JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
බහු වගාවන්

: companion planting of carrots and onions. The onion smell puts off carrot root fly, while the smell of carrots puts off onion fly.]]

බහු වගාව () යනු විවිධාකාර වගාවන් ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් එකම ප්‍රදේශයක ස්වාභාවික පරිසරයේ විවිධත්වය අනුකරනය කරමින් එකම වගාවකට විශාල බිම් ප්‍රදේශයක් යොදා ගැනීමේ ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී කරන කෘෂි කර්මාන්තයයි. මෙම ක්‍රමයට ශෂ්‍ය මාරුව ,විවිධ වගාවන් අන්තර් වගාවන් (අතුරුවගාවන්) සහායක තෝරාගත් හිතකර පැලෑටි, alley වගාවන් ඇතුලත්වේ.

බහු වගාවන් සඳහා වැඩි කම්කරු ශ්‍රමයක් අවශ්‍ය වුවද තනි වගාවකට වඩා වාසිදායක පැති කිහිපයක් තිබේ.

*වගා විවිධත්වය හේතුවෙන් තනි වගාවකට පහසුවෙන් වැළ‍ඳෙන ලෙඩ රෝගවලින් මිදීමේ හැකියාව ලැබේ.මේ සඳහා නේචර් (Nature) සඟරාවේ පළවූ වාර්ථාවක් උදාහරණයක් ලෙස ගත හැක. එම වාර්ථාවට අනුව චීනයේ එකම බිමක විවිධ වර්ගයේ වී වර්ග වගා කිරීමෙන් 89%ක අස්වැන්නක් ලැබී ඇත. මෙයට හේතුව අධික ලෙස කෘමිනාශක භාවිතා කළ යුතු පළිබෝධ රෝග වැලඳීම 94% ක ප්‍රමාණයක් අඩු වීමයි.
*විවිධ වගාවන් තිබීමෙන් විවිධාකාර සත්ව ගනය‍ට වාසභූමි සැපයේ එයින් ප්‍රදේශයේ ජෛව විවිධත්වය වැඩිවේ.මෙය පරිසර හිතකාමී වීම නැතහොත් ජෛව විවිධත්වය සඳහා මනාව බිම් කඩවල් වල ඉඩකඩ සැලසීමේ එක් අවස්ථාවකි.

බහුවගාව යනු permaculture(ස්ථිරවගා ක්‍රමයේ ) ක්‍රමයේ එක් මූලධර්මයකි.
මූලාශ්‍ර
ආශ්‍රිත

* බහු බෝග ගොවිතැන
බාහිර සම්බන්ධ

* Crop rotation and polyculture
* Polycultures in the Brazilian drylands
* Polyculture and disease prevention
* PolyCultures: Food Where We Live
පියැසි උද්‍යාන

thumb| වහල මත ඉදිකර ඇති උද්‍යානයක්

වහල මත ඉදිකර ඇති උද්‍යානයක් යනු ඕනෑම ගොඩනැගිල්ලක වහලය මත ඉදිකර ඇති ඕනෑම උද්‍යානයකි.

පුරාතන කාලයේ සිට මිනිසුන් ව්‍යුහ මත ශාක වැවීම සිදු කරන ලදී. අලංකරණය කිරීමේ නාසිය හැර වහල මත ශාක වැවීම තුළින් ආහාර, උෂ්ණත්ව පාලනය ,වාස්තු විද්‍යාත්මක අලංකාරත්වය හා නව නිර්මාණ ශීලි අවස්ථා සපයා දේ.නගරබද ප්‍රදේශවල උද්‍යානකරණය සඳහා ඇති ඉඩ පහසුකම් අඩු කම වහල මත උද්‍යාන බිහිවීමට මූලික හේතුව බවට පත්ව ඇත. උද්‍යානය ස්වාධීන ගොඩනැගිල්ලක වහලය මත තිබිය හැකි අතර එහෙයින් එම ගොඩනැගිල්ලේ ජලය හා අපද්‍රව්‍යය පිළිබඳ කටයුතු කරනු ලැබේ. දිය වගාව හා අනෙකුත් අතිරේක ක්‍රමවලින් උදාහරණ ලෙස පස් අවශ්‍යතාවය හෝ එහි විශාල බර අඩු කිරීම තුළින් වහල මත ඉදිකරන උද්‍යානයක ඉදිකිරීම් හැකියාව වැඩි කළ හැක. වහල මත ඇති උද්‍යානවලදී බඳුන් තුළ වගා කිරිම බහුල වශයෙන් භාවිතා කෙරේ. වහල මත ඇති උද්‍යානයකට උසස් උදාහරණයක් වන්නේ චිකාගෝ නගර ශාලාවයි.

කුඩා නිවාසවල ජීවත් වන්නන්ට වර්ග අඩි උද්‍යානකරණය හෝ (ඊටත් වඩා ) අඩු ඉඩක් ඇති අවස්ථාවල ජීවත්වන බිත්ති (සිරස් උද්‍යානකරණය) අතිශයින් සුවිශේෂ වේ. මේවා මගින් සාම්ප්‍රදායික උද්‍යානකරණයට වඩා ඉතා අඩු අවකාශයක් භාවිතා කරයි. (වර්ග අඩි උද්‍යානකරණය මගින් සාම්ප්‍රධායික ‍පේළිවල අවකාශය 20% ක් පමණක් භාවිතා කරන අතර සිරස් අද්‍යානකරණය මගින් ඊට වඩා දස ගුණයක් වැඩි නිෂ්පාදනයක් ලබා ගත හැක. ) මෙමගින් පරිසරයට බලපාන ක්‍රියාවන්ද වැඩි දියුණු කිරීම සිදු කරයි. එමගින් ප්‍රිෂ් ක්‍රමය නැති කිරීම , පලිබෝධනාශක අඩු කිරීම හෝ ඉවත් කිරීම හා කොම්පෝස්ට් හරහා අප ද්‍රව්‍යය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය දිරි ගැන්වීම සිදු කරනු ලැබේ. කුඩා බද්ධ නිවාසවලදී සාම්ප්‍රධායික කොම්පෝස්ට් පද්ධතියකට වඩා බොකෝෂි කොම්පෝස්ට් පද්ධතියක් වඩා ප්‍රායෝගික වේ.

ජීවත් වීමේ යන්ත්‍රයේ සම්බන්ධිත අදහස පදනම් වී ඇත්තේ උද්‍යානකරණයේ වඩාත් ප්‍රාථමික ආකාරය මතයි. පසමත අපද්‍රව්‍යය දැමීම (කොම්පෝස්ට් හා මළ අපද්‍රව්‍යය සුදුසු ලෙස බිඳීම සිදු කරනු ලබන්නේ විශේෂිත අගල් හෝ ඇසුරුම් තුළය.) හා ආහාර පළදාව නෙළා සැකසුම් කිරීමේදී කොම්පෝස්ට් නිපදවෙන අතර ඒවා අනුභව කිරීමේදී මළ අපද්‍රව්‍යය නිර්මාණය වේ. ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවලදී සංවෘත කුඩු උද්‍යානකරණය භාවිතා කරනු ලබයි. නමුත් මෙමගින් අවශ්‍ය ආරක්ෂාවීම් නොකළ හොත් සෞඛ්‍යය අවධානම් ඇතිවීම සිදුවිය හැකිය.මනුෂ්‍යය හෝ සත්ව අපද්‍රව්‍යය අඩංගු කොම්පෝස්ට් තාපකාමී තත්වවලට ළඟාවිය යුතු අතර භාවිතයට ගැනීමට පෙර වසරක් වත් පරණවිය යුතුය ශාක භක්ෂක සතුන්ගෙන් ලැබෙන පොහොර සඳහා මෙම ක්‍රියා මාර්ග නොගත්තද ඒවා ආරක්ෂාකාරීය.

විවිධ වෙනස් වර්ගවල අමුද්‍රව්‍ය රාශියකින් සමන්විත වීම කොම්පෝස්ට් කිරීම ආරක්ෂාකාරී ක්‍රියා පිළිවෙලක් වන අතර එය ලබා ගත හැකි හොඳම පොහොර ආකාරවලින් එකක් වේ.
වල් පැළ පාලනය

වල් පැළ පාලනය යනු පලිබෝධ පාලනයේ උද්භිත සංරචකය වන අතර එහි දී සිදු කරෙන්නේ වල් පැළ වර්ධනය වී, ගෘහස්ථකරණයට ලක් කළ පැළවලට හා පශු සම්පත්වලට හානිදායක වීමට පෙර භෞතික හෝ රසායනික ක්‍රමවලින් ඒවායේ වැඩීම නැවැත්වීමයි. වල් පැළ වැඩීම නැවැත්වීම සඳහා බොහොමයක් වල් පැළ පාලන ක්‍රියා පිළිවෙලවල් වර්ධනය කර ඇත.

වඩාත් මූලික ක්‍රමය වන්නේ නගුල් ගෑම වන අතර එහි දී වාර්ෂික වල් පැළවල මුල් කපා දමනු ලැබේ. වර්තමානයේ දී වල් නාශක ලෙස හඳුන්වන රසායනික වල් පැළ නාශක භාවිතා කරනු ලැබේ.


ප්‍රවර්ගය:වල් පැළ
වනාන්තර ආශ්‍රිත උද්‍යානකරණය (Woodland Gardening)

වනාන්තර ආශ්‍රිත උද්‍යානකරණය (Woodland Gardening)

කෙන්ෆර්න් හා Plants for a future විසින් වනාන්තර උද්‍යානකරණය වචනය උකහා ගන්නා ලදී. හාට්ගේ පද්ධතියට වූ ප්‍රධාන විවේචනයක් වූයේ භාවිතා කරන ලද ශාක තෝරා ගැනීමයි. කැරට් වැනි වර්තමානයේ වවන බොහොමයක් සාම්ප්‍රදායික බෝග සූර්යාලෝකය අවශ්‍ය ශාක වන අතර ඒවා වඩා වැඩි ආවරණයකින් යුත් වනාන්තර උද්‍යාන පද්ධති සඳහා නිසි පරිදි තෝරා ගෙන නොතිබුණි. ෆර්න්ගේ අදහස වූයේ සාර්ථක සමෝෂ්ණ වනාන්තර උද්‍යානයක් සඳහා සෙවන දරා ගත හැකි ශාක විශාල පරාසයක් භාවිතා කිරීමට අවශ්‍ය බවයි. මේ නිසා Plants for a future විසින් එවැනි පද්ධතියට සුදුසු ශාක දත්ත ගොනුවක් නිර්මාණය කරන ලදී.

ඇග්‍රො ෆොරස්ට්‍රි රිසර්ච් ට්‍රස්ට් ආයතනය සතුව ඩෙවෝන්, ඩාටින්ග්ටන් හි ෂූමාකර් විද්‍යාලයට යාබදව අක්කර 2ක වනාන්තර උද්‍යානයක් ඇත. එහි දී වල් පැලවල වැවීම වැළැක්වීම සඳහා ඔවුන් විසින් භූමි ආවරණ ශාක බහුලව භාවිතා කරයි.

නිවර්ථන ප්‍රදේශවල ගොඩ නංවා ඇති ගෘහස්ථ උද්‍යාන පද්ධති, සමෝෂ්ණ දේශගුණවල දී භාවිතා කිරීම සුදුසු පරිදි සකසා ඇත් ද යන්න පිළිබඳව යම් විවේචනයක් පවතී.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Forest_gardening
ජෛව සිනෙරු

ජෛව සිනෙරු.]]


ජෛව සිනෙරු යනු ආරක්ෂිත හා ඇලවුම්කාරක උපස්ථරයක් ස්‍රාවය කිරීම මඟින් හඳුනාගත හැකි සංකීර්ණ ක්ෂුද්රි ජීවී සමූහයකි. ඒවා මතුපිට ඇමිණුම් , ව්යුවහීය සමානතා , ජානමය විවිධත්වය, සංකීර්ණ ප්‍රජා අන්තර් සම්බන්ධතා හා බහිස් සෛලීය බහු අවයවික ද්රීව්ය,යන්ගේ සැදුණු ජාලයක් යන කරුණුවලින් අනන්ය් වේ.

ඒක සෛලික ජීවීන් එකිනෙකට වෙනස් හැසිරීම් රටා 2කින් පවතී. පළමුවැන්න වඩාත් සමීප නිදැල්ලේ පාවෙන ප්ලාවාංගමය ජීවීන් වන අතර එකට ද්‍රව මාධ්‍යයේ ස්වායත්තව පාවිය හැකි හෝ පිහිනිය හැකි ඒක සෛලික ජීවීන්ගෙන් සමන්විතය. දෙවැන්න ඝන මතුපිටක් සාදමින් සෛල ළං ළංව ඇහිරී තදින් එකට බැඳුණු ඇමිණුනු තත්වයයි. හැසිරීමේ වෙනස්කම් ආකාර කිහිපයක් හොවා දැක්විය හැක. ඝන පූර්ණ සංවේදන , විශේෂයෙන් විශේෂයට වෙනස් ක්‍රියාකාරකම් උදාහරණ වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Biofilms
විකසනය

ජෛව සිනෙරු වර්ධනය අදියර 5 කදී සිදුවේ.


