JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मोगा जिल्ला

मोगा जिल्ला भारतीय राज्य पन्जाबको एउटा जिल्ला हो।
मोगा जिल्ला भारतको पन्जाब राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो पन्जाब राज्य को १७औं जिला बनेको २४ नोभेम्बर १९९५ मा फरीदकोट जिल्ला बाट काटिएको थियो। मोगा जिल्ला पन्जाब, भारत मा गहुँ र चामल को सबैभन्दा ठूलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो। मोगा शहर र मोगा जिल्ला बाट मानिसहरू मालवा संस्कृति संग सम्बन्धित छन्।

यसअघि मोगालाई जिल्ला बनाउन धेरै प्रयास गरिएका थिए तर सबै असफल भए। अन्तमा, पन्जाबका तत्कालीन मुख्यमन्त्री एस हरचरण सिंह बरार २४ नोभेम्बर १९९५ मा मोगालाई एउटा जिला बनाउने जनताको मागमा सहमत भए। यो भन्दा पहिले मोगा फरीदकोट जिल्लाको उपविभाग थियो। मोगा शहर जिला को सदरमुकाम हो, यो फिरोजपुर-मोगा-लुधियाना रोड मा अवस्थित छ। तख्तपुरा साहिब यस जिल्ला मा प्रसिद्ध गाउँहरू मध्ये एक हो। तख्तपुरा साहिब एक ऐतिहासिक गाउँ हो। मोगा नेस्ले, अदानी खाद्य प्राइवेट लिमिटेड, र वाहन परिमार्जन को लागि राम्रो छ। राजमार्ग ले मोगा संग जालंधर, बरनाला, लुधियाना, फिरोजपुर, कोटकपुरा, अमृतसर जोडिएको। बस सेवा र रेलवे सेवाहरू लुधियाना, चण्डीगढ, र दिल्ली जस्तै केही प्रमुख शहरहरू संग राम्रो संग जोडदछन।
शहरहरू

बाघा पुराण, बधनी कलन, धरमकोट, कोट इसे खान, निहाल सिंह वाला र घल कलन मोगा जिल्लामा पर्छन्। खोसा रणधीर, ढल्लेके, ठथी भाइ, रजियाना, दुन्ने के, लन्धे के, समध भाइ, कोटला राई-का, बुगीपुरा, दौधर, धुदीके, लोपन, हिम्मतपुरा र चुगावान जस्ता गाउँहरू पनि यस जिल्लामा पर्छन्।

बाघा पुराण मोगा र फरीदकोट जोड्ने मुख्य सडक मा अवस्थित छ र यस प्रकार पन्जाब भर मा बसहरू को लागि एक प्रमुख केन्द्र हो। बाघा पुराण को पुलिस स्टेशन पन्जाब मा सबैभन्दा ठूलो क्षेत्राधिकार छ; ६५ भन्दा बढी 'pinds' वा गाउँहरू यसको नियन्त्रण भित्र छन्। शहर मूल रूप मा ३ 'pattis' वा वर्गहरू मा विभाजित छ: मुग्लु पट्टी (सबैभन्दा ठूलो एक), बाघा पट्टी, र पुराण पट्टी। सहरमा धनी मानिसहरूको उचित हिस्सा छ र यस प्रकार वरपरका शहरहरू र गाउँहरू को तुलना मा जीवन स्तर औसत भन्दा माथि छ।

धरमकोट एक शहर र मोगा जिल्ला मा एक नगरपालिका परिषद हो। दौधर मोगाको सबैभन्दा ठूलो गाउँ हो।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
मुक्तसर जिल्ला

श्री मुक्तसर साहिब जिल्ला, बोलचाल शहर को पूर्व नाम मुक्तसर द्वारा जानिन्छ; पन्जाब को भारतीय राज्य मा बाईस जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यसको राजधानी, श्री मुक्तसर साहिब शहर, मुक्तसर बाट श्री मुक्तसर साहिब को नामकरण गरीएको थियो। जिल्ला आफैंमा ऐतिहासिक रूपमा खिद्राने दी ढाब भनेर चिनिन्थ्यो। त्यहाँ जिल्ला मा ३ तहसीलहरू छन् जसमा कुल २३४ गाउँहरू छन्। १. श्री मुक्तसर साहिब २. मलौत ३. गिद्दरबाहा
इतिहास

श्री मुक्तसर साहिब जिल्ला ७ नोभेम्बर १९९५ मा फरीदकोट जिल्ला बाट मुक्तसर उपविभाग को अलग गरेर एक नयाँ जिला को रूप मा बनाईएको थियो।

दसौं सिख गुरु, श्री गुरु गोबिन्द सिंह को अन्तिम युद्धक्षेत्र, जिल्ला को मुख्य शहर मा छ। मुक्तसर को युद्ध, मुगल र सिखहरू को बीच एक प्रमुख युद्ध, १७०५ को वर्ष को दौरान वर्तमान श्री मुक्तसर साहिब मा घटित भयो। उनीहरूको नेतृत्व माई भागो र महान सिंह बरारले गरेका थिए।

यस जिल्लामा दरबार साहिब, शहीदी गुरुद्वारा, र श्री मुक्तसर साहिब शहर मा टिब्बी साहिब सहित उचित ऐतिहासिक गुरुद्वारहरू छन्, र जिल्ला को सम्बन्धित गाँउहरूमा अरु धेरै छन्।

मेला माघी हरेक वर्ष जनवरी मा श्री मुक्तसर साहिब शहर मा चालीस शहीदहरू (लिब्रेटेडहरू) को सम्झनामा उचित रूपमा मनाईन्छ।

मुक्तसर जुट्टी संसारभर प्रसिद्ध छ। कला को यी टुक्राहरू बनाउन र बेच्न पसलहरू श्री मुक्तसर साहिब शहर को मुटु मा गुरुद्वारा साहिब को आसपास मा स्थित छन्। गिद्दड़बाहा उत्पादन गर्छ जो नसवार भारत भरी मा आपूर्ति गरीन्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
रूपनगर जिल्ला

रूपनगर जिल्ला पन्जाब, भारत को राज्य मा बाइस जिल्लाहरू मध्ये एक हो। रूपनगर को शहर (पहिले रूपार वा रोपर को रूप मा जानिन्थ्यो) भनिन्छ कि एक राजा रोकेशर, जो ११ औं शताब्दी को दौरान शासन गर्दथे र उनको छोरा रूप सेन को नाम मा राखिएको थियो द्वारा स्थापित गरीएको हो। यो पनि सिन्धु घाटी सभ्यता एक प्राचीन शहर को साइट पनि हो। रूपनगर जिल्ला मा प्रमुख शहरहरू मोरिन्डा, नंगल र आनन्दपुर साहिब हुन्। मोरिन्डा को बागवाला "[बगैँचा को शहर]" को रूपमा पनि चिनिन्छ। मोरिंडा चण्डीगढ-लुधियाना राजमार्गमा अवस्थित छ। नङल को भाखडा बाध छिमेकी राज्य हिमाचल प्रदेशको सिमानामा अवस्थित छ। दधी जिला को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण गाउँहरू मध्ये एक हो, विशेष गरी गुरुद्वारा श्री हरगोबिन्दसर साहिब को कारण।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
सङ्गरूर जिल्ला

संगरूर जिल्ला पन्जाब को उत्तरी भारत मा राज्य मा छ। यो पन्जाब को भारतीय राज्य पटियाला डिभिजन मा पाँच जिल्लाहरू मध्ये एक हो।.छिमेकी जिल्लाहरू मालेरकोटला (उत्तर), बरनाला (पश्चिम), पटियाला (पूर्व), मनसा (दक्षिणपश्चिम) र फतेहाबाद (हरियाणा) र जिन्द (हरियाणा) (दक्षिण) हुन्।

संगरूर धुरी, लेह्रगग, सङ्रुर, र सुनम को शहरहरू मिलेर बनेको छ। अन्य शहरहरू भवानीगढ़, दिर्बा, खनौरी, लोंगोवाल, चीमा र मुनक हुन्। त्यहाँ ७ उप-डिभिजनहरू छन्, संगरूर, धुरी, सुनाम, लेहरागागा, मूनक, भवानीगढ र दिर्बा। २०० सम्म, बर्नाला पनि संगरूर जिल्ला को एक हिस्सा थियो, तर अब यो एक छुट्टै जिल्ला हो। २०२१ मा, एक नयाँ जिल्ला मलेरकोटला जिल्ला, मालेरकोटला र अहमदगढ़ उपमण्डल और अमरगढ़ उप तहसील मिलेर, संगरूर जिले से बाहर बनाईएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
तरन तारन साहिब जिल्ला

तरन तारन जिल्ला पन्जाब, भारत को माझा क्षेत्र मा एक जिल्ला हो। मुख्य शहरहरू तरनतारन साहिब, भिखिविन्द, खदुर साहिब र पट्टी हुन्। तरण तारण शहर सिखहरू को लागि एक पवित्र स्थान हो।

