JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
रमजान

रमजान इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हो । रमजान महिना मुसलमानका लागि शुभ-लाभको महिना हो । रमजान महिनालाई कुरानले धेरै ठूलो स्थान दिएको छ । एक महिनासम्म मनाइने यो चाडमा सात वर्षदेखिका सबै व्यक्ति अनिवार्य रोजा (उपवास) बस्नुपर्ने हुन्छ । मुसलमानहरूको पाँच महत्त्वपूर्ण कार्य रोजा, नमाज, हज, जकात र फित्तरा नियामानुसार गर्नुपर्ने तथा तिर्नुपर्ने भए पनि हजबाहेक सबै कार्य रमजान महिनामा प्राप्त गर्ने अवसर पाउने भएकाले पनि यो महिनालाई मुसलमानहरूले महत्त्वपूर्ण महिनाका रूपमा लिने गरेका छन् । घाम उदाउनुभन्दा डेढ घण्टाअगावै सरगाही (खानेकुरा) खाएर प्रारम्भ गरिने रोजा घाम अस्ताएपछि फलफूल तथा मिठाइ खाएर समाप्त गरिन्छ । यो समयलाई रोजा खोल्ने समय भनिन्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने यो पर्वमा मुसलमानहरूले आ-आफ्नो गच्छेअनुसार विभिन्न किसिमका परिकार बनाई रोजा खोल्ने गर्छन् । रोजाको समयमा कुनै पनि खानेकुरा मुखमा हाल्नु हुँदैन, जानेर थुक पनि निल्नु हुँदैन भने दिउँसो सबै मानिसले दतिवन गरी मुख धुनु पर्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने भएकाले ठूला मानिसहरूले सजिलै रोजा पूरा गरे पनि उमेर नपुगेकाले धेरै कठिनाइ भोग्नु पर्ने हुन्छ । जसले जति कठिनाइ महसुस गर्छ, त्यसले त्यति सवाव (धर्म) पाउँछ भनेर ठूला मानिसहरूले बालबालिकालाई रोजा बस्न प्रेरित गर्छन् । शरीर र मन दुवै शुद्ध रहनु पर्ने रोजामा महिलाहरूको महिनावारी सुरू भएमा त्यो महिलाको रोजा हुँदैन र महिनावारी रोकिएपछि पुनः रोजा बस्नु पर्ने हुन्छ । रोजाको समयमा श्रीमान् र श्रीमतीबीच शारीरिक सम्पर्क गर्न हुँदैन । मुसलमानहरूले रोजा अवधिभर नियमित नमाज पढ्छन् भने रातीको नमाजपछि कतिपय मस्जिदमा तरावी नमाज पढ्ने गर्छन् । तरावी नमाज मुसलमानहरूको विशेष प्रार्थना हो । यो दुई किसिमको हुन्छ- तरावी र खत्तम तरावी । यी दुवै नमाज २० रिकातको हुन्छ, जसमा इस्लामी ग्रन्थ कुरानको अक्षरसः पढनुपर्छ । खत्तम तरावी कुरानका पूरै हरफहरू कण्ठस्थ पारेर पढ्नु पर्छ । तरावी कुरान कण्ठस्थ भएका मौलाना वा हाफिज दुवैले पढाउन पाउँछन् । आर्थिक रूपमा सम्पन्न मुसलमानले रोजाको समयमा गरीब, दीनदुखीहरूलाई दान गर्नु पर्छ । दान धार्मिक नियमानुसार गर्नु पर्ने हुन्छ, यसमा कसैले कम, कसैले बढी भने हुँदैन । रोजाको समयमा मुसलमानहरूले आफ्नो सम्पतिको अढाइ प्रतिशत जकात (कर) निकाल्नु पर्छ । यस अतिरिक्त रोजाको अवधि पूरा गरिसकेपछि "इद"को नमाज पढ्नुभन्दा पहिले जनही एक किलो ७ सय ५० ग्राम गहुँको दाम निकाल्नुपर्छ, जसलाई फित्तरा भनिन्छ । यो नियम संसारभरीका मुसलमानमा लागू हुन्छ । यसरी निकालिएको रकम गरीब दीनदुःखीहरूलाई बाँड्नुका साथै फित्तरा र जकात मुसलमानहरूको पाठशाला (मदरशा) सञ्चालनमा प्रयोग गरिन्छ । तीस दिनको रोजा पूरा गरेपछि पुरूषहरू इदगाहमा र महिलाहरू एकान्त ठाउँमा गएर सामूहिकरूपमा नमाज पढ्ने गर्छन् र अन्त्यमा एक आपसमा अँगालो मारेर इदमुवारक भन्दै बधाई साटासाट गर्छन्। नमाजको समयमा शरीरसँगै लुगाफाटो पनि शुद्ध राख्नु पर्ने कडा धार्मिक नियम छ । नेपालमा लगभग १० लाख रहेका मुसलमान राजधानी, पहाडी जिल्ला गोरखा र तराईका विभिन्न जिल्लामा छरिएर बसेका छन् ।
यो पनि हेर्नुहोस्
स्रोत


श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
नवदुर्गा नाच

भक्तपुर जिल्लाको प्रसिद्ध लिच्छविकालीन नवदुर्गा ङालाकेगु नाच माघे संक्रान्तिको भोलिपल्टदेखि आषाढ कृष्ण अष्टमीसम्म लगातार छ महिना प्रदर्शन गरिन्छ ।
इतिहास

राजा आनन्ददेवले भक्तपुर सहरलाई राजधानी सहरका रूपमा प्रतिष्ठा गर्दा सदाकाल शत्रु, दैवी विपत्ति आदि अनिष्टकारी तत्वबाट रक्षार्थ एवं सुख, शान्ति एवं समृद्धि प्रदान गर्ने शक्तिसहित तान्त्रिक देवदेवीहरूका साथ नवदुर्गा गणको ङालाकेगु नाच सञ्चालनमा ल्याएको किम्वदन्ती छ । यो नाच प्रारम्भकालदेखि गाथा वनमाला जातिले प्रदर्शन गर्दै आएको छ । माघे संक्रान्तिको राति तन्त्रविधिद्वारा अष्टमातृकाका देवदेवीलाई आहवान गरी श्वेत भैरवले सूर्यमढीको वाकुपति नारायणको मन्दिरमा रहेको मूर्तिलाई विधिवत पूजाअर्चना गरेपछि भोलिपल्टदेखि सार्वजनिक प्रदर्शनमा ल्याउने परम्परा छ । तान्त्रिक विधिबाट प्रदर्शनी हुने नवदुर्गा नाच १६ औँ शताब्दीमा प्रादुर्भाव भएको हो । तत्कालीन राजा भुवन मल्लको राज्यकालमा नेपाल संवत् ६३३ तिर देशमा अनिकाल परेको हुँदा सहकाल ल्याउन उनले नाचको प्रारम्भ गरेको वंशावलीमा उल्लेख छ । महिषासुरसँगको संग्राममा दैत्य संहार गर्न नवदुर्गाले नौ प्रकारका भिन्नभिन्न रूप धारण गरेको कथा प्राचीनकालदेखि नै प्रसिद्ध छ । नवदुर्गा देवगण परिवारमा सिफोद्यो, भैरव, महाकाली, वाराही, ब्रह्मायणी, महेश्वरी, कुमारी, वैष्णवी, इन्द्रायणी, गणेश, महादेव, श्वेतभैरव, सिम्बः, दुम्बः, खिँबाजा, तः बाजा, कामँबाजा, महापात्र, नकीँ सम्मिलित हुन्छन् । यस नवदुर्गा ङालाकेगु नाच भने दुम्बः र सिती भैलद्यौ (श्वेत भैरव)ले मात्र प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ ।
नृत्य परम्परा

यो नाच प्रदर्शनीका क्रममा नवदुर्गा देवगणका नकींले बिहानपख विधिपूर्वक नित्यपूजा गरी गणेशले नृत्य आरम्भ गर्ने, त्यसपछि क्रमशः ब्रहृमायणी, महेश्वरी, कुमारी, विष्णुवीरलगायतका देवगणहरूले नाच प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ । त्यसपछि ङालाकेगु नाच प्रदर्शनका लागि सिम्बः, हुम्बः देखा पर्छन् । पहिलो चरणमा हुम्बःले मात्र ङालाकेगु गर्ने गर्दछ र दोस्रो चरणमा साँझपख श्वेतभैरवको ङालाकेगु नाच प्रदर्शन हुन्छ । नाच प्रदर्शनका क्रममा देवगणले मान्छेरूपी माछा समात्न खोज्छन् । त्यसबेला बालक, युवा, पाको उमेर समूहका व्यक्तिहरू मुखमा थपथपाएर "आवावा...आवावा.." गर्दै देवणलाई जिस्क्याउने गर्छन् र देवगणले ती जिस्क्याउने व्यक्तिहरूलाई पक्रन खोज्छन् ।
नृत्य स्थान

भक्तपुरवासीहरूका लागि मनमोहक र प्रसिद्ध नवदुर्गा ङालाकेगु नाच पहिलोपटक सार्वजनिक प्रदर्शनी नगरको सुर्जम्हारी टोलबाट प्रारम्भ हुन्छ र त्यसपछि क्रमशः नगरको २१ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ । नवदुर्गा नाच भक्तपुरमा मात्र सीमित नभई ग्वल, थिमी, नगदेय्, बोदेय्, तुप्चा, मुलाकेचा, ग्रेखा, कविला, चपरिंगु, गोकर्ण, साँक्व, चाँगु, साँगा, नाला, धुलिखेल, बनेपा, पनौती आदि विभिन्न १९ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ । समय बित्दै जाँदा विभिन्न समस्याहरूले गर्दा केही वर्षदेखि टोखा, तुप्चा, बुढानिलकण्ठ, दोलखा, गोकर्णलगायतका स्थानमा नाच बन्द भइसकेको गणका नकीँ मुक्तिमाया र गणेश देवगण भई नाच्ने गरिन्छ । नवदुर्गा नाच प्रदर्शन गर्नुभन्दा आठदिन अघि नै निम्तोका रूपमा "दिँ छु वानेगु" भनेर आगमनको दिन निर्धारण गर्न जाने प्रचलन छ ।

वाराही देवगण भई नाच्ने दयाराम र गणेश भई नाच्ने मोहनवीर वनमाला नवदुर्गा नाच सञ्चालन गर्न अहिले अलि अप्ठ्यारो हुन थालेको छ । देवगणहरूलाई मुटुको समस्या भएको र राम्रो आयस्ता नभएकाले नयाँ पुस्ताका वनमालाहरूलाई देवगणमा आकर्षित गर्न गाह्रो पर्दै गएको छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:लोकसंस्कृति
श्रेणी:नेपालका परम्परागत नृत्यहरू
हरिमण्डी पर्व

