लालू प्रसाद यादव

लालु प्रसाद यादव (जन्म ११ जुन १९४८) एक भारतीय राजनीतिज्ञ र राष्ट्रिय जनता दल (RJD) का अध्यक्ष हुन्। उहाँ बिहारका पूर्व मुख्यमन्त्री (1990-1997), भारतका पूर्व रेल मन्त्री (2004-2009), र लोकसभा र राज्य सभाका पूर्व सांसद (MP) हुनुहुन्छ।

उनी एक विद्यार्थी नेताको रूपमा पटना विश्वविद्यालयमा राजनीतिमा प्रवेश गरे र १९७७ मा २९ वर्षको उमेरमा जनता पार्टीबाट लोकसभाको सबैभन्दा कान्छो सदस्यको रूपमा निर्वाचित भए। उनी सन् १९९० मा बिहारको मुख्यमन्त्री बने । उनको पार्टी २०१५ बिहार विधान सभा चुनावमा जेडीयूका नीतिश कुमारसँग साझेदारीमा सत्तामा आएको थियो। यो गठबन्धन समाप्त भयो जब नितिशले राजीनामा दिए र आरजेडी विपक्षी दल बन्यो।

२०२० बिहार विधान सभा चुनावमा, RJD बिहारमा एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी रह्यो, र JD(U) को साथमा सत्तामा JD(U) 2022 मा MGB मा पुन: सम्मिलित भएपछि, JD(U) NDA मा फर्किए सम्म सरकारको नेतृत्व गर्यो। लालु यादव विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहरिएका थिए, र उच्च अदालतबाट जमानत पाएको बेला 17 अप्रिल 2021 सम्मको अवधिमा सजाय भोगिरहेका थिए।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

आफ्ना बाबुआमा छ छोरामध्ये दोस्रो, लालु प्रसाद, बिहारको गोपालगञ्ज जिल्लाको फुलवारिया गाउँ (गोपालगञ्ज-कुशीनगर राजमार्ग NH-27) मा कुन्दन राय र मराछिया देवीको घरमा जन्मेका थिए र आफ्नो जेठो दाजुसँग पटना सर्नु अघि स्थानीय माध्यमिक विद्यालयमा पढेका थिए।

पटना विश्वविद्यालयको बीएन कलेजबाट कानूनमा स्नातक र राजनीतिशास्त्रमा एमए गरेपछि, उनले पटनाको बिहार भेटेरिनरी कलेजमा क्लर्कको रूपमा काम गरे जहाँ उनका जेठा दाजु पनि चपरासी थिए। लालुप्रसाद यादव कृषि जातिका हुन्। उनले 2004 मा पटना विश्वविद्यालयको मानार्थ डाक्टरेट अस्वीकार गरे।
व्यक्तिगत जीवन र परिवार

लालुप्रसाद यादवले सन् १९७३ जुन १ मा राबडी देवीसँग मागी विवाह गरेका थिए र उनीहरूका सात छोरी र दुई छोरा थिए।

* जेठी छोरी: मिसा भारती
* दोस्रो छोरी: रोहिणी आचार्य यादव
* तेस्रो छोरी: चन्दा यादव
* चौथो छोरी: रागिनी यादव - समाजवादी पार्टीका नेता राहुल यादवसँग विवाह गरिन्
* पाँचौं छोरी: हेमा यादव
* छैटौं छोरी: अनुष्का यादव (धनु) - चिरञ्जीव रावसँग विवाह गरिन्
* जेठा छोरा: तेज प्रताप यादव
* कान्छी छोरी: राज लक्ष्मी यादव - तेज प्रताप सिंह यादव संग विवाह
* कान्छो छोरा: तेजस्वी यादव

