JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Ìgbaná

s caused as a result of a fuel undergoing combustion (burning)]]
Ìgbaná tabi ìjóná ni a n pe gbogbo itunse apopoogun (chemical reaction) to n mu igbona ati imole wa.
Igbana je ifesi Iresile-Isodioloksijini. Ni igba atijo won n pe gbogbo ifesi mo oksijini (O2) to mu igbona ati imole wa ni igbana. Sugbon loni a mo pe awon ohun alara miran na le fa orisi igbana. Iru awon ohun alara bayi ni Florini (F2) , Klorini (Cl2) at.bb.lo. Botiwukoje ni igba ti a ba n soro nipa igbana, lai se itumo mo ohun kankan, o tumo si igbana mo oksijini tabi afefe. Ni pataki awon igbana adapo alemin (organic compound) n sele pelu O2 tabi pelu awon ohun alara to ni oksijini bi afefe tabi baba oloksijini(II) (CuO).
Irú ìgbaná

A le pin igbana si eyi topari ati eyi tikopari gege bi iye O2 to wa ati awon ìwàkání igba na.

* Igbana topari je igbana to n sele pelu opo oksijini ti ko ni adapo alegbogi (chemical compound) tikojona. O soro gidi lati ni igbona topari nitoripe ko si ona kankan ti adapo alegbogi tikojona ko ni wa.

* Igbana tabi ijona tikopari n sele ti opoiye oksijini to wa fun lilo ko to ninu ifesi alegbogi ohun. O si se e se ki iye oksijini toto o wa sugbon ona ti ijona na n sele ko gba laaye ki gbogbo oksijini ibe o se e lo.
Itokasi

Ẹ̀ka:Kẹ́místrì
Kathmandu

Kathmandu je oluilu orile-ede Nepal.


Kathmandu-Trailokya-08-2013-gje.jpg
Kathmandu-Jagannath-14-Gevoegel-2013-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-34-Durbar Square-Traeger-2007-gje.jpg
Kathmandu-Tempel-12-Shiva-Heiligtum-2013-gje.jpg
Kathmandu-Asan-46-Kochrunde-2015-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-54-Baustelle-Lasttragerin-2013-gje.jpg
Kathmandu-Old City-28-Drahtgewirr-2014-gje.jpg
Kathmandu-Strassenverkehr-22-Altstadt Sued-Trolleybus-2007-gje.jpg
Swayambhunath Monkeys, Kathmandu, Nepal.jpg
Swayambhunath, Shrines, Kathmandu, Nepal.jpg
Swayambhunath Stupa 2, Kathmandu, Nepal.jpg
Swayambhunath, White stupa, Kathmandu, Nepal.jpg
Kathmandu, Basantapur, Holiday, Nepal.jpg

Itokasi
Michelangelo

thumb|Self portrait as the head of Judith and Holofernes|Holofernes from the [[Sistine Chapel ceiling]]
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6 March 1475 – 18 February 1564), mímọ̀ lásán bíi Michelangelo, jẹ́ ọmọ ìgbà àtúnbí iṣẹ́-ọnà tí Italia tó jẹ́ ayàwòrán, àgbẹ́gi lére, architect, eléwì, àti oníṣé-ẹ̀rọ.

File:Michelangelo Bacchus.jpg|
File:Firenze.Palvecchio.500.Michelangelo2.JPG|
File:Autori vari, arca di san domenico, angelo reggicandelabro di michelangelo, 1494, 01.jpg|
File:Madonna michelangelo1.jpg|Madonna
File:Leda and the Swan, After Michelangelo.jpg|Leda
File:StPetersDomePD.jpg|
File:Buonarotti-scala.jpg|Madonna
File:Michelangelo's Pieta 5450 cut out black.jpg|
Michelangelo gba olokiki ni kutukutu. Meji ninu awọn iṣẹ rẹ ti o mọ julọ, Pietà ati David, ni a gbẹ́ ṣaaju ki o to di ẹni ọdun 30. Bi o tilẹ jẹ pe ko ka ararẹ si alayaworan, Michelangelo ṣẹda meji ninu awọn frescoes ti o ni ipa julọ ninu itan-akọọlẹ ti aworan Iwọ-oorun: awọn iwoye lati Genesisi lori aja ti Sistine Chapel ni Rome,[7] Apẹrẹ rẹ ti Ile-ikawe Laurentian ṣe aṣaaju-ọna Mannerist faaji

Michelangelo ni olorin Iwọ-oorun akọkọ ti a gbejade igbasilẹ igbesi aye rẹ lakoko ti o wa laaye.[3] Awọn itan igbesi aye mẹta ni a tẹjade lakoko igbesi aye rẹ. Ọkan ninu wọn, nipasẹ Giorgio Vasari, daba pe iṣẹ Michelangelo kọja ti oṣere eyikeyi ti o wa laaye tabi ti o ku, ati pe “o ga julọ ni kii ṣe aworan kan nikan ṣugbọn ni gbogbo awọn mẹta.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1475
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1564
Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Hokusai

was a Japanese artist, ukiyo-e painter and printmaker of the Edo period. In his time, he was Japan's leading expert on Chinese painting. Born in Edo (now Tokyo), Hokusai is best-known as author of the woodblock print series which includes the internationally recognized print, The Great Wave off Kanagawa, created during the 1820s.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1760
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1849
Ẹ̀ka:Àwọn ará Japan
Vincent van Gogh

Vincent Willem van Gogh (, ; 30 March 1853 – 29 July 1890)
was a Dutch post-Impressionist painter whose work had a far-reaching influence on 20th century art for its vivid colors and emotional impact. He suffered from anxiety and increasingly frequent bouts of mental illness throughout his life and died, largely unknown, at the age of 37 from a self-inflicted gunshot wound.
Akiyesi
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1853
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1890
Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Archimedes

Tani ti je Archimedes?

Archimedes ti Syracuse ti je okunrin ti o ti se «Eureka» nitori o ti je ninu iwẹ ati o ti iwari "fifo loju omi" ni èdè Geesi awa n pe e «buoyancy.» Ohun yii, awa n pe "Ipilẹ-oye ti Archimedes" tabi awa n le so "Ofin ti Archimedes." Nigba ti Archimedes ti wa ri ohun yii, o ti se ohun itiju, o ti fo ita iwe ati o ti sáré lori òpópónà ihoho. Ohun ti awa fe so je pé, o ti sáré lori òpópónà laisi aṣo re! Nigba naa o ti bere lati kigbe ati ke "Eureka, eureka!" Tumo si je "Mo ti ri, mo ti ri" Archimedes ti se opolopo ilowosi ni imọ-jinlẹ ati ni mathimatiki tabi isiro.

Archimedes ti se àwọn iwari lori Pi ati lori roboto pèlú. O ti ri asopo pèlú agbegbe ati ìró ohùn ti roboto.

Won ti bi Archimedes odun igba-ó-lé-metadinlaadorun saaju ti won ti bi Jesu, (287 BC). Archimedes ti je akeko ti mathimatiki, fisiksi, ati awòràwọ. Won ti bi Archimedes ni Syracuse, ileto Giriki ni orile-èdè Itali nigba àwọn omo-Romu ti gbogun si orile-èdè re. Nigba Hieron, ọba meji ti gbà agbara, o ti sofun alagbẹdẹ wúrà lati se ade wura fun o. Nigba naa, nigba ti ọba Hieron ti gbà ade, o ti nifura o ti ro pé alagbẹdẹ wúrà ti tan òun je. Ọba ti ro pé alagbẹdẹ wúrà ti dapọ fadaka pèlú wura nitori pé alagbẹdẹ wúrà o le pamo ati toju wura wura ajeku tabi wura ti ko ti lo lati se ade fun ọba. Ọba ko le danwo tabi fihan pé alagbẹdẹ wúrà ti se be. Nitori naa, o ti bere Archimedes lati se idanwo. Sugbon, o ti wi fun o pé ko le baje ade wura. Archimedes ti sofun ọba lati fun o ojo die-die lati ro. Leyin naa, Archimedes ti je ninu iwe ati o ronu nipa wahala ti o ni ati oran ti o soro. Nigba naa, Archimedes ti ri pé, nigba ti o ti wole ninu iwe, omi ti goke ati o ti kuro lati iwe ati lori ilẹ. Nigba ti o ti fi ara re ti o poju ni iwe, omi ti o poju ti goke ati kuro lati iwe, o ti ri pé o ti se rudurudu. Nigba naa, Archimedes ti ye pé o je asopo pelu melo ni omi ti kuro ati iwon ti ara mi.

