JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
वैशाख

बैशाख () विक्रम सम्बतको पहिलो महिना हो। वैशाखको १ गते नेपालमा धुमधामका साथ नयाँ वर्ष मनाइन्छ। वैशाख महिना विक्रम संवतको पहिलो महिना हो। ओडिया, पञ्जाबी, आसामी पात्रोमा यस महिनालाई बोहाग भनिन्छ जहाँ बङ्गाली पात्रोमा यसलाई बोइशाख भनिन्छ। सौर्य मासका अनुसार बैसाखको सुरुवात मेष सङ्क्रातिको दिनबाट हुन्छ भने चन्द्रमासका अनुसार चैत पूर्णिमाको भोलिपल्टबाट मानिन्छ। शाक्य संवत्सरका अनुसार वैशाख महिनाको सुरुवात मेष संक्रातीको ५ दिन पछाडीबाट हुन्छ। नेपालमा सौर्यमास पद्धतीलाई नै मानिन्छ। वैशाख महिना बसन्तऋतुको दोस्रो महिना हो। इस्वी संवत्कको आधा अप्रिल र आधा मे वैशाख महिनामा पर्छन्।
चाड पर्वहरू

वैसाख महिनामा नेपाल तथा भारतका मान्छेहरूले निम्न चाडपर्वहरू मनाउने गर्दछन्।
#वैसाख महिनाको पहिलो दिन नववर्षको आरम्भमा भक्तपुरमा बिस्केट जात्रा मनाइन्छ। यसै दिनमा वाग्द्वार, विष्णुनाभी टोखा, सपनतीर्थ, त्रिवेणी यी ३ ठाउँमा स्नान र चण्डेश्वरी पीठ दर्शन गर्नाले विभिन्न रोगहरू नासिन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। पश्चिम नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिममा यो दिन विशु अथवा विखती मनाइन्छ। विशुको अवसरमा विभिन्न ठाउँहरूमा गल्लौडी जात्रा लाग्दछ। भारतमा यस दिनलाई "बैसाखी" अथवा "मेष सक्रांती" भनिन्छ। यस दिनमा स्नान दानको ठुलो महत्त्व मानिन्छ। हरिद्वार, ऋषिकेश, प्रयागराज जस्ता विभिन्न तिर्थस्लहरूमा भक्तजनहरूको ठुलो घुइँचो लाग्ने गर्दछ।
#वैसाख कृष्ण आमावस्यालाई माता तीर्थ औंशी भनिन्छ। यस दिन आमा नहुनेले स्नान आदी गरी जो सकेको दान गर्नाले पुण्य मिल्दछ भन्ने विश्वास गरिन्छ त्यसै दिन काठमाडौंको मातातीर्थमा स्नान श्राद्ध गर्नेको मेला लाग्दछ। तर आमा हुनेले जो सकेको उपहार र मेवा मिष्ठान्न चढाएर आमालाई सम्मान गर्ने प्रचलन छ।
#वैसाख शुक्ल तृतियामा पर्ने अक्षय तृतियामा भुटेको जौको पिठो अथवा सातु, चीनी या सख्खर मिलायको पानी वा सर्वत माटोको भाँडो, अंखोरा, गाग्री, गिलास जे सकिन्छ त्यसमा राखेर दान गर्नाले देवताहरू खुशी हुन्छन् र अक्षय पुण्य मिल्दछ भन्ने धारणा रहँदै आएको छ।
#वैशाख शुक्ल सप्तमीलाई गङ्गाजीको जन्म दिन मानिन्छ। यस दिन आफुलाई पाएक पर्ने नदीमा स्नान गरेमा पुण्य प्राप्त भएर सुखी भईन्छ भन्ने धारणा रहेको छ।
#वैशाख शुक्ल पुर्णिमाको दिन भगवान बुद्धको जन्म दिन बुद्ध पुर्णिमा पर्दछ। यो दिन विश्व भरीका बौद्ध मार्गीहरूले महान चाडको रूपमा मनाउछन्। गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीमा यस दिन भव्य मेला लाग्दछ।
तस्विर सङ्ग्रह


चित्र:Buddha Jayanti-IMG 9121.jpg|बुद्ध पुर्णिमाको दिन लुम्बिनीमा भीड
चित्र:Bisket Jatra Chariot Bhaktapur.jpg|बिस्का: जात्राको एक झलक

धार्मिक परम्परा

हिन्दू विधान अनुसार वैसाख महिनामा जती सक्य जल दान गर्ने कुवा धारा निर्माण गराउने र नित्य दिन स्नान गर्ने गर्नाले पुण्य मिल्दछ भन्ने धारणा छ। साथै यो महिनामा काँशको भाँडामा नखाने, मास, मुसुरो, चना, कोदो, मह र सागपातको सेवन गर्न नहुने भनिएको छ।
सन्दर्भ सूचीहरू