हरिमण्डी पर्वभक्तपुरको सिपाडोल र काभ्रेको नासिका गाविसको सिमानामा अवस्थित धार्मिक तथा ऐतिहासिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण आशापुरेश्वर महादेवस्थानमा प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल पूर्णिमाको दिन लाग्ने एक मेला हो । उक्त दिन आशापुरेश्वर महादेवको पूजाअर्चना गर्नाले आफ्नो इच्छा पूर्ण हुने धार्मिक विश्वास छ । यसैगरी भक्तपुरको कटुञ्जे स्थित सुवर्णेश्वर महादेवस्थान र खरिपाटीको यातु महादेव (निष्कलंकेश्वर)मा पनि त्यसै दिन मेला लाग्छ । यसैबीच धार्मिक तथा साँस्कृतिक महत्त्व बोकेको हरिमण्डी पर्व कात्तिक शुक्ल पूर्णिमामा भक्तपुरमा विविध कार्यक्रमका साथ मनाइन्छ । प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल पूणिर्माका दिन मनाइने उक्त पर्वमा भक्तपुरका सबै देवीदेवताका मन्दिर अगाडि 'नसा ब्वयेगु' भनेर नयाँ गेडागुडी भुटेर सोही गेडागुडीबाट सम्बद्ध देवीदेवताका मन्दिर, आकृति आदि बनाई प्रदर्शन गर्ने गरिन्छ । नेवारहरूमा 'सकिमा पुन्ही' नामले चर्चित यस पर्वमा सर्वसाधारणले देवीदेवतालाई मकै, भटमास, मास, पिँडालु, सखरखण्ड आदि चढाई देवीदेवताको दर्शन गरी खाने गर्छन् ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
नन्दकृष्ण जोशी

नन्दकृष्ण जोशी देउडा गायक हुन्। उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रज्ञा सभासद हुने पहिलो सुदुर पश्चिमेली व्यक्ति हुन्। जोशी नेपालको जनआन्दोलन दोस्रो लगायतका विभिन्न आन्दोलनमा सहभागिता जनाएर ३७ पटक जेल गइसकेका छन्। नेपालको राष्ट्रिय गान सयौं थुंगा फूलका हामीको चयन समितिमा रहेका जोशीले देउडा गायनलाई राष्ट्रियस्तरमा चिनाउन सफल बनेका छन्।
जीवनी

नन्दकृष्णको जन्म वि.सं. २०१५ साल साउन १५ गते बझाङको तलकोटमा भएको हो। उनको पिताको नाम जगदीश जोशी र माताको नाम गंगमती जोशी हो। ती चार जना भाइमा नन्दकृष्ण एक हुन्। सानो छँदा उनलाई नन्दकिशोर भनेर बोलाइने गरिन्थ्यो।सप्ताह, नवाह, सत्यनारायण गराउने उनका पिताले उनको नाम फेरेर नन्दकृष्ण राखिदिए। तलकोट क्षेत्रबाट स्नातोकोत्तर बराबरको पढाइ सक्ने उनी पहिलो व्यक्ति हुन्।
शिक्षा

बडीगाउँको विद्यालयमा पाँच कक्षासम्मको अध्ययनपछि उनले आठ कक्षासम्म तलकोटको दुर्गा भवानी निम्न माध्यमिक विद्यालयमा पढे। कक्षा ८ पछि उनले बझाङ सत्यवादी माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भएर उत्तीर्ण गरेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:देउडा
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
टेकनाथ रिजाल

टेकनाथ रिजाल भुटानी नेता हुनुहुन्छ। उहाँको जन्म २००४ फागुन १३ गते दक्षिण भुटानको लामीडाँडामा भएको हो। भुटान पिपुल्स पार्टीका अध्यक्ष, वहा अहिले नेपालमा शरणार्थी हुनुहुन्छ।

वहाले भुटानमा सक्रिय हुदा, लामीडाँडा क्षेत्रबाट चुनाव जितेर प्रतिनिधि भई डेढ दशकसम्म भुटानको सेवा गर्नुभयो। उहाँ भुटानका लोकप्रिय नेता हुनुभयो। उहाँले भारतको बनारसबाट संस्कृतमा आचार्य गर्नुभएको छ। उहाँ भुटानी नरेशलाई शिक्षा र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा सल्लाह र सहयोग गर्ने मुख्य व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो।

भुटानमा भएको जनगणनाले भुटानी नागरिकलाई वंशज, बसाइ सरेर आएका र गैरभुटानी भनी तीन वर्गमा बाँढ्यो। नेपाली मूलका अधिकांश नागरिकलाई गैरभुटानी समूहमा राखिएकोमा उहाँले राजा समक्ष चित्त नबुझेको बताउनुभयो। तत्कालिन भूटानी राजाले त्यसपछि रिजाल आफ्नो बिरोधि हुनसक्ने शंका गरे। त्यसै बेला संसदको उपसभामुखमा राजाका मान्छेले हारे भने रिजाल समर्थित मान्छेले जिते। राजालाई शंका बढ्यो। भुटानी राजाका मान्छेले उहालाई खेदाए। उहाँलाई भुटानमा मार्न खोजियो। त्यसपछि भारतको आसाम हुँदै २०४५ भदौ अन्तिमतिर नेपाल आउनुभयो।

