JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Werkwoord

Werkwoorde word in die grammatika onderken as 'n klas van woorde wat die handeling (aksie) van 'n sin beskryf. Die werkwoord is die belangrikste woord in 'n sin en is daarom maklik om uit te ken. Tipiese werkwoorde is: eet, loop, praat, spring en ry. As voorbeeld, gegewe die sin: "Ek opdateer wikipedia.", is "opdateer" die werkwoord.
Tipes werkwoorde
Selfstandige werkwoord

'n Selfstandige werkwoord kan alleen (of selfstandig) in 'n sin staan. Voorbeelde:
* Hy opdateer die wiki.
* Sy bestuur haar motorfiets.
* Die man kap hout.
Hulpwerkwoorde

Hulpwerkwoorde help die selfstandige werkwoord. Voorbeelde:

* Die vrou het die wiki opgedateer. (dui verlede tyd aan)
* Die man sal môre die hout kap. (dui toekomende tyd aan)

Dié werkwoorde behoort tot die bedrywende vorm. Die onderwerp ("die vrou", "die man") is besig om iets te doen

Talle werkwoorde (die oorganklike werkwoorde) het ook 'n lydende vorm wat met ander hulpwerkwoorde gevorm word:

* Die koei word deur die man gemelk. (dui teenwoordige tyd van die lydende vorm aan)
* Die koei is deur die man gemelk. (dui verlede tyd van die lydende vorm aan)
* Die koei sal deur die man gemelk word (dui toekomende tyd van die lydende vorm aan).

Merk op dat die onderwerp ("die koei") nie besig is om iets te doen nie. Dis "die man" wat melk. In bedrywende vorm kan ons sê:

* Die man melk die koei

Hier is "die koei" die lydende voorwerp.
Koppelwerkwoorde

Koppelwerkwoorde word gebruik waar daar koppeling van die werkwoord nodig is. Voorbeelde:

* Die vrou is haastig. (koppeling tussen "Die vrou" (selfstandige naamwoord) en "haastig" (byvoeglike naamwoord)).
Die infinitief

Dit is gewoonlik waar die werkwoord na te of om te gebruik word. Voorbeelde:

* Hierdie huis is te koop.
* Om te swem is lekker.
* Om (vinnig) te stap, is goeie oefening

Soms het die infinitief sy eie vorm:
* ek het -- om te hê
* ek is -- om te wees

In die toekomende tyde word die infinitief ook sonder (om) te gebruik:
* ek sal sien
* ek sal wees
Die deelwoorde

::Sien deelwoord vir die hoofartikel

Die verlede tyd word gevorm met 'n voltooide deelwoord
Nie-saamgesteld

Die voltooide deelwoord van nie-saamgestelde werkwoorde kry ge-

:te werk -- ek het gewerk
:te sê -- ek het gesê

Werkwoorde wat eindig met -eer kan met of sonder ge- gebruik word

:te probeer -- ek het (ge)probeer.
Saamgesteld

Daar is twee tipes saamgestelde werkwoorde: skeidbaar en onskeidbaar
Skeidbaar

Die skeidbare werkwoord kry -ge-:

* oppas - op te pas - ek pas op - ek het opgepas

Die klemtoon is altyd op die eerste skeidbare deel: óppas.
Onskeidbaar

Die onskeidbare werkwoorde kry geen ge- nie:

* omarm - te omarm - ek omarm - ek het omarm

Die klemtoon is altyd op die tweede deel: omárm.
Sien ook

* Selfstandige naamwoord
* Byvoeglike naamwoord
* Bywoord
* Lidwoord
* Voegwoord
* Dieregeluide, werkwoorde wat die klanke van diere beskryf.
* Trappe van vergelyking
* Intensiewe
Eksterne skakels

*


Kategorie:Taalkunde
Kategorie:Woordsoorte
Henri van Luxemburg

Henri van Luxemburg of amptelik Henri Albert Gabriel Félix Guillaume vu Lëtzebuerg (gebore op 16 April 1955 in die kasteel van Betzder) was van 2000 tot 2025 die groothertog van Luxemburg en die sesde Luxemburgse staatshoof uit die dinastie van Nassau-Weilburg. Prins Henri word as die eerste seun van die destydse erfgroothertoglike paar Jean van Luxemburg en Joséphine-Charlotte van België gebore en gaan skool in Luxemburg en Frankryk.

duimnael|links|upright|Henri se monogram as Groothertog van Luxemburg
duimnael|links|upright|Henri van Luxemburg se handtekening
Met sy meerderjarigheid in 1973 word aan hom die titel erfgroothertog toegeken. In 1974 kry hy 'n opleiding in die militêre akademie van Sandhurst en word in 1975 offisier. In die Luxemburgse weermag dra hy die titel colonel (kolonel). Daarna studeer hy politieke wetenskappe aan die Universiteit van Genève en verwerf in 1980 sy Licence.

Op 14 Februarie 1981 trou hy met María Teresa Mestre. Die egpaar het vyf kinders.

Henri van Luxemburg ontvang die eredoktersgraad van die Sacred Heart University in Fairfield, Connecticut (Verenigde State), die Miami University in Oxford, Ohio (VSA), die Universiteit van Khon Kaen (Thailand) en die Universiteit van Trier (Duitsland).

Van 1980 tot 1998 is hy 'n lid van die Luxemburgse Staatsraad. Op 4 Maart 1998 word hy volgens artikel 43 van die Luxemburgse Grondwet deur sy vader as Lieutenant-Representant benoem.

Op 7 Oktober 2000 doen sy vader Jean vrywillig afstand van die troon en Henri lê die eed as Groothertog van Luxemburg af. Op 3 Oktober 2025 abdikeer Henri vrywillig en hy word opgevolg deur sy oudste seun Guillaume V.
Kinders

* Guillaume V (* 11 November 1981)
* Félix (* 3 Junie 1984)
* Louis (* 3 Augustus 1986)
* Alexandra (* 16 Februarie 1991)
* Sébastien (* 16 April 1992)
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf by die Regering van Luxemburg


Kategorie:Geboortes in 1955
Kategorie:Luxemburgse groothertoë
Kategorie:Lewende mense
Ahmed Kérékou

Ahmed Kérékou (vroeër: Mathieu Kérékou; 2 September 1933 – 14 Oktober 2015) het vanaf 1972 tot 1991 en vanaf 4 April 1996 tot 6 April 2006 as president van Benin in Wes-Afrika gedien.

duimnael|links|Ahmed Kérékou in 1976
Hy word op 2 September 1933 in Natitingou gebore. Hy kry sy opleiding by 'n militêre skool en word adjudant van die president Hubert Coutoucou Maga. Hy is die aanvoerder van 'n groep offisiers wat in Oktober 1972 die Presidentsraad onder leiding van Justin Ahomadegbé omverwerp en verklaar homself tot staatspresident. Hy wysig die naam van die staat Dahomé na Volksrepubliek van Benin en volg 'n sosialistiese beleid.

Met die val van die Oos-Europese sosialisme begin sy magsbasis verswak, en na 'n reeks massabetogings stem hy in om vrye verkiesings toe te laat. Hy word in die amp van staatspresident opgevolg deur Nicéphore Soglo, wat 'n oorwinning in die presidentsverkiesing van Maart 1991 behaal.

In April 1996 word Ahmed Kérékou vir 'n tweede ampstermyn as staatspresident gekies.
Eksterne skakels

Kategorie:Presidente van Benin
Kategorie:Diktators
Kategorie:Geboortes in 1933
Kategorie:Sterftes in 2015
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm

duimnael|Mu isamaa, mu õnn ja rõõm, opgevoer deur die Amerikaanse Vloot se musiekgroep
duimnael|Teks van die Estiese volkslied

Mu isamaa, mu õnn ja rõõm (Esties: [mu ˈisɑmɑː mu ˈɤnʲː jɑ ˈrɤːm]; letterlik: "My vaderland, my trots en vreugde") word in 1920 en 1990 gekies as die volkslied van die Republiek Estland. Die teks is geskryf deur Johann Voldemar Jannsen, op 'n melodie uit 1848 van Friedrich Pacius. Dieselfde melodie word ook gebruik vir die volkslied van Finland (Maamme). Die lied word vir die eerste keer gespeel op 'n Estse fees in 1869. Tussen 1945 en 1991, tydens die oorheersing deur die Sowjetunie, het Estland Eesti NSV hümn as volkslied gebruik.

As die aksente op die titel weggelaat word ("Mu isamaa, mu õnn ja rõõm"), soos dikwels in Wes-Europese lande gebeur, verander die betekenis van die titel na "My vaderland, my klein hut en kruip".
Lirieke
Vertaling in Afrikaans
Eksterne skakels

* Oudiostroom van Estland se volkslied
* Die volkslied met koorbegeleiding


Kategorie:Kultuur in Estland
Kategorie:Volksliedere
Burkina Faso

Burkina Faso (Frans: [buʁkina faso], ) is 'n landingeslote land in Wes-Afrika met laagliggende golwende heuwels en hoër heuwels in die weste en suidooste. Dit word omring deur ses lande: Mali in die noorde, Niger in die ooste, Benin in die suidooste, Togo en Ghana in die suide, en die Ivoorkus in die suidweste. Burkina Faso is in Afrika suid van die Sahara geleë en word deur die Sahel in die verre noorde en die Soedangebied in die sentrum en suide gekenmerk.

duimnael|links|Nasa-Satellietbeeld van Burkina Faso
duimnael|links|Kaart van Burkina Faso
Burkina Faso beslaan 'n oppervlakte van 274 200 km² en het 'n bevolking van 21 510 181 in 2021 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Ouagadougou wat in die sentrum van dié land geleë is. Landbou en mynbou is die vernaamste ekonomiese aktiwiteite. Dit is ’n lidland van die Afrika-unie.

Dié land wat voorheen die Republiek Bo-Volta (genoem na die Voltarivier) was, is op 4 Augustus 1984 deur president Thomas Sankara herdoop na "die land van die regop mense" (of "regop land") in Dyula en Mossi, die hoofinheemse tale van dié land. Onafhanklikheid van Frankryk word in 1960 bereik. Onstabiliteit in die 1970's en 1980's is gevolg deur veelparty-verkiesings in die vroeë 1990's. Honderdduisende plaaswerkers trek elke jaar suid na die Ivoorkus en Ghana op soek na loonarbeid. Die inwoners van Burkina Faso staan bekend as Burkinabé wat in Fula "mans of vrouens" beteken. Hiermee word al drie nasionale tale van Burkina Faso – Dyula, Fula en Mossi – by die benaming van dié land ingespan. Burkina Faso se hoofstad Ouagadougou huisves al om die twee jaar die Pan-Afrika-rolprentfees FESPACO.
Demografie
Verwysings
Bronnelys

; Algemeen
*
*
Eksterne skakels

*
Regering

* Premier Ministère amptelike portaal
* Ambassade in Washington, D.C.
Nuus

* allAfrica – Burkina Faso
Oorsigte

* BBC News
Ander

* Burkina Faso kaart en inligting
* Geskiedenis van Burkina Faso
* OuagaNet.com: 'n portaal oor Burkina Faso Engels/Frans
* Foto's van Burkina Faso
* LookSmart – Burkina Faso
* Open Directory Project – Burkina Faso
* Stanford Universiteit – Afrika suid van die Sahara: Burkina Faso
* Universiteit van Pennsilvanië
* Yahoo! - Burkina Faso



Kategorie:Voormalige Franse kolonies
Otorinolaringologie

Otorinolaringologie of oor-neus-en-keelheelkunde is 'n gebied van die geneeskunde wat oor siektes en toestande van die oor, neus, en keel en verwante strukture in die kop en nek handel. Dokters wat in hierdie gebied spesialiseer, word otorinolaringoloë, otolaringoloë, oor-neus-en-keelheelkundiges of oor-neus-en-keelsjirurge genoem. Pasiënte versoek behandeling van otorinolaringoloë vir siektes van die oor, neus, keel, basis van die skedel, en vir die sjirurgiese bestuur van kankers en niekwaadaardige gewasse van die kop en nek.
Etimologie

Die term otorinolaringologie is 'n kombinasie van die Nieu-Latynse kombinasievorme oto-, rino-, laringo-, en -logie wat uit die Antieke Griekse woorde οὖς ous (genetief ὠτός otos), "oor", ῥίς ris, "neus", λάρυγξ larinks, "keel", en -λογία logia, "studie" afgelei is. Vergelyk die Grieks ωτορινολαρυγγολόγος, "otorinolaringoloog".
Onderwerpe