नोट:राहुल यादव समाजवादी पार्टीका पूर्व एमएलसी जितेन्द्र यादवका छोरा हुन् । जितेन्द्र पूर्व सांसद डीपी यादवका भतिजा हुन् ।
राजनीतिक करियर
१९७०-१९९०: विद्यार्थी नेता र कान्छो सांसद

in Nayagaon, Sonpur in 1988]]
1970 मा, लालु पटना विश्वविद्यालय विद्यार्थी संघ (PUSU) को महासचिवको रूपमा विद्यार्थी राजनीतिमा प्रवेश गरे, 1973, मा यसको अध्यक्ष भए, 1974 मा जय प्रकाश नारायणको बिहार आन्दोलनमा सामेल भए जहाँ उनी जनता पार्टी (जेपी) नेताहरूसँग पर्याप्त नजिक भए। १९ वर्षको उमेरमा छपराबाट १९७७ को लोकसभा चुनावमा जनता गठबन्धनको विजयी उम्मेदवार बन्न।

द्वन्द्वका कारण १९७९ मा जनता पार्टीको सरकार ढल्यो । 1980 मा भएको नयाँ चुनाव संग संसद भंग भयो। लालुले जनता पार्टी छाडेर राज नारायणको नेतृत्वमा रहेको जनता पार्टी-एसमा सामेल हुन जनता पार्टी छोडे र सन् १९८० मा पुनः चुनाव हारे। उनले पछि 1980 मा बिहार विधान सभाको चुनाव जित्न सफल भए र 1985 मा फेरि 1989 मा बिहार विधानसभामा विपक्षी नेता बने। पछि 1989 मा, उनी वी.पी सिंह सरकारको अधीनमा लोकसभाका लागि पनि निर्वाचित भए। 1990 सम्म, उनले आफूलाई यादव (बिहारको 11.7%) र तल्लो जातको नेताको रूपमा स्थापित गरे। परम्परागत रूपमा कांग्रेस (आई) को भोट बैंकको रूपमा सेवा गर्ने मुस्लिमहरूले 1989 भागलपुर हिंसा पछि प्रसादलाई समर्थन गरे। उनी बिहारका युवा मतदाताहरूमाझ लोकप्रिय भए।
भ्रष्टाचार अभियोग र सजाय

भ्रष्टाचार मुद्दा

लालुप्रसाद यादव दुई घोटालामा दोषी ठहर भई जेलमा परेका छन् । जनवरी २०१८ सम्म, उनी, उनकी श्रीमती राबडी देवी, उनका छोराहरू तेजस्वी यादव र तेज प्रताप यादव, र उनकी जेठी छोरी मीसा भारती सबै भ्रष्टाचारका अन्य धेरै मुद्दाहरूमा आरोपहरू सामना गरिरहेका थिए।
१९९६ चारा घोटाला – पहिलो मामला

यादव एक आरोपी पक्ष थिए र पछि 1996 को पहिलो चारा घोटाला मामिलामा दोषी ठहरियो। मुद्दामा पशुपालन विभागबाट करिब ₹ 4.50 बिलियन ($ 111.85 मिलियन) लुटिएको थियो।

सन् १९९० देखि १९९५ सम्म पशुपालन विभागबाट हिनामिनाका धेरै उजुरी परेका थिए । जनवरी 1996 मा, चाइबासा ट्रेजरीमा गरिएको छापाले अस्तित्वमा नभएका कम्पनीहरूले कोष लुट्ने संकेत गरेको थियो। यादवले अनियमितताको छानबिन गर्न निर्देशन दिएका थिए ।यद्यपि, जनहित याचिका पछि, बिहार उच्च अदालतले मार्च 1996 मा मुद्दा सीबीआईलाई सुम्पने आदेश दियो। सन् १९९७ जुनमा सीबीआईले उक्त मुद्दामा आरोपपत्र दायर गरी यादवलाई अभियुक्त बनाएको थियो । उक्त आरोपले यादवलाई मुख्यमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य तुल्यायो, त्यही समयमा उनले श्रीमती राबडी देवीलाई पदमा नियुक्त गरे।

2001 मा, भारतको सर्वोच्च अदालतले घोटाला मुद्दाहरू रांची, झारखण्डमा नवगठित अदालतमा स्थानान्तरण गर्यो। अगस्ट २०१३ मा, यादवले ट्रायल अदालतका न्यायाधीशलाई सरुवा गराउने प्रयास गरे तर उनको निवेदन भारतको सर्वोच्च अदालतले खारेज गरिदियो। ५३ वटा मुद्दामा यादव अभियुक्त हुन् । मुद्दा दायर भएका कारण उनी पटकपटक हिरासतमा रहेका छन् । उक्त मुद्दामा ६४ जनाभन्दा बढीलाई दोषी ठहर गरिएको थियो ।
१९९६ चारा घोटाला - दोस्रो मामला

23 डिसेम्बर 2017 मा यादवलाई ₹8.927 मिलियनको दोस्रो चारा घोटाला मा दोषी ठहर गरी जेल चलान गरिएको थियो जब उनकी छोरी मीसा भारतीलाई पनि प्रवर्तन निर्देशनालयले असम्पन्न सम्पत्तिको आरोप लगाएको थियो। यादवलाई 23 डिसेम्बर 2017 मा दोषी ठहरियो र 6 जनवरी 2018 मा 3​1⁄2 वर्ष कैद र ₹1,000,000 जरिवाना 1990 र 1941 को बीचमा देवघर जिल्ला कोषबाट ₹8,900,000 रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा सजाय सुनाइएको थियो।
१९९६ चारा घोटाला - तेस्रो मामला

पश्चिम सिंहभूम जिल्लाको चाइबासा कोषबाट ₹356.2 मिलियन रुपैयाँ ठगी गरेको मुद्दामा
१९९६ चारा घोटाला - चौथो मामला

यादवलाई विशेष सीबीआई अदालतले चौथो चारा घोटाला मुद्दामा दुई दशकअघि दुम्का जिल्ला कोषबाट ₹3.13 करोड रुपैयाँ निकालेको आरोपमा दोषी ठहर गरेको हो ।सीबीआई न्यायाधीशले उनलाई भारतीय दण्ड संहिता (आईपीसी) र भ्रष्टाचार निवारण ऐन अन्तर्गत सात-सात वर्षको दुई छुट्टाछुट्टै सजाय सुनाए।
१९९६ चारा घोटाला - पाँचौं मामला

यो मुद्दा, घोटाला गर्ने यादवलाई 15 फेब्रुअरी 2022 मा झारखण्डको राँचीमा रहेको विशेष सीबीआई अदालतले डोरान्डा ट्रेजरीबाट ₹ 139.35 करोडको अवैध निकासी गरेकोमा दोषी ठहर गरेको छ। फेब्रुअरी २०२२ मा सीबीआई अदालतले पाँचौं मुद्दामा पाँच वर्षको जेल सजाय र ₹६० लाख रुपैयाँ जरिवाना तोकेको थियो।
२००५ भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला

2005 भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला, CBI द्वारा अनुसन्धान, घूसखोरी र भ्रष्टाचार मुद्दा हो जहाँ लालु प्रसाद यादव र उनको परिवारले रेल मन्त्रीको कार्यकालमा भ्रष्ट रूपमा रेल टेन्डर प्रदान गर्न घुसको रूपमा बोलपत्रदाताबाट प्रमुख सम्पत्ति अवैध रूपमा प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको छ।
जमानत

यादवलाई विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहर गरिएको थियो, र भ्रष्टाचार काण्डमा झारखण्ड उच्च अदालतबाट जमानत पाएपछि १७ अप्रिल २०२१ सम्मको सजाय भोग्दै थिए।
लेखन

लालुप्रसादले आफ्नो आत्मकथा गोपालगञ्ज टु रायसिना रोड लेखेका छन् ।
फिल्मोग्राफी

* पद्मश्री लालु प्रसाद यादव (बलिउड), आफैं (विशेष उपस्थिति)
* महुआ (भोजीवुड)
* गुद्री के लाल (भोजीवुड)
सन्दर्भ
बाह्य लिङ्कहरू

*


श्रेणी:भारतीय नेता
श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म
श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू