વાતંત્ર્ય સેનાની કાળીદાસ લક્ષ્મીચંદ ભોજક વડગામના વતની હતા.
આ પણ જુઓ

* ગલબાભાઈ નાનજીભાઈ પટેલ - બનાસ ડેરીનાં સ્થાપક
* વડગામ રજવાડું
* વડગામ તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ

* વડગામ.કોમ
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:વડગામ તાલુકો
વાવ, બનાસકાંઠા જિલ્લો

વાવ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વાવ-થરાદ જિલ્લાના વાવ તાલુકાનું શહેર અને મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

વાવના રાણા શાસક રાજસ્થાનના સાંભર અને નાંદોલમાંથી આવ્યા હતા અને પૃથ્વીરાજ ચૌહાણના વંશજ હોવાનો દાવો કરતા હતા જે ઇસ ૧૧૯૩માં અફઘાન યુદ્દમાં માર્યો ગયો હતો. નાંદોલમાંથી હાંકી કઢાયેલ દેધરાવ થરાદમાં સ્થાયી થયો હતો. બીજા મત મુજબ તેનો પુત્ર રાજા રતનસિંહ ૧૧૦૩માં નાંદોલમાંથી હાંકી કઢાયો હતો અને થરાદમાં સ્થાયી થયો હતો. ૧૨૮૩માં દેધરાવનો સાતમો વંશજ રાણા પુંજા મુસ્લિમોના હાથે યુદ્ધમાં હણાયો હતો. તેના પુત્રે જેસલમેરના રાવલ એવા તેના સસરાની વગનો ઉપયોગ કરી જાગીર ફરી મેળવી હતી પરંતુ થરાદ ગુમાવ્યું હતું. એટલે તેણે વાવને પોતાની નવી રાજધાની બનાવી. વાવનું નામ તેના પરદાદા રાજા મહિપાલે બંધાવેલી વાવ ઉપરથી પડ્યું હતું. ૧૮૧૩માં વાવે ભયંકર દુષ્કાળનો સામનો કર્યો હતો. ૧૮૧૯-૨૦ દરમિયાન આઠમો વંશજ ઉમેદસિંહ બ્રિટિશરો સાથે સંમત થયો હતો અને વાવ બ્રિટિશ આશ્રિત રાજ્ય બન્યું હતું.

વાવ બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી હેઠળ પાલનપુર એજન્સીમાં હતું, જે ૧૯૨૫માં બનાસકાંઠા એજન્સી બની. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી તે બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીમાં આવ્યું. ૧૯૬૦માં ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના પછી તે બનાસકાંઠા જિલ્લાનો ભાગ બન્યું.
જોવા લાયક સ્થળો

વાવમાં પ્રાચીન જૈન દેરાસર આવેલું છે. કપિલમુનિની તપસ્યાથી નિર્માણ થયેલ કપિલેશ્વર મહાદેવ મંદીર અહીં આવેલું છે. આ મંદિર પાંડવોના હસ્તે નિર્માણ થયેલુ હોવાનું મનાય છે. વાવમાં ભગવાન ત્રિકમજીનું પ્રાચિન મંદીર હાલમાં નવનિર્માણ પામી રહ્યુ છે. અહીં દુધેશ્વર મંદિર,રામજી મંદિર, હિંગળાજ મંદિર વગેરે મંદિરો તેમજ મસ્જિદ પણ આવેલ છે.

વાવની રાજગઢી આશરે ૪૦૦ વર્ષ જૂની છે.
સંસ્કૃતિ

મેરાયો લોકનૃત્ય વાવ-થરાદના ઠાકોરોનું લોકનૃત્ય છે. વાવ તાલુકાના ઉચપા અને લીંબાળા ગામે નકળંગ ભગવાનના કારતક સુદ બીજના મેળામાં આ નૃત્ય રમવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
ગ્રંથસૂચિ

*
*

આ લેખ માંથી હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલું લખાણ ધરાવે છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:વાવ તાલુકો
બહુચરાજી

બહુચરાજી અથવા બેચરાજી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલું છે, અને તે બહુચરાજી તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. અહીં આવેલુ શ્રી બહુચરાજી માતાનુ મંદિર ખુબ પ્રખ્યાત છે, જ્યાં ચૈત્રી પૂનમનો બહુ મોટો મેળો ભરાય છે.
ઇતિહાસ

બહુચરાજીનું નામ અહીં આવેલા બહુચરાજી માતાના મંદિર પરથી પડ્યું છે. અહીં આજુબાજુનો વિસ્તાર ચુવાલ તરીકે ઓળખાય છે. બેચર ગામ મંદિરની ૧ કિમી દક્ષિણે આવેલું છે, જ્યારે સંખલપુર ગામ મંદિરથી ઉત્તરમાં ૨ કિમી આવેલું છે. આધુનિક બહુચરાજી નગર આ બંને ગામની વચ્ચે વિકાસ પામ્યું છે.