तरनतारन जिल्ला २००६ मा अमृतसर जिल्ला बाट बनेको थियो। यस आशयको घोषणा पन्जाबका मुख्यमन्त्री क्याप्टन अमरिंदर सिंहले श्री गुरु अर्जन देव जीको शहीद दिवसको अवसरमा आयोजित समारोहमा गरेका थिए। यो संगै, यो पन्जाब को १९औं जिल्ला बन्यो। यसमा चार तहसीलहरू छन्, जो भिखिविन्द, पट्टी, खदुर साहिब र तरनतारन हुन्। जिल्ला मुख्यालय को उपाध्यक्ष, एक वरिष्ठ पुलिस अधीक्षक, अतिरिक्त जिल्ला र सत्र न्यायाधीश, मुख्य न्यायिक मजिस्ट्रेट, सिविल सर्जन, जिल्ला शिक्षा अधिकारी, सुधार ट्रस्ट र एक नगरपरिषदको नेतृत्वमा हुन्छ। सिख मुक्ति सङ्ग्राम को दौरान, तरन तारन को "खार्कु लेहार का घाड" (खर्कु आन्दोलन को केन्द्र) को मा जानिन्थ्यो, मनोचहल, ब्रह्मा, जाज जोहल जस्ता उल्लेखनीय सिख लडाकुहरू तरन तारन बाट आएका थिए। धेरै प्रसिद्ध मुठभेडहरू जस्तै सरहली पुल मुठभेड (ब्रह्मा बनाम शिबु राम), बेहला मुठभेड (सुरजित सिंह बेहला र २ अन्य बनाम १००० सीआरपी बल को) तरन तारन साहिब मा भयो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
बरनाला जिल्ला

बरनाला जिल्ला भारतीय पन्जाब राज्य को एक जिल्ला हो। पहिले बर्नाला संगरूर जिल्ला को हिस्सा थियो, तर अब बर्नाला एक स्वतन्त्र जिला हो। पक्षहरू। जनगणना २०११ अनुसार, जिल्ला बर्नाला को जनसङ्ख्या ५,९६,२९४ छ। साथै बर्नाला राम्रो संग यसको उद्योगहरू को लागि परिचित छ। दुई मुख्य उद्योग त्रिशूल समूह जो मुख्य रूप बाट यसको विश्व स्तरीय तौलिया को लागि परिचित छ यो जिल्ला मा स्थापित छ। कम्माइन, गुणस्तरिय कम्माइन उत्पादन गर्ने पनि दोस्रो एक ठूलो उद्योग यहाँ स्थापित छ। [उद्धरण आवश्यक]

यो उत्तर मा लुधियाना जिल्ला, उत्तर पश्चिम मा मोगा जिल्ला, पश्चिम मा बठिंडा जिल्ला र अन्य सबै पक्षहरू मा सङ्रुर जिला संग सीमा जोडिएको एक जिल्ला मा स्थित छ। जिल्ला को वर्तमान विधायक आमआदमी पार्टीका को श्री मीत हएर हुन।

२०११ को रूपमा यो पन्जाबको सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो (२३ मध्ये)।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
मोहाली जिल्ला

मोहाली जिल्ला, आधिकारिक रूपमा साहिबजादा अजित सिंह नगर जिल्ला वा एसएएस नगर जिल्ला को रूप मा परिचित छ,पन्जाब को बाइस जिलाहरू मध्ये एक हो, उत्तर-पश्चिम भारत मा एक राज्य। यो अप्रिल २०० 2006 मा गठन भएको थियो र पन्जाब को १८औं जिल्ला हो, पठानकोट जिल्ला को छेउमा बनाईएको हो। यो जिल्ला रोपर र पटियाला जिल्लामा पर्ने क्षेत्रहरू बाट बनेको थियो। यो केन्द्र शासित प्रदेश चण्डीगढ र हरियाणा को पंचकुला जिल्ला को छेउमा अवस्थित छ।

यो जिल्लाको आधिकारिक नाम गुरु साहिबजादा अजित सिंह, गुरु गोबिन्द सिंह का जेठा छोराको नाममा राखिएको हो।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
बिहारका जिल्लाहरूको सूची

बिहारमा जम्मा ३८ जिल्लाहरू छन् जो ९ प्रमण्डलहरूमा बाँडिएकाछन्। जिल्लाहरू यस प्रकार छन्

* अररिया जिल्ला
* अरवल जिल्ला
* औरंगाबाद जिल्ला
* कैमुर जिल्ला
* कटिहार जिल्ला
* किशनगंज जिल्ला
* खगडिया जिल्ला
* गया जिल्ला
* गोपालगंज जिल्ला
* जमुई जिल्ला
* जहानाबाद जिल्ला
* दरभंगा जिल्ला
* नवादा जिल्ला
* नालंदा जिल्ला
* पटना जिल्ला
* पश्चिम चंपारण जिल्ला
* पूर्णियां जिल्ला
* पूर्वी चंपारण जिल्ला
* बक्सर जिल्ला
* बाँका जिल्ला
* बेगूसराय जिल्ला
* भागलपुर जिल्ला
* भोजपुर जिल्ला
* मधेपुरा जिल्ला
* मधुबनी जिल्ला
* मुंगेर जिल्ला
* मुजफ्फरपुर जिल्ला
* रोहतास जिल्ला
* लखीसराय जिल्ला
* वैशाली जिल्ला
* सहरसा जिल्ला
* समस्तीपुर जिल्ला
* सारन जिल्ला
* सीतामढी जिल्ला
* सीवान जिल्ला
* सुपौल जिल्ला
* शिवहर जिल्ला
* शेखपुरा जिल्ला
सन्दर्भ सामग्रीहरू
मध्य प्रदेशका जिल्लाहरू

