JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Baikonoer

duimnael|regs|250px|Ligging van die Baikonoer-kosmodroom

Baikonoer is die tradisionele lanseersentrum (kosmodroom) van die Sowjetse en Russiese ruimtevaart in die steppe van Kasakstan.

Baikonoer is die grootste lanseersentrum ter wêreld en beslaan vandag 'n oppervlakte van 125 by 85 kilometer, beskik oor dosyne van lanseerplatforms en vyf kontrolesentrums.

Baikonoer ontstaan tussen 1955 en 1957 naby die dorpie Tjoeratam, 'n klein kruispunt van twee spoorlyne, wat as basiese infrastruktuur gebruik word om binne 'n kort tyd die sentrum op te rig. Die Sowjetunie benodig in hierdie tydperk 'n lanseerterrein vir sy nuwe interkontinentale ballistiese missiele, soos byvoorbeeld die R-7.
duimnael|links|250px|'n Sojoes-TMA-3-missiel word na die lanseerplatform vervoer
Die eerste R-7 word op 15 Mei 1957 vanaf Baikonoer gelanseer. Binne vyf maande volg 'n variant van hierdie missiel, wat die eerste satelliet ter wêreld, Spoetnik 1, suksesvol lanseer. Vier jaar later beskik die Sowjetunie met Joeri Gagarin oor die eerste ruimtevaarder.

Alhoewel die Verenigde State met die eerste maanlanding presteer, behaal die Sowjetunie vanaf die sewentigerjare weer 'n oorwinning in die "ruimtewedloop" met die Amerikaners. Die bemande ruimtestasies Saljoet en Mir, wat in hierdie tydperk ontstaan, behoort tot die mees ambisieuse projekte van die moderne ruimtevaart.
duimnael|regs|250px|Die Sojoes-TMA-5-ruimtetuig word gelanseer (14 Oktober 2004)
Na die einde van die Sowjetunie lê Baikonoer in die onafhanklike staat Kasakstan, en Rusland moet die terrein teen 'n jaarlikse bedrag van VSA-$115 miljoen huur. Die lanseersentrum word egter 'n kommersiële sukses, en die robuste Russiese ruimtetuie van die Sojoes-reeks dien as pendeltuig vir die Internasionale Ruimtestasie ISS.

Weens die kommersiële karakter van die Russiese ruimtevaart word "ruimtetoeriste" soos die Amerikaner Dennis Tito en die Suid-Afrikaner Mark Shuttleworth toegelaat om teen 'n betaling besoek aan die ruimtestasie ISS af te lê.

Die besonderhede van 'n ramp, wat Baikonoer op 24 Oktober 1960 getref het, word eers met die nuwe Perestrojka-beleid van 1989 bekend gemaak. Die oorhaastige lansering van die nuwe interkontinentale missiel R-16 lei tot 'n ontploffing, waarin meer as 90 mense dood is.


Kategorie:Lanseerterreine
Kourou

Kourou is 'n stad in die Franse oorsese département Frans-Guyana met 'n bevolking van sowat 25 000, sowat 40 kilometer noordwes van die hoofstad Cayenne aan die kus van die Atlantiese Oseaan. Die voormalige Franse strafkolonie Duiwelseiland lê naby Kourou.

Kourou is 'n plaaslike toeristebestemming, maar staan veral bekend danksy die lanseersentrum Centre Spatial Guyanais van die Europese Ruimtevaartorganisasie (European Space Agency, ESA). Die sentrum, wat deur die maatskappy Arianespace beheer word, ontstaan in 1965 en word sedert die einde van die sestigerjare gebruik om Franse vuurpyle en satelliete te lanseer.
Centre Spatial Guyanais

duimnael|links|Die Centre Spatial Guyanais
Danksy die ligging naby die ewenaar, wat aan 'n vuurpyl 'n addisionele snelheid van 500 meter per sekonde verleen en die noukeurige posisionering van 'n satelliet vergemaklik, word die Centre Spatial Guyanais (CSG) as een van die beste lanseerterreine ter wêreld beskou. Die lanseerterrein beskik oor alle lanseergeriewe en 'n fabriek vir vuurpylbrandstowwe.

Die eerste vuurpyl van die moderne Ariane-reeks word op 24 Desember 1979 gelanseer. Tans word vuurpyle van die tipe Ariane-5 gebruik.

Die geriewe word volgens 'n Russies-Europese ooreenkoms aangepas vir Russiese Sojoes- en Italiaanse Vega-vuurpyle, wat vanaf 2006 vanuit die CSG gelanseer word. Die Russiese ruimtevaartnywerheid beoog om die CSG as 'n alternatiewe lanseerterrein naas Baikonoer te gebruik en kan danksy die gunstige ligging groter laste hanteer.
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf
* Webwerf van die Centre Spatial Guyanais (Guyanese Ruimtevaartsentrum en -museum)


Kategorie:Kusstede
Kategorie:Lanseerterreine
Kategorie:Munisipaliteite in Frans-Guyana
Kategorie:Oorsese nedersettings van Frankryk
Rainbow Warrior

duimnael|Die Rainbow Warrior (1981)
duimnael|Die Rainbow Warrior Memorial

Die Rainbow Warrior was die Nederlandse vlagskip van die omgewingsorganisasie Greenpeace, totdat dit deur Frankryk in Nieu-Seeland gesink is.

Die skip lê op 10 Julie 1985 in die hawe van Auckland om te protesteer teen die kerntoetse wat die Franse regering op Mururoa, 'n ringeiland in Frans-Polinesië, gehou het. Twee lede van die Direction générale de la sécurité extérieure (DGSE), die Franse buitelandse intelligensiediens, Dominique Prieur en Alain Mafart, stel twee myne teen die romp van die skip. Die ontploffing veroorsaak 'n gat in die romp, waarna die Rainbow Warrior vinnig sink. Op één na kon diegene aanboord veilig aan land kom. Die fotograaf Fernando Pereira, 'n Nederlander van Portugese afkoms, sterf in die voorval.

Beide geheime agente word gearresteer en tot lang gevangenisstraf veroordeel. Hulle kon na 'n kort tyd Nieu-Seeland verlaat om hulle tronkstraf in Frankryk te voltooi. In Frankryk word hul gou in huisares geplaas en dien net 'n gedeelte van die vonnis uit.

In Julie 2005 word bekend gemaak dat die voormalige Franse president François Mitterrand destyds self toestemming gegee het vir die aanval, hoewel hy dit in die openbaar sterk veroordeel het.


Kategorie:Greenpeace
Kategorie:Skepe
Nelson Mandelabrug

duimnael|links|Die Nelson-Mandelabrug
duimnael|Die Nelson-Mandelabrug in Braamfontein
duimnael|links|Die Nelson-Mandelabrug

Die Nelson-Mandelabrug in Johannesburg is die grootste kabelgesteunde brug in Suider-Afrika. Dit is geopen op 20 Julie 2003 en is 284 meter lank. Dit span oor 42 operasionele treinspore langs Parkstasie en verbind Braamfontein met Newtown in die hart van die stad se sentrale sakegebied.

Die asimmetriese dubbel-spantoringkabelgesteunde brug bestaan uit 'n 66 meter noordspan, 'n 176 meter hoofspan en 'n 42 meter suidspan, wat 'n totale lengte gee van 284 meter.

Die noordelike spantoring is 42 meter hoog en die suidelike spantoring is 27 meter hoog wat 'n delikate balans skep en 'n interessante visuele aantrekkingskrag het. Die hoofspan is so lig as moontlik gebou met die gebruik van staal en 'n betonlaag dek terwyl die swaarder kantspanne gebou is van staalversterkte beton om te dien as teengewig vir die lang hoofspan.

