JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය

ගණිතයේ ශ්‍රිත සංකල්පයේ ඉතිහාසය “දා පොන්ටේ” (da Ponte) (1992) මගින් විස්තර කරයි. 1694 දී ගොට්ෆ්‍රයිඩ් ලෙයිබ්නිස් විසින් “ශ්‍රිතය” යන වදන හඳුන්වා දුන්නේ , විශේෂ ලක්ෂ්‍යයක දී වක්‍රයක බෑවුම් වැනි වක්‍රවලට සම්බන්ධ ගුණ විස්තර කිරීමටය.ලෙයිබ්නිස් විසින් සැලකූ ශ්‍රිත වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන්නේ අවකල්‍ය ශ්‍රිත ලෙසය. මෙම වර්ගයේ ශ්‍රිත සඳහා කෙනෙකුට සීමා හා ව්‍යුත්පන්න පිළිබඳ කතා කළ හැක. මේවා ආදානය හා ආදානයේ වෙනසක් මත ප්‍රතිදානයේ හා ප්‍රතිදානයේ වෙනසක් පිළබඳ මිනණුමකි. එවැනි ශ්‍රිත කලනයේ මූලික පදනම වී ඇත.
18 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ දී ලෙනාර්ඩ් ඉයුලර් ශ්‍රිතය යන වදන, විවිධ ස්වායත්ක විචල්‍ය අඩංගු ප්‍රකාශන ‍හෝ සමීකරණ විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී.
උදාහරණ වශයෙන්
ƒ(x) = sin(x) + x3.
19 වන සියවසේ දී ගණිතඥයන් , ගණිතයේ සියලු වෙනස් අංශ විධිමත් කිරීම ආරම්භ කලෝය. වෙයර්ස්ට්‍රාස් , ජ්‍යාමිතියට වඩා අංක ගණිතය මත කලනය ගොඩ නැංවීමට ‍පක්ෂව කතා කළ අතර එය ලෙයිබ්නිස් ගේ අර්ථ දැක්වීමට වඩා ඉයුලර්ගේ අර්ථ දැක්වීමට වාසි සහගත විය. (විශ්ලේෂණයේ අංකගණිතකරණය බලන්න)
මුලදී ශ්‍රිතයක් පිළිබඳ අදහස සීමා වී තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස ජොසප් ෆවුරියර් සෑම ශ්‍රිතයකටම ෆවුරියර් ශ්‍රේණියක් තිබෙන බවට ප්‍රකාශ කළේය. වර්තමානයේ කිසිදු ගණිතඥයෙක් එසේ ප්‍රකාශ නොකරයි. ශ්‍රිතවල අර්ථ දැක්වීම පුළුල් කිරීම තුළින් ගණිතඥ‍යන්ට, කිසිඳු ලක්ෂයක් අවකලනය නොවන සන්තතික ශ්‍රිත වැනි වෙනස් ගණිතමය වස්තූන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට හැකි විය. ආරම්භයේ දී මෙම ශ්‍රිත සිද්ධාන්තමය කුතුහල පමණක් බවට සැලකූ අතර 20 වන සියවස දක්වාම හැඳින්වූයේ අද්භූත යන අර්ථය දෙන “මොන්ස්‍ටර්ස්” යනුවෙනි. කෙසේ නමුත් ශ්‍රිතීය විශ්ලේෂණයේ බලවත් තාක්ෂණික ක්‍රම පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙම ශ්‍රිත අවකල්‍ය ශ්‍රිතවලට වඩා බහුල බවයි. මෙවැනි ශ්‍රිත බ්‍රවුනීය චලිතය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි ආදර්ශනය කිරීමට යොදා ගෙන ඇත.
19 වන සියවසේ අවසාන කාලයේ දී ගණිතඥයන් . ගණිතයේ සියල්ල, කුලක සිද්ධාන්තය යොදා ගනිමින් විධිමත් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී. ඔවුන් විසින් සෑම ගණිතමය වස්තුවක්ම කුලකයක් ලෙස නම් කළහ. ඩිරිචෙල්ට් හා ලොබෑෂ්ව්ස්කයි සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ශ්‍රිතයේ නව අර්ථ දැක්වීම සඳහා ස්වාධීන උපහාර ලබයි. ඔවුන් ශ්‍රිතය හැඳින්වූයේ , සියලු ප්‍රථම අවයවයකටම ආවේණික දෙවන අවයවයක් ඇත්තක වූ සම්බන්ධයක් ලෙසය. නමුත් ඩිරිචෙල්ට් ගේ විධිගත කිරීම ඉම්‍රේ ලාකටොස්ගේ පහත කියමනෙන් අපහාසයට ලක්වේ.

“ඩි‍රිචෙල්ට්ගේ ක්‍රියාකාරකම්වල කිසිසේත්ම එවැනි අර්ථ දැක්වීමක් නොමැත.නමුත් ඔහුට මෙම සංකල්පය පිළිබඳ කිසිදු අදහසක් නොතිබූ බවට ඕනෑ තරම් සාක්ෂි ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ඔහුගේ (1837) දී , ඔහු කොටසක් වශයෙන් සන්තතික ශ්‍රිත සාකච්ඡා කිරීමේ දී පැවසුවේ අසන්තතිකතා ලක්ෂ්‍යවලදී ශ්‍රිතයට අගයන් දෙකක් පවතින බවය”.
(සාක්ෂි හා නිශ්ප්‍රභා කිරීම්,) 151 , කේම්බ්‍රිජ් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය 1976)

