JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Atomu

thumb|Mfumo wa atomu kwa mfano wa atomu ya Heli: [[Elektroni mbili (njano) kwenye mzingo wa atomu huzunguka kiini cha atomu chenye Protoni mbili (nyekundu) na Neutroni mbili (kijani).]]

Atomu au atomi (kutoka Kigiriki átomos yaani "isiyogawika") ni sehemu ndogo ya maada yenye tabia ya kikemia kama elementi. Kila kitu duniani hujengwa kwa atomu.

Kuna aina nyingi za atomu na idadi za aina hizi tofauti ni sawa na elementi zilizopo duniani.
Muundo wa atomu

Lakini atomu yenyewe hufanywa na chembe ndogo zaidi hasa sehemu 3 ambazo ni: protoni, neutroni na elektroni. Sehemu hizi ndogo zaidi hazina tabia ya elementi fulani ila tu atomu yote ni elementi. Atomu zinatofautiana kutokana na idadi tofauti ya chembe hizi ndogo ndani yao.

Atomu ni ndogo kiasi ya kwamba hazionekani kwa macho wala kwa hadubini za kawaida. Kwa sababu hiyo wataalamu waliunda vielelezo mbalimbali vinavyojaribu kuunganisha tabia mbalimbali za atomu zinazopimiwa.

Kielelezo cha Ernest Rutherford kinasema kwamba katikati ya atomu kuna kiini chenye sehemu kubwa ya maada ya atomu yote. Kiini cha atomu hufanywa na protoni na neutroni. Atomu za elementi ileile zinaweza kutofautiana katika idadi ya neutron ndani ya kiini na hali hizi tofauti huitwa Isotopi za elementi. Isotopi tofauti ya elementi moja zinapangwa kwenye nafasi ileile ya jedwali la elementi. Isotopi kadhaa si thabiti lakini [nururifu] yaani zinaweza kutoa chembe au nururisho na kuhamia elementi nyingine.

Kiini huzungukwa na ganda ambalo ni si dutu imara lakini nafasi ya njia ambako elektroni huzunguka kiini. Nafasi hizi huitwa mizingo elektroni. Kielezo hiki kimekuwa msingi wa vielelezo vingine kama kile cha Bohr.

Kiini huitwa kwa lugha ya Kilatini (pia kwa Kiingereza) "nucleus" na hapa lugha ya Kiswahili imepokea neno "nyuklia". "Nucleas" kwa ajili ya mambo yanayohusu matumizi ya nguvu ya atomu, kwa mfano nishati ya nyuklia.
Chaji na ioni

Protoni zina chaji ya chanya, neutroni hazina chaji na elektroni zina chaji ya hasi. Kiini inafanywa na protoni zenye chaji chanya pamoja na neutroni zisizo na chaji hivyo kiini cha kila atomu kina chaji chanya. Elektroni zenye chaji hasi zinazunguka kiini.

Kwa jumla chaji hizo husawazishana na atomu yote ni batili yaani haionyeshi chaji maalumu.

Atomu inaweza kuingia katika hali ya kuwa na chaji kama elektroni moja inaongezwa au kuondolewa katika ganda lake halafu atomu hiyo huitwa "ioni".

Kama idadi ya elektroni imepungua chini ya kiwango cha kawaida atomu yote ina chaji chanya na kuitwa "kationi". Kama elektroni imeongezwa chaji ya atomu yote huwa hasi na kuitwa "anioni".
Njia za elektroni

Kufuatana na kielezo cha Niels Bohr kiini huzungukwa na mizingo elektroni mbalimbali kama kitunguu. Idadi ya mizingo hutegemeana na idadi ya elektroni au ukubwa wa atomu kwa jumla.

