JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कार्ल काउत्स्की

कार्ल काउत्स्की (सन् १८५४-१९३८) - जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादका दोस्रो इन्टरनेसनलका एक जना नेता पछि गएर मार्क्सवादीप्रति गद्दारी गरे, अवसरवादको एक अत्यन्त कतरनाक तथा अनिष्टकार धारा - केन्द्रवाद (काउत्स्कीवाद) का सिद्धान्तकार बने । जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादी मुखपत्रिका Die Neue Zeit ('नयाँ समय') का सम्पादक । काउत्स्कीले सन् १८७४ देखि समाजवादी आन्दोलनमा भाग लिन थालेका थिए । त्यसबेला उनको विचारधाराले लासालवाद, नवमाल्थुसवाद र अराजकतावादको विशेष सम्मिश्रणको प्रतिनिधित्व गर्दथ्यो। सन् १८८१मा उनी मार्क्सवादी बने, परन्तु त्यसैबेला नै अवसरवादतर्फ उनको ढल्काइ देखापरिसकेको थियो । उन्नाइसौँ शताब्दीको नवौँ र दशौँ दशकका वर्षहरूमा उनले मार्क्सवादी सिद्धान्तका प्रश्नहरूबारे केही कृतिहरू - 'कार्ल मार्क्सको आर्थिक सिद्धान्त', 'कृषिसम्बन्धी प्रश्न' इत्यादिको रचना गरेका थिए। यी कृतिहरूमा केही गल्तीहरू निश्चय नै थिए, तैपनि तिनले मार्क्सवादको प्रचार-प्रसारमा सकरात्मक भूमिका खेलेका थिए। पछि गएर सन् १९१०-१९११ तिर उनी मार्क्सवादीबाट अवसरवादी बन्न पुगे। सन् १९१४-१९१८को विश्वव्यापी साम्राज्यवादी युद्धका वर्षहरूमा काउत्स्कीले केन्द्रबाट अर्थात् इन्टरनेसनलसम्बन्धी नाराहरूद्वारा पर्दा हालिएको सामाजिक अन्धराष्ट्रवादको स्थिति अपनाएका थिए । उनी 'उग्रसाम्राज्यवाद' नामक प्रतिक्रियावादी सिद्धान्तका प्रर्वतक बने। महन् अक्टोबार क्रान्तिपश्चात् उनी खुल्लमखुल्ला रूपमा नै सर्वहारा क्रान्ति र मजदुरवर्गको अधिनायकत्वको विरोधी बने र सोभियतसत्ताको विरुद्ध खडा भए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
जूल गेद

जूल गेद (सन् १८४५-१९२२) फ्रान्सेली समाजवादी आन्दोलन र दोस्रो इन्टरनेसनलका एक जना संगठितकर्ता एवं नेता । गेदले फ्रान्समा मार्क्सवादी विचारधाराको प्रचार-प्रसार तथा समाजवादी आन्दोलन्को विकासको लागि प्रशस्त कार्य गरेका थिए । परन्तु दक्षिणपन्थी समाजवादीहरूको नैतिको विरोध जनाउँदै उनले सैद्धान्तिक एवं रणनीतिसम्बन्धी प्रश्नमा गुटवादी गल्तीहरू गरेका थिए । प्रथम विश्वयुद्ध आरम्भ (सन् १९१४) देखि उनले सामाजिक अन्धराष्ट्रवादी स्थिति अपनाए र फ्रान्सको पुँजीजीवी सरकारमा सामेल भए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मजदुर इन्टरनेसनलका फ्रान्सेली भागका सदस्य
प्योत्र क्रोपोत्किन

thumb|क्रोपोत्किनप्योत्रो अलेक्सेएभिच क्रोपोत्किन (सन् १८४२-१९२१) - रुसी अराजकतावादका एक प्रमुख कार्यकर्ता र सिद्धान्तकार । सन् १९१४-१९१८को विश्वव्यापी साम्राज्यवादी युद्धको समयमा अन्धराष्ट्रवादी रहे । सन् १९१७मा प्रवासबाट फर्केपछि पूँजीजीवी स्थितिको पक्षधर बने, तर सन् १९२०मा उनले युरोपमा मजदुरहरूलाई सम्बोधन गर्दै जुन पत्र लेखेका थिए, त्यसमा अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको ऐतिहासिक महत्त्व स्वीकार्दै सोभियत रुसविरुद्ध सामरिक आक्रमणमा बाधा हाल्नको निमित्त मजदुरहरूलाई आह्वान गरेका थिए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:रुसी अराजकतावादीहरू
विश्वकोश

thumb|नेपाली विकिपिडिया, एक विश्वकोश

विश्वकोश भनेको कुनै खास क्षेत्र वा अनुशासन(बिषय)मा सामान्य वा विशेष ज्ञानको सारांश प्रदान गर्ने सन्दर्भ कार्य वा सङ्ग्रह हो। विश्वकोशहरू लेख वा प्रविष्टिहरूमा विभाजित हुन्छन् जुन लेखको नाम वा विषयगत श्रेणीहरूद्वारा वर्णमाला अनुसार व्यवस्थित हुन्छन्, वा अन्यथा खोज्न सकिन्छ। सामान्यतया विश्वकोशमा लेखहरू दिइएको लेखको शीर्षकमा तथ्यपरक जानकारीमा केन्द्रित हुन्छन्; यो शब्दकोश प्रविष्टिहरू भन्दा फरक हुन्छ, जुन शब्दहरूको बारेमा भाषिक जानकारीमा केन्द्रित हुन्छ, जस्तै तिनीहरूको व्युत्पत्ति, अर्थ, उच्चारण, प्रयोग, र व्याकरणिक रूपहरू।
विशेषताहरू

आधुनिक विश्वकोश १८ औं शताब्दीमा शब्दकोशबाट विकसित भएको थियो। ऐतिहासिक रूपमा, दुबै(विश्वकोश र शब्दकोशहरू) राम्ररी शिक्षित, राम्ररी जानकार सामग्री विशेषज्ञहरूद्वारा अनुसन्धान र लेखिएका छन्, तर तिनीहरू संरचनामा उल्लेखनीय रूपमा भिन्न छन्।
चार प्रमुख तत्व

# विश्वकोशहरू सामान्य हुन सक्छन्, जसमा हरेक क्षेत्रका विषयहरूमा लेखहरू समावेश हुन्छन्।
# विश्वकोषीय दायराका कार्यहरूले उनीहरूको विषय डोमेनको लागि महत्त्वपूर्ण संचित ज्ञान, जस्तै चिकित्सा, दर्शन वा कानूनको विश्वकोश प्रदान गर्ने लक्ष्य राख्छन्।
# सन्दर्भको लागि विश्वकोश प्रयोगयोग्य बनाउन सङ्गठनको केही व्यवस्थित विधि आवश्यक छ।
# आधुनिक मल्टिमिडिया र सूचना युगको विकास हुँदै गएपछि सबै प्रकारका सूचना सङ्कलन, प्रमाणीकरण, सङ्कलन र प्रस्तुतीकरणका लागि नयाँ विधिहरू देखा परेका छन्।
विश्वकोशहरू

* इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका
* विकिपिडिया
सन्दर्भ सामग्रीहरू
इराक्ली गेओर्गिएभिच चेरेतेली

इराक्ली गेओर्गिएभिच चेरेतेली (सन् १८८२-१९५९) - एक जना मेन्सेविक नेता । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा केन्द्रवाद (मजदुर आन्दोलनमा एक अवसरवादी धारा) का पक्षसमर्थक । सन् १९१७को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्तिपश्चात् पेत्रोग्राद सोभियतको कार्यकारिणी समितिका सदस्य एवं सोभियतहरूको प्रथम समायोजनअन्तर्गत केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिका सदस्य । सन् १९१७को मई महिनामा हुलाक एवं टेलिग्राफ मन्त्रिको हैसियतले पुँजीजीवी अस्थायी सरकारमा सोमल भए, अनि जुलाई घट्नापश्चात् चाहिँ गृहमन्त्री बने । बोल्सेभिकहरूलाई योजनाबद्ध ढङ्गले सखाप पार्ने षड्यन्त्रका उनी एक जना सङ्गठनकर्ता रहेका थिए । अक्टोबर समाजवादी क्रान्तिपश्चात् चरेतेली जर्जियामा प्रतिक्रान्तिकारी मेन्सेविक सरकारका एक जना नेता बने ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मेन्सेविकहरू
जाँ जोरेस

जाँ जोर (सन् १८५९-१९१४) - फ्रान्सेली तथा अन्तर्रष्ट्रिय समाजवादी आन्दोलनका एकजना प्रसिद्ध नेता । मजदुर आन्दोलन र त्यसको कार्यभारबारे आफ्नो दृष्टिकोणअनुसार जोरे एक सुधारवादी थिए, परन्तु उनले शान्तिका निमित्त, साम्राज्यवादी उत्पीडन र आक्रमणकारी युद्धको विरुद्ध अथक संघर्ष गरेका थिए । यसैले गर्दा प्रतिक्रियावादी पुँजीजीवीवर्गको घृणापात्र बन्न पुगेका थिए । प्रथमा विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८)को पूर्व बेलामा प्रतिक्रियावादीहरूका भरौटेद्वारा जोरको हत्या गरियो ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मजदुर इन्टरनेसनलका फ्रान्सेली भागका सदस्य
एडवार्ड डेभिड

एडवार्ड डेभिड (सन् १८६३-१९३०) - जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादको दक्षिणपन्थी धाराका एक जना नेता, संशोधनवादी, पेशाअनुसार अर्थशास्त्री। जर्मन अवसरवादीहरूको पत्रिका Sozialistische Monatshefte ('समाजवादी मासिक') का एक जना संस्थापक। सन् १९०३ देखि राइखस्टागका प्रतिनिधि। साम्राज्यवादी विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८)को समयमा सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी बने। 'विश्वयुद्धमा सामाजिक-प्रजातन्त्रवाद' (सन् १९१५) नामक किताबमा साम्राज्यवादी युद्धमा जर्मन सामाजिक-प्रजातन्त्रवादको दक्षिणपन्थी धाराको अवसरवादी स्थितिको संरक्षक बन्न पुगे। सन् १९१९मा जर्मन गणतन्त्रको प्रथम संयुक्त सरकारमा सामेल भए। सन् १९१९-१९ ताका गृहमन्त्री र सन् १९२२-१९२७ ताका गेस्सेनमा सरकारका प्रतिनिधि रहे। सोभियत संघप्रति शत्रुतापूर्ण व्यवहार गर्ने जर्मन साम्राज्यवादको प्रतिशोधवादी दुस्प्रयासलाई उनको समर्थन रहेको थियो।
स्रोतहरू