හාර්ඩි (Hardy) (1908, pp. 26–28) ශ්‍රිතයක් යනු x සහ y විචල්‍යයන් දෙකක් අතර සබඳතාවයක් යැයි අර්ථ දැක්වූයේ පහත පරිදි ප්‍රකාශ කිරීමෙනි. “සමහරක් x අගයන් සඳහා කවර ආකාරයකින් හෝ අනුරූපී y අගයන් ඇත. ඔහුට ශ්‍රිතය සියලු x අගයන් සඳහා අර්ථ දැක්වීමට හෝ x හි එක් එක් අගය y හි එක් අගයකට සම්බන්ධ කිරීමට අවශ්‍ය නොවීය. ශ්‍රිතයක මෙම පුළුල් අර්ථ දැක්වීමට, සමකාලීන ගණිතයේ පොදුවේ සැලකූ ශ්‍රිතවලට වඩා වැඩි සබඳතා ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ.
පරිගණකයේ නීතියක් ලෙස ශ්‍රිතයක් පිළිබඳ මතය, විශේෂ ආකාරයේ සබඳතාවයකට වඩා පුළුල් ලෙස ගණිතමය තර්කනයේ දී හා සෛද්ධාන්තික පරිගණක විද්‍යාවේ දී අධ්‍යයනයට ලක්වේ. මෙම පරිගණනය කළ හැකි ශ්‍රිතවලට ආකෘති ලෙස ලැම්බ්ඩා කලනය , μ සහානුයාත ශ්‍රිත හා ට’රින්ග් යන්ත්‍ර හැඳින්විය හැක.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ශ්‍රිත (ගණිතය)

250px|thumb|The red curve is the graph of a function f in the [[Cartesian plane, consisting of all points with coordinates of the form (x,f(x)). The property of having one output for each input is represented geometrically by the fact that each vertical line (such as the yellow line through the origin) has exactly one crossing point with the curve.]]

ශ්‍රිත (කුලක සිද්ධාන්තය) මෙම ලිපියට හෝ කොටසට සම්බන්ධ විය යුතු බව යෝජනා විය. ශ්‍රිතයක ගණිතමය සංකල්පය රාශි 2ක් අතර පරායත්තතාව ප්‍රකාශ කරයි. එක් රාශියක් දී ඇති (ස්වායත්ත විචල්‍ය හෝ එහි “ආදානය”) අතර අනෙක නිෂ්පාදනය. (පරායත්ත විචල්‍ය, ශ්‍රිතයේ අගය හෝ “ප්‍රතිදානය”) ශ්‍රිතයක් , තාත්වික සංඛ්‍යා වැනි නිත්‍ය කුලකයකින් ගන්නා ලද එක් එක් ආදානයට ඇති තනි ප්‍රතිදානවලින් යුක්ත වේ.

ශ්‍රිතයක් ඉදිරිපත් කිරීමට ආකාර කිහිපයක් ‍ති‍බේ. සූත්‍රයක් මඟින් , රූප සටහන් හෝ ප්‍රස්ථාර මඟින් , එය ගණනය කරන ඇල්ගොරිතමයක් මඟින් , එහි ගුණවල විස්තරයක් මඟින් එය සිදු කළ හැක. සමහරක විට ශ්‍රිත ඒවා අනෙක් ශ්‍රිතවලට ඇති සම්බන්ධය හරහා විස්තර කරනු ලැ‍බේ. (උදාහරණ ලෙස ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිත බලන්න) ව්‍යවහාරික අංශවලදී ශ්‍රිත , ඒවායේ අගය වගු හෝ සූත්‍ර මඟින් විශේෂණය කරනු ලබයි. ඇති සෑම ශ්‍රිතයක්ම සියලු විස්තර කිරීම් විධිවලින් විස්තර කළ නොහැක. අයෙක් ශ්‍රිතය හා එය ඉදිරිපත් කළ හැකි විවිධ ක්‍රම අතර පැහැදිලි බවක් ඇති කළ යුතු වේ.

ගණිතය පුරාවට ඉතාමත් වැදගත් අදහසක් වන්නේ ශ්‍රිතයක සංයුතියයි. z යනු y හි ශ්‍රිතයක් නම් හා y යනු x හි ශ්‍රිතයක් නම් z , x හි ශ්‍රිතයකි. එය අපි විධිමත් නොවන ආකාරයකින්, සංයුත ශ්‍රිතයක් ලැබෙන්නේ ප්‍රථම ශ්‍රිතයේ ප්‍රතිදානය දෙවැන්නේ ආදානය ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් යැයි විස්තර කරයි. ශ්‍රිතවල මෙම ලක්ෂණය එය සංඛ්‍යා හෝ සංඛ්‍යාංක වැනි අනෙකුත් ගණිතමය නිමැවීම් වලින් වෙන් කොට දක්වයි. තවද මෙම ලක්ෂණය එහි ප්‍රබල ව්‍යුහය සමඟ ශ්‍රිත පිළිබඳ සිද්ධාන්ත ද ලබා දේ.
ප්‍රවර්ගය:ගණිතය
ත්‍රිකෝණමිතියෙහි දළ විශ්ලේෂණය

300px|thumb|මෙම සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයේ : sin A = a/c; cos A = b/c; tan A = a/b.

සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයක එක් කෝණයක් 90^\circ වන නිසා වෙනත් කෝණයක් දන්නේ නම් එමගින් ඉතිරි කෝණය සෙවිය හැක. මන්දයත් ඕනෑම ත්‍රිකෝණයක අභ්‍යන්තර කෝණ තුනෙහි ඓක්‍යය 180^\circ වන බැවිනි. එමනිසා සුළු කෝණ දෙකෙහි ඓක්‍යය 90^\circ වන අතර ඒවා අනුපුරක කෝණ ලෙස හැදින්වේ. සෘජුකෝණී ත්‍රිකෝණයේ හැඩය සම්පුර්ණයෙන් නිර්ණය කරනු ලබන්නේ සමරූප්‍යතාවය තෙක්ම කෝණවලට අනුවයි. මින් අදහස් වන්නේ අනෙක් කෝණයන්ගෙන් එකක් දන්නා විට ත්‍රිකෝණයේ විවිධ පාදවල අනුපාතය ත්‍රිකෝණයේ ප්‍රමාණය මත පදනම් නොවී එකම අගයක් ගන්නා බවයි.එනම් ත්‍රිකෝණය කෙතරම් විශාලනයට ලක් වුවද කර්ණය, සම්මුඛ පාදය හා බද්ධ පාදය හා සම්බන්ධ නියමිත අනුපාතයන් නියතයකි.

මෙම අනුපාතයන් දන්නා A කෝණයක් සදහා වු පහත සඳහන් ත්‍රිකෝණමිතික අනුපාතයන් මගින් ලබාදේ. මෙහි a,b හා c යනු ඉහත පෙන්නුම් කරන රූපයේ පාද සදහා දී ඇති දිග යන් වේ.