નગરના વિકાસ માટે વડોદરાના શાસક સયાજીરાવ ગાયકવાડે ગાયકવાડ બરોડા સ્ટેટ રેલ્વે (GBSR)ને બહુચરાજી સુધી વિસ્તારી હતી.
અર્થતંત્ર

બહુચરાજી તીર્થસ્થાન હોવાને કારણે એક વેપારી મથક પણ બની રહ્યું છે. અહીં આવેલા પેટા માર્કેટ-યાર્ડમાં અનાજ, કપાસ વગેરેનું વેચાણ થાય છે. નગરમાં ઑઇલ એન્જિનનાં સમારકામ માટેનાં ત્રણ કારખાનાં તથા ખેતીવાડીનાં સાધનો બનાવવાનું એક કારખાનું છે. અહીં પ્રાથમિક-માધ્યમિક શાળા, કૉલેજ, સાર્વજનિક પુસ્તકાલય, પોસ્ટઑફિસ, ટેલિફોન અને તાર-ઑફિસની સગવડો છે. માંડલ બેચરાજી સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રીજીયનમાં મારુતિ સુઝુકી સહિત ઓટોમોબાઇલ્સ ઉદ્યોગો આવેલા છે, જે દર વર્ષે ૧૦ લાખ કારની ઉત્પાદન કરે છે.

ગુજરાતનાં પવિત્ર યાત્રાધામોના વિકાસ માટે રાજ્યસરકારે યાત્રાધામ વિકાસ બૉર્ડની રચના કરી છે અને બહુચરાજીના વિકાસની સર્વગ્રાહી યોજના હાથ ધરવામાં આવી છે.
પરિવહન

બહુચરાજી રેલમાર્ગ દ્વારા તથા રાજ્ય-પરિવહનની બસો દ્વારા નજીકનાં મુખ્ય શહેરો અને નગરો સાથે જોડાયેલું છે. બહુચરાજી રાજ્યમાર્ગે અમદાવાદ (૧૧૦ કિમી), મહેસાણા (૪૦ કિમી) અને વિરમગામ (૪૭ કિમી) સાથે જોડાયેલું છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:બહુચરાજી તાલુકો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
વિજાપુર

વિજાપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહેસાણા જિલ્લાના વિજાપુર તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૂગોળ

વિજાપુર પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૧૬ મીટર (૩૮૦ ફીટ) છે. તે સાબરમતી નદીથી આશરે ૫ કિમી દૂર આવેલું છે.
મંદિરો

વિજાપુર જૈન મુનિ બુદ્ધિસાગર સુરીનું જન્મ સ્થાન છે, જેમણે મહુડી તીર્થની સ્થાપના કરી હતી. મુનીના અંતિમ સંસ્કાર વિજાપુર ખાતે કરવામાં આવ્યા હતા. તેમને સમર્પિત જૈન મંદિર અને દેરું પાછળથી સ્થાપવામાં આવ્યું હતું.
આ પણ જુઓ

* વિજાપુર તાલુકો
સંદર્ભ

શ્રેણી:વિજાપુર તાલુકો
દાહોદ

દાહોદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દાહોદ જિલ્લાના મહત્વના દાહોદ તાલુકાનું નગર છે, જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે. દાહોદ જિલ્લા તેમ જ શહેરમાંથી ગાંધીનગરથી ઈંદોર જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯ પસાર થાય છે.

ગુજરાત માં સૌપ્રથમ સુર્યોદય દાહોદ જિલ્લામાં થાય છે. દાહોદ જીલ્લો એ રાજસ્થાન અને મઘ્ય પ્રદેશ એમ બે રાજ્યો સાથે સરહદ ધરાવે છે.

દાહોદ જિલ્લામાં રતનમહાલ રીંછ અભ્યારણ આવેલું છે
ઇતિહાસ

દાહોદ નામ દાહોદ બે રાજ્યો રાજસ્થાન તથા મધ્ય પ્રદેશ સાથે જોડાયેલું હોવાથી દોહદ નામથી ઓળખાતું હતું દધિચિ ઋષિ પરથી દુધી મતી નદી નું નામ પડ્યું હોવાનું મનાય છે, જેમનો આશ્રમ દુધમતી નદીના કિનારે આવેલો હતો.અહીંયા ના આદિવાસી હજી સુધી દાહોદ ને દેહવોદ નામે થી ઓળખે છે તથા દેહવોદ બોલે છે.

પાટણના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહે માળવા પર ચડાઈ કરતી વખતે દાહોદ ખાતે રોકાણ કર્યું હતું ત્તે વિસ્તારને આજે પણ પડાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેમના બનાવેલા તળાવને છાબતળાવ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

મુઘલ બાદશાહ ઔરંગઝેબનો જન્મ દાહોદમાં ઇ.સ. ૧૬૧૮માં જહાંગીરના શાસન દરમિયાન થયો હતો.
પરિવહન

દાહોદ ગુજરાતના બધા મુખ્ય શહેરો સાથે ધોરીમાર્ગો અને રેલ્વે વડે જોડાયેલું છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* દાહોદ ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થાની વેબસાઇટ
* દાહોદ નગર વિશે માહિતી
દેવગઢબારિયા

દેવગઢબારિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢબારિયા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૂગોળ

દેવગઢબારિયા ગોધરાથી ૪૪ કિમીના અંતરે પશ્ચિમ દિશામાં અને દાહોદથી ૫૪ કિમીના અંતેર પૂર્વ દિશામાં આવેલું છે. અમદાવાદ-ઈંદોર રાષ્ટ્રિય ધોરીમાર્ગ ક્રમાંક ૫૯ થી તે ૧૪ કિમીના અંતરે દક્ષિણ દિશામાં આવેલું છે.
ઇતિહાસ

બારીયા રજવાડાની સ્થાપના ઈ.સ. ૧૭૮૨માં થઇ હતી. તેના શાસકો ખીંચી શાખાના ચૌહાણ વંશના હતા.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

*


શ્રેણી:દેવગઢબારિયા તાલુકો
સમી

સમી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના પાટણ જિલ્લાના સમી તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

લોકવાયકા મુજબ સમીનું નામ તેના સ્થાપક એવા સમી અથવા અતીત પરંપરાના સાધુ પરથી પડ્યું છે. ૧૭૫૩માં તે રાધનપુરના નવાબના શાસન હેઠળ આવ્યું; અને ૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં તેની રાજધાની અને મુખ્ય મથક બન્યું. ૧૮૧૬માં પ્લેગની મહામારીને લીધે વસતી અડધી થઇ ગઇ હતી.

સમી રાધનપુર રજવાડા હેઠળ હતું. રાધનપુર રજવાડું બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીની પાલનપુર એજન્સી હેઠળ આવતું હતું, જે ૧૯૨૫માં બનાસ કાંઠા એજન્સી બની. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી બોમ્બે પ્રેસિડેન્સીનું બોમ્બે રાજ્યમાં રૂપાંતરણ થયું. ૧૯૬૦માં જ્યારે બોમ્બે રાજ્યમાંથી ગુજરાત રાજ્ય બન્યું ત્યારે સમી મહેસાણા જિલ્લામાં ગયું અને પછીથી પાટણ જિલ્લાનો ભાગ બન્યું.
જોવાલાયક સ્થળો

અહીં લોહાણા જ્ઞાતિના કુળદેવતા શ્રી ક્ષેત્રપાલ દાદાનું મંદિર આવેલું છે.

સમીની ફરતે ૨૪ ફીટ ઉંચી અને ૧૨ ફીટ જાડી દોઢ માઇલ લાંબો પરિઘ ધરાવતી ઇંટોની દિવાલ હતી, જે હવે ખંડિત અવસ્થામાં જોવા મળે છે. પૂર્વ દિશાએ દરબાર અને તેની પશ્ચિમે પીર તળાવ ધરાવતી નુરાંશા પીરની ઇમારત આવેલી છે. આની બાજુમાં મસ્જિદ અને નવાબના કુટુંબીજનોની કબરો આવેલી છે.
આ પણ જુઓ

* સમી તાલુકો
સંદર્ભ

નોંધ
પુસ્તકો

*
*

આ લેખ હવે પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલા માંથી લખાણના અંશો ધરાવે છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:સમી તાલુકો
ચાણસ્મા

ચાણસ્મા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લાના મહત્વના ચાણસ્મા તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૂગોળ

ચાણસ્મા પર સ્થિત છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૬૧ મીટર (૨૦૦ ફીટ) છે.
વસતી

૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી મુજબ, ચાણસ્માની વસતી ૧૫૯૩૨ વ્યક્તિઓની હતી જેમા પુરુષોની સંખ્યા ૮,૩૪૫ અને સ્ત્રીઓની સંખ્યા ૭,૫૮૭ હતી. ચાણસ્માનો સાક્ષરતા દર ૮૪.૬% હતો, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ દર કરતાં વધુ હતો; પુરુષોમાં સાક્ષરતા ૮૦.૮% અને સ્ત્રીઓમાં ૭૨.૨% હતી. વસતીના ૧૦% લોકો ૬ વર્ષની વય કરતાં નીચે હતા.
શિક્ષણ

અહીં વિનયન અને વાણિજ્ય કોલેજ આવેલી છે.
આ પણ જુઓ

* ચાણસ્મા તાલુકો
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ચાણસ્મા તાલુકો