मध्य प्रदेश राज्यका जिल्लाहरूको सूची:-


* अनूपपुर जिल्ला
* अलीराजपुर जिल्ला
* अशोकनगर जिल्ला
* इंदौर जिल्ला
* उज्जैन जिल्ला
* उमरिया जिल्ला
* कटनी जिल्ला
* खरगौन जिल्ला
* खंडवा जिल्ला
* गुना जिल्ला
* ग्वालियर जिल्ला
* छत्तरपुर जिल्ला
* छिंदवाडा जिल्ला
* जबलपुर जिल्ला
* झाबुआ जिल्ला
* टीकमगढ जिल्ला
* दतिया जिल्ला
* दमोह जिल्ला
* देवास जिल्ला
* धार जिल्ला
* नरसिंहपुर जिल्ला
* नीमच जिल्ला
* पन्ना जिल्ला
* बडवानी जिल्ला
* बालाघाट जिल्ला
* बैतूल जिल्ला
* बुरहानपुर जिल्ला
* भिंड जिल्ला
* भोपाल जिल्ला
* मंडला जिल्ला
* डिंडौरी जिल्ला
* मंदसौर जिल्ला
* मुरैना जिल्ला
* रतलाम जिल्ला
* रीवा जिल्ला
* राजगढ जिल्ला
* रायसेन जिल्ला
* विदिशा जिल्ला
* सागर जिल्ला
* सतना जिल्ला
* सीधी जिल्ला
* सिवनी जिल्ला
* सीहोर जिल्ला
* शहडोल जिल्ला
* शिवपुरी जिल्ला
* श्‍योपुर जिल्ला
* शाजापुर जिल्ला
* सिंगरौली जिल्ला
* हरदा जिल्ला
* होशंगाबाद जिल्ला
महाराष्ट्रका जिल्लाहरू

महाराष्ट्रका जिल्लाहरूको सूची मंडलानुसार निम्न प्रकार छ:-
अमरावती विभाग

*अकोला जिल्ला
* अमरावती जिल्ला
* बुलढाणा जिल्ला
* वाशीम जिल्ला
* यवतमाळ जिल्ला
कोंकण विभाग

* बम्बाइ शहर जिल्ला
* बम्बाइ उपनगर जिल्ला
* रायगड जिल्ला
* रत्नागिरी जिल्ला
* सिंधुदुर्ग जिल्ला
* ठाणे जिल्ला
औरंगाबाद विभाग

*औरंगाबाद जिल्ला
* बीड जिल्ला
* हिंगोली जिल्ला
* जालना जिल्ला
* लातूर जिल्ला
* नांदेड जिल्ला
* उस्मानाबाद जिल्ला
* परभणी जिल्ला
नागपुर विभाग

*भंडारा जिल्ला
* चंद्रपुर जिल्ला
* गडचिरोली जिल्ला
* गोंदिया जिल्ला
* नागपुर जिल्ला
* वर्धा
नाशिक विभाग

* अहमदनगर जिल्ला
* धुले जिल्ला
* जळगाव जिल्ला
* नंदुरबार जिल्ला
* नाशिक जिल्ला
पुणे विभाग

* कोल्हापुर जिल्ला
* पुणे जिल्ला
* सांगली जिल्ला
* सातारा जिल्ला
* सोलापुर जिल्ला
पुणे जिल्ला

पुणे जिल्ला भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ९,४२९,४०८ थियो। यस अनुसार यो जिल्ला भारतका ६४० जिल्लाहरू मध्ये चौथो धेरै जनघनत्व भएको जिल्ला हो।
इतिहास

पुणे जिल्ला १३औँ देखि १७औँ शताब्दीसम्म इस्लामिक शासनको अधीनमा थियो। १७औँ शताब्दीको समयमा शिवाजीको नेतृत्वमा मराठाहरूले स्वतन्त्र राज्यको लागि जग बसाले। त्यस समयमा विस्तारित मराठा साम्राज्यमाथि शासन गर्ने पेशवाहरूले पुणेको सानो शहरमा मुख्यालय स्थापना गरे जुन पछि ठुलो शहरको रूपमा विकसित भयो। १९औँ शताब्दीमा यो क्षेत्र ब्रिटिस शासनको अधीनमा रह्यो।
भूगोल तथा मौसम

पुणे जिल्ला उत्तरपश्चिममा ठाणे जिल्ला, पश्चिममा रायगड जिल्ला, दक्षिणमा सतारा जिल्ला, दक्षिणपूर्वमा सोलापुर जिल्ला तथा उत्तर र उत्तरपूर्वमा अहमदनगर जिल्लाले घेरिएको छ। यो जिल्ला समूद्र सतहबाट ५५९ मिटर (१,८६३ फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। पुणे जिल्ला १७.५° र १९.२° उत्तरी अक्षांश र ७३.२° र ७५.१° पूर्वी देशान्तर बीच रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
सिक्किमका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य सिक्किममा ६ वटा जिल्लाहरू छन्, प्रत्येकको निरीक्षण केन्द्रीय सरकारद्वारा नियुक्त, जिल्ला कलेक्टर, जसले जिल्लाहरूको नागरिक क्षेत्रको प्रशासनको जिम्मा लिन्छ। राज्य संवेदनशील सीमा क्षेत्र भएकाले ठुलो भूभागमा भारतीय सेनाको नियन्त्रण छ। धेरै क्षेत्रहरू प्रतिबन्धित छन् र तिनीहरूलाई भ्रमण गर्न अनुमतिहरू आवश्यक छ। सिक्किममा कुल आठ सहर र नौ उपविभागहरू छन्।