* සයින් ශ්‍රීතය අර්ථ දක්වනුයේ, කෝණයට සම්මුඛ පාදයේ දිග එහි කර්ණයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \sin A=\frac{\textrm{opposite}}{\textrm{hypotenuse}}=\frac{a}{\,c\,}\,.


* කොසයින ශ්‍රීතය (cus) අර්ථ දක්වනුයේ, බද්ධ පාදයේ දිග කර්ණයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \cos A=\frac{\textrm{adjacent}}{\textrm{hypotenuse}}=\frac{b}{\,c\,}\,.


* ටැංජන ශ්‍රීතය (tan) අර්ථ දක්වනුයේ සම්මුඛ පාදයේ දිග බද්ධ පාදයේ දිගට දක්වන අනුපාතය ලෙසයි.

:: \tan A=\frac{\textrm{opposite}}{\textrm{adjacent}}=\frac{a}{\,b\,}=\frac{\sin A}{\cos A}\,.

කර්ණය යනු සෘජුකෝණි ත්‍රිකෝණයක සෘජුකෝණයට සම්මුඛ පාදයයි. එය ත්‍රිකෝණයේ දිගම පාදය වන අතර A කෝණයට බද්ධ පැතිදෙකෙන් එකකි. බද්ධ පාදය යනු A කෝණයට බද්ධ වන අනෙක් පාදයයි. සම්මුඛ පාදය යනු A කෝණයට සම්මුඛව ඇති පාදයයි. සමහර අවස්ථා වලදී සම්මුඛ පාදය හා බද්ධ පාදය පිලිවෙලින් අබිලම්භය හා ආධාරකය ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ. සෘජු කෝණි ත්‍රිකෝණයේ කුමන පාද අතර අනුපාත සයිනය, කෝසයිනය හා ටැංජනයට සමානද යන්න පහසුවෙන් මතකයට ගැනීම සදහා බොහෝ පුද්ගලයින් ස.ක-බ.ක-ස.බ යන වචන පෙළ මතකයේ තබාගනී. ((Mnemonics) යටතේ පහත බලන්න)


මෙම ශ්‍රිතවල පරස්පර පිලිවෙලින් කෝසිකනය (csc හෝ cosec) සීකනය (sec) සහ කෝටැංජනය (cot) ලෙස නම් කරයි. මෙම ශ්‍රිත වල ප්‍රතිලෝම ශ්‍රිතයන්ට පිලිවෙලින් චාප සයිනය, චාපකෝසයිනය හා චාප ටැංජනය ලෙස හදුන්වනු ලැ‍බේ. මේවා අතර ත්‍රිකෝණමිතික සර්වසාමයන් ලෙස හැදින්වෙන අංක ගණිත සම්බන්ධතාවයන් පවතී.


යම් කෙනෙකුට අභිමත ත්‍රිකෝණයක් සම්බන්ධව අසනු ලබන සියලු ගැටළු වලට මෙම ශ්‍රිත සමගින් සයින් නියමය හා කෝසයින නියමය භාවිතයෙන් සැබවින්ම පිළිතුරු දිය හැක. මෙම නියමයන් භාවිතයෙන් ඕනෑම ත්‍රිකෝණයක පාද දෙකක් හා එක් කෝණයක් දී ඇති විට,හෝ කෝණ දෙකක් හා එක් පාදයක් දී ඇති විට හෝ ඉතිරි කෝණ හා පාද ගණනය කළ හැක. ජ්‍යාමිතියේදී සියලු බහු අස්‍ර පරිමිත ත්‍රිකෝණ සංඛ්‍යාවක එකතුවක් ලෙස විස්තර කල හැකි බැවින් මෙම නියම ජ්‍යාමිතියේ සියලු කොටස් වලදී ප්‍රයෝජනවත් වේ.
විචල්‍යය අර්ථ දැක්වීම

thumb|රේඩියන් 1 කෝණයක්, වෘන්තයේ අරයට සමාන චාප දිගක් වෘත්තය මත ආපාතනය කරයි.

රේඩියන එකක් යනු, වෘන්තයේ අරයට සමාන දිගකින් පරිධිය ඔස්සේ වු චාප ඛාන්ඩයක් මගින් වෘත්ත කේන්ද්‍රයේ ආපාතනය කරන කෝණයයි.

වඩාත් සාධාරණ ලෙස “අර” දෙකකින් ආපාතනය කරන ඕනෑම කෝණයක රේඩියන් වලින් විශාලත්වය, සංවෘත වූ චාප කොට‍සේ දිග වෘත්තයේ අරයට දක්වන අනුපාතයට සමාන වේ. එනම්, θ = s /r වේ. මෙහි θ යනු රේඩියන වලින් ආපාතිත කෝණයද s යනු චාප දිගද r යනු වෘන්තයේ අරයද වේ. විලෝම වශයෙන්, රේඩියන් වලින් කෝණයේ අගය වෘන්තයේ අරයෙන් ගුණ කළ විට සංවෘත චාප කොටසේ දිගට සමාන වේ. එනම්, s = r θ

ඒ අනුව, පූර්ණ පරිභ්‍රමණයක (අංශක 360) රේඩියනවලින් විශාලත්වය යනු මුළු පරිධිය අරයෙන් බෙදු විට ලැබෙන අගයයි. එනම් 2 π r/r හෝ 2π මෙලෙස රේඩියන 2π අංශක 360 කට සමාන වේ. එහි අදහස රේඩියන එකක් අංශක 180/ π ට සමාන වන බවයි
ලාන්ස් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්

ජර්මානු කවියෙක්, නවකතාකරුවෙක්, නාට්‍ය රචකයෙක්, දේශපාලනඥයෙක් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඔහුගේ සාහිත්‍ය කෘති වන, ද සෝරෝස් ඔෆ් යන්ග් වර්තර්, ස්ටර්ම් ඇන්ඩ් ඩ්‍රැන්ග් සහ ෆවුස්ට් ය. ඔහු සාහිත්‍ය දක්ෂයෙකු ලෙස වඩාත් හොඳින් සලකනු ලැබුවද, ගොතේ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන්හි, විශේෂයෙන් ස්වාභාවික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ ද සම්බන්ධ විය. භූ විද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුගේ පුළුල් අධ්‍යයනයේ කොටසක් ලෙස ඔහු සතුව පුළුල් ඛනිජ එකතුවක් තිබුණි.