श्रेणी:महिनाहरू
श्रेणी:हिन्दु पञ्चाङ्गका महिनाहरू
समाज

समाज भनेको यस्तो समूह वा सङ्गठन हो जसमा धेरै मानिसहरूले नियमहरूको स्थापित गरी सँगै बस्नका लागि उपयुक्त वातावरण सिर्जना गर्दछन्। मानिसको सन्दर्भमा, धेरै मानिसहरूले लिखित वा अलिखित नियमहरू बनाउछन् भने यस्तो बसोबासलाई समाज भनिन्छ। मानवको अतिरिक्त निम्न स्तरका जनावरहरूको हकमा पनि समाज अस्तित्वमा रहेतापनि यस्तो समाज मानवको जस्तो संरचित हुँदैन। एकभन्दा धेरै मानिसहरूको समुदाय रहने समाजले एउटै रहन-सहन, व्यवस्था, धर्म आदि अँगाल्ने वा एकै स्थानमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको समूहलाई पनि बुझाउँछ। समाज व्यक्ति व्यक्ति बिचको सम्बन्ध कायम गर्ने स्थल हो। व्यक्ति र समाजका बिच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहँदै आएको हुन्छ। यसले कुनै विशेष उदेश्य लिएर निर्माण गरिएका सङ्घ, संस्थालाई पनि बुझाउने गर्दछ। समाजमा सदस्यहरू बीच पारस्परिक मित्रता, सहयोग, भावनात्मक सम्बन्धि रहेतापनि यसमा घृणा, लोभ, ईर्ष्या पनि उत्पन्न हुनसक्छ। तसर्थ, समाजमा सुव्यवस्था कायम गर्ने हितमा अधिकांश अवस्थामा केही नियमहरू अलिखित बनाइन्छ। अधिकांश अवस्थामा जसको उल्लङ्घन अत्यन्त अपमानजनक र समाजको नजरमा दण्डनीय हुन्छ। तर निस्सन्देह, सुन्दर र निष्पक्ष सामाजिक प्रणालीको लागि सद्भाव र सहयोगको नितान्त आवश्यक रहेको हुन्छ।


जर्मन समाजशास्त्री म्याम्स वेबरले समाजलाई सामाजिक सम्बन्धको जालोको रूपमा अर्थ्याएका छन्। समाज विषयबारे अध्ययन गर्ने शास्त्रलाई समाजशास्त्र भनिन्छ।
परिभाषाहरू

विभिन्न विद्वानहरूले समाजको विभिन्न परिभाषाहरू दिएका छन्-
समाजको अवधारणाको ग्रीनको व्याख्या अनुसार, समाज एक ठूलो समूह हो जसको एक व्यक्ति सदस्य हुन सक्छ। समाज जनसंख्या, संगठन, समय, स्थान र स्वार्थले बनेको हुन्छ।

एडम स्मिथ - समाज एक कृत्रिम उपाय हो जुन मानवले पारस्परिक लाभको लागि सिर्जना गरेको हो।
डा. जेम्स: समाज शान्तिपूर्ण मानव सम्बन्धको राज्य हो।
प्रो. गिडिङ्स: समाज आफैमा एक संघ हो, यो एक संगठन हो र व्यवहार को योग हो, जसमा सहयोग गर्ने व्यक्तिहरु एक अर्का संग सम्बन्धित छन्।
प्रो. मैकाइवर: समाज भनेको मानिसले बनाएको सम्बन्ध हो, जुन उनीहरूले सिर्जना गर्न बाध्य हुनुपर्छ।
समाजका तत्वहरू

प्रो मैकाइवर को अनुसार, निम्नानुसार छन्:
# चलन र परम्पराहरू
# अधिकार
# स्वतन्त्रता
# काम गर्ने विधिहरू
# आपसी सहयोग
# समूह र उपसमूहहरू
# मानव व्यवहार मा नियन्त्रण
छोटकरीमा, समाज एउटै क्षेत्रमा बनेको उद्देश्यपूर्ण समूह हो, यसका सदस्यहरू एकता र आपसमा बाँधिएका हुन्छन्।
समाजको विशेषताहरू

निम्न समाजका केही विशेषताहरू छन् जुन सामान्यतया सबै समाजशास्त्रीहरूले स्वीकार गरेका छन्-
# एक भन्दा बढी सदस्य
# म्याक्रो संस्कृति
# क्षेत्रीयता
# सामाजिक सम्बन्ध को दायरा
# श्रम विभाग जिल्लामा सामाजिक सेवाको लागि प्रमाण चाहिन्छ।कसैलाई मद्दत गर्न।
# सामाजिक आपसी सहयोग
# सामूहिक काम
मूल्य, मान्यता र भूमिकाहरू

सामाजिक मूल्य र मन्यता समूहहरूद्वारा स्वीकार्य व्यवहारको साझा मानकहरू हुन्। सामाजिक मान्यता मानिसहरू बीचको अनौपचारिक समझदारी पनि हुनसक्ने भएकाले यसले समाजका सदस्यहरूको व्यवहारलाई नियन्त्रण गर्दछ भने यसले मानिसहरूलाई नियम र कानूनमा संहिताबद्ध हुन मद्दत गर्दछ। सामाजिक भूमिकाहरू भन्नाले समाजको मान्यता, कर्तव्य र व्यवहारका ढाँचाहरूलाई बुझ्न सकिन्छ जुन व्यक्तिको सामाजिक स्थितिसँग सम्बन्धित हुन्छ। कार्यात्मक विचारमा, व्यक्तिले सामाजिक भूमिकाहरूलाई अनुसरण गरि समाजिक संरचना निर्माण गर्दछ। साङ्केतिक अन्तर्क्रियावादअनुसार, व्यक्तिले भूमिकाहरू प्रदर्शन र संवाद गर्न प्रतीकहरू प्रयोग गर्ने गर्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:श्रेणी
शौचालय

thumb|left|140px|
thumb|right|फ्लश शौचालय
शौचालय एउटा यस्तो सुविधा हो जो मानवका मल एवं मूत्रका समुचित व्यवस्थाका लागि प्रयोग गरिन्छ। शौचालय शब्दको प्रयोग त्यस कक्षका लागि गर्न सकिन्छ जसमा मल-मूत्र विसर्जन गराउने युक्ति लागेको हुन्छ; वा यो त्यस युक्तिका लागि पनि प्रयुक्त हुन्छ।
इतिहास

thumb|right| बीसौं शताब्दीका आरम्भिक दिनहरूमा प्रयुक्त हुने शौचालय - आउटहाउस
वर्गीकरण

शौचालय मूलतः दुइ प्रकारका हुन्छन्: शुष्क (जल सहित) शौचालय वा नम ( जलरहित) शौचालय
नेपाली समाजमा

सन् २०१७ सम्म नेपाललाई खुला दिसामुक्त क्षत्र बनाउने नेपाल सरकारको योजना रहेको छ जसमा एक घर एक शौचालय अभियालाई विशेष जोड दिइएको छ । नेपालमा पनि विभिन्न सङ्घ संस्थाले विश्व शौचालय दिवस मनाउँदै आएका छन् ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* कम्पोस्टिंग शौचालय
* मल त्याग (Defecation)
* उत्सर्जन (Excretion)
* मल (Feces)
* शौच पत्र (Toilet paper)
* मूत्रालय (Urinal)
* विश्व शौचालय सङ्गठन (World Toilet Organization)
सन्दर्भ सामग्री
वाह्य सूत्र

* bathroomhelp। co। uk/wc_toilets। html शौचालय मार्गदर्शिका ( A Guide To WC's and Toilets)
* hindi। indiawaterportal। org/समग्र-स्वच्छानाा-अभियान समग्र स्वच्छानाा अभियान
* sulabhtoiletmuseum। org/fact। htm शौचालहरूका सम्बन्धमा प्राचीन भारतीय संहिता
* samaylive। com/regional-news-in-hindi/bihar-news-in-hindi/१२३५५९/bihar-sanitation-villages-bihar-sanitation। html ५० फीसदी ग्रामीण आबादी शौचालयबाट महरूम
* me/right-to-sanitation भारतमा 'शौचालय अधिकार कानुन' बने
* com/p/articles/mi_m१५९४/is_n२_v९/ai_२०४९२८१५ Flushed with success: new waste-reducing design in modern toiletry by Jim Motavalli। E: The Environmental Magazine, March-April, १९९८
* dasklo। net/stier_mainframe। htm German webpage with toilets from all over the world
* plumbingworld। com/toilethistoryindia। html History of Public Toilets
* medieval-castle। com/architecture_design/medieval_castle_toilets। htm Medieval Castle Toilet
* builderstown। co। uk/what/builders-london-bathroom-kitchen-fitting/builders_bathroom Toilet, its history and reality।
* uta। fi/index। php?tiedot=७९ Wells and Toilets - A short history of wells and toilets, free book in pdf format (२००५)
* repwars। com/PSP/wcinvent। html Who Invented The Water Closet? - A short history of the toilet।


श्रेणी:सम्यक तकनीकी
श्रेणी:शौचालय
श्रेणी:नेपाली शव्द
श्रेणी:संज्ञा
हरियाणा

हरियाणा भारतको उत्तरपश्चिमी भागमा अवस्थित एक राज्य हो। १ नोभेम्बर १९६६ मा पन्जाबको भाषिक पुनर्गठन पछि यसलाई अलग गरिएको थियो। यो क्षेत्रफलको गणितले २१औँ स्थानमा छ, भारतको भू-भागको १.४% (४४,२१२ वर्ग किलोमिटर वा १७,०७० वर्ग माइल) भन्दा कम छ। राज्यको राजधानी चण्डीगढ हो, जुन यसले छिमेकी राज्य पन्जाबसँग साझा गर्दछ; सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर फरीदाबाद हो, जुन राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो। गुडगाउँ सहर भारतको सबैभन्दा ठुलो वित्तीय र प्रविधि केन्द्रहरू मध्ये एक हो। हरियाणामा ६ प्रशासनिक विभाजन, २२ जिल्ला, ७२ उप-विभाजन, ९३ राजस्व तहसील, ५० उप-तहसील, १४० सामुदायिक विकास खण्ड, १५४ सहर र नगर, ७,३५६ गाउँ र ६,२२२ गाउँ पञ्चायतहरू छन्।

यो राज्य इतिहास, स्मारक, सम्पदा, वनस्पति र जीवजन्तु र पर्यटनमा धनी छ, राम्रोसँग विकसित अर्थतन्त्र, राष्ट्रिय र राज्य राजमार्गहरू सहित। यसको उत्तरमा पन्जाब र हिमाचल प्रदेश, पश्चिम र दक्षिणमा राजस्थान, जबकि यमुना नदीले उत्तर प्रदेशसँग यसको पूर्वी सिमाना बनाउँछ। हरियाणाले देशको राजधानी क्षेत्र दिल्लीलाई तीन तर्फ (उत्तर, पश्चिम र दक्षिण) घेरेको छ, फलस्वरूप, योजना र विकासको उद्देश्यका लागि हरियाणा राज्यको ठुलो क्षेत्रलाई भारतको आर्थिक रूपमा महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रमा समावेश गरिएको छ।
नामकरण

केही मानवशास्त्रीहरूको विश्वास छ कि "हरियाणा" नाम महाभारत पछिको अवधिमा उत्पत्ति भएको थियो, जब आभिरहरू यस क्षेत्रमा बसोबास गरेको मानिन्छ। यो समुदाय उन्नत कृषि प्रविधिहरू विकास गर्नका लागि परिचित थियो।

इतिहासकार प्राणनाथ चोपडाले यो नाम समयसँगै भाषिक रूपमा विकसित भएको बताउँछन् - आभिरयाणा (आभिरको अर्थ "अभिर" र अयानको अर्थ "मार्ग" वा "मार्ग") बाट अहिरायणमा परिणत भयो, र अन्ततः हरियाणा बन्यो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
श्रेणी:उत्तर भारत
समय

150px|thumb|घडी
"समय"लाई सामन्यतया एक देखि अर्को घटनाको अन्तर का रूपमा परिभाषित गर्न सकिन्छ। यसलाई विभिन्न जुगबाट विभिन्न उपाय अपनाई नाप्ने गरेको पाइन्छ।
समय मापन (नापने) प्रणालीको एउटा महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो। कुनै घटना घटेर बिती सके पछि घटनाको उल्लेख गर्ने बेलादेखि घटना घटेको बेला सम्मको बीचको अंतराललाई हामी समयले नै नाप्ने गर्छौं।

समय मापनको अनेकौँ प्रणालीहरू छन्। समय नाप्ने क्षेत्रिय तथा वैज्ञानिक दुबै प्रणाली छन् तर अचेल वैज्ञानिक प्रणाली चलनमा छ र यस प्रणालीमा धोका हुँदैन।
इतिहास

150px|thumb|बालुवा समयक
आज हामी समय नाप्ने विभिन्न यन्त्रहरूका प्रयोग गर्छौं त्यो सबै इतिहासको अनुभवबाट प्राप्त भयेका हुन। धेरै पहिला मानिषहरू अंदाज लगाएर समय नाप्ने गर्थे र यस विधिबाट उनिहरूलाई कहिले काँही धोका पनि हुने गर्थ्यो। पहिला मानिषहरूले सूर्यको स्थितिदेखेर समयको पतो लगाउने गर्थे। कोही चैं पानीमा हेरेर समयको पतो लगाउने गर्थे र समयको मापनमा क्षण, पल आदी शब्दको प्रयोग गर्ने गर्थे।

पहिला समय मापनको लागि बालुवा समयक (Sand Timer)को प्रयोग पनि हुने गर्थो।
समय मापनका इकाईहरू

* १ सताब्दी वा सहश्राब्दि = १००० वर्ष
* १ शताब्दी = १०० वर्ष

* १ अर्ध शताब्दी = ५० वर्ष
* १ दसक = १० वर्ष
* १ वर्ष = १२ महिना ≈ ३६५ दिन (लीप वर्षमा ३६६ दिन)
* १ महिना ≈ २८ देखि ३१ दिन ≈ ४ सप्ताह
* १ कृष्ण पक्ष/शुक्ल पक्ष = १४ दिन = २ सप्ताह
* १ सप्ताह = ७ दिन
* १ दिन = २४ घण्टा
* १ घण्टा = ६० मिनेट
* १ मिनेट = ६० सेकेण्ड
* १ सेकेण्ड = (अन्तराष्ट्रिय समय मापनको एकाइ र आधार)
* १ मिली सेकेण्ड = १/१,००० सेकेण्ड
* १ माइक्रो सेकेण्ड = १/१,०००,००० सेकेण्ड
* १ न्यानो सेकेण्ड = १/१,०००,०००,००० सेकेण्ड
* १ पिको सेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,००० सेकेण्डको भाग
* १ फेमटोसेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,०००,००० सेकेण्डको भाग
* १ एट्टोसेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,०००,०००,००० of सेकेण्डको भाग
समय मापनको वस्तुहरू

* घडी
* बालुवा समयक
* स्टोप वाच
* सन डायल
* सर्कैडियन लय
हेर्नुहोस

* नेपाली पञ्चाङ
* ग्रेगोरियन क्यालेन्डर
* विश्व समय


श्रेणी:समय
रगत

thumb|रक्तसञ्चार प्रणालीको चित्रण
रगत जीवजन्तुहरूको शरीरमा पाइने रातो तरल पदार्थ हो जसले शरीरको कोषहरूमा आवश्यक पदार्थहरु जस्तै पोषक तत्व र अक्सिजन पुराउछ। यो प्लाजमा र रक्त कोषहरूको समिश्रणले बनेको हुन्छ। धमनी नली तथा शिरा नलीमार्फत शरीरमा रगतको सञ्चार हुन्छ। विशेषत: धमनी नलीले मुटुबाट शुद्ध रगत विभिन्न अङ्गहरूमा पुराउछ भने शिरा नलीले अशुद्ध रगतलाई मुटुसम्म पुराउछ। रगत हाम्रो शरीरको अस्थि मज्जा (बोन म्यारो) बन्छ। मानव शरीरमा औसत ७.५ लीटर रगत हुन्छ।
कार्य

शरीरमा रगतले निकै महत्त्वपूर्ण कार्यहरु गर्छ। जस्तै,
*कोशिकासम्म अक्सिजनको आपूर्ति
*ग्लुकोज, एमिनो एसिड र फैटी एसिड जस्ता पोषक तत्वको आपूर्ति
*कार्बन डाइक्साइड, यूरिया, र ल्याक्टिक एसिड जस्ता फोहोरहरूलाई हटाउछ
*हर्मोनको परिवहन
*शरीर पीएच को सन्तुलन
*हाइड्रोलिक कार्य
मानव रगतको घटकहरु

thumb|रातो र सेतो रक्तकोषहरू
मानव शरीरको कुल वजनको ७% मात्र रगत हुन्छ।मानव शरीरमा औसत ५.५ लीटर रगत हुन्छ। प्लाज तथा विभिन्न रक्तकोषहरु जस्तै, रातो रक्तकोष, स्वत रक्तकोष, प्लेटलेटस् मिलेर रगत बनेको हुन्छ। रगतमा प्लाज्मा ५४.३%, रातो रक्तकोषहरु ४५% र सेतो रक्तकोष ०.७% को मात्रामा हुन्छ।

श्रेणी:मानव शरीर
श्रेणी:रक्त कोष
कोका-कोला

कोका-कोला वा कोक विश्वकै प्रख्यात पेय पदार्थ। यो पेय पदार्थ चिसो रूपमा सेवन गरिन्छ।नेपालमा कोका-कोलाका उत्पादक बोटलर्स नेपालको दोस्रो तथा सबभन्दा ठूलो कारखाना भरतपुरको गोन्द्राङमा सञ्चालित छ। यो कारखानाबाट उत्पादित कोका-कोला बाग्मती अञ्चल र जनकपुर अञ्चलको पाहाडी क्षेत्र (चरीकोट, जिरी र मन्थली लगायत) बाहेक देशका तेह्र अञ्चलमा पठाइन्छ।

thumb|right|कोका-कोलाको आधिकारिक चिह्न
thumb|right| सन् २०००मा अमेरिाकाको लस भेगस शहरमा रहेको कोका-कोलाको संसार भन्ने सङ्ग्रहालय
इतिहास

, क्यानाडा।]]
यो अमेरिकामा सबैभन्दा पहिले बन्न थालेको हो।
उत्पादन

यसमा चिनी, रङ्ग, पानी र कार्बन डायक्साइड हुन्छ।


श्रेणी:कार्बोकृत पेय

da:The Coca Cola Company#Coca-Cola-drikken
नेपाली रुपैयाँ

नेपाली रुपैयाँ (प्रतीक: रु.; प्रतिनिधित्व: NPR) नेपालको राष्ट्रिय मुद्रा हो। एक रुपैयाँलाई सय पैसा बाट भनिन्छ। नेपाली रुपैयाँलाई दुई मोहर र चार सुकामा पनि बाँडिन्छ। नेपालमा मुद्राको प्रचलन पहिलो लिच्छवी राजा मानदेवले आफ्नो शासनकाल देखी ल्याएका हुन्। त्यातिबेला राजा मानदेवले सिक्का प्रचलनमा ल्याएका थिए भने कागजी नोटको प्रचलन २००२ साल असोज १ गतेबाट जुद्धशमशेरले श्री ५ त्रीभुवनको श्रीपेचसहितको मुखाकृति अङ्कित रु. १, ५, १० र १ सयका नोटहरु सदर मुलुकिखानाबाट प्रकाशनमा ल्याएपछि भएको हो। २०२६ साल बैशाख १४ गते बाट रु. १ हजार, २०२७ साल जेठ ३० गते बाट रु. ५ सय, २०३४ साल बैशाख १४ गते बाट रु. ५०, २०३८ साल बैशाख १४ गते बाट रु. २ र २०३९ साल कार्तिक २२ गते बाट रु. २० को नोटको सुरुवात भएको हो । वि. सं. २००९ साल मा नेपाली मुद्रा लाई आधिकारिक रुपमा 'नेपाली रुपैयाँ' भनी घोसित गरिएको हो।
व्युत्तपत्ति

रुपैयाँ शव्दको उत्पत्ति संस्कृत शव्द रूप् वा रूपबाट भएको हो, जसको अर्थ चाँदी हो। संस्कृत शव्द रूप्यकम् भन्नाले चाँदीको सिक्कालाई जनाउँछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू
श्रेणी:अर्थ तथा वाणिज्य
श्रेणी:नेपालको अर्थतन्त्र
माउस

माउस कम्प्युटरलाई निर्देशनहरू दिन र कर्सर चलाउन प्रयोग हुने एक साधन हो। सुरुवाति माउसको पुछारबाट निस्केको तार मुसाको पुच्छर जस्तो भएकोले यसको नाम माउस अर्थात मुसा रहेको हो। यसमा १ देखि ६ वटा सम्म बटनहरू हुन्छन्। धेरै माउसहरूमा चक्राकार पाङ्ग्रा पनि हुने गर्दछ। सन्दफोर्ड संस्थाले पहिलो माउस १९६० को दशकमा बनाएको थियो।
उत्पादकहरू

माउसहरूका दुई प्रख्यात उत्पादकहरू हुन्:
*लजिटेक
*माइक्रोसफ्ट
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:कम्प्युटर

ln:Mpóko
mk:Глушец
ml:കമ്പ്യൂട്ടര്‍ മൗസ്
सन् २००७ फ्रान्सेली राष्ट्रपतीय निर्वाचन

फ्रान्सको राष्ट्रपति निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी उम्मेद्वार निकोलास सार्कोजी बिजयी भएका छन् । आइतबार भएको दोस्रो निर्वाचनमा उनले ५३ प्रतिशत मत हासिल गरेका छन् । यसैगरी उनका प्रतिद्वन्दी समाजबादी पार्टीका उम्मेद्वार सेगोलेन रोयलले ४७ प्रतिशत मत हासिल गरेकी छिन् । सेगोलेन रोयलको फ्रान्सको इतिहासमा पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्ने सपना आइतबारको निर्वाचन संगै अन्त भएको छ । आइतबार भएको निर्वाचनमा फ्रान्समा लगभग ८५ प्रतिशत मत खसेको थियो । यो निर्वाचनमा चार करोड ४५ लाख जनताले मतदानको अधिकार प्राप्त गरेका थिए । जसलाई फ्रान्सको इतिहासमै अत्यन्त उत्साहजनक मानिएको छ ।
फ्रान्समा पांचौ पटक गणतन्त्र आएपछिको यो चुनाबले फ्रान्सको छैठौं राष्ट्रपति चुनेको हो । यसअघि राष्ट्रपति पदमा ज्याक शिराक आसिन थिए ।

राष्ट्रपति पदको चुनाबको मतदान बेलुका ६ बजे सकिएको थियो । मतदानको नतिजा दुइ घन्टा भित्रै प्राप्त भएको थियो । यस निर्वाचनमा अप्रिल २२ को पहिलो चरणको चुनाब जस्तै फ्रान्स र यूरोप बाहिर रहेका फ्रान्सका विभिन्न भूभागका बासिन्दाले मतदान गरेका थिए । यो चुनाबमा भारतको पाण्डुचेरी नगरका नागरिकले समेत चार मतदान केन्द्रमा मतदान गरे । जुन भूभाग सन् १९६० सम्म फ्रान्सको अधिनमा थियो । भारत स्वतन्त्र हुनासाथ आफ्ना भूभागहरु एकिकृत गर्ने क्रममा यो राज्य पनि पछि भारतमा गाभिएको हो।

राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित भए लगत्तै सार्कोजीले आफू सबै फ्रान्सेली नागरिकहरूको निम्ति हयोगमा राष्ट्रपति बनेको बताए। सेगोलेनका समर्थकहरुप्रति इंगित गर्दै उनले आफ्नो जित कुनै व्यक्ति वा पार्टी विशेषका बिरुद्ध नभएको बरु फ्रान्सको परिवर्तनका निम्ति भएको उल्लेख गरे । भविष्यमा उनले बिश्वतापमानको मुद्दालाई प्रार्थमिकता दिने जनाएका छन् । उता सेगोलेन रोयलले आफ्नो हार स्विकार गर्दै यो चुनाब संगसंगै केही विशेष मुद्दाहरु उठेको र ती मुद्दाहरूलाई निरन्तरता दिने बताएकी छिन् । चुनाब जिते लगत्तै फ्रान्सका बोर्दो र पेरिस लगायत विभिन्न भूभागमा निकोलाका बिरुद्ध ठूला जुलुसहरु निस्के ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* सन् २०२२ फ्रान्सेली राष्ट्रपतीय निर्वाचन
*फ्रान्स
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:फ्रान्स
श्रेणी:फ्रान्सको राष्ट्रपतीय निर्वाचन
सर्लाही जिल्ला

सर्लाही जिल्ला नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चलमा अवस्थित अत्यधिक जनघनत्व भएको जिल्ला हो। यस जिल्लाको पूर्वमा बाँके तथा हर्दी नदी पश्चिममा बागमती नदी सिमा नदीको रूपमा बगेका छन।
जिल्लाको नामाकरण

यस जिल्लाको नामाकरणबारे सत्यतथ्य प्रमाण नभेटिए पनि प्राचीन इतिहासलाई खोजी गर्दा यस जिल्लाको हेमपुर गाँउ विकास समितिमा सर्लाही देवीको मन्दिरको नामबाट जिल्लाको नाम रहन गएको भन्ने अनुमान छ । रातको समयमा यदि कोही मानिस बत्ती बोकी ती देवीको मन्दिरमा गएमा उसको मृत्यु हुन्छ भन्ने जनविश्वासले गर्दा आज पनि बत्ती लिएर राति त्यहाँ कोही पनि पुग्दैनन । यिनै देवीको नामवाट पहिले यस ईलाकाको पछि यस जिल्लाको नाम हुन गएको हो स्थानीय बासिन्दाहरूको धारणा रहेको पाइन्छ । सर्लाही देवीको मन्दिर वरीपरी अझै पनि बस्ती बसेको छैन ।
प्रशासनिक विभाजन

जिल्लामा ११ नगरपालिका र ९ गाउँपालिकाहरू गरि २० वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।


अङ्गुठाकार|सर्लाही जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा
भौगोलिक अवस्था

* अक्षांस: २६.४५" उत्तर देखि २७.१०" उत्तर अक्षास
* देशान्तर: ८५.२०" पूर्व देखि ८५.५०" पूर्व देशान्त
* सिमाना: पूर्व-महोत्तरी, पश्चिम-रौतहट, उत्तर-सिन्धुली तथा दक्षिण-भारतको बिहार राज्यको सितामढी जिल्ला
* क्षेत्रफल: १,२५९ वर्ग किलोमिटर
* औसत लम्बाई: ३२ किलोमिटर(उत्तर-दक्षिण)
* औसत चौडाई: ४० किलोमिटर(पूर्व-पश्चिम)
* सबभन्दा होचोस्थान: समुन्द्री सतहबाट ६० मिटर
* सबभन्दा अग्लोस्थान:समुन्द्री सतहबाट ६५९ मिटर

भौगोलिक हिसाबले यस जिल्लालाई उत्तरतर्फ रहेको चुरे पर्वत बीचमा रहेको भावर दक्षिणमा रहेको तराइको समथर मैदान ओगट्ने गरी गरी ३ भागमा बाँड्न सकिन्छ।
प्रमुख नदी, ताल-तलैया

यस जिल्लामा बग्ने मुख्य नदीहरू बागमती, लखनदेइ, झिम, हुन्। बागमती नदी बाहेक अन्य नदीहरू उत्तरको चुरे डाँडावाट शुरु भई क्रमश: बग्दै दक्षीणतिर भारत पस्दछन। लखनदेइको सहायक नदीहरूमा नारायण, मदा, बामन्ती, दाईने, अत्रौली, चापिनी, कोटी, घुमी छन। त्यस्तै झिम नदीको प्रारम्भ भैवपुर दोभानमा फुलजोर कालिन्जोर खोलाको मिलनवाट भएको हो। यसबाहेक अन्य सानातिना नदीहरूमा मनुस्मारा (जुद्ध नहर), हरिवन, सोतारा, ढङ्ग्रा, भुमी, आदि पर्दछन्। यस जिल्लामा प्राकृतिक तालकोरूपमा एक मात्र नाढीमन तालका साथै मानव निर्मित नेपाल कै दोश्रो ठूलो ताल भरत ताल र माछापालन सिंचाई तथा स्नानकार्यका लागि थुप्रै पोखरीहरू छन।
ब्यापारिक महत्त्वका स्थानहरू

यस जिल्लाका ब्यापारिक महत्त्वका प्रमुख स्थानहरूमा सदमुकाम मलङवा नगपालिका, हरिवन नगरपालिका लगायत बरहथवा, लालबन्दी नगरपालिका, बलरा नगरपालिका, नवलपुर, गोडैता, ईश्वपुर नगरपालिका आदि छन्।
सन्दर्भ
यो पनि हेर्नुहोस

*नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण
वाहिरी कडीहरू

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका जिल्लाहरू
स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र)

स्पाइडर म्यान मारवल कमिक्सको एक काल्पनिक सुपर हीरोमा आधारित २००२ मा बनेको चलचित्र हो तथा स्पाइडर-म्यान चलचित्र श्रृङ्खलाको पहिलो चलचित्र हो। यसका निर्देशन सेम रायामी द्वारा गरिएको हो र कहानी डेविड कोपले लेखेका हुन्। चलचित्रमा टोबी मेग्वायर पिटर पार्कर को भूमिका मा छन्। चलचित्रमा नोर्मन ओस्बार्नको भूमिकामा विलिम डिफो व किर्स्टेन डन्स्ट पिटरको प्रेयसी मेरी-जेन-वाटसनको भूमिकामा रहेका छन् । जेम्स फ्रेन्को चलचित्रमा पिटरको साथी हेरी ओस्बार्नको भूमिका मा छन्।
कथानक
पात्र

* टोबी मेग्वायर - पिटर पार्कर/स्पाइडर-म्यान
* किर्स्टेन डन्स्ट - मेरी जेन वाट्सन
* विलेम डाफो - नोर्मन ओस्बार्न/ग्रिन गोब्लिन
* जेम्स फ्रेन्को - हेरी ओसबार्न
* रोसमेरी हेरीस - मे पार्कर
* जे.के. सिमोन्स - जे. जोनाह जेम्सन
* क्लिफ रोबर्टसन - बेन पार्कर
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र शृङ्खला)
श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् २००२ का चलचित्रहरू
श्रेणी:कोलम्बिया पिक्चर्सका चलचित्रहरू
स्पाइडर-म्यान २

स्पाइडर-म्यान २ () सन् २००४ मा बनेको अमरिकी महानायकको कथामा आधारित चलचित्र हो ।
पात्र

* टोबी मेग्वायर - पिटर पार्कर/स्पाइडर-म्यान
* किर्स्टेन डन्स्ट - मेरी जेन वाट्सन
* जेम्स फ्रेन्को - हेरी ओसबार्न
* अल्फ्रेड मोलिना - डा॰ ओटो आक्टेवियस/डाक-आक
* रोसमेरी हेरीस - मे पार्कर
* जे.के. सिमोन्स - जे. जोनाह जेम्सन
* डेनियल गिलिज - जोन जेम्सन
* माजीईइना टोवह - उर्सुला
* डायलन बेकर - डा॰ कर्टिस कोनर्स
यो पनि हेर्नुहोस्
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् २००४ का चलचित्रहरू
श्रेणी:स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र शृङ्खला)
श्रेणी:अमेरिकी उत्तरकथा चलचित्रहरू
श्रेणी:कोलम्बिया पिक्चर्सका चलचित्रहरू
स्पाइडर-म्यान ३

स्पाइडर-म्यान ३ () सन् २००७ मा बनेको अमरिकी महानायकको कथामा आधारित चलचित्र हो ।
पात्र

* टोबी मेग्वायर - पिटर पार्कर/स्पाइडर-म्यान
* किर्स्टेन डन्स्ट - मेरी जेन वाट्सन
* जेम्स फ्रेन्को - हेरी ओसबार्न/नया गोब्लिन
* रोसमेरी हैरीस - मे पार्कर
* जे.के. सिमोन्स - जे. जोनाह जेम्सन
* डायलन बेकर - डा॰ कर्टिस कोनर्स
* माजीईइना टोवह - उर्सुला
* थोमस हेडन चर्च - फ्लिङ्न्ट मार्को/सेन्डमेन
* टोफर ग्रेस - एडी ब्रोक जुनियर/भेनम
* ब्राइस डेलास होवर्ड - ग्वेन स्टेसी
* जेम्स क्रोमवेल - क्याप्टन जोर्ज स्टेसी
यो पनि हेर्नुहोस
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् २००७ का चलचित्रहरू
श्रेणी:स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र शृङ्खला)
श्रेणी:अमेरिकी उत्तरकथा चलचित्रहरू
श्रेणी:कोलम्बिया पिक्चर्सका चलचित्रहरू
फिफा

फिफा (फ्रान्सिसी: Fédération Internationale de Football Association) अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल सम्मेलन महासङ्घको संक्षिप्त रूप हो, जुन एउटा अन्तराष्ट्रिय सङ्घ हो जसले अन्तराष्ट्रिय फुटबल खेलमाथि नियन्त्रण राख्दछ । (यसलाई फुटबल सङ्घ पनि भन्छन)। यसको मुख्य कार्यालय ज़्यूरिख़, स्वीट्जरल्याण्डमा छ, र हाल यसको अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनो हुन । फिफाले अन्तराष्ट्रिय फुटबलको ठूला ठूला प्रतियोगिताको आयोजन गर्छ, र त्यस मध्ये प्रख्यात रहेको एउटा प्रतियोगिता हो फिफा विश्वकप, जुन सन् १९३० मा शुरु गरियो । फिफाको स्थापना मे २१,१९०४ मा पेरिसमा भएको थियो र यसमा २०८ अन्तराष्ट्रिय सङ्गठनहरू सदस्य छन् । यस संघको अधिकारिक भाषाहरू अङ्ग्रेजी, फ्रान्सिसी, जर्मन र स्प्यानिस रहेका छन् । फिफको धेरै शक्तिशाली अङ्ग हो फिफा कंग्रेस, जुन एउटा सभा हो, हरेक संघको एक प्रतिनिधीको सदस्यताबाट बनेको छ । यस संघको कंग्रेसले प्रति वर्ष एउटा सभाको आयोजन गर्छ, र १९९८ देखि यसले एउटा अर्को सभा प्रति वर्ष गर्दै आएको छ । कंग्रेसले मात्र फिफाको नियममा परिवर्तन गर्ने अधिकार राख्दछ ।
इतिहास

विश्व जुडान संगै २० औ शताब्दीको शुरुमा खेलहरूमाथि दृष्टि राख्ने एउटा निकायको खाँचो देखियो । फिफाको स्थापना २१ मे १९०४ मा पेरिसमा भएको थियो । यस संघलाई स्थापना गर्ने सदस्यहरू बेल्जियम, डेनमार्क, फ्रान्स, नेदरल्यान्ड, स्पेन, स्विडेन र स्वीट्जरल्याण्ड थिए र त्यही दिन जर्मन सङ्गठनले टेलीग्राम पठाएर सदस्यता बारे आफ्नो इच्छा जाहेर गर्‍यो । यसको सर्वप्रथम अध्यक्ष रबर्ट ग्युरिन बने।

ग्युरीन पछि सन् १९०६ मा इंगल्याण्डका डेनियल ब्युर्ली वुलफाल फिफाको अध्यक्षको रूपमा मनोनित भए । त्यसपछिको विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता सन् १९०८ मा लण्डनमा भएको थियो र धेरै सफलता हासिल गरेको थियो । व्यावसायिक खेलाडीहरूको उपस्थिति हुँदा पनि फिफाको सिद्धान्त खोज्न प्रतिकूल स्थिति थियो । यस संघमा दक्षिण अफ्रिका सन् १९०८ मा, अर्जेन्टिना र चिली सन् १९१२ मा र क्यानाडा अनि संयुक्त राज्य सन् १९१३ मा, आवेदन संगै फिफाको सदस्यता युरोपभन्दा बाहिरको देशहरूमा फैलिदै गयो ।
प्रथम विश्वयुद्धको बेला धेरै खेलाडीहरूलाई विश्वयुद्धमा पठाइयो र विश्वयुद्धले गर्दा धेरै ठाउँहरूमा यातायातको साधनहरू प्रभावित भए र विश्व जुडानमा बाधा उत्पन्न भयो । त्यस समयमा केही अन्तर्राष्ट्रिय आबद्दता र सङ्गठनहरूको अस्तित्वमा विभेद थियो तथा वुलफालको मृत्यु पछि सङ्गठनको सञ्चालन एक डचपुरुष कार्ल हर्समन्नले सम्भालनु भयो र यस संघलाई विलुप्त हुनबाट बाचाउनु भयो । युद्धपछि गृह राष्ट्रले आफ्नो सदस्यता फिर्ता लियो र बिपक्षी राष्ट्रहरूसँग खेल्न तैयार भएन तर पछि फेरी गृह राष्ट्रले पुन: सदस्यता पायो ।
सन्दर्भ सुची
हेर्नुहोस

* फिफा विश्वकप
* फिफा सर्वश्रेष्ट खेलाडि
बाहिरी लिन्कहरू

*फिफा पदाधिकारीहरु जुरिखमा पक्राउ, 27 मे 2015


श्रेणी:फिफा
श्रेणी:फिफा विश्वकप
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:फुटबल
श्रेणी:फिफा अध्यक्षहरू
देउसा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१३० रहेको थियो जसमध्ये २००२ पुरुष र २१२८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-७,९ वडाहरू थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १-३,८ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका ठाउँहरू