JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Tenzin Gyatso

Tenzin Gyatso, die 14de Dalai Lama (gebore as Lhamo Dondrub, 6 Julie 1935), is die huidige en langslewende Dalai Lama, wat belangrike monnike is van die Gelug, die jongste skool van Tibettaanse Boeddhisme. Die hoof van dié skool is in naam die Ganden Tripas. Die 14de Dalai Lama het die Nobelprys vir Vrede in 1989 ontvang en is bekend vir sy passievolle voorspraak vir Tibettane wêreldwyd.
Lewensgeskiedenis

duimnael|links|upright|Tenzin Gyatso in Wene, [[Oostenryk, in 2012.]]
Lhamo Dondrub, die vierde oudste seun van ’n arm arbeidersgesin, is op die Tibettaanse dorp Taktser in die Amdo-provinsie gebore. Nadat die 13de Dalai Lama oorlede is, is soekpartye uitgestuur om sy opvolger te vind en hulle het die tweejarige Lhamo herken as die 14de reïnkarnasie van die Dalai Lama. In 1939, net ná sy vierde verjaarsdag, is hy na die hoofstad, Lhasa, gebring waar hy amptelik as die nuwe Dalai Lama bekragtig is.

Hy het die grootste deel van sy kinderlewe saam met leermeesters of op sy eie deurgebring. Sy opleiding as Boeddhistiese monnik het begin toe hy ses jaar oud was en het ingesluit ’n bestudering van groot volumes Boeddhistiese leringe, gereelde meditasiesessies en die bemeestering van die vaardigheid om oor godsdienstige onderwerpe te debatteer.

In 1949 het die kommuniste die burgeroorlog in China gewen en op 7 Oktober 1950 het die Chinese magte Tibet ingeval. Die 15-jarige Dalai Lama is opgeroep om politieke gesag te aanvaar. Sy eerste stap was ’n beroep op die Verenigde Nasies, maar dit is afgewys.

In die daaropvolgende nege jaar het hy probeer om vreedsaam met die Chinese saam te leef, maar teregstellings en verwoesting deur die Chinese het gelei tot ’n groot opstand op 10 Maart 1959 in Lhasa. Die Chinese het die opstand onderdruk en die Dalai Lama het uit Tibet gevlug. Hy het asiel in Indië verkry. Sedert 1960 woon hy in Dharamsala in Noord-Indië.

In Indië het hy in 1959 ’n demokratiese regering in ballingskap gestig wat hom beywer vir die bevryding van Tibet en die welsyn van die nou meer as 120 000 Tibettaanse vlugtelinge. Hy het 53 landbou-vlugtelinggemeenskappe begin, die skepping van ’n Tibettaanse skoolstelsel bestuur, verskeie kultuurinstellings ingewy om Tibet se kuns en wetenskap te bewaar en meer as 200 abdye hervestig om die Boeddhisteleringe lewend te hou.

Sedert sy eerste oorsese besoek in 1967, het hy uitgebreid deur die wêreld gereis; hy bied lesings aan en werf ondersteuning vir die Tibettaanse saak. Hy word dikwels deur wêreldleiers genooi om oor wêreldvrede te praat en het die afgelope 40 jaar ’n simbool van vrede geword. In 1989 het hy ook die Nobelprys vir Vrede ontvang.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Dalai Lamas
Kategorie:Geboortes in 1935
Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede
Kategorie:Lewende mense
Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu
Kategorie:Filosowe in die 21ste eeu
Allah

duimnael|Die woord "Allah" in Arabiese alfabet|Arabiese skrif.
duimnael|Die woord "Allah" in verskillende skryfstelsels.

Allah (Arabies: الله‎ Allāh, [ʔalˤˈlˤɑːh] ), 'n Arabiese woord, is die hoofnaam vir "God" in die Islamitiese godsdiens en die Arabiessprekende Christendom. Allah word in Islam as die enigste godheid beskou en is reeds in voor-Islamitiese tye as die oppergod vereer. Eeue voor die Islamitiese profeet sy eerste beweerde openbaring in 610 n.C. ontvang en hom vervolgens tot die enigste god verklaar het, het die Lihjaniete en Thamoedeërs as voorgeslagte van die huidige Arabiere al hierdie godheid aanbid en is die naam Allah ook reeds met die Kaäba in Mekka verbind.

