JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
नेपाल विद्युत प्राधिकरण

नेपाल बिद्युत प्राधिकरण नेपालको बिद्युत प्रदायक संस्था हो। यसको स्थापना तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरले सन् १९११ अर्थात् वि.सं. १९६८ मा काठमाडौँ उपत्यकामा निर्मित ५०० किलोवाट क्षमताको फर्पिङ्ग लघु जलविद्युत् परियोजना सँगै गरेका थिए। एसियाकै प्रथम जलविद्युत परियोजनाको रूपमा चिनिने यस केन्द्रबाट उत्पादित ४०० किलोवाट विद्युत् वितरण सुव्यवस्था गर्न एउटा अड्डाको आवश्यकता महसुस गरियो। फलस्वरूप 'बिजुली अड्डा' नामक एउटा अड्डा स्थापना गरियो। यसरी एसियाकै सबैभन्दा लामो बिद्युतिय इतिहास बोकेको देश नेपालमा बिगतमा दैनिक कैयौँ घण्टासम्म लोडसेडिङ हुने गरेकोमा हाल भने विद्युत अवरुद्ध ठाउँमा मात्र नेपालीहरू टुकी र पानसमा आफ्नो रातलाई उज्यालो बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्।
इतिहास

फर्पिङ्गमा वि.सं. १९६८ बाट सुरू भएको विद्युत गृहको निर्माण र बिद्युत उत्पादन हाल सम्म पनि जारी नै छ। तिनताका उत्पादित बिजुलीलाई चन्द्र शमशेरको पालामा उत्पादन गरिएकाले'श्री चन्द्रज्योति प्रकाश' पनि भन्ने गरिन्थ्यो। फर्पिङ्गमा विद्युत गृह निर्माण पछि सन् १९३४ मा सुन्दरीजलमा स्थापित ६ सय किलोवाट क्षमताको ऐतिहासिक जलविद्युत् परियोजना पनि निर्माण भएको थियो।
नामाकरण

विक्रम सम्वत् २०१९ साल भाद्र १ गते बिजुली अड्डाको नाम फेरेर नेपाल विद्युत् कर्पोरेशन गरियो र त्यसबखत यसको उद्देश्यमा केही परिवर्तन गरियो। अड्डालाई कर्पोरेशन बनाउन नेपाल विद्युत् कर्पोरेशन ऐन, २०१९ लागू गरिएको थियो । यस संस्थानलाई आत्मनिर्भर बनाउन र विद्युत् उत्पादनमा निजी क्षेत्रको पनि लगानी प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले नेपाल विद्युत् प्राधिकरण ऐन, २०४१ अन्तर्गत २०४२ साल भदौ १ गते (सन् १९८५ अगस्त १६)बाट नेपाल विद्युत कर्पोरेशनलाई नेपाल विद्युत प्राधिकरण बनाइएको हो।
परियोजना
जलविद्युत
सौर्य परियोजना
डिजेल पावर प्लान्ट
आधिकारिक वेबसाइट
सन्दर्भहरु
यो पनि हेर्नुहोस्

* स्वतन्त्र उर्जा उत्पादकहरुको संस्था, नेपाल


श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
श्रेणी:सरकारी संस्थानहरू
श्रेणी:नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरू
श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
श्रेणी:नेपालमा आधारित संस्थाहरू
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (नेपाल)

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग नेपालमा पाइने वन्यजन्तु, वनस्पति र जैविक विविधता तथा यससँग सम्बन्धित समग्र पारिस्थितिकीय प्रणालीलाई संरक्षण, व्यवस्थापन र सदुपयोग गर्ने उद्देश्य सहित वि.सं. २०३७ मा स्थापना भएको हो। यो विभाग नेपाल सरकारको वन तथा वातावरण मन्त्रालयको मातहतमा आफ्नो काम गर्ने गरेको छ।
जिम्मेवारी

*राष्ट्रिय निकुञ्ज- ११ वटा
*वन्यजन्तु आरक्ष- ३ वटा
*शिकार आरक्ष- १ वटा
*संरक्षित क्षेत्र- ६ वटा
चित्र दीर्घा


File:Department of National Parks and Wildlife Conservation, Babar Mahal, Kathmandu, Nepal.jpg|राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग
File:Department of National Parks and Wildlife Conservation, Babar Mahal, Kathmandu, Nepal1.jpg|राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग
File:Skeleton of Gangetic Dolphin, Department of National Parks and Wildlife Conservation, Babar Mahal, Kathmandu, Nepal.jpg|राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका विभागहरू
स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय नेपालको स्वास्थ्य सेवा प्रणाली विनियमन र यसको कार्यान्वयनको जिम्मामा रहेको एक सरकारी निकाय हो। यस मन्त्रालयका कामहरूमा नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको विकासको व्यवस्थापन, जनसंख्या नीति, योजना र कार्यान्वयनको निरीक्षण गर्ने र नेपालमा स्वास्थ्य सेवासँग सम्बन्धित गैर-सरकारी संस्थानहरूको निरीक्षण गर्ने काम समावेश छ।
स्वास्थ्य सेवा सुविधा

स्वास्थ्य र जनसंख्या मन्त्रालयले नेपालका सबै सार्वजनिक अस्पतालहरूको निरीक्षण गर्छ। यसमा चार क्षेत्रीय अस्पताल, ११ अञ्चल अस्पताल, पाँच शिक्षण अस्पताल, साथै जिल्ला अस्पताल र सामान्य अस्पतालहरू सामेल छन्।
सङ्गठनात्मक संरचना

स्वास्थ्य सेवा विभाग मन्त्रालय अन्तर्गत आफ्नो काम को सुविधा र कार्यान्वयन, मुख्यतया स्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्न र सार्वजनिक अस्पतालहरू लाई कायम राख्न मद्दत गर्दछ। यसबाहेक, दुई अन्य विभागहरू पनि मन्त्रालयको मुनि र यसका साथ काम गर्दछन्:
* आयुर्वेद विभाग
* औषधि प्रशासन विभाग (स्थापना १९७९)
स्वास्थ्य र जनसंख्या मन्त्रीहरू

सन् २०१३ मा नेपाली संविधानसभा निर्वाचन भएदेखि यता स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका पूर्व मन्त्रीहरूको सूची।
सन्दर्भ सामग्री
शान्ति तथा पुनर्स्थापना मन्त्रालय (नेपाल)

शान्ति तथा पुनर्स्थापना मन्त्रालय नेपालमा शान्ति तथा सुरक्षाको प्रत्याभूतिको लागि स्थापना गरिएको नेपाल सरकारको एक मन्त्रालय हो। सन् २००७ मा नेपाल सरकार र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)बिच भएको विस्तृत शान्ति सम्झौतापछि यो मन्त्रालयको स्थापना भएको हो।
कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी

नेपाल सरकारको (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ बमोजिम शान्ति तथा पुनर्स्थापना मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी निम्न बमोजिम तोकिएको छ :
*शान्ति स्थापना द्वन्द्व व्यवस्थापन विकास र द्वन्द्वबाट क्षति भएका भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माणका लागि तत्कालीन र दीर्घकालीन नीति, रणनीति, योजना तथा कार्यक्रमको तर्जुमा, कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन
*द्वन्द्वपीडित क्षेत्रको सामाजिक तथा आर्थिक विकासको नीति, रणनीति तथा कार्यक्रम
*विस्तृत शान्ति सम्झौता लगायतका अन्य सम्झौता, सहमति र निर्णयको कार्यान्वयन, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन
*दिगो शान्ति कायम गर्न आवश्यक संस्थागत, प्रक्रियागत तथा प्राविधिक विषय
*शान्ति स्थापना तथा द्वन्द्व व्यवस्थापन सम्बन्धी अध्ययन, विश्लेषण तथा अनुभवहरूको आदान-प्रदान
*द्वन्द्वका कारणबाट पीडित तथा विस्थापित व्यक्तिहरूको राहत पुनःस्थापन
*द्वन्द्व-संवेदनशील प्रणाली (कन्फ्लिक्ट सेन्सिभिलिटी एप्रोच) बारे अध्ययन तथा अनुसन्धान
*शान्ति स्थापना एवं द्वन्द्वको व्यवस्थापन सम्बन्धी सूचना अध्ययन सामग्री एवं अध्ययन प्रतिवेदनहरूको अभिलेख केन्द्र (डिपोजिटरी सेन्टर तथा डकुमेन्टेसन सेन्टर) तथा शान्ति एवं द्वन्द्व व्यवस्थापनको प्राविधिक स्रोत केन्द्रको रूपमा कार्य गर्ने विषय
*स्थानीय शान्ति समिति
*शान्ति प्रक्रिया र द्वन्द्वको सङ्क्रमणकालीन व्यवस्थापन
*शान्ति तथा पुनःस्थापना सम्बन्धी परामर्श समिति
*सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोग
*शान्ति प्रक्रिया सम्बन्धी उच्चस्तरीय अनुगमन समिति
*द्वन्द्वको कारणबाट क्षति भएका भौतिक संरचनाको पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापनाको योजना तर्जुमा, कार्यान्वयन तथा क्षेत्रगत निकायसँगको समन्वय
*शान्ति कोषबाट हुने योजना तथा कार्यक्रमको सञ्चालन तथा अनुगमन
*विद्रोही पक्षको लडाकूको शिविर व्यवस्थापन
*शान्ति स्थापना तथा द्वन्द्व व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित सरकारी गैरसरकारी तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घ-संस्थाको सम्पर्क विन्दु।
मन्त्रालयका पूर्व मन्त्रीहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
पुरातत्व विभाग (नेपाल)

पुरातत्व विभाग (नेपाल) नेपालको प्राचीन ऐतिहासिक, साँस्कृतिक र पुरातात्विक सम्पदाको लेखाजोखा, वर्गीकरण तथा संरक्षणका लागि काम गर्ने सरकारी निकाय हो।
इतिहास