Naastenby 4 000 kubieke meter beton en 1 000 ton strukturele staal is gebruik in die konstruksie van die brug, met naastenby 500 ton versterkte staal gegiet in die beton.
Eksterne skakels

* The Nelson Mandela Bridge


Kategorie:Brûe in Suid-Afrika
Kategorie:Geboue en strukture in Johannesburg
Maankarretjie

duimnael|200px|Bemande maankarretjie (NASA)
duimnael|200px|Sowjet-maanverkenningsrobotvoertuig uit die Lunokhod-reeks

Die maankarretjie (Lunar Rover) was 'n bemande landvoertuig vir gebruik op die maan. Die Apollo-maanmodule, wat deel van die Apolloruimtetuig is, is gebruik om die maankarretjie na die maan te vervoer.

Dit was gebruik om groter beweeglikheid te verleen aan ruimtevaarders gedurende die Apollo-program se J-klasmissies: Apollo 15, Apollo 16 en Apollo 17. Dié voertuig was die eerste keer gebruik op 31 Julie 1971 tydens die Apollo-15-sending en bestuur deur David Scott. Dit het grootliks bygedra tot die uitbreiding van die gebied toeganklik vir die ruimtevaarders. Vorige spanne ruimtevaarders op die maan was beperk tot kort loopafstande van die landingsterrein af, as gevolg van die dik ruimtepakke en swaar toerusting nodig om te kan oorleef in die maanomgewing. Die maankarretjie het 'n topsnelheid van 12,9 km/h. Die voertuie is op die maan agtergelaat en is dus deel van die mensgemaakte voorwerpe op die maan.

Die Sowjetunie het ook onbemande maankarretjies op die maan geland naamlik die Lunokhod 1 en Lunokhod 2.
Eksterne skakels

* NASA-artikel oor Apollo se maankarretjie ( Apollo Lunar Rover)
* Apollo-15-maankarretjie NASA StarChild-artikel
* Maankarretjiehandleiding van Boeing
* Maankarretjie, inisiatief by Carnegie-Mellonuniversiteit 'n projek wat daarop gemik is om robotte te ontwerp wat onbekende terrein kan verken en wetenskaplike eksperimente op interessante plekke kan uitvoer.
* LRD-navigasiegroep by Carnegie-Mellonuniversiteit
* http://www.apolloprojekt.de/technik/rover.php ) Artikel van Das Apolloprojek
* http://perso.wanadoo.fr/alexandre.schwenck/rover.htm


Kategorie:Apollo-program
Masjhad

duimnael|links|Mashhad

Mashhad (Persies: مشهد) is die tweede grootste stad van Iran naas die hoofstad Teheran en het meer as 2,5 miljoen inwoners. Dit is die hoofstad van die provinsie Khorasan, die grootste provinsie van Iran wat in die Noordooste van die land lê.

Mashhad is 'n toerismestad, veral deur die aanwesigheid van die graf van Imam Reza, die agtste imam van die sjiiete. Daar kom jaarliks miljoene besoekers na Mashhad, wat hierdie stad tot een van die belangrikste bestemmings vir pelgrimstogte van die wêreld maak.
Mashhad is ook 'n nywerheidsentrum en beskik oor 'n internasionale lughawe en 'n moltreinnetwerk. Mashhad staan soos vele stede en streke in Iran bekend vir sy mooi tapyte en sy turkoois.


Kategorie:Nedersettings in Iran
Bergrivier

duimnael|links|'n Treinbrug oor die Bergrivier, geskilder deur Thomas Bowler.
duimnael|links|Crossing the Berg River, c. 1810, deur die skilder William Burchell.
Die Bergrivier of Groot-Bergrivier is na die Breederivier die grootste rivier in die provinsie Wes-Kaap in Suid-Afrika.
Verloop

Dit is naastenby 294 km lank en strek van die Drakensteinberge tot by Velddrif. Die opvanggebied is 7 715 km² groot. Omtrent 65% van die Bergrivierarea is onder landbou-aktiwiteite. Die hoofdorpe in die Bergrivierarea is Velddrif en Laaiplek naby die kus, Piketberg, Hopefield, Moorreesburg en Darling binneland toe en Wellington, Paarl en Franschhoek naby die oorsprong.