In die gedeeltes van die Koran wat tydens die eerste vyf jaar van sy openbare bediening in Mekka opgeteken is, gebruik Mohammed nie een keer die naam Allah nie. In dié tyd het hy na God verwys as "Heer" of "Skepper" (Rabb). Sommige waarnemers meen dit is omdat hy nie wou hê dat mense die God wat hy verkondig, verwar met die Allah wat saam met talle afgode by die Kaäba aanbid is nie.

Die naam Allah kom altesaam 2 688 keer voor in die dele van die Koran wat ná Mohammed se vlug na Medina opgeteken is. Die naam Allah is nie net heilig vir Moslems nie, maar hou ook besonderse betekenis in wanneer hulle bid. Wanneer Sy naam in gebed genoem word, is Allah onmiddellik daar teenwoordig.

Daar word ook in die Koran na God verwys as Al-Rahman ("die Barmhartige") - 'n naam wat voorheen deur die Jode in die Babiloniese Talmoed en ook deur Christene gebruik is om na hul God te verwys. Die Koran se godsbeeld beklemtoon die barmhartigheid van Allah as sentrale religieuse boodskap. Moslems glo dat daar 99 "wonderlike name" vir God is en herhaal dié name soms tydens gebede.

Allah is deur Mohammed naas sy funksie as enigste oppergod ook tot die enigste skepper, bewaarder en regter van die wêreld verhef. In teenstelling met Jesus van Nasaret, wat in Christelike geloofstelsels as deel van 'n goddelike drieëenheid of seun van God vereer word, bly Mohammed se rol in Islam beperk tot dié van 'n afgesant van Allah. Islam verwerp die idee van 'n goddelike seun of 'n menslike aspek van God en laat derhalwe ook geen afbeeldings van Allah toe nie. Kritiese teologiese debatte oor die Koran se godsbeeld word in die algemeen eweneens nie toegelaat nie.

Vir Islamitiese gelowiges onderhou en deurdring Allah hierdie wêreld. Aangesien niks sonder hom of onafhanklik van hom sou kan bestaan nie, word religieuse voorskrifte en gebooie in die Islamitiese wêreld ook op die nie-godsdienstige sfeer toegepas. Die nou verbintenis tussen staat en godsdiens in die meeste Islamitiese state - Islam as 'n wetsgodsdiens in teenstelling met die Christelike gewetensgodsdiens beskou homself ook as staatsvorm - is ongekend in die moderne Westerse beskawing en 'n bron van politieke en kulturele konflikte vir baie Islamitiese migrante-gemeenskappe in Westerse samelewings.
Verwysings

Kategorie:Islam
Kategorie:Islamitiese begrippe
Kategorie:Arabiese woorde
Kategorie:Gode
Kategorie:Monoteïsme
Cornelius Agrippa

duimnael|links|Cornelius Agrippa, soos hy verskyn in die Libri tres de occulta philosophia ("Drie boeke oor okkult filosofie") (1953)
Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim is gebore op 14 September 1486 in Keulen. Hy sterf in Grenoble of Lyon in 1534 of 1535. In 1515 het Agrippa klasse aangebied by die Pavia-Universiteit op Pimander waar hy doktorale studie onderneem het in regte en geneeskunde. Cornelius Agrippa is bekend vir sy letterkundige werk in die filosofie van okkultisme (Libri tres de occulta philosophia) wat in 1531 gepubliseer is. Agrippa het verskeie beroepe gehad maar het homself toegespits op die bestudering van Okkultisme. In hierdie werk belig hy verskeie konsepte wat onderliggend aan die okkultisme na vore soos byvoorbeeld alchemie, astrologie en die Kabbala. Agrippa het 'n kleurryke geskiedenis waartydens hy vele male in konflik gekom het met die bestaande aanvaarde kennis. Hy is deur Keiser Maximilian tot ridder geslaan.
Eksterne skakels

* Webwerf oor Agrippa se lewe
* Kort biografie oor Agrippa


Kategorie:Duitse geneeskundiges
Kategorie:Duitse militariste
Kategorie:Duitse okkultiste
Kategorie:Duitse teoloë
Kategorie:Alchemici
Kategorie:Astroloë
Kategorie:Regsgeleerdes
Kategorie:Geboortes in 1486
Kategorie:Sterftes in 1535
Kraft durch Freude

duimnael|200px|'n KdF-brosjure.