रिजाललाई सन् १९८९ मा त्यसबेलाको नेपालको पञ्चायती सरकारले झापा जिल्लाबाट पक्राउ गरेर भुटान सरकालाई बुझायो। रिजाललाई तुरुन्तै चेम्गांगको बन्दि गृहमा थुनियो. सन् १९९३ सम्म मुद्धा चलाई रिजाललाई जन्म कैद गर्ने फैसला सुनाइयो। दश वर्षपछि शरणार्थी समस्या भुटान-नेपाल बार्ताबाट गरिने भन्दै राजाको माफी पछि जेलबाट मुक्त गरियो । त्यसपछि राजासग भेट्न भनेर उहाँ दुई वर्ष भुटानको राजधानी थिम्पूमा बस्नुभयो तर भेट्न दिइएन। अनि भारतको सिलगुढी जानु भयो। सिलिगुढी, कोलकाता र दिल्लीमा औषधी-उपचार गर्नुभयो र नयाँ दिल्ली हुँदै २०६० असोज ३० गते काठमाडौँ आउनुभयो।

२०६१ असोज १मा नेपाल सरकारले रिजाललाई संसार-भ्रमण गर्ने अनुमति दियो। पहिले अनुमति नदिएकाले उहाले अनसन बस्नुपरेको थियो। अनुमति दिएपछि उहाले जेनेभामा भएको राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्च आयोगको बैठकमा भाग लिनुभयो। उहाँको आत्मकथाको पुस्तक 'निर्वासन' प्रकाशित छ। उहाँले प्रकाश काफ्ले अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता पुरस्कार लगायत अन्य थुप्रै पुरस्कार पाउनुभएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:विश्व राजनीति
श्रेणी:भुटान
श्रेणी:भुटानी हिन्दुहरू
कुश्मा नगरपालिका

कुश्मा पर्वत जिल्लाको एक नगरपालिका हो। कुश्माको मुख्य व्यापारिक केन्द्र शिवालयचोक हो। यो समुन्द्र सतहबाट झण्डै ९५३ मिटर माथी छ। २५ वैशाख २०७१ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका पर्वत जिल्लामा साविकका ७ वटा गाविसहरू पाङ्ग, खुर्कोट, दुर्लुङ, शिवालय, कटुवा चौपारी, पिपलटारी र पकुवा समेटेर नगरपालिका बनाइएको थियो भने
२७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा ठूलीपोखरी, खौलालाँकुरी र आर्थर डाँडाखर्क गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। कुश्मा नगर पोखराबाट ५७ किलोमिटर टाढा छ। यो नगरपालिका पर्वत जिल्लाको मुख्य व्यापारिक केन्द्र हो। धार्मीक तथा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको मोदिबेनी दिव्यधाम, गुप्तेस्वर गुफा, कुश्मा ज्ञादी झोलुङ्गेपुल, अलपेस्वर गुफा, दुर्लुङ्ग कोट यहाँका मुख्य पर्यटकिय आर्कषण हुन् । नेपालको सबैभन्दा ठूलो झोलुङ्गे पुल कुश्मा नगरपालिकामा अवस्थित छ।

पर्वत जिल्लाको जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय कुश्मालाई प्रचिनकालमा कुशुमपुर भन्ने गरिन्थो । प्रशस्त कुश तथा फलफुल पाईने स्थान भएको हुनाले माता पार्वतीले गङ्गामा स्नान गरी कुशुमपुरबाट फलफुल टिपी गुप्तेश्वर गुफामा तपस्या गर्नु भएको बखतमा शिवजीले बरदान दिएको भन्ने भनाई रहेको छ । कालान्तरमा कुशुमपुरबाट नाम बिस्तारै रूपान्तरित भई यस ठाउको नाम कुश्मा हुन पुगेको हो।

यसको क्षेत्रफल ९३.१८ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस नगरपालिकालाई १४ वडामा विभाजन गरिएको छ। यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा मोदी गाउँपालिका, कास्की
र स्याङ्जा जिल्ला, पश्चिममा बागलुङ जिल्ला, उत्तरमा जलजला र मोदी गाउँपालिका तथा दक्षिणमा फलेवास नगरपालिका र स्याङ्जा जिल्लासम्म फैलिएको छ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३८,१०१ रहेको छ भने यहाँ १०,९६२ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, पर्वत


श्रेणी:पर्वत जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
एस्पेरान्तो

एस्पेरान्तो (अङ्ग्रेजी: Esperanto) सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोगमा आएको अप्राकृतिक भाषा हो जुन साजिलैसङ्ग सिक्न सकिने तरिकाले बनाइएको छ। यो भाषा पोल्याण्डका लेइजेर लुद्भिक जामेनहोफले बनाएका हुन्। संसारको विभिन्न भागमा बस्ने मान्छे एक अर्कोसँग सजिलै कुरा गरुन्, सबैले सिक्न सक्ने भाषा होस् भनेर उनले एस्पेरान्तो बनाएका हुन्।