සෑම පියවරක්ම “එයරොජිනෝසා” ජෛව සිනෙරු වර්ධනයේ සම ප්‍රමාණ ප්‍රකාශ ක්ෂුද්‍ර ඡායාරූපයක් සමඟ යුගල් කොට ඇත.

යම් උපස්ථරයක් මතට නිදැල්ලේ පාවෙන ක්ෂුද්‍ර ජීවියකු ඇලීම සමඟ විකසනය ආරම්භ වේ. ආරම්භක ජනාවාස දුර්වල වැන්ඩර්වාල්ස් බලවලින් උපස්ථරයට ප්‍රතිවර්ත්‍යව ඇමිණේ. එම ජනාවාස ක්ෂණිකව වෙන් නොවුන‍හොත් ඒවා පිලයි වැනි සෛලීය ඇලවුම්කාරක අණු යොදාගෙන ස්ථිරව උපස්ථරයේ ලැගුම් ගනී.

ප්‍රාමාරම්භක ජනාවාස වඩාත් විහිදුණු ක්ෂේත්‍ර සපයමින් ජෛව සිනෙරු එකිනෙක තදින් ඇද බැඳ තබා ගන්නා පලසක් තැනීම ආරම්භ කරයි. ඇතැම් ජීවීන්ට සෘජුවම උපස්ථරය මත ඇලීමට නොහැකි වුව ද ඒවා පහසුවෙන් පළමු ජනාවාස මතට හෝ පලස මතට ඇලේ. මෙම ජනාවාසකරණයේ දී සෛල ගණපූරතා සංවේදනයන් මඟින් සන්නිවේදන හැකියාව ලබා ගනී. ජනාවාස ඇති වු පසු සෛල විභාජනයේ හා අන්තර්ගතකරණයේ සංයෝජන හරහා ජෛව සිනෙරු වැඩේ. වර්ධනය නම් වූ විකසනයේ අවසාන පියවරේදී ජෛව සිනෙරු එලි දැක්වෙන අතර එහිදී පමණක් සෛල හැඩය හා ප්‍රමාණය වෙනස් කරගනී. ජෛව සිරකරුවල මෙම වර්ධනය සෛලවලට ප්‍රති ජීවක ප්‍රතිරෝධීතාවයක් ලබාදේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Biofilms
ජෛවීය භෞතික විද්‍යාව

ජෛවීය පද්ධති ගවේෂණය කිරීම සඳහා භෞතීය විද්‍යාත්මක වාදයන් හා ක්‍රමවේදයන් සංවර්ධනය කෙරෙන හා යොදා ගැනෙන අන්තර් විනයානුකූල විද්‍යාවක් ලෙස භෞතීය ජීව විද්‍යාව හැඳින්විය හැක. ජෛවීය භෞතික විද්‍යාවේ සෙවන යටතේ සිදු කෙරෙන අධ්‍යයනයන් අණු මට්ටමේ සිට ජීවී හා පරිසර පද්ධති මට්ට‍ම් දක්වා සියළු කේෂ්ත්‍රවල පැතිර පවතී. ජෛවීය භෞතික විද්‍යාත්මක ගවේෂණයෙන් ජීව රසායන විද්‍යාව නැනෝ තාක්ෂණය , ජීව ඉංජිනේරු විද්‍යාව , පද්ධති ජීව විද්‍යාව යන විෂයන් සමඟ පැහැදිලි අතිච්ඡාදනයන් දක්වයි.

අණුක ජෛවීය භෞතික භෞතික විද්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් ජීව රසායන විද්‍යාවේ හෝ අණුක ජීව විද්‍යාවේ අසන ප්‍රශ්න අසනු ලැබුව ද ඒවා විශාල ප්‍රමාණයෙන් අසනු ලැබේ. DNA, RNA හා ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණය අතර අන්තර්ක්‍රියා වැනි විවිධ සෛලීය පද්ධති අතර අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳව හා ඒවා සංවිධනය වී ඇති ආකාරය පිළිබඳව මෙම කේෂ්ත්‍රයේ විද්‍යාඥයින් පර්යේෂණ පවත්වයි. තාක්ෂණයේ විශාල විවිධත්වයක් මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සැපයීමේ දී යොදා ලැබේ.

ජෛව විද්‍යාත්මක වැදගත්කමක් ඇති ව්‍යුහ දැක ගැනීම සඳහා ප්‍රතිදීප්ත ප්‍රතිබිම්බ තාත්වික ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂ , X - කිරණ ස්ඵටික රූපණය , පරමාණුබල අන්වීක්ෂ සුලභව යොදා ගැනේ. ප්‍රකාශ අඬු හෝ පරමාණුක බල අන්වීක්ෂ යොදා ගෙන සියළු බල හා දුරවල් නැනෝ පරිමාණයෙන් සිදුවන ජීව විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි අධ්‍යයනට අණු සෘජුව හැසිරවීම සිදු කෙරේ. අණුක ජීව ‍භෞතීය විද්‍යාඥයන් බොහෝ සංකීර්ණ ජීව විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි සංඛ්‍යාන යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, තාප ගති විද්‍යාවේ හා රසායනික චාලනය යන විෂ‍යන් සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කරන බැවින් ඒවා තුළින් හඳුනාගතහැකි පද්ධති ඒකක ලෙස සලකයි. අණු හෝ අණු සංකීර්ණවල ව්‍යුහ‍යන් හා අන්තර්ක්‍රියා දැක බලා ගැනීමට, ආකෘති ගොඩනැංවීමට හෝ ඒවා හැසි‍රවීමට ජෛවීය භෞතික විද්‍යාඥයින් බොහෝ විට සමත් වන්නේ බහු විනයානුකූලව පරීක්ෂණාත්මක තාක්ෂණ හා දැනුම එක්රැස් කිරීමෙනි.