२१ डिसेम्बर २०२१ मा, सिक्किम सरकारले २ नयाँ जिल्लाहरूको गठनको साथै अवस्थित ४ जिल्लाहरूको नाम परिवर्तन गर्ने घोषणा गर्‍यो। उत्तर सिक्किम जिल्लालाई अब मङ्गन भनिनेछ; पश्चिम सिक्किम जिल्ला ग्याल्सिङ, पूर्वी सिक्किम जिल्ला अब गान्तोक र दक्षिण सिक्किम नाम्ची जिल्ला हुनेछ।
जिल्लाहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिक्किम सम्बन्धित सूचीहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरूको सूचीहरू
बाँसवाडा जिल्ला

बाँसवाडा जिल्ला भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम बाँसवाडा हो।
भूगोल

बाँसवाडा जिल्ला राजस्थानको दक्षिणी भागमा गुजरात र मध्य प्रदेशको सीमासँगै रहेको एक जिल्ला हो। यसलाई राजस्थानको चेरापूँजी भन्ने गरिन्छ। यहाँको मुख्य आकर्षण माही नदी हो, जुन मध्य प्रदेश हुँदै माही बाँधसम्म आउने गर्दछ, माही नदी बाँसवाडा जिल्लाको जीवन वाहिनी हो। यहाँ मुख्यतः वागडी भाषा बोल्ने गरिन्छ, जिल्लाको प्रमुख वस्ती कुशलगढ, परतापुर, बागीदौरा, घाटोल, अरथुना हो। यो जिल्ला जङ्गलले ढाकिएको छ र यहाँ काठ, वनस्पति लगायतका वस्तुहरू प्रचुर मात्रामा पाइने गरिन्छ।
नामोत्पत्ति

बाँसवाडा नामको मूल स्रोतलाई लिएर दुई वटा धारणाहरू रहेका छन्। एउटा त यो क्षेत्रमा बँसिया नामक भील शासक हुने गर्थ्यो, जसको राज सन् १५२९ सम्म यहाँ महारावल जगमाल सिंहको शासन आएको थियो। दोस्रो धारणा अनुसार यहाँ बाँसको झ्याम्म परेको वन भएकै कारण यस क्षेत्रको नाम बाँसवाडा हुन गएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
अम्बाला जिल्ला

अम्बाला जिल्ला भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसमा अम्बाला सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। अम्बाला जिल्ला हरियाणाको उत्तर-पूर्वी किनारमा अवस्थित छ र पन्जाब र हिमाचल प्रदेशको सिमाना छ। अम्बाला जिल्ला अम्बाला विभाजनको एक हिस्सा हो।
विभाजनहरू

यो जिल्ला अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ, जुन अनुसूचित जाति उम्मेद्वारहरूको लागि मात्र आरक्षित छ। यस जिल्लामा चार विधानसभा क्षेत्रहरू पनि छन्, ती सबै अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रको भाग हुन्। ती हुन्: अम्बाला सिटी, अम्बाला क्यान्ट, मुलाना र नारायणगढ।
अर्थतन्त्र

सिन्धु गङ्गा मैदानमा अवस्थित यो क्षेत्र सामान्यतया उर्वर र कृषिका लागि अनुकूल छ। यद्यपि, प्राथमिक क्षेत्रले हरियाणाको अर्थतन्त्रमा भन्दा जिल्लाको अर्थतन्त्रमा धेरै कम योगदान पुर्याउँछ। जिल्लाका औद्योगिक परिदृश्यको ठुलो हिस्सा साना उद्योगहरू हुन्। यो देशमा वैज्ञानिक र शल्य उपकरणहरूको सबैभन्दा ठुलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो र ठुलो सङ्ख्यामा वैज्ञानिक उपकरण निर्माताहरूको घर हो जसको कारण यसलाई विज्ञान सहर पनि भनिन्छ।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार अम्बाला जिल्लाको जनसङ्ख्या ११,२८,३५० रहेको छ जुन साइप्रस राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य रोड आइल्यान्डको बराबर छ। यो जनसङ्ख्याको आधारमा भारतमा ४१०औँ (कुल ६४० मध्ये) स्थानमा छ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ७२० प्रति वर्ग किलोमिटर (१,९००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर ११.२३ प्रतिशत थियो। अम्बालामा प्रति १० पुरुषमा ८८५ महिलाको लिंग अनुपात र साक्षरता दर ८१.७५% रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको २६.२५ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।