Die rivier is eers in 1872 vir die eerste maal oor sy volle lengte bevaar met 'n houtboot, die Zephyr. Die tog het 9 dae geduur.
Vis en watersport

Die Bergrivier-rooivlerkie is endemies aan die rivier. Die Bergrivier speel ook jaarliks in Julie gasheer vir een van die langste kanomaratons in die wêreld, die Bergrivier-kanowedvaart.

Die Bergrivierdam is gedurende 2008 voltooi in die Bergrivier naby Franschhoek.
Sytakke

Sytakke in die boloop van die rivier is die Dwarsrivier, Franschhoek-, Kastaiing-, Stiebeuel- en Wemmershoekriviere, waarin die Wemmershoekdam ook geleë is.
Bronnelys

*Burman, Jose: Waters of the Western Cape. Kaapstad: Human & Rousseau, 1970.
*Green, Lawrence G.: On wings of fire. A narrative of odd and unusual characters and queer, remote places along the flamingo coast from Swakopmund to the Cape. Kaapstad: Howard Timnins, 1982.
*Green, Lawrence G.: The coast of treasure. Kaapstad: Howard Timmins, 1983.
*Green, Lawrence G.: So few are free. Kaapstad: Howard Timmins, 1983.
Eksterne skakels

* Bergriver-opvanggebied
* Bergrivier-projek
* Kaapse galaxia (Galaxias zebratus)


Kategorie:Riviere in Wes-Kaap
Delvillebos

duimnael|Delvillebos, verwoesting 1916.
duimnael|Monument in Kaapstad ter herdenking van die Eerste, die [[Tweede Wêreldoorlog en die Korea-oorlog met details oor Delvillebos.]]

Delvillebos (in Engels, Delville Wood, in Frans, Bois d'Elville) is 'n klein bos by die dorp Longueval in die Sommevallei in Frankryk. Die Suid-Afrikaanse Oorlogsgedenkteken en die Delvillebos-gedenkmuseum ter herinnering aan Suid-Afrikaners, wat aan twee wêreldoorloë, die oorlog in Korea en die Berlynse Lugbrug deelgeneem het, is in 1986 geopen. Die museum is 'n verkleinde weergawe van die Kasteel die Goeie Hoop in Kaapstad.
Slag van Delvillebos

Tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914 – 1918), het 121 offisiere en 3 032 manskappe van die Eerste Suid-Afrikaanse Infanteriebrigade op 14 Julie 1916 in 'n hewige geveg gewikkel geraak as deel van die Slag van die Somme. Ses dae later, op 20 Julie is die brigade te hulp gesnel, maar dit was reeds te laat. Slegs 29 offisiere en 751 manskappe het die Slag van Delvillebos oorleef, en van die bos het net 'n enkele booghoutboom na die slag staande gebly.

Ná die verwoesting van die Delvillebos is boompies vanaf Stellenbosch en Franschhoek weer aangeplant, dieselfde eike van die Kaap wat oorspronklik uit Frankryk kom. Die bome vorm nou die lang eikelaning by die begraafplaas van Suid-Afrikaanse gesneuweldes na die ingang van die monument. Op 11 November 1986 het die Staatspresident van Suid-Afrika, P.W. Botha, in Delvillebos ook 'n gedenkmuseum onthul, waar 'n aantal uitstallings aangebring is om Suid-Afrika se deelname aan die Eerste en Tweede Wêreldoorlog en in Korea uit te beeld. Die beeldhouer Danie de Jager het 'n brons reliëf getiteld “Die sesde dag” uitgebeeld. Die reliëf van 8,2 x 3,2 meter beeld gehawende manskappe op die voorgrond uit met die verwoeste oorblyfsels van Delvillebos in die agtergrond.