कागजपत्र

राष्ट्रिय अभिलेखालयमा सातौँ–आठौँ शताब्दीदेखिका पाली, संस्कृत, नेवारी, प्राकृत, उत्तर लिच्छवि लिपि, तिब्बतीलगायतका भाषामा लेखिएका ग्रन्थ र अभिलेखहरू छन्। भोजपत्र, ताम्रपत्र, ताडपत्र, निलपत्र, शिलापत्र, स्वर्णपत्र, ठ्यासफू र नेपाली कागजमा देवनागरी, रञ्जना, बंगाली र मैथिली भाषामा लेखिएका धर्म, दर्शन, तन्त्र, साहित्य, ज्योतिष, आयुर्वेद, व्याकरण, इतिहासलगायतका विषयका ३० हजार हस्तलिखित ग्रन्थ तथा दस्तावेजहरू छन्।

तीन चार हजार अभिलेखको उतार छ। शिलालेखको प्रतिलिपि (रबिङ) तीन हजार छ। ठ्यासफु (नेपाल भाषामा लेखिएको टिपोट तथा दस्तावेज) ऐतिहासिक चिट्ठीपत्र, विभिन्न समयका महत्त्वपूर्ण सन्धिसम्झौता, लालमोहर, ‘गोरखापत्र’ र ‘ द राइजिङ नेपाल’ छन् ।

मल्लकालीन राजा जयस्थिति मल्लको आदेशदेखि आधुनिक नेपालको ऐकीकरण गरेका राजा पृथ्वी नारायण शाहका 'दिव्य उपदेश'का मूल प्रति अहिले पनि अभिलेखालयमा सुरक्षित छन्। नेपालको एकिकरणकालका महत्त्वपूर्ण दस्तावेज पनि अभिलेखालयमा सङ्ग्रहहित छन् । जंगबहादुर राणाको पालामा घोषणा भएको मुलुकी ऐन अभिलेखालयमा सुरक्षित राखिएको छ।
मन्त्रालय
सम्पर्क ठेगाना

पुरातत्व विभाग (नेपाल)रामशाह पथ, काठमाण्डौफोन: ९७७-१-४२५०६८३(महानिर्देशक)फ्याक्स:००९७७-१-४२६२८५६ईमेल: archaelogy@infoclub.com.np
आधिकारीक वेबसाईट

www.doa.gov.np
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपालका सरकारी विभागहरू
राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (नेपाल)

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग(NHRC) नेपालको एक स्वतन्त्र र स्वशासित सार्वजनिक निकाय हो । मानव अधिकार ऐन १९९७ इ.सं., २०५३ वि.सं.मा आधारीत रही यस संस्थाको सन २०००मा स्थापना भएको थियो। नेपालको अन्तरिम संबिधान २०६३ वि.सं. २००७ इ.सं.ले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगलाई संबैधानिक अंङ्गको रूपमा स्थापना ग-यो र आफ्नै क्षेत्राधिकार एवं कार्यविभाजन ग-यो जसले नेपालको संवैधानिक र न्यायिक प्रणालीमा रहेर कार्य गर्दछ। नेपालमा रहि आएका संवैधानिक निकायहरू जस्तै सर्वोच्च अदालत, अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोग, न्यायधिवक्ताको कार्यलय र अन्य निकायहरूसँग संयोजनमा रहेर यसले कार्य गर्दछ ।
सम्पर्क ठेगाना

राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग, नेपाल
हरिहरभवन, पुल्चोक, ललितपुर
पोष्ट बक्स नं ९१८२ काठमाडौ‌‌, नेपाल
फोन: ०१- ५०१००१५ (हन्टिङ लाईन)
फ्याक्स: ००९७७-१-५५४७९७३
इमेल: nhrc@nhrcnepal.org
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

* राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग
* UNDP Nepal


श्रेणी:संवैधानिक अङ्गहरू
श्रेणी:न्याय
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल को २०२१ मा राष्ट्रिय पञ्चायतबाट खेलकुद ऐन पारित गरी औपचारिक सुरुवात भएको मानिन्छ। यसलाई छोटकरीमा राखेप भनिन्छ ।
सदस्यसचिव

राखेपको कार्यकारी-प्रमुख यसका सदस्यसचिव रहन्छन् । हालका सदस्य-सचिवहरूः
#. होराप्रसाद जोशी
#. सुशील शमशेर जबरा
# खड्गविक्रम शाह
#. शरदचन्द्र शाह
#. इन्दुबहादुर शाही
#. युद्धविक्रम शाह
#. राजबहादुर सिंह
#. रुक्म शमशेर राणा
#. केशव स्थापित
#. शरदकुमार भट्टराई
#. बद्रीनाथ श्रेष्ठ
#. जीवनराम श्रेष्ठ
#. बिनोदशंकर पालिखे
#. किशोरबहादुर सिंह
#. हरिबाबु चौधरी
#. युवराज लामा
# केशवकुमार विष्ट
# रमेशकुमार सिलवाल
# टंकलाल घिसिङ
सम्पर्क ठेगाना