हिन्दी (देवनागरी लिपिमा) आधिकारिक भाषाहरू हुन् र यसैले आधिकारिक सञ्चारका लागि प्रयोग गरिन्छ। भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ८४.५७% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १०.९५% पन्जाबी र २.७२% हरियाणवी आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए।
धर्म

; अम्बाला जिल्लामा प्रमुख धार्मिक समूहहरूका लागि जनसङ्ख्या प्रवृत्तिहरू (१९४१–१९६१, २००१–२०११)
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* अम्बाला जिल्ला आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
करनाल जिल्ला

करनाल जिल्ला हरियाणाका २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो, उत्तर भारत एउटा राज्य हो। करनाल सहर राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो र जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो।

यो राष्ट्रिय राजमार्ग ४४ मा अवस्थित भएकाले यो दिल्ली र चण्डीगढ जस्ता नजिकैका प्रमुख सहरहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको यातायात प्रणाली छ। करनाल जिल्ला पनि रेलवेमार्फत् राम्रोसँग जोडिएको छ। करनाल जङ्क्सन दिल्ली-कालका लाइन अवस्थित छ र प्रमुख रेलहरू यस स्टेसनमा रोकिन्छन्। जिल्ला मुख्यालयमा एउटा सानो हवाई अड्डा पनि छ जसलाई करनाल विमानस्थल भनिन्छ।
उप-विभागहरू

करनाल जिल्लाको नेतृत्व उपायुक्तको दर्जाको भारतीय प्रशासनिक सेवा अधिकारीले गर्छ जुन जिल्लाको मुख्य कार्यकारी अधिकारी हो। जिल्लालाई 4 उप-डिभिजनहरूमा विभाजन गरिएको छ, प्रत्येक उप-विभाग मजिस्ट्रेट को नेतृत्वमा: करनाल, इन्द्री, असन्ध र घरौंडा।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार करनाल जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५०५,३२४ रहेको छ, जुन गाबाेन राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य हवाईको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३३३औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ५९८ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (१,५५०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १८.२२ प्रतिशत थियो। कर्नालमा प्रति १,० पुरुषमा ९९६ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७४.७३% रहेको छ। अनुसूचित जाति जनसङ्ख्याको २२.५६% थियो।
धर्म
भाषाहरू

सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ५४.२८% जनसङ्ख्याले हिन्दी, ३२.०४ हरियाणवी, १०.८६% पन्जाबी र १.०६% सराइकीलाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
कुरुक्षेत्र जिल्ला

कुरुक्षेत्र जिल्ला उत्तरी भारत हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। हिन्दुहरू लागि पवित्र स्थान कुरुक्षेत्र सहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जिल्लाले १५३०.०० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। जिल्लाको जनसङ्ख्या ९६४,६५५ (सन् २०११ जनगणना) छ। यो जिल्ला अम्बाला विभाजनको हिस्सा हो। कुरुक्षेत्रलाई श्रीमद भगवद गीताको भूमि पनि भनिन्छ। ज्योतिसार कुरुक्षेत्रको त्यो स्थान हो जहाँ कृष्णले महाभारतमा अर्जुनलाई गीताको उपदेश दिएको विश्वास गरिन्छ।
नामको उत्पत्ति

बायाँ|अङ्गुठाकार|महाभारत|महाभारतको [[कुरुक्षेत्र युद्ध पाण्डुलिपिमा चित्रण गरिएको छ]]

जिल्लाको नाम कुरुक्षेत्रको प्राचीन क्षेत्रबाट आएको हो, जसको शाब्दिक अर्थ कुरुहरूको भूमि हो। पुराणमा वर्णित कुरुक्षेत्र युद्ध र यहाँ युद्ध भएको मानिन्छ र युद्ध हुनुअघि श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भागवत गीताको उपदेश दिएका थिए।
इतिहास

यस जिल्लालाई सन् १९७३ मा तत्कालीन करनाल जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। पछि यस जिल्लाको केही भागहरू कैथल र यमुनानगर जिल्लाहरूमा सृजनाको समयमा सारिएको थियो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार कुरुक्षेत्र जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,६४,६५५ रहेको छ जुन फिजी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य मोन्टाना को बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४५२औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ६३० प्रति वर्ग किलोमिटर (१,६००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १६.८१ प्रतिशत थियो। कुरुक्षेत्रको लिङ्ग अनुपात प्रति १० पुरुषमा ८८९ महिला र साक्षरता दर ७६.७% रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको २२.३० प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।
भाषाहरू

भारतको सन् २०११ जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ६५.८१% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १७.४७% पन्जाबी र १५.२२% हरियाणवी आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।
गीता महोत्सव

कुरुक्षेत्र महाभारतको भूमि भनेर चिनिने भूमि मात्र होइन; यो भगवान कृष्णले अर्जुनलाई दिएको जीवन र कर्मको दर्शनको लागि पनि चिनिन्छ। अहिले २००० वर्षभन्दा बढी समयदेखि, श्रीमद्भगवत गीता धर्म र समुदायको ट्यागबाट मुक्त भएको एक शास्त्रको रूपमा उभिएको छ। यो निःस्वार्थ कर्मको सन्देशको लागि विश्वभर समान रूपमा आदरणीय छ जुन सबै युगहरूमा धेरै सान्दर्भिक छ।

कुरुक्षेत्रले गीता महोत्सव (गीता जयन्ती) मनाउँदै आएको छ। लामो समयसम्म यसलाई कुरुक्षेत्र उत्सवको नामले चिनिन्थ्यो। सन् २०१६ मा, हरियाणा सरकारले यसलाई विश्वव्यापी उत्साह दिने निर्णय गर्यो र १ डिसेम्बरदेखि ११ डिसेम्बरसम्म कुरुक्षेत्रमा वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय गीता महोत्सव आयोजना गर् यो। परम्परागत पात्रोअनुसार १० डिसेम्बरका दिन गीता जयन्ती मनाइयो। सन् २०१६ मा १० लाखभन्दा बढी ले उक्त कार्यक्रमअवलोकन गरेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* कुरुक्षेत्र जिल्ला सरकारी वेबसाइट
* हरियाणाको आधिकारिक नक्सा

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
कैथल जिल्ला

कैथल जिल्ला उत्तरी भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। कैथल सहर जिल्ला सदरमुकाम हो।

यो जिल्ला १ नोभेम्बर १९८९ मा अस्तित्वमा आएको हो।
विभागहरू

कैथल जिल्लामा चार तहसिल छन्ः कैथल, गुहला, पुन्ड्री र कलायत र राजौन्द, धन्ड र सिवानका तीन उप-तहसिलहरू। यस जिल्लामा अवस्थित चार हरियाणा विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रहरू गुहला, कलायत, कैथल र पुन्ड्री हुन्। यी सबै कुरुक्षेत्र लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र हिस्सा हुन्।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार कैथल जिल्लाको जनसङ्ख्या १०,७४,३०४ रहेको छ जुन साइप्रस राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य रोड आइल्यान्डभन्दा लगभग बढी हो। यसले यसलाई भारतमा ४२३औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ४६३ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,२००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १३.३९ प्रतिशत थियो। कैथलमा प्रति १० पुरुषमा ८८० महिलाको लिंग अनुपात छ र साक्षरता दर ७०.६% छ। कुल जनसङ्ख्याको २३.०४ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको रहेको छ।
भाषाहरू

भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ६१.८५% जनसङ्ख्याले हरियाणवी, २६.४८% हिन्दी र १०.४२% पन्जाबी लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* कैथल जिल्ला, आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
गुरुग्राम जिल्ला

गुडगाउँ जिल्ला, आधिकारिक रूपमा गुरुग्राम जिल्ला भारतको हरियाणाको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। गुडगाउँ सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जनसङ्ख्या १,५१४,४३२ हो। यो हरियाणाको दक्षिणी जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यसको उत्तरमा, यो झज्जर जिल्ला र केन्द्र शासित प्रदेश दिल्ली घेरिएको छ। फरिदाबाद जिल्ला यसको पूर्वमा अवस्थित छ। यसको दक्षिणमा पलवल र नूह जिल्लाहरू छन्। पश्चिममा रेवारी जिल्ला अवस्थित छ।
इतिहास

महाभारत अनुसार यो क्षेत्र जेठ पाण्डव राजा युधिष्ठिरले आफ्ना शिक्षक द्रोणाचार्यलाई दिएका थिए। पछि, यो मौर्य साम्राज्य र पार्थियन र कुसानहरू र यौधेय ( यमुना र सतलज बीचको क्षेत्रबाट कुशाणहरूलाई निष्कासन गरेपछि) जस्ता आक्रमणकारीहरूको हातमा गयो।
भूगोल

यस जिल्लामा अरावली र मङ्गरबानी शृङ्खलाहरूका धेरै साना पहाडी शृङ्खलाहरू छन्।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार, गुडगाउँ जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५१४,४३२ छ, लगभग गाबोन राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य हवाई बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३२८औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व छ।। सन् २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ७३.९३% थियो। गुडगाउँमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८५३ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ८४.४% छ। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको १३.०७% ओगटेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* गुडगाउँ मौसम र अन्तरक्रियात्मक नक्सा
* हरियाणाको इतिहास
* हरियाणा सरकार
* गुडगाउँ नागरिक फोरम

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
जीन्द जिल्ला

जीन्द जिल्ला

जींद जिल्ला भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला हरियाणा राज्यको उत्तरपश्चिमी भागमा स्थित छ र यसका प्रमुख विशेषताहरू, ऐतिहासिक महत्त्व, र सांस्कृतिक धरोहरका कारण परिचित छ।
भौगोलिक स्थिति