Leyin naa, Archimedes ti se awon adanwo pelu omi ati ade lati ri ti adé ba je adé gidigidi. Archimedes ti mo pé ipon ati iwuwo ti wura poju ipon ti fadaka. Ohun yii je pé, ti alagbẹdẹ wura ti dapọ wura ati fadaka ni adé ti ọba nipo lati se ohun ti ọba ti sofun lati se adé ti wura nikan, omi ti o ma kuro, o ma je yato. Leyin naa Archimedes ti fi adé ninu omi, ati o ti ri pé nigba ti o ti fi e ninu omi, omi ti o ti kuro lati omi ti poju ti omi ti o ti kuro nigba ti o ti fi wura ninu omi. Won ko ti je kanna, nitori naa, Archemides to mo pé alagbẹdẹ wura ti tan ọba jẹ .
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Carl Friedrich Gauss

Johann Carl Friedrich Gauss (; , ) (30 April 1777 23 February 1855) je ara Germany onimo-mathematiki ati onimosayensi ti o ko ipa to se koko ninu opo omo ijinle, bi iro nomba, statistiki, ituyewo mathematiki, Jeometria oniyato, geodesy, geophysics, electrostatics, itorawo ati iriran. Won pe ni Princeps mathematicorum (Latini, fun "Arole awon Onimo-mathematiki" tabi "asiwaju awon onimo-mathematiki") ati "onimo-mathematiki olokikijulo lati atijo", Gauss ko ipa gidigidi ninu opo papa imo mathematiki ati sayensi. He referred to mathematics as "the queen of sciences."
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1777
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1855
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Alan Turing

Alan Mathison Turing, OBE, FRS ( ; 23 June 1912 – 7 June 1954), je ara Ilegeesi onimomathimatiki, onimo ogbon, aseatuwoipamo ati asesayensi komputa. O ko ipa pataki ninu idagbasoke sayensi komputa, nipa pipese isodimudaju awon itumo "algoritmu" ati "isiropo" ("computation") pelu ero Turin, to kopa pataki ninu idasile komputa odeoni. Turing je gbigba bi baba sayensi komputa ati laakaye afowoda.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1912
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1954
Ẹ̀ka:Àwọn amòye ará Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì
Kurt Gödel

Kurt Gödel (; April 28, 1906, Brno, Moravia – January 14, 1978, Princeton, New Jersey, USA) je onimomathematiki, onimo-oye ati onimo-ogbon omo ile Austria. Gege bi enikan to se pataki larin awon onimo-ogbon, Godel ni ipa to se koko lori ironu sayensi ati imo-oye ni orundun 20, asiko ti opolopo eniyan bi Bertrand Russell, A. N. Whitehead ati David Hilbert n sefilole lilo ogbon ati ironusi akojopo lati ṣèyé àwon ifilole mathematiki.