Die Delvillebos-gedenkteken, ontwerp deur sir Herbert Baker, staan by die Uniegebou in Pretoria. Hierdie kopie van die oorspronklike by Longueval, Frankryk, is in 1929 onthul deur sir Percy Fitzpatrick. Die voetstuk stut hoë pilare waarop 'n koepel rus met 'n lewensgrootte standbeeld van Kastor en Polydeukes wat mekaar die hand gee oor die rug van 'n strydros. Dit simboliseer die Afrikaanse en Engelse taalgroepe wat sy-aan-sy geveg het te Delvillebos. 'n Tweede kopie staan in Kaapstad, en 'n ererol word in 'n kluis in die voetstuk bewaar.
Eksterne skakels

* 360° Longueval Museum
* 360° Longueval Military cemetery


Kategorie:Eerste Wêreldoorlog
Kategorie:Pikardië
Comore-eilande

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van die Comore-eilande in April 2002
duimnael|links|Kaart van die Comore-eilande
Die Comore-eilande (Arabies: جزر القمر, Juzur al-Qumur / Qamar; Frans: Comores), amptelik die Unie van die Comore (Comoraans: Udzima wa Komori, Frans: Union des Comores, Arabies: الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī / Qamarī), is 'n eilandnasie in Oos-Afrika in die Indiese Oseaan net noord van die Mosambiekkanaal. Dit is tussen die noordooste van Mosambiek en die noordweste van Madagaskar geleë. Landbou, veral speserye, is die vernaamste bron van inkomste. Dit is 'n lidland van die Afrika-unie.
Geografie

Die Comore-eilande bestaan uit die eilande Grande Comore (Ngazidja), Mohéli (Mwali), Anjouan (Nzwani) en maak ook aanspraak op die Franse oorsese gebied Mayotte. Dit het 'n oppervlakte van 2 034 km² (Mayotte uitgesluit) en die vulkaniese binneland wissel van hoë berge tot lae heuwels. In 2016 het dit 'n bevolking van 796 000 (Mayotte uitgesluit) in 2016 gehad, en die hoofstad en grootste stad is Moroni.
Geskiedenis

Die Comore verklaar hulle in 1975 onafhanklik van Frankryk. Sedertdien is daar al 20 staatsgrepe op dié eilande uitgevoer, verskeie deur die huursoldaat Bob Denard. Onder druk van Suid-Afrika se Thabo Mbeki en die Afrika-unie het die eerste vreedsame verkiesings in 2006 plaasgevind, maar die land bly arm. In Augustus 2017 het die Comore-eilande by die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap aangesluit. Die tweede selakant is op 20 Desember 1952 by Anjouan gevang.
Geografie

Die Comore-eilande bestaan uit drie outonome eilande:
Verwysings
Bronne

; Algemeen
*
*
Eksterne skakels

*



Kategorie:Voormalige Franse kolonies
Kategorie:Arabiese wêreld
Liberté, égalité, fraternité

thumb|200px|Die oorspronklike slagspreuk: "Vryheid, gelykheid, broederskap of die dood".
Liberté, égalité, fraternité (Frans vir "Vryheid, gelykheid, broederskap") was die leuse van die Franse Rewolusie. Dit is in 1793 deur die Klub van die Cordeliers gekies en het later die amptelike leuse van Frankryk geword. Die oorspronklike rewolusionêre leuse bevat nog die byvoegsel "...ou la mort" (..."of die dood!"). Dit is ook die amptelike leuse van die eilandnasie Haïti.

Die Franse muntstukke van 1 en 2 euro word geslaan met die leuse op hulle keersy.


Kategorie:Franse Rewolusie
Kategorie:Haïti
Kategorie:Nasionale simbole van Frankryk
Kategorie:Slagspreuke
Aleister Crowley

duimnael|Aleister Crowley
Aleister Crowley (1875-1947), bekend in die konteks van okkultisme was bekend in sy tyd as "die slegste man wat nog geleef het". Crowley self het beweer dat hy die reïnkarnasie van Levi Eliphas was. (Hy is in die jaar gebore waarin Levi Eliphas gesterf het). Hy was voortdurend in stryd met Christendom, geklee in omstredenheid. Hy het homself gesien as die "dier" in die Bybelboek Openbaring wat die Christendom tot 'n val moes bring. In die lig van hierdie agtergrond het hy homself verbind met die getal 666 wat die merk van die dier was. Sy vriendin Frieda Harris het haar toewyding aan Aleister getoon deur die getal 666 op haar bors te laat tatoeëer. Hy het geleef volgens die beginsel van "Doen wat jy wil!!" Sy geskrifte het baie gefokus op die krag van die menslike wil.

Hy het die 32 ste graad ontvang in vrymesselary. Hy het by die Orde van die Goue Skemer aangesluit in 1898 waar hy 'n student was van Samuel Lidell Macgregor Mathers. Na hewige verskille is hy uit die organisasie geskop en het hy sy eie Orde naamlik die Orde van Thelema gestig. Alhoewel sy doelwit was om towerkrag bekend te stel aan die massas, was sy geskrifte hoogs tegnies in terme van towerkragterminologie en -metodologie, en het weinig mense regtig verstaan wat hy probeer weergee het.

Aleister het sy eie pak Tarotkaarte ontwikkel, gebaseer op sy beginsels wat bekend staan as die Toth Tarot. Die pak se beelde is helderkleurig en is ontwikkel deur Frieda Harris - vermoedelik onder die invloed van dwelms. Die Tarot het hy sterk verbind aan Egipte as die Tarot se punt van oorsprong. Hy het daarmee saam 'n 300 bladsye gids "The book of Thoth: a short essay on the Tarot of the Egyptians" uitgegee. 'n Beperkte uitgawe van 200 kopieë is uitgegee in 1944. In die boek word die Tarot verbind aan die Boom van die Lewe asook Astrologie

Hy is alleen op die ouderdom van 72 dood in Londen.


Kategorie:Britse Vrymesselaars
Kategorie:Engelse digters
Kategorie:Engelse dramaturge
Kategorie:Engelse okkultiste
Kategorie:Engelse skrywers
Kategorie:Astroloë
Kategorie:Geboortes in 1875
Kategorie:Sterftes in 1947
Gaboen

Gaboen (Frans: Gabon, [ɡabɔ̃]), amptelik die Gaboenese Republiek (République gabonaise), is 'n land aan die weskus van Sentraal-Afrika. Dit word deur Kameroen, Republiek van die Kongo, Ekwatoriaal-Guinee en die Golf van Guinee begrens. Gaboen beslaan 'n oppervlakte van 267 667 km² en het 'n bevolking van 2 340 613 in 2022 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Libreville.

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van Gaboen
duimnael|links|Kaart van Gaboen
Gaboen is deur outokratiese presidente regeer sedert sy onafhanklikheid op 17 Augustus 1960 en het in 1990 met politiese hervormings begin. Oorvloedige ruolie en buitelandse private beleggings het gehelp om van Gaboen een van die voorspoedigste lande in Afrika suid van die Sahara te maak. Sedert 2022 is Gaboen naas Mosambiek, Rwanda en Togo die enigste lidland van die Britse Statebond wat vroeër geen Britse kolonie was nie.
Etimologie

Gaboen se naam is moontlik afgelei van gabão, Portugees vir 'n kapmantel met moue (Engels: hooded cloak with sleeves) wat nagenoeg die vorm van die Komorivier se lang en breë monding naby Libreville sou wees.
Demografie

Daar woon ongeveer 154 000 Europeërs (10% van die bevolking) in Gaboen.
Verwysings
Bronnelys

; Algemeen
*
*
Bibliografie

*
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf van die Gaboenese regering


Kategorie:Britse Statebond

Kategorie:Voormalige Franse kolonies
Gelaagdeverbranding-enjin

Die gelaagdeverbranding-enjin (Engels: Stratified Charge Injection) is 'n soort binnebrandenjin met 'n brandstofsiklus soortgelyk aan dié van die Dieselsiklus maar wat met gewone petrol loop. Die naam verwys na die gelaagdheid van die lug-brandstofmengsel oftewel die lading in die silinder.

In tradisionele Otto-siklus-enjins word die brandstof en lug buite die silinder gemeng en in die silinder ingetrek tydens die inlaatslag. Die lug-brandstofverhouding word baie na aan stoigiometrie, wat gedefinieer word as die presiese hoeveelheid lug wat nodig is om volledige verbranding van die brandstof te verseker, beheer. Die mengsel word maklik ontsteek en brand gladweg.

Die probleem met hierdie ontwerp is dat nadat die verbrandingsproses voltooi is, die resulterende mengsel noemenswaardige hoeveelhede vrye suurstof- en stikstofatome bevat, wat deur die hitte uit die lug vrygestel word. Hierdie atome reageer geredelik met mekaar wat die vorming van NOx, 'n besoedelende chemikalieë, tot gevolg het. Tans word hierdie probleem oorkom deur die gebruik van 'n katalitiese omsetter in die uitlaatstelsel, waar die NOx weer omgeskakel word na O2 en N2.

Dieselenjins het ook 'n probleem hier. Die brandstof word direk in die hoogssaamgeperste lug ingespuit en kry nie voldoende geleentheid om deeglik te meng nie. Die onvolledige verbranding as gevolg van die swak vermenging lei tot die vorming van besoedelende bestanddele in die uitlaatstelsel, veral roetpartikels.

Die gelaagdeverbrandingontwerp poog om hierdie probleme van beide ontwerpe aan te spreek. Dit gebruik 'n direkte brandstofinspuitingstelsel waar die brandstofinspuiters so opgestel word dat die brandstof slegs in een gebied van die silinder ingespuit word, dikwels 'n klein subsilinder bo-aan die hoofsilinder. Dit het 'n baie ryk mengsel in daardie gebied tot gevolg wat maklik ontsteek en gladweg brand. Soos die verbranding vorder kom dit 'n gebied teë waar die mengsel baie arm is (soms slegs lug) waar dit dan vinnig verkoel word en die skadelike NOx nie kans kry om te vorm nie. Die oortollige suurstof in die arm mengsel reageer ook met die CO om CO2 te vorm wat minder skadelik is. Die baie skoner ontbranding maak dit moontlik om katalitiese omsetters te elimineer asook om die enjin met 'n armer mengsel te laat werk met die gevolglike laer brandstofverbruik wat dit meebring.

Die uitleg van so 'n enjin is nie baie maklik nie en jarelange navorsing en ontwikkeling was nodig om dit suksesvol uit te voer. Vandag verskyn egter verskeie motorvoertuie met hierdie tegnologie op die mark. Die hoofsaaklike “verkoopsvoordeel” van hierdie motors is dat hulle meer brandstofdoeltreffend is (tussen 15 tot 20%) as die tradisionele ontwerpe.

Kategorie:Voertuigtegnologie
Julien Offray de Lamettrie

Julien Offray de Lamettrie (soms ook La Mettrie, * 25 Desember 1709 in Saint-Malo (Frankryk), † 11 November 1751 in Potsdam (Duitsland)) is 'n Franse arts en filosoof, wat veral as die grondlegger van die psigologiese materialisme en die empiries-wetenskaplike geneeskunde bekendheid verwerf het.

Sy belangrikste filosofiese werke is Histoire naturelle d'âme (Die natuurgeskiedenis van die siel, 1745) en L'homme machine (Die mens - 'n masjien, 1747). Met die "Natuurgeskiedenis van die siel" en sy meganistiese sienswyse van die menslike bewussyn veroorsaak de Lamettrie 'n skandaal in Frankryk. Hy wyk as balling uit na die hof van die verligte koning Frederik II van Pruise.
Bibliografie

* Traité du vertige (1737)
* Traité de la petite vérole (1740)
* L'Histoire naturelle de l'âme (1745)
* De la volupté (1745)
* L'homme machine (1748)
* L'homme plus que machine (1748)
* L'homme plante (1748)
* Ouvrage de Pénélope (1748)
* Discours sur le bonheur («Anti-Sénèque») (1748, 1750, 1751)
* Système d'Épicure (1750)
* Discours préliminaire (Œuvres philosophiques)
* L'Art de jouir (1751)
* Le petit homme à longue queue (1751)
Eksterne skakels

* Bibliographie 1985ff
* Julien Offray de La Mettrie (Duits)


Kategorie:Franse filosowe
Kategorie:Geboortes in 1709
Kategorie:Sterftes in 1751