JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਕਾਗ਼ਜ਼

thumb|ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਪੁਲਿੰਦਾ
ਕਾਗਜ਼ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਖਣ, ਕੁਝ ਪਰਿੰਟ ਕਰਨ,ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲਪੇਟਣ ਜਾਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਕੱਪੜਾ, ਲੱਕੜੀ, ਜਾਂ ਘਾਹ ਦਾ ਬਣਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਜਿਆਦਾ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਪਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਫਾਈ ਕਰਨ, ਪੈਕੇਜ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਗਜ਼ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਆਦਿ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੰਗ ਬਦਲਣਾ

ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਅਤੇ ਲਿਗਨਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਲਿਗਨਿਨ ਦੇ ਅਣੂ ਟੁੱਟਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਦਾਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹਲਕਾ ਦਾਖੀ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਨੋਲਿਕ ਤੇਜ਼ਾਬ ਅੱਗੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਟੁੱਟਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

*ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਰੇਤ, ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜਾਂ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
*2000 ਬੀਸੀ ਮਿਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਪਾਏਰਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ‘ਪੇਪਰ’ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ‘ਪਾਪਾਏਰਸ’ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਿਆ ਹੈ।
*ਲਗਪਗ 250 ਬੀਸੀ ਤਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਖੋਜੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਜਿਹਨਾਂ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਹੀ 250 ਬੀਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚੀਨ ਵਾਸੀ ਚਾਏ ਲੁਨ ਸੀ। ਚਾਏ ਲੁਨ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲੜਾਂ, ਪਾਟੀਆਂ ਲੀਰਾਂ, ਰੱਸੀ ਦੇ ਟੋਟਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਲ ਆਦਿ ਜਿਹੀਆਂ ਫਾਲਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਉਪਰੋਕਤ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣਾ ਜਿਹਾ ਗੁੱਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੇਲਣੇ ’ਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਉਸ ਗੁੱਦੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਤੇ ਸਮਤਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਗੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਲਿਖਣਯੋਗ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲਿਖਣ ਹਿੱਤ ਵਧੀਆ, ਸਸਤਾ, ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਸਾਂਭਣਯੋਗ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਚਾਏ ਲੁਨ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵੰਡਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ।
*ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਰੀਆ ਤਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀਸੀਬਾਅਦ ਪੁੱਜਿਆ ਸੀ।
*ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਡੌਨ-ਚੂ ਨਾਮਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ 610 ਵਿੱਚ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜਪਾਨ ਤਕ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਸਨ।
*ਕਾਗ਼ਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ।
*ਚੀਨ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਬੜੀ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਯੂਰਪ ਤਕ ਪੁੱਜਿਆ। ਬਰਤਾਨੀਆ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਤਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ।
*1490 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੇਪਰ ਮਿੱਲ ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ

* TAPPI Technical Association of the Pulp and Paper Industry
* How is paper made? 22 November 2005
* How Paper Is Made
* United States Government Printing Office: Government Paper Specification Standards
* How Organic Paper is Made

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਾਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ
ਸਰਦਾਰ

right|thumb|ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ
ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਿਸਲਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੇ ਅਫਗਾਨੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਿਆ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਪਦ ਵਜੋਂ ਨਿਵਾਜਿਆ।

"ਸਰਦਾਰ" ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੈਨਾਪਤੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਸਰ (ਸਿਰ) ਅਤੇ ਦਾਰ (ਫ਼ਾਰਸੀ ਮਸਦਰ 'ਦਾਸ਼ਤਨ' ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਕਿਰਿਆ ਮੂਲ ਜੋ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪਿਛੇਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਖੀ ਹੋਣਾ। ਇਹ ਇਕ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਜਿਵੇਂ ਜਨਰਲ ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੁਖੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼
ਸ਼ਨੀ

ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

*ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈੈ। ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ: ਸੂਰਜ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 120,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਫ਼ਾਸਲਾ 142.70 ਕਰੋੜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ 29.46 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਨੋਖਾਪਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਹੀਨ ਕਣਾਂ ਦਾ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੋਟਾ ਛੱਲਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ 15-20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤਿ ਘੰਟੇ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ 21 ਉਪ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*~~~~
*
*ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ, ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ

ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਆਈ.ਸੀ. ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਨ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (CPU),ਵਕਤ ਸਵਿਚ(TIMER),ਘੜੀ,ਡੈਟਾ ਪਾੳੇਣ ਕਢਣ(I/O) ਦੇ ਯੰਤਰ,ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ (Memory)ਆਦੀ ਵਿਚੇ ਹੀ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। NOR ਫਲੈਸ਼ ਯਾ OTP ਕੇਵਲ ਪੜ੍ਹਣ ਯੋਗ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ (ROM) ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਖਾਨਾ ਇਸ ਚਿਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਯਾ ਵਰਤੌਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ

ਪਿਕ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਦੀ ਵਰਤੌ ਬਾਰੇ ਸਾਈਟ
ਰੇਨੇਸਾਸ ਕੰਟ੍ਰੋਲਰ ਦੀ ਵਰਤੌਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਸਾਈਟ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਬਾਲਾ)

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸ ਜਗਾ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਅੰਬਾਲੇ ਆ ਕੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 48 ਲਿਕੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਜੀ ਟੀ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਹੈ।ਅੰਬਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਮੁੱਖ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਹੈ।ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਬਾਦਸਾਹ ਜਹਾਗੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਦੇ ਸਮੇਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ। ਉਸ ਵਕਤ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਪਿੰਡ ਖੁਰਮਪੁਰ ਦੇ ਨਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਾਉਲੀ ਖੁਦਵਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ।ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ।ਉਦੋਂ ਬਾਉਲੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।1702 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਥੇ ਠਹਿਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ।ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਛਟ-ਬਨੂਰ ਵਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ 1710 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪੜਾਅ ਕੀਤਾ।ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸਾਨਚੀਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮਿਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਉਲੀ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਈਆ।ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੜਾ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਏ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ 1843-1911 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਈ।1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ 12 ਮਈ 1951 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ।ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜਲਾ ਡਿਉੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਖੁਲਾ ਸਾਨਦਾਰ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਾਲ ਸਾਮਲ ਹੈ।ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ।ਬਾਉਲੀ ਹਾਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਹੈ।ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸਵ ਮੁੱਖ ਗੁਰਪੁਰਬ ਇੱਥੇ ਬੜੇ ਉਤਸਾਹ ਪੂਰਵਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

allaboutsikhs.com ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਬਾਲਾ) ਦੇ ਬਾਰੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ (ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ)

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਾਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕਰੂਗਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵੱਡੀ ਗੇਮ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

ਪੱਛਮੀ ਕੇਪ ਸਟੇਲੇਨਬੋਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ, ਹਰੇ ਭਰੇ ਵਾਈਨਲੈਂਡ, ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ, ਜੰਗਲ…

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ: ਸਿਰਿਲ ਰਮਾਫੋਸਾ ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ

ਰਾਜਧਾਨੀ: ਕੇਪ ਟਾਉਨ, ਪ੍ਰੇਟੋਰੀਆ,

ਬਲਿਮਫੋਂਟਾਈਨ

ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲ ਇਨਸਾਨ 100,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ, ਉਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਦਾ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਰੰਗਭੇਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਯੁੱਗ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ, ਯੂਰਪੀ ਮੂਲਵਾਸੀ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਖੇਤਰੀ ਝਗੜੇ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਮਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਾਰਟੋਲੋਮੂ ਡਿਆਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਨ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਉਦ੍ਯੋਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬੋਇਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਖੁਲ੍ਹੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਏ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਲੜੇ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ
ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਮਰਾਜ

thumb|150px|right|ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ 1922 ਨੂੰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ
ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਮਰਾਜ (ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: United Kingdom of Great Britain and।reland) ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ, 1 ਜਨਵਰੀ, 1801 ਨੂੰ, ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 6 ਦਸੰਬਰ, 1922 ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਨਾਮ 1927 ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ (United Kingdom of Great Britain and Northern।reland) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ

ਰੁਪਿਆ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ 2010 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਨੇਪਾਲ, ਮਾਰਿਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਦਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਪੈਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੈਂਟ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੌ ਪੈਸੇ, ਚਾਰ ਸੂਕਾਂ ਜਾਂ ਦੋ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਕਰਨ

thumb|ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ
ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਜਾਂ ਰੂਪਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕੱਚੀ ਚਾਂਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪਿਅਕੰ ਦਾ ਅਰਥ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਹੈ। ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਖਿਪਤ ਸ਼ਾਸਨ (1540 ਤੋਂ 1545) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੁਪਿਆ ਚਲਾਇਆ ਉਹ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ 178 ਗਰੇਨ (11.534 ਗਰਾਮ) ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਾਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੌਦਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਦ੍ਰਿੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਚਿੰਨ੍ਹ

ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ-ਨਿਵੇਕਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰੰਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਦੇ ‘ਉਚਤਮ ਕਲੱਬ’ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਡਾਲਰ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਪੌਂਡ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ‘ਯੂਰੋ’ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ‘ਯੈੱਨ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ

ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ]]
ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਲ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ‘ਰੈਅ’ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ‘ਆਰ’ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ, ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਜਿਹੇ 3000 ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਡੀ. ਉਦੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਆਉਂਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਚਲਦੀ ਕਰੰਸੀ ਲਈ ਅਪਣਾ ਲਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਆਲਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰੁਪਏ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ

ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੁਆਰਾ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ 'ਬਿਨਾ-ਇਲਾਕਾਈ ਅਗਜ਼ਲਰੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਨਾਮ ਦੋ ਲਾਤਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾ -inter- ਅਤੇ -lingua- ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। Inter ਦਾ ਮਤਲਬ "ਅੰਤਰ ਜਾ ਵਿਚਕਾਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ lingua ਤੋਂ ਭਾਵ "ਜ਼ੁਬਾਨ" ਹੈ।

ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸਿਅਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਤਿਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੁਆ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੁੱਪਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾ-ਇਲਾਕਾਈ ਅਗਜ਼ਲਰੀ ਬੋਲੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲੇਗਜ਼ੈਨਡਰ ਗੋਡ ਨੂੰ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਗੋਡ ਨੇ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਹਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਨ ਗੋਡ ਦੇ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਵਾਨਡਰਬਿਲਟ ਸ਼ੈਪਰਡ ਮੋਰਿਸ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਲੀਵਾਰਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪੀਟਰ ਗੋਪਸਿਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਃ ਇੰਟਰ ਲਿੰਗੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ਾ' ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਇਸ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਵਕਤ ਹੋਈ ਜੱਦ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੂੰ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਲਾਜ਼ਾਰੁਸ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਈਜਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਈਜਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਈਦੋ, ਲਾਤੀਨੋ ਸੀਨੇ ਫਲਾਕਸਿਅੋਨੇ ਅਤੇ ਓਕਸੀਦੇਨਤਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ।

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਮਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਡੇਵ ਹੈਨਨ ਮੋਰਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1924 ਈ0 ਵਿੱਚ 'ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਵਪਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਤਾਲਿਆ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਅੋਟੋ ਜੈਸਪੇਰਸਨ, ਐਡਵਰਡ ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਵਿਲਿਅਮ ਐਡਵਰਡ ਕੋਲਿਨਸਨ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਮੋਰਿਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਸਪੀਰ ਅਤੇ ਕੋਲਿਨਸਨ ਦੀਆਂ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਾਰਨੇਜੀ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਫੋਰਡ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ, ਰੋਕਫੇਲਰ ਫਾਊਨਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਕੋਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨਾਮੀ ਸੰਸਥਾਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਏ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਟੀਚੇ ਮਿੱਥੇਃ

# ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਣਾ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
# ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਉਣਾ
# ਹੋਰ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਦਾ ਸਮਾਨਤਰ ਮੁਤਾਲਿਆ ਕਰਨਾ

ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸ਼ੋਧਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਦਦਗਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਹਨ।

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਯੂਰਲ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਯੂਰਲ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੋਸਪੋਰਸ (Bosporus) ਅਤੇ ਡਾਰਡਾਨੈਲਜ (Dardanelles) । ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਜੌਰਜੀਆ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੋਨੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਆਰਮੀਨੀਆ ਅਤੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਮੁਲਕ (50)

A state is a political association with effective sovereignty over a geographic area. A state usually includes the set of institutions that claim the authority to make the rules that govern the exercise of coercive violence for the people of the society in that territory, though its status as a state often depends in part on being recognized by a number of other states as having internal and external sovereignty over it. In sociology, the state is normally identified with these institutions: in Max Weber's influential definition, it is that organization that has a "monopoly on the legitimate use of physical force within a given territory," which may include the armed forces, civil service or state bureaucracy, courts, and police.

27 of these countries, since 2007, are member states of the European Union which means they are highly integrated with each other and share their sovereignty with the institutions of the European Union.
ਅਲਬੇਨੀਆ—ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ
ਬੇਲਾਰੂਸ—ਕਰੋਏਸ਼ੀਆ
ਸਾਈਪ੍ਰਸ—ਫਿਨਲੈਂਡ
ਫ਼੍ਰਾਂਸ—ਹੰਗਰੀ
ਆਈਸਲੈਂਡ—ਲਾਤਵੀਆ
ਲਿਕਟਨਸ਼ਟਾਇਨ—ਮਾਲਟਾ
ਮੋਲਦੋਵਾ—ਨਾਰਵੇ
ਪੋਲੈਂਡ—ਸੈਨ ਮਰੀਨੋ
ਸਰਬੀਆ—ਸਵੀਡਨ
ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ—ਵੈਟਿਕਨ ਸਿਟੀ
ਅੰਸ਼ਿਕ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (5)

The following geo-political entities in Europe have partial diplomatic recognition by one or more sovereign states and are defined as 'states' by the declarative theory of statehood.
ਨਾਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (1)

The following geo-political entities in Europe lack diplomatic recognition, yet are defined as 'states' by the declarative theory of statehood.
ਮੁਥਾਜ ਇਲਾਕੇ (7)

Dependent territories and autonomous regions in Europe.
ਓਲੈਂਡ—ਜਿਬਰਾਲਟਰ
ਗਰਨਜ਼ੇ—ਜਰਸੀ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* International organisations in Europe
* Member State of the European Union
* Lists of European countries:
** by geographic area
** by GDP
*** by GDP per capita
*** by GDP PPP
** by population
* List of former countries in Europe


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ
ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ

ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1426 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਤੋਂ 45 ਮੀਲ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਾਗਰੋਂਗੜ੍ਹ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।
ਬਚਪਨ

ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਜੈਤਪਾਲ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਕਿਮ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੀਪਾ ਜੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ੌਕਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਓ ਅਧਿਆਤਮ ਦੇ ਵੱਲ ਸੀ।
ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ

ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੁਰਗਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਏ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟੋਡਾ ਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਟੋਡਾ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਅਨੰਤਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ 'ਪਰਚਈ' ਦੇ ਪੱਚੀਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਚਨਦ(ਪੰਜਾਬ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜੁਆਨ ਜੋਗੀ ਨੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ
ਬਾਣੀ ਦਾ ਭਾਵ

ਪੀਪਾ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰਵਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਗੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡੇ ਸੋਈ ਪਿੰਡੇ ਜੋ ਖੋਜੇ ਸੋ ਪਾਵੈ ॥(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਨਾ 685)

(ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ,ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।)
ਪੀਪਾ ਪ੍ਰਣਵੈ ਪਰਮ ਤਤੁ ਹੈ,ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੋਇ ਲਖਾਵੈ ॥ 2 ॥
(ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ,ਪੰਨਾ 685)
ਪੀਪਾ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪੂਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।)


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਭਗਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ
ਸਤਿਗੁਰੂ

ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ 'ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ' ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਸਤਾਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਦਿ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਇੱਕ ਉਪਾਧੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸੰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਬੋਧ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਇੱਕ ਭਗਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸੰਤ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ

ਸਿਵਯਾ ਸੁਬਰਾਮੁਨਿਆਸਵਾਮੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀਨ, ਇੱਕ ਅਣਵਿਆਹਿਆ ਤਿਆਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਖਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਕਾਰਾਮ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਕਮਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਭਗਤ ਸੀ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਉਸਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਨ।

15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ “ਸਤਿਪੁਰੁਸ਼ ਕੋ ਜਾਣਸੀ, ਤਿਸਕਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨਾਮੁ” ਭਾਵ ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚਖੰਡ(ਸਤਲੋਕ) ਦੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ (ਸਤਪੁਰੁਸ਼) ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈ।

ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, " ਦੇਵੀ ਦੇਵਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ, ਕੋਟਿਕ ਪੂਜੇ ਕੋਇ। ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕੀਜੈ, ਸਭ ਕੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ",ਭਾਵ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ (ਸਤਿ ਪੁਰਸ਼) ਹੈ।



ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ

ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿਚਲੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਰੂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਯੁਰਾਲ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰੂਸ ਜਾਂ ਰੂਸੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ

ਬਹੁਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਯੁਰਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 3.8 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕ ਹੁਣ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਵਰਗਾ ਰੂਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬੁਰਯਾਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 445,175 ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕੁੱਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ 443,852 ਯਾਕੂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।. 2002 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ 500,000 ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਤਾਤਾਰ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 300,000 ਵੋਲਗਾ ਤਾਤਾਰ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਨਸਲ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।

1875 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 80 ਲੱਖ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ। 1801 ਅਤੇ 1914 ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 70 ਲੱਖ ਲੋਕ ਯੂਰਪੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵੱਲ ਆਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਲਖਨਊ

ਲਖਨਊ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ । ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਨਜ਼ਾਕਤ ਅਤੇ ਤਹਜੀਬ ਵਾਲੀ ਮਿੱਸੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਖੂਬੀ, ਦਸ਼ਹਰੀ ਆਮ, ਲਖਨਵੀ ਪਾਨ, ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਨਵਾਬਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2,541,101 ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 68.63 % ਸੀ। ਲਖਨਊ ਜਿਲਾ ਅਲਪਸੰਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਗੁਜਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਨਵਾਬੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ, ਕਥਾ ਵਾਚਨ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਵਿਅੰਜਨ ਵੀ ਖੂਬ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਮਬਾੜੇ, ਕਈ ਫੁਲਵਾੜੀਆਂ, ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਛਤਰ ਮੰਜਿਲ, ਤਾਰਾਮੰਡਲ, ਆਦਿ ਕੁੱਝ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਪਰ ਆਗੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਢੇਰਾਂ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ , ਪਰਬੰਧਨ, ਚਿਕਿਤਸਾ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਨਪੁਰ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਾਰਡ ਹੇਸਟਿੰਗ ਨੇ ਲਖਨਊ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਲਖਨਊ ਚਿਕਨ ਕਢਾਈ, ਚਾਂਦੀ ਚੀਨੀ ਤੇ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1775 ਵਿੱਚ ਅਵਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਆਸਫ਼ ਅਲ-ਦੌਲਾ ਦੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ, ਲਖਨਊ ਲੈ ਆਂਦੀ। ਲਖਨਊ ਉਰਦੂ ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀ ਉ-ਦੀਨ ਹੈਦਰ ਨਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਰਾਜ ਭਵਨ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਏਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਹਨ, ਪਾਰਕਾਂ ਹਨ। ਲਖਨਊ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ 1857 ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। 12 ਮਈ 1857 ਨੂੰ ਮੇਰਠ ਵਿਖੇ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ। ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਲਖਨਊ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। 1857 ਦੇ ਗਦਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਲਖਨਊ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ

ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ 1775-1797 ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਨਵਾਬ ਆਸਿਫ-ਅਲ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਤਾਮੀਰ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਡਿਓੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਪੌਦੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਕਿਆਰੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਦੋ ਛੋਟੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ- ਦੋ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਹੀ ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਨਾਮ ਦਾ ਕਿਲਾ ਹੈ। ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਸਤੇ ਹਨ- ਸੁਰੰਗਾਂ ਹਨ। ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਭੂਤ ਬੰਗਲੇ ਵਰਗੀ ਕਿਲਾ ਨੁਮਾ ਇਮਾਰਤ ਹੈ- ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਭੁਲਭਲਈਆਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬੜਾ ਇਮਾਮਾਬਾੜਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਬਾਹਰੋਂ ਵਧੀਆ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਨਿਰਾਲੀ ਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇਗੀ।
ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ

ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾੜਾ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰ ਇਮਾਰਤ 1839 ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਇਕ ਝੀਲ ਨੁਮਾ ਤਲਾਬ ਹੈ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਰਸਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਪੌਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਦਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਾਲੀਦਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਬਹੁਤ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਇਮਾਮਬਾੜੇ ਲਖਨਊ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਦ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