श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
नेपोलियन तृतीय

thumbnail|नेपोलियन तृतीयनेपोलियन तृतीय (बोनपार्ट्, लुई) (सन् १८०८-१८७३) - सन् १८५२ देखि १८७० सम्म फ्रान्सका सम्राट, नेपोलियन प्रथमका भतीजा हुन्। सन् १८४८ को क्रान्तिको पराजयपछि उनी दोस्रो फ्रान्सेली साम्राज्य फ्रान्स गणतन्त्रको राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए । सन् १८९१ को २ डिसेम्बरको राती राजकीय सत्ता पल्टाएर उनले सिंहासन हत्याएका थिए ।
जीवनी

लुई नेपोलियनको जन्म २० अप्रिल १८०८ मा पेरिसमा भएको थियो। त्यस समय उनका काका नेपोलियन महान् आफ्नो गौरवको शिखरमा थिए। नेपोलियन सत्ताच्युत हुँदा नेपोलियन आफ्नो आमा सँग स्विजरल्यान्ड पलायन भएका थिए। उनको शिक्षादीक्षा उनको आमाको रेखदेखमा भयो। केही समयसम्म जर्मनी तथा इटलीमा पनि बसे। लुई नेपोलियनको शिक्षा दीक्षा त्यस्तो वातावरणमा जहाँ उनको पारिवारिक परम्परा फ्रेन्च क्रान्ति र राष्ट्रियताको पर्यायवाची बनेका थिए। फ्रान्सबाट भियनाको व्यवस्था समाप्त गरि बोनापार्ट वंशीय शासन स्थापित गर्नु करना लुई नेपोलियनको जीवन लक्ष्य बन्यो। इटलीको क्रान्ति कारी दल कारबोनारीको सदस्यको हैसियतले लुई नेपोलियनले पोप विरूद्ध भएको १८३१ को असफल आन्दोलनमा भाग लिएका थिए। लुई नेपोलियनले स्ट्रासवर्ग (Strasbourg)को दुर्गरक्षक द्वारा एक असफल विद्रोह गराए जसको परिमाणस्वरूप फ्रान्सको शासक लुई फिलिपद्वारा उनलाई अमेरिका पठाइयो। त्यहाँबाट उनले १८३७ मा स्वीजरल्यान्ड फर्किए र १८३८ मा इङ्ल्यान्ड पुगे।

सन् १८३९ मा लुई नेपोलियनले एक पुस्तकको रचना गरे जसमा नेपोलियन बोनापर्टको विचारलाई गरि "बोनापर्टवाद", समाजवाद र शान्तिवादको मिश्रणलाई युरोपेली समाजमा परिचित गराए। यस रचनाको परिणाम स्वरूप सम्पूर्ण फ्रान्समा नेपोलियनलाई लिएर केही कुराहरू चल्ब थाल्यो। नेपोलियनलाई अजेय बताइयो र उनको पराजयलाई शत्रुहरूको षड्यन्त्र मात्र लिइयो। तत्कालीन फ्रेन्च शासक लुई फिलिपले पनि औपचारिक रूपमा यस तथ्यलाई संमुख आफ्नो आस्था प्रकट गरे तथा अगस्ट, १८४० ई. मा सेन्ट हेलेनाबाट नेपोलियन महानको अस्तु फिर्ता ल्याएर उनलाई पूर्ण पवित्रताको साथ स्थापित गराए। यस समय लुई नेपोलियन बोलोन (Boulogne) मा सैनिक विद्रोह गराउन असफल भए र बन्दी बनाइएर हेगको किल्लामा कैद भए। कारागारमा लुईले राजनीतिक र सामाजिक विषयहरूमा केही पुस्तक लेखे। ६ वर्ष पछि सन् १८४६ मा कैद बाट मुक्त भएर लन्डनमा शरण लिए।
स्रोतहरू

श्रेणी:फ्रान्सको इतिहास

श्रेणी:युरोपको इतिहास
श्रेणी:फ्रान्सेली सम्राटहरू
श्रेणी:फ्रान्सका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:'कु' द्वारा सत्ता हासिल गर्ने नेताहरू
अलेक्सान्दर निकोलाएभिच पात्रेसोभ

अलेक्सान्दर निकोलाएभिच पात्रेसोभ (सन् १८६९-१९३४) - एक रुसी मेन्सेविक नेता । प्रतिक्रियावादी र नयाँ क्रान्तिकारी आन्दोलनको विकास (सन् १९०७-१९१२) का वर्षहरूमा उनी विसर्जनवादका सिद्धान्तकार बने । उनले 'भज्रोज्दोनिए' ('पुनर्जन्म'), 'नाशा जार्‍या' ('हाम्रो ज्योति') र मेन्सेविक विसर्जनवादीहरूका उरु पनि पत्रपत्रिकाहरूमा नेतृत्वदायी भूमिका खेलेका थिए । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८)को समयमा सामाजिक-अन्धराष्ट्रियवादी रहे । अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिपश्चात् विदेशतर्फ लागे र प्रवासमा रहेर साप्ताहिक 'द्नी' ('दिवस')मा भाग लिन थाले । उनले सोभियत रुसप्रति लाञ्छनापूर्ण लेखहरू छपाएका थिए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मेन्सेविकहरू
गेओर्गी प्लेखानोभ

गेओर्गी भोलेन्तिनोभिच प्लेखानोभ (सन् १८५६-१९१८) - रुसी तथा अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर आन्दोलनका एक प्रमुख कार्यकर्ता, रुसमा मार्क्सवादका प्रचारक, रुसी सामाजिक-जनवादी मजदुर पार्टीको दोस्रो महाधिवेशन (सन् १९०३) पश्चात् प्लेखानोभले अवसरवादसँग मिलिमतो गर्ने स्थिति अपनाए र पछि गएर मेन्सेविकहरूसँग मिल्न पुगे । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८)को समयमा उनले सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी स्थिति लिएका थिए । सन् १९१७को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्तिपश्चात् पुँजीजीवी अस्थायी सरकारका पक्षसमर्थक बनेका थिए र अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिप्रति शत्रुतापूर्ण दृष्टकोण राखेका थिए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मेन्सेविकहरू
एडुवार्ड बेर्नस्टाइन

एडुवार्ड बेर्नश्टाइन (सन् १८५०-१९३२) - जर्मन सामाजिक-जनवादको र दोस्रो इन्टरनेसनलको घोर अवसरवादी धाराका एक जना नेता, संशोधनवाद तथा सुधारवादकअ सिद्धान्तकार । उनी उन्नाइसौँ शताब्दीको आठौँ दशकको मध्यदेखि सामाजिक-जनवादी आन्दोलनमा सरिक भएका थिए । सन् १८८१ देखि १८८९ सम्म जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीको केन्द्रीय मुखपत्र (Der Sozialdemokrat) ('सामाजिक-जनवादी') का सम्पादक रहे । सन् १८९६-१८९८ ताका Die Neue Zeit ('नयाँ समय') पत्रिकामा 'समाजवादको पूर्वाधारहरू र सामाजिक-जनवादको कार्यभार' भन्ने शीर्षकअन्तर्गत छुट्टै पुस्तकको रूपमा प्रकाशित गरियो । यस रचनामा उनले खुलस्त रूपमा नै क्रान्तिकारी मार्क्सवादका दार्शनिक, आर्थिक तथा राजनीतिक आधारहरूमा संशोधन ल्याउने आह्वान गरेका थिए । पुँजीवादअन्तर्गत मजदुरहरूको आर्थिक अवस्था राम्रो तुल्याउने हेतुले सुधारको निम्ति संघर्ष गर्नुलाई बेर्नश्टाइनले मजदुर आन्दोलनको मुख्य कार्यभार घोषित गरे, साथै "आन्दोलन नै सबैथोक हो, अन्तिम लक्षय त केही पनि होइन" भन्ने अवसरवादी सूत्रवाक्य प्रस्तुत् गरे । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८)को अवधिमा उनले सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी स्थिति अपनाएका थिए । त्यसपछिका वर्षहरूमा पनि साम्राज्यवादी पुँजीजीवीवर्गकै नैतिको समर्थन गर्दे रहे र अक्टोवर समाजवादी क्रान्तिको तथा सोभियत सङ्घको विरोध गरे ।
स्रोतहरू

श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
श्रेणी:सन् १८५० मा जन्म
मिखाइल बाकुनिन

thumb|मिखाइल बाकुनिनमिखाइल अलेक्सान्द्रोभिच बाकुनिन (सन् १८१४-१८७३) - रुसी क्रान्तिकारी, अराजकतावादका सिद्धान्तकार। उनले जर्मनीमा १८४८-१८४९ को क्रान्तिमा सक्रिय रूपले भाग लिएका थिए। इन्टरनेसनलको सदस्य रहेर उनले मार्क्स तथा एङ्गेल्सको विरोधमा फुटवादी क्रियाकलाप गर्ने गरेका थिए र अन्तर्राष्ट्रय मजदुर आन्दोलनको नेतृत्व आफ्नो हातमा केन्द्रित गर्न खोजेका थिए। सन् १८७२ मा उनी इन्टरनेसनलबाट निष्कासित गरिए।
स्रोतहरू

श्रेणी:रुसी अराजकतावादीहरू
एकत्रिना कोन्स्तान्तिनोब्ना ब्रेश्को-ब्रेश्कोभ्स्काया

एकत्रिना कोन्स्तान्तिनोब्ना ब्रेश्को-ब्रेश्कोभ्स्काया (सन् १८४४-१९३४) - रुसी एसेर (सामाजिक-क्रान्तिकारी) पार्टीको एक जना संगठितकर्मी एवं नेत्री । एसेर पार्टीमा उग्र दक्षिणपन्थी धाराकिइ समर्थक । सन् १९१७को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्तिपश्चात् उनले पुँजीजीवी अस्थायी सरकारको समर्थन गरिन् र "अन्तिम विजयसम्म" साम्राज्यवादी युद्ध चालू राख्ने कराको कट्टर समर्थक हरिन् ।
स्रोतहरू

श्रेणी:एसेरहरू
लुई ओग्युस्ट ब्लांकी

लुई ओग्युस्ट ब्लांकी

लुई ओग्युस्ट ब्लांकी (Louis Auguste Blanqui) (1805 - 1881) एक प्रमुख फ्रान्सेली समाजवादी क्रान्तिकारी थिए। उनी आफ्नो जीवनभरि राजनीतिक क्रान्तिको पक्षधर थिए र फ्रान्सेली क्रान्तिकारी आन्दोलनमा महत्वपूर्ण भूमिकामा थिए। ब्लांकीको विचारधारा, क्रान्तिकारी गतिविधिहरू, र लेखनले सामाजिक न्याय र समानता को पक्षमा प्रगतिशील दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ।
----
१. प्रारम्भिक जीवन