.
ආශ්‍රිත
රොජර් ෆෙඩරර්

රොජර් ෆෙඩරර් යනු 1981 උපන් ස්විට්සර්ලන්තයේ වෘත්තිමය ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි. 2004 පෙබරවාරී 1 දින පටන් නොකඩවා සති 223 ක කාලයක් තිස්සේ ලෝකයේ අංක 1 කිරුළ දරා සිටී. බොහෝ විචාරවලද, ක්‍රීඩාවේ අතීත පුරාවෘත්ත මගින්ද, ඔහුගේම සමානයන්ද, ඔහු ඉතිහාසයේ සිටි ක්‍රීඩා දැවැන්තයෙකු ලෙස සළකති. 2008 දි ඔහු ලෝරස් වර්ෂයේ හොඳම ක්‍රීඩකයා ලෙස නම් කරන ලදි. ඒ නොකඩවා හතර වෙනි වතාවට වන අතර එය වාර්තා ගත තත්වයකි.

ෆෙඩරර් ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් ඒකල තරඟ වල සම්මාන 12 ක් (ඕස්ට්‍රේලියා විවෘත තුනක් විම්බ්ල්ඩන් පහක්ද එ.ජනපද විවෘත හතරක් ද වශයෙනි) ද ටෙනිස් මාස්ටර් කුසලාන හතරක්, සහ ඒවීපි මාස්ටර් කුසලාන දාහතරක් දිනා ගත්තේය. ඊට අමතරව වාර්තා රැසක් හිමි කර ගෙන ඇත. ග්‍රැන්ඩ් පිරිමි ඒකල අවසාන සම්මානය සඳහා නොකඩවා දහවතාවක් සහභාගී වි ඇත. (2005 විම්බ්ල්ඩන් ශූරතාවය සිට 2007 එ.ජනපද විවෘත) ඔහුගේ ප්‍රධානම ප්‍රතිවාදියා රෆායෙල් නඩාල් විය. ඔහු සමග බොහෝ වාර ගණනාවක් තරග කර ඇත. (බලන්න ෆෙඩරර් එරෙහිව නඩාල් - Federer versus nadal)
Notes

ප්‍රවර්ගය:1981 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ටෙනිස් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
ප්‍රවර්ගය:ටෙනිස්
ක්‍රීඩා සමාජ

ක්‍රීඩා සමාජ () යනු ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ විවිධ අංශ එක් සංවිධානයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ආයතනයකි. මෙය මලල ක්‍රීඩා සමාජයක් හෝ ක්‍රීඩා සංගමයක් ලෙස ද හැඳින්වේ.
ක්‍රීඩා සමාජ වර්ග

* තනි ක්‍රීඩා සමාජ - එක් ක්‍රීඩාවක් පමණක් නියැලෙන සමාජ
* බහු ක්‍රීඩා සමාජ (Multi-Sport Club) - ක්‍රීඩා කිහිපයක් එකම සංවිධානයක් යටතේ පවත්වාගෙන යන සමාජ
උතුරු ඇමරිකානු ක්‍රීඩා සමාජ

NBA (බාස්කට් බෝල්), NFL (ඇමරිකන් පාපන්දු), සහ MLS (සොකර්) වැනි තනි ක්‍රීඩා සමාජ මෙහි දක්නට ලැබේ. එහෙත් උතුරු ඇමරිකානු විශ්වවිද්‍යාල සාමාන්‍යයෙන් බහු ක්‍රීඩා සමාජ ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.
පාපන්දු ක්‍රීඩා සමාජ

පාපන්දු ක්‍රීඩා සමාජ විවිධ රටවල විවිධාකාර නම්වලින් හැඳින්වේ:

* බ්‍රිතාන්‍ය: (Football Club) FC - උදා: මැන්චෙස්ටර් යුනයිටඩ් FC, නිව්කාසල් යුනයිටඩ් FC
* පෘතුගාලය: CF (Club de Futebol) - උදා: FC පෝර්ටෝ, CF බෙලෙනෙන්සෙස්
* ස්පාඤ්ඤය: CF (Club de Fútbol) - උදා: රියල් මැඩ්රිඩ් CF, FC බාර්සිලෝනා

විශේෂයෙන් ලතින් රටවල බොහෝ පාපන්දු සමාජ පාපන්දු පමණක් නොව වෙනත් ක්‍රීඩා කණ්ඩායම් ද පවත්වාගෙන යනු ලබයි. උදාහරණයක් ලෙස සෙල්ටික් FC හි මුල් නම වූයේ 'සෙල්ටික් ෆුට්බෝල් ඇන්ඩ් ඇත්ලටික් කොම්පැනි ලිමිටඩ්' (1994 දක්වා) යන්නයි.
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සමාජ

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සමාජ සාමාන්යෙන් ක්‍රිකට් ක්ලබ් (CC) උපසර්ගය සමග හෝ වෙනත් ක්‍රීඩා සමග ඇති සංගමයක් නම් සාමාන්යෙන් සපෝර්ට් ක්ලබ් (SC) හැඳින්වේ:

* බ්‍රිතාන්‍ය: ලැංකාෂයර් ප්‍රාන්ත CC, යෝක්‌ෂයර් ප්‍රාන්ත CC
* ශ්‍රීලංකාව: කොල්ට්ස් CC, බදුරලිය SC
පිහිනීම

performing the breaststroke]]

පිහිනීම යනු ජලය තුළ දී මිනිසෙකුගේ හෝ සතෙකුගේ චලනයන්ය. මෙයට කෘතීම ලෙස සහයෝගයක් ලබා නොගනී. මෙය ප්‍රයෝජනවත් සහ විනෝද විය හැකි ක්‍රීඩාවකි. මෙහි මූලික ප්‍රයෝජනවත් සහ විනෝද විය හැකි ක්‍රීඩාවකි. මෙහි මූලික ප්‍රයෝජනයන් වන්නේ නෑම, ශරීරය ශීතල කිරීම, ගමන් යෑම, මාළු බෑම , හැංගීම සහ ක්‍රීඩාවක් ලෙස සිදු කිරීමයි.