ව්‍යුහීය ජීව විද්‍යාව හෝ එන්සයිම චාලනය ආදී සාම්ප්‍රදායික ජෛවීය භෞතික විද්‍යාත්මක මාතෘකාවලට අමතරව අසාමාන්‍ය පුළුල් පරීක්ෂණ පරාසයක් වැටලීමට නූතන ජෛවීය භෞතික විද්‍යාව සමත්ව සිටී. භෞතික විද්‍යාවෙන් , සංඛ්‍යානයෙන් , ගණිතයෙන් උකහා ගන්නා පරීක්ෂණාත්මක තාක්ෂණික ක්‍රම හා ආකෘති පටක, අවයව, ගහණ, පරිසර පද්ධති වැනි විශාල පද්ධති සඳහා යොදා ගැනීම ජෛවීය භෞතික විද්‍යාඥයින් සඳහා වඩාත් පොදු දෙයක් බවට පත්ව තිබේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Biophysics
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාව

ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාව ජීව හැසිරීම්වල සලකුණු අධ්‍යයනය කරයි. පුරා තත්ත්ව විද්‍යාවෙහි ශාඛාවක් ලෙස ද සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වුව ද අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාවෙහි එකම ශාඛාවක් වන පුරා අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාව පොසිල සලකුණු පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරයි. නව අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාව විසින් නවතම සලකුණු පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරයි. නව සලකුණු හා පොසිල සලකුණු අතර ඉහත ලෙස සමාන්තර අධ්‍යයනයන් පවතින අතර එමඟින් විද්‍යාඥයයින් ‍ෛඑතිහාසික ජීවී ආකාරවල ජීව රූපාකාර දැන් නොපවතිය ද එම විද්‍යාව මඟින් ඔවුන්ගේ හැසිරීම් හා රූපාකාර පිළිබඳව සලකුණු සොයා ගනී. මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අධ්‍යයනයන් හා පරීක්ෂණ කරන විද්‍යාඥයින් අශ්මිත ලාංඡන විද්‍යාඥයින් නම් වේ. මෙම අධ්‍යයනයන් ජීවී ආකාරවල ජීවජාන ව්‍යුහයන් වලට උදා :- වන්නේ කුහර, සිදුරු කිරීම, අඩිපාර, කටු , කවච හෝ අනෙකුත් සිරුරු කොටස් නොවේ. ශරීර කොටස්වල පොසිල හා සලකුණු පොසිල නාමකරණයෙන් වෙන් කර තබා ගැනීමට ichnospecies trace fossils සදහා යොදනු ලැබේ. Ichnotaxa සත්ව නාමකරණයේ දී වඩා මෙය වෙනස් අයුරකින් වර්ගීකරණය කර ඇත. උදා:-
1. ආදී කේම්බ්‍රියන් සලකුණු පොසි (අන්තර් වඩදිය මට්ටමින් ගත්) වලට ප්‍රොටික්නයිට්ස් හා ක්ලයිමක්ටක් නයිට්ස්
2. මීසොයික් ඩයිනසෝර් පා සලකුණු ගර්ලෝටර්, ඒට්‍රිපස්, අනෝ මොඑපස් යන ගණවලට අයත්ය.


ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
අණුක ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව

අණුක ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව - බැක්ටීරියා

බැක්ටීරියාවන්ගේ ඇති සාපේක්ෂ සරල බවද , හසුරුවා ගැනීමේ පහසුව හා කෘත්‍රීම මාධ්‍යයක රෝපණය කර ගැනීමේ හැකියාව, ඖෂධ සඳහා ඇති වැදගත්කම ද සලකා බැක්ටීරියා අණුක ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව සංවර්ධනයෙහි ලා උපයෝගී කර ගෙන ඇත.

ඉතා විශාල බැක්ටීරියා විශේෂ සංඛ්‍යාවක සම්පූර්ණ ජාන අණු පිළිවෙල දැන් සොයා ගෙන ඇත. එසේම ජාන අණුපිළිවෙල සනාථ කරන ලද සූන්‍යෂ්ටිකයින් ලැයිස්තුවක් ද ඇත. නූතන අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යා තාක්ෂණය, ජාන සැකසූ එන්නත් සංවර්ධනයේ දී ද ජෛව හායනය, ජෛව තාක්ෂණය, ආහාර ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව සහ පරිසර ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාවේ දී ද භාවිතා වේ.

බොහෝ බැක්ටීරියාවන් අණුක විද්‍යා අධ්‍යයනයේ දී ආදර්ශ ජීවීන් බවට පත්වී ඇත. අණුක තාක්ෂණය, වෛද්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ සායනික ක්‍රියා මාර්ග මත සෘජුවම බලපෑම් ඇති කිරීමට සමත් වී ඇත.

ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ දී රූපීය ලක්ෂණ මගින් ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂ සහ උප විශේෂ හඳුනා ගැනීමට ඇති පරීක්ෂණ අකාර්යක්ෂම සහ බොහෝ කාලයක් ගන්නා නමුත් අණුක තාක්ෂණික ක්‍රම වඩාති ඉක්මන් සහ නිවැරදි දත්තයන් ලබා දෙමින් සායනික ක්‍රියා මාර්ග සඳහා ද විශාල පිටු බලයක් සපයයි. උදාහරණ ලෙස -

*බැක්ටීරියා හඳුන ගැනීම සඳහා16s rRNA අනුපිළිවෙල නිර්ණය කිරීම.
*කම්පනය වන ජෙලි මාධ්‍යයක විද්‍යුතාගමනය (Pulsed Field Gel Electrophoresis) මගින් වසංගතකාරක ක්ෂුද්‍ර ජීව උප විශේෂයන් වෙන් කර ගැනීම.
*ප්‍රතිරෝධ යාන්ත්‍රණයට සෘජුව දායක වන ජාන (උදා - Staphylococcus aureus බැක්ටීරියාවේ mec A ජානය සෘජුව අනාවරණය කර ගත හැකි වීම.

ප්‍රවර්ගය:අණුක ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
වර්ගීකරණ විද්යාව - සංඛ්යාත්මක වර්ගීකරණය

සංඛ්‍යාත්මක වර්ගීකරණ විද්‍යාව හෙවත් සංඛ්‍යාත්මක වර්ගීකරණය යනු ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණ විද්‍යාවේ එන වර්ගීකරණ ක්‍රමයකි. එහි අභිප්‍රාය වනුයේ සංඛ්‍යාත්මක ගණනය කිරීම් භාවිතයෙන් සමූහ විශ්ලේෂණය වැනි වර්ගීකරණයක් නිර්මාණය කිරීමයි. මෙම සංකල්පය පළමුවෙන්ම වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ රොබර්ට් ඇර්. සොකාල් සහ පීටර් එච්. ඒ. ස්නෙත් විසින් 1963 දී වන අතර පසුව ඔවුන් විසින්ම වඩාත් විස්තර වශයෙන් පැහැදිලි කරන ලදී.

බාහිර වර්ගීකරණයක් ලෙස අදහස් කර ඇති නමුත් ප්‍රායෝගික භාවිතයේදී රූපවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ තෝරා ගැනීම සහ සංසන්දනය කිරිම රඳා පවතින්නේ , දැනට පවත්නා පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් සහ පරියේෂණ අභිරූචීන් මතය ඇරත් සාමාන්‍යය පොදු එකඟතාවයකට අනුව වර්ගීකරණය මගින් පරිණාමික ක්‍රියාවලිය පිළිබිඹු කළයුතු බවට මතයක් ඉදිරිපත් වී ඇත. කෙසේ නමුත් සංඛ්‍යාත්මක වර්ගීකරණයේදී අපයෝගිකර ගන්නා රූප විද්‍යාත්මක ගණනය කිරීම් ජීවින්ගේ පරිණාමික සම්බන්ධතා නිරූපණය කිරීමට සමත්ය.

ජීව විද්‍යාත්මක “විශේෂය” නැමති සංකල්ප යෙදිය නොහැකි අවස්ථාවන් සඳහා සංඛ්‍යාත්මක වර්ගීකරණය බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් වේ. උදා : - ‘බ්ලැක් බෙරි’ වැනි ඇපොමික්ටික්(අලිංගික ප්‍රජනනයෙන් බෝවන) සුළු විශේෂයක(microspecies) ක්ලෝන පරිණාමය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Numerical_taxonomy
ආකලන බහු අවයවීකරණය

ආකලන බහු අවයවීකරණය නැතහොත් බහු ආකලනය හෝ දාම වර්ධන බහු අවයවීකරණය ලෙසින්ද හඳුන්වයි.


ඒ අසංතෘප්ත ඒක අවයව අණුවක්, වර්ධනය වන බහු අවයවික දාමයකට වරකට එක බැඟින් එකතු වීමේ (බහු අවයවීකරණය වීමේ) තාක්ෂණික ක්‍රමය නිසයි. එය පහත රසායනික සමීකරණයෙන් නිරූපණය කළ හැකිය.
ලක්ෂණ

ආකලන බහු අවයවීකරණය එකිනෙකට වෙනස් පියවර තුනකින් සිදුවේ.

#දාම ආරම්භය, සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භයක අරුතෙන්ම රසායනික ක්‍රියාවලි ආරම්භ කිරීම සිදු කරයි. අපේක්ෂිත ආරම්භක යනු විස්ථායී කාණ්ඩය සහිත ඕනෑම කාබනික සංයෝගයක් විය හැකිය. උදා - ඇසෝ (-N=N-), ඩයිසල්පයිඩ් (-S-S-), හෝ පෙරොක්සයිඩ් (-O-O-) උදාහරණ දෙකක් වනුයේ බෙන්සොයිල්, පෙරොක්සයිඩ් හා AIBN ය.
#දාම ප්‍රචාරණය.
#දාම අවසානය, මෙය සිදු වන්නේ සංයෝජනයෙන් හෝ ද්විදාමකරණයෙනි. ඛණ්ඩක බහු අවයවීකරණයේ දී අවසානය සිදුවන්නේ මුක්ත ඛණ්ඩක සංයෝජනයෙන් වන අතර එය බහු අවයවීකරණ ක්‍රියාවලියේ අවසානය වේ.
#සමහරක් දාමවල පැති ප්‍රතික්‍රියා සිදු විය හැක. උදා - ඒක අවයවකට දාම හුවමාරුව, ද්‍රාවකයකට දාම හුවමාරුව හා බහු අවයවයකට දාම හුවමාරුව · සංගණන බහු අවයවීකරණයේ දී (පියවර - වර්ධන බහු අවයවීකරණය ලෙස ද හඳුන්වන) මෙන් නොව
#අඩු පරිවර්තනයක දී වැඩි අණුක භාර සහිත බහු අවයවික නිර්මාණය වේ.
#H2O වැනි කුඩා අණු මේ ක්‍රියාවලිය තුළ දී ඉවත් නොවේ.
#වර්ධනය වන දාමයට එකතු වන නව ඒක අවයව එයට සම්බන්ධ වන්නේ පහත දැක්වෙන ප්‍රතික්‍රියාකාරී ක්‍රියාකාරී කේන්ද්‍ර හරහාය.ඒ අනුව
#මුක්ත ඛණ්ඩක ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී මුක්ත ඛණ්ඩක
#කැටායනික හරහාත් ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී කාබො කැටායනය
#ඇනායනික හරහාත් ආකලන බහු අවයවීකරණයේ දී කාබො ඇනායනය හරහාත්,
#දායක බහු අවයවීකරණයේ දී කාබනික ලෝහ සංකීර්ණ හරහාත් මෙය සිදුවේ.
#ඒක අවයවයක අනුව පහත ඒවායින් එකක් විය හැකිය.
#එතිලීන් හෝ ඇසිටලීන් වැනි අසංතෘප්ත සංයෝග අසංතෘප්ත බව පෙන්වා ඒවා ප්‍රතික්‍රියාශීලී කරවයි. වයිනයිල් බහු අවයවිකය බලන්න.
#ඇලි චක්‍රීය සංයෝග, වළලු - විවෘත කිරීමේ බහු අවයවීකරණය බලන්න.
#දී ඇති විශේෂිත ප්‍රතිකාරක හා ප්‍රතික්‍රියා තත්ත්ව යටතේ ආකලන බහු අවයවීකරණය, සජීවී බහු අවයවීකරණයක් ලෙස සැලකේ. නිෂ්චිත උච්ඡ සීමාවකට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වවලදී බහු අවයවීකරණය සිදු නොවේ.
සටහන්

| Addition polymerization
|}
{|
තාප පරිවහනය

තාප භෞතික විද්‍යාවේ දී තාපය ගමන් කිරීම යනු තාප ශක්තිය උණුසුම් වස්තුවක සිට සිසිල් වස්තුවකට ගමන්කිරීමයි. භෞතික වස්තුවක් (උදා - වස්තුවක් හෝ තරලයක්) වෙනත් වස්තුවකට හෝ එහි වටපිටාවට වඩා වෙනස් උෂ්ණත්වයක ඇති විට වස්තුව හා වටපිටාව තාපජ සමතුලිතයකට එළඹෙන පරිදි තාප ගමන් කිරීමක් හෝ තාප හුවමාරුවක් සිදු වේ. තාපය ගමන් කිරීම සැමිවිටම සිදු වන්නේ, උණුසුම් වස්තුවක සිට සිසිල් වස්තුවකටය. මෙය තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමයේ ප්‍රතිඵලයකි. සමීපයේ ඇති වස්තු දෙකක් අතර උෂ්ණත්ව වෙනසක් පවතින විට ඒවා අතර තාප හුවමාරුව වැළැක්විය නොහැකිය. වේගය අඩු කරලීම පමණක් කළ හැකිය.
සමාලෝචනය

