JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්‍යා විෂය ‍ක්ෂේත්‍රය ඉතිහාසය

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්‍යා විෂය ‍ක්ෂේත්‍රය ඉතිහාසය


Kurt Lewin - සමාජීය මනෝවිදයාවේ පියා

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සමාජීය මනෝවිද්යා විෂය ක්ෂේත්රය 20වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ඇරඹිණි. Norman Trip Let හෝ සමාජ සුසාධ්යකරණයේ ප්රපංචය මෙම ක්ෂේත්රයේ ප්රථම ප්රකාශිත පර්යේෂණය ලෙස හැඳින්විය හැක. 1930 දී ජර්මනියේ ගෙස්ටල්ට් මනෝවිද්යාඥයින් බොහෝ දෙනා ඇමරිකාවට සංක්රමණය විය. (විශේෂයෙන්ම Kert Lewin ) මොවුන් චර්යාත්මක සහ මනෝවිශ්ලේෂණාත්මක පථයන්ගෙන් පරිබාහිර මෙවැනි ක්ෂේත්රයක් බිහිකිරීම සඳහා පුරෝගාමී විය. සමාජ මනෝ විද්යාව නිරතුරුවම අවබෝධය සහ සිහිබුද්ධිය සඳහා ඇති ඇලීම සඳහා උරුමකම් කියති. විවිධාකාර කුඩා කණ්ඩායම් ප්රපංචය සහ ආකල්පයන් මෙම විෂය ක්ෂේත්රයේ බොහෝදුරට අධ්යයනය කළ මාතෘකා වෙයි.

දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුරදී සමාජ මනෝවිද්යඥයෝ ඇමරිකානු සෙබළුන්ගේ අවනත වීම සහ ප්රචාරණය පිළිබඳව අධ්යයනය කරන ලදී. යුද්ධය අවසන් වූ පසු පර්යේෂකයෝ ලිංගභේද සම්බන්ධ ගැටළු සහ ජාතීන් වෙනස් කොට සැලකීම යන මාතෘකා අධ්යයනයට පෙළඹූණි. 60 වන දශකයේදී සංජානන විභේදනය , පේක්ෂකයා මැදිහත් කරගැනීම , කළහකාරිත්වය යන මාතෘකා කෙරේ වැඩි අවධානයක් යොමු විය. නමුත් 1970 දී ඇමරිකාවේ සමාජ මනෝ විද්යාව තුළ අර්බුදකාරී තත්වයක් පැන නැගිණි. විද්යාත්මක පර්යේෂණයන්වල පවතින ආචාර ධර්ම , ආකල්ප මගින් හැසිරීම් පිළිබිඹු කරනවාද? නැද්ද? සහ සංස්කෘතීන් තුළ විද්යාව කොතරම් දුරට යොදාගන්නවාද යන්න පිළිබඳ දිගින් දිගටම විවාද පැන නැගිණි. එක් අවස්ථාවකදී අන්තගාමී න්යායවාදීන් විසින් මනෝවිද්යාවේ එන මම සහ පෞර්ෂත්වය යන්නන්ගේ අවශ්යතාව පිළිබඳව අභියෝග කරන ලදී.

1950 – 1980 දශකය තුළදී සමාජ මනෝවිද්යාඥයින් සෛද්ධාන්තිකව යොදා ගන්නා ක්රමෝපායන් මගින් පරිණත තත්වයට පත්විය. අද පර්යේෂණයන් පරීක්ෂාකාරී ආචාරධර්ම මගින් පාලනය කරන අතර , බහුත්ව වාදය සහ බහු සංස්කෘතීන්වල සාපේක්ෂව වැදගත්කම පැන නැගී ඇත. නවීන පර්යේෂණ වඩා උනන්දුවක් දක්වන්නේ උපලක්ෂණය. සමාජීය ප්රධානය සහ ස්වයං ආකල්ප වැනි මාතෘකා අධ්යයනය සඳහාය. තවද සමාජ මනෝ විද්යාඥයෝ තම අධ්යයනයන් සෞඛ්යය සහ පාරිසරික මනෝවිද්යාව මෙන්ම නීති පද්ධති තුළ මනෝවිද්යාව වැනි ක්ෂේත්ර තුළද යොදා ගනි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Social_psychology_%28psychology%29#History
සමාජ සේවා

‍‍thumb|


සමාජ සේවය යනු සමාජ සෛද්ධාන්තයන් පර්යේෂණ ක්‍රමයන් මඟින් පුද්ගලයින් කණ්ඩායම් සහ සමාජයන් අධ්‍යයනය කිරීම සහ ඔවුනගේ තත්ත්වය වැඩි දියුණු කිරීමට කටයුතු කිරීමයි. එමඟින් අනෙකුත් සමාජ විද්‍යාවන්ද මිනිස් තත්ත්වය දියුණු කිරීමට සහ සමාජයේ දිගු කාලීන ප්‍රශ්න සඳහා ප්‍රතිචාරයන් වෙනස් කිරීමට අනුබද්ධ කර ගනී. සමාජ සේවය යනු සමාජ යුක්තිය රඳවා ගැනීම , ජීවිතයේ ගුණාත්මක බව වැඩි දියුණු කිරීම සහ වැඩදායී පුද්ගලයින් , කණ්ඩායම් සහ සමාජයන් වර්ධනය සඳහා බැඳුණු වෘත්තියකි. එමඟින් සමාජයේ විවිධ ස්ථරවල සමාජ ප්‍රශ්න නිරාකරණය කිරීමට කටයුතු කරයි. විශේෂයෙන්ම දුගීන් සහ රෝගීන්ගේ සමාජ ගැටළු සඳහා වැඩි අවදානයක් යොමු කෙරේ. සමාජ සේවකයෝ සමාජ ප්‍රශ්න, ඒවාට හේතු , ඒවාට විසඳුම් සහ මිනිසාට එමඟින් ඇති බලපෑම ගැන සිත යොමු කරති. එසේම ඔවුහු පුද්ගලයින් , පවුල් කණ්ඩායම් , සංවිධාන සහ මිනිස් කොට්ඨාශ සමඟ එක්ව වැඩ කරති.

සමාජ සේවය 19 වැනි සියවසේ ඇරඹුණු පරිශීලණාත්මක වෘත්තියක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. මෙය කාර්මික විප්ලවය නිසා සමාජයේ ඇති සමාජ ප්‍රශ්නයන්ට ප්‍රතිචාර ලෙස ද, තව ද විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා වැඩිපුර යොදා ගැනීම නිසා ද සමාජ සේවය පැන නැඟිණි. පසුව අධ්‍යයන ආයතන වැඩි ගණනක් සමාජ සේවා වැඩමුළු හඳුන්වා දීමට පටන් ගැනිණි.

20 වන සියවසේ අතරතුර වෘත්තීය තත්ත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා අලුත් පර්යේෂණ සහ සාක්ෂි මත පදනම් පුහුණුව වැඩිපුර භාවිතා කෙරිණි. වර්තමානයේ සමාජ සේවකයෝ නිමක් නොමැති සාමජ අවස්ථාවල හා පරිශීලනයේ යෙදෙති. වෘත්තීමය සමාජ සේවකයෝ ලෙස සැලකෙන්නේ සමාන්‍යයෙන් සමාජ සේවා පිළිබඳ උපාධියක් දරන එමෙන්ම බොහෝ විට ඒ සඳහා බලපත්‍රයක් හෝ වෘත්තීමය ලෙස ලියාපදංචි වී ඇති පුද්ගලයින්ය. සමාජ සේවකයෝ දේශීය සහ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සංවිධානය වී සිටිති.
සටහන්

{|


|Social_worker

|-
මූලාශ‍්‍ර

http://en.wikipedia.org/wiki/Social_worker
විෂාදය

thumb|

විෂාදයේ දී විවිධාකාර රෝග ලක්ෂණ ලෙස මතු විය හැක. නමුදු සියලුම රෝගීන් චිත්ත ස්වභාවයේ ප්‍රබල වෙනසක්, සිතේ ඇතිවන අධික දුක , තමාගේ කැමැති ක්‍රියාවන්වලින් ලබා ගන්නා ප්‍රීතිය අඩු වීම, යන ලක්ෂණ පෙන්වයි.

වෙනත් රෝග ලක්ෂණ වනුයේ

*දිගුකල් පවත්නා දුක, නොසන්සුන් බව හෝ හිස් බව
*කෑම අරුචිය හෝ බර අඩුවීම හෝ බර වැඩිවීම සහ
*නින්ද නොයාම , වැඩිපුර නිදා ගැනීම
*නොසන්සුන්තාවය සහ ‍නොරුස්සනා ස්වභාවය
*නොගැළපෙන වරදකාරී හැගීම් , අසරණ බව
*බලාපොරොත්තු කඩවූ , අසුභවාදී හැගීම්
*චින්තනයේ , අවධානය පවත්වා ගැනීම් , මතක තබා ගැනීමේ , තීරණ ගැනී‍මේ අපහසුතාවය.
*මරණය ගැන සිතීම හෝ සියදිවි හානි කර ගැනීමට තැත් කිරීම
*තමා ප්‍රීතිමත් වූ ක්‍රියාවන්වලින් සොම්නස ලබා ගැනීමට නොහැකි වීම.
*සමාජ ආශ්‍රයෙන් , යහළුවන්ගෙන් ඈත් වීම
*ශක්තිය අඩුවීම, ක්‍රියාවන්ගෙන් වේගය අඩුවීම
*දිගුකල් පවත්නා , ප්‍රතිකාරයන්ගෙන් සුව නොවන කායික රෝග
**ලක්ෂණ උදා - හිසරදය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝග ලක්ෂණ, වේදනාව
*චාලක ක්‍රියාවන්හි වේගය අඩු වීම

සිය රෝගීන් මෙම රෝග ලක්ෂණ සියල්ලන්ගෙන්ම පෙළීමට ලක් නොවේ. රෝග ලක්ෂණයන්ගේ තීව්‍රතාවය පුදගලයා මත රඳා පවතියි. එනමුත් සියදිවි හානි කර ගැනීමට සිතීම හෝ තැත් කිරීම හැර අනෙක් රෝග ලක්ෂණය අඩුම වශයෙන් සති 2ක් පැවතීම විෂාදය රෝග නිර්ණය කිරීම අවශ්‍ය වේ.

වැඩිහිටියන්ගේ ‍මෙන් නොව කුඩා ළමුන්ගේ රෝග නිර්ණය කිරීම දුෂ්කර කාර්යයකි. එමනිසා ‍බොහෝ විට මෙම රෝගයට ප්‍රතිකාරය කුඩා ළමුන්ගෙන් මග හැරී යයි. මෙයට හේතුව වනුයේ කුඩා ළමුන්ගේ රෝග ලක්ෂණ එම වයසට සාමාන්‍ය චිත්ත ස්වභාවයන් ලෙස ගැනීමත් විවිධ පරිසරවල ඔවු‍න්ගේ රෝග ලක්ෂණ වැඩිහිටියන්ට වඩා වෙනස්වීමත් නිසාය.

ඇතැම් ළමුන් හොඳින් ක්‍රියාකාරී වුවද , විෂාදයෙන් පෙළෙන බොහෝ ළමුන් සමාජීය හා දෛනික කටයුතුවල පැහැදිලි වෙනසක් , අධ්‍යයන කටයුතු සඳහා ඇති උනන්දුව නැතිවීම, බාහිර ස්වරූපය පැහැදිලි ඉක්මන් වෙනසක් ඇතිවීම සහ මේවා පෙන්විය හැක. එමෙන්ම මත්ද්‍රව්‍ය සහ අරක්කුවලට ඇබ්බැහි වීම ද සිදුවිය හැක. (විශේෂයෙන් වයස අවුරුදු 12 න් පසු) වැඩිහිටියන්ට වඩා සියදිවි හානි කර ගැනීමට ඇති හැකියාව අඩු වුවද උග්‍ර විෂාදයෙන් පෙළෙන ළමුන් වයස අවුරුදු 12ට අඩු කාලයේ දී වුව ද සියදිවි හානි කර ගැනීමට පෙළඹේ.


ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
සංගීත ඉතිහාසය

J. පීටර් බර්ක්හෝල්ඩර්, ඩොනල්ඩ් J. ග්රවුඩ් හා ක්ලවුඩි V. පැලිස්කා විසින් රචනා කරන ලද බටහිර සංගීත ඉතිහාසය ග්‍රන්ථයේ 7 වන සංස්කරණය උතුරු ඇමරිකාවේ සංගීත ඉතිහාසයේ ඉගැන්වීමට යොදා ගන්නා ජනප්‍රිය ග්‍රන්ථ අතරින් එකකි.

