JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ

ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ (ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1952) ਇੱਕ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ 1977 ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਪਰਵਾਸੀ ਯਥਾਰਥ ਹੈ।

ਅਟਵਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਮੋਰ ਉਡਾਰੀ ਲਈ 2015 ਦੇ ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ ਦਾ ਫਾਇਨਲਿਸਟ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ

ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਫਰਾਲਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ (ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ। ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ, 8 ਸਤੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬੀ.ਏ., ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਤੱਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1975 ਤੋਂ 1977 ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 1977 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਰਚਨਾ- ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਜਿਤ ਜਿਨਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਬੇਬਾਕ ਬਿਆਨੀ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਛੋਹਾਂ ਰਾਹੀ ਕੀਤੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਕਥਾ-ਰਸ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾ-ਜੁਗਤਾਂ ਹਨ। ‘ਰਾਵਣ’, ‘ਕਾਸਾ’ ਅਤੇ ‘ਪੁਲ’ ਆਦਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਰਚਿਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

#ਸੁੱਕਾ ਪੱਤਾ ਤੇ ਹਵਾ
#ਕਾਲਾ ਲਹੂ
# ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਰਤਾਨੀਆ
#ਖੂਹ ਵਾਲਾ ਘਰ
#ਇਕ ਸੱਚ ਮੇਰਾ ਵੀ
# ਨਵੇਂ ਗੀਤ ਦਾ ਮੁੱਖੜਾ
# "ਇੱਕ ਗੱਲ ਜੇ ਦਿਲ ਲਾਗੈ"
#ਦਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ
ਨਾਵਲ

# ਇੱਕ ਰਾਹ
#ਰੇਤ
#ਸਵਾਰੀ
#ਸਾਊਥਾਲ,
#ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੌਰਨ ਦੇਸੀ
#ਅਕਾਲ ਸਹਾਏ
#ਆਪਣਾ
#ਗੀਤ
#ਮੁੰਦਰੀ ਡੌਟ ਕਾਮ
# ਵਨ ਵੇਅ
# ਮੋਰ ਉਡਾਰੀ
# ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਗੁਲਾਬਾਂ ਦੇ
# ਜੇਠੂ
# ਸਫਰ
ਹੋਰ

#ਸਰਦ ਪੈੜਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ, ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
#ਦਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
# ਫੋਕਸ, ਇੱਕ ਸਫਰਨਾਮਾ
#ਪਚਾਸੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ (ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੀਵਨੀ)
ਸਨਮਾਨ

* 2015 - ਮੋਰ ਉਡਾਰੀ ਨਾਵਲ ਲਈ ਢਾਹਾਂ ਇਨਾਮ ਦਾ ਫਾਇਨਲਿਸਟ
* 2017 - ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ)
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* ਪੰਜਾਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਉੱਤੇ ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ ਦੇ ਨਾਵਲ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ

thumb
ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ (English: Gurpreet Ghuggi; ਜਨਮ 19 ਜੁਲਾਈ 1971), ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਘੁੱਗੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ। ਘੁਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਰੌਨਕ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਪਾਰਚਵੇਨ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਡੀਓ ਘੁਗੀ ਜੰਕਸ਼ਨ (2003) ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ ਸ਼ੂ ਮੰਤਰ (2004) ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਰਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਟਵਾਰੀ ਝਿਲਮਿਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਵਤਨਾਂ ਦਾ (2004) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ (2012) ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ (2015) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਰੰਭ

ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਜੂਨ 1971 ਨੂੰ ਖੋਖਰ ਫੋਜੀਆਂ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਦਾਕਾਰੀ ਜੀਵਨ

ਮੁੱਢਲਾ ਕੈਰੀਅਰ

ਘੁੱਗੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਈ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ. 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਰੌਨਕ ਮੇਲਾ। ਰੌਨਕ ਮੇਲਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਘੁਗੀ ਨੇ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰਾ ਪਾਰਚਵੇਨ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਸ਼ੋਆਂ' ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਘੁੱਗੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਘੁੱਗੀ ਆਨ ਲਾਈਨ।
2004 - ਮੌਜੂਦ

ਘੁੱਗੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਆਸਾ ਨੂ ਮਾਨ ਵਤਨਾਂ ਦਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਫਸਰ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਇਆ, ਫਿਲਮ ਡਾਇਰੇਕਟ-ਟੂ-ਵਿਡੀਓ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਹ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਕਲਾਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਲਾਇਕ ਅਤੇ ਜੀਜਾ ਜੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਘੁਗੀ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਾ (ਆਲੋਚਕਾਂ) ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੁਗੀ ਕੁਝ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਿਂਗ ਅਤੇ ਬਰੇਕਅਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਦਿ ਗਰੇਟ ਇੰਡੀਅਨ ਲੋਟਰ ਚੈਲੰਜੇ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਸਟਾਰ ਵਨ ਵਿਚ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘੁਗੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੁਲਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟਾਰ ਵਨ ਦੇ ਹੰਸ ਬਾਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੱਤ ਗਏ।

ਘੁਗੀ ਨੇ ਸ਼ੋਕੀ ਮੇਲਾ 2003 (ਕਮਲ ਹੀਰ, ਮਨਮੋਹਨ ਵਾਰਿਸ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ), ਵਿਸਾਖੀ ਮੇਲਾ 2009 (ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਅਤੇ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀ ਮੇਲੇ 2010 (ਨਛੱਤਰ ਗਿੱਲ, ਮਾਸਟਰ ਸਲੀਮ ਅਤੇ ਹੋਰ) ਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ

2014 ਵਿਚ, ਵੜੈਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਸਤੰਬਰ 2016 ਤੋਂ ਮਈ 2017 ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਕਨਵੀਨਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਲਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਸ਼ਰਾਬੀ" ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
ਵੀਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ
ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ
ਹਵਾਲੇ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ
ਨਾਅਤ

ਨਾਤ () ਪੈਗੰਬਰ-ਇਸਲਾਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸਤਫਾ ਸੱਲਲਾਹੋ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਕਾਵਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਨਾਅਤ ਜਾਂ ਨਾਅਤ ਖ਼ਵਾਨੀ ਜਾਂ ਨਾਅਤ ਗੋਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਅਤ ਲਈ ਲਫਜ ਮੁੱਦਾ-ਏ-ਰਸੂਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਹਾਬਾ ਇਕਰਾਮ ਨੇ ਨਾਅਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਨਾਅਤਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਤਗੋ ਸ਼ਾਇਰ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਅਤ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਤਖਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀਆਂ ਮਨਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਨਾਅਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਨਿਜਾਮੀ ਰਚਿਤ ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਰਚਿਤ ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1940 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕਲੌੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ (ਹੁਣ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਵਿਖੇ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।
ਵਿਦਿਆ

ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1958 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਬਸੀ ਪਠਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਮ. ਏ. (ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ) ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀ.ਐੱਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ।
ਨੌਕਰੀ

ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਹਿਰ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਸਤੰਬਰ 1998 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ

ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ 1966 ਵਿੱਚ ਸਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ - ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ (1969) ਅਤੇ ਜਗਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ (1973)।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਵਾਰਤਕ
ਖੋਜ

* ਭਾਈ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ - ਜੀਵਨ ਰਚਨਾ ਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ (2003)
ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ
Works for students

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸਰਾਏ ਨੂਰਮਹਿਲ

ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੀ ਸਰਾਂ ਜਲੰਧਰ ਨੇੜੇ ਨੂਰਮਹਿਲ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਇਤਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਤਹਾਸ

ਇਹ ਸਰਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ (1605-1627) ਦੀ ਬੇਗਮ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ 1618 ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ ਉਦੋਂ ਦੁਆਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਬਣਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਬੰਦ ਇਹਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ:

ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇੰਸਾਫ਼ (ਭਰੇ) ਰਾਜਕਾਲ ਵਿਚ
ਜਿਸ ਵਰਗਾ ਨਾ ਸੁਰਗ ਨੂੰ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਯਾਦ ਹੈ
ਫਿਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਸਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ
ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ਼
ਇਹਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ਼ (ਇਹਨਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ) ਲੱਭੀ:
'ਇਸ ਸਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਨੇ ਰੱਖੀ‘ (1028)
ਇਸ (ਸਰਾਂ) ਦੇ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਕ਼ਲ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ:
'ਇਸ ਸਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੇਗਮ ਨੇ ਕਰਵਾਈ‘ (1030) (ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ)

ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਇਧਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਸਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੀਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਕੋਟ ਕੋਹੇਨੂਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਬਦਲ ਕੇ ਨੂਰਮਹਿਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨੂਰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1618 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1620 ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਤੱਥ ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਲੱਗੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਲ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਰਾਂ ਕਸਬਾ ਲੋਹੀਆਂ ਖਾਸ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਲੰਧਰ ਨਕੋਦਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।1618-20 ਦੌਰਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਰਾਂ ਬਣਵਾਈ।ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਟ ਕਲੂਰ ਯਾਂ ਕਹਿਲੂਰ ਵਸਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸੰਨ 1300 ਈ. ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਜਾ ਮਹੀਪਾਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ।ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਸ਼ਤ ਸਰਾਂ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

https://www.google.com/maps/place/ਨੂਰਮਹਿਲ+ਦੀ+ਸਰਾਂ/@31.092598,75.5944869,3a,75y,90t/data=!3m8!1e2!3m6!1sAF1QipMATcjeo2tss9l1UVRqm9EPV4WRiM53J4tQRFvB!2e10!3e12!6shttps:%2F%2Flh5.googleusercontent.com%2Fp%2FAF1QipMATcjeo2tss9l1UVRqm9EPV4WRiM53J4tQRFvB%3Dw203-h152-k-no!7i3191!8i2393!4m13!1m7!3m6!1s0x391a669a2c09fe7b:0x7b56c2df8a3d4298!2z4Kio4KmC4Kiw4Kiu4Ki54Ki_4KiyLCDgqKrgqbDgqJzgqL7gqKwgMTQ0MDM5!3b1!8m2!3d31.0942615!4d75.5887989!3m4!1s0x391a66992a781045:0xe55060d52141dcce!8m2!3d31.092598!4d75.5944869?hl=pa
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ

ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਸ਼ਰੀਲਾਲ ਸ਼ੁਕਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅੰਗ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਲਾਲ ਸ਼ੁਕਲ ਜੀ ਨੇ ਅਜਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁੱਲਹੀਣਤਾ ਨੂੰ ਤਹਿ-ਦਰ-ਤਹਿ ਉਘਾੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਗ ਦਰਬਾਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਭੂਮੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਬਸੇ ਪਿੰਡ ਸ਼ਿਵਪਾਲਗੰਜ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੁਲ ਨਾਹਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਹਿਤ ਸਵਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਣਚਾਹੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਥਪੇੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਿਸਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਪਾਲਗੰਜ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ, ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸੂਤਰਧਾਰ ਵੈਦਿਆ ਜੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਹਿਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਸਾਡੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫਲ ਫੁਲ ਰਹੀ ਹੈ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਕੰਮ
ਮੋਟਾਪਾ

ਮੋਟਾਪਾ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਤਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਿਗਾੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਵਾਦ-ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਵਾਧੂ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋਟਾਪੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ

ਮੋਟਾਪੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਭੱਜਣ-ਦੌੜਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਵਾਰ ਤੁਰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਾਰਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਕਾਰਨ ਇਨਸੂਲੀਨ ਦੀ ਥੁੜ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਿੰਦੇ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਤੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੱਠਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਵੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟਾਪੇ ਕਾਰਣ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੋਜਨ

:ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 2000-2400 ਕੈਲਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
:ਔਰਤਾਂ ਲਈ 1600-1800 ਕੈਲਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
:ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਲਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਇਹ ਹੈ : ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਕੈਲਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਖ਼ਰਚਦੇ ਹਾਂ, ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਦੋ ਕੈਲਰੀਆਂ, ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ 4 ਕੈਲਰੀਆਂ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ 6 ਕੈਲਰੀਆਂ, ਫੁਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਖੇਡਦਿਆਂ 8 ਕੈਲਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕੈਲਰੀਆਂ

ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੈਲਰੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ:
*ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਘਿਓ ਦੀ ਬਣੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ 9 ਕੈਲਰੀਆਂ
*ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ੱਕਰ ਜਾਂ ਮੈਦੇ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਕੈਲਰੀਆਂ
*ਇੱਕ ਉਬਲੇ ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਸੇਬ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਕੈਲਰੀਆਂ
*ਇੱਕ ਕੇਲੇ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਕੈਲਰੀਆਂ
*ਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਿਸਕੁਟ ’ਚੋਂ 30 ਕੈਲਰੀਆਂ
*ਇੱਕ 15 ਗ੍ਰਾਮ ਆਟੇ ਦੇ ਫੁਲਕੇ ਵਿੱਚੋਂ 40 ਕੈਲਰੀਆਂ
*200 ਗ੍ਰਾਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ 200 ਕੈਲਰੀਆਂ
ਕੈਲਰੀ ਅਤੇ ਕੰਮ

ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ 500 ਕੈਲਰੀਆਂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ
:ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣੀ ਜਾਂ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ
:2 ਘੰਟੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
:ਇਹ ਊਰਜਾ ਅਸੀਂ 5 ਘੰਟੇ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ 8 ਘੰਟੇ ਸੌਂ ਕੇ ਵੀ ਖ਼ਰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਇੰਨੀਆਂ ਕੈਲਰੀਆਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬਰਗਰ, ਪਨੀਰ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸੈਂਡਵਿੱਚਾਂ, ਪੰਜ ਕੋਕ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਖਿੱਲਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੈਕਟਾਂ, 250 ਗ੍ਰਾਮ ਲੱਡੂ-ਜਲੇਬੀਆਂ ਜਾਂ 20 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਕਲੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਾਦ-ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਤੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
:ਇੱਕ ਜੂਸ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕੰਜਵੀ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਕੈਲਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਨੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਖਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ 25 ਮਿੰਟ ਤੁਰਨ ਜਾਂ 10 ਮਿੰਟ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੈਲਰੀਆਂ ਅਣਵਰਤੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਵਜ਼ਨ 5 ਕਿਲੋ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ।
:ਜੇਕਰ 100 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫਾਲਤੂ ਕੈਲਰੀਆਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ 36,500 ਕੈਲਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਚਰਬੀ ਲਈ 7000 ਕੈਲਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕੈਲਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਕਸਰਤ

ਇਸ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 60 ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
BMI

ਸਰੀਰਕ ਪੁੰਜ ਇੰਡੈਕਸ(BMI) ਦਾ ਫਾਰਮੁਲਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਭਾਰ ਕਿਨਾ ਹੈ ਕੀ ਵੱਧ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ।
ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਮੰਨ ਲਓ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੰਜ 80 ਕਿਲੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕੱਦ 1.70 m ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ 27.68, ਮਤਲਬ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਟਾਪਾ
ਤਕਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲੈ

ਤਕਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲੈ () (17 ਅਪਰੈਲ 1912 - 10 ਅਪਰੈਲ 1999) ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

ਤਕਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲੈ ਨੇ ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵੱਖ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਚ ਅਤੇ ਧਨੀ ਵਰਗ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਕਮਜੋਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਆਂ ਦੇ ਵੱਲ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਨ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਾ ਸਮਾਜ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ 26 ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ 20 ਕਹਾਣੀ - ਸੰਗਰਹੋਂ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਖਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ - ਚਰਿੱਤਰ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਰੂੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੁਰਵਿਅਵਹਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਸੀ। ਤਕਸ਼ੀ ਨੇ ਨਿਰਧਨ ਵਰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਕੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਾ-ਸਾਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਝਰਾ ਹੋਇਆ ਕਮਲ’, ‘ਦਲਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ‘ਦੋ ਸੇਰ ਧਿਆਨ’, ‘ਚੇਮਮੀਨ’, ‘ਓਸੇਪ ਦੇ ਬੱਚੇ’ ਉੱਲੇਨਖਨੀ ਹਨ। ‘ਚੇਮਮੀਨ’ - ਜੋ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਉਪਨਿਆਸ ਉੱਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ

ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਖੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨੇਮੀ ਕਾਲਮ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ 14 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੂਲ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1960 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਰਥਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਵਿਰਿਜਸ ਰਿਕਸਬੈਂਕ ਪ੍ਰਾਈਜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦ ਵਪਾਰ, ਭੂਮੰਡਲੀਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਰੂਗਮੈਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਾਰਗਰ ਹੈ।
ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਭੂਗੋਲ ਵਰਗੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਰੂਗਮੈਨ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਘਾ ਨਾਮ ਹੈ। 2008 ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ 20 ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਰਸਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵਧ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ
ਮਾਲੀ ਸੰਕਟ

ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵਿੱਤੀ ਅਸਾਸੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਅੰਕਿਤ ਮੁੱਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। 19ਵੀਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ 20ਵੀਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਸਨ। ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਰੈਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਬੁਦਬੁਦੇ ਫੁੱਟਣਾ, ਕਰੰਸੀ ਸੰਕਟ, ਅਤੇ ਸੋਵਰਨ ਡੀਫਾਲਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਵੇ।

ਕਈ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੱਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
2007–2008 ਦਾ ਮਾਲੀ ਸੰਕਟ

ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ 2008 ਜਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਚਲਨਿਧੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹਦਾ ਸਿੱਟਾ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਜਮਾਨਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਕਈ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ, ਕੁਰਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦੀਰਘਕਾਲਿਕ ਬੇਕਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਕਈ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਟਰਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਖਪਤਕਾਰ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟਾਂ, ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ ਗਈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ 2008–2012 ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਯੂਰੋ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ
ਪਾਲਾਗੁੰਮੀ ਸਾਈਨਾਥ

ਪਾਲਾਗੰਮੀ ਸਾਈਨਾਥ (ਜਨਮ 1957) ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੋਟੋਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਹਾਲਾਤਾਂ, ਗਰੀਬੀ, ਕਿਸਾਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਦ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਦ ਵੇਵਸਾਈਟ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 6 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਜਾਣ ਪਛਾਣ

ਸਾਈਨਾਥ ਨੇ ਮਦਰਾਸ (ਚੇਨਈ) ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਵੀ ਗਿਰੀ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਗਿਰੀ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ। ਸਾਈਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਕ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤੱਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਬਧਤਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗਰੈਜੁਏਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਿਣੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ੧੯੮੦ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਡ ਨਿਊਜ ਆਫ ਇੰਡਿਆ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਬਲਿਟਜ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਲਘੂ ਸਮਾਚਾਰ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਪ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਫੀਆ ਪਾਲੀਟੇਕਨਿਕ" ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਦੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਾਲਜ ਆਫ ਜਰਨਲਿਜਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ

ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਿਊਟੀਓ) ਅਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਬਨਾਮ ਸਮਾਜਵਾਦ ਬਾਰੇ:
ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਗੈਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੈਰਜਮਹੂਰੀ ਹਨ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਆਗੂ ਹੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਚੁਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਜਿਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਲੋਕਲ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇਤਾ ਦੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੈਂਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਤਹੀ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੰਡੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਚਿੱਤਰ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਚਾਣਚੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਂਜ ਵੀ, ਉਦਾਰੀਕਰਣ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਨੱਬੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਊਥ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਕੀ ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਵਸਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਪਰਬੰਧਨ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਬਾਹਰੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਰਥਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ:
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੱਜਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਸਿਪਾਹੀ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਸਾਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਜੱਜ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਨਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਅਸਾਨੀ ਆਪਣੇ ਕਨੂੰਨ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੱਗਪਗ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਉਸ ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧਾਮੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ "ਜੱਟ ਜਿਉਣਾ ਮੋੜ", "ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ", "ਟਰੱਕ ਬਿੱਲਿਆ", "ਬਲਬੀਰੋ ਭਾਬੀ" ਅਤੇ "ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਧੰਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਮਈ 1953 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੋਟੀ ਇਆਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਗਿੱਲ ਹਰਦੀਪ, ਮਨਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਸਿਮਰਨ ਪਾਲ ਛਿੰਦਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਲੀ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ "ਜਿਓਣਾ ਮੌੜ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਗੀਤ "ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਈਂ ਸੋਹਣਿਆ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ

ਉਸਨੂੰ 2013 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟ ਏਸ਼ੀਆ ਟੀਵੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 'ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗਾਇਕ ਐਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ ਰਤਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ

ਛਿੰਦਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੇਵ ਥਰੀਕੇਵਾਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਸੰਗੀਤ ਸਫ਼ਰ

ਸੰਗੀਤ ਸਮਰਾਟ ਚਰਨਜੀਤ ਆਹੂਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ’ ਐਚਐਮਵੀ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤਾ ਵਰਗ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਛਿੰਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਟੱਚ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਐਨੇ ਮਕਬੂਲ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬੱਚੇ-ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਦੋ ਊਠਾਂ ਵਾਲੇ ਨੀਂ’, ‘ਜੰਞ ਚੜ੍ਹੀ ਅਮਲੀ ਦੀ’, ‘ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਗੋਰੀਏ’, ‘ਜਿਊਣਾ ਮੋੜ’, ‘ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ’, ‘ਜੱਟ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਰਲਾਂ ਦਾ’, ‘ਸੁੱਚਾ ਸੂਰਮਾ’, ‘ਤਾਰਾ ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਕਰਲਾਉਂਦੀ’, ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਬੱਕਰੇ’, ‘ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜੱਟ’, ‘ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਖੁਦਾਈ ਮੰਗ ਲਈ’, ‘ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ’ ਆਦਿ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ। ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ‘ਜਿਊਣਾ ਮੋੜ’ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੁਮੈਂਟਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਊਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗਾਥਾ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ’, ‘ਤੀਆਂ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀਆਂ’, ‘ਮੈਂ ਡਿੱਗੀ ਤਿਲਕ ਕੇ’, ‘ਜੱਟ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਰਲਾਂ ਦਾ’, ‘ਰੱਖ ਲੈ ਕਲੰਡਰ ਯਾਰਾ’, ‘ਜੰਞ ਚੜੀ ਅਮਲੀ ਦੀ’, ‘ਤਲਾਕ ਅਮਲੀ ਦਾ’, ‘ਘੁੱਢ ਚੱਕ ਮਾਰਦੇ ਸਲੂਟ ’, ‘ਗੱਲਾਂ ਸੋਹਣੇ ਯਾਰ ਦੀਆਂ’, ‘ਮੈਂ ਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਣਦੀ’, ‘ਦਿਲ ਪੇਂਡੂ ਜੱਟ ਲੈ ਗਿਆ’, ‘ਤੋਹਫ਼ੇ’ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੇ ਕੈਸਿਟਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਛੁਪੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਅਨੁਰਾਧਾ ਪੌਡੋਂਵਾਲ, ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ, ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ, ਸਵਿਤਾ ਸਾਥੀ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ, ਸੁਖਵੰਤ ਸੁੱਖੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ, ਰੁਪਿੰਦਰ ਰੰਜਨਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋਗਾਣੇ ਗਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰਹੂਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ, ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ, ਸੋਹਨ ਸਿਕੰਦਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023
ਹੀਊ ਜੈਕਮੈਨ

ਹੀਉ ਜੈਕਮੈਨ (ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1968) ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲੜੀ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵੋਲਵਰੀਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਜੈਕਮੈਨ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1968 ਨੂੰ ਸਿਡਨੀ, ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਮਾਪੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਨ ਪਰ ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ "ਟੈਨ ਪਾਊਂਡ ਪੌਮ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਆ ਗਏ ਸਨ।
ਫ਼ਿਲਮੋਗਰਾਫ਼ੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ

ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ (15 ਨਵੰਬਰ 1903 - 28 ਮਈ 1930) ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬੰਬ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਐਚ. ਐਸ. ਆਰ. ਏ. ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੁੱਲ 105 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 72 ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 33 ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ, ਸੁਖਦੇਵ, ਬੁਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਗੂ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਸੁਖਦੇਵ, ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾਂ, ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਆਦਿ ਵੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨਸ਼ੀਲ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਪਰ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਤੀਚਰਣ ਵੋਹਰਾ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰੀਬ ਸਨ। ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਡੂੰਘੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਅਤੇ ਐਚ. ਐਸ. ਆਰ. ਏ. ਦਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵੋਹਰਾ ਨੇ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਚਾਰਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯਾਤਰੀ ਸਨ।
ਬੰਬ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ

ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਲੇਖ ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਨੇਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਅਜ਼ਾਦ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੇਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਿਲਡਿੰਗ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕਮਰੇ 69 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆਸੀ, ਜਿਸ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਲੇਖ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਲੇਖ 'The Cult of Bomb' ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 23 ਦਸੰਬਰ 1929 ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਖੰਡਨਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904