JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
जयपुरी घर्ती

जयपुरी घर्ती नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा पूर्व महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री हुन्।वि.सं. २०७५ असोज ५ गते प्रतिनिधि सभाको शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिको सभापति पदमा निर्वाचित रहेर काम गरिसकेकी उनी नेपाली राजनीतिमा सक्रिय महिला राजनीतिज्ञ हुन्।
जीवनी

जयपुरीको जन्म रोल्पा जिल्लाको पश्चिम पहाडी गरीब किसान परिवारमा भएको हो। जयपुरी आठ दिदीबहिनीमा सातौँ हुनुहुन्छ। जयपुरी सानैदेखि विद्रोही स्वभावकी थिइन्।
राजनीति

एकीकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट संविधान सभाको चुनावमा रोल्पा-१बाट विजयी सभासद् जयपुरी घर्तीमगर माओवादीको भगिनी सङ्गठन अखिल नेपाल महिला सङ्घ (क्रान्तिकारी)की अध्यक्ष तथा माओवादी मगरात राज्य समिति सदस्य हुनहुन्छ। वि.सं. २०४६ देखि विद्यार्थी राजनीतिबाट वामपन्थी राजनीतिमा प्रवेश गर्नुभएकी जयपुरीले विद्यालयको पढाइलाई माया मारेर जनयुद्धमा होमिनु भएकी थिइन्। माओवादी जनमुक्ति सेनामा काम गरेकी जयपुरी वि.सं. २०५० देखि अनेम सङ्घ क्रान्तिकारीको केन्द्रीय सदस्य, उपाध्यक्ष हुँदै वि.सं. २०६० देखि अध्यक्ष हुनुहुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिस्ट सभासद
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
काली बहादुर मल्ल

काली बहादुर मल्ल प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालि अन्तरगत एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट जाजरकोट जिल्ला क्षेत्र नम्बर एकबाट विजयी संविधानसभा सदस्य देश र जनताको हितमा पार्टीले खेलेको भूमिका नै आफ्नो विजयको कारण भएको बताउनुहुन्छ।

२०१४ साल फागुन २१ गते जाजरकोटको सदरमुकाम खलङ्गा-४ मा मल्लको जन्म भएको थियो। २०४६ सालमा बहुदलीय व्यवस्था पुनस्थापना भएपछि संयुक्त जनमोर्चामा आबद्ध मल्ल २०४९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा जाजरकोट इलाका नं.१को जिल्ला विकास समितिको सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको थियो।

एकिकृत नेकपा माओवादीले २०५२ सालमा जनयुद्ध थालनी गरेसँगै भूमिगत भएका मल्ल जनयुद्ध कै क्रममा माओवादीले गठन गरेको जिल्ला जनसरकारको जाजरकोट प्रमुख पनि हुनु भएको थियो।

माओवादी पार्टीको निर्वाचन घोषणा पत्र अनुसार संविधान लेख्नु पर्ने भन्दै मल्ल उत्पिडित क्षेत्र, वर्ग र जनताका लागि संविधानमा विशेष व्यवस्था हुनुपर्ने बताउनुहुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:जाजरकोट जिल्लाका मानिसहरू
कमला रोका

कमला रोका रुकुमकी माओवादी समानुपातिक सभासद् तथा माओवादीको राज्य समितिकी सदस्य पनि हुनुहुन्छ। उनको जन्म २०३२ सालमा रुकुमको प्वाँङमा भएको थियो। २०४६ सालदेखि राजनीतिमा लागेकी कमला अमेरिकी पत्रकार जुलीद्वारा निर्देशित बृत्तचित्र सारी सोल्जरमा रहेका पात्रहरूमध्ये एक हुनुहुन्छ।

जनयुद्धको थालनीमा सुरक्षा दलमा भर्ती भएकी कमला कक्षा १०को परीक्षा नदिदै उनी भूमिगत हुनुभएको थियो। २०५३ सालमा माओवादीको जिल्ला समितिको सदस्य भएकी कमला २०६१ सालमा माओवादीको केन्द्रीय सदस्य हुनुहुभएको थियो।

रुकुमको अति दुर्गम मगर किसान परिवारमा जन्मेकी कमला लेखिका पनि हुनुहुन्छ। कथा तथा निबन्ध लेख्ने कमलाकी श्रीमान् वाइसीएल अध्यक्ष गणेशमान पुन हुनुहुन्छ। २०३२ साल पुस १५ गते प्वाङ -९ सुद्रीमा जन्मेकी कमला फुर्सदको बेला लेखनमै बिताउनुहुन्छ। उहाँ अन्तरिम संसदमा पनि विधायिका हुनुहन्थ्यो।
राजनीति प्रवेश

२०४६ सालदेखि राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन् । उनी २०५२ सालबाट तत्कालीन नेकपा माओवादीमा पूर्ण रूपमा लागेर काम गरेकी हुन् ।
वैवाहिक जीवन

उनका पनि गणेशमान पुन हुन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
केशव राई

केशव राई माओवादी सभासद् राज्य समिति सदस्य हुनुहुन्छ। विक्रम सम्वत २०४३ देखि माले अखिलबाट राजनीति थाल्नुभएका राई विक्रम सम्वत २०५९मा माओवादीले गठन गरेको ओखलढुङ्गा जनसरकार प्रमुख हुनुभएको थियो। विक्रम सम्वत २०५८ देखि माओवादीमा भूमिगत हुनुभएका राई माओवादी ओखलढुङ्गा सचिव र