Die organisasie Kraft durch Freude (KdF) is op 27 November 1933 as 'n ondergeskikte afdeling van die Nasionaal-Sosialistiese Deutsche Arbeitsfront gestig en het tydens die Derde Ryk van Duitsland die vryetydsbesteding van die beroepsbevolking met danspartye, konserte, toneel- en operaopvoerings georganiseer. Daarnaas is spesiale vakansiereise aangebied vir werkers wat goeie prestasies behaal het.

Die Nasionaal-Sosialistiese Party van Duitsland (NSDAP) het die KdF-organisasie gebruik om sy invloed uit te brei en toestemming vir die NSDAP-bewind te kry.

Die bekendste instellings en projekte was die KdF-motor, wat uiteindelik weens die aanval op Pole en die begin van die Tweede Wêreldoorlog nie meer aan kopers afgelewer kon word nie, die passasierskip Wilhelm Gustloff, wat vir plesiervaarte gebruik is, en die vakansieoord Prora op die eiland Rügen, wat egter nie voltooi is nie.

Die eerste plesiervaart van die KdF na die Portugese eiland Madeira het op 10 Maart 1935 plaasgevind.
Vanaf 1936 is sogenaamde Betriebssportgruppen in die lewe geroep wat die sportbedrywighede van Duitse werkers onder die invloed van die NS-ideologie gebring het.
Eksterne skakels

*Kraft durch Freude (Artikel van die Duitse Historiese Museum)
*Uitgebreide inligting oor die KdF op die webwerf van Shoa.de


Kategorie:Nazi-Duitsland
Volume

duimnael|Bepaling van die inhoud van 'n onreëlmatige voorwerp deur middel van waterverplasing.

Volume (ook kapasiteit of inhoud genoem) is die hoeveelheid spasie wat 'n voorwerp (liggaam, ruimtelike figuur) beslaan. Gevolglik sal die inhoud van 'n reghoekige blok aan sy lengte × breedte × hoogte gelyk wees. Volume word in kubieke meter (m³), desimeter (dm³), sentimeter (cm³), millimeter (mm³), ensovoorts gemeet.
Bepaling

Om vloeistowwe se volume te meet, word 'n maatsilinder gebruik. 'n Vloeistof word versigtig in die silinder gegooi en die volume word sodoende bepaal.

Mens bepaal die volume van 'n voorwerp V deur die ruimte in volumes ΔV van 1 eenheid elk onder te verdeel, en die eenhede wat in V lê dan bymekaar te tel. Omdat nie elke eenheid presies in V lê nie, maak ons van 'n benadering gebruik:

:I(V)\approx\sum_V \Delta V.

Deur die eenhede steeds kleiner te neem word hierdie benadering noukeuriger. Die limietproses lei tot 'n ruimtelike integraal wat deur die onderstaande formule gegee word. Die SI-eenheid van volume is die kubieke meter, m³.
Formule

Die inhoud van 'n willekeurige voorwerp kan uit \int\int\int_V dv bereken word.
Voorbeeld

Die volume I van die silinder met hoogte h en straal r van die grondvlak af, met die z-as as silinderas en staande op die xy-vlak, kan soos volg bereken word:

:I=\int_{x=-r}^r \int_{y=-\sqrt{r^2-x^2}}^{\sqrt{r^2-x^2}}\int_{z=0}^h dzdydx = 2h\int_{-r}^r \sqrt{r^2-x^2}dx=\pi r^2h
Formule vir volumes

duimnael|150px|regs|π staan vir die getal pi
Omskakelings

* 1 liter = 1000 ml = 109 mm3 = 1000 cm3 = 1 dm3 = 0,001 m3
* 1 Amerikaanse gelling = 3,785 liter ~ 750 ml × 5
* 1 Imperiële gelling = 4,545 liter ~ 750 ml × 6
Volumevloei

* 1 Agpm (Amerikaanse galonne per minuut) × [60 min/h] × [3,785e-3 m3/Amerikaanse gall] = 0,2271 m3/h
* 1 Igpm (Imperiële galonne per minuut) × [60 min/h] × [4,546e-3 m3/Imp gall] = 0,27276 m3/h
Volume vs kapasiteit

Die verskil tussen volume en kapasiteit is dat volume die hoeveelheid ruimte is wat 'n voorwerp beslaan, terwyl kapasiteit die maatstaf is van 'n voorwerp se vermoë om 'n stof te hou. 'n Manier om daarna te kyk is dat volume vol is en kapasiteit hol, of dat volume buite is en kapasiteit binne.