Godel je olokiki fun awon aronuse tikolepari, to tejade ni 1931 ni igba to je omo odun 25, odun kan
pere leyin igba to pari eri olukoni ni Yunifasiti ilu Vienna. Aronuse tikolepari eyi to gbajumoju so
pe fun irukiru sistemu alagbekale ton...
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Austríà
René Descartes

René Descartes (; 31 March 1596 – 11 February 1650) (Kiko ni Latin: Renatus Cartesius; oro aponle: "Kartesi" tabi "Cartesian" ni geesi), je amoye ara Fransi, onimo mathimatiki, onimo fisksi, ati olukowe to gbe opo igbesiaye agbalagba re ni orile-ede Hollandi Olominira. Won ti pe ni bi "Baba Imoye Odeoni", beesini opo Imooye apaiwoorun je bi esi si awon iwe to ko, ti won si tun unje gbigbeka momomo doni. Agaga, iwe re Meditations on First Philosophy si je doni iwe pataki ni awon ipin-apa imoye ni awon yunifasiti. Ipa Descartes ninu mathimatiki han kedere; ohun lo seda sistemu ajofonako Kartesi—ungba irisi jeometri laaye lati je gbigbekale ni isedogba aljebra. Ohun lo je sisawin bi baba jeometri alatuwo. Descartes na tun je ikan ninu awon to se bere Ijidide Sayensi.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1596
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1650
Ẹ̀ka:Àwọn amòye ará Fránsì
Ẹ̀ka:Àwọn amòye
Nat King Cole

Nathaniel Adams Coles (March 17, 1919 – February 15, 1965), to gbajumo nibise bi Nat "King" Cole, jeolorin ara Amerika to koko gbajumo bi okan ninu awon atepiano jazz. Botilejepe o yorisirere bi atepiano, 0hun baritonu re ni awon eniyan se mo, to unlo lati korin larin agbo nla ati awon iru orin jazz. Ohun ni eni alawodudu ara Amerika akoko to je agbalejo ere orisirisi lori telifison, beesini o ti gbajumo kakiri agbaye nitori iku aitojo re; o je gbigba bi ikan ninu awon olorin pataki to koja ni orile-ede Amerika.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1919
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1965
Ẹ̀ka:àwọn olórin ará Amẹ́ríkà
Adolf Hitler

Tani ti je Adolf Hitler?

Adolf Hitler (; 20 April 1889 – 30 April 1945) je omo Jemani ti a bi ni Austria to je oloselu ati olori Egbe awon Osise Sosialisti Tomoorile-ede Jemani (, kikekuru bi NSDAP), to gbajumo bi Egbe Nazi. O je Kansilo ile Jemani lati 1933 de 1945 besini leyin 1934, gege bi olori orile-ede bi Führer und Reichskanzler, o si joba ibe bi apase wa.

Èniyàn ti bere ogun Agbayé Eléèkeji, ati o ti fere bori ni ogun, sugbon, awon èniyan lati Amerika, ilu Faransé, ile Geesi, ati awon èniyàn miiran to bori òun. Adolf Hitler ati orilè-èdè re ti je agbara nla tele tele, sugbon won ti da duro won.

Adolf Hitler ti lo awon Juu bi ohun iseré ati o ti pa ju egberun egberun Juu (1,000,000)! Ni otito, o ti poju yii gidigidi, Hitler ti fe pé Jermani di nla ati ni agbara ni asikò keji, ati o ti se gbogbo ohun ni agbara re lati se e. O ti fere bori sugbon ni ipari won ti da duro òun.

Adolf Hitler ti je afipáṣèjọba patapata ni Jermani. O ti se awon ohun buburu patapata si awon Juu ati o ti ro pé awon èniyàn funfun je awo èniyàn julo. Ti o ba èniyàn ko je funfun, o ti ro nipa won pé lasan ati idoti. Adolf Hitler ti gbiyanju lati yo kuro èniyàn ti ko je lati «eya-ara Aryan».

Awon èniyan ti ko wa lati eya-ara Aryan, Adolf Hitler ti fi won ninu iyewu ati yara ti gaasi majele ati oró, ati o ti sun ati jona won pelu. Awon ohun buburu ti o ti se ti poju gidigan o!

Jermani ti gbiyanju lati da bombu iparun pelu, sugbon won ti kuna.

Nigba Adolf Hitler ti ri pé ologun re n sofò, o ti pa ara re.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1889
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1945
Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn ará Jẹ́mánì
Immanuel Kant

Immanuel Kant () (22 April 1724 – 12 February 1804) je amoye ara Jemani ti orundun 18th lati ilu Königsberg ni Prussia. Kant lo je amoye gbeyin tonipa ni Europe odeoni ninu afinuro imo nigba Olaju to bere pelu awon alayan bi John Locke, George Berkeley, ati David Hume.

Kant seda ona igbewo tuntun ninu imoye to ni ipa kakiri lori imoye kakiri orundun 21st. O satejade awon ise pataki lori oro-ijinle, lori esin, ofin, ati itan. Ikan ninu iwe re pataki ni Agbeyewo Ironu Sasa, to je iwadi lori opin ati opo ironu fun ra re gan. O gbogun ti awon iru oro-adanida ati oro-ijinle to wa tele, o si falasi afikun Kant gan si awon eyi. Awon ise miran to tun se bi agbalagba ni Agbeyewo Ironu Alagbese, to dawo lori iwawiwu, ati Agbeyewo Idajo, to sewadi which investigates oro-ewa ati iwadopin.

Kant damoran pe oro-adanida se tunse pelu oro-ijinle. O so pe nipa liloye awon orisun ati awon opin imo omo-eniyan a le bere awon ibere oloro-ijinle ti yio ni eso. O bere boya ohun kan le je mimo pe o ni awon ini pato kan ki o to di pe iriri ohun na waye. O pinu pe gbogbo awon ohun ti emi le ro nipa won gbodo je bi iru ero re. Nipa bayi ti emi ba le ro lasan nikan bi titori (causality) ti Kant gba pe o je be nigbana a le mo won ki a to ni iriri won pe gbogbo awon ohun ti a ni iriri won gbodo je itori tabi ìṣẹlẹ̀. Sibe, o je bayi pe o se e se pe awon ohun kan wa ti eda won ko se fi emi ro, nitorie opo titori, fun apere ko se mulo laisi iriri: o je be pe a ko le mo, fun apere, boya ile-aye ti wa lailai tabi boya ohun kan lo fa wa. Bi be awon ibere ninla oro-ijinle alafinuro ko l ni idahun pelu emi omo-eniyan, sugbon sayensi fidimule sansan ninu awon ofin emi. Iwadi lri idimule ati idagba opolo ninu awon eranko satileyin ironusi Kant, botileje fun ifuramo aaye; eyun, isoju aaye ayika lamupo ohun kan to siwaju ifuramo gangan ayika na fun ra re.

Kant gbagbo pe ohun unda ilaja laarin awon oluseiriri ati awon oluselaakaye. Awon oluseiriri gbagbo pe imo unwa latinu iriri nikan, sugbon awon oluselaakaye tenumo pe imo le bo si abe iyemeji Kartesi ati pe ironu nikan lo le fun wa ni imo. Sugbon ijiyan Kant nipe, lilo ironu lai mulo mo iriri yio fa itanraenije wa, nigba ti iriri yio je tonitoun ti a ko ba koko fi ironu saka wo.

Ero Kant nipa ni Jermani igba aye re, nipa mimu imoye losiwaju ijiyan larin awon oluselaakaye ati oluseiriri. Awon amoye Fichte, Schelling, Hegel ati Schopenhauer ri ara won bi eni to satunse ati samufe sistemu Kantiani, bi be won samuwa orisi iru Isearowa ti Jermani. Titi doni Kant unnipa pataki lori imoye, nipa ipa re lori imoye alatuwo ati imoye orile Europe.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1724
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1804
Ẹ̀ka:Àwọn amòye ará Jẹ́mánì
John Locke

Tani John Locke?

John Locke (; 29 Osu Kejo 1632 – 28 Osu Kewa 1704), to gbajumo gege bi Baba Isealainide, je amoye ati onisegun ara Ilegeesi to je ikan larin awon onironu Olaju to ni ipa julo. Won gba bi ikan lara awon aseoniriri akoko ara Britani, nipa titele asa ti Francis Bacon bere, bakanna o tun se pataki si ero adehun awujo. Ise re se pataki fun idagbasoke epistemology ati imoye oselu. Awon iwe re ni ipa lori Voltaire ati Rousseau, opo awon onironu Olaju Skotlandi, ati bakanna lori awon Olujidide Amerika. Ipa re si iseolominira ijohun ati ero alainide han ninu Ifilole Ilominira Amerika .
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1632
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1704
Ẹ̀ka:àwọn ará Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì
James Joyce

thumb|upright|alt=Half-length portrait of man in his thirties. He looks to his right so that his face is in profile. He has a mustache, a thin beard, and medium-length hair slicked back, and wears a pince-nez and a plain dark greatcoat, looking vaguely like a Russian revolutionary.|Joyce in Zürich,
James Augustine Aloysius Joyce (2 February 1882 – 13 January 1941) je olukowe ati ako-ewi omo Irelandi, to je gbigba gege bi ikan ninu awon olukowe to ipa julo ni orundun 20. Pelu Marcel Proust, Virginia Woolf, ati awon yioku, Joyce ko ipa pataki ninu igbega itan-aroko odeoni. O gbajumo fun iwe re bi Ulysses (1922) ati Dubliners (1914), A Portrait of the Artist as a Young Man (1916) ati Finnegans Wake (1939).
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1882
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1941
Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Thomas Edison

Tani Thomas Edison?

, Ohio]]

Thomas Alva Edison (February 11, 1847 – October 18, 1931) je oluda ati onisowo ara Amerika. O da awon ero dabi: ero agbohun, kamera aworan isipoda, ati gilobu ina. Thomas Edison ti da opolopo ohun, awon ohun ti Thomas Edison ti da, won ti ni ipa ti tobi lori abayé wa. Thomas Edison ti ran wa lowo lati se awon ohun ni ona ti o rorun gan. Thomas Edison ti sise pelu orisirisi akeko imo-jinle (sayensi) ati pelu orisirisi oniwadi. Thomas Edison ti da ilé imo-jinle akoko.


Thomas Edison ti dàgbà ni arin iwo oorun Amerika. Kutukutu ni ise re, o ti sise bi onise ero itewaya. Ise yi, o ti ran òun lowo lati beere pelu kiikan re. Awa n wo Thomas Edison bi onihumo ti tobi gan ni gbogbo itan-akoole Amerika.
Thomas Edison bi omo

Eto eko ti Thomas Edison ti ni, ko ti poju, ni otito, o ti je diè-diè. Thomas Edison ti lo si ilé-iwe fun osu diè.Iyà re ti ko bawo ka, ko, ati se isiro sùgbon won ti je iyanilenu ati won ti ko ara re pelu awon iwe.

Edison ti bèrè lati sise ni odun kutuktu, o ti je deedee lati se be. Nigba ti Thomas Edison ti ni odun metala, won ti bèrè lati je omokunrin ti iroyin. Nigba naa, Thomas Edison ti ta iwe iroyin ati súwìtì lori ojú-irin. Oju-irin yi, ti lo lati Port Huron si Detroit. Thomas Edison ti lo asiko ti opo lati ka awon iwe ti imo-jinle ati ilé-iwe. Thomas Edison ti ko bawo mu sise awon ẹrọ itẹwaya. Nigba ti Thomas Edison ti ni odun merindilogun, o ti mo bawo mu sise ero itewaya daradara ati o ti le sise bi okunrin ero itèwaya akoko kikun.

Idàgbàsokè ti ero itèwaya ti je igbese akoko lati bere, won ti ni iyika ti ibara eni soro nitori naa ilé-isé ti bèrè lati fàgun kiakia ni apakan keji ni Ogorun Odun kokandinlogun. Nissi, Thomas Edison ti lé se ìrìn ajò, o ti lé ri orilè-èdè, ati jèrè iriri.

Thomas Edison ti je alagbawi fun agbara DC sùgbon, atileyin re fun agbara DC ti mu òun awon wahala pelu awon èniyan ti o ni atileyin fun agbara AC.
Iwe iranti ti awon ise ati kiikan ti o tobi gan ti Thomas Edison:

Charles Batchelor ti lo imolè lati ya foto akoko bi ni itan akoole ati gbogbo ayé ni 1880.

* 1868: agbohunsile itanna ti idibo
* 1874: seda ero itewaya ti le firanse ifiranse merin ni waya ni asiko kanna
* 1876: Edison bere lati sise lori atagba telifoonu ti erogba, gbohungbohun ti thomas ti da fun awon telifoonu
* 1877: seda phonograph (ohun ti igbasile awon ohun ati le mu sise fun awon èniyàn ti le gbo awon ohun)
* 1879: gilobu ina, Edison ti da èniyàn olokiki
* 1882: Edison ti lo eto itanna ti agbara lati fun ni awon ilé aadota mejo itanna ni Manhattan.
* 1891: Edison fi opolopo èniyàn han Kinetoscope ati Kinetograph, awon aseyori ti o tobi fun ilé-isé aworan-isipopada.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn oníṣòwò ará Amẹ́ríkà
Galileo Galilei

Tani Galileo Galilei?

Galileo Galilei (; 15 February 1564 – 8 January 1642) je ara Italia onimo fisiiki, mathematiiki, olutorawo, ati onimo oye to ko ipa pataki ninu Ijidide Sayensi. Die ninu awon aseyori re ni atunse si teliskopu ati awon akiyesi irawo to se, ati itileyin ise Copernicus. Won ti pe Galileo ni "baba itorawo oniakiyesi odeoni," "baba fisiiki odeoni," the "baba sayensi," ati "Baba Sayensi Odeoni." Stephen Hawking so pe, "Galileo, ju elomiran, lo sise fun ibi sayensi odeoni."
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1564
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1642
Ẹ̀ka:Àwọn ará Itálíà
Marie Curie

Marie Salomea Skłodowska-Curie (Ojo keje, osu kankanla, odun 1867 – Ojo Kerin, osu keje, odun 1934) je onimo fisiyiki ati onimo kemistri omo orile-ede Poland to di ara Fransi lojowaju. O je asiwaju ninu papa radiolilagbara ati eni akoko to gba Ebun Nobel meji — ninu fisiyiki ati kemistri. Ohun na lo tun je obinrin akoko to je ojogbon ni Yunifasiti ilu Paris.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1867
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1934
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Físíksì
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Kẹ́místrì
Quartz

{{Infobox mineral
| name = Quartz
| category = Oxide mineral
| boxwidth = 24
| boxbgcolor =
| image = Quartz, Tibet.jpg
| caption = Quartz crystal cluster from Tibet
| formula = Silica (silicon dioxide, SiO2)
| molweight =
| strunz = 04.DA.05
| dana = 75.01.03.01
| color = Colorless through various colors to black
| habit = 6-sided prism ending in 6-sided pyramid (typical), drusy, fine-grained to microcrystalline, massive
| system = α-quartz: trigonal trapezohedral class 3 2; β-quartz: hexagonal 622
| lattice = hexagonal
| twinning = Common Dauphine law, Brazil law and Japan law
| cleavage = {0110} Indistinct
| fracture = Conchoidal
| tenacity = Brittle
| mohs = 7 - lower in impure varieties
| luster = Vitreous - waxy to dull when massive
| refractive = nω = 1.543 - 1.545 nε = 1.552 - 1.554
| opticalprop = Uniaxial (+)
| birefringence = +0.009 (B-G interval)
| pleochroism = None
| streak = White
| gravity = 2.65; variable 2.59 - 2.63 in impure varieties
| density =
| melt = 1670 °C (β tridymite) 1713 °C (β cristobalite)
| fusibility =
| diagnostic =
| solubility = 1 ppmmass at 400 °C and 500 lb/in2 to 2600 ppmmass at 500 °C and 1500 lb/in2
| diaphaneity = Transparent to nearly opaque
| other = Piezoelectric, pyroelectric, may be triboluminescent
| references =
}}

Quartz
Itokasi
Ibn Battuta

Abu Abdullah Muhammad Ibn Abdullah Al Lawati Al Tanji Ibn Battuta (), tabi lasan bi Ibn Battuta (February 24, 1304–1368 tabi 1369), je omowe, onirinajo musulumi Beriberi ara Moroko to gbajumo nitori akoole awon irinajo ati irinkerindo re to n je Rihla (ajo ni Arabiki). Awon irinajo re wonyi je fun ogbon odun won si je lori bi gbogbo ile imale ati ju be lo, won lo lati Ariwa Afrika, Iwoorun Afrika, Apaguusu Europe ati Apailaorun Europe, de Arin Ilaorun, orileabe India, Arin Asia, Guusuilaorun Asia ati Saina ni Ilaorun, ijinna to ju awon tosiwaju ati Marco Polo lo. Nitori awon akoole irinajo re wonyi Ibn Battuta je ikan ninu awon arinrinajo olokikijulo.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Marco Polo

Marco Polo (; ; c. 1254 – January 9, 1324) was a Venetian merchant traveler from the Venetian Republic whose travels are recorded in Il Milione, a book which did much to introduce Europeans to Central Asia and China. He learned about trading whilst his father and uncle, Niccolò and Maffeo, travelled through Asia and apparently met Kublai Khan.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1254
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1324
Ẹ̀ka:Ìgbésíayé
Mao Zedong

Mao Zedong, o tun se e ko bi Mao Tse-tung (December 26, 1893 September 9, 1976), je ara Saina Han to je olujidide, asero oloselu ati olori egbe kommunisti leader. O siwaju Orile-ede Olominira Awon Ara Saina (PRC) lati igba idasile re ni 1949 titi di ojo iku re ni 1976. Awon ero re lori Isemarksi-Iselenin, ona ijagun ologun ati awon iru eto Kommunisti re lapapo la mo si Isemao.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1893
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1976
Ẹ̀ka:Àwọn olóṣèlú ará Ṣáínà
Winston Churchill

Winston Leonard Spencer-Churchill, KG, OM, CH, TD, PC, FRS (30 November 1874 – 24 January 1965) je oloselu ara Britani ti o gbajumo fun isolori re fun orílẹ̀-èdè Isodokan Ile-Oba ni asiko Ogun Agbaye Keji. O di Alakoso Agba Britani lati 1940 de 1945 ati lekansi lati 1951 deo 1955. Asiwaju pataki ati adoroso, Churchill tun je ogagun ni ise Adogun Britani, onitankiko, olukowe ati asona. Doni, ohun nikan ni he Alakoso Agba Britani to ba Ebun Nobel ninu Litireso, ati eni keji ti o je niyi bi Araalu Oniyi Isodokan awon Ipinle Amerika.

Nigba to wa nibise ajagun, Churchill kopa ninu ise ologun ni India, Sudan ati Ogun Boer Keji. O gbajumo gege bi afiroyinranse ogun ati awon iwe to ko lati sejuwe awon ohun ton sele. Bakanna o tun sise ni ibise Adogun Britani ni Ojuogun Apaiwoorun ninu Ogun Agbaye Akoko, nibi to tidari awon Eso 6th ti Royal Scots Fusiliers.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Lítíréṣọ̀
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Brítánì