सन् १८८७ मा जामेनहोफ भाषाको पहिलो किताब लेख्दा, आफैलाई "दोक्तोरो एस्पेरान्तो" भन्ने नाम दिए। त्यस नामको मतलब "आशा गर्ने डक्टर" हो। त्यो नाम पछि भाषाको नाम पनि भयो। किताबको नाम अन्तर्राष्ट्रिय भाषा :− परिचय तथा पूर्ण पाठ्यपुस्तक (Lingvo internacia: antaǔparolo kaj plena lernolibro) थियो।
एस्पेरान्तोको प्रयोग

हालसम्म कुनै देशले पनि एस्पेरान्तोलाई आफ्नो आधिकारिक भाषा नबनाए पनि यो भाषाका प्रयोगकर्ताहरू एक लाख देखि २० लाख सम्म भएको अनुमान छ र करिब एक हजार व्यक्तिहरूले यसलाई आफ्नो मातृभाषाको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। हाल यो भाषालाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार तथा भ्रमणको लागि ज्यादा प्रोयग गरेको पाइन्छ।

एस्पेरान्तो भाषामा किताब तथा पत्रिका प्रकाशित हुने गर्दछन्। यस भाषाको विकाषको लागि विभिन्न सम्मेलनहरू पनि हुने गर्दछन्। तीमध्ये सबभन्दा ठूलो बैठक हरेक वर्ष फरक फरक देशमा हुने "विश्व एस्पेरान्तो कङ्ग्रेस" (Universala Kongreso de Esperanto) हो जसमा ६० देशबाट आएको २,००० जना सहभागी हुन्छन्।

एस्पेरान्तो विकिपिडिया पनि छ।
भाषागत विशेषता

एस्पेरान्तोमा शब्द धेरै भाषाबाट आउँछन्। तीमध्ये प्रयाजसो ल्याटिन भाषा र अरू दक्षिण युरोपेली भाषाबाट आउँछन्। त्यसैले कुनै युरोपेली भाषा जानेको व्यक्तिलाई यो भाषा सिक्न निकै सजिलो पर्दछ।

एस्पेरान्तोको वर्णमालामा २८ वटा अक्षर हुन्छ। कुनै अक्षर टोपी लगाउँछन्। एस्पेरान्तो भाषामा Q, W, X, Y अक्षर हुँदैन्। हरेक अक्षरको स्थिर उच्चारण हुन्छ। त्यसकरणले, एस्पेरान्तोमा अन्य युरोपेली भाषाहरूमा जस्तो हिज्जे सिक्नु पर्दैन। यो भाषा जसरी बोलिन्छ, त्यसरी नै लेखिन्छ।


उदाहरणको लागी, Mi lernas Esperantonको उच्चारण मी लेर्नास एस्पेरान्तोन हुन्छ। त्यसको अर्थ म एस्पेरान्तो सिक्छु भनेर हो।

Esperanto estas pli facila ol la anglaको उच्चारण एस्पेरान्तो एस्तास प्ली फात्सीला ओल ला आङ्ग्ला हुन्छ। त्यसको अर्थ अङ्ग्रेजीभन्दा एस्पेरान्तो सजिलो हुन्छ भनेर हो।
वाह्य सूत्र

* नेपाली-एपेरान्तो सङ्घ
* नेपाली-एस्पेरान्तो शब्दकोश
* Nepali Esperanto Dictionary


श्रेणी:युरोपेली भाषा
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सहायक भाषाहरू
श्रेणी:रोमन लिपिमा लेखिने भाषाहरू
देवता

देवता हिन्दू धर्मका आलौकिक शक्ति अथवा पात्र हुन जसलाई परमेश्वर (ब्रह्म)को लौकिक रूपम मानिन्छ त्यसैले तिनको पूजा गरिन्छ। देवता शव्द संस्कृत भाषाको दिव् धातुबाट बनेको हो जसको अर्थ हुन्छ प्रकाशमान हुनु। देवताको पुरूष रूपलाई देव भनिन्छ भने स्त्री रूपलाई देवी भनिन्छ।

बृहदारण्य उपनिषद्मा कति देवताहरू छन् भन्ने प्रश्नको उत्तरमा भनिएको छ, वास्तवमा देवता एकैछन् तर तिनका अनेक रूपहरू छन्। त्यस प्रश्नको पहिलो उत्तरमा ३३ करोड, दोस्रो उत्रमा ३३३९, तेस्रो उत्तरमा ३३, चौथो उत्तरमा ३, पाचौँ उत्तरमा डेढ र अन्तयमा केवल एक देवता छन् भनिएको छ।

वेद मन्त्रहरूका विभिन्न देवताहरू हुन्छन्। वेदको प्रत्येक मन्त्रको ऋषि, कीलक तथा देवता हुन्छन्।
वेद परम्पराका अनुसार प्रमुख देवताहरू

* इन्द्र
* गणेश
*शिव
* लक्ष्मी
* विष्णु
* सरस्वती
* दुर्गा
* सूर्य
मेचीनगर नगरपालिका

मेचीनगर नगरपालिका पूर्वी नेपालको कोशी प्रदेशमा पर्ने झापा जिल्लाको पूर्वी भागमा अवस्थित एक नगरपालिका हो। झापा जिल्लाका दुई प्रमुख बजारहरू काँकडभिट्टा र धुलाबारीलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर घोषणा गरिएको मेचीनगर पूर्वी नेपालको प्रमुख उद्योगिक तथा वाणिज्य केन्द्र हो। यस नगरपालिका अन्तर्गत रहेको काँकडभिट्टा नाका नेपालको भारत तथा बङ्गलादेशसँग व्यापार गर्ने एक प्रमुख नाका हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा धाइजन, दुवागढी, बाहुनडाँगी र ज्यामिरगढी गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। कुल १५ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार १,११,७३७ रहेको छ।
इतिहास

वि.सं. २०५४ को पहिलो चुनावमा नेकपा (एमाले) का रविन कोइराला र चन्द्र भण्डारी क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुखमा निर्वाचित भई वि.सं. २०५९ को असार मसान्तसम्म पदमा बहाल रहेका थिए। वि.सं. २०६० असोज १४ गते कल्यान खड्का र जितन राजवंशी क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुख मनोनित भएर वि.सं. २०६१ असार मसान्तसम्म पदमा आसिन रहेका थिए। पूर्वी नेपालको हङकङ बजारको नामले चर्चित धुलावारी तथा पूर्वको मुख्यद्वार मानिने काँकडभिट्टा गाविसलाई एकैठाउँमा गाभेर र धाइजन, दुहागढी, ज्यामिरगढी र बाहुनडाँगी गाविसका केही भाग समेटेर नेपाल भारतको सिमानामा पर्ने मेची नदी तथा तत्कालिन मेची अञ्चलकै नामबाट 'मेचीनगर नगरपालिका' नामकरण गरि वि.सं. २०५३ माघ ११ गते यसलाई सरकारद्वारा नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।
नेपालमा सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न भएको पहिलो स्थानीय तह निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसका बिमल आचार्य नगर प्रमुख पदमा र नेकपा एमालेकी मिना उप्रेती नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०७९ मा सम्पन्न दोस्रो स्थानीय तह निर्वाचनबाट नेकपा (एमाले)का गोपालचन्द्र बुढाथोकी र मीना उप्रेती क्रमशः नगर प्रमुख र नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका छन्।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १,३३,०७३ रहेको छ भने यहाँ ३२,६९५ घरधुरी रहेका छन्।
भौगोलिक स्थिति

कुल १९२ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस नगरपालिकाको पूर्वमा भारत, पश्चिममा अर्जुनधारा नगरपालिका र विर्तामोड नगरपालिका, उत्तरमा बुद्धशान्ति गाउँपालिका र इलाम जिल्ला र दक्षिणमा भद्रपुर नगरपालिका पर्दछन्। यस नगरपालिकामा हिन्दू, किरात, बुद्ध, श्रीकृष्ण प्रणामी, मुस्लिम, शैव, वैष्णव, साई, यशु तथा मानव धर्म मान्नेको वाहुल्य पाइन्छ। नेपाल अधिराज्यमा मात्र नभएर विश्वमै लोपोन्मुख किसान जाति यो नगरमा मात्र बसोबास गरेको पाइन्छ। यस बाहेक यहाँ धिमाल, दनुवार, मेचे, थारू चौधरी, सुनुवार, राई, लिम्बु, भोटे, तामाङ्ग, शेर्पा, नेवार, मगर, गुरुङ्ग, भुजेल, राजवंशी, जोगी, ब्राम्हण, क्षेत्री, माझी र कुमाल जातिको बसोवास रहेको छ।
रितिथिति

पातालगङ्गा, बौद्ध गुम्बा, विश्वनाथ मन्दिर, पञ्चमुखी हनुमान मन्दिर, दुर्गा मन्दिर, काली मन्दिर, पशुपतिनाथ मन्दिर, कृष्ण प्रणामी मन्दिर यहाँका प्रमुख पर्यटकीय स्थल हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*मेचीनगर नगरपालिका


श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
माघ
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
खाँदबारी नगरपालिका

खाँदबारी नगरपालिका (खाँदवारी) नेपालको कोशी प्रदेश मा पर्ने सङ्खुवासभा जिल्लाको सदरमुकाम तथा एक नगरपालिका हो। सङ्खुवासभा जिल्लाको ऐतिहासिक बजार चैनपुरमा पहिले यस जिल्लाको सदरमुकाम रहेकोमा वि.सं. २०२४ जेठ ८ गतेको सरकारी निर्णयबाट तत्कालिन खाँदबारी बजारमा सदरमुकाम सारिएको थियो। सङ्खुवासभा जिल्लाका तत्कालिन मनकामना, पाङ्मा र मालटा गाउँ विकास समितिहरूलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर खाँदबारी नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा नेपाल सरकारको निर्णय अनुसार सित्तलपाटी गाविस समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। यो नगरपालिका ११ वडामा विभाजित छ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३५,५६५ रहेको छ भने यहाँ ९,३०९ घरधुरी रहेका छन्।
ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू

* मनकामना मन्दिर
* चारधाम मन्दिर
* सतीढुङ्गा
* फेक्मालुङ (ठूलो ढुङ्गा)
* पोखरी पार्क
* शान्ति वाल उद्यान
* तुम्लिङ्टार एयरपोर्ट
* लहरीखर्क बनभोज स्थल
* चेवा स्थीत भ्यू टावर
* कोकले बजार (खोरण्डे)
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा


श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
माघ
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
बर्दघाट नगरपालिका