Volume word altyd in kubieke eenhede gemeet, terwyl kapasiteit in feitlik elke ander eenheid gemeet word.
Kyk ook

* Omtrek, oppervlakte en volume


Kategorie:Fisika
Kategorie:Meetkunde
Karringmelk

duimnael|Volmelk (links) en karringmelk (regs)
duimnael|Karringmelk is 'n belangrike bestanddeel vir 'n verskeidenheid soet nageregte soos karringmelkpastei (hier bedien met vrugte en 'n bros pekanneutkors)
Karringmelk is 'n geurige, suur melkdrank wat as neweproduk van bottervervaardiging ontstaan. Danksy die baie lae vetgehalte van minder as een persent is karringmelk een van die gesondste suiwelprodukte en 'n belangrike bron van proteïne, kalsium, die vitamienaanvuller lesitien en melksuiker (laktose).
Geskiedenis

Karringmelk word reeds sowat 4 500 jaar gelede in Indië, Mesopotamië en Egipte vervaardig. Gewoonlik is melk in houers, wat van bokleer, erdewerk of pampoene gemaak is, geskud tot die room (die bottervet) van die melk begin afskei. Die bottervet is daarna geklits en geknee totdat botter ontstaan - en tegelykertyd karringmelk begin uitvloei.

Karringmelk staan vroeg reeds as 'n verfrissende melkdrank bekend.

Later word bottervate gebruik om botter te vervaardig. Vandag word karringmelk op 'n meer higiëniese manier in houers van vlekvrye staal industrieel vervaardig. Vir 'n lang tyd kon karringmelk egter slegs binne 'n paar dae na sy bereiding geniet word, aangesien die laktobakterië die karringmelk vinnig begin versuur.

Teen die jaar 1970 begin 'n Duitse suiwelfabriek daarmee om eerder soetroom as suurroom vir die vervaardiging van karringmelk te gebruik en kan sodoende die houbaarheid van karringmelk tot sowat vier weke verleng. Met hierdie metode word soetroom-karringmelk versigtig verhit en deur middel van verdamping ontwater. Deur byvoeging van spesiale laktobakterië word die kenmerkende geurige, suur smaak van karringmelk verkry.
Karringmelk as skoonheidsmiddel

Karringmelk is ook 'n gewilde skoonheidsmiddel, wat velprobleme kan versag. Die suurstof en swael van die karringmelkproteïene is byvoorbeeld noodsaaklik vir 'n gesonde, gladde vel.

Uitwendig aangewend, is karringmelk 'n geskikte natuurproduk om die vel skoon te maak en die seer van sonbrand uit te trek. Saam met eierwit dien karringmelk as 'n natuurlike skoonheidsmasker.
Karringmelk as bleekmiddel

Nog tot en met 1770 is linne uitsluitlik met karringmelk gebleek. Karringmelk (dikwels vermeng met suurlemoensap) kan as natuurlike en ongiftige bleekmiddel vir beide katoen en linne gebruik word.
Verwysings
Eksterne skakels

*


Kategorie:Suiwelprodukte
Rennes-le-Château

Rennes-le-Château is 'n Franse nedersetting in die département Aude (région Languedoc-Roussillon) met 77 inwoners (2018). Dit speel danksy 'n aantal spekulatiewe teorieë in verband met die Heilige Graal, die Orde van die Tempeliers en die Kathare 'n groot rol in esoteriese kringe.
Geografie

duimnael|center|300px
Geskiedenis

Rennes-le-Château verwerf sy bekendheid danksy die geestelike Abbé Bérenger Saunière (11 April 1852 - 22 Januarie 1917), wat teen die jaar 1890 onverwags 'n verbasende rykdom verwerf. Esoteriese kringe spekuleer nog steeds oor die bron van hierdie rykdom en vermoed dat hy 'n buitengewone histories-argeologiese vonds gemaak het. Die dorp is nou 'n gewilde bestemming vir nuuskieriges, die media en ook skatsoekers, alhoewel die dorpsbestuur enige uitgrawing lankal verbied het.
Demografie
Eksterne skakels

* Die amptelike webwerf van Rennes-le-Château


Kategorie:Munisipaliteite in Aude
Aigues-Mortes

Aigues-Mortes [ɛgˈmɔʀt] is 'n stad en ou seehawe in Petite Camargue, naby Nîmes in Suid-Frankryk en sowat vyf kilometer oos van La Grande-Motte, wat deur koning Lodewyk IX as seehawe vir die kruistogte van die jare 1246 en 1270 gestig is.

duimnael|links|200px|Die tipiese Middeleeuse roosterpatroon van Aigues-Mortes
Aigues-Mortes is met sy tipiese roosterpatroon van reguit strate wat mekaar kruis is 'n voortreflike voorbeeld van middeleeuse stadsbeplanning.

Danksy die koninklike bevordering van die handel beleef die stad 'n bloeitydperk, wat eers teen die middel van die 14de eeu tot 'n einde kom. Die stad is daarna grotendeels verlaat.

Die oorspronklike kruisvaarderstad is grotendeels bewaar en die huidige stad met 7 891 inwoners (2008) is 'n gewilde toeristebestemming in die département Gard (région Languedoc-Roussillon). Aigues-Mortes lê nou sowat vier kilometer van die kuslyn af en word deur middel van 'n kanaal met die see verbind. Die belangrikste bronne van inkomste naas die toerisme is wynbou en soutontginning.
Geskiedenis

duimnael|links|200px|Die Middeleeuse stadspoort
duimnael|links|200px|Die stadsmuur van Aigues-Mortes
Die Romeinse Gaius Marius berig van 'n nedersetting wat reeds in die jaar 102 v.C. bestaan. Die naam Ayga Mortas (Dooie Waters) word vir die eerste keer in die 10de eeu gebruik. Tot by die 16de eeu bly Aigues-Mortes 'n belangrike vervoersentrum van die Mediterreense Frankryk.

Kategorie:Kruistogte
Kategorie:Munisipaliteite in Gard
Kategorie:Nedersettings langs die Middellandse See
René Descartes

duimnael|links|Descartes se graf in die Saint-Germain-des-Prés.
René Descartes, (31 Maart 1596 – 11 Februarie 1650) gebore in Touraine, Frankryk, was nie net 'n filosoof nie, maar ook 'n belangrike wetenskaplike wat bygedra het tot die fisika, analitiese meetkunde, wiskunde, optika en fisiologie. Sy belangrikste bydrae is sy metode, uiteengesit in Discours de la méthode (Betoog oor die metode) en Méditations Métaphysiques (Bepeinsinge oor die Eerste Filosofie).


Descartes se metode het behels om alles wat hy ooit geleer is, te betwyfel totdat hy 'n duidelike en ooglopende (clara et distincta) idee of beginsel gevind het wat nie in twyfel getrek kon word nie. In sy poging om alles te betwyfel, het hy uiteindelik tot die gevolgtrekking gekom dat hy alles kon betwyfel behalwe die feit dat hy twyfel. Maar as hy getwyfel het, was hy denkend. En as hy denkend was, het hy as 'n denkende wese bestaan.

Gevolglik het Descartes "ek dink" (cogito) as die eerste duidelike en ooglopende beginsel geïdentifiseer, waarvan hy sekerheid aangaande die bestaan van dinge kon aflei. Vandaar Descartes se bekende uitsprake: dubito (ek twyfel) ergo cogito (daarom dink ek), en verder cogito ergo sum (ek dink, daarom is ek).

Hy het die menslike natuur hoofsaaklik gesien as intellek waaraan die liggaam verbind was. Rasionaliteit was egter nie net die basis van menswees nie, maar 'n sleutel tot alle realiteit. Descartes het geglo dat hy deur sy deduktiewe metode besliste kennis van alles kon bereik. Sy uitgangspunt was 'n idee wat duidelik tot sy verstand gespreek het, waarna hy deur rasionele deduksie verder kon gaan om die bestaan van alles, insluitend die wêreld en God, te demonstreer.

In teenstelling met Plato, het hy nie 'n ander wêreld van idees wat rasionele denke voorafgaan, voorveronderstel nie. Nòg 'n ingebore idee, nòg 'n goddelike Wese, maar die menslike cogito – die denkproses – is die bron wat, vóór die sintuiglike ervaring, ware kennis waarborg – selfs die kennis van 'n self-openbarende God.
Eksterne skakels

* Franse audioboek (mp3) : uittreksel oor diere/masjiene van Discours de la méthode (Vertoog oor die metode)
* Discourse On the Method – by die Gutenbergprojek – Engelse vertaling van Discours de la méthode
* Selections from the Principles of Philosophy – by die Gutenbergprojek
* Gedetaileerde biografie van Descartes
* CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: René Descartes
* Maklik leesbare weergawes van Descartes se Méditations Métaphysiques en Discours de la méthode (Engelse vertalings)
* Biografie van Descartes (Frans)


Kategorie:Franse filosowe
Kategorie:Franse wiskundiges
Kategorie:Filosowe in die 17de eeu
Kategorie:Wiskundiges in die 17de eeu
Kategorie:Geboortes in 1596
Kategorie:Sterftes in 1650
SNCF

|}

Die afkorting SNCF verwys na Frankryk se nasionale spoorwegmaatskappy (Société Nationale des Chemins de fer français), wat die grootste deel van die Franse spoorwegnet en onder meer ook die sneltrein TGV, wat in 1981 ingevoer is, beheer. 'n Dogtermaatskappy van SNCF, CFC, beheer die spoorwegnet van die eiland Korsika.

duimnael|links|'n TGV-hoësnelheidstrein van die Franse Spoorweë in die stasie [[Marseille-Saint-Charles.]]
Die Franse spoorwegnet het tans 'n lengte van 32 000 kilometer, waarvan 14 500 kilometer geëlektrifiseer en 1 500 kilometer geskik is vir hoësnelheidstreine. Die SNCF het 180 000 werknemers in diens wat daagliks sowat 14 000 treine hanteer.

Die maatskappy SNCF is op 1 September 1937 gestig, en vanaf 1 Januarie 1938 vorm die voormalige ses spoorwegmaatskappye nog slegs die régions (spoorlynstreke) Nord, Est, Sud-Est, Sud-Ouest, Ouest en Mediterranée. Met die uitsondering van die laasgenoemde het alle spoorlyne Parys as hulle vertrekpunt.

Op 1 Januarie 1983 verval die ou ooreenkomste van die jaar 1937, en SNCF word vir goed die nasionale spoorwegmaatskappy van Frankryk. Die spoorlyngeriewe word sedert 1997 deur 'n aparte maatskappy, die Réseau Ferré de France (RFF), beheer. Toekomstig sal die spoorwegnet ook deur ander maatskappye benut kan word.
Verwysings

Kategorie:Spoorvervoer in Frankryk
Kategorie:Franse maatskappye
Kategorie:Parys
Michiel de Swaen

Michiel de Swaen (* 20 Januarie 1654 in Duinkerken, Spaanse Nederlanden, † 3 Mei 1707 in Duinkerken, Koninkryk van Frankryk) is 'n snykundige en in die 17de eeu een van die bekendste rederykers van Vlaandere.

In 1687 word hy prince van de rederykerskamer De Kersauwe (tewens is hy ook lid van die kamer Sint-Michiel in Duinkerken).

Sy gedigte is dikwels religieus-geïnspireer en vermoedelik deur Jacob Cats en Joost van den Vondel beïnvloed. Daarnaas skryf hy geleentheidsverse en toneelstukke. De Swaen is saam met Maria Petyt en Edmond de Coussemaker een van die belangrikste historiese verteenwoordigers van die Nederlandstalige kultuur in Frankryk.

Die Frans-Vlaamse kulturele beweging "Michiel de Swaenkring" is na hom vernoem.
Werke

* Catharina
* Mauritius
* Andronicus
* De gecroonde leersse (1688)
* De menschwording (1688)
* Het leven en de dood van Jesus Christus (1694)
* Neder-duitsche digtkonde of rym-konst (omtrent 1702)
* De zedighe doot van Carel den Vijfden (omtrent 1704)


Kategorie:Franse digters
Kategorie:Vlaamse digters
Kategorie:Suid-Nederlanders (voor 1830)
Kategorie:Dramaturge
Kategorie:Snydokters
Kategorie:Geboortes in 1654
Kategorie:Sterftes in 1707
Angela Merkel

Angela Dorothea Merkel (Duits: [ˈaŋɡela doʁoˈteːa ˈmɛʁkl̩], ; gebore op 17 Julie 1954 in Hamburg) het van 22 November 2005 tot en met 8 Desember 2021 as bondskanselier van Duitsland gedien.

Merkel was 'n Oos-Duitse fisikus en begin haar politieke loopbaan na die Duitse hereniging in die politieke party die Christelik-Demokratiese Unie (CDU). In die tydperk tussen 1991 en 1994 beklee sy die amp van Minister van Gesin-, Bejaarde- en Jeugsake. Van 1994 tot 1998 is sy Minister van Omgewingsake, Natuurbewaring en Kernreaktorveiligheid.

In 2000 was sy die eerste vrou wat as voorsitter van die CDU verkies is, en was van 2005 tot 2021 die eerste vroulike regeringshoof van Duitsland.
Buitelandse beleid

Bondskanselier Merkel se besluit om een miljoen Islamitiese vlugtelinge uit Sirië te aanvaar het net soos Duitsland se beleid om ekonomiese welvaart in die binneland deur 'n massiewe handelsoorskot met ander lande te waarborg volgens sommige deskundiges tot die land se toenemende politieke isolasie in Europese en wêreldkonteks gelei. Merkel se beleid vir 'n Europese oplossing van die kwessie word egter deur die konserwatiewe kanselier van Oostenryk, Sebastian Kurz, ondersteun. Ook die Franse president, Emmanuel Macron, het sy ondersteuning aangekondig.
Biografiese oorsig

* 1954 – Angela Merkel word op 17 Julie as Angela Dorothea Kasner in Hamburg gebore. Haar ouers vestig hulle in die Duitse Demokratiese Republiek (DDR)
* 1957 tot 1973 – Angela Merkel word groot in Templin (Brandenburg), waar sy ook skoolgaan.
* 1973 tot 1978 – Studeer in Fisika aan die Universiteit van Leipzig.
* 1978 tot 1990 – Werk as natuurkundige aan die Sentrale Instituut vir Fisiese Chemie (Zentralinstitut für Physische Chemie) in Berlyn-Adlershof.
* 1989 – Vanaf Desember medewerker by die politieke party Demokratischer Aufbruch.
* 1990 – Ná die Volkskammer-verkiesing van 18 Maart 1990 skakelbeampte vir die kabinet van die Eerste Minister van die DDR, Lothar de Maizière. Ná die Duitse verkiesing op 2 Desember 1990 lid van die Duitse parlement (Christelik-Demokratiese Unie, CDU).
* 1991 tot 1994 – Minister vir Vroue- en Jeugsake in die kabinet van bondskanselier Helmut Kohl. In Desember ook tot adjunkvoorsitter van die CDU gekies.
* 1993 tot 2000 – Voorsitter van die CDU in die deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren.
* 1994 tot 1998 – Ná die verkiesing op 16 Oktober 1994 Minister vir Omgewingsake, Natuurbewaring en Veiligheid van Kernkragsentrales.
* 1998 tot 2000 – Ná die verkiesing op 27 September 1998 vanaf November sekretaris-generaal van die CDU.
* 2000 – Voorsitter van die CDU.
* 2002 tot 2005 – Ná die verkiesing op 22 September 2002 voorsitter van die CDU in die Duitse parlement.
* 2005 – 2021 – Ná die verkiesing op 18 September word Merkel op 22 November die eerste vroulike bondskanselier van Duitsland.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Duitse fisici
Kategorie:Duitse ministers
Kategorie:Duitse opposisieleiers
Kategorie:Eerste Ministers van die Bondsrepubliek Duitsland
Kategorie:Oos-Duitsers
Kategorie:Ministers van Omgewing
Kategorie:Presidente van die Europese Raad
Kategorie:Geboortes in 1954
Kategorie:Lewende mense