* स्थिति: जीन्द जिल्ला हरियाणा राज्यको उत्तरपश्चिम भागमा अवस्थित छ। यसको सीमाना उत्तरमा पानीपत र कुरुक्षेत्र जिल्लासँग, पूर्वमा कैथल र करनाल जिल्लासँग, दक्षिणमा हिसार जिल्लासँग, र पश्चिममा राजस्थानको सिरसा जिल्लासँग छ।
* भूगोल: जीन्द जिल्ला प्रमुखतया समथर भूभागमा फैलिएको छ र यसमा कृषि प्रधान भूमि छ। यहाँको जलवायु समशीतोष्ण हुन्छ, जसले कृषिको विकासमा योगदान पुर्याउँछ।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
महेन्द्रगढ जिल्ला

महेन्द्रगढ जिल्ला उत्तरी भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यस जिल्लाको क्षेत्रफल १,८९९ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,२२,०८८ (सन् २०२१) रहेको छ। यस जिल्लामा ४ उप-विभागहरू छन्: नारनौल, महेन्द्रगढ, नांगल चौधरी र कनिना।

नारनौल सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो र जिल्लाको सबैभन्दा ठुलो सहर पनि हो। महेन्द्रगढ भारतको धेरै थोरै जिल्लाहरू मध्ये एक हो जहाँ जिल्लाको नाम र यसको मुख्य सहर फरक छ। महेन्द्रगढमा कुल ५ वटा ठुला सहर नरनौल, महेन्द्रगढ, नङ्गल चौधरी, अटेली र कनिना छन्।
व्युत्पत्ति

महेन्द्रगढमा एउटा किल्ला छ जुन १९औँ शताब्दीमा मराठा शासक तानटिया टोपेले निर्माण गरेका थिए। सन् १८६१ मा पटियालाका शासक नरिन्दर सिंहले आफ्नो छोरा महेन्द्र सिंहको सम्मानमा यस किल्लाको नाम महेन्द्रगढ राखेका थिए
भूगोल

यो जिल्ला उत्तरी अक्षांश २७°४७' देखि २८°२६' र पूर्वी देशान्तर ७५°५६' देखि ७६°५१' को बीचमा अवस्थित छ। यसको उत्तरमा भिवानी, चरखी दादरी, झज्जर र रेवारी जिल्लाहरू, पूर्वमा राजस्थानको रेवाडी जिल्ला र अलवर जिल्लाहरू, दक्षिणमा राजस्थानको अलवर, जयपुर र सिकर जिल्लाहरू र पश्चिममा सिकर र झुन्झुनु जिल्लाहरू छन्। राजस्थानका जिल्लाहरू।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २००१ को जनगणना अनुसार महेन्द्रगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,२२,०८८ रहेको छ भने यो भारतको कुल ६४० मध्ये ४६२औँ स्थानमा रहेको छ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ४८५ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,२६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १३.४३ प्रतिशत थियो। महेन्द्रगढमा प्रति १० पुरुषमा ८९५ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७७.७२% रहेको छ। १४.४१% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। कुल जनसङ्ख्याको १६.९५ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको रहेको छ।
भाषाहरू

यस जिल्लाको स्थानीय भाषा अहिरवती हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार अधिकांश जनसङ्ख्याले आफ्नो पहिलो भाषा हरियाणवी वा हिन्दी भनेर चिनाएका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* महेन्द्रगढ जिल्ला वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
हिसार जिल्ला

हिसार जिल्ला भारतको हरियाणाको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। हिसार शहरले जिल्लाको मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। हिसार जिल्लामा चार उप-विभाजनहरू छन्, हिसार, बरवाला, हान्सी र नारनौद, प्रत्येकको नेतृत्व एक अनुमंडलाधिकारीले गर्छन्। यो जिल्ला हिसार विभाजनको पनि एक हिस्सा हो। हिसारको स्थापना फिरोज शाह तुगलकले गरेका थिए।

१९६६ को पुनर्गठन हुनुभन्दा पहिले हरियाणाको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला, हिसारको केही भागहरू नवनिर्मित जिन्द जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। १९७४ मा, भिवानी र लोहारु तहसीलहरू भिवानी जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। सिरसा जिल्ला गठन हुँदा हिसारलाई थप विभाजित गरिएको थियो। पछि फतेहाबाद जिल्ला पनि सिर्जना गरिएको थियो।

यो सरस्वती उपत्यका सभ्यतासँग सम्बन्धित पाँच सहरहरू मध्ये एक हो जबकि यसको नाम सिन्धु सभ्यताको सन्दर्भमा इतिहासका पुस्तकहरूमा र सामान्य ज्ञानका पुस्तकहरूमा पाँच भेडा फार्महरू मध्ये एक वनवालीको स्थानको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। सन् २०११ को तथ्याङ्क अनुसार यो हरियाणाको २१ जिल्लाहरू मध्ये फरिदाबाद पछिको दोस्रो ठुलो जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू