JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਤਿਲ

ਤਿਲ਼ (Sesamum indicum) ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਿਲ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਫਲੀਦਾਰ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਮਿੱਠਾ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਵਿਚ ਕੁੱਟਕੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਲਾਂ ਤੇ ਗੁੜ ਦੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਭੁੱਗਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਕ ਵਰਤ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਭੁੱਗਾ ਕੁੱਟ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਉੜੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ, ਗੱਚਕ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਹੜੀ ਬਾਲਣ ਸਮੇਂ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਧੂਣੀ ਉਪਰ ਸਿੱਟੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ/ਸਮਾਜਿਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਾਏ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਤੇਲ ਖਾਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲਾਵਾਂ/ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਪਿਛੋਂ ਜੇ ਲਾੜੀ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਫੱਕਾ ਮਾਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਾਦ ਛੇਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਅਰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨਿਰਸੰਤਾਨ ਇਸਤਰੀ 40 ਦਿਨ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਤਿਲ ਲਿਆ ਕੇ ਖਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਟੂਣਾ ਛੇਤੀ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਿਲ ਸਾਉਣੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ 'ਤੇ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਇਕੱਲੀ ਵੀ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ/ਹੈ। ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਜਾਮਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੋਡੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਡੋਡੀਆਂ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਪੁਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਧੁੱਪੇ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਡੋਡੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਪੂਲੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਲਟੇ ਦਾਅ ਕਰਕੇ ਝਾੜ ਕੇ ਤਿਲ ਕੱਢ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਦੇ ਟਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਖੇਤੀ ਵਪਾਰਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਤਿਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੀਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

* Punjab Til No.1 (2015): ਇਹ ਕਿਸਮ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 2.8 ਕੁਇੰਟਲ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਮ ਫਾਈਲੌਡੀ ਅਤੇ ਸੀਅਸੋਸਪੋਰਾ ਪੱਤੇ ਦੇ ਝੁਲਸਣ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ।
* RT 346 (2009): ਇਹ ਕਿਸਮ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 2.6 ਕੁਇੰਟਲ ਉਪਜਦੀ ਹੈ। ਇਹ 87 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸ਼ਤ
ਬੀਜ ਦਰ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ

ਬੀਜ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 1 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ। 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬੀਜ ਬੀਜੋ। ਬੀਜ ਨੂੰ 4 ਤੋਂ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਬੀਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਸਲ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ 'ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵਾਢੀ

ਪੌਦੇ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ । ਵਾਢੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੋ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਭੇਜੋ।
ਪੌਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਕੀੜੇ- ਮਕੋੜੇ

* Sesame leaf webber and capsule borer
* Jassid
ਬਿਮਾਰੀਆਂ

* Phyllody
* Blight
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਵਿਲਹੈਲਮ ਰੋਂਟਗਨ

ਵਿਲਹੈਲਮ ਕੌਨਰਾਡ ਰੋਂਟਗਨ ਐਕਸਰੇਅ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖੋਜੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ।
ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਮਾਰਚ, 1845 ਨੂੰ ਲੀਂਨੈਪ (ਜਰਮਨੀ) ਵਿਖੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬੜੇ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਏਪਲਡੌਰਨ (ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼) ਵਿਖੇ ਵੱਸ ਗਿਆ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਵਿਲਹੈਲਮ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਫੈਡਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ) ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਥੋਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਕੇ ਵਰਟਸਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਿਲਹੈਲਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਵੇਂ 1872 ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੀ ਗੋਦ ਲੈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਨੌਕਰੀ

ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਤਨੋ-ਮਨੋਂ ਰੀਝ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਕੇ ਗਦਗਦ ਹੋ ਉਠਦਾ ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਕੂਨ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। 1874 ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਸ਼ਿਪ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਅਕੈਡਮੀ ਹੋਹੈਨਹਾਈਮ ਤੇ ਫਿਰ ਜੀਏਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਜਰਮਨੀ) ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਦੇ ਪੋ੍ਰਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਫਿਰ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਮਿਊਨਿਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਐਕਸਰੇਅ ਦੀ ਖੋਜ

ਆਪ ਜਿਹੇ ਕਰਮਯੋਗੀ ਨੇ ਗੈਸਾਂ ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ/ਵਸਤਾਂ ਉਪਰ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਹੋਈ ਐਕਸਰੇਅ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੁਆਇਆ। ਵਿਲਹੈਲਮ ਨੇ ਐਕਸਰੇਅ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਨਿਯਮਾਂ/ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਲਿਖਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੇਪਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰਤ ਹੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਭੌਤਿਕ, ਰਸਾਇਣਕ, ਜੀਵ ਤੇ ਖਣਿਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਐਕਸਰੇਅ (X-R1Y) ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ, ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਢ ਐਕਸਰੇਅ ਸਿਧਾਂਤ ਹੀ ਹੈ।
;10 ਫਰਵਰੀ, 1923 ਨੂੰ ਇਸ ਕਰਮਯੋਗੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਲੂਈ ਡ ਬਰੌਈ

ਲੂਈ-ਵਿਕਟਰ-ਪੀਏਰ-ਰੇਮੌਂ, 7ਵਾਂ ਡਿਊਕ ਡ ਬਰੌਈ, (; , ; 15 ਅਗਸਤ 1892 – 19 ਮਾਰਚ 1987) ਇੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਕਦਾਰ ਸਿਧਾਂਤ (ਕੁਆਂਟਮ ਥਿਓਰੀ) ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਆਪਣੇ 1924 ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ ਦੇ ਤਰੰਗਮਈ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਤਰੰਗ-ਕਣ ਦਵੈਤ ਭਾਵ ਜਾਂ ਡ ਬਰੌਈ ਦਾਅਵਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1929 ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕੀ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਪੌਲ ਡੀਰੈਕ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ)

ਪੌਲ ਏਡਰੀਅਨ ਮਰੀਸ ਡੀਰੈਕ ( ; 8 ਅਗਸਤ 1902 - 20 ਅਕਤੂਬਰ 1984) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਕਦਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਿਕਦਾਰੀ ਬਿਜਲੀ-ਗਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਲੂਕਾਸੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ, ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਵਿੱਦਿਆ ਕੇਂਦਰ, ਮਿਆਮੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਦਹਾਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ
ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।]]

ਥਿਊਰਿਟੀਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ (ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ) ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਓਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਭੌਤਿਕੀ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤਿਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪਤਾਵਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੈ, ਜੋ ਇਹੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਔਜ਼ਾਰ (ਟੂਲ) ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਥਿਊਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਮਾਮਿਲਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵਜ਼ਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਗਣਿਤਿਕ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਵਕਤ, ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੌਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀਆਂ ਇਕੁਏਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਕਲਸਨ-ਮੋਰਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪ੍ਰਤਿ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਈਥਰ ਰਾਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮਝਾਉਣ ਕਾਰਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬਣਤਰ ਦੀ ਕਮੀ ਸੀ।।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟਰ

ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੇਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।

ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਵਜ਼ਨ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ (ਤੇਲ) ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਰਮਾਣਸਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦਨੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਫੌਰੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨੇ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਾ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ:
*ਮਰਚੈਂਟ ਜਹਾਜ
*ਕਰੂਜ਼ ਜਹਾਜ
*ਲੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ
*ਸਬਮੈਰੀਨ
*ਬਰਫ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ
*ਤੇਜ ਸਪੀਡ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ
*ਵਰਕ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ
*ਯੈਟਿੰਗ,
ਮੁੱਖ ਕੰਮ

*ਨੇਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਲੰਮੇਰੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
*ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਕਿ ਇਹ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਵੀ ਦੇਣ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਵਨ

ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਵਨ, ਜਿਹਨੂੰ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ 1 ਜਾਂ ਐੱਫ਼1 ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਐੱਫ਼.ਆਈ.ਏ. ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੀਟ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਟਰ-ਕਾਰ ਸੰਘ (ਐੱਫ਼।ਆਈ.ਏ.) ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ "ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਾਂ ਪ੍ਰੀ (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਂ, ਮੂਲ ਭਾਵ 'ਮਹਾਨ ਇਨਾਮ') ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਜੱਗ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਇਰਾਦਤਨ ਬਣਾਏ ਚੱਕਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਵਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰ ਦੌੜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ
साहित्य

thumb|300px|ऋग्वेद संसारको सबैभन्दा पुरानो साहित्य मध्ये एक हो।

साहित्य भन्नाले सम्भव भएसम्म कुनै पनि लिखित सामग्रीलाई बुझाउँछ। साहित्यलाई कलाविधाको एक रूप मानिन्छ, वा कुनै पनि लेखन जसले कलात्मकता वा बुद्धिमत्ताका सङ्केतहरू देखाउँछ, वा जुन सामान्य लेखनभन्दा कुनै विशेष तरिकाले फरक हुन्छ। छोटकरीमा भन्नुपर्दा, साहित्य भनेको सांसारिक वा ब्रह्माण्डीय विचार, भावना, सौन्दर्य र कलाको इन्द्रियहरू मार्फत वा लेखकको वास्तविक जीवनका भावनाहरूको लिखित अभिव्यक्ति हो।
साहित्यका प्रकार
कविता

कवितालाई परम्परागत रूपमा गद्यबाट अलग गरिएको छ, जसमा भाषाको सौन्दर्यात्मक गुणहरूको अधिक प्रयोग समावेश छ, जसमा सङ्गीत उपकरणहरू जस्तै ,अनुप्रास, कविता, र लय, र अनुच्छेदको सट्टा रेखा र पदहरूमा सङ्कलन गरिएको छ।
गद्य

माथि उल्लेख गरिएझैँ, गद्यले सामान्यतया कविताको तुलनामा भाषाको सौन्दर्य गुणहरूको धेरै कम प्रयोग गर्दछ। यद्यपि, मुक्त पद्य र गद्य कविता सहित आधुनिक साहित्यमा भएका विकासहरूले भिन्नताहरूलाई धमिलो पारेको छ।
उपन्यास

उपन्यास भनेको कथात्मक कथाको विस्तारित कृति हो जुन सामान्यतया गद्यमा लेखिन्छ र पुस्तकको रूपमा प्रकाशित हुन्छ। उपन्यास भनेको लामो, काल्पनिक कथा हो। आधुनिक युगमा उपन्यासले सामान्यतया साहित्यिक गद्य शैलीको प्रयोग गर्दछ। यस समयमा गद्य उपन्यासको विकासलाई मुद्रणमा आविष्कार र १५औँ शताब्दीमा सस्तो कागजको परिचयले प्रोत्साहित गरेको थियो।
नाटक

नाटक एक प्रकारको साहित्य हो जसको मुख्य उद्देश्य प्रदर्शन गर्नु हो। साहित्यको यस विधामा प्रायः सङ्गीत र नृत्य समावेश हुन्छ, जस्तै सङ्गीत नाटक र सङ्गीत थिएटर। रंगमञ्च नाटक नाटकको एक उप-विधा हो, जहाँ नाटककारद्वारा लिखित नाटकीय कार्य मञ्चमा प्रदर्शन गरिन्छ। यसमा पात्रहरूको संवाद समावेश छ र यसलाई पढ्नुको सट्टा नाटकीय वा नाटकीय तरिकाले प्रस्तुत गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
भूगोल

भूगोल दुई शब्द भू अनि गोलबाट मिलेर बनेको छ, अर्थात गोलो भूमि अथवा जमीन/पृथ्वी। ग्रीस भाषाका दुई शब्द geo र graphia बाट अङ्ग्रेजी शब्द Geography बनेको हो।
पृथ्वी, भूमि र पृथ्वीमाथी अथवा पृथ्वी मुनी रहेको विभिन्न अवयव र तत्वहरूको विश्लेशण गराउने शास्त्र नै भूगोल शास्त्र अथवा भूगोल भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा भूगोललाई Geography भनिन्छ। शब्दले नै स्पष्ट पारेको छ Geo अर्थात भूमि Graphy अर्थात अध्ययन। भूमिको अध्ययनलाई भूगोल भनिएको छ। भूगोलको अध्ययनमा नदी-नाला, पहाड-झरना, माटो-जंगल, ढुंगा-मूढा आदि आउदछन।
ती विषयहरूलाई विभिन्न शीर्षकमा अध्ययन गरिन्छ।

* भौतिक भूगोल
* आर्थिक भूगोल
* मानव भूगोल

विश्वका राष्ट्र र भूगोल
राष्ट्र

thumb|290px|right|पृथ्वीको चित्र
अफ्रिका

अल्जेरिया, एङ्गोला, बेनिन, बोत्स्वाना, बुर्किना फासो, बुरुन्डी, क्यामेरून, केप भर्डे, मध्य अफ्रीकी गणतन्त्र,चाड, कोमोरोस, प्रजातान्तृक गणतन्त्र कंगो, गणतन्त्र कंगो, कोत दिभ्वार, जिबुटी, मिश्र, इक्वेटोरियल गिनिया, एरितृया, इथियोपिया, गाबोन, गाम्बिया, घाना, गिनिया, गिनिया बिसाउ, केन्या, लेसोथो, लाईबेरिया, लिबिया, माडागास्कर, मलावी, माली, ईस्लामी गणतन्त्र माउरीतानीया, मौरिसस, मोरक्को, मोजाम्बिक, नामिबिया, नाईजर, नाईजेरिया, रुवान्डा, साओ तोमे र प्रिन्सिपी, सेनेगल, सीशील्स, सीयेरा लीओन, सोमालिया, दक्षिण अफ्रिका, सुडान, स्वाजिल्याण्ड, तान्जानिया, टोगो, ट्युनिसिया, युगान्डा, जाम्बिया, जिम्बाब्वे
एसिया

अफगानिस्तान, आर्मेनिया, अजरबैजान, बहरिन, बङ्गलादेश, भूटान, ब्रुनाई, क्याम्बोडिया, चीन, साईप्रस्, पूर्व टिमोर, ज्योर्जिया, भारत, गणतन्त्र ईन्डोनेसिया, ईरान, ईराक, ईजराईल, जापान, जोर्डन, कजाख्स्तान, उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरिया, कुवेत, कीर्गीस्तान, लाओस, लेबानन्, मलेसिया, मालद्विप, मंगोलिया, बर्मा, नेपाल, ओमान, पाकिस्तान, फिलिपिन्स, कतार, रुस, साउदी अरबिया, सिंगापुर, श्रीलङ्का, सीरिया, ताजिकिस्तान, थाईल्याण्ड, टर्की, टर्कमेनिस्तान, संयुक्त अरब इमिरेट्स, उज्बेकिस्तान, भियेत्नाम, गणतन्त्र यमन
युरोप

अल्बानिया, एण्डोरा, अष्ट्रीया, बेलारुस, बेल्जियम, बोस्निया र हर्जगोविना, बुल्गेरिया, क्रोएसिया, चेक रिपब्लिक, डेनमार्क, ईस्टोनिया, फिनल्यान्ड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, हङ्गेरी, आईसल्याण्ड, आयरल्यान्ड, ईटाली, लात्भिया, लीश्टेनस्टाईन, लिथुआनिया, लक्जेम्बर्ग, म्यासेडोनिया, माल्टा, मोल्दोवा, मोनाको, नेडरल्याण्ड, नर्वे, पोल्यान्ड, पोर्चुगल, रोमानिया, रुस, सान मरिनो, सर्बिया, स्लोभाकिया, स्लोभेनिया, स्पेन, स्विडेन, स्वीट्जरल्याण्ड, टर्की, युक्रेन, बेलायत, भेटिकन सिटी, सङ्घीय गणतन्त्र युगोस्लाभिया
उत्तर अमेरिका

संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानाडा, मेक्सिको, बेलिज, कोस्ता रिका, क्युबा, एल साल्भादोर,होन्डुरस, निकाराग्वा, पानामा, ग्वातेमाला
दक्षिण अमेरिका

अर्जेन्टिना, एक्वादोर, चिले, ब्राजिल, बोलिभिया, कोलोम्बिया, पेरु, पाराग्वाइ, उरुग्वाइ, भेनेजुयेला
अन्य

अस्ट्रेलिया, न्युजिल्याण्ड


श्रेणी:श्रेणी
श्रेणी:भूगोल
चन्द्रगुप्त

चन्द्रगुप्त प्रथम गुप्त वंशको एउटा राजा थिए, जसले उत्तरी भारतमा शासन गरेका थिए। उनको शीर्षक महाराजाधिराज ("महान राजाहरूका पनि राजा") बताइने गरिन्छ कि वहाँ राजवंशको पहिला सम्राट थिए। यो कुराको निश्चितता छैन कि वहाँले आफ्ना साना पैतृक साम्राज्यलाई एउटा साम्राज्यमा कसरी परिवर्तन, यद्यपि आधुनिक इतिहासकारहरूका बीचमा व्यापक रूपले स्वीकृत सिद्धान्त यो रहेको छ कि लिच्छवी राजकुमारी कुमारदेवीसँग वहाँको विवाहले वहाँलाई राजनीतिक शक्तिलाई विस्तार गर्नमा मदत गरे। उनका पुत्र समुद्रगुप्तले गुप्त साम्राज्यलाई अझै धेरै विस्तार गरे।
शासनकाल

चन्द्रगुप्त, गुप्त राजा घटोत्कचका पुत्र थिए र राजवंशका संस्थापक गुप्तका पुत्र, दुवैलाई इलाहाबाद स्तम्भ शिलालेखमा महाराजा ("महान राजा") भनेर भनिने गरिन्छ। चन्द्रगुप्तले महाराजाधिराजलाई "महान राजाहरूका राजा" को उपाधि दिएका थिए र सुनको सिक्का जारी गरे, जसले यो कुरो पत्ता लाग्दछ कि वहाँ राजवंशका पहिला शाही शासक थिए। चन्द्रगुप्तले ४औं शताब्दी ईस्वीको पहिलो त्रैमासिकमा निश्चित रूपले शासन गरे, तर उनको शासनकालको स्पष्ट अवधि अनिश्चित रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतीय इतिहास
श्रेणी:भारतीय इतिहास
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी

सयौँ थुङ्गा फूलका हामी, नेपालको राष्ट्रिय गान हो। यसलाई २०६४ साल साउन १८ गते लागू गरिएको थियो। यसलाई अन्तरिम संसदका सभामुख सुवासचन्द्र नेम्वाङ सिंहदरबार भित्र रहेको राष्ट्रिय योजना आयोगको सम्मेलन भवनमा आयोजित समारोहको बीच २०६४ साउन १८ मा औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गानको रूपमा लिइएको घोषणा गरेका थिए। तत्कालीन शाही परिवारलाई समर्पित भई गाइएको राष्ट्रिय गान (राज गान) श्रीमान् गम्भिर नेपालीलाई वि.सं. २०६३ साल जेष्ठ ५ गते शुक्रबार बसेको तत्कालीन प्रतिनिधि सभा घोषणाले नयाँ राष्ट्रिय गानको साथ प्रतिस्थापन गरेको थियो। अम्बर गुरुङले सङ्गीत दिएको र ब्याकुल माइलाको शब्द सिर्जना रहेको राष्ट्रिय गान "सयौँ थुङ्गा फुलका हामी" शीर्षकको राष्ट्रिय गानलाई नेपालको संविधान २०७२ ले पनि आधिकारिक मान्यता दिइसकेको छ। यो मान्यता दिएको २०८२ थियो
इतिहास

६२/६३ को जनआन्दोलन सफल भए पश्चात्, गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा बनेको सरकारले नेपालमा आएको राजनैतिक परिवर्तनहरूसँगै चलिआएका पुरानाशैलीहरूलाई पनि परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो जहाँ राष्ट्रिय गानका कुरा समेत समावेश गरिएको थियो। सरकारले देशभरि रहेका कलाकारहरूलाई राष्ट्रिय गान लेख्नका लागि प्रेरित गरेको थियो र नयाँ राष्ट्रिय गान छनोट समिति पनि गठन गरेको थियो जसमा चौध सदस्यीय टोली रहेका थिए।सयौं थुङ्गा फूलका हामी बोलको गीतलाई सर्बोत्कृष्ट मानेर १४ सदस्यीय राष्ट्रिय गान छनोट कार्यदलले १,२९२ रचनाहरू मध्यबाट नेपालको राष्ट्रगानको रूपमा छनोट गरेको थियो। यो गानका रचनाकार कवि व्याकुल माइला हुन् भने सङ्गीतकार अम्बर गुरुङ हुन्। यस गीतमा २० भन्दा बढी चर्चित गायक/गायिकाहरूले स्वर दिएका छन्। २०६२/६३ सालको परजिवितान्त्रिक आन्दोलनबाट शाही शासन अन्त्य भएपछि यो गीतलाई राष्ट्रिय गानको रूपमा अन्तरिम संसदले स्वीकृत गरेको थियो। यो गान राष्ट्रिय गान छनोट समितिले २०६३ मङ्सिर १४ मा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको थियो जुन २०६४ वैशाख ७ गते राष्ट्रिय गानका रूपमा छानिएको छ।
शब्द


:सयौं थूंगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली
:सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।

:प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आँचल
:वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल

:ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल
:अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।

:बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृती छन् विशाल
:अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।
तथ्यसूत्र
बाह्य कडीहरू

* नेपालको राष्ट्रिय गान


श्रेणी:राष्ट्रिय गानहरू
श्रेणी:नेपाली गीतहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गीतहरू
श्रीमान् गम्भीर

नेपालको राष्ट्रिय गानको इतिहास

२०६३ सालअघि विद्यालय जानेहरूलाई प्रायः “श्रीमान गम्भीर नेपाली” भन्ने धुन परिचित छ। यस धुनलाई विद्यालयमा पनि घोक्रो सुक्ने गरी गाउन लगाइन्थ्यो।

तर, यो धुन मूल रूपमा राष्ट्रिय गान होइन, राणाकालीन समयमा राजाहरूलाई दिने सलामीको धुन थियो। वि.सं. १९५५ मा भक्तबहादुर बुढाप्रेतिले यो धुन तयार पारेका थिए। यसको शब्द भने २५ वर्षपछि चक्रवाणी चालिसे ले लेखेका थिए।

सुरुवातमा यस धुनमा “श्रीमान गम्भीर गोर्खाली” भनिन्थ्यो र मुख्यतया राजाहरूलाई सलामी दिने क्रममा बजाइन्थ्यो। राणा शासनको अन्त्यपछि यसलाई परिमार्जन गरेर “श्रीमान गम्भीर नेपाली” राखियो र वि.सं. २०१८ मा यसलाई औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गान घोषणा गरियो।

तर, गणतन्त्र स्थापना भएपछि यो धुन निलम्बन गरी वि.सं. २०६४ मा नयाँ राष्ट्रिय गान “सयौं थुँगा फूलका हामी” लागु गरियो।

सुरुवाती धुनमा गाउँदा उत्साह उत्पन्न हुन्थ्यो, तर यसमा मुख्यतया राजाहरूको गुणगान समेटिएको थियो र देश तथा जनताको हितमा स्पष्ट सन्देश कमै मात्र थिए। त्यसैले, यद्यपि यो धुन लोकप्रिय थियो, यसलाई राष्ट्रिय गानको रूपमा कायम राखिन सक्दैन भन्ने विचार थियो।

Copyright©️anuj Neupane
महाराजधिराजको सलामी
पूरा पाठ

:श्रीमान् गम्भीर नेपाली प्रचण्ड प्रतापी भूपति
:श्री ५ सरकार महाराजाधिराजको सदा रहोस् उन्नति
:राखुन् चिरायु ईशले प्रजा फैलियोस्
:पुकारौ जय प्रेमले हामी नेपाली साराले

यस गीतमा पहिले कायम भएका २ वटा परिच्छेद मध्ये पछिल्लो परिच्छेद हटाइएको थियो। जुन यस प्रकार थियो।

:बैरी सरु हराउन, शान्त हुन सबै बिघ्न ब्यथा
:गाउन सारा दुनियाँले सहर्ष नाथको स्वीकृती कथा
:राखौं कामना भरी वीरताले नेपालीमाथि सधैं नाथको
:शिर होस् ठुलो हामी गोर्खालीको
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली भाषाका गीतहरू
मिश्रका पिरामिडहरू

मिश्रका पिरामिडहरू, जस मध्ये केही सैबै भन्दा ठूला मानव निर्मित संरचना कहल्लिएका छन, प्राचिन मिश्र सभ्यताका सबैभन्दा अटल एवम् बलिया प्रतिक हुन्।

सामान्यतया धेरैजसो पुरातत्वविदहरू के मान्छन् भने, यिनीहरूको निर्माण राजकिय, सौर्य र ज्योतिष चलनहरू सँग सम्बन्धित अन्त्येष्ठी (लाश गाढ्ने) स्मारकहरूको रूपमा गरिएको हो। र धेरैजसोको निर्माण पुरानो र मध्य अधिराज्यको समयमा गरिएको हो।

right|300px|thumb|१९औ शताब्दिको एक तस्बिरमा गिजाको महान् पिरामिड
पिरामिडका प्रतिक

मिश्रका पिरामिडहरूको आकारले घामबाट खसिरहेका किरणहरूलाई जनाउने विश्वाश गरिन्छ। धेरैजसोलाई अत्यन्त टल्किने सेतो चुनठुङ्गाले लेपिएको थियो जसका कारण टाढाबाट हेर्दा चम्किलो देखिन्थ्यो। अक्सर पिरामिडहरूको नामाकरण पनि सूर्यको चमकलाई जनाउनेगरी गरिन्थ्यो। उदाहरणको लागि: दशुरको ढल्केको पिरामिडको औपचारिक नाम दक्षिणको चम्किलो पिरामिड थियो, र अल-लहुनको सेन्वोस्रेतको नाम सेन्वोस्रेत चम्किरहेछ थियो।
ऐतिहासिक विकासक्रम
यो पनि हेर्नुस्

* Nubian pyramids
बाहिर links

* Pyramids of Egypt – Comprehensive site by an Egyptian archaeology enthusiast that includes spectacular photographs of dozens of pyramids.
* Ancient Authors – A site that quotes descriptions of the "Labyrinth" of Amenemhet III's pyramid at Il Lahun by various ancient authors.
* Pyramids of Nubia – A site detailing the major pyramid sites of ancient Nubia (Sudan).


श्रेणी:प्राचिन मिश्र
हिमालय

हिमालय एसियाको एक हिमशृङ्खला हो, जसले भारतीय उपमहाद्वीपको मैदानलाई तिब्बती पठारबाट अलग गर्छ। यस हिमशृङ्खलामा पृथ्वीका केही अग्लो चुचुराहरू छन्, जसमा सबैभन्दा अग्लो, सगरमाथा पनि समावेश छ। भन्दा बढी उचाइमा १०० भन्दा बढी चुचुराहरू हिमालयमा अवस्थित छन्।

भुटान, भारत, नेपाल, चीन र पाकिस्तान: हिमालयले पाँच देशहरू पार गरेको छ। कश्मीर क्षेत्रको दायराको सार्वभौमसत्तालाई लिएर भारत, पाकिस्तान र चीनबीच विवाद छ। हिमालय शृङ्खलाको उत्तरपश्चिममा काराकोरम र हिन्दुकुश पर्वतशृङ्खलाहरू, उत्तरमा तिब्बती पठार र दक्षिणमा सिन्धु-गङ्गा मैदानको समतल क्षेत्रहरू छन्। विश्वका केही प्रमुख नदीहरू, सिन्धु, गङ्गा, र ब्रह्मपुत्र नदी, हिमालयको छेउछाउमा बग्छन्, र तिनीहरूको संयुक्त जलाधार लगभग ६० करोड मानिसहरूको घर हो; हिमालयमा ५.३ करोड मानिस बस्छन्। हिमालयले दक्षिण एसिया र तिब्बतको संस्कृतिलाई गहिरो रूपमा आकार दिएको छ। हिन्दु, जैन र बौद्ध धर्ममा धेरै पवित्र हिमालय चुचुराहरू छन्। कञ्चनजङ्घा (भारत तर्फबाट), गङ्गखर पुएन्सम, माछापुच्छ्रे हिमाल, नन्दा देवी पर्वत, र तिब्बती पारहिमालयमा कैलाश पर्वत लगायत अन्य धेरै शिखरहरू पर्वतारोहीहरूका लागि बन्द छन्।

यूरेसियन प्रस्तर अन्तर्गत भारतीय प्रस्तरको सबडक्सनद्वारा उठाइएको, हिमालय पर्वत शृङ्खला लामो चापमा पश्चिम-उत्तरपश्चिमदेखि पूर्व-दक्षिणपूर्वसम्म दौडन्छ। यसको पश्चिमी लंगर, नङ्गा पर्वत, सिन्धु नदीको उत्तरी मोडको दक्षिणमा अवस्थित छ। यसको पूर्वी लंगर, नमचा बरवा, ब्रह्मपुत्र नदीको ठूलो मोड़को तुरुन्तै पश्चिममा अवस्थित छ। यो दायरा पश्चिममा देखि पूर्वमा चौडाइमा भिन्न हुन्छ।
हिमालयको उत्पति
हिमाल

हिमालले नेपालीमा शिखर वा हिमशृङ्खलालाई जनाउँछ। नेपालका केही हिमशृङ्खलाहरू:

* अन्नपूर्ण हिमाल
* गणेश हिमाल
* खुम्बु हिमाल
* लाङ्टाङ हिमाल
* मनाङ हिमाल
* रोल्वालिङ् हिमाल
उल्लेख्य शिखरहरू

* सगरमाथा ८,८४८ मि - संसारकै सर्बोच्च शिखर
* के२ ८,६११ मि
* कञ्चनजङ्घा ८,५८६ मि
* ल्होत्से ८,५१६ मि
* मकालु ८,४६३ मि
* चो यु ८,२०१ मि
* धौलागिरि ८,१६७ मि
* मनास्लु ८,१६३ मि
* नङ्गा पर्वत ८,१२६ मि
* अन्नपूर्ण ८,०९१ मि
* ग्यासरब्रम १ ८,०६८ मि
* ब्रोड शिखर ८,०४७ मि
* ग्यासरब्रम २ ८,०३५ मि
* शिशापाङ्मा ८,०२७ मि
* ग्याचुङ काङ ७,९२२ मि
* नन्दा देवी ७,८१६ मि
* काब्रु ७,३३८ मि - कञ्चनजङ्घाको दक्षिण तिर
* पुमोरी ७,१६१ मि - चर्चित अरोहण हिमाल
ग्यालरी


चित्र:Mountains of Langtang (2).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (24).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (9).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (12).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य

अरु हेर्नुहोस्

* बृहत हिमालय पदमार्ग
बाह्य कडीहरू

* हिमालयको भूगोल
* हिमालयको जन्म
* हिमालयको उत्पति सम्बन्धि केही जानकारी


श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:हिम शृङ्खला
अधिवक्ता

अधिवक्ता वा वकील एक त्यस्तो व्यक्ति हो जसले कानूनको अभ्यास गर्छ। एक वकील एक कानून मा डिग्री प्राप्त गरेको छ, र एक विशेष क्षेत्र मा कानून अभ्यास गर्न लाइसेन्स छ।

यदि व्यक्ति कानून सम्बन्धी कुनै समस्या छ भने, तिनीहरू सल्लाहका लागि वकीललाई सम्पर्क गर्न सक्दछन्। कानुनी समस्यालाई केसको रूपमा सन्दर्भित गरिन्छ। एक व्यक्ति वकीललाई अरु कसैको बिरुद्द मुद्दा चलाउन वा उनीहरू विरुद्ध शुरू भएको मुद्दामा सहयोग पुर्‍याउन सक्दछ। यदि मुद्दा अदालतमा जान्छ भने वकीलले उनीहरूको क्लाइन्टलाई अदालतमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। वकीलले कानूनको आफ्नो ज्ञानको प्रयोग ग्राहकलाई तर्कको दायाँ पट्टि छ भनेर अदालतलाई विश्वस्त गराउन प्रयोग गर्दछ। वकीलहरूले पनि मानिसहरूलाई "अदालतबाट बाहिर बस्न" मद्दत गर्छन्, जसको अर्थ हो कि बहसका दुबै पक्षहरू अगाडि सजाय दिन सहमत हुन्छन् ताकि उनीहरू मुद्दा चलाउन नपरोस्।thumb|अधिवक्ता
नेपाली

मूल

संस्कृतबाट
नाम

अधिवक्ता

# अदालतमा वादी वा प्रतिवादीका पक्षमा वकालत गर्ने अधिकार प्राप्त व्यक्ति; कानुन व्यवसाय
समानार्थी

अनुवाद

# अङ्ग्रेजी: Advocate
सम्बन्धित लेख

कानुन
अदालत
वकालत
न्यायालय

अदालत (प्रायः सरकारी) निकाय हो जसले कानुनको शासन अनुसार न्यायिक प्रशासनले नागरिक, आपराधिक र प्रशासकीय मामिलामा कार्य गर्दछ। अदालतको व्याख्या र लागू गर्ने अदालतहरूको प्रणालीलाई सामूहिक रूपमा न्यायपालिका भनिन्छ ।
नेपाली

thumb|अदालत
मूल

संस्कृतबाट
नाम

अदालत

# न्यायालय; न्याय इन्साफ गरिने ठाउँ
# न्यायाधीश वा मुद्दा-मामिला फैसला गर्नेहरूको इजलास
समानार्थी

अनुवाद

# अङ्ग्रेजी: Court
सम्बन्धित लेख

कानुन
न्याय
वकालत


श्रेणी:अदालतहरू