* जन्म: लुई ओग्युस्ट ब्लांकी 1805 को फरवरी 8 मा फ्रान्सको पेरिसमा जन्मिएका थिए।
* शिक्षा: उनले पेरिसमा अध्ययन गरे र कानूनी पेशामा रुचि राख्न थाले। यस क्रममा उनले राजनीतिक र सामाजिक परिवर्तनका विचारहरूमा गहिरो चासो राख्न थाले।

----
२. राजनीतिक गतिविधिहरू

* क्रान्तिकारी गतिविधि: ब्लांकीले विभिन्न क्रान्तिकारी योजना र प्रयासहरूको नेतृत्व गरेका थिए। उनी 1830 र 1848 को फ्रान्सेली क्रान्तिमा सक्रिय रहे।
* नयाँ गणतन्त्रको प्रयास: 1839 मा ब्लांकीले एक असफल सशस्त्र विद्रोहको नेतृत्व गरे, जसलाई "सप्ताहिक विद्रोह" भनेर चिनिन्छ। यस विद्रोहको उद्देश्य फ्रान्समा गणतन्त्र स्थापनाका लागि थियो।
* समाजवादी विचारधारा: ब्लांकीको समाजवादी विचारधारा प्रायः सशस्त्र क्रान्तिको पक्षमा र राज्यको सशक्त नियन्त्रणको पक्षमा थियो। उनले सामाजिक न्याय र समानता प्राप्त गर्ने उद्देश्य राखेका थिए।

----
३. लेखन र विचारधारा

* मुख्य विचार: ब्लांकीको विचारधारा मुख्यतः समाजवादी र क्रान्तिकारी थियो। उनले सामाजिक असमानता र शोषणको विरोध गरे र राज्यको सशक्त नियन्त्रणको पक्षमा विचार व्यक्त गरे।
* प्रमुख कृतिहरू: ब्लांकीका प्रमुख लेखहरूमा “L'Organisation du Travail” (कामको संगठन) र “L'Ère nouvelle” (नयाँ युग) समावेश छन्, जसले उनको समाजवादी र क्रान्तिकारी विचारहरूलाई प्रकट गर्छ।

----
४. कैद र आजीवन संघर्ष

* कैद: ब्लांकीले आफ्नो क्रान्तिकारी गतिविधिहरूको लागि बारम्बार कैद भोगेका थिए। उनले आफ्नो जीवनको धेरै समय जेलमा बिताएका थिए, जहाँ उनले आफ्नो विचारहरूलाई लेख्न र संकल्पनामा व्यक्त गर्न थाले।
* निधन: लुई ओग्युस्ट ब्लांकीको 1881 को जनवरी 1 मा निधन भयो। उनले आफ्नो जीवनभर समाजवादी र क्रान्तिकारी विचारधाराका लागि समर्पण गरे।

----
५. ऐतिहासिक र सांस्कृतिक प्रभाव

* सांस्कृतिक प्रभाव: ब्लांकीको विचार र क्रान्तिकारी गतिविधिहरूले फ्रान्सेली समाज र राजनीति र सामाजिक न्यायका विचारहरूमा महत्वपूर्ण प्रभाव पारेका छन्। उनका विचार र कार्यले आगामी क्रान्तिकारी र समाजवादी आन्दोलनहरूलाई प्रेरित गरेका छन्।
* आधुनिक प्रभाव: ब्लांकीको विचारधाराले 19 औं र 20 औं शताब्दीका समाजवादी र क्रान्तिकारी विचारधाराका लागि आधार प्रदान गरेको छ। उनका विचारले समाजवादी आन्दोलन र क्रान्तिकारी थ्योरीहरूको विकासमा योगदान पुर्याएको छ।

----निष्कर्ष:

लुई ओग्युस्ट ब्लांकी फ्रान्सेली समाजवादी क्रान्तिकारी थिए जसले सामाजिक न्याय र समानता प्राप्त गर्नको लागि क्रान्तिकारी गतिविधिहरूको नेतृत्व गरे। उनले आफ्नो विचारधारा र लेखनमा क्रान्तिकारी र समाजवादी विचारहरूलाई प्रस्तुत गरे, जसले इतिहासमा महत्वपूर्ण स्थान प्राप्त गरेको छ।
स्रोतहरू
एलेक्जेन्डर मिलेराँ

एलेक्जेन्डर एटएन मिलेराँ (सन् १८५९-१९४३) - फ्रान्सेली राजनीतिक कार्यकर्ता, उन्नाइसौँ शताब्दीका नवौँ दशकतिर चाहिँ समाजवादीहरूसँग मिल्न पुगे, फ्रान्सेली समाजवादी आन्दोलनमा अवसरवादी धाराको नेतृत्व गरे । सन् १८९९ मा उनी भाल्डेक-रुस्सोको प्रतिक्रियावादी पुँजीजीवी सरकारमा सामेल भई पेरिस कम्युनका हत्यारा जर्नेल गालिफ्फेसँग मिलेर काम गरेका थिए । भ्ला.इ. लेनिनले मिलेराँवादलाई सर्वहारावर्गको हितप्रति गद्दारी संशोधनवादको व्यावहारिक अभिव्यक्ति भन्ने संज्ञा दिएर त्यसको भर्त्सना गर्नुभयो र त्यसका सामाजिक जराहरू समेत खोतल्नुभयो। स न् १९०९-१९१०, १९१२-१९१३, १९१४-१९१५ तिर उनी विभिन्न मन्त्री पदहरूमा वहाल रहेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
शार्ल लुई मन्टेस्क्यु