बर्दघाट नेपालको लुम्बिनी प्रदेश अन्तर्गत नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लामा पर्ने एक नगरपालिका हो। बर्दघाट बजार नगरपालिकाको केन्द्र हो। यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो तर कार्यन्वयनमा हाल २०७१ वैशाख २५ देखि आएको थियो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा माकर र पञ्चनगर गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा धुर्कोट (७,८), जहदा, जमुनिया (१,८), दाउन्ने देवी र रुपौलिया (१,२) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।
परिचय

चितवन उपत्यकाबाट दाउन्ने पहाड भएर पश्चिम लाग्दा दाउन्ने पहाड सकिने बित्तिकै आउने नवलपरासी जिल्लाको प्रमुख वाणिज्य केन्द्र बर्दघाट हो। यो त्रिवेणी धाम जाने सडक र महेन्द्र राजमार्गको चोक बजार हो। बढदै गएको सञ्चार, खानेपानी तथा विद्युतको उपलब्धताले बर्दघाट द्रुततर गतीमा सहरीकरण तर्फ अघि बढीरहेको छ। बर्दघाटबाट सदरमुकाम परासी ३० कि.मी.को दुरीमा रहेको छ भने त्रिवेणी धाम २५ कि.मी.को दुरीमा रहेको छ। भरतपुर ७७ कि.मी. छ भने बुटवल ३८ कि.मी. रहेको छ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार रामग्राम नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ७६,७०३ रहेको छ भने यहाँ १८,५०१ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समिति, नवलपरासी


श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
मुग्लिङ

मुग्लिन पृथ्वी राजमार्ग र मदन आश्रित राजमार्गको चोक रहेको चितवन जिल्लाको पहाडी क्षेत्रको प्रमुख बजार हो। यो स्थान भरतपुरबाट ३६ किलोमिटर, सङ्घीय राजधानी काठमाडौँबाट ११० किलोमिटर तथा गण्डकी प्रदेशको राजधानी सहर पोखराबाट ९० किलोमिटरको दुरीमा रहेको छ।
भुगोल

मुग्लिङ त्रिशुली नदि र मर्स्याङ्दी नदिको सङ्गमस्थलमा अवस्थित छ।
विगत

सडक बन्नु अघि

मुग्लिन भेग त्रिपाठी, सिलवाल र सापकोटा समुदायको धान लगाउने फाँटको रूपमा चिनिन्थ्यो । सामान किन्न आउने हटियाजस्तो मात्रै थियो । दिउँसो सामान्य चहलपहल चल्थ्यो, राति सुनसान हुन्थ्यो । ट्रक चढेर अन्यत्र जाने बाटोका रूपमा ‘मुग्लिन’ चिनिन्थ्यो ।


मुग्लिन झरेसी,
मज्जा आउला रेलीमाई टडक चढेसी...’

चलचित्र ‘ट्रक ड्राइभर’ को यहीे गीतले मुग्लिन पुगेपछि ट्रक चढ्न पाइन्छ भन्ने सन्देश दिन्थ्यो। त्यो बेला मुग्लिनबाट ट्रक चढेर गन्तव्यमा पुग्नुको विकल्प हुँदैन थियो। गाडी पाउन मुस्किल पथ्र्यो। ट्रक चढ्न पाउनु नै भाग्यमा लेखे बराबर मानिन्थ्यो।
राजमार्ग निर्माण

२०२७ सालमा पोखरा जाने सडक पृथ्वी राजमार्ग खुलेको थियो ।

जब चाइनिज टोली आएर नारायणगढ–मुग्लिन सडकको सर्भे थाल्यो, तब सबैको ध्यान मुग्लिनतिर तानियो । मुग्लिनमा जग्गा किन्ने बढ्दै गए, व्यापार–व्यवसाय थपिंदै गयो । ०३६ सालमा यहाँ ट्रयाक खुल्यो, ०३८ सालमा पिच भयो । सेवा–सुविधा विस्तारको आकर्षणमा धेरै जिल्लाका बासिन्दाले मुग्लिनलाई बसोबास केन्द्र बनाए । दुईतिर सडक खुलेपछि मुग्लिन एकाएक चम्कियो । मुग्लिन खेतको फाँटमा बिस्तारै पक्की घर ठडिँदै गए ।

पृथ्वी राजमार्ग खुलेपछि टाढाको बाटोबाट आउने चालकले खानपिन, चिया–नास्ताको मुकाम रूपमा मुग्लिन रोज्न थाले । मुग्लिनलाई प्रायः चौबीसै घण्टा चुल्हो बलिरहने ठाउँ भनेर चिनिन्थ्यो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू
फोबस

मङ्गलग्रहका दुइटा उपग्रहमाध्य ठूलो र नजिकफोबस हो। ग्रह धेरै नजिकभएकोले धेरै छिठोसङ्ग घुम्छ। एक पटक घुम्नलाई ७ घण्टा ३९.२ मिनेट मात्रै लागेकोले, हरेक दिन फोबस २ पटक पश्चिममा उदाएर पूर्वमा अस्ताउँछ।

फोबस मङ्गलग्रहले कब्जा भएको क्षुद्रग्रह भएको विश्वास छ। हरेक शतब्दी फोबसको कक्षा १.८ मी. डुब्छ। अहिले ग्रहको सतहबाट ६००० कि.मी. माथी घुम्छ। ५ करोड वर्षपछि ग्रहसङ्ग ठोक्न पनि सक्छ, गुरुत्वको बलले फुटेर ग्रहीय चक्का हुन पनि सक्छ।

फोबस ढुङ्गा र बरफबाट बन्छ। त्यसको तौल झण्डै १० पद्म (१.०८ x १० १६) कि.ग्रा. हो।

अगस्ट १८, १८७७ अमेरिकाली खगोलशस्त्री एसफ हलले फोबस पत्ता लगाए।

प्रचीन युनानी धर्ममा युद्धको देउताको दुइजना छोरा थिए :- डर र आतङ्क। युरोपेली भाषामा मङ्गलग्रहलाई युद्धको देउताको नाम दिइएकोले, त्यसको उपग्रह छोराको नाम दिइए। फोबस भन्ने नामको मतलब "डर" हो।
गोरखाली

:thumb|नेपालका मगर जाति|मगर, गुरुङ,खस छेत्री र खस ठकुरी मात्र पहिलो गोर्खाली हुन्यो लेख गोर्खा ब्यक्ति समूहको बारेमा छ, अन्य विकल्पको लागि हेर्नुस: गोर्खा (बहुविकल्प)
]]

मा एक गोर्खाको प्रतिमा, जुन रक्षा मंत्रालयको बाहिर छ, वेस्टमिन्सटर सहर, लण्डनमा.]]
thumb|नेपालका मगर जाति|मगर , [[गुरुङ्, खस छत्री , खस ठकुरी, पहिलो गोर्खाली हुन्]]
गोर्खाली वा गोरखाली () नेपालमा बसो बास गर्ने बासिन्दा हुन। यो नाम गोर्खालीहरूले ८ औँ शताब्दीको हिन्दू योद्धा संत श्री गुरु गोरखनाथबाट प्राप्त गरेका थिए। उनका शिष्य बप्पा रावलले राजकुमार कलभोज/राजकुमार शैलाधिशलाई जन्माको थिए, उनिहरूको घर मेवाड, राजस्थान (राजपुताना)मा पाइयेको थियो। पछि बप्पा रावलका वंशहरू सुदूर उत्तरतिर बढ्दै गये र गोरखामा आफ्नो घर स्थापित गरे र पछि उनीहरूलेनै नेपाल अधिराज्य स्थापित गरे। गोरखा जिल्ला आधुनिक नेपालको ७७ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
गोर्खालीहरू आफ्नो साहस र हिम्मतको लागि विख्यात छन् र उनीहरू नेपाली आर्मी, भारतीय आर्मी को गोरखा रेजिमेन्ट र ब्रिटिश आर्मी को गोरखा ब्रिगेज को लागि पनि खुबै जानिन्छन्। गोर्खालीहरूलाई ब्रिटिस भारतका अधिकारीहरूले मार्शल रेश भनेर उपाधी दियेका थिए। उनीहरूका अनुसार गोर्खाली प्राकृतिक रूपमै योद्धा हुन्छन् र युद्धमा आक्रमक हुन्छन, वफादारी र साहसको गुण गोर्खालीहरूमा, आत्म निर्भर हुन्छन, भौतिक रूपबाट बलियो र फुर्तीलो, सुब्यवस्थित हुन्छन, लामो समय सम्म कडा मेहनत गर्ने, हठी योद्धा, मिलेट्री रणनैतिकार हुन्छन् गोर्खालीहरू। नेपालका खस छेत्री , खस ठकुरी, मगर र गुरुङ पहिलो गोर्खाली हुन्। किनकी गोर्खाली महाराज पृथ्वी नारायण शाह को आफ्नु गोर्खाली सेना मा मगर, गुरुङ क्षेत्री र ठकुरी बाहेक अरु जाती लाई सेना मा लिनु मनाही थियो खास गरी तामाङ, शेर्पा, नेवार, थारु र बाहुन लाई भर्ना लिइदैन थियो । अनि इ ४ जाती मगर , गुरुङ् , क्षेत्री जातिको सेना द्वारा सम्पुर्ण नेपाल एकिकरण, सिक्किम कब्जा , अनि तिब्बत भोट आक्रमन अनि हिमाचल को काङ्रा सम्म इ ४ जात को सेना ले नैै युद्ध गरेको थिए। आज पनि भारतिय सेना मा 1 र 4 गोर्खा रेजिमेन्त मगर गुरुङ को लागि, 3 र 9 गोर्खा रेजिमेन्त छेत्री ठकुरी को लागि आरक्षित छ। 1950 मा मात्र राई र लिम्बू लाई सेना मा लियेको र उनिहरूको लागि 11 गोर्खा राइफल बनाइयो, गोर्खाली सेना मा पनि पछि पछि मात्र लिम्बू, राई, सुनुवार जाती थपिएका हुन्।

ब्रिटिस भारतीय आर्मीमा यी "मार्शल रेश" हरूलाई भारी मात्रामा भर्ना गरिएको थियो। भारतीय आर्मीको भूतपूर्व चीफ अफ स्टाफ सैम मानेकशाले एक चोटी प्रख्यात रूपमा भनेका थिए:-


अर्थात: "जुन ब्यक्तिले भन्छ कि मलाई मर्नुबाट डर लाग्दैन, उ ब्यक्ति कि त झुटो बोल्दैछ कि त गोर्खा हो।"
स्त्रोतहरू

श्रेणी:गोर्खाली