සංගීත ඉතිහාස ක්ෂේත්‍රය (සමහරක් විට ඓතිහාසික සංගීතවේදය ලෙස හඳුන්වන) සංගීතයවේදය වන පුළුල් විෂය පථයේ අතිශය විවිධත්වයකින් යුත් උප ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එමඟින් කාලයක් පුරාවට සිදු වූ සංගීතයේ සංයුතිය, රඟ දැක්වීම, පිළිගැනීම හා විවේචන පිළිබඳ අධ්යයනය කරයි. උදාහරණ ලෙස සංගීතය පිළිබඳ ඓතිහාසික අධ්‍යයනය , රචකයාගේ ජීවිතය හා කාර්ය, රටා හා වර්ගවල දියුණු වීම් (Baroque Concertos වැනි) , යම් විශේෂිත මනුෂ්‍ය කණ්ඩායමක් උදෙසා සංගීතයේ සමාජමය යෙදීම් හෝ යම් නිශ්චිත ස්ථානයක දී හා වේලාවක දී රඟ දැක්වීමේ ආකාර (ජොහෑන් සෙබස්තියන් බාෂ්ගේ Choir In Leipzig රඟ දැක්වීමේ බලකාය වැනි) සමඟ සලකනු ලැබේ.

සිද්ධාන්තවල දී සංගීත ඉතිහාසයේ ඕනෑම වර්ගයක හෝ ඕනෑම ආකාරයක සංගීතයක ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීමට පරිශීලනය වේ. (ඉන්දියානු සංගීත ඉතිහාසය හෝ රොක් සංගීත ඉතිහාසය) ක්‍රියාවට යෙදවීමේ දී මෙම පර්යේෂණ මාතෘකා ඒවා මානව චිත්‍රකව පදනම් වී තිබුණත් නොතිබුණත් මානව සංගීත විද්‍යාවේ හෝ සංස්කෘතික අධ්‍යයනවල කොටසක් ලෙස සැමවිටම වර්ග කරනු ලැබේ.

සංගීත ඉතිහාසයේ ක්‍රමවලට ප්‍රභව අධ්යනය (Esp. අත්පිටපත් අධ්යයනය), පුරා ශිල්පය, වාග් විද්‍යාව (විශේෂයෙන් පාට පිළිබඳ විවේචන), රටා විවේචනය, ඉතිහාස විද්‍යාව (ඓතිහාසික ක්‍රම තෝරා ගැනීම), සංගීතමය විශ්ලේෂණය හා චිත්‍රක විද්‍යාව ඇතුළත් වේ. මෙම අරමුණු තවදුරටත් වැඩි දියුණු කිරීමට සංගීත විශ්ලේෂණය යොදා ගැනීම බොහෝ විට සංගීත ඉතිහාසයේ කොටසක් වන නමුත් ශුද්ධ විශ්ලේෂණය හෝ සංගීත විශ්ලේෂණය සඳහා නව මෙවලම් නිපදවීම සංගීත සිද්ධාන්ත ක්ෂේත්‍රයෙහි පවතී. (මෙම ක්‍රම පිළිබඳ සවිස්තර විස්තරයක් සඳහා සංගීත ඉතිහාසයේ පර්යේෂණ යන කොටස බලන්න.)

සංගීත ඉතිහාසඥයන්ගේ සමහරක් බුද්ධිමය නිෂ්පාදනවලට සංගීතමය කාර්යයන්වල සංස්කරණ, රචකයන්ගේ හා අනිකුත් සංගීතඥයන්ගේ චරිතාපදාන, වචන හා සංගීතය අතර සබැඳියාව පිළිබඳ අධ්‍යයන හා සමාජයේ සංගීතයෙහි ස්ථානය පිළිබඳ අධ්‍යයන ඇතුළත් වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Music_history
සංගීතය - අන්තර්ජාලය

සංගීතය - අන්තර්ජාලය


අන්තර්ජාලය හඳුන්වාදීම සංගීතය පිළිබඳ අත්දැකීම සම්පූර්ණයෙන්ම පරිවර්තනය කර හැක. එයට එක් හේතුවක් වන්නේ සංගීතයට ප්‍රවේශ වීමේ පහසුව හා වැඩි දියුණුව තෝරා ගැනීමයි. ක්‍රිස් ඇන්ඩර්සන් විසින් The Long Tail : Why the future of business is selling less or more නැමැති ඔහුගේ ග්‍රන්ථයේ යෝජනා කර සිටින්නේ සැපයීමේ හා ඉල්ලුමෙහි ආර්ථික ආකෘතිය හිඟය විස්තර කරන අතර අන්තර්ජාල සිල්ලර ආකෘති සුලභතාව මත පදනම් වේ. සංඛ්‍යාංක ගබඩා කිරීම් වියදම් ඉතා අවම වන අතර එමනිසා යම් සමාගමකට පාරිභෝගිකයන්ට උපරිම තෝරා ගැනීමේ නිදහස ලබා දෙමින් ඔවුන්ගේ මුළු භාණ්ඩ ලැයිස්තුවම අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමේ හැකියාව ලැබේ. තවද එමඟින් මිනිසුන් ඉතා කුඩා ප්‍රමා‍ණයක් පමණක් අවධානය දක්වන නිෂ්පාදන පිරිනැමීමට ද ඉඩ ලබා දේ. ඔවුන්ගේ වර්ධනය වන තෝරා ගැනීම පිළිබඳ පාරිභෝජකයන්ගේ වර්ධනය වන සැලකිල්ල මඟින් සවන්දීමේ රසඥතා හා සමාජ හඳුනාගැනීම් මත සමීප සබඳතාවක් ඇති වන අතර නිකේතන වෙළඳ පොළ දහස් ගණනක් ද එමඟින් නිර්මාණය වේ.

අන්තර්ජාලයේ තවත් බලපෑමක් YouTube හා MySpace වැනි සබැඳි සමාජ සමඟ කරළියට පැමිණි MySpace මඟින් අනෙකුත් සංගීතඥයන් අතර සමාජ ජාලකරණය අතිශයින් පහසු කර ඇති අතර එමඟින් අයෙකුගේ සංගීත කටයුතු පහසුවෙන් ව්‍යාප්ත කිරීම ඉඩ ලබා දේ. YouTube හිද ආධුනික හා වෘත්තීමය සංගීඥයන් විශාල පිරිසකගේ සමාජයක් ඇති අතර ඔවුන් වීඩියෝ හා ඔවුන්ගේ මතයන් ඒ සඳහා එවීම සිදු කරයි. වෘත්තීමය සංගීතඥයින් විසින් ප්‍රචාරක ද්‍රව්‍යවලට නිදහස් ප්‍රචාරකයකු ලෙස YouTube යොදා ගනී.