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल सचिवालय
त्रिपुरेश्वर, काठमाडौँ, नेपाल
फोन: ०१-४-२६१८७३
फ्याक्स: ०१-४-२६१७६६
ईमेल: secretariat@nsc.gov.np
बाहिरी लिङ्कहरू

*पालो नयाँ खेलकुद नीतिको
आधिकारीक वेबसाईट

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:संस्था
श्रेणी:खेलकुद
नेपाल धितोपत्र बोर्ड

नेपाल धितोपत्र बोर्डको स्थापना वि.सं. २०४९ सालमा धितोपत्र कारोबार ऐन, २०४० लाई प्रथम संशोधन गरी धितोपत्र बजारको नियमन तथा सुपरिवेक्षण गर्न नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०५० जेष्ठ २५ मा धितोपत्र बजारको नियमनकारी निकायको रूपमा धितोपत्र बोर्डको स्थापना भएको हो। यसरी धितोपत्र बजारमा एक स्वायत्त नियमन निकायको रूपमा बोर्ड स्थापना भएको समयलाई नेपालको धितोपत्र बजारको दोश्रो चरणको रूपमा हेर्न सकिन्छ। बोडको स्थापना कालमा धितोपत्र बजारको आकार अत्यन्त सानो थियो भने धितोपत्र सम्बन्धी ऐन, नियम तथा व्यवस्थाहरुसमेत पयार्प्त थिएनन्। धितोपत्र कारोबारको लागि आवश्यक बजार मध्यस्थ संस्थाहरूको प्रवेश नभएको तथा धितोपत्र विनिमय कारोबारसमेत व्यवस्थित हुन नसकेको पृष्ठभूमिमा बजारको समयसापेक्ष विकास तथा विस्तारका लागि बोर्ड सामु मुख्यतः दुई(२) प्रकारका चुनौतीहरु रहेका थिए। अपयार्प्त रूपमा रहेको कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्थामा संरचनात्मक परिवतर्न ल्याउने र नयाँ कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्था माफर्त् सानो आकारमा रहेको धितोपत्र बजारको अवस्थामा सुधार गरी बजारलाइ उपर्युक्त दिशा प्रदान गर्ने पहिलो चुनौती तथा जिम्मेवारी बोर्डलाई थियो भने स्थापनाकालको प्रारम्भमा दुई(२) टेलिफोन लाइन, तीन (३) थान कम्प्युटर र दुई महाशाखा अन्तर्गत छ (६) जना कमर्चारी मात्र रहेको अवस्थामा सीमित श्रोत र साधनबाट पनि धितोपत्र बजार रेखदेख गर्ने सक्षम नियमन निकायको रूपमा स्थापित हुन आन्तरिक व्यवस्थापनलाई पनि प्रभावकारी बनाउनु पर्ने अर्को चुनौती रहेको थियो।
सोच

विकसित पूँजी बजारमार्फत दिगो आर्थिक वृद्धी गर्न सघाउ पुर्याउने।
लक्ष्य

राष्ट्रिय बचत तथा लगानी एवं अन्तर्राष्ट्रिय लगानीलाई आकर्षित गर्दै अर्थतन्त्र पूँजी लगायत कमी ल्याउने गरी पूँजी बजारलाई सक्षम्, गतिशील र विश्वसनीय बनाउने।
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) को स्थापना

नेपालमा धितोपत्रसम्बन्धी सम्पूर्ण कार्य गर्दै आएको "सेक्युरिटी खरिद विक्री केन्द्र"लाई स्थापना भएको करिब १७ वषर्पछि नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड (नेप्से) मा परिवर्तन गरी धितोपत्रको दोस्रो बजारको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने छुट्टै दोस्रो बजारको व्यवस्था भयो । यसरी परिवतर्न भएको नेप्सेको पूँजी संरचनामा समेत परिवर्तन भई कुल चुक्ता पूँजी रु. ३० करोड कायम भयो । नेप्सेको पूँजी संरचना देहाय अनुसारको रहेको छ ।
स्वामित्व साझेदारी

पूँजीबजारको विकास गरी धितोपत्रमा लगानी गर्ने लगानीकर्ताहरूको हित संरक्षण गर्न, धितोपत्रको निष्काशन, खरिद, बिक्री, वितरण र विनिमय कार्यलाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थित बनाई धितोपत्र बजार र धितोपत्र व्यवसायमा संलग्न व्यक्तिहरूको काम, कारबाहीलाई नियमित तथा व्यवस्थित गर्नको लागि नेपाल सरकारबाट वि. सं. २०५० जेष्ठ २५ गते नेपाल धितोपत्र बोर्डको स्थापना भएको थियोे।
अध्यक्षहरू

Former Chairman
यो पनि हेर्नु होस्

* मुद्रा बजार
* नेपाल स्टक एक्सचेन्ज
सन्दर्भ

श्रेणी:संस्था
श्रेणी:नियमनकारी निकाय
श्रेणी:नेपालको नियमनकारी निकायहरु
नेपाल बीमा प्राधिकरण