පෙනහැලි සහිත සතුන්ට ජලය මත පාවීමට ඇති හැකියාව පෙනහැලි රහිත සතුනට වඩා වැඩිය. සෑම ක්ෂීරපායී සතෙකුටම සහජාසයෙන් පිහිනීමට හැකිය. වවුලන්, කැන්ගරුවන්, ඉන්නා සහ මන්දයන්ට පිහිනීමට හැකිය. කිහිපයක් හැරෙන්නට වානර සහ ජිරාෆ්යන් ද මෙයට ඇතුළත් වේ. ගොඩබිම වසන කුරුල්ලන්ට කුඩා කාලයකට හෝ පිහිනීමට හෝ ජලය මත පාවීමට හැකියාව පවතී. පැස්බරු, කැසවරි සහ ඉබ්බන්ට ද පිහිනිය හැකිය.
අමතර අවධානයට

* Aquatic ape hypothesis
* Aquatic locomotion
* List of swimmers
* List of water sports
* Microswimmer
* Mixed bathing
* Resistance swimming
* Stunt swimming
* Swimhiking
* Swimming machine
* Total Immersion
* Winter swimming
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

*
* Swimmingstrokes.info , Overview of 150 historical and less known swimming-strokes
ගූගල් ලූනර් X (චන්ද්‍ර X) ත්‍යාගය

ගොනුව:Glxp logo.jpg

මෙය සරලව චන්ද්‍ර 2.0 ලෙස ද හැඳින්වේ. X ත්‍යාග පදනම මගින් සංවිධානය කෙරෙන ගූගල් සමාගම් අනුග්‍රහය ලැබෙන අජටාකාශ තරගයකි. මෙය 2007 සැප්තැම්බර් 17 දින වයර්ඩ් නෙක්ස්ට් ෆෙස්ට්හි දී නිවේදනය කරන ලදී.
ව්‍යාපෘති සම්පාදක පීටර් ඩයමන්ඩ්ස් නිල වෙබ් පිටුවේ සඳහන් කරන පරිදි අප විසින් “චන්ද්‍රයා මතුපිට සිට සඳ ගවේෂණය කළ තැන් සිට දශක ගණනාවක් ගතවී ඇත. වෙනත් රජයක් යළි පැමිණීමට පෙර තවත් වසර 6-8 දක්වා ද කටයුතු සිදු වනු ඇත. නමුත් බොහෝ විට ඉතා සුළු ප්‍රජා දායකත්වයක් ඇති විය.
මෙම ත්‍යාගයේ අරමුණු අන්සාරී X ත්‍යාගයට සමානය. එනම් දැනට මුහුණ පෑමට සිදු වී ඇති අභ්‍යාවකාශ ගවේෂණයේ සීමා මායිම් අභිබවා යෑම සඳහා වඩාත් වියදම් සහගත එහෙත් කාර්යක්ෂම තාක්ෂණ හා අමුද්‍රව්‍ය සපයා ගැනීමෙහි ලා පුද්ගලික ආයෝජන සිදු කිරීමට නව පරපුර උනන්දු කරවීමය.
මෙ මගින් පහත සඳහන් ආකාරයේ තාක්ෂණික හැකියාවන් සිදු කිරීමට හැකි වනු ඇත.

* අජටාකාශගාමීන් සූර්යා හා කොස්මික් විකිරණවලින් ආවරණය කිරීම
* සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ගමනා ගමන වේගය වැඩි කිරීමට කම්දබ බලය යොදා ගැනීම
* විශ්වයේ වර්තමානය හා අනාගතය පිළිබඳ වැඩි දුර දැන ගැනීමට විශාල දුරේක්ෂ හා වෙනත් අභ්‍යාවකාශ උපකරණ ඉදි කිරීම.
* උල්කාපාත හා වල්ගා තරු ගැටීම්වලින් මිහිතලය ආරක්ෂා කර ගැනීම.
මතකය (ස්මෘතිය)

මනෝ විද්‍යාවේ මතකය යනු ජීවියෙකු තුළ තොරතුරු ගබඩා කිරීමට , රඳවා ගැනීමට සහ ඉන්පසුව එම තොරතුරු නැවත එළි දැක්වීමට ඇති හැකියාවයි. පාරම්පරික අධ්‍යයන අනුව දර්ශන විද්‍යාවේ මුල් කාලයේ සිට කෘත්‍රීම ක්‍රම මගින් බුද්ධිය දියුණු කිරීම ඇතුළු මතකය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් ඇරඹී ඇත.කෙසේ නමුත්

19 වන සිය‍වසේ අගභාගයේ දී සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ ක්‍රියා මාලාවන් තුළට මතකය ද ඇතුළත් කෙරිණි. නූතන දශකයේ දී විද්‍යාවේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ගුණාත්මක ස්නායු විද්‍යාව පත්ව ඇත. මෙය ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යා‍ව සහ ස්නායු විද්‍යාවේ අන්තර් සම්බන්ධතාවයි.
වර්ගීකරණය

මතක කාලය, ස්වභාවය, තොරතුරු ගබඩා කර ගන්නා ආකාරය අනුව මතකය වර්ගීකරණය කළ හැකි ක්‍රම ගණනාවක් ඇත. තොරතුරු සකස් කර ගන්නා ආකාරය අනුව මතකය ඇති විට සහ රඳවා ගැනීම් අවස්ථා 3ක් පෙන්වා දිය හැක.

* තොරතුරු ලැයිස්තුගත කිරීම ( ලැබුණු තොරතුරු සැකසීම සහ එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම)
* ගබඩා කිරීම (ලැයිස්තුගත කරන ලද තොරතුරු ස්ථිර ගබඩා කිරීම)
* නැවත සිහි ගැන්වීම (ගබඩා කරන ලද තොරතුරු ඇතැම් ඉඟිවලට ප්‍රතිචාර ලෙස ක්‍රියාවලියක දී යොදා ගැනීම)
ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
ප්‍රවර්ගය:මතකය
මානසික ‍අක්‍රමතා

මානසික රෝග යනු සංස්කෘතියට හා සාමාන්‍ය වර්ධනයේ කොටසක් නොවන පුද්ගලයා පීඩාවට හෝ අබාධිත්වයට පත් කරන මානසික හෝ කායික ක්‍රියාවලීන් වෙයි. මානසික රෝග පිළිබඳ අවබෝධය කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇත. මානසික රෝගවල අර්ථ දැක්වීම්, වර්ගීකරණය සහ ඇගයුම වෙනස් විය හැකි වුවද , ICD , DSM සහ අනෙකුත් අත්පොත්හි ඇති මග පෙන්වීම් මානසික රෝග විශේෂඥයින් පිළිගෙන ඇත. මේවායේ රෝග වර්ගීකරණ කාණ්ඩ ලෙස චිත්ත ස්වභාවයේ රෝග , සිතේ නොසන්සුන් බව නිසා ඇති වන රෝග, මානසික විකෘතිතා, ආහාර ගැනීමේ රෝග, වර්ධනයේ රෝග , පෞරුෂයේ රෝග සහ අනෙකුත් කාණ්ඩ ලෙස හඳුන්වා දිය හැක. බොහෝ විට මානසික රෝග සඳහා හඳුනාගත හැකි හේතුවක් නොමැත.

බොහෝ රටවල්වල ජනගහණයෙන් 1/3කට වඩා ප්‍රමාණයක් ජීවිතයේ කිනම් හෝ කාලයක් තුළ මානසික රෝග ලක්ෂණ පෙන්වයි. මානසික සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයින් විවිධාකාර ක්‍රම මඟින් මෙම‍ රෝගීන් හඳුනාගනී. බොහෝ විට ඒ සඳහා රෝග ඉතිහාසය , සම්මුඛ සාකච්ඡා යොදා ගනී. මානසික ප්‍රතිකාර සහ ඖෂධ වර්ග ප්‍රධාන ප්‍රතිකාර වර්ග 2කි. මීට අමතරව උපකාරක මැදහත් වීම් ද එක් ප්‍රතිකාර කළ හැක. මෙම රෝගීන් වෙනස් නොව සැලකීම සහ අපකීර්තියට පත්වීම නිසා විවිධ ප්‍රශ්න පැන නැගී ඇත. එම නිසා මානව සෞඛ්‍ය සේවා සහ ආකල්ප වෙනස් කිරීම සඳහා දැඩි ප්‍රයත්නයක් දරමින් පවතී.
මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශක

මොහු පුද්ගයින්ට , යුවලන්ට , පවුල්වලට , කණ්ඩායම්වලට සහ විශාල පද්ධතිවලට උපදේශන සේවා සපයන වෘත්තිකයෙක් ලෙස හැඳින්විය හැක. මොහු අධ්‍යාපනයේ සහ රක්ෂාවේ උපදේශන සඳහා ද පුහුණුව ලබා ඇත.
වගකීම් අර්ථ කථනය

මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශකයෙක් සමාජ සේවකයින්ගෙන් , මනෝ විද්‍යා චිකිත්සකයින්ගෙන් ,හෙදියන්ගෙන් , මනෝ විද්‍යාඥයින්ගෙන් වෙන්කර ගැනීමේ දී වැදගත් වනුයේ ඔවුන් වැඩි වශයෙන් නිරෝගිමත් ආකෘතියක් සේවා දායකයන්ගේ උපදේශනයේ දී යොදා ගැනීමයි. මෙලෙස සේවාදායකයින් සමග කටයුතු කිරීමේ දී ඔවුන්‍ සියලුම පුද්ගලයින් තුළ පවතින ශක්තීන් අවධාරණය කරන අතර මිනිසා යනු ප්‍රශ්න රැසකින් පිරුණු ඒවාට විසඳුම් සොයන පුද්ගලයෙක් ලෙස නොව ධනාත්මක ලෙස සිතමින් ජීවිතය දියුණු කර ගත හැකි අයෙක් ලෙස පහදා දෙයි.
මානසික සෞඛ්‍යය අර්ථ දැක්වීම

වෙයාර් විසින් (2000) දී මානසික සෞඛ්‍යය සමාජීය වශයෙන් සකසා අර්ථ දක්වන ලදී. එයට අනුව විවිධ වෘත්තිකයින් ප්‍රජාවන්, සමාජයන් සහ සංස්කෘතීන් මානසික සෞඛ්‍යය සහ එයට හේතු මානසික සෞඛ්‍ය නිර්ණය කිරීම, අවශ්‍යය වෙනස්කම් නිර්ණය කිරීම යන්න විවිධ වූ සංකල්ප මත සිදු කර ඇත. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ විවිධ වෘත්තිකයින් විසින් නිරෝගිතා ආකෘතිය පහදා දීමට උත්සාහ දරා ඇත. ස්විනි සහ විට්මර් (1991) , විට්මර් සහ ස්වීනි (1992) සහ මයර්, ස්වීනි, විට්මර් (2000) යන අය විසින් නිරෝගිතාවය සඳහා ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. එය සඳහා පුරාණ සාහිත්‍යයේ එන මනෝවිද්‍යාව, මානව විද්‍යාව , සමාජ විද්‍යා, ආගමික දර්ශනය සහ ඉගෙනීමෙහි එන සංකල්ප යොදා ගන්නා ලදී. මීට අමතරව පෞරුෂත්ව , සමාජයීය, සායනික සෞඛ්‍යය , වර්ධනය යන මනෝ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රවල සිද්ධාන්ත උපුටා ගන්නා ලදී. මොවුන්ට අනුව ජීවිතයේ ප්‍රධාන කටයුතු පහක් ඇත. එනම් අධ්‍යාත්මික කාර්යයන් සහ විනෝද වීම, මිත්‍ර සම්බන්ධතා , ආදරය සහ ස්වයං මග පෙන්වීම යන්නයි. මීට අමතරව උප කටයුතු 12 ක් ද විග්‍රහකර ඇත. තමා ප්‍රයෝජනවත් බව, පාලනය පිළිබඳ හැඟීම , මානුෂික හැඟීම, පෝෂණය , ව්‍යායාම, ස්වයං රැකවරණය, මානසික ආතති පාලනය, ලිංගික අනන්‍යතාවය, සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය, යන ඒවා නිරෝගිමත් ක්‍රියාකාරිත්වයක හා යහ පැවැත්මක චරිත ලක්ෂණ ලෙස හඳුන‍ාගෙන ඇත.


ප්‍රවර්ගය:සෞඛ්‍යය
අධිමනෝවිද්‍යාව

(1842–1910) මුල්කාලීන මනෝවිද්‍යා පර්යේෂකයෙකි.]]
අධිමනෝවිද්‍යාව යනු ටෙලිපති, ප්‍රාග් ප්‍රජානනය (යමක් පිළිබඳ කලින් දැන සිටීම), අනාගත සංජානනය/දිවැස, චිත්ත බලයෙන් වස්තූන් චලනය කිරීම, මරණාසන්න අත්දැකීම්, පුනරුත්පත්තිය, අවතාර පිළිබඳ අත්දැකීම්, පංචේන්ද්‍රියන් පරිබාහිර සංවේදන, මනෝචලනය, මරණයෙන් පසු සිහිකල්පනාවේ පැවැත්ම වැනි සම්මත විද්‍යා ගවේෂණවලට පරිබාහිර අද්භූත හා අධ්‍යාත්මික සංසිද්ධීන් පිළිබඳ ව පර්යේෂණ සිදු කෙරෙන ව්‍යාජ විද්‍යාව (විද්‍යාත්මකව තහවුරු කල නොහැකි දෑ පිළිබඳ විද්‍යාව)කි.

ආරම්භක අධි මනෝවිද්‍යා පර්යේෂණ සෙනර් පත් භාවිතයෙන් පරචිත්ත විජානනය සොයා බැලීමට ප්‍රයත්න දරා ඇත‍.

පෞද්ගලිකව ආධාර දෙන විද්‍ය‍ාගාර සහ ඇතැම් විශ්ව විද්‍යාල ආශ්‍රීතව අධිමනෝවිද්‍යා පර්යේෂණ විවිධ ක්‍රම මගින් පර්යේෂණ සහ ක්ෂේත්‍ර කාර්යයන් ආශ්‍රීතව පදනම් වී ඇත. වර්තමානයේ පෙරට වඩා විශ්ව විද්‍යාල මගින් ලබා දෙන දායකත්වය අඩු වී ඇත. මෙම ගවේෂණයන් විශේෂ අධිමනෝවිද්‍යා ප්‍රකාශනවල පලවන ලිපි අතර ස්වල්පයක් පමණක් විද්‍යාවේ ප්‍රධාන ධාරාවේ එන සඟරාවල පල වේ. අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් කරනු ලබන ප්‍රධාන පර්යේෂණයන් ලෙස අහඹු අංක උපදවනය මගින් මනෝ චලනයන් ද , උත්තේජනය නැති කිරීමේ ගෑනිස්ෆීල්ඩ් ගවේෂණය මගින් ඉන්ද්‍රීය පරිබාහිර සංවේදනය ද දුරස්ථ දර්ශන සඳහා ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ ආධාර සහිතව කරනු ලබන ගවේෂණයන් ද හැඳින්විය හැක.

රේ හයිමන් , ස්ටැන්ලි ක්රිප්නර් සහ ජේම්ස් ඇල්කොක් ඇතුළු ඇතැම් අනෙකුත් විද්‍යාඥයෝ අධිමනෝවිද්‍යා ගවේෂණයට යොදාගත් ක්‍රමද එහි ප්‍රතිඵල ද විවේචනයට බඳුන්කොට ඇත. සංශයවාදය පර්යේෂකයන්ට අනුව පර්යේෂණයන්හි සාර්ථකත්වයට හේතු වනුයේ ක්‍රමාණුකූල ක්‍රමෝපායන් සංචරණයන් මගින් මනාව පහදා දීම බව ද අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් විසින් පල කොට ඇති අසාමාන්‍යය පහදාදීම් නොවන බවත්ය. අදට අනුව නූතන විද්‍ය‍ාත්මක පරිසරය අධිමනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් හි පැවැත්ම විශ්වාස නොකරති‍. එම නිසා ක්‍රියාකාරී මනෝවිද්‍යාඥයින් ට ඔවුන්ගේ පර්යේෂණයන් විද්‍යාඥයින් හට ඒත්තු ගැන්වීමට ද අසීරු වී ඇත. තවද විද්‍යා රචකයින් විසින් ඔවුන්ගේ සම්මත අධ්‍යාපනික සාහිත්‍යයන් තුළ මෙම විෂය ව්‍යාජ විද්‍යාවක් ලෙසද හඳුන්වා දී ඇත.
පාරිභාෂිතය

පැරා යනු ග්‍රීක වචනය කි. එහි තේරුම් වන්නේ "පසෙකින්, ආසන්නව සබැඳෙන, එපිටින්..." යනාදිය යි. parapsychology යන වචනය හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1889 දී හෝ ඒ ආසන්න කාලයේ දී දර්ශනවාදී මැක්ස් ඩෙසොයිර් විසිනි.

අධිමනෝවිද්‍යාඥයින් සයි (Psi) නමැති පදය මෙම ක්‍රියාවලිය හැඳින්වීමට යොදා ගෙන ඇත. විද්‍යාව මගින් පිළිගත් සම්මත සෛද්ධාන්තිකවලට පටහැණි පර්යේෂණ අන්තර්ගත නිසා අධිමනෝවිද්‍යාව විද්‍යාවේ අතුරු ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස හැඳින්විය හැක.
Terminology

අධිමනෝවිද්‍යාවේදී Psi යනු, අතින්ද්‍රීය සන්ජානනයේ දී සහ මනෝචලනයේ දී අත්දකින්නට ලැබෙන කිසිදු භෞතික හෝ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරිත්වයක් මගින් පැහැදිලි කල නොහැකි හඳුනානොගත් සාධකය යි. මෙම යෙදුම ග්‍රීක හෝඩියේ 23 වන අක්ෂරය වන ψ (psy/ප්සයි) මගින් ව්‍යුත්පන්න වූවකි. එම අක්ෂරය ග්‍රීක භාෂාවෙන් ආත්මය හඳුන්වනු ලබන ψυχή (psyche) යන වචනයේ මුල් අකුරයි. ජීව විද්‍යාඥ බර්තෝල්ඩ් පී. විස්නර් විසින් මෙම යෙදුම හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර එය මනෝවිද්‍යාඥ රොබට් තෝල්ස් විසින් 1942 දී ප්‍රකාශයට පත් කල බ්‍රිතාන්‍ය මනෝවිද්‍යා ජර්නලයේ ලිපියක් සඳහා භාවිත කරනු ලැබිණි.

මනෝවිද්‍යා සංගමය විසින් Psi, ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට බෙදනු ලබයි: ඒ Psi-ගැමා, ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංජානනය වෙනුවෙන් ද Psi-කප්පා (kappa), මනෝචලනය වෙනුවෙන්ද වශයෙනි. ජනප්‍රිය සංස්කෘතියේ දී "Psi" යන පදය මානසික, ආත්මීය සහ අද්භූත හැකියා සහ බලයයන් යනාදියට සමාන තේරුම් ගෙන දෙමින් වඩ වඩාත් භාවිත වෙයි.


ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය
මතුපිටවල (Surface) පරිගණක නිරූපණය

400px|thumb|u හා v ගැලුම් රේඛා හා z සමෝච්ච සමඟ සංවෘත මතුපිටක් පෙන්වා ඇත.



“මතුපිට (පරිගණකය)” මෙහි දී ප්‍රති දිශාගත වෙයි. ටේබල් ටොප් පරිගණක සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් මතුපිට බලන්න.

3D පරිගණක ග්‍රැෆික් හි (CAx) පරිගණක මඟින් ආධාරගත සැලසුම් හා පරිගණක මඟින් ආධාරගත නිෂ්පාදනය කිරීම් වැනි තාක්ෂණික යෙදුම්වලදී මතුපිටවල් වස්තු නිරූපණය කිරීමේ එක් ආකාරයකි. අනෙක් ක්‍රම වන්නේ රැහැන් රාමු (wireframe/ රේඛා හා වක්‍ර) හා ඝණ ද්‍රව්‍යයයි. වස්තුවක් නිරූපණය කිරීමේ තාවකාලික ක්‍රම ලෙස ලක්ෂ්‍ය වළාකුළු සමහරක් විට යොදා ගනී. ඒවා යොදා ගන්නේ ස්ථිර නිරූපණය කිරීම් තුනෙන් එකක් හෝ කිහිපයක් නිර්මාණය කිරීමට ලක්ෂ්‍ය යොදා ගැනීමේ අරමුණ ඇතිවය.
අනෙකුත් මෘදුකාංග මඟින් ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ නිර්මාණය කිරීම

ප්‍රතිදානය . swf ආකෘතිය නිර්මාණය කළ හැකි වෙනත් මෘදුකාංග පැකේජ ගණනාවක් භාවිතයේ ඇත. ඒවා අතර Toufee, KoolMoves, Express Animator, හා Anime Studio වෙයි. මෙම මුහුණත් අන්තය බහුලව කාටූන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා අමතර සහයක් සපයයි. මේවා විශේෂයෙන් සාම්ප්‍රදායිකව පුහුණුකරන ලද සජීවීකරණකරුවන් සඳහා වූ මෙවලම්වලින් මෙන්ම චරිත සජීවීකරණය සැලකිය යුතු ලෙස වේගවත් කළ හැකි චලිත සදහා වූ අතිරේක ආම්පන්නවලින් ද සමන්විත වේ. අතිරේකව 3D ‍තොරතුරු 2D වෙක්ටර (vector) බවට පරිවර්තනය කළ හැකි වැඩසටහන් ද භාවිතයේ ඇත.

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ දී........

OS ‍ෆ්ලෑෂ්, ෆ්ලෑෂ් සජීවීකරණ සමඟ කටයුතු කිරීමේ දී විවිධ ඕපන් සෝර්ස් ක්‍රම ගණනක් දරා සිටී
සංජානනය

මනෝවිද්‍යාවේ සහ විද්‍යාවට අනුකූලව අවබෝධය යනු තේරුම් ගැනීම් ක්‍රියාදාමය හෝ බාහිර උත්තේජන මගින් ලබාදෙන තොරතුරු හඳුනා ගැනීමයි. 50 වන සහ 60 වන දශකයේ සිතුවාමෙන් නොව මෙය ඉතා සංකීර්ණ කටයුත්තකි. එම කාලයේ ප්‍රකාශයට පත් කළ උදාන වාක්‍යයක් වන ‘අවබෝධ කර ගැනීමේ යන්ත්‍ර නිෂ්පාදනය සඳහා දශකයක් පමණ ගතවේ’ යන්න තවම යථාර්ථයක් කරගැනීම සිහිනයකි. සංජානනය යන්න ලතින් ඇමෙරිකානු පර්සෙපියෝ යන්නෙන් සෑදුණකි. එයට අනුව සංජානනය යනු උත්තේජන ලබාගැනීම, එකතු කිරීම, මනස ආධාරයෙන් තේරුම් ගැනීම ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

අවබෝධතාවය මූලික සිද්ධාන්ත දෙකක් මගින් පැහැදිලි කළ හැකිය. එනම් අක්‍රීය සංජානනය සහ සක්‍රීය සංජානනය යයි. රෙනෙඩෙකාර්ට්ස්ට අනුව අක්‍රීය අවබෝධය යනු ,

කිසියම් මනසේ නැතිවිට

ඇති සංජානනය යි.

ලෙස සාරාංශ ගත කළ හැකිය.මෙම මතය ඇතැම් දර්ශනවාදීන්, මනෝ විද්‍යාඥයින්, ස්නා‍යු විද්‍යාඥයින් අනුමත කළ ද එහි ප්‍රසිද්ධිය වර්ථමානයේ අඩු වෙමින් පවතී.

මහාචාර්ය රිචට් ග්‍රෙගරිගේ හැගීම් මුලාවන් පිළිබඳව වැඩි දුරට කරනු ලද පර්යේෂණ නිසා සක්‍රීය සංජානනය යන සිද්ධාන්ත ගොඩ නැගී ඇත. මෙම වාදය පර්යේෂණ මගින් ද සනාථ කරයි. මොළය, පංචේන්ද්‍රිය සහ බාහිර පරිසරය අතර පවතින ක්‍රියාශීලි වෙනස් වන සම්බන්ධතාවයක් ලෙස කිව හැක. මනෝවිද්‍යාවේම එන පුරාණතම විෂය පථයක් ලෙස වටහා‍ ගැනීම නම්කළ හැක. පුරාණතම වාදයක් වන වෙබර් / ෆෙෂ්නර්වාදය මගින් බාහිර පරිසරය උත්තේජනයේ ප්‍රබලතාවය හා ඒ මගින් අපට ඇති කරවන හැඟීම නිර්ණය කරයි. මෙම හැඟීම ගැන කරන ලද අධ්‍යයනයන් නිසා ගෙස්ටෝල්ට් මනෝවිද්‍යා පාසල බිහිවිණි.