උදාහරණ ලෙස YouTube පරි‍ශීලකයන් MP3 ඇසීම හා බාගත කිරීම පමණක් නොව ඔවුන්ගේම ඒවා නිර්මාණය කිරීම ද සිදු කරයි. ඩොන් ටැප්ස්කොඩ් හා ඇන්තනී ඩී විලියම්ස්ගේ Wikinomics ග්‍රන්ථය කියා සිටින්නේ එමඟින් සාම්ප්‍රදායික පාරි‍භෝජික කර්තව්‍ය, ඔවුන් විසින් “Prosumer” ලෙස හඳුන්වන නිර්මාණය කිරීම හා පරිභෝජනය කිරීම යන දෙකම සිදු කරන පාරිභෝජකයකුගේ කර්තව්‍ය දක්වා උසස් වී ඇති බවයි. සංගීතය තුළ දී මෙය ප්‍රකාශයට පැමිණීමට සංගීතලෝලීන් විසින් Remix හා සංගීත වීඩියෝ නිපදවීම ඇතුළත් වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Music#Internet
එමිලි ඩිකින්සන්

thumb|1846 දෙසැම්බර් හෝ 1847 මුලදි මවුන්ට් හොලිඕක් හීදි (රසායන ආලේපිත තහඩුවක මුද්‍රණය කරන ලද) පින්තූරයකින් ගන්නා ලද්දකි. මෙය ඩිකින්සන්ගේ ළමා වියට වඩා පසු කාලයක යයි විශ්වාස කෙරෙන පින්තූරයකි.
එමිලි ඩිකින්සන් (1830.12.10 - 1886.05.15) ඇමෙරිකානු කිවිඳියකි. මැසචුසෙට්හි, ඇම් හර්ට්ස් හි දැඩි සමාජ සම්බන්ධතා සහිත සාර්ථක පවුලක දැරියක වූ ඇය විරාගි හුදෙකලා ජීවිතයක් ගත කළාය. තරුණ කාලයේ අවුරුදු හතක් ඇම්හර්ස්ට් විද්‍යායතනයේ අධ්‍යාපන ලැබීමෙන් අනතුරුව මවුන්ට්හෝල් යෝක් සෙමනේරියේ සුලු කාලයක් ගත කළාය. අනතුරුව ඇයගේ පවුලේ නිවස වූ හෝම්ස්ටඩ් හි නතර වූවාය. ඇයගේ වැඩිහිටි ජීවිත කාලය පුරාම ඇය ඇම්හර්ට්ස් වලින් පිටතට ගියේ ඉතා කලාතුරකිනි. එසේම නිවසින් ඈතට ගමන් කළේ නැත. ඇයගේ අසල්වාසීන් සහ එම ප්‍රදේශයේ අය ඇය සාමාන්‍ය ලෝකයාගෙන් වෙනස් වූ ගති පැවතුම් ඇති තැනැත්තියක ලෙස සැලකූ අතර ඇය සුදු ඇඳුම් ඇඳීම රුචි කළාය. ඇය අමුත්තන් හමුවීමට කැමැත්තක් නොදැක්වූවාක් මෙන්ම පසු කාලයේ ඇගේ කාමරයෙන් පිටතට හෝ නොගියාය. එබැවින් ඇය මිතුරු සබඳතා පවත්වාගෙන ගියේ ලිපි හුවමාරු කිරීමෙනි.

ඩිකින්සන් විශාල කෘතින් ප්‍රමාණයක් කළ කිවිඳියකි. ඇයගේ එක්දහස් අටසීයකට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් ඇය ප්‍රකාශයට පත් කළේ දුසිමකට අඩු ප්‍රමාණයකි. ඇය ජීවත්ව සිටියදි ප්‍රකාශයට පත් කළ ඇගේ කෘතින් ප්‍රකාශකයින් විසින් සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයකට වෙනස් කරන ලද්දේ එම යුගයේ සම්ප්‍රදායික කවියේ නීති රීති ආරක්ෂා කිරිම සඳහාය. යුගයේ හැටියට ඇගේ කවි සුවිශේෂි විය. ඒවායේ අඩංගු වූයේ කෙටි පදයි. සාමාන්‍යයෙන් මාතෘකාවලින් තොරය එමෙන්ම බොහෝ විට ඇගේ කාව්‍ය රචනා මරණය සහ අමරණීයත්වය කේන්ද්‍ර කොට රචනා විය. ඇය විසින් මිතුරන්ට ලියු ලිපි වලින් මෙම කාරණා ඔවුනට කා වැද්දුවාය.

ඇය දැන හඳුනාගෙන සිටි මිතුරන් ඥාතීන් බොහෝ දෙනෙකු ඇයගේ කෘතින් සහ ඇය විසින් කරන ලද රචනා ආදිය ගැන දැන ගෙන සිටින්නට ඇත. එසේ වුවත් 1886 දී ඇගේ මරණයෙන් පසු ඇයගේ සොයුරිය වු ලැවිනියා විසින් ඩිකින්සන්ගේ කෘතින් එකතුව සොයා ගන්නා තෙක් ඇයගේ කෘතින් වල ප්‍රමාණය පිළිබඳ කිසිවෙකු දැන සිටියේ නැත. ඇයගේ ප්‍රථම කවි එකතුව 1890 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ඇයගේ පෞද්ගලික හිතවතුන් දෙදෙනෙකු වූ තෝම්ස් වෙන්ට්වර්ත් හිගින්සන් සහ මේබල් ලුමිස් ටොඩ් විසිනි. ඔවුන් දෙදෙනාම ඒවා බොහෝ සෙයින් සංස්කරණය කළහ. 1955 වර්ෂයේ දි ප්‍රථම වරට සම්පූර්ණ වූත්, වෙනස් නොකරන ලද්දාවූත් ඇයගේ කවි එකතුවක් පළ විය. එය ද පොයම්ස් ඔෆ් එමිලි ඩිකින්සන් නම් වූ අතර විද්වතෙකු වූ තෝමස් එච්.ජෝන්සන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි. 19 සියවසේ අග සහ 20 සියවසේ මුල ඇයගේ කෘතින් අසතුටු දායක ලෙස විවේචනයට භාජනය වුවද දැනට ඩිකින්සන් සළකනු ලබන්නේ ප්‍රධාන පෙළේ ඇමෙරිකානු කිවිඳියක ලෙසිනි.