नेपाल बीमा प्राधिकरण नेपाल सरकारको आधिकारिक बीमा नियामक निकाय हो। नेपालमा निष्पक्ष, प्रतिस्पर्धी र भरपर्दो बीमा सेवा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यका साथ अर्थ मन्त्रालय अन्तर्गत सञ्चालित यस प्राधिकरणलाई जिम्मेवारी दिइएको छ। यसका साथै बीमितको हक हितको प्रभावकारी संरक्षण गर्न बीमाको पूर्ण नियमन गर्ने दायित्व पनि प्राधिकरणको रहेको छ।

ललितपुर जिल्लामा प्रधान कार्यालय रहेको यस प्राधिकरणको कर्णाली, मधेश, सुदूरपश्चिम, गण्डकी, लुम्बिनी र कोशी प्रदेशमा ६ वटा प्रादेशिक कार्यालयहरू रहेका छन्।
इतिहास

वि.सं. २००४ मा नेपाल बैंकको माल चलानी तथा बीमा कम्पनीले नेपालमा बीमा व्यवसायको सुरुवात गरेको थियो। वि.सं. २०२६ सम्म नेपालको बीमा व्यवसायलाई नेपाल सरकारको बीमा ऐन, २०४९ ले नियमन गर्दै आएकोमा बीमा व्यवसायको प्रभावकारी नियमन र नियन्त्रणको आवश्यकता महसुस गर्दै नेपाल सरकारले एक समर्पित नियामक निकायको स्थापना गर्न कदम चालेको थियो।

यसको परिणाम स्वरुप वि.सं २०२६ सालमा नेपाल बीमा समितिको स्थापना भएको थियो।

वि.सं. २०७९ मा नेपाल बीमा समितिको औपचारिक नाम परिवर्तन गरी नेपाल बीमा प्राधिकरण राखिएको थियो।
सङ्गठनात्मक संरचना

प्राधिकरण विशेष गरी नेपाल सरकारले नियुक्त गरेको सञ्चालक समितिद्वारा सञ्चालित छ। बोर्डको संरचना यस प्रकार रहेको छ:

* अध्यक्ष: नेपाल सरकारद्वारा नियुक्त
* सदस्य: सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय
* सदस्य: सहसचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय
* सदस्य: जीवन बीमा विशेषज्ञ
* सदस्य: निर्जीवन बीमा विशेषज्ञ

अध्यक्ष प्राधिकरणको कार्यकारी प्रमुख पनि हो। अध्यक्षको मातहतमा एक जना कार्यकारी निर्देशक र चार जना सञ्चालक छन्।

चार निर्देशकहरूले कम्पनीको चार सम्बन्धित विभागहरूको नेतृत्व गर्छन्, जुन यस प्रकार रहेका छन्:

# कानुन तथा नियमन महाशाखा
# मानव संशाधन तथा बीमा ऐन महाशाखा
# सुपरिवेक्षण, कृषि तथा लघु बीमा, पुनर्बीमा/अनुसन्धान महाशाखा
# व्यवस्थापन सूचना प्रणाली र इजाजतपत्र महाशाखा

वि.सं २०७९ सम्ममा, प्राधिकरणमा ९१ जना कर्मचारीहरू कार्यरत छन्।
प्राधिकरण काम, कर्तव्य र अधिकार

नेपालको बीमा ब्यवसायलाई व्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि नेपाल बीमा प्राधिकरणको निम्न काम, कर्तव्य र अधिकार हुनेछ।

*बीमा व्यवसायलाई व्यवस्थित, नियमित, विकसित तथा नियन्त्रित गर्नको लागि नीति निर्धारण गर्न नेपाल सरकारलाई आवश्यक सुझाव दिने,
*बीमाबाट प्राप्त हुन आएको रकम लगानी गर्नको लागि नीति निर्धारण गरी प्राथमिकता क्षेत्र तोक्ने,
*बीमक, बीमा अभिकर्ता, सर्भेयर वा दलालको दर्ता र नवीकरण गर्ने तथा दर्ता खारेज गर्ने, गराउने,
*बीमक तथा बीमित बीचको वाद विवादमा मध्यस्थता गर्ने,
*बीमा दायित्व निर्धारणका सम्बन्धमा बीमक विरुद्ध बीमितले दिएको उजुरी उपर निर्णय गर्ने,
*बीमा व्यवसायका सम्बन्धमा बीमकलाई समय समयमा आवश्यक निर्देशन दिने
*बीमितको हित रक्षाको निम्ति आवश्यक आधार तर्जुमा गर्ने, र
*बीमा व्यवसायसँग सम्बन्धित अन्य आवश्यक काम गर्ने
नेपालका बीमा कम्पनीहरू

वि.सं २०७९ सम्ममा नेपालमा बीमा प्राधिकरण अन्तर्गत ३८ वटा इजाजतपत्र प्राप्त बीमा कम्पनीहरू संचालनमा रहेका छन्। ३५ कम्पनी मध्ये १४ जीवन बीमा कम्पनी, १४ निर्जीवन बीमा कम्पनी, २ पुनर्बीमा कम्पनी, २ जीवन लघु बीमा कम्पनी र ३ लघु निर्जीवन बीमा कम्पनी रहेका छन्।
यो पनि हेर्नुहोस्

*नेपालका बीमा कम्पनीहरूको सूची
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नियमनकारी निकायहरू
त्रि-चन्द्र कलेज

त्रि-चन्द्र बहुमुखी क्याम्पस, त्रि-चन्द्र क्याम्पस को नाममा प्रख्यात, त्रिभुवन विश्वविद्यालय को एक आंगिक क्याम्पस हो। यो काठमाडौं घण्टाघर सँगै जोडिएर रहेको छ।
इतिहास

राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरका पालामा वि.सं. १९७५ मा नेपालको पहिलो उच्च शिक्षा दिने संस्था त्रिचन्द्र कलेजको स्थापना भएपछि नै नेपालमा विधिवत उच्च शिक्षाको इतिहास आरम्भ भएको हो। तत्कालीन राजा त्रिभुवन र प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरको पालामा शिलान्यास भएबाट स्थापनाताका यस संस्थाको काम 'त्रिभुवन चन्द्र कलेज' भएता पनि वि.सं. १९८१ बाट यसलाई 'त्रिचन्द्र कलेज' मात्र भन्न थालियो। २०३० को 'नयाँ शिक्षा' पछि त यस ऐतिहासिक क्याम्पसको नाम 'त्रिभुवन क्याम्पस' हुन पुगेको छ।

वि.सं. १९७६ भदौ ५ बाट विधिवत त्रिचन्द्रमा आई. ए. र आई.एस्सी. को अनि वि.सं. १९८१ देखि विए र २००४ सालदेखि वी.एस्सी. को पठनपाठन शुरु भएको हो। तर २०१६ सालमा नेपालको आफ्नै विश्वविद्यालय नखुल्दासम्म यस त्रिचन्द्रको सम्बन्धन पटना विश्वविद्यालयसँग रहेकोले नेपाली विद्यार्थीहरूको परीक्षा लगायत यथावत शैक्षिक औपचारिकता सोही विश्वविद्यालयबाट हुन गयो। जेहोस् यस त्रिचन्द्र कलेजले पुस्कर सम्शेर जवरा, बालकृष्ण शमशेर, सुवर्ण शमशेर लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, शङ्करदेव पन्त, डिल्लीरमण रेग्मी, यदुनाथ खनाल, गोपालप्रसाद रिमाल, राम राज पन्त, तुलसीलाल अमात्य, गङ्गालाल श्रेष्ठ, गिरिजाप्रसाद कोइराला, महेशचन्द्र रेग्मी, लिलानटेश्वर 'बराल' , भूवनलाल जोशी, कमलमणि आदि र मोहम्मद मोहसिन जस्ता प्रखर एवं मेधावी विद्यार्थीहरूको उच्च शिक्षाको प्रस्थान विन्दु यही त्रिचन्द्र रहृयो।
चर्चित पूर्व विद्यार्थी
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:शिक्षा
श्रेणी:नेपालको पहिलो
चन्द्र शमशेर
श्रेणी:चन्द्र शमशेर
नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय

नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय साहित्य, संगीत, कला, वास्तुकला, ज्ञान-विज्ञान र सूचना प्रविधि जस्ता क्षेत्रमा मानव मस्तिष्कले सिर्जना गरेका रचनाहरूको संरक्षण गर्दै सर्जकका आर्थिक र नैतिक अधिकारको प्रत्याभूति एवं ध्वनिअङ्कन, प्रस्तुति र प्रसारण जस्ता प्रतिलिपी अधिकारसित सम्बन्धित अधिकारहरूको संरक्षणका निम्ति आवश्यक कार्य गर्न भनी नेपाल सरकारको मिति २०६०।१२।२६को निर्णय अनुसार मिति २०६१।१।७ देखि विभाग स्तरीय कार्यालयको रूपमा नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालयको स्थापना गरिएको हो।
कार्यलयका मुख्य मुख्य कार्यहरू

* रचना, ध्वनिअङ्कन, प्रस्तुति वा प्रसारण सम्बन्धी प्रतिलिपि अधिकारको दर्ता गरी त्यसको विवरण अद्यावधिक गर्राई राख्ने,
* मानव मष्तिष्कबाट सृजित रचना तथा सृजनामा प्रतिलिपि अधिकारको संरक्षण र र्सजकहरूको आर्थिक तथा नैतिक अधिकारको संरक्षणका क्षेत्रमा जनचेतना अभिवृद्धि गराउन आवश्यक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने,
* प्रतिलिपि अधिकारको संरक्षणमा सहजकर्ताको भूमिका निर्वाह गर्ने,
* रोयल्टी सङ्कलन संस्थाको स्थापनामा सहयोग गर्ने, त्यस्तो संस्थाको रेखदेख र नियन्त्रण गर्ने, त्यस्ता संस्थाले निर्धारण गरेको रोयल्टी वितरण सम्बन्धी मापदण्ड तयार गर्न सहयोग पुर्‍याउने र त्यस्तो संस्थाद्वारा निर्धारित रोयल्टीमा कुनै पक्षको चित्त नबुझेमा उजूरी सुन्ने,
* प्रतिलिपि अधिकार धनीहरू, प्रतिलिपि अधिकारयुक्त वस्तुका प्रयोगकर्ताहरू, प्रतिलिपि अधिकारको क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाहरू र कार्यान्वयन गर्ने निकायहरूका बीच समन्वय गरी सहभागितामूलक रूपमा जनचेतना अभिवृद्धि एवं प्रचार प्रसार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने,
* प्रतिलिपि अधिकार र तत्सम्बन्धी अधिकारसित सम्बन्धित अन्तराष्ट्रिय सन्धि सम्झौताको नेपाल पक्ष हुने सम्बन्धमा काम गर्ने,
* प्रतिलिपि अधिकारसित सम्बन्धित राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय सेमिनार, गोष्ठी, तालीम आदि कार्यक्रमको सञ्चालन र अन्य निकायबाट सञ्चालित कार्यक्रममा सहभागिता जनाउने,
* विश्व बौद्धिक सम्पत्ति सङ्गठन एवं प्रतिलिपि अधिकारसित सम्बन्धित स्वदेशी तथा विदेशी सङ्घ संस्थासँग सर्म्पर्क एवं समन्वयको काम गर्ने,
* प्रतिलिपि अधिकार ऐन र तत्सम्बन्धी अधिकारको संरक्षण सम्बन्धी आवश्यक कार्यहरू गर्ने।
सम्पर्क ठेगाना

नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय

कालिकास्थान, डिल्लीबजार, काठमाण्डौ, नेपाल

फोन: ९७७-१-४४३११५५, ४४३७५०

फ्याक्स: ९७७-१-४४३११४४

ईमेल: info@nepalcopyright.gov.np
आधिकारीक वेबसाईट

नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय
शन्दर्भहरू
पीडानाशक औषधि

दुखाई कम गर्ने औषधिलाई पीडानाशक औषधि (analgesic) भनिन्छ। चिकित्सकहरूले यो समूहको औषधिलाई रोगको उचपाच सहायक (Treatment adjunct)को रूपमा प्रयोग गर्दछन्। रोग निको पार्न भने सम्बन्धित औषधि नै दिइन्छ। कहिलेकाहीँ रोगको कारण पत्ता लाग्न नसके पनि सरको प्रयोग गरिन्छ। धेरैजसो पीडानाशक औषधिहरूमा ज्वरो घटाउने (Antipyretic) र सुन्निएको कम गर्ने (Anti-inflammatory) गुणहरू समावेश हुन्छन्। यस समूहमा पर्ने औषधिहरूको पीडानाशक क्षमता भिन्न भिन्न हुन्छन्। आ-आफ्नो क्षमता अनुसार कुनै औषधि कडा पीडामा र कुनै हलुका पीडामा प्रयोग गरिन्छन्। यसैगरी यी औषधिहरू कुनै लत लाग्ने र कुनै लत नबस्ने खालका हुन्छन्।
प्रकार

स्वास्थ्य सेवामा उपलब्ध हुने पीडानाशकलाई मुख्यतः दुई किसिमले विभाजन गरिएको छ।
*ओप्वाइड युक्त
*ओप्वाइड मुक्त
यी दुई मध्ये ओप्वाइडयुक्त पीडानाशकले लत लगाउने हुनाले ज्यादै आवश्यक पर्दा मात्र प्रयोग गरिन्छ। यसको विक्री/वितरण पनि ज्यादै नियन्त्रण गरिएको हुन्छ। ओप्वाइड मुक्त पीडानाशक भन्नाले ओप्वाइड नभएको र लत नलाग्ने औषधिहरू हुन्। यसमा पारासिटामोल, एस्प्रिन, आइबुप्रोफेन, डाइक्लोफेनाक आदि पर्दछन्।
स्रोत

*पुस्तकः औषधि प्रयोग गर्नुपरेमा (under copyleft, attribution required license)
हेर्नुहोस्

*चिकित्सा

श्रेणी:औषधि
राष्ट्रिय सूचना आयोग (नेपाल)

राष्ट्रिय सूचना आयोग सूचनाको हक सम्बन्धि ऐन २०६४ अन्तरगत बनेको एक स्वायत्त सङ्गठन हो।
सूचनाको हकसम्बन्धी ऐन, २०६४ ले नेपाली नागरिकको सूचनाको हकको संरक्षण, सम्वर्द्धन र प्रचलन गर्नका लागि स्वतन्त्र राष्ट्रिय सूचना आयोग रहने व्यवस्था गरेको छ । आयोगमा प्रमुख सूचना आयुक्त र दुईजना सूचना आयुक्तहरू रहने तथा सभामुख अध्यक्ष, सूचना तथा सञ्चार मन्त्री सदस्य र नेपाल पत्रकार महासङ्घका सभापति सदस्य भएको सिफारिस समितिले प्रमुख सूचना आयुक्त र सूचना आयुक्तको पदमा नियुक्तिको लागि सिफारिस गर्ने तथा नेपाल सरकारले प्रमुख सूचना आयुक्त र सूचना आयुक्तको नियुक्ति गर्ने व्यवस्था छ । प्रमुख सूचना आयुक्त र सूचना आयुक्तको पदावधि पाँच वर्षको हुन्छ । प्रमुख सूचना आयुक्त पुनः नियुक्त हुन सक्दैन ।
सम्पर्क ठेगाना

राष्ट्रिय सूचना आयोग
नयाँ बानेश्वर, थापागाउँ, सीडीओ टोल, बुलबुले मार्ग
काठमाडौँ , नेपाल
फोन: ४४६१६१२, ४४६४८६२
इमेल: nicnepal@wlink.com.np
आधिकारीक वेबसाईट

www.nic.gov.np
गौतम थर

परिचय र इतिहास

गौतम थर नेपालको मध्यपश्चिम भु-भागमा खस परिवारमा पाइन्छ। यो थरको उत्पत्ति पश्चिम नेपालको पहाडी ईलाका हालको कर्णाली प्रदेशको रुकम पश्‍चिम जिल्लाको आठविसकोट नागरपालिका (साविक गोतामकोट गा.वि.स) बाट भएको हो। गौतमहरू खस समुदाय जातिमा पर्ने सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। बोलचालमा गोतामेलाई गौतमपनिभनिन्छ । सुरुवाति समयमा गोतामे थर लेख्ने गरेता पनि हाल शाब्दिक मिठासका कारण नयाँ पुस्ताका व्यक्तिहरुले गौतम लेख्ने गरेको पाईन्छ। यिनिहरु विशेष त कुल पुजा गर्दछन । उनीहरूको आफ्नै किसिमको संस्कृति छ जसलाई मष्ट भन्दछ्न । मष्ट कुलदेव हुन्। ब्रम्हदेव, सुलचन, महादेव, हरिवन, नन्द भवानी, व्यौर भवानी, लटबाघ, डडबाघ, खोलाको, धौलपुर, डोलारी, पहरौल, पनलदेव कतै दाह्रेमष्ट, मष्ट।गौतमहरुले सनातन धर्म भन्दा पनि मष्ट लाई देवता मान्छन् । कुनै गौतमहरूले (गोतामे) बौद्ध धर्म पनि मानेको पाइन्छ , र कुनैले हिन्दु धर्म पनि मानेको पाइन्छ । सिदार्थ गौतमपनि बौद्ध धर्म को प्रबर्द्धक भएको पाइन्छ । गौतमहरूको संस्कृति तथा परम्परामा भुमि, जल, जमिन तथा बायु कुलायन पुजा हुनेगर्दछ । गौतम हरूले मुख्य रुपमा देवली पूजा गर्दछन् ।
गौतमहरुको भाषा तथा धर्म संस्कृति

गौतमहरुको (गोतामे) मुख्यभाषा खस हो । यो समुदाय खस भएको र कुल पुजा गर्ने भएकोले उनीहरूको आफ्नो छुट्टै संस्कृति छ , जसलाई मष्ट भन्दछन् । गौतमहरूले (गोतामे) मुख्य रुपमा कुल पुजा तथा देवली पूजा गर्छन् ।मष्ट कुलदेव हुन्। ब्रम्हदेव, सुलचन, महादेव, हरिवन, नन्द भवानी, व्यौर भवानी, लटबाघ, डडबाघ, खोलाको, धौलपुर, डोलारी, पहरौल, पनलदेव कतै दाह्रेमष्ट, मष्ट। गौतमहरूले दशैँ , तिहार, माघे सङ्ग्राती जस्ता चाडपर्व पनि मनाउने गरेको पाइन्छ । यस समुदायका मानिसहरू सनातन धर्म भन्दा पनि मष्टलाई देवता मान्छन् । हाल गौतम हरूले हिन्दू र बौद्ध धर्म पनि मानेको पाइन्छ । यस समुदायमा आफ्नो बंश मात्रै नभएर जल जमिन बायु लगाएत अन्य थुप्रै पुजा हुनेगर्दछ । यो समुदाय विशेष त देवली पुजा गरेर आफ्नो कुल खुसी पार्दछन । बौद्ध धर्मका प्रबर्द्धक सिदार्थ गौतम यसै समुदाय भित्रका हुन उनलाइ गौतम बुद्ध र शान्तिका अग्रदुत भनेर बिश्वभर चिनिन्छ ।
बसोबास

गौतमहरू नेपाल लगाएत विश्वका धेरै देशमा बसोबास गर्दछन। नेपालका सिदार्थ गौतम यसै थर भित्रका एक बिशिस्ट व्याक्ति हुन् । जसले बिश्व शान्तिका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान दिए । उनलाई गौतम बुद्ध भनेर पनि बिश्वभर चिनिन्छ।
पछाडी किन परे त?

यो खस समुदाय भएपनि आफ्नो पहिचान स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण ठाउँमा यो समुदायको ब्याक्तिले भुमिका नखेल्नु नै हो ।
स्रोत

*धनमाया गौतम

श्रेणी:थरहरू