चार्ल्स लुई डे सेकन्डट, बरोन डे ला ब्रेड मोन्टेस्क्यु (१८ जनवरी १६८९ – १० फेब्रुअरी १७५५), प्रचलित रुपमा मोन्टेस्क्यु फ्रान्सेली न्यायाधीश, बौद्धिक, इतिहासकार, र राजनीतिक दार्शनिक.थिए। उनी फ्रान्स का प्रसिद्ध पुँजीजीवी प्रवोधनवादी, वैधानिक राजतन्त्र, शक्ति पृथकीकरण का सिद्धान्तकारका रुपमा चिनिन्छन्।

संसारभरि धेरै संविधानहरूमा लागू गरिएको शक्तिहरूको विभाजनको सिद्धान्तको मुख्य स्रोत उनी हुन्। उनी राजनीतिक शब्दकोशमा निरंकुशता शब्दको स्थान सुरक्षित गर्न कुनै पनि अन्य लेखक भन्दा बढी काम गरेकोमा पनि चिनिन्छन् । उनको अज्ञात रूपमा प्रकाशित द स्पिरिट अफ ल (१७४८) पुस्तक बेलायत र अमेरिकी उपनिवेश दुवैमा राम्रोसँग परिचित भई, संयुक्त राज्य अमेरिकाका संस्थापक पिताहरूलाई अमेरिकी संविधानको मस्यौदामा प्रभाव पारेको थियो । thumb|मोन्टेस्क्ये
स्रोतहरू
कार्ल रादेक

कार्ल रादेक (सन् १८८५-१९३९) - उन्नाइसौँ शताब्दीको अन्तिम दशकको सुरुदेखि गलीशया, पोल्यान्ड र जर्मनीका सामाजिक-जनवादी आन्दोलनमा भाग लिएका थिए । प्रथम विश्वयुद्ध सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा अन्तर्राष्ट्रियतावादी स्थितिमा अडेर रहेका थिए, यद्यपि कहिलेकाहीँ केन्द्रवाद (मजदुर आन्दोलनमा एक अवसरवादी धारा)तर्फ झुक्न पुदथे । सन् १९१७ देखि रुसी बोल्सेविक पर्टीका सदस्य थिए, पछि गएर चाहिँ पार्टीविरोधी क्रियाकलापमा संलग्न रहेको हुनाले पार्टीबाट निष्कासित गरिए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
इल्या रुवानोभिच

इल्या अडोल्फोभिच रुवानोभिच (सन् १८६०-१९२०) - रुसी एसेर (सामाजिक-क्रान्तिकारी) पार्टीका एक जना नेता र अन्तर्राष्ट्रिय समाजवादी ब्यूरोका सदस्य । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी रहेका थिए ।
१६ अक्टोबर १९२०) एक रूसी क्रान्तिकारी थिए जो १८८० को दशकमा 'द पिपुल्स विल' ('नरोदनया भोल्या') मा सामेल भए। १८८१ मा, यो समूहले जार अलेक्जेन्डर द्वितीय को हत्या गर्‍यो। त्यसपछि भएको दमनको समयमा, रुबानोभिच विदेश भागे, अन्ततः फ्रान्सको पेरिसमा बसोबास गरे र फ्रान्सेली नागरिक बने। त्यहाँ उनले १८९१ मा पी.एल. लाभ्रोभ, एन.एस. रुसानोभ र अन्यहरूसँग मिलेर 'पुराना सदस्यहरूको जन इच्छा' ('ग्रुप्पा स्टारिख नारोडोभोल'त्सेभ') को समूहको सह-स्थापना गरे। १९०० मा उनले कृषि समाजवादी लिग स्थापना गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेले।१९०१ मा समाजवादी क्रान्तिकारी पार्टी (PSR) स्थापना हुँदा, रुबानोभिच यसमा सामेल भए र विदेशमा यसको आधिकारिक प्रतिनिधि बने। निकोलाई रुसानोभसँग मिलेर, उनले पार्टीको आधिकारिक पत्रिका, हेराल्ड अफ द रूसी क्रान्ति (भेस्टनिक रुस्कोई रेभोल्युट्सी) सम्पादन गरे। जब PSR लाई दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय मा भर्ना गरियो (यसको प्रतिद्वन्द्वी, रूसी सामाजिक लोकतान्त्रिक पार्टी बाट कडा विरोधको कारण), रुबानोभिच अन्तर्राष्ट्रियमा पार्टीको आधिकारिक प्रतिनिधि बने। PSR को लागि आफ्नो कामको अतिरिक्त, रुबानोभिच फ्रान्सेली समाजवादी आन्दोलनमा सक्रिय थिए।उनी ब्ल्याङ्क्विस्ट पार्टी सोसलिस्ट-रेभोलुसनेर (रूसी PSR को नामकरण) सँग नजिक थिए। १९०५ मा, उनले फ्रान्सेली समाजवादी पार्टी (SFIO) मा विभिन्न फ्रान्सेली समाजवादी समूहहरूको एकीकरणलाई समर्थन गरे। उनले फ्रान्समा यहूदी ट्रेड युनियनहरूलाई संगठित गर्न पनि मद्दत गरे।१९१४ मा, धेरैजसो युरोपेली समाजवादी दलहरू पहिलो विश्वयुद्ध लाई लिएर विभाजित भए। रुबानोभिचले रूसी PSR को 'बचाववादी' शाखा र SFIO मा 'सामाजिक देशभक्तहरू' को पक्ष लिए, जसले एन्टेन्टे युद्ध प्रयासलाई समर्थन गरे। रुबानोभिचले १९१७ को फेब्रुअरी क्रान्तिलाई समर्थन गरे, छोटो समयको लागि रूस फर्के र त्यसपछि विदेशमा PSR को प्रतिनिधिको रूपमा आफ्नो पद पुनः सुरु गर्न पेरिस फर्के। उनले अक्टोबर क्रान्तिको विरोध गरे।
स्रोतहरू

श्रेणी:एसेरहरू
रोजा लुक्सम्बर्ग

thumb|रोजा लुक्सम्बर्ग
रोजा लुक्सम्बर्ग (सन् १८७१-१९१९) - (; ; also Rozalia Luksenburg; 5 March 1871 – 15 January 1919) पोलिस मार्क्सवादी, दार्शनिक, अर्थशास्त्री, जर्मनी, पोल्यान्ड तथा अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर आन्दोलनकी एक जना प्रसिद्ध कार्यकर्ता, दोस्रो इन्टरनेसनलको वामपन्थी गुटकी एक जना नेत्री । जर्मनी कम्युनिष्ट पार्टीकी एक जना संस्थापिका ।

१९१९ मा उनको हत्या भयो।
जीवन
पोल्याण्ड
पुर्खा

, Poland]]
रोजलियाका हजुरबा हजुरआमा, एलिजा र स्जायन्डलाको बारेमा थोरै थाहा छ, तर ऐतिहासिक प्रमाणका अनुसार तिनीहरू वारसा मा बस्ने सम्भावना छ।https://www.praktykateoretyczna.pl/artykuly/rory-castle-you-alone-will-make-our-familys-name-famous-rosa-luxemburg-her-family-and-the-origins-of-her-polish-jewish-identity/|Title=Rigos-Her-Polish-Jewish-identity/|Title=Her-Polish-Origins, परिवार परिचय Szlam (रोसाकी हजुरआमा) र Zamość मा सर्दै। अब्राहमले त्यहाँ जामोश र वारसामा आधारित, तर Danzig, Leipzig, Berlin, Hamburg; यद्यपि विनम्र मूलबाट आएका थिए, उनी अन्तर्राष्ट्रिय जडानहरू भएका एक धनी व्यापारी बने जसले आफ्ना छोराछोरीहरूलाई जर्मन साम्राज्य मा विदेशमा शिक्षा प्रदान गर्न सक्षम थिए। उनले यहूदी सुधार आन्दोलन लाई समर्थन गरे, एक प्रमुख सदस्य बने। मस्किलिम। उहाँ यहूदी मुक्ति, पोलिस र यिद्दिश बोल्नुभएको थियो, र आफ्ना छोराछोरीहरूले पनि यी भाषाहरू बोल्छन् भनी सुनिश्चित गरे। यो स्पष्ट छैन कि उनले नोभेम्बर विद्रोह (१८३०-३१) मा भाग लिए वा होइनन्।
स्रोतहरू

श्रेणी:१८७१ जन्म
श्रेणी:१९१९ मृत्यु
श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
फिलिप शाइडमान

फिलिप शाइडमान (सन् १८६५-१९३९) - जर्मन सामाजवादको उग्र दक्षिणपन्थी अवसरवादी धारा एक जना नेता । सन् १९०३ देखि राइख्स्टागमा सामाजिक-जनवादी गुटमा समावेश भए । सन् १९०३ देखि जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीको नेतृत्वका एक जना सदस्य । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा सामाजिक-अन्धराष्ट्रवादी । जर्मनीमा सन् १९१८को नोभेम्वर क्रान्तिका बेला प्रतिक्रान्तिकारी जनदूत परिषद्‌मा सामेल भएका थिए । सन् १९१९ का फरवरी-जून महिनातिर भाइमार गणतन्त्रको संयुक्त सरकारको नेतृत्व गरे । सन् १९१८-१९२१ तिर जर्मन मजदुर आन्दोलनलाई रक्तपातमय तरिकाले दमन गर्ने कार्यका एक जना आयोजक रहेका थिए । पछि गएर सक्रिय जाजनैतिका क्रियाकलापबाट अलग भए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:जर्मन सामाजिक-जनवादी पार्टीका सदस्यहरू
मात्भेइ स्कोबेलेभ

मात्भेइ इभानोभिच स्कोबेलेभ (सन् १८८५-१९३८) - एक रुसी क्रान्तिकारी थियो । पेशाअनुसार इंजिनियर, सन् १९०३ देखि मेन्सेविकहरूको साथमा मिलेर सामाजिक-जनवादी आन्दोलनमा भाग लिएका थिए, अनि सन् १९०६मा विदेशिएर मेन्सेविकहरूमा पत्र-पत्रिकाहरूमा काम गरेका थिए र ट्रोत्स्कीद्वारा सम्पादित अखबार 'प्राभ्दा'को सम्पादक-मण्डलमा पनि समावेश गरिएका थिए र ककेशियामा रुसी रैथानेहरूको तर्फबाट उनी चतुर्थ राजकीय दूमामा प्रतिनिधि रोजिएका थिए । प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४-१९१८) का वर्षहरूमा केन्द्रवादी रहे । सन् १९१७को फरवरी पुँजीजीवी प्रजातन्त्रवादी क्रान्तिपश्चात् पेत्रोग्राद सोभियतका उपाध्यक्ष, केन्द्रीय कार्यकरिणी समितिको प्रथम समायोजनका उपाध्यक्ष, सन् १९१७को मई महिनादेखि अगस्ट महिनासम्म पुँजीजीवी अस्थायी सरकारका श्रममन्त्री । अक्टोवर समाजवादी समाजवादी क्रान्तिपश्चात् मेन्सेविकहरूबाट अलग्गिएर सहकारिता प्रणालीमा काम गर्न लागे । सन् १९२२ देखि सोभियत सङ्घ कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्य रहेर उनले उत्तरदायित्वपूर्ण कार्यभारहरू वहन गरे । सन् १९३६-१९३७ तिर उनले अखिल सङ्घ रेडियो समितिका काम गरेका थिए ।
स्रोतहरू

श्रेणी:मेन्सेविकहरू
महेन्द्र राजमार्ग

महेन्द्र राजमार्ग एघार सय किलोमिटर भन्दा लामो पूर्वमा काँकडभिट्टा (मेची नगर) देखि पश्चिम महेन्द्रनगरसम्म नेपाललाई जोडने हालसम्म नेपालकै सबैभन्दा लामो राजमार्ग हो। यो राजमार्गको केन्द्र भाग तिर भरतपुर नगर तथा चितवन उपत्यका पर्दछ।
इतिहास

चितवन उपत्यकाको नवलपरासी जिल्ला खण्डमा पर्ने गैडाकोटमा राजा महेन्द्रबाट यो राजमार्गको बि.स. २०१९ बैशाख १ गते उदघाटन गरीएको थियो । यसभन्दा अघि पुर्व पश्चिम सडक भनेको राणाकालिन समयको हुलाकी राजमार्ग मात्र थियो।
प्रमुख पुल
वर्तमान नेपालमा

हाल पूर्व देखि पश्चिमका नेपालीलाई एकसुत्रमा बाँध्न यो राजमार्गको अतुलनीय योगदान रहेको छ। यस राजमार्गको विकाससँगै देशले व्यापार वाणिज्यमा क्रमवद्ध विकास गर्न सफल भएको छ साथै राजमार्गको पूर्वदेखि पश्चिमसम्म विभिन्न द्रुत गतिका वाणिज्य केन्द्रहरू विकास हुन सम्भव भएको हो। तीव्र गतिमा विकास भइरहेका प्रमुख नेपाली सहरहरू मेचीनगर, दमक, इटहरी, हेटौँडा, भरतपुर, बुटवल, महेन्द्रनगर तथा अन्य बजारहरू बिर्तामोड, लहान, बर्दिबास, चन्द्रनिगाहपुर, निजगढ, पथलैया, रत्ननगर, कावासोती, बर्दघाट, लमही, कोहलपुर, अतरिया लगायतको सहरको विकास यसै राजमार्गमा चलेको गतिविधिले बसाउन सम्भव भएको हो। यसै राजमार्गलाई आधार बनाएर बिर्तामोड, इटहरी, लहान, बर्दिबास, हेटौँडा, भरतपुर, बुटवल, गोरूसिङगे, भालुवाङ, लमही, कोहलपुर तथा अतरियाबाट प्रमुख उत्तर दक्षिण मार्गहरू गएका छन्।
आजको अवस्था

भविष्यको योजना
नेपालका अन्य प्रमुख राजमार्गहरू

* त्रिभुवन राजपथ
* सिदार्थ राजमार्ग
* अरनिको राजमार्ग
* पृथ्वी राजमार्ग
* रत्न राजमार्ग
* बीपी राजमार्ग
* मेची राजमार्ग
* कोसी राजमार्ग
* कर्णाली राजमार्ग
* हुलाकी राजमार्ग
* मध्यपहाडी राजमार्ग
अन्य प्रमुख सडकमार्गहरू क्रमस

* पोखरा बागलुंग सडक (भुपी शेरेचन राजमार्ग)
* मुग्लीगं नारायणगढ सडक
* काठमाण्डौ त्रिसुली सडक
* आबुखैरेनी गोरखा सडक
* त्रिभुवननगर लिवाङ सडक
* दांग सल्यान सुर्खेत सडक
* स्याउले दिपायल सडक
* तानसेन तम्घास सडक
* गोरूसिंगे सन्धीखर्क सडक
* शिवपुरी राष्ट्रिय निकुन्ज चक्रमार्ग
* त्रिसुली सोमदागं सडक
* कटारी वखलढुंग सडक (सिद्धिचरण राजमार्ग)
* जयपृथ्वी राजमार्ग खोडपे बझागं सडक
* सुर्खेत जाजरकोटसडक
* बेनी मुस्तागंसडक
* कैनडांडा चौर जाहरी सडक
* मुसीकोट सडक
* मनागं सडक
* भालुवागं प्युठान सडक
* पासाङल्हामु राजमार्ग
* भूपि शेरचन राजमार्ग
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)