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:1830 උපත්
ප්‍රවර්ගය:1886 මරණ
යුදෙව් ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය

එක්සත් ජනපද සාහිත්‍යය ඉතිහාසය තුල ඉතා වැදගත් තැනක් යුදෙව් - ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයට හිමි වේ. මෙයට ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලිවීමේ සම්ප්‍රදාය ප්‍රධාන වශයෙන් ඇතුලත් වෙතත්, අනෙකුත් භාෂාද එක් වී ඇත. ඒ අතර ‘යිඩිෂ්’ භාෂාව ප්‍රධාන තැනක් ගනී. බොහෝ ලේඛකයින් සහ විවේචකයින් ඇමරිකාව තුල යුදෙව්භාවය ගැන ලිවීමේ පුරුද්ද අගය කළ අතරම බොහෝ ලේඛකයින් ඔවුන්ට ‘යුදෙව් හඬවල්’ ලෙස සලකා කරන ලද නොසැළකිම් ගැන එරෙහි වූහ. එසේම බොහෝ නාමික වශයෙන් යුදෙව් ලේඛකයින් යුදෙව් ඇමෙරිකන් සාහිත්‍යය නියෝජනය කළ අය වශයෙන් නොසැළකේ. මේ සඳහා උදාහරණයක් වන්නේ ‘අයිසැක් ඇසිමොව්’ ය.

17 වෙනි සියවසේ මැද භාගයේදී පමණ ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වුණු යුදෙව් සම්භවයක් සහිත ප්‍රජාව විසින් පළමුවෙන් සකස් කරන ලද මතක සටහන්, ආයාචනා ආදියෙන් ආරම්භ වුනු යුදෙව් ඇමෙරිකානු ලේඛණ කලාව ඉන් පසු ගත වුනු සියවස් කිහිපය තුල ප්‍රබන්ධ කථා, කාව්‍ය සහ නාට්‍ය ආදී විවිධ අංග දක්වා වර්ධනය විය. එම ලේඛණ කලාව 20 වෙනි ශත වර්ෂය පමණ වන විට හෙන්රි රොත්, සාවුල් බෙලොව්, බර්නාඩ් මැලමුඩ්, චේම් පොටොක් සහ පිලිප් රොත් වැනි ලේඛකයින්ගේ කෘති ද අඩංගු යුදෙව් - ඇමෙරිකානු නවකථා ලෙස හැඳින්වීම ඇරඹුනේය. ඔවුන්ගේ කෘතීන් වලින් ලෞකික සමාජය සහ යුදෙව් සමාජය අතර ඝට්ඨනයන් නිරීක්ණෂය වුනු අතර, ඒවා එලිස් දිවයින හරහා පැමිණි සංක්‍රමණිකයින්ට හා ඔවුන්ගේ දරු මුණුබුරන්ට තියුණු ලෙසින් දැනුනේය.

ඇමෙරිකානු යුදෙව්වන්ගේ තරුණ පරම්පරාව විසින් ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබූ සංස්කෘතික වශයෙන් නව සොයා ගැනීම් සහ ඒ වන විට කෙරෙමින් තිබූ අනුගත වීම් වැනි ප්‍රවණතාවයන් සහ සමූල ඝාතණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් පෝල් ඕස්ටර්, මයිකල් චෙබොන්, ජොනතන් සැෆ්රන් ෆොයර් සහ ආර්ට් ස්පීගල් වැනි වඩාත් මෑත කාලින කතෘවරු ඔවුන්ගේ කාර්යයෙහි අනන්‍යතාවය පිළිබඳ ගැටළුව පරික්ෂා කිරීමේ කටයුතු නොකඩවා කර ගෙන ගොස් තිබුණේය. නවීන යුදෙව් ඇමෙරිකානු නවකථාවල බොහෝ විට යුදෙව් චරිත අඩංගු වේ. ‘ද නිව් යෝර්කර්’ වැනි සඟරා බොහෝ යුදෙව් අමෙරිකානු ලේඛකයින් පුළුල් කියවන සමාජයකට හඳුන්වා දීම සඳහා දායක වූ බව පැහැදිළි වී තිබේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Jewish_American_literature
-
සාහිත්‍ය විචාරණය

සාහිතය විචාරණය යනු සාහිත්‍ය අධ්‍යයනය,සාකච්ඡා කිරීම,පරිණාමනය හා තේරුම් ගැනීමයි. නූතන සාහිත්‍ය විචාරණය බොහෝ විට සාහිත්‍ය සිද්ධාන්ත දැනුම් දෙනු ලැබේ. එය එහි ක්‍රම හා අරමුණු පිළිබද දාර්ශණික සාකච්ඡාවකි. ක්‍රියාවලි දෙක ඉතා සමීප වුවත් සාහිත්‍ය විචාරකයන් සෑම විටම සාහිත්‍යමය සෛද්ධාන්තිකයන් නොවෙයි.

සාහිත්‍ය විචාරණය, සාහිත්‍ය සිද්ධාන්ත වලින් හෝ ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ග්‍රන්ථ පරිශීලනය කිරීමෙන්, වෙනත් ක්ෂේත්‍රයක් සේ සැලකීම හෝ නොසැලකීම යම් මතභේදයට තුඩු දෙන කාරණාවකි. උදාහරණ ලෙස Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism ග්‍රන්ථය සාහිත්‍ය සිද්ධාන්තය හා සාහිත්‍ය විචාරය අතර වෙනසක් නොදක්වන අතර එකම සංකල්පය විස්තර කිරීම සදහා සැම විටම එම දෙකම එකට යොදා ගනී. විචාරණය සැමවිටම සාහිත්‍යමය කර්තව්‍යයන් සමග සෘජුවම කටයුතු කරන නිසා සමහරක් විවේචකයන් සාහිත්‍ය විචාරණය සලකන්නේ සාහිත්‍ය සිද්ධාන්තයේ ප්‍රයෝගික යේදීමක් ලෙසය. සෛද්ධාන්තික දර්ශනයකින් එය එසේ නොවේ.

නූතන සාහිත්‍ය විචාර බොහෝවිට ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලබන්නේ ග්‍රන්ථයක හෝ රචනාවක ආකාරයනි. අධ්‍යාපනික සාහිතය විචාරකයන් සාහිතය දෙපාර්තුමෙන්තු වල ඉගැන්වීම සිදු කරන අතර අධ්‍යාපනික සඟරා වල ප්‍රකාශනය කිරීම සිදු කරයි. වඩාත් ජනප්‍රිය විචාරකයන් ඔවුන්ගේ විචාර New york Times Book Review, New york Review of books, London Review of book, The Nation හා The New Yorker වැනි පුළුල්ව පැතිරී ඇති ආවර්ථික වල ප්‍රකාශනය කරනු ලැ‍බේ.
ආර්.කේ. නාරායන්

- උපත-1906 ඔක්තෝබර් 10 ඉන්දියාවේ චෙන්නායිහි දී

- රැකියාව-නවකතා රචකයෙකු, කෙටිකතා රචකයකු සහ නිබන්ධන රචකයකු වේ.