මූලික තාපජ ශක්ති ගලා යාම සිදු වන්නේ සන්නයනය, සංවහනය, විකිරණය හෝ මේවායේ එකතුවකින් පමණි. යම් ද්‍රව්‍යයක කලාප වෙනස් වීම නිසා ඇතිවන තාපය සමඟ සම්බන්ධ වන තාප හුවමාරුව (නටන තාපය රැගෙන යන හුමාල වැනි) සංවහන තාප හුවමාරුවේ වෙනස් ආකාර ලෙස සැලකිය හැකිය. එක් එක් අවස්ථාවේ දී තාප හුවමාරුව සඳහා එළවුම් බලය වන්නේ උෂ්ණත්ව අන්තරයයි. සන්නයනය, සංවහනය හා විකිරණය ලෙස හඳුන්වන තාප ගමන් කිරීමේ ක්‍රම 3ක් පවතී. තාපය ගමන් කිරීම තාප පරිවාරක තාප හුවමාරු හා අනෙකුත් උපාංගවල භාවිතයෙන් තාපය ගැලීම අවබෝධ කර ගැනීමට හා පාලනය කිරීමට යත්න දරන ඉංජිනේරුවන්ගේ වැදගත් අංගයකි. තාපය ගමන් කිරීම රසායනික විද්‍යුත් හා යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විෂය මාලාවල දී උපාධි හා උපාධි අපේක්ෂක විෂයන් ලෙස උගන්වනු ලැබේ.

* තාපය : තාප ශක්තිය උණුසුම් පදාර්ථයක සිට සිසිල් පදාර්ථයකට ගමන් කිරීමක් (තාප ගමන් කිරීමක් මඟින් පදාර්ථයක අභ්‍යන්තර ශක්තිය වෙනස් කළ හැකිය.)
* අභ්‍යන්තර ශක්තිය : අණු හා ඉලෙක්ට්‍රෝනවලින් යුත් සියලු පදාර්ථවල අඩංගු අභ්‍යන්තර කම්පන ශක්තියයි. (නිරපේක්ෂ ශූන්‍යයේ දී හැර)
* සන්නයනය : ඉලෙක්ට්‍රෝන විඛණ්ඩනයෙන් හෝ ප්‍රෝටෝන කම්පනයෙන් තාපය ගලායාම (පහත බලන්න)
* සංවහනය : තරල වැනි චලනය වන මාධ්‍යවල සන්නයනය මඟින් තාපය ගලා යාම. (පහත බලන්න)
* විකිරණය : විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණය හෝ ඊට සමානව ප්‍රෝටෝන මඟින් තාපය ගලා යාම. (පහත බලන්න)
* කලාප වෙනස් වීම : ද්‍රව වීම, ඝන වීම හෝ මිදීම වැනි කලාප වෙනස් වීම් තාපය හා සමඟ සම්බන්ධ විභව ශක්තිය මඟින් තාපය ගලා යාම.
* තාපජ පරිපථ යොදා ගන්නා 1-D යෙදුම් : තාපජ පරිපථ සංකල්පය යොදාගන්නා තාප ගලා යාම විශේෂණ යෙදුමකි.
ස්කන්ධ මාරුවීම

ස්කන්ධ මාරු වීම යනු භෞතික පද්ධති තුළ පරමාණු හා අණු අණුකව හා සංවහනයෙන් ගමන් කිරීමේ භෞතික ක්‍රියාවලිය සඳහා ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී බහුලව භාවිතා වන වදනයි. ස්කන්ධ මාරුවීම්වලට තරල ගලා යාම හා වෙන් කිරීම් ඒකක ක්‍රියාවලි ඇතුලත් වේ. ස්කන්ධ මාරු වීම් ක්‍රියාවලිවලට බහුල උදාහරණ කිහිපයක් නම් ජලාශයකින් වායුගෝලයට ජලය වාෂ්ප වීම හා වැවක, ගංඟාවක හා මුහුදක ස්වාභාවික හෝ කෘත්‍රීම ලක්ෂ්‍ය ප්‍රභව මඟින් රසායනික අශුද්ධතා විසරණය වීමයි. භාගික ආසවන කුළුණු වැනි උපකරණවල සංරචක වෙන්වීම සඳහා හේතු වන්නේ ද මෙම ස්කන්ධ මාරුවීමයි. තාප ස්කන්ධ හුවමාරුවලට වන HVAC උදාහරණ වනුයේ සිසිලන අටළු හා වාෂ්පීකරණ සිසිලකයයි. ඒවායේ දී ජලය වාෂ්ප වීම ද්‍රවය ලෙස ඉතිරිව ඇති කොටස සිසිල් කරන අතර ඒ හරහා යන වාතය සිසිල් කිරීම හා තෙතමනය කිරීම සිදු කරයි.

ස්කන්ධ මාරුවීම් සඳහා එලවුම් බලය වන්නේ සාන්ද්‍රණයේ වෙනස් වීමයි. අණුවල අක්වක් චලිතය අධි සාන්ද්‍ර ප්‍රදේශයක සිට අඩු සාන්ද්‍ර ප්‍රදේශයක් දක්වා ස්කන්ධ ගෙන යාමට හේතු පාදක වේ. මාරු වූ ස්කන්ධ ප්‍රමාණය ස්කන්ධ මාරු සංරචකවල ගණනය කිරීම් හා යෙදීම තුළින් ප්‍රමාණනය කළ හැකිය. ස්කන්ධ මාරු වීම නිසා යම් සංරචකයක පදාර්ථ තුලනය වීමක් සිදු කරන රසායනික ඉංජිනේරුමය ගැටලුවලදී එය විශාල යෙදීම් ප්‍රමාණයක් අයත් කර ගනී.

තාරකා විද්‍යාවේ දී ස්කන්ධ මාරු වීම යනු පදාර්ථය යම් වස්තුවකට, සාමාන්‍යයෙන් තාරකාවකට, ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයකින් බැඳීමෙන් ඇති වන ක්‍රියාවලියකි. තාරකාවක් එහි රොචේ පිණ්ඩය පුරවා ගෙන දෙවන වස්තුවකට, සාමාන්‍යයෙන් සංයුක්ත වස්තුවකට (සුදු කුරු ග්‍රහලෝක, නියුට්‍රෝන තාරකා හෝ කළු කුහර), ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයකින් බැඳේ. ඉන්පසු ක්‍රමයෙන් එයට එකතු වේ. මෙය ද්වී තාරකා පද්ධතිවල බහුල සංසිද්ධියක් වන අතර සමහරක් වර්ගවල සුපර්නෝවා හා අඳුරු තාරකාවල වැදගත් භුමිකාවක් රඟ දක්වයි.

වෙන්වීමේ ක්‍රියාවලි සඳහා තාප ගතිකය වෙන්වීම් ප්‍රමාණය තීරණය කරන අතර ස්කන්ධ මාරු වීම වෙන්වීම සිදුවන ශීඝ්‍රතාව තීරණය කරයි.


ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ප්ලාස්ටික් නිර්මාණය

ප්ලාස්ටික් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී සැකසුම, සැලැස්ම හෝ මෝස්තරය, සංවර්ධනය සහ නිෂ්පාදනය යන කරුණුවලින් යුක්තය ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදනය කරයි. ප්ලාස්ටික් යනු අර්ධ ද්‍රව තත්ත්වයේ පවතින, ඇදෙන සුළු , සුවිකාර්ය බහු අවයවීක ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එය ගලායන ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරයි. ප්ලාස්ටික් ද්‍රව්‍යයන්ගේ මෙම ස්වභාවය ඉංජිනේරුවෙකුට අද්විතීය අභියෝගයක් එල්ල කරයි. ප්ලාස්ටික් සතු යාන්ත්‍රික ගුණයන් බොහෝ වන අතර ඒවා මැනිය නොහැකිය. එසේම ඉතා අඩු මිලකට අලෙවි කළ හැකි සහ විශේෂ ලක්ෂණ දක්වන නිෂ්පාදන සඳහා මෝස්තර දැක්වීමට ප්ලාස්ටික් ඉංජිනේරුවකුට සිදුවේ. ප්ලාස්ටික් ඉංජිනේරුවකුට ඉදිරිපත් කළ යුතු තවත් බොහෝ දේ ඇත.

එනම්, බාහිර පරිසරයේ කාලගුණ විපර්යාස හැදෑරීමට හැකි වීම, තාප ගුණයට එනම් උෂ්ණත්වයට උත්ප්‍රේරකයක් වීම, විද්‍යුත් ගුණයන්ට බාධා කිරීමේ හැකියාව සහ රසායනික ආක්‍රමණවලට ප්‍රතිරෝධය දක්වන ගුණය යනාදීය ඒ ගුණාංග වේ.


ප්ලාස්ටික් නිර්මාණයේ දී බොහෝ නිර්මාණ හසුරුවන විට මෙන් ආර්ථික පසුබිම වැදගත් සේ සැලකිය හැකිය. ප්ලාස්ටික සෑදීමට ගන්නා ද්‍රව්‍යයන් අඩු වියදමක් දරා විශාල නිෂ්පාදන, (පාරිභෝගික ද්‍රව්‍යය) සඳහා යොදා ගන්නා අතර ඉතා ඉහළ වියදමක් දරා නිපදවන රෙසින (ඇලෙන සුළු ලාටු) වර්ග ද මේ පරාසයට අයත් වේ. ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන වියදම විවිධ ආකාරවලින් ගණනය කෙරේ. (මැනේ) ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදන ද්‍රව්‍යය සඳහා යන වියදම වඩාත් නිවැරදිව මැනීමට අපහසුය. සාමාන්‍යයෙන් වියදම මනිනු ලබන්නේ ද්‍රව්‍යය රාත්තලකට යන වියදම ලෙසය. නැතහොත් ද්‍රවාසන්නයේ එක් ඒකක පරිමාවකට යන වියදම ලෙසටය. කෙසේ වෙතත් බොහෝ අවස්ථාවල නිෂ්පාදනයේ විශේෂතාවයන් හමු වූ විට වියදම එහි ඇති විශේෂ ගුණාංග ඒකක අනුව ද මනිනු ලැබේ. තවද නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ දී පවත්වා ගතයුතු තත්ත්ව මෙහි දී ඉතා වැදගත් වේ. එනම් සමහර ද්‍රව්‍යයන් ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වවලදී ද්‍රව වීමට ගන්නා කාලය සිසිල් වීමට ගන්නා කාලයට වඩා වැඩිය. ඉතා විශාල ප්‍රමාණයන්ගෙන් නිපදවන විට සිසිල් වීමට ගන්නා කාලය වැඩි වීම අධික වියදමට හේතුවකි.

සමහර ප්ලාස්ටික් වර්ග නිෂ්පාදනයේ දී ප්‍රතිචක්‍රීය ද්‍රව්‍යය භාවිතා කරන අතර ඒවා නිර්මාණයේ දී එහි අඩංගු දේ , සංයුතියේ සහ භෞතික ගුණාංගවල මඳ භාවය නිසා භාවිතා කිරීම සිමා කිරීමට පෙළඹේ. 2003 දී මෝටර් රථ වාහන වෙළෙඳ සැල් සහ විද්‍යුත් සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග වෙළඳසැල් ද එකතුව 58% ක් පමණ වු වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුමක් ඊට තිබිණි. සකස් කල ප්ලාස්ටික් සඳහා වර්ෂ 2007 දී එක්සත් ජනපදයේ ඇති වු ඉල්ලුම ඩොලර් මිලියන 9.702 පමණ විය.
ගුවන්විදුලිය

hosting various radio antennas on Sandia Peak near Albuquerque, New Mexico, US]]
ගුවන් විදුලිය හෙවත් රෙදෙවුම යනු දෘශ්‍ය ආලෝකයට වඩා අඩු අගයක් දරන සංඛ්‍යාත මගින් විද්‍යුත්චුම්බක තරංග මූර්ඡනය කිරීමෙන් නිදහස් අවකාශය තුලින් සංඥා සම්ප්‍රේෂණය කිරීමයි . විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ ගමන් කිරීම යනු විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍ර දෝලනයන් වාතය සහ රික්තක හරහා දෝලනය වීමයි.මේ පිළිබඳ පුර්ව කල්පිතයක් වන්නේ මේ සඳහා ගමන් කිරීමට මාධ්‍යයන් අවශ්‍ය බවයි. ඊට ප්‍රදීපන ඊතර් යොදා ගත් අතර පසුව එය අසත්‍යක් බව වටහා ගැනිණි.මෙම තොරතුරු රැගෙන යන්නේ ක්‍රමානුකූලව වෙනස් වන විකිරණ තරංගවල ඇති සමහර ගුණාංග නිසා වන අතර ඒවා නම් තරංග ආයාමය, සංඛ්‍යාතය සහ කලාව වේ. රේඩියෝ තරංග විද්‍යුත් සන්නායකයක් හරහා යන විට දෝලනය වන ක්ෂේත්‍රය නිසා ප්‍රත්‍යාවර්ථ විද්‍යුත් ධාරාවක් සන්නායකයට ආරෝපණය වේ. සමය අනාවරණය කර ගෙන පරිණාමනය කිරීමෙන් ශබ්දය හා අනෙක් සංඥා විලසින් තොරතුරු රැගෙන යා හැකිය. ජේම්ස් ක්ලාක් මැක්ස්වෙල් ,ස්කොට් ජාතික විද්‍යාඥයා විසින් විද්‍යුත් චුම්බකත්වය විස්තර කරමින් මෙහි සිද්ධාන්තය පහදාදී වැඩිදියුණු කරන ලදී.ඔහු විද්‍යුතය සහ චුම්බක ක්ෂේත්‍ර එකටම එකතුවී විද්‍යුත් චුම්භක තරංග ඇතිකරන බවට ඔහු අනාවැකි පහල කළේය. හෙන්රිච් හට්ස් නැමති ජර්මන් විද්‍යාඥයාට මෙවැනි තරංග සහ රේඩියෝ සංඛ්‍යාත සොයාගන්නා ලද බවට ගෞරවය හිමිවේ. 1888 දී සිදු වූ එය ඉතා අධික සංඛ්‍යාත පරාසයක් ඇති සම්ප්‍රේෂකයක් භාවිතාකර සිදු කරන ලදී.

1893දී නිකොලා ටෙස්ලා ප්‍රථම වතාවට රැහැන් රහිත සංඥා හුවමාරු ක්‍රම ප්‍රායෝගික බව පෙන්වා දුනි.ගුග්ලිමෝ මාර්කෝනි නැමැති ඉතාලි ජාතික නව සොයාගැනීමට ප්‍රථම ඔහු විසින් වාණිජ ක්‍රියාකාරීත්වය ඇති ගුවන් විදුලි පණිවුඩ හුවමාරුව සොයාගන්නා ලදී. 1895 දී ඉතාලියේ ඔහු ප්‍රථම සංඥා හුවමාරු ක්‍රමය භාවිතා කළ බව පැවසේ.
ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවට ගුවන් විදුලියේ සම්ප්‍රාප්තිය

බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේ දී ශ්‍රී ලංකාවට මුලින්ම ගුවන් විදුලිය පිළිබඳව අත්දැකීම් ලැබුණේ 1910 දක්වා ඈතට දිවයයි.
මුලින්ම දකුණු ආසියාතික ආධුනික යා රේඩියෝ සංගමය ලෙස පීඨ වූ සංගමයක් මගින් මේ මූලාරම්භය සිදුවිය.
අමතර අවධානයට

* Electromagnetic radiation and health
* Internet radio
*
* Outline of radio
* Radio quiet zone
මූලාශ්‍ර
General references

* Basic Radio Principles and Technology – Elsevier Science
* The Electronics of Radio – Cambridge University Press
* Radio Systems Engineering – Cambridge University Press
* Radio-Electronic Transmission Fundamentals – SciTech Publishing
* Analog Electronics, Analog Circuitry Explained – Elsevier Science
භාහිර සබැඳි

*



ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය නව නිපැයුම්
ප්‍රවර්ගය:ඉතාලි නව නිපැයුම්


ප්‍රවර්ගය:යටිතල පහසුකම්
ප්‍රවර්ගය:සන්නිවේදනය
රෝල්වන රොබෝවරු

සරල බව අයත් කර ගැනීම සඳහා බොහෝමයක් ජංගම රොබෝවරුන්ට රෝද 4ක් පවතී. කෙසේ නමුත් සමහරක් පර්යේෂකයන් වඩා සංකීර්ණ ලෙස රෝද යෙදූ එනම් රෝද එකක් හෝ 2ක් යෙදූ රොබෝවරු නිර්මාණයට යත්න දරයි.

· රෝද දෙකෙන් සමබර වීම : සෙග්වේ එකක් සාමාන්‍යයෙන් රොබෝවරයෙකු සේ නොසැලකුව ද එය රොබෝවරයෙකුගේ අවයවයක් ලෙස සැලකිය හැක.බොහොමයක් සැබෑ රොබෝවරු ඒ හා සමාන ගතික සමබර වීමේ ඇල්ගොරිතමයක් භාවිතා කරන අතර නාසා හි රොබෝනෝට් (Robonaut) සෙග්වේ එකක් මත තබා ඇත.

· බෝල්බොට් (Ballbot) : කානෙජි මෙලන් සරසවියේ පර්යේෂකයන් පාද හෝ රෝද වෙනුවට බෝලයක් මත සමබරව සිටින නව වර්ගයේ රොබෝවරයෙකු නිපදවා ඇත. මෙම බෝල්බොට් ස්වයං අන්තර්ගත බැටරි මඟින් ක්‍රියා කරන ඕනෑම දිශාවකට ගමන් කළ හැකි තනි යුරතේන් ආලේප කරන ලද ලෝහ ගෝලයක් මත සමබරව සිටින රොබෝවරයෙකි. ‍එය රාත්තල් 95ක් බර වන අතර දළ වශයෙන් පුද්ගලයකුගේ උසට සහ පළලට සමාන වේ. මෙම දිග සිහින් හැඩය හා කුඩා ඉඩ කඩවල හැසිරවීමේ හැකියාව නිසා එයට මිනිසුන් සහිත පරිසරවලදී දැනට භාවිතාවන රොබෝවරුන්ට වඩා හොඳින් ක්‍රියාත්මක වීමේ හැකියාවක් ඇත.
· ට්‍රැක් රොබෝවරු : තවත් ආකාරයක රෝල් වන රොබෝවරයෙකු වන්නේ පීලි පාරක් ඇති රොබෝවරුය. එනම් නාසාහි නාගරික රොබෝවරයා වන අර්බි (Urbie) වැනි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Robotics#Rolling_Robots