Algemene oor-, neus- en keeltoestande sluit in:

* Rhinites
* Sinusites
* Tonsillites
* Pharyngites
* Epistakse
* Otites Media
* Otites Externa
* Labyrhinites
* Eustachitis
Verwysings

Otorinolaringologie
Ekonomie van Benin

Die ekonomie van Benin is nog onderontwikkel en word veral deur die landbousektor en klein bedrywe oorheers, wat ook die grootste bydrae tot die ekonomiese groei lewer. Naas die bestaansboerdery is daar die kommersiële landbou met katoen as die belangrikste produk, wat 40 persent van Benin se BBP en sowat 80 persent van sy uitvoerinkomste verteenwoordig. Ander belangrike produkte is tekstiele, palmprodukte en kakao. Mielies, bone, rys, grondboontjies, cashewneute, pynappels, kassawa, yamswortels en ander knolgewasse word net binne die bestaansboerdery verbou. Benin se beskeie visseryvloot lewer vis en kreef aan die plaaslike mark en vir uitvoer na Europa.

Klein hoeveelhede ru-olie word sedert Oktober 1982 langs die kus ontgin, maar produksie is egter tydelik gestaak. Nuwe olievelde word tans ondersoek.

Die ekonomie, wat vroeër deur die staat beheer is, is nou geprivatiseer. Beninse burgers bestuur veral klein bedrywe, terwyl 'n aantal ondernemings in Franse of Libanese besit is. Benin se voormalige staatsbeheerde brouery is deur 'n Franse brouerymaatskappy oorgeneem.

Ligte nywerhede, wat hulle op die verwerking van landbouprodukte en die vervaardiging van verbruikersware toespits, oorheers die sekondêre sektor van Benin se ekonomie. Die dienstesektor groei vinnig danksy die ekonomiese en fiskale hervorming.
Beleggings en internasionale samewerking

Met die oorgang na 'n demokratiese regering in 1990 hervat Benin sy ekonomiese ontwikkeling. Alhoewel die ekonomie nog steeds deur die lae pryse vir sy hoofuitvoergoedere geknel word, is daar grootskaalse beleggings deur private en publieke kapitaalbronne.

duimnael|links|Straatligte word met sonkrag aangedryf in Fafadji, 'n voorstad van Cotonou, Benin
Benin dek die grootste deel van sy elektrisiteitsbehoeftes deur krag vanaf Ghana in te voer. 'n Gemeenskaplike hidroëlektriese projek met Togo aan die benedeloop van die Monorivier word as 'n belangrike stap in die rigting van groter elektriese selfvoorsiening beskou.

Die lidmaatskap in die monetêre sone van die CFA-Franc verseker ekonomiese stabiliteit en verleen toegang tot Franse ekonomiese bystand. Benin is ook 'n lidstaat van die Wes-Afrikaanse Ekonomiese Gemeenskap ECOWAS.

Kategorie:Benin
Kategorie:Ekonomie van Afrika
Kategorie:Ekonomie volgens land
Louis Blériot

Louis Charles Joseph Blériot (1 Julie 1872 – 2 Augustus 1936) was 'n Franse ontdekker en ingenieur wat die eerste vlug onderneem het oor 'n groot liggaam water met 'n tuig swaarder as lug.

Louis Blériot is in Cambrai gebore en het ingenieurswese aan die École Centrale Paris studeer. Hy ontwikkel vroeg 'n belangstelling in lugvaart en in 1900 bou hy 'n motoraangedrewe masjien wat 'n klapvliegtuig (ornithopter) genoem word. So 'n tuig was veronderstel om te vlieg deur sy vlerke te klap. Soos ander klapvliegtuie voor dié een het die eksperiment nie geslaag nie, maar Blériot het voortgegaan om te werk aan 'n praktiese vliegtuig.

In 1903 het Blériot saam met Gabriel Voisin, 'n vliegtuigontwerper, die maatskappy Blériot-Voisin gestig. Die maatskappy bou 'n watersweeftuig in 1905 wat wel gesweef het. Hulle ontwikkel ook 'n dubbeldekkervliegtuig wat aangedryf word deur 'n Antoinette-motor. Die maatskappy kom in 1906 tot 'n einde en Blériot begin om vliegtuie volgens sy eie ontwerp te bou en te vlieg.

Namate ligter enjins beskikbaar geword het, het hy vliegtuie ontwerp met verskillende konfigurasies wat strek van die boksvlieër tot die eendvliegtuig. Die Blériot V was die wêreld se eerste suksesvolle enkelvlerkvliegtuig. Dit het die eerste keer in 1907 gevlieg, maar is geskrap nadat dit geval het.

'n Prys van duisend pond is uitgeloof deur die Londense Daily Mail vir die eerste suksesvolle vlug oor die Engelse Kanaal. Dit het Blériot geïnteresseer en hom aangemoedig om sy vierde enkelvlerkvliegtuig en sy eerste werklike suksesvolle vliegtuig, die Blériot XI, te ontwikkel. Nadat hy die Europese uithourekord verbeter het met 'n tyd van 36 minutes 55 sekondes en 'n oorlandprys gewen het, het Blériot seker genoeg gevoel om die Engelse Kanaal aan te durf. Op 25 Julie 1909 het hy die vlug van Calais na Dover onderneem in 'n tyd van 37 minute, tot vreugde van die Franse en ontsteltenis van die Britte wat skielik bewus gemaak is dat hulle moontlik aan lugaanvalle blootgestel kan wees.

Kort hierna het Blériot sy aandag gevestig op lugvaartontwerp en vliegtuigboukunde. Hy het in 1914 president geword van die sukkelende vliegtuigmaatskappy Société pour les Appareils Deperdussin. Hy hernoem die maatskappy Société Pour l'Aviation et ses Dérivés (SPAD) en omskep dit in een van Frankryk se voorste vervaardiger van vegvliegtuie. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog het SPAD meer as 5 600 vliegtuie vir Frankryk gebou wat ook uit na Brittanje en ander lande uitgevoer is. Hy open ook vliegskole voor die Eerste Wêreldoorlog in Engeland by die Brooklands- en Hendon-vliegveld, sowel as'n fabriek in 1917 by Addlestone, naby Brooklands, Surrey.

Ná die oorlog stig Blériot sy eie maatskappy, Blériot-Aéronautique, vir die ontwikkeling van kommersiële vliegtuie. Hy sterf in 1936 in Parys en word in die Cimetière des Gonards in Versailles ter ruste gelê.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Franse ingenieurs
Kategorie:Franse uitvinders
Kategorie:Lugvaartpioniers
Kategorie:Franse vlieëniers
Kategorie:Geboortes in 1872
Kategorie:Sterftes in 1936
Woods-metaal

duimnael|Woods-metaal

Woods-metaal is 'n unieke eutektiese mengsel van Bismut (50%), Lood (25%), Tin (12.5%), Kadmium (12.5%) met 'n besondere lae smeltpunt (ongeveer 70°C). Dit word dikwels in die klaskamer gebruik om die eienskappe van eutektiese mengsels op dramatiese wyse ten toon te stel deur byvoorbeeld 'n teelepel daaruit te giet en te demonstreer hoe dit in warm kookwater smelt. In die nywerheid word dit ingespan as soldeersel vir lae temperatuurtoepassings om komponente te heg wat sensitief is vir hoë temperature. Dit word ook aangewend as smeltbare koppelstukke in veiligheidstoerusting (soos watersproeiers) wat geaktiveer word as die omgewingstemperatuur tydens 'n brand 70°C bereik en die draad/staaf smelt. Die metaal kan ook gebruik word om werkstukke stewig vas te hou vir masjinering sonder om die dele wat geklamp word te bekadig (tipies gebruik tydens vervaardiging van turbinelemme).
Bronne en verwysings

* 'n Werf oor Kadmium, een van die bestanddele van Woods Metaal met inligting oor die legering.

Kategorie:Tegnologie
Kategorie:Wetenskap
Ísafjarðarbær

duimnael|200px
Ísafjarðarbær 66°04'N 23°09'W
is 'n provinsie van Ysland in Vestfirðir. Dit het 'n oppervlakte van 2 416 km² en 'n bevolking van 4 131. In 1996 is dit saamgevoeg by Flateyrarhreppur, Ísafjarðarkaupstaður, Mosvallahreppur, Mýrahreppur, Suðureyrarhreppur en Þingeyrarhreppur. Die hoofdorp is Ísafjörður. Ander dorpe is Hnífsdalur, Flateyri, Suðureyri en Þingeyri.
Eksterne skakels

* webwerf in Yslands


Kategorie:Geografie van Ysland
Tête de Moine

Die Tête de Moine (Frans: "Monnikshoof") is 'n halfharde kaas uit die Switserse kanton Jura, wat deur sy fyn deeg gekenmerk word. Anders as gewone kaas word die Tête de Moine nie in skyfies gesny nie, maar met 'n spesiale werktuig – die girolle – in dun rosette geskaaf. Hierdie metode verseker dat 'n buitengewoon groot oppervlakte van die kaas met die lug in aanraking kom, om sodoende die smaak van die kaas volledig te ontwikkel.

Die naam Tête de Moine word sedert die jaar 1790 gebruik, die kaas self word egter reeds in 1192 in die klooster Bellelay vervaardig. Met die uitvinding van die girolle, 'n skaafwerktuig wat binne-in die kaas geplaas word om baie dun rosette af te skaaf, word die bemarking van die kaas duidelik bevorder. Die kaas kry in 2001 die Switserse AOC (Appellation d'origine contrôlée) en word dus amptelik as 'n kaas van oorsprong geregistreer.
Eksterne skakels

* Die webwerf van die Tête-de-Moine-kaas
* Fromages Spielhofer SA, Fromagerie de St-Imier – Fabricant de Tête de Moine


Kategorie:Koeimelkkaas
Kategorie:Switserse kaas
Kanada-Frankryk-Hawaii-teleskoop

Die Kanada-Frankryk-Hawaii-Teleskoop (Engels: Canada-France-Hawaii-Telescope, CFHT) is naby die bergspits van die vulkaan Mauna Kea (Hawaii-eiland, deelstaat Hawaii, Verenigde State) op 'n hoogte van 4 204 meter (13 793 voet) geleë. Die teleskoop maak deel uit van die Mauna Kea-sterrewag en word gesamentlik deur die Nasionale Navorsingsraad van Kanada (National Research Council of Canada / Conseil national de recherches Canada), die Nasionale Sentrum van Wetenskaplike Navorsing (Centre national de la recherche scientifique, CNRS) in Frankryk en die Universiteit van Hawaii beheer.

Die teleskoop, wat sedert die jaar 1979 vir wetenskaplike navorsing gebruik word, is soos die Mount-Palomar-teleskoop 'n klassieke primêre-fokus/Cassegrain-teleskoop met 'n parabolies geslypte hoofspieël. Sy deursnee bereik 3,58 meter.
Eksterne skakels

* The Canada-France-Hawaii Telescope Corporation (Amptelike webwerf)


Kategorie:Geboue en strukture in die Verenigde State van Amerika
Kategorie:Hawaii
Kategorie:Teleskope
Pretoriabrug

duimnael|regs|350px|Die Pretoriabrug in Ottawa, [[Kanada.]]
Die Pretoriabrug is 'n hefbrug in Ottawa, Kanada. Dit oorspan die Rideaukanaal om die buurte Glebe en Centrewon met die Old Ottawa East-area te verbind. Die brug, wat in 1915 gebou is, het 'n hout swaaibrug op Argylestraat net noord van die nuwe brug vervang. Dit is 'n hefbrug, wat beteken dat die sentrale deel van die brug gelig kan word om bote onderdeur te laat vaar.
duimnael|350x350px|Die Pretoriabrug in 1920.
In die laat sewentigerjare is daar ontdek dat padsout die brug ernstig beskadig het. Voorstelle is gemaak om 'n groter en hoër brug te bou. Teenstand is gebied deur dié wat die brug as 'n kultuurhistoriese struktuur beskou het. Uiteindelik is besluit om die brug te herbou, maar amper presies soos dit vantevore gelyk het.

Die brug is vernoem na Pretorialaan, waarvan dit 'n verlenging is. Dié straat was voorheen bekend as Janestraat, maar is in 1902 hernoem om die Britse oorwinning in die Anglo-Boereoorlog te vier en die Kanadese wat daar gedien het, te eer. Pretoria was die hoofstad van die
destydse boererepubliek, Transvaal. Die naam het later kontroversieel geraak toe die meeste Kanadese dit met die apartheidsregime in Suid-Afrika begin assosieer het. In die laat tagtigerjare van die 20ste eeu is 'n beweging begin om die brug na Nelson Mandelabrug te herdoop (in 2003 is daar in Braamfontein, Gauteng, 'n brug geopen met hierdie naam). Dit is teëgestaan deur ander wat gevoel het dat dit 'n belangrike monument vir Kanadese is wat in Suid-Afrika geveg het. Die stadsraad het geweier om betrokke te raak en die naamwysigingsvoorstel het uiteindelik op niks uitgeloop nie.
Verwysings

Kategorie:Brûe in Kanada
Kategorie:Ontario
Tulbagh

Tulbagh is 'n dorp in die Witzenberg Plaaslike Munisipaliteit van die provinsie Wes-Kaap (Suid-Afrika) met bykans 9 000 inwoners (2011), Dit is sowat 125 kilometer noord-oos van Kaapstad geleë en is genoem na Ryk Tulbagh, die Kaapse goewerneur van 1751 tot 1771. Tulbagh is die sentrum van 'n wynboustreek.
Geskiedenis

Baie van die dorp se geboue in Kerkstraat dateer van die tweede helfte van die 18de eeu. Op 29 September 1969 het 'n aardbewing, wat 6,5 op die Richterskaal gemeet het, die dorp verwoes en nege menselewens geëis. Tulbagh lê regstreeks op 'n breuk in die ondergrondse rots wat die sterkte van die aardbewing verklaar. Die heropbou en restourasie van Tulbagh was die grootste projek van dié soort wat tot dusver in Suid-Afrika aangepak is.
Wapens

Drostdy — Die Kaapse regering het in 1804 heraldiese seëls aan die plaaslike owerhede toegewys. Die Tulbagh-drostdy het Ryk Tulbagh se familiewapen gekry, nl. 'n silwer skild met drie afgesnede Turkkoppe daarop. 'n Anker is agter die wapen geplaas. Die regering het egter in 1814 besluit dat drostdye voortaan eerder die Britse koningswapen moet gebruik.

Die Munisipaliteit, wat in 1861 gestig is, het jare lank Ryk Tulbagh se wapen gebruik. 'n Gedifferensieerde weergawe daarvan is in 1984 by die Buro vir Heraldiek geregistreer: In blou, drie gebaarde afgesnede Turkkoppe van natuurlike kleur, getulband van silwer. Die helmteken was 'n uitkomende gepantserde regterarm wat 'n kromswaard met die hand swaai.
Ekonomie

duimnael|links|250px|Die historiese wynplaas Montpellier de Tulbagh naby Tulbagh.
duimnael|links|250px|Tulbagh se ou NG kerkgebou.
Die vrugtebedryf is een van die belangrikste plaaslike werkgewers. Vrugte word veral in die noordelike en suidelike dele van die Tulbaghvallei verbou en sluit appels, pere, pruime, perskes, appelkose en sitrusvrugte in. Die grootste deel van die vrugteopbrengs word na Europa, Noord-Amerika en Asië uitgevoer, maar 'n aansienlike gedeelte word ook plaaslik verwerk as droë- of geblikte vrugte.

Wynbou het al lank 'n groot rol in die Tulbaghvallei gespeel, maar dié bedryf het sedert die negentigerjare van die 20ste eeu die vinnigste gegroei. Daar is nou 'n groot aantal wynplase, waarvan sommige wêreldroem geniet. Danksy die topgehalte van plaaslike wyne, wat na bestemmings orals ter wêreld uitgevoer word, is baie nuwe wingerde aangeplant, en nuwe wynkelders het ontstaan. Baie van die wynkelders maak nou deel uit van Tulbagh se Wynroete, een van die gewildste toeristebestemmings in die Wes-Kaap.
Besienswaardighede

* Die Oude Kerk Volksmuseum behandel die geskiedenis van Tulbagh.
* Verskeie wynplase in die omgewing.
Sien ook

* NG gemeente Kruisvallei
* Steinthal-landgoed, 5 km van die dorp.
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Grootste rampe in Suid-Afrika
Verwysings