- ඔහුගේ නිර්මාණ අයත් වන කාණ්ඩයන්-ප්‍රබන්ධ, පුරාණ කතා, ප්‍රබන්ධමය නොවන ග්‍රන්ථ

- වැදගත් නිර්මාණ-Swami and the Friends (1935)

R.K. නාරායන් (1906 ඔක්තෝබර් 10 – 2001 මැයි 13) හෙවත් රාසිපුරම් ක්‍රිෂ්ණස්වාමි අයියර් නාරායන්ස්වාමි ඉංග්‍රීසි බසින් ග්‍රන්ථ රචනයෙහි යෙදුණු ඉන්දියානු කතුවරුන් අතර ඉතා සුප්‍රසිද්ධ කතුවරයෙකු වේ.

නාරායන් විසින් රචනා කරන ලද බොහෝ ග්‍රන්ථයන් තුළ ඉන්දියානු ජීවිතයෙහි ගුණාංග පැහැදිලිව නිරූපණය වන අතර ඒවා තුළ ඔහුටම ආවේණික රචනා ශෛලියක් දැක ගත හැක. මෙම ගුණය ඔහුගේ ප්‍රථම නවකතාව වූ Swami and the Friends (1935) නම් ග්‍රන්ථයේ පටන්ම දැක ගත හැක. ඇතැම් විට නාරායන් ඇමරිකානු කතුවරයෙකු වූ විලියම් ෆෝක්නර් සමඟ සංසන්දනය කරනු ලැබේ. ඔවුන්‍දෙදෙනාගේම ග්‍රන්ථ මානවවාදී පදනමක් මත සාමාන්‍ය ජීවිතයේ සතුට සහ ශක්තිය වර්ණනා කෙරෙන ආකාරයේ ඒවා වේ.

නාරායන් වයස අවුරුදු 94ක් වන තෙක්ම ජීවත් වූ අතර වසර 50කට බොහෝ වැඩි කාලයක් ග්‍රන්ථ රචනා කිරීමෙහි නිරත වීමට ඔහු සමත් විය. ඔහුගේ වයස අවුරුදු 87 වන තෙක්ම ඔහු තම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සිදු කරන ලදී. ඔහුගේ ග්‍රන්ථ අතරට නවකතා 14ක් සහ කෙ‍ටි කතා සංග්‍රහයන් 5ක් අයත් වේ. ඒ හැරුණු විට චිත්‍රාධාරයෙන් ගමන් විස්තර දැක්වෙන ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ද ඉන්දියානු වීර කාව්‍ය ඇසුරෙන් නිර්මාණය කරන ලද සංක්ෂිප්ත ප්‍රබන්ධ නොවන කතා සංග්‍රහ කිහිපයක් ද My Days නමින් නිබන්ධනයක් ද ඔහු විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:1906 උපත්
ප්‍රවර්ගය:2001 මරණ
විලියම් වර්ඩ්ස්වර්ත්

විලියම් වර්ඩ්ස්වර්ත් (1770 අප්‍රේල් 7 – 1850 අප්‍රේල් 23) යනු ප්‍රධාන පෙලේ රොමැන්ටික් කවියෙකි. ඔහු තවත් එවැනි කවියෙකු වූ සැමුවෙල් ටේලර් කෝල්රිජ් සමග එක් වී ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයේ රොමැන්ටික් යුගයක් නිර්මාණය කිරීමට කටයුතු කළහ. ‘ලිරිකල් බැලඩ්’ ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ ප්‍රකාශනය විය. (Lyrical Ballads)

වර්ඩ්ස්වර්ත්ගේ අගනාම කෘතිය ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් සළකනු ලබන්නේ ද ප්‍රෙල්‍යුඩ් (The prelude) නම් ඔහුගේ ජීවිතයේ මුල් කාල පරිච්ඡේදය ගැන ස්වයං චරිතාපදපයක් වශයෙන් ලියැවුනු කාව්‍යයයි. මෙය කතෘවරයා විසින් කිහිප විටක් සංස්කරණය කරමින් තවත් කරුණු අඩංගු කළේය. මෙය මුලදි හඳුන්වන ලද්දේ ටු කොල්රිජ් (To Coleridge) යනුවෙනි. ඔහුගේ මරණයෙන් පසුව මාතෘකාවක් යොදා ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී. වර්ඩ්ස්බර්ත් 1843 වර්ෂයේ සිට 1850 දි සිදු වූ ඔහුගේ මරණය දක්වා එංගලන්තයේ රාජ්‍ය සම්මාන ලද කවියා ලෙස සම්මානයට පාත්‍ර වුයේය.

ප්‍රවර්ගය:කවියන්
ගුවනේ සිට භූමියට එල්ල කරන මිසයිල

ගුවනේ සිට භූමියට එල්ල කරන මිසයිලයක් යනු යුධ ගුවන් යානයක (බෝම්බ හෙලන යානා, ප්‍රහාරක යානා , සටනේ යෙදෙන යානා) දියත් කිරීමට සැලසුම්කරන ලද භූමියේ , මුහුදේ හෝ එම දෙකෙහිම ඇති ඉලක්ක වලට පහර දීමට සැලසුම් කරන ලද මිසයිල වේ. මග පෙන්වන ලද රූටා යන බෝම්බවලට මේවා සමාන වුවද මිසයිල ලෙස සැලකීමට හේතුවන්නේ ඒවා සතු ප්‍රචාලන පද්ධතියයි. රොකට් මෝටර් හා ජෙට් එන්ජින් ඒ අතර ප්‍රමුඛ වේ. මේවා මිසයිලයේ පරාසයටද වගකියනු ලැබේ.පිළිවෙලින් ඒවා කෙටි හා දුර ලෙසින් දැක්විය හැකිය. ඇතැම් සෝවියට් මිසයිල මගින් බල ගැන්වෙන අතර දිගු පරාසය මෙන්ම වැඩි වේගයක්ද එමගින් ලබා දේ.

ලේසර්, අධෝරක්ත ප්‍රකාශ හෝ GPS සංඥා මගින් මග පෙන්වීම සිදු කෙරේ. මග පෙන්වන ක්‍රමය ඉලක්කය මත රඳා පවතී. උදා: - නැව් අක්‍රීය හෝ සක්‍රීය රේඩාර් මගින් හඳුනා ගත හැකි වුවද හිස් අවකාශයකින් වටවු විශාල ලෝහ ස්කන්ධ නොමැති භූමි ඉලක්ක සඳහා මෙම ක්‍රමය එතරම් සාර්ථක නොවනු ඇත.


Thunderbolt II යානයේ සිට A – GM 65 Maverick වෙත පහර දේ.]]
භූමි - භූමි මිසයිල හා ගුවන් භූමි මිසයිල අතර අධි පිහිටීම් දක්නට ලැබේ. උදා :- ගුවනේ සිට දියත් කෙරුණු Tomhawk මිසයිල මාදිලියක් පැවතියද එය AGM – 86 ALCM මගින් අවලංගු කරනු ලැබීය. තවත් උදාහරණයන් වන්නේ පෙන්ගුයින් ප්‍රති නෞකා මිසයිල හා AGM – 84 Harpoon මිසයිලය. ගුවන් භූමි මිසයිල බොහොමයක් නැව් හා භූමි ඉලක්ක යන 2 සඳහාම යොදා ගැනේ. එමෙන්ම ඒවා තව දුරටත් කාර්යක්ෂම භාවිතය සඳහා නවීකරණය කළ හැකිය. Standoff Land ප්‍රහාරක මිසයිලය Harpoon මිසයිලයේ භූමි මාදිලියකි.

ගුවන් භූමි මිසයිලවල ප්‍රධාන වාසියක් වන්නේ ඒවා මගින් සපයන ලැගුම් ගැනීමේ දූරයි. මෙමගින් වඩාත් තීව්‍ර ආරක්ෂිත කලාපයෙන් ඔබ්බට ගොස් ඉලක්කය වෙත ආයුධ දියත් කිරීමට ඉඩ ලබා දේ. බොහෝ ගුවන් - භූමි මිසයිල පහරදී අමතක කරන සුළු ඒවා වේ. ලැගුම් ගැනීමේ දුරින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබා ගැනීම සඳහා දියත් කිරීමේ වේදිකාව වෙනතකට හැරවීමට ඉඩ ලබා දේ. ක්ෂිතිජයෙන් ඔබ්බට දියත් කිරීමට සුදුසු පරාසයක් ඇතැම් මිසයිල සතුව පවතී. මේවාට ( සාමාන්‍යයෙන් කෲස් මිසයිල හෝ ප්‍රතිනාවුක මිසයිල ) ඉලක්කය ස්වයංක්‍රීයව සොයාගැනීමේ හැකියාව ඇත. German Luft waffe හි Taurus KEPD 350 කෲස් මිසයිලය.


ගුවන් භූමි මිසයිලවල උප අංශ යටතට

*සාමාන්‍යයෙන් ගුවනේ සිට හෙලිකොප්ටර් මගින් දියත් කෙරෙන මගපෙන්වන ලද ප්‍රතියාත්‍රා මිසයිල

*ගුවනේදී දියත් කෙරෙන කෲස් මිසයිල

* ගුවනේදී දියත් කෙරෙන ප්‍රතිනාවුක මිසයිල

*ප්‍රතිවිකිරණ මිසයිල අයත් වේ.

මිසයිලයේ ඉලක්කය දුරස් වන්නට දියත් කෙරෙන ගුවන් යානයේ උන්නතාංශය හා වේගය වැඩි වේ. දිගු පරාස මිසයිල සඳහා මෙම වෙනස්කම් ස්වල්ප වේ. නමුත් කෙටි පරාස මිසයිල ඉහළ සිට දියත් කෙරෙන විට සීඝ්‍රයෙන් පරාසය වෙනස් කර ගනී.

ගුවනේ සිට දියත් කෙරෙන බැලැස්ටික මිසයිල සඳහා උදාහරණ පැවතියද ඒවා දුලභ වේ. උපක්‍රමික හා උපායික ලෙස ගුවන් භූමි මිසයිල ඇතැම්විට වර්ග කෙරේ. කුඩා න්‍යෂ්ටික යුධ හිසක් ඇති ඒවා උපායික ලෙසද විශාල යුධ හිසක් ඇති ඒවා උපක්‍රමක ලෙසද හැඳින්වේ.


thumb|

thumb|
මුර බෝට්ටු

මුර බෝට්ටු සඳහා සැලසුම් බොහොමයක් පවතී. රටේ නාවුක හමුදාව, වෙරළාරක්ෂක බලකාය හෝ පොලිස් බලකාය මගින් හසුරවනු ලැබේ. දියඹේ (නිල් ජලයේ) හෝ මෝය අසබඩ ගංගා ( දුඹුරු ජලයේ) ආදී පරිසරවල භාවිතා වේ. සීමා ආරක්ෂක කටයුතුවල සාමාන්‍යයෙන් යෙදී සිටිනු දැක ගත හැකිය. සොර බඩු ජාවාරම් කරුවන්ට, කොල්ල කරුවන්ට එරෙහිව, ධීවර කටයුතු සඳහා විගමන නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා යොදා ගැනේ. මේවා මුදා ගැනීමේ මෙහෙයුම් සඳහා ද භාවිතා වේ.

වෙරළබඩ මුර යාත්‍රා හා දියඹ මුර යාත්‍රා ලෙස වර්ග කළ හැකිය.

මේවායේ වේග ප්‍රහාරක යාත්‍රා සබ්මැරීන් ප්‍රහාරක යාත්‍රාවලට වඩා කුඩාය. ඒවා සදහා ට්‍රොපිඩෝ බෝට්ටු හා මිසයිල බෝට්ටුද අඩංගු වේ. නමුත් ඇතැම් ඒවා ආරක්ෂක නෞකාවත් තරමටම විශාල වේ. දියඹ මුර බෝට්ටු, නාවික බල ඝනයක කුඩාම නෞකා, විවෘත මුහුදේදීද උපයෝගී වේ.එක්සත් ජනපද හමුදාව වැනි විශාල හමුදාවල දියඹ යාත්‍රා හා වෙරළාරක්ෂක කටයුතු සඳහා මේවා යොදා ගැනේ. නමුත් කුඩා නාවික හමුදාවන් මේ යාත්‍රා යුද මෙහෙයුම් කටයුතු සඳහාද යොදා ගනී.

ලෝක යුද්ධ දෙකෙහිදීම සංඛ්‍යාත්මක වර්ධනය සඳහා දෙපාර්ශවයම ටෝමාර් බෝට්ටු සන්නද්ධ කොට මුර බෝට්ටු බවට පත් කෙරිණි. තවද සමුද්‍ර ධීවර බෝට්ටුවලටද, මැෂින් තුවක්කු හා යල්පැනගිය නාවුක උපාංග සවිකර මුර බෝට්ටු බවට පත් කෙරිණි. ඇතැම් නූතන බෝට්ටු අදටත් ධීවර බෝට්ටු හා විවේක බෝට්ටු මත පදනම් වේ.

සමුද්‍ර මුර බෝට්ටු සාමාන්‍යයෙන් 30 m (අඩි 100 ) දිගකින් යුතුය. එක් මධ්‍යම කැලිබර් කාලතුවක්කුවක් ප්‍රධාන යුධ උපකරණ ලෙස විවිධ සැහැල්ලු ආයුධ රාශියක් යොදා ගනී. උදා: මැෂින් තුවක්කු , ආසන්න ආයුධ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය මත මෙම වර්ගයටද වඩාත් දියුණු සංවේදක හා ප්‍රහාර පාලන පද්ධති අඩංගුවිය හැකිය. එමගින් ට්‍රොහිඩෝ , ප්‍රතිනාවුක හා භූමි - ගුවන් මිසයිල පරිවහනයට ඉඩ ලබා දේ. බොහෝ නූතන සැලසුම් ගෑස් ටර්බයින පද්ධති මගින් බලගැන්වෙන අතර (CODAG වැනි ) නාවුක සැතපුම් 25-30 පරාසයක් දරයි. ඒවා ප්‍රාථමිකව රටේ අනන්‍ය ආර්ථික කලාපයේ මුර කටයුතු සඳහා යොදා ගනී. පොදු කටයුතු වන්නේ ධීවර කටයුතු අධීක්ෂණය , ප්‍රති හොරබඩු ජාවාරම් කටයුතු, නීති විරෝධී විගමන මුර බෝට්ටු , මංකොල්ල කරුවන්ට එරෙහි කටයුතු සෙවීමේ හා මුදා හැරීම ( නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ) ආදි කටයුතුය. විශාලතම දියඹ මුර යාත්‍රාවල ගුවන් යානා හා හෙලිකොප්ටර අංගනයක්ද ඇත. කුරුස යුධ සමයේදී මේවා නාවික හමුදාවේ විශාල නැව්වලට ආධාරක ලෙස භාවිතා කළ බව කියවේ.

ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වීම හා අඩු වියදම මේවා ලෝකයේ සුලභතම යුධ යාත්‍රා බවට පත් ‍කොට ඇත. “ කොල ජල” හැකියාවන් පමණක් ඇති යාත්‍රා ඒ අතර විශේෂ වේ. ඒවා උතුරු මුහුද වැනි කුඩා මුහුදුවල යාත්‍රා කටයුතු සඳහා ද ප්‍රයෝජනවත් වේ.

මෙවැනි යුධ මූලික රාජකාරි සඳහා යෙදවෙන සමාන යාත්‍රා අතරට ට්‍රොපිඩෝ බෝට්ටු හා මිසයිල බෝට්ටු අයත් වේ. එක්සත් ජනපද නාවුක හමුදාව Pegasus වර්ගයේ සන්නද්ධ ජල යාත්‍රා වසර ගණනාවක් තිස්සේ යුධ බෝට්ටුවල රාජකාරිය සඳහා යොදා ගනී. “ ගංගාමය මුර බෝට්ටු” විශාල ගංගාවල මුර සේවය සඳහා එක්සත් ජනපදය සැලසුම් කළ මුර බෝට්ටු වර්ගයකි.
නියමුවන් රහිත ගුවන් යානය

හා ඉරාක යුද්ධවල දී එක්සත් ජනපද හමුදාව විසින් යොදාගත් යළි පිරික්සුම් යානා වේ. මේවා අතුරින් බහුතරය ස්ථාවර ගුවන් යානා, MQ-8B ගුවන් ඔත්තු බලන්නා වැනි භ්‍රමනක යානා වේ.]]
මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා යනු නියමුවකු රහිත ගුවන් යානා වේ. දුරස්ථ පාලක මඟින් පාලනය හෝ පෙර සැලසුම් කළ ගුවන් සැලසුම් මත පාදකව හෝ වඩාත් සංකීර්ණ ගතික ස්වයංක්‍රිය පද්ධති මත පාදකව පියාසර කළ හැකිය. මේවා යළි පිරික්සුම හා ප්‍රහාරය සඳහා විවිධාකාර යුධ කටයුතුවල දී භාවිතා වේ. මානව නිරීක්ෂකයෙක් අවධානමකට ලක් වූ අවස්ථා, අපරාධ දර්ශනවල පොලිස් නිරීක්ෂණය, ස්වභාවික විපතක දී යළි පිරික්සුම් කටයුතු සඳහා වැනි සිවිල් යෙදවුම්වලදී වැඩි වශයෙන් භාවිතා වේ. මිනිසුන් සහිත ගුවන්යානාවක් යෙදවීමට උචිත නොවන වඩාත් නීරස, අසික්කිත, භයානක මෙහෙයුම් සඳහා UAV භාවිතා වේ.

හැඩයෙන්, ප්‍රමාණයෙන්, ගති ලක්ෂණයෙන් හෝ සැකසුමෙන් මේවායේ ඉහළ විවිධත්වයක් පවතී. මේවා මිසයිලවලින් වෙන් කර හඳුනාගැනීමට අර්ථ දක්වා ඇත්තේ ප්‍රහාරය දරා සිටීමට හැකි ජෙට් මඟින් හෝ අනුවැටුම් එංජිමක් මඟින් බල ගැන්වෙන රථයක් ලෙසය. කෘස් මිසයිල UAV යටතට නොගැනේ. ඊට හේතුව වන්නේ වෙනත් මාර්ගෝපදේශිත මිසයිල මෙන් තමාම ආයුධයක් ලෙස ක්‍රියාකරන බැවින් හා යළි භාවිතා කළ නොහැකි නිසාවෙනි. එසේ වුවත් එයද මිනිසුන් රහිත වන අතර ඇතැම්විට දුරස්ථ පාලිත විය හැකිය.

UAV යන පදය ඇතැම්විට UAVS ලෙස දික් කෙරේ. (මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා රථ පද්ධතීන්) ෆෙඩරල් ගුවන් අධිකාරිය මිනිසුන් රහිත ගුවන් යානා පද්ධතිය යන වර්ගය පිළිගෙන ඇති අතර එය මුලින්ම හඳුන්වා දුන්නේ එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව විසින්ය. මේවා භූමි නවාතැන් හා වෙනත් මූලයන් සහිත හුදු ගුවන් යානා නොව පද්ධති බව ඔවුන් විසින් හුවා දක්වන ලදහ.