Ukubwa wa atomu yote hutegemeana na umbali wa mzingo elektroni wa nje. Ieleweke ya kwamba mizingo hii yote si dutu au mada lakini nafasi ambako elektroni zinazunguka kiini kwa mkasi mkubwa.
Tovuti za nje

* General information on atomuc structure
* Atomuc structure timeline


Jamii:Kemia
Jamii:Fizikia
jamii:Atomi
Neptuni (elementi)

thumb|Sehemu hii ya neptuniamu iliyofunikwa na nikeli ilitumika katika majaribio ya molekuli muhimu ya Neptuni(Np) katika Maabara ya Kitaifa ya Los Alamos
Neptuni ni elementi katika mfumo radidia yenye alama Np. Namba atomia ni 93 na uzani atomia ni 237. Jina limechaguliwa kutokana na sayari Neptun.

Neptuni ni metali na elementi ya tamburania. Kwa sababu hii haipatikani duniani kiasili isipokuwa kwa kiwango kidogo sana pamoja na plutoni ndani ya mawe ya mtapo wa urani. Inatokea katika tanuri nyuklia.

Ikiwa elementi tamburania muda wa nusumaisha si mrefu sana. Isotopi ya 237Np ina nusumaisha ya miaka milioni mbili. Lakini isotopi ya 235Np ina nusumaisha ya siku 396 tu.

Rangi ya Neptuni ni ya kifedha. Ina unururifu hivyo pamoja na muda wake wa nusumaisha yafaa kwa matumizi ya mabomu ya kinyuklia.
Viungo vya Nje

* WebElements.com - Neptunium (also used as a reference)
* Lab builds world's first neptunium sphere , U.S. Department of Energy Research News
* NLM Hazardous Substances Databank – Neptunium, Radioactive


Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Jamii:Tamburania
Nukta

Kwa nukta kama kipimo cha wakati angalia sekunde
thumb|Picha iliyochorwa kwa kutumia nukta tu. (Kama nukta inachorwa inaonekana kama duara ndogo)
Nukta (kutoka Kiarabu نقطة, nuqta; kwa Kiingereza: point) katika elimu ya hisabati na jiografia ni kitu au mahali bila urefu wala upana, yaani bila eneo lolote.

Nukta haina pande wala haiwezi kugawiwa.

Kwa lugha ya jiometria inaweza kuelezwa pia kuwa duara yenye kipenyo cha 0.

Lakini ina mahali panapoweza kutajwa.
Tanbihi
Marejeo

* Clarke, Bowman, 1985, "Individuals and Points," Notre Dame Journal of Formal Logic 26: 61–75.
* De Laguna, T., 1922, "Point, line and surface as sets of solids," The Journal of Philosophy 19: 449–61.
* Gerla, G., 1995, "Pointless Geometries " in Buekenhout, F., Kantor, W. eds., Handbook of incidence geometry: buildings and foundations. North-Holland: 1015–31.
* Whitehead, A. N., 1919. An Enquiry Concerning the Principles of Natural Knowledge. Cambridge Univ. Press. 2nd ed., 1925.
* Whitehead, A. N., 1920. The Concept of Nature. Cambridge Univ. Press. 2004 paperback, Prometheus Books. Being the 1919 Tarner Lectures delivered at Trinity College.
* Whitehead, A. N., 1979 (1929). Process and Reality. Free Press.
Viungo vya nje

*Definition of Point with interactive applet
*Points definition pages, with interactive animations that are also useful in a classroom setting. Math Open Reference


jamii:jiometria
jamii:Hisabati
Chuma

Chuma (kisayansi pia: feri kutoka Kilatini "ferrum"; kifupi: Fe) ni elementi na metali inayopatikana kwa wingi duniani. Kikemia ni elementi mpito yenye namba atomia 26 katika mfumo radidia.

Chuma ni kati ya metali muhimu sana duniani. Chuma ni msingi wa feleji (chuma cha pua) ambayo ni uti wa mgongo wa maendeleo ya kiteknolojia ya miaka 100 iliyopita. Asilimia 95 ya vifaa vote vya metali vinavyotengenezwa duniani ni chuma.

Udhaifu wa chuma kwa matumizi yake ni tabia yake ya kubadilika kuwa kutu.

Madini chuma ni muhimu sana katika mwili wa binadamu na wanyama. Upungufu wake ni wa kawaida sana duniani na unasababisha maradhi mbalimbali kuanzia upungufu wa wekundu wa damu na hatimaye wa damu yenyewe. Kwa mfano nchini Tanzania asilimia 58 za watoto wenye umri wa chini ya miaka mitano wana upungufu huo .

Utatuzi wa tatizo hilo ni kula vitu vyenye chuma kwa wingi kama nyama za ndani (ini, figo, moyo), dagaa na samaki wengine, lakini pia mboga kama matembele, mnavu, mchicha, kisamvu na mlenda.

Kula matunda yenye uchachu kama vile machungwa, ubuyu na ukwaju pamoja na vitu hivyo kunarahisisha ufyonzwaji wa madini chuma. Ni kinyume chake kwa unywaji wa chai na kahawa wakati wa mlo.
Picha


file:Znamensk most.jpg|Daraja la chuma
file:Limonite_bog_iron_cm01.jpg

Tanbihi
Viungo vya Nje

* Video kuhusu chuma toka Chuo Kikuu cha Nottingham
* Makala kuhusu chuma iliyoandikwa na J.B. Calvert

Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Jamii:Afya
Afande Sele

Afande Sele (jina halisi: Seleman Msindi; alizaliwa 24 Aprili 1976) ni msanii wa muziki wa hip hop na Bongo Flava kutoka Mkoani Morogoro, Tanzania. Amewahi kushinda tuzo ya (mkali wa ryhmes) mwaka 2003 kutokana na wimbo wake wa "Darubini Kali" aliyomshirikisha Dogo Ditto kwa sasa Lameck Ditto. Ni muasisi wa makundi ya 'Ghetto Boys' na 'Watu Pori' yaliyoanzishwa na kufia mjini Morogoro kwa kuongozana na alikuwa msanii wa kwanza kuujaza uwanja wa mpira wa miguu wa Jamhuri mjini Morogoro alipozindua albamu yake ya kwanza ya 'Mkuki Moyoni'. Aliongoza kampeni ya malaria mwanzoni mwa miaka ya 2005 na 2007.

Mwanzoni mwa mwezi Novemba mwaka 2012 alitangaza rasmi kufanya kazi kama kundi jipya la watu pori baada ya kufanya kazi na MC KOBA ambaye ni miongoni mwa waliokuwa wakiunda kundi la watu pori miaka ya nyuma. Ametoa nyimbo nyingi kali zikiwemo MtazamoO, Amani na Upendo, Simba Dume na nyingine nyingi. Afande Sele kwa sasa ana video ya wimbo wake Soma Ule ambayo imeongozwa na mtayarishaji Raph Tz (upcoming video director) aliyepewa heshima na msanii huyo kufanya video hiyo ambayo imekidhi maudhui ya wimbo.
Maisha Binafsi

Afande Sele ana watoto wawili wa kike, Tunda na Sanaa wanaoishi huko mkoani Morogoro. Afande Sele alifiwa na mkewe Asha (Mama Tunda) mnamo Agosti 14, 2014. Kwa sasa Tunda anasoma sekondari iitwayo Charlotte iliyopo maeneo ya Nanenane, mjini Morogoro.

Afande Sele alijiunga na chama cha Alliance for Change and Transparency (ACT) ambacho kiliongozwa na aliyewahi kuwa Mbunge wa Kigoma Kaskazini kupitia Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Zitto Zuberi Kabwe, akitokea vilevile CHADEMA. Huku nako hakudumu sana akajivua uanachama wake na kuhamia Chama cha Mapinduzi.
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Waimbaji wa Tanzania
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Jamii:Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Jay Moe

Juma Mohamed Mchopanga (maarufu kwa jina lake la kisanii Jay Moe; amezaliwa 27 Novemba 1978 kwenye hospital ya Hindu Mandal katika jiji la Dar es salaam. Ni mwanamuziki wa Rap, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji, mpishi, mwanaharakati na youtuber kutoka Tanzania mmoja kati ya msanii maarufu mali ya watu wa kimakonde. Ni lejendari na mashuhuri wa muziki wa "Bongo Flava & Bongo Rap", ambayo inachanganya vionjo vya muziki wa Hip Hop wa Marekani na ladha za asili za Kitanzania. Anasifiwa kwa utunzi mzuri wa mashairi ya kiswahili yanayohusu masuala ya kijamii ya Tanzania kama vile VVU/UKIMWI, madawa ya kulevya, elimu, umasikini, Maendeleo vijijini na masuala mengine ya kijamii.
Maisha ya Muziki

Alianza kurap mwaka wa 1998 akiwa mwanachama wa kundi la WATEULE, maarufu kwa vibao vyao "Watu Kibao", "Tumerudi Tena", na "Bado Yuko Vile vile".

Katika kipindi chake cha solo iliyoanza mwaka 2001, ametoa vibao kadhaa, vikiwemo "Bishoo", "Kama unataka demu", "Mvua na jua". Nyimbo nyingine alizotoa Jay Moe ni pamoja na "Story 3" na "Kimya kimya" feat. Mangwair. Kama ilivyo kwa Profesa Jay, Fid Q na Mwana F.a, yeye ni MC mkongwe wa Tanzania, ambaye amesalia kuwa baadhi ya wanamuziki maarufu wa hip hop nchini Tanzania, licha ya kufurika kwa wazabuni wengi wapya, Katika mojawapo ya nyimbo zake amewahi kulinganisha kati ya mvua na jua bora nini, wimbo huo wenye chorus inayosema maneno "Kati ya mvua na jua bora nini?" kati ya nyimbo zenye muda mrefu ambazo bado kila kukicha zinapigwa maredio na sehemu nyingine za starehe.

Albamu yake ya kwanza,"Ulimwengu ndio mama," ilipata kutambuliwa papo hapo ambapo Jay Moe aliweza kufanya ziara nchi nzima, kupata nafasi ya kuigiza kwenye filamu ya girlfriend, filamu inayochukuliwa na wengi kama mwanzo wa kiwanda cha filamu za tanzania.

Nyimbo za Jay Moe ni pamoja na Never be me (aliomshirikisha MIMS kutoka Marekani), Maisha Ya Boarding aliomshirikisha Dully Sykes, Narudi Shule aliomshirikisha Mwana FA, Safari njema aliomshirikisha Dudu Baya na Complex), Mshamba akimshirikisha Juma Nature. pia ameshirikishwa na Ferooz kwenye wimbo wa Jirushe, TID Zeze na Girlfriend; Mwana FA Ingekuwa Vipi Profesa Jay Tathmini na wimbo wa Jajimental akishirikiana na Young Dee, Machizi Mmeniroga akishirikiana na Stamina.
Albamu

* Ulimwengu Ndio Mama 2002
* Mawazo Ya Jay Moe 2004
Tuzo

*2011 Tanzania Music Awards (Kilimanjaro Music Awards)- Best Hip Hop Song/ Best Callabo ("Ukiskia Paa")
Viungo vya nje

* Jay Moe katika MySpace
Marejeo
Mangwair

Albert Keneth Mangwair (a.k.a Mimi a.k.a Ngwair; 16 Novemba 1982 - 28 Mei 2013) alikuwa msanii wa Hip Hop ya Bongo kutoka mchini Tanzania.
Maisha ya awali

Alizaliwa na jina la Albert Keneth Mangwair mnamo tar. 16 Novemba, 1982, Mbeya, Tanzania. Kiasili, ni mtu wa Ruvuma, yaani, ni Mngoni. Lakini alizaliw mjini Mbeya na akiwa na umri wa miaka 5, familia yake ilihamia mjini Morogoro kikazi na hatimaye kuanza masomo ya msingi hukohuko mjini Morogoro hadi darasa la 5 na kupata uhamisho wa kwenda Dodoma ambapo aliweza kujiunga na shule ya msingi ya Mlimwa. Kisha baadaye shule ya Sekondari ya Mazengo na Chuo cha Ufundi cha Mazengo.

Katika ngazi ya familia, yeye ni mtoto wa mwisho (kwa baba akiwa mtoto wa 10) - na (kwa mama akiwa mtoto wa 6). Albert alifariki dunia mnamo tar. 28 Mei katika mwaka wa 2013 kwa hicho kinachoaminiwa kwamba alizidisha kipimo cha dawa za kulevya huko nchini Afrika Kusini. Ngwair ameacha mtoto mmoja.
Kazi

Muziki

Ngwair alikuwa akiishi jijini Dar es Salaam, Tanzania ambako alikokutana na mtayarishaji mahiri wa mziki P. Funk Majani na kuanza kufanya naye kazi. Hiyo ilikuwa ni mwaka 2003 ambapo alitoa kibao cha kwanza kiitwacho 'Ghetto Langu,' wimbo uliompatia umaarufu mkubwa sana.

Mangwair pia aliwahi kushinda tuzo ya Kilimanjaro Music Awards kama mwana Hip Hop Bora wa mwaka 2005. Mwaka wa 2007 akatokea kwa wimbo wa kimya kimya akiwa na wana chemba. Katika Kimya Kimya anapagawisha.kwa sasa Ngwair anatesa na nyimbo inayotamba kwa jina washamba.

Albert Mangwair alifariki tarehe 28/5/2013 akiwa huko Afrika ya Kusini. Taarifa zinasema alifariki baada ya kutumia madawa ya kulevya lakini kuna utata kuhusu kilichosababisha kifo cha marehemu.
Diskografia ya kuchaguliwa

Albamu
* 1 aka MIMI (2003)
* 1 Nge (2010)

Nyimbo
*CNN ft Fid Q
*Mapenzi gani ft Lady Jaydee
*Aminia feat Inspecta Haruni, Mwana FA
*Birthday N'GE ft Mwasiti, TID & Mez B
*Speed 120 ft Chid Beenz
*TZ Hustler ft J-Son
*She performs ft TID
*Mafia ft. Jay Moe
*Bado nimo
*Salamu
*Mademu wangu
*Mida mibovu ft Juma Nature, Ferooz, P. Funk Majani, Dark Master & Jay Moe
*Kimya Kimya
*Nipe deal
*Singida Dodoma ft Dully Sykes
*Napokea simu
*Weekend
*Sikiliza
*Wife
*Tupo juu ft Squeezer & Steve RNB
*Ghetto langu
*Clubbin'
*She got a Gwan
Marejeo
Viungo vya nje

* Mangwair Katika Myspace
* Mangwair Katika Facebook
* Mangwair Katika Twitter


Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Waliozaliwa 1982
Jamii:Waliofariki 2013
Methali

Methali (kutoka neno la Kiarabu مثل mathal) ni usemi mfupi wa mapokeo wenye mpangilio maalumu wa maneno unaodokeza kwa muhtasari fikra au mafunzo mazito yatokanayo na uzoefu wa maisha ya jamii husika.

Ni kauli fupi yenye pande mbili za fikra, ambazo upande wa kwanza huanza upande wa pili humaliza. Kwa mfano: Mficha ugonjwa, kifo humuumbua. Mcheza kwao hutunzwa. Haraka haraka haina baraka. Mkono mtupu haulambwi. Mkamia maji hayanywi.

Kila taifa na kila kabila lina methali zake. Biblia, kwa mfano, inakusanya nyingi kati ya zile za Israeli katika kitabu maalumu, mbali ya nyingine kupatikana katika vitabu vingine, hasa vile vya hekima.
Methali za Kiswahili

Baadhi ya methali za Kiswahili ni kama:
Viungo vya nje (Methali za Kiswahili)

*http://www.mwambao.com/methali.htm
*http://kiswahili.de/modules.php?name=SwahiliProverbs
*http://mwanasimba.free.fr/E_methali_01.htm
*http://www.angelfire.com/yt/chibilamsane/methali.html


Jamii:Kiswahili
Hidrojeni

Hidrojeni (ing. hydrogen) ni elementi ya kikemia yenye namba atomia 1 na uzani wa atomi 1.00794. Alama yake ni H. Ni atomi nyepesi kati ya elementi zote hivyo ina nafasi ya kwanza katika mfumo radidia
thumb|Mtihani wa wigo wa hidrojeni
Hidrojeni ni elementi inayopatikana kwa wingi kabisa ulimwenguni lakini si duniani. Iko ndani ya maji na katika molekuli zote za mada hai.
Muundo wa atomi

Atomi za H zina elektroni moja tu inayozunguka kiini cha atomi. Hidrojeni ya kawaida ina protoni moja tu. Hii ni zaidi ya asilimia 98 ya isotopi zote za hidrojeni. Kuna pia isotopi yenye nyutroni moja au mbili katika kiini lakini zinatokea mara chache tu.

Kuna isotopi mbili zinazoitwa Duteri (deuterium) na Triti (tritium).
Kupatikana kwake ulimwenguni

Duniani kwa kawaida hakuna hidrojeni ya atomi moja moja hutokea kama gesi yenye molekuli za H2.

Masi ya jua letu ni hasa hidrojeni lakini pia sehemu kubwa ya masi za sayari kubwa yaani Mshtarii, Zohali, Uranus na Neptun. Kwa jumla asilimia 93 za atomi zote na asilimia ya masi katika mfumo wa jua letu ni H.

Image:Hydrogen.svg|Muundo wa atomi ya hidrojeni. Elektroni yenye chaji ya hasi yazunguka kiini chenye chaji ya chanja. Kiini cha kawaida kina protoni moja to; ni isotopi ya kudumu ya pekee kati ya elementi zote isiyo na nyutroni.
Image:Hydrogen_Deuterium_Tritium_Nuclei_Schmatic-de.svg|


Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Mto Mississippi

thumb|300px|left|Beseni la Mississippi.
Mto Mississippi ndio mto mkubwa wa Marekani ni pia kati ya mito mirefu zaidi duniani kote.
thumb|300px|Mwanzo wa Mto Mississippi (2004)
thumb|300px|St. Anthony Falls
thumb|300px

Chanzo chake kipo kaskazini mwa Marekani kwenye ziwa Itasca katika jimbo la Minnesota. Inapita majimbo ya Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, Louisiana na kuishia katika ghuba ya Meksiko karibu na mji wa New Orleans.
Matawimto muhimu

Beseni la Mississippi ni sehemu kubwa ya eneo la Marekani. Matawimto muhimu ni:
* Mto Minnesota
* Mto St. Croix
* Mto Wisconsin
* Mto Illinois
* Mto Missouri
* Mto Ohio
* Mto Arkansas


Jamii:Mito ya Marekani
Jamii:Ghuba ya Meksiko
Zimbabwe African National Union

ZANU (Zimbabwe African National Union) ni chama cha kisiasi nchini Zimbabwe. ZANU imetawala tangu mwaka 1980.

Chama kilianzishwa mwaka 1983 kama farakano kutoka chama cha ZAPU na mchungaji Ndabaningi Sithole (1920-2000) pamoja na wakili Herbert Chitepo wasiopendezwa na mwelekeo mkali wa Joshua Nkomo kiongozi wa ZAPU na mweleko wake upane wa Umoja wa Kisovyeti.

ZANU kilikuwa chama kimoja kilichoendesha vita ya msituni dhidi ya serikali ya walowezi Waingereza wa Rhodesia.

1975 kulitokea farakano baada ya kuuawa kwa Chitepo na azimio la Sithole la kutafuta usuluhisho bila mabavu wa vita ya ukombozi.
Wakati ule ZANU iligeukia kuwa harakati wa Kishona ilhali Wandebele walisimama upande wa Sithole au kwa upande wa ZAPU. Katibu Mkuu Robert Mugabe alikuwa kiongozi mpya wa ZANU.

Baada ya amani ya Lancaster House ZANU chini ya Mugbe ilishinda uchaguzi kwa kura za Washona walio wengi nchini Zimbabwe.

Tangu mwaka ule ZANU imeendelea kama chama tawala wa Zimbabwe. 1988 kiliungana na ZAPU wa Joshua Nkomo na kutumia jina la ZANU-PF.
San Francisco

thumbnail|right|280px|Mji wa San Francisco

thumb|Mahali pa San Fransisco katika Kalifornia
thumb|upright|Reli ya manisipaa aina ya Cable Car
220px|thumb|right|Bendera ya San Francisco
San Francisco ni mji wa Marekani uliopo kwenye mwambao wa Pasifiki katika jimbo la Kalifornia. Ni mji mkubwa wa nne wa Kalifornia ukiwa na wakazi 744,000.

San Francisco iko kwenye rasi kati ya Pasifiki na hori ya San Francisco. Mlangobahari wa kuingia katika hori huitwa "Golden Gate".

Mji hutembelewa na watalii wengi wanaopenda kuangalia daraja la Golden Gate, kisiwa cha Alcatraz na gereza lake, halafu kuzunguka mjini kwa reli za nyaya.

Mji unajulikana pia kwa jumuiya kubwa za mashoga na wabasha.
Historia

Mji ulianzishwa na Wafransisko Wahispania mnamo 1776 kama sehemu ya koloni lao la Meksiko. Jina limechaguliwa kwa heshima ya mwanzilishi wao, Mt. Fransisko wa Asizi.

Baada ya vita vya Marekani dhidi ya Meksiko ya 1846 mji ukawa sehemu ya Marekani. Uchimbaji wa dhahabu ulisababisha ukuzi wa haraka.

Mwaka 1906 San Francisco iliharibiwa na tetemeko la ardhi ikajengwa upya.
Viungo vya nje

* Aerial view of San Francisco in pictures


Jamii:California
Jamii:Miji ya California
Kalapina

Karama Masoud (maarufu kama Kalapina) ni msanii mashuhuri wa muziki wa hip hop kutoka Kinondoni, Dar es Salaam, Tanzania.

Kalapina ni mmoja wa waanzilishi wa kundi maarufu la muziki wa hip hop Kikosi Cha Mizinga, ambalo limechangia kwa kiasi kikubwa katika kuendeleza na kukuza muziki wa hip hop nchini Tanzania.

Mbali na muziki, Kalapina pia amejihusisha na masuala ya siasa, hasa kati ya miaka ya 2010 hadi 2015. Mwaka 2010, aligombea ubunge kupitia Chama cha Wananchi (CUF), na mwaka 2015 kupitia ACT-Wazalendo. Hata hivyo, hakufanikiwa kushinda nafasi hiyo. Baada ya uchaguzi wa 2015, walipanga kupinga matokeo hayo mahakamani, lakini hatima ya malalamiko hayo haikufahamika wazi.
Marejeo

Jamii:Wanamuziki wa Tanzania
Jamii:Hip Hop ya Bongo
Jamii:Muziki wa kizazi kipya
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanamuziki wa Hip Hop wa Tanzania
Heli

Heli (pia heliamu, ing. helium; kut. kigiriki ἥλιος hélios "jua") ni elementi ya kikemia yenye namba atomia 2 na uzani wa atomi 4.002602. Alama yake ni He. Ni atomi nyepesi ya pili kati ya elementi zote hivyo ina nafasi ya pili katika mfumo radidia wa elementi.
thumb|Laser ya Heli
Huhesabiwa kati ya gesi adimu kwa sababu haimenyuki na elementi nyingine. Heli iko katika hali ya gesi hata kama halijoto au baridi ni kali ikiganda karibu na sifuri halisi tu; ni elementi ya pekee isiyoganda kabisa hata kwenye sifuri halisi kama shindikizo ni la kawaida.
Muundo wa atomi

Atomi za He hutokea mara nyingi yenye kiini cha protoni mbili na nyutroni mbili kinachozungukwa na elektroni mbili katika ganda moja lilele. Hali hii ya kawaida huitwa isotopi ya 4He .

Heli haliathiri au kuathiriwa kirahisi hivyo gesi yake haina herufu au ladha. Hupatikana kwa umbo la atomi tu maana haiingii katika molekyuli.
Upatikanaji

Ulimwenguni kote heli ni elementi inayopatikana kwa wingi, Kutokana na nadharia ya mlipuko mkuu unakadiriwa kuwa na asilimia 25 ya masi yote ya ulimwengu.

Ndani ya Jua letu heli inaundwa kwa wingi ilhali hidrojeni huunganika kinyuklia kuwa heli na machakato huu unatokea katika nyota nyingi.

Hapa duniani petu ni elementi haba. Katika angahewa ya dunia heli ina kiwango cha asilimia 0.00052 % au 5.2 ppm. Heli ni gesi nyepesi kuliko oksijeni na nitrojeni ya hewa na hivyo inapanda juu ndani ya angahewa na kupotea muda wote kuelekea angani.

Hutokea pia katika miamba ya ganda la dunia katika mbunguo nururifu wa urani katika ardhi. Heli inayotokea hapa inapanda juu polepole na kuingia katika angahewa. Pale ambako kuna maganda ya mwamba usiopitika na gesi, heli inakusanyika, kwa kawaida pamoja na gesi asilia nyingine.

Hivyo heli inatolewa pale inapopatikana ndani ya gesi ya asilia wakati wa kutoa gesi hii. Kiwango cha heli ndani ya gesi asilia ni kuanzia ppm chahce hadi kufikia asilimia 7-10.
Matumizi

Heli inatumiwa katika teknolojia mbalimbali hasa pale ambako baridi kali huhitajiwa kwa sababu haigandi. Tabia yake ya kutoathiriana na elementi nyingine imeifanya kuwa gesi salama kwa ajili ya chomboanga.


Image:Helium-Bohr.svg|Muundo wa atomi ya heli: elektroni mbili zenye chaji ya hasi zazunguka kiini chenye chaji ya chanja. Kiini cha kawaida cha isotopi He-4 kina protoni mbili na nyutroni mbili
Image:Goodyear-blimp.jpg|Heli ni gesi nyepesi kuliko hewa hivyo hutumiwa kwa ndegeputo kama blimp hii.


Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Jamii:Gesi adimu
Namba atomia

thumb|Dmitri Mendeleev, Mkemia wa Urusi na muundaji wa jedwali la upimaji/Radidia

Namba atomia inataja idadi ya protoni katika kiini cha atomi. Idadi ya protoni kwakawaida huwa sawa na idadi ya elektroni za mzingo elektroni hivyo namba atomia inataja pia idadi ya elektroni.

Atomi zenye namba atomia ileile ni za elementi moja zikionyesha tabia zilezile za kikemia isipokuwa mara chache isotopi zinaweza kuwa na tofauti ndogo. Atomi zenye namba atomia ileile lakini zinazotofautiana katika masi kwa sababu ya tofauti katika idadi ya neutroni huitwa isotopi ya elementi moja.

Katika mfumo radidia elementi hupangwa kufuatana na namba atomia. Idadi ya protoni katika kiini haibadiliki.
Marejeo


Jamii:Kemia
Jamii:Fizikia
Titani

Titani ni elementi na metali yenye namba atomia 22 na alama Ti katika mfumo radidia wa elementi. Ni elementi mpito inayotafutwa sana kwa sababu ni nyepesi na imara sana na haiathiriwi rahisi kikemia, yaani haishikwi na kutu.

Kwa hiyo inatumiwa kama sehemu za aloi za chumapua mbalimbali kwa mfano kwa eropleni au mashine zinazokusudiwa kwa kazi kwenye maji ya chumvi au baharini.

Huchimbwa hasa Australia, Skandinavia, Amerika ya Kaskazini, Malaysia na Afrika Kusini.

Barani Afrika imeanza kuchimbwa pia Kenya, Msumbiji na Sierra Leone. Katika nchi hizo makampuni yanayoichimba pamoja na serikali zimepingwa mara nyingi kwa sababu ya hatari kwa ajili ya mazingira kutokana na uchimbaji na usimamizi hafifu.
Picha


Image:A380-trent900.JPG|Kwa injini za Airbus A380 takriban tani 11 za Titani zahitajika
image:Titansch.jpg


Jamii:Elementi
Jamii:Metali