JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Helgoland

duimnael|links|280px|'n Lugfoto van Helgoland
duimnael|links|280px|Die lange Anna
Helgoland (Noord-Fries: Deät Lun, Engels: Heligoland) is 'n argipel in die Noordsee, 70 km van die kus van Duitsland. Dit is in ongeveer 4 000 v.C. gevorm en was reeds vroeg in die Neolitikumtydperk bewoon.

In die vroeë Middeleeue het die Friese daar gewoon en die huidige bevolking praat steeds 'n Noord-Fries dialek. Later het Denemarke dit in besit geneem en in die tyd van die Hanse was dit 'n tuiste vir seerowers.

Ná die groot storm van 1720 is dit verdeel in twee eilande: die Oberland (1 km²) wat uit klippe bestaan en die Duin (0,7 km²) wat uit sand bestaan.
Geografie

Helgoland is geleë 46 kilometers van die Duitse kus, en bestaan uit twee eilande: die bevolkte driehoekige 1 km2 hoof-eiland (Hauptinsel) aan die weste, en Düne (Heligolandies: de Halem) aan die ooste. Helgoland verwys gewoonlik na die hoof-eiland. Düne is ietwat kleiner by 0.7 km2, laer, en omring deur sandstrande. Dit word nie permanent bewoon nie, maar is vandag die ligging van Helgoland se lughawe.

Helgoland lê in die Helgolandbaai. Die eiland is nie 'n Waddesee-eiland nie, maar word in die volksmond wel tot die Noord-Friese Eilande gereken.
Geskiedenis

Hierdie strategies belangrike eiland het van 1814 aan Brittanje behoort (Heligoland). Die Slag van Helgoland, tussen Oostenryk en Denemarke op 9 Mei 1864 tydens die Schleswigoorlog, was die laaste seegeveg wat met linies van houtskepe gevoer is. Na 1890 was die eiland 'n basis vir die Duitse vloot. Die slag van Helgolandbaai op 28 Augustus 1914 was die eerste seegeveg van die Eerste Wêreldoorlog, en tydens dié oorlog is die bevolking ontruim.
Tweede Wêreldoorlog

Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die bevolking weer geteiken. Meer as 'n duisend bomwerpers het Helgoland op 18 April 1945 aangeval. Die bevolking is na die oorgawe weer gedeporteer en die Britse Lugmag het die eiland gebruik vir skietoefeninge. Presies twee jaar later het die Britse Vloot 6 800 ton plofstof op die eiland laat ontplof om die eiland se bunkers op te blaas. In 1952 is die eiland weer aan die Duitsers teruggegee.

Dit is nou deel van Sleeswyk-Holstein, met ongeveer 1 307 inwoners en is 'n gunstelingplek vir toeriste en veral voëlliefhebbers.
Sien ook

* Helgolandbaai se eilande (Waddesee-eilande in die Helgolandbaai)


Kategorie:Eilande in die Noordsee
Kategorie:Eilande van Duitsland
Kategorie:Nedersettings in Sleeswyk-Holstein
Kategorie:Nedersettings langs die Noordsee
Ingenieurswese

duimnael|Die stoomenjin - een van die belangrikste aandrywers van die [[nywerheidsomwenteling - onderstreep die sentrale rol wat ingenieurswese in die moderne geskiedenis gespeel het]]
Die ingenieurswese is die kreatiewe toepassing van natuurwetenskappe, wiskundige metodes en empiriese bevindinge vir die ontwerp, vervaardiging en bou, bedryf, onderhoud en vernuwing van strukture, masjiene, materiale, toestelle, stelsels, prosesse en organisasies. 'n Persoon wat van ingenieurswese 'n beroep maak word 'n ingenieur genoem. Die ingenieur spits hom/haar toe op ontwerp, analise, en/of konstruksie deur gebruik te maak van aanlering en toepassing van kennis.

Ingenieurswese kan opgedeel word in die gespesialiseerde vakrigtings
* Bedryfsingenieurswese
* Biomediese ingenieurswese
* Chemiese ingenieurswese
* Elektriese ingenieurswese
** Elektroniese ingenieurswese
** Rekenaaringenieurswese
* Meganiese ingenieurswese
* Metallurgiese ingenieurswese
* Mynbou-ingenieurswese
* Landbou-ingenieurswese
* Lugvaart-ingenieurswese
* Kerningenieurswese
* Sagteware-ingenieurswese
* Siviele ingenieurswese
* Stelselingenieurswese


Kategorie:Ingenieurswese
Kategorie:Natuurwetenskap
Rekenaaringenieurswese

Rekenaaringenieurswese is 'n onderafdeling van Elektroniese ingenieurswese.
Dit fokus eerder op die ontwerp en programmeer van hoofsaaklik syferrekenaars en rekenaartale.
Dit omvat digitale kommunikasie- en apparatuur (hardeware) -ontwerp, teenoor analoë kommunikasie of ontwerp.

*syferbane en logika
*mikrobeheerders en -verwerkers
*algoritmes en programmering
*syfer-beheerstelsels of kubernetika
*kommunikasiestelsels
*rekenaarnetwerke


Kategorie:Rekenaaringenieurswese
Suid-Ndebele

:Hierdie artikel handel oor die Suid-Ndebeletaal. Vir die etniese groep van Suider-Afrika, sien Ndebeles.


duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Suid-Ndebeletaliges in 2011:

duimnael|links|Geografiese verspreiding van Suid-Ndebele in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:

duimnael|Tweetalige teken in Afrikaans en Suid-Ndebele by die [[Pretoriase Kunsmuseum]]

Suid-Ndebele (meestal net Ndebele in Suid-Afrika, ook isiNdebele in Ndebele) is 'n taal in die Nguni-taalfamilie. Dit is 'n amptelike taal van Suid-Afrika waar dit deur ongeveer 1 090 000 mense as moedertaal gepraat word (2011-sensus), hoofsaaklik in Mpumalanga, Gauteng, Noordwes en die Limpopoprovinsie.

Suid-Ndebele is baie nou verband aan Swazi. In Suid-Afrika is daar dialektiese verskille tussen die taal in die noorde en die suide van die ou Transvaal, bv. in Noord-Transvaalse Ndebele word die taal Nrebele genoem, en daar is verdere dialektiese verskille tussen Suid- en Noord-Ndebele. Die laasgenoemde staan ook bekend as Matabele, is nader verwant aan Zoeloe en word in Suid-Afrika, Zimbabwe en Botswana gepraat.

In die onlangse geskiedenis word Suid-Ndebele erg gemarginaliseer: tot en met die stigting van die Ndebele Bantoestan, KwaNdebele, was mense ontmoedig om die taal in die openbaar te gebruik. Meeste sprekers verkies om Zoeloe te praat, grootliks te danke daaraan dat laasgenoemde taal in skole aangebied word. Deesdae vaar die taal beter, en geniet beter beskerming omrede sy status as amptelike taal in Suid-Afrika.
Woorde

Algemene woorde en frases:
Sien ook

* Tale in Suid-Afrika
Verwysings
Eksterne skakels en bronne
Taalhulpmiddels

* Vry en gratis Suid-Ndebele speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird
Sagteware in Suid-Ndebele

* Mozilla Firefox - webblaaier
* Mozilla Thunderbird - e-posprogram
* OpenOffice.org - kantoorsuite
* Translate.org.za - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Suid-Ndebele en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle - aanlyn vertaling van Suid-Ndebele oopbronsagteware


Kategorie:Nguni-tale
Kategorie:Tale van Suid-Afrika
Zoeloe

:Hierdie artikel handel oor die Zoeloetaal. Vir die etniese groep van Suid-Afrika, sien Zoeloes.


duimnael|links|Suid-Afrikaanse distrikte met 'n meerderheid van Zoeloetaliges in 2011:

duimnael|links|Geografiese verspreiding van Zoeloe in Suid-Afrika ná bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011:

duimnael|links|Drietalige apartheidsteken in [[Durban in Engels, Afrikaans en Zoeloe, wat aandui dat die strand gereserveer is vir gebruik deur die witrassegroep]]

Zoeloe (isiZulu in Zoeloe) is die taal van die Zoeloes en is een van die elf amptelike landstale van Suid-Afrika. Dit word deur sowat 11,6 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus). Dit maak dit die taal met die meeste moedertaalsprekers in Suid-Afrika. Omtrent 15,7 miljoen mense gebruik Zoeloe as tweede taal, en dit is die tweede mees verspreide taal in Suid-Afrika. Die grootste aantal Zoeloesprekers woon in KwaZulu-Natal. Die taal is ook nouverwant aan Xhosa en is deel van die Nguni-taalfamilie: Xhosa en Zoeloe is onderling verstaanbaar en kan byna as dialekte van dieselfde taal beskou word.

Die taal was oorspronklik slegs 'n spreektaal gewees (soos baie ander inheemse tale van Afrika). Eers sedert persone van Europese afkoms, soos Prof. Dirk Ziervogel, die taal bestudeer en 'n grammatika ontwikkel het vir 'n geskrewe taal, kon mense ook in Zoeloe skryf. Alle oorvertellings was dus mondelings, of in 'n ander taal wat neergeskryf kon word. Daarom is dit byna onmoontlik om geskrewe geskiedenis in Zoeloe te vind.
Woorde

Algemene woorde en frases:
Sien ook

* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Tale in Suid-Afrika
* Zoeloe Wikipedia
Verwysings
Eksterne skakels

* Zoeloe-Engels/Engels-Zoeloe Woordeboek
Taalhulpmiddels

* Vry en gratis Zoeloe speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird
Sagteware in Zoeloe

* Mozilla Firefox - webblaaier
* Mozilla Thunderbird - e-posprogram
* OpenOffice.org - kantoorsuite
* Translate.org.za - 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Zoeloe en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* Pootle - aanlyn vertaling van Zoeloe oopbronsagteware


Kategorie:Nguni-tale
Kategorie:Tale van Eswatini
Kategorie:Tale van Lesotho
Kategorie:Tale van Malawi
Kategorie:Tale van Mosambiek
Kategorie:Tale van Suid-Afrika
Kategorie:Tale van Zimbabwe
Kiribati

Kiribati (Engels: [ˈkɪrɪbæs], ; Kiribaties: [kiɾibas]), amptelik die Republiek Kiribati (Engels: Republic of Kiribati, Kiribaties: Ribaberiki Kiribati), is 'n eilandstaat in die Stille Oseaan en Oseanië langs die ewenaar, wat vroeër as die Gilberteilande bekend gestaan het. Kiribati beslaan 'n oppervlakte van 811 km² en het in 2024 'n bevolking van 116 545 gehad. Kiribati is oos van Nauru en die Gefedereerde State van Mikronesië, suidoos van die Marshalleilande, suid van Hawaii, noordwes van Frans-Polinesië en noord van die Cookeilande, Tokelau en Tuvalu geleë. Kiritimati is ook deel van Kiribati. Die hoofstad en grootste stad is Suid-Tarawa.

duimnael|links|Nasa-satellietbeeld van Kiribati se Gilberteilande
Die "Gilberteilande" is genoem na die skeepskaptein Thomas Gilbert wat in 1788 saam met die skeepskaptein John Marshall, na wie die Marshalleilande genoem is, Kiribati en die Marshalleilande vir Europa ontdek het. Op 12 Julie 1979 het Kiribati onafhanklik van die Verenigde Koninkryk geword. Kiribati is 'n parlementêre republiek binne die Britse Statebond.

Kiribati se eilande is weerskante die ewenaar en die 180ste meridiaan geleë, waarvolgens Kiribati die enigste land op aarde is wat oor al vier die hemisfere strek: die Noordelike, Suidelike, Westelike en Oostelike halfrondes. Die Internasionale datumgrens gaan rondom Kiribati en swaai ver na die ooste waar dit amper 150°W bereik. Gevolglik is Kiribati se mees oostelike eilande, die suidelike Line-eilande suid van Hawaii, in dieselfde dag as die Gilbert-eilande, waarmee dit in die mees gevorderde tydsone op aarde is, naamlik UTC+14. Daarmee is Kiribati een van die eerste bewoonde gebiede om die nuwejaar te vier.

Kiribati word ernstig deur klimaatverandering bedreig. Volgens die Wêreldbank se raming sal dié eilandstaat teen 2050 nie meer bewoonbaar wees nie en teen 2070 oorwegend oorstroom wees.
Geografie

duimnael|links|Kaart van Kiribati
Kiribati bestaan uit 32 atolle in drie argipels en die eiland Banaba.
Verwysings
Bronnelys

; Algemeen
*
*
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf van die Kiribatiese parlement


Kategorie:Britse Statebond

Kategorie:Voormalige Britse kolonies
Media

Media kan enige van die volgende betekenisse hê:

* Dit kan die meervoud van medium as selfstandige naamwoord wees:
** Enigiets wat gebruik kan word om inligting te stoor of oor te dra is 'n medium; die mees algemene gebruik in hierdie sin is massamedia.
** Dit moet nie verwar word met medium as beskrywende naamwoord nie; díé het geen meervoud nie.
** 'n Voedingstelsel vir die kunsmatige kultivering van selle of organismes (veral bakterieë).
**kommunikasie media
* Die land van die Mede.
* 'n Plek in Pennsylvania of Illinois.
Eksterne skakels

*
My Lai-menseslagting

duimnael|300px|Hoofsaaklik dooie vroue en kinders op 'n pad in My Lai. Foto geneem deur die fotograaf van die Amerikaanse leër, Ronald L. Haeberle op 16 Maart 1968 na afloop van die slagting.

Die Mỹ Lai-menseslagting, ook bekend as die Sơn Mỹ-menseslagting het op 16 Maart 1968 in die dorpie van My Lai naby die dorp Song My tydens die Viëtnamese oorlog plaasgevind. Tydens die slagting is honderde ongewapende burgerlikes (meestal ou mans, vroue, kinders, en babatjies) deur soldate van die VSA dood gemaak. Dit het steun vir die oorlog in die VSA verminder.
Agtergrond

Charlie kompanjie, 1ste bataljon, 20ste infanterie regiment, 11de brigade, Americal divisie het in Desember 1967 in Viëtnam aangekom.

Gedurende the Tết Offensief van Januarie 1968 het die 48ste bataljon van die Nasionale front vir die bevryding van Viëtnam (ook bekend as die "Viëtkong" of "VC" in die VSA weermag) aanvalle uitgevoer in Quang Ngai. Die VSA inligtingskorps het gesê dat die bataljon skuiling gesoek het in die dorp Song My, spesifiek in die dorpies My Lai 1 tot 4 (ook bekend as Pienkville).

Charlie kompanjie was ingelig dat slegs VC of VC-simpatiseerders in My Lai was, en dat hulle die dorpie moes vernietig. Kaptein Ernest Medina is gevra of vrouens en kinders ook doodgemaak moes word.

Geen opstandelinge kon gevind word nie.
Menseslagting

Tussen 347 en 504 ongewapende burgerlikes is doodgemaak, party is gemartel en verkrag deur die soldate. Een peloton was onder leiding van luitenant William Calley.

'n Suid-Viëtnamese weermagluitenant het dit aan sy bevelvoerders beskryf as 'n gruwelike insident van wraak na 'n geveg met VC-troepe wat met die burgerlikes vermeng het.

Die bemanning van 'n verkenningshelikopter van die VSA-weermag het geland tussen die VSA-weermagtroepe en die oorblywende lewende Viëtnamese. Die kaptein, adjudant-offisier Hugh Thompson, Jr., het die leiers van die VSA-grondtroepe gekonfronteer en gesê dat hy op hulle sal vuur indien hulle nie ophou skiet nie. Lawrence Colburn en Glenn Andreotta het swaar wapens gerig op die VSA grondtroepe terwyl Thompson ten minste 11 Viëtnamese gered het. Dié drie wat lank as verraaiers beskou is, is presies 30 jaar later met die Soldiers Medal toegeken — die hoogste toekenning vir dapperheid wat nie direkte kontak met die vyand betrek nie.

Michael Bernhardt van Charlie-kompanjie het geweier om deel te neem aan die slagting en het later gehelp om dit bloot te stel. In 1970 is hy die Ethical Humanist Award toegeken.

Die VSA-weermag het 14 offisiere aangekla op 17 Maart 1970 vir die weerhouding van inligting oor die menseslagting. Luitenant William Calley is in 1971 skuldig bevind op aanklag van voorbedagde moord vir sy bevel om die slagting uit te voer. Hy het 'n lewenslange vonnis ontvang, maar president Richard Nixon het 2 dae later beveel dat hy vrygelaat moet word. Calley was vir drie en 'n half jaar lank onder huis-arres in Fort Benning Georgia, waarna hy bevry is.
Eksterne skakels

* An introduction to the My Lai courts-martial
* PBS: The American Experience - My Lai Massacre


Kategorie:Viëtnamoorlog
Monargie

duimnael|400px|Kaart van hedendaagse monargieë wêreldwyd:


Monargie is 'n regeringstelsel of staatsvorm waar die staatshoof gebruiklik lewenslang 'n posisie beklee. Die posisie is gewoonlik oorerflik, dit wil sê dat opvolgers aan dieselfde familie behoort. Voorbeelde van lande wat 'n monargiese stelsel het is die Verenigde Koninkryk, België, Nederland, Japan, Lesotho, eSwatini, Australië, Kanada, Nieu-Seeland en vele andere.
Soorte monargieë

duimnael|links|'n Kroon is gewoonlik die simbool van 'n monarg
Monargieë word verdeel in absolute en grondwetlike monargieë. In 'n absolute monargie is die mag van die monarg 'absoluut', dit wil sê dat hy onbeperkte regeringsmag het. In 'n grondwetlike monargie word die rol van die monarg in die grondwet vasgestel, wat meestal bepaal dat die hoogste mag by die parlement lê. In ander gevalle, (byvoorbeeld in Swede) het die monarg slegs 'n seremoniële funksie. Daar is tans nie meer baie absolute monargieë in die wêreld oor nie. Brunei is een van die weinige voorbeelde.

Maleisië is net soos die Vatikaanstad 'n monargie waar die staatshoof verkies word. Nege van die dertien deelstate in Maleisië het erflike vorste, wat elke vyf jaar 'n koning uit hulle midde kies. Historiese voorbeelde van gekose monargieë is die konings van Duitsland, Frankryk, Griekeland, Hongarye, Italië, Pole en Portugal.
Magna Carta

duimnael|Magna Carta
Die Magna Carta (Latyn: Groot Handves) is in 1215 deur koning Jan sonder Land opgestel op aandrang van sy baronne. Oorspronklik onderteken as 'n soort vredesooreenkoms tussen die monarg en 'n groep oproerige baronne, word die dokument, wat in Latyn op perkament geskryf is, as 'n baanbrekende historiese prestasie beskou wat die grondslag vir Westerse demokratiese regeringstelsels, verklarings van burger- en menseregte en moderne regstelsels vorm.

Onder Jan sonder Land het Engeland die meeste van sy gebiede in Frankryk verloor. In 1215 het die Engelse baronne die magtelose koning Jan gedwing om 'n dokument uit te vaardig waarin hy onderneem om die regte van sy onderdane te respekteer.

Die Magna Carta het die mag van die Engelse koning formeel beperk en in beperkte mate regte aan sy onderdane toegestaan. Dit word oor die algemeen beskou as 'n deurbraak in die ontwikkeling van die konstitusionele regsbestel, hoewel daar in ander Europese lande eintlik reeds talle Magna Cartas bestaan het. Dit is in 1297 deur koning Eduard I van Engeland bevestig.

In 1295 is die staatsraad onder Eduard I, wat uit edellede en hoë geestelikes bestaan het, deur die toelating van twee burgers per stad en twee adellikes per graafskap tot 'n parlement uitgebrei. Dit het die weg gebaan vir die verdeling van die parlement in 'n Hoërhuis (House of Lords ) en 'n Laerhuis (House of Commons). Hierdie verdeling bestaan vandag nog.

Die Britse Museum in Londen huisves hierdie historiese dokument. Dit was die grondslag vir die Engelse grondwet. Tans is egter net drie van sy klousules nog geldig.
Bronne

* Kennis, vol 6, 1980, bl. 1049-1051, ISBN 0 7981 0828 2
Verwysings

Kategorie:Geskiedenis van Engeland
Mahikeng

Mahikeng (voorheen Mafeking, later Mafikeng) is die hoofstad van Noordwesprovinsie, Suid-Afrika, met omtrent 49 300 inwoners in 2001. Mahikeng vorm 'n eenheid met Mmabatho, wat voorheen die hoofstad van Bophuthatswana was.
Geskiedenis

duimnael|links|250px|Boere tydens die Beleg van Mafeking, 1899.
Die oorspronklike dorp Mafeking het in 1881 ontstaan toe die Boere 'n 140 plase gekry het van twee Barolong-opperhoofde vir dienste verskaf as huursoldate in 'n meningsverskil. Die nedersetters het besluit om die republiek Goosen te stig met Rooigrond as hoofkwartier, sowat 15 km vanaf Mahikeng. Die republiek is egter by Brittanje ingelyf gedurende 1885 deur 'n Britse ekspedisiemag onder leiding van sir Charles Warren. Hy het toe 'n dorp uitgelê waar Mahikeng vandag is. Die naam is Tswana en beteken plek van die klip. Die spoorlyn vanaf Kaapstad het Mahikeng in 1894 bereik en dié vanaf Johannesburg in 1912.
Drie gebeurtenisse van die verlede

Die dorp word vir drie redes onthou:
* Die Jameson-inval het hier begin
* Die Beleg van Mafeking tydens die Tweede Vryheidsoorlog
* Die Boy Scout-beweging is hier begin deur kol. Baden-Powell.
Bophuthatswana

In 1980 is die dorp ingelyf by die onafhanklike staat Bophuthatswana en Mmabatho is langs die dorp aangelê. In April 1994 het Bophuthatswana sy onafhanklikheid prysgegee en is weer by Suid-Afrika ingelyf.
Sien ook

* Gereformeerde kerk Mafikeng
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bronne

*
Verwysings
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf



Kategorie:Provinsiehoofstede van Suid-Afrika
Mpumalanga

: Hierdie artikel handel oor 'n provinsie in Suid-Afrika. Vir die dorp in KwaZulu-Natal, sien Mpumalanga, KwaZulu-Natal.


Mpumalanga is een van die nege provinsies van Suid-Afrika. Die hoofstad is Nelspruit (sedert 2009 ook bekend as Mbombela). Mpumalanga, wat "die plek waar die son opkom" beteken, was vroeër bekend as Oos-Transvaal. Behalwe dat dié provinsie uit 'n deel van die ou provinsie Transvaal gekerf is, is dit ook saamgestel uit dele van vier gewese Bantoestans (tuislande): KaNgwane, KwaNdebele, Gazankulu en Lebowa.
Belangrikste nedersettings

* Barberton
* Bosbokrand
* Ermelo
* Graskop
* Komatipoort
* Lydenburg, nou genoem Mashishing
* Middelburg
* Nelspruit, nou genoem Mbombela
* Piet Retief
* Sabie
* Secunda
* Skukuza
* Standerton
* Witbank, nou genoem eMalahleni
Demografie

duimnael|links|Meerderheidstale in Mpumalanga:


* Bevolking (2011-sensus): 4 039 939.
* Tale: Swazi (27,7%), gevolg deur Zoeloe (24,1%), Tsonga (10,4%), Suid-Ndebele (10,1%), Noord-Sotho (9,3%) en Afrikaans (7,2%).
Geografie

* Oppervlakte: Sowat 78 370 km².
Ligging en topografie

Aan Mpumalanga se oostekant lê Mosambiek en eSwatini, terwyl die provinsie Gauteng aan die westekant lê. Na die suide is die provinsies Vrystaat en KwaZulu-Natal. Die westelike deel van Mpumalanga lê op die Hoëveld, 'n plato wat oor 'n groot deel van die Suid-Afrikaanse binneland strek. Die Drakensbergreeks verrys in die noordooste van die provinsie. In die ooste daal die land plotseling na die sogenaamde Laeveld met sy subtropiese plantegroei.
Ekonomie

duimnael|Ingangshek na Skukuza, die hoofruskamp van die Nasionale [[Krugerwildtuin]]
Hout, steenkool, vervaardiging, landbou en toerisme is alles deel van Mpumalanga se geskakeerde ekonomie. Die provinsie sorg vir sowat 85% van Suid-Afrika se steenkool, terwyl Witbank die grootste steenkoolprodusent in Afrika is. Die grootste kragsentrales word hier aangetref. Papier en vlekvrye staal word ook vervaardig. Daar is 'n groot papiermeule by Ngodwana, terwyl Middelburg staal en vanadium produseer. Onder die vernaamste landbouprodukte is mielies, suikerriet en sitrusvrugte, en skaap- en suiwelboerdery word ook beoefen. Benewens steenkool word minerale soos mangaan, goud en yster ontgin. Die provinsie is 'n baie gewilde toeristebestemming: die Krugerwildtuin en omliggende reservate lok 'n menigte besoekers, ook vanuit die buiteland.
Verwysings
Bronne

*
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf
*
Mongane Wally Serote

Mongane Wally Serote (* 8 Mei 1944 in Sophiatown, Johannesburg) is 'n Suid-Afrikaanse digter en skrywer.

Serote het in Alexandra, Lesotho en Soweto skoolgegaan. In Junie 1969 is hy deur die apartheidregering ingevolge 'n terroristewet gearresteer. Hy was nege maande in aleenopsluiting voordat hy, sonder enige aanklagte teen hom, vrygelaat is.

Hy het die Ingrid Jonkerprys in 1974 gewen en via 'n Fulbright-beurs Skone Kunste aan die Columbia University in New York studeer.

In 1979 het hy na Suid-Afrika terugkeer, waarna hy self tot 1990 in ballingskap na Gaborone, Botswana gegaan het. Hy het hier by die Medu Arts Ensemble gewerk en vriende met die African National Congress gemaak. Hy was van 1983 tot 1986 hoof van die afdeling Kuns en Kultuur en van 1986 tot 1990 Kultuur Ambassadeur vir die Verenigde Koninkryk en Europa.

In Suid-Afrika word hy in 1994 as 'n lid van die parlement vir die ANC verkies. Hy was die hoof van verskeie komitees vir kuns, kultuur, tale, wetenskap en tegnologie.

Serote sy eerste twee versamelings is kenmerkend vir die hernuwing van die swart kultuurlewe in Suid-Afrika. Sy later werk is tipiese lang gedigte, met invloede van Afrika se vertelkuns soos ritme en herhaling.

In Mei 1991 het hy 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Natal ontvang. Saam met talle ander toekennings het hy in 1993 die Noma Award for Publishing in Africa gewen en in 2004 die Pablo Neruda-toekenning.

Tans bly Serote in Pretoria, waar hy hoof is van die ANC se departement vir Kuns en Kultuur en hoof-uitvoerende beampte van Vryheidspark, wat in 2007 geopen is.
Werke

Poësie

* Yakhal'inkomo (1972)
* Tsetlo (1974)
* No baby must weep (1975)
* Behold Mama, Flowers (1978)
* The Night Keeps Winking (1982)
* A tough tale (1987)
* Third world express (1992)
* Come and Hope With Me (1994)
* Freedom Lament and Song (1997)
Romans

* To every Birth its Blood (1981)
* Gods of Our Time (1999)
Verhandelinge

* On the Horizon (1990)
Sien ook

* Lys van Suid-Afrikaanse digters
* Lys van Suid-Afrikaanse skrywers
Verwysings

Kategorie:Suid-Afrikaanse digters
Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers
Kategorie:Geboortes in 1944
Kategorie:Lewende mense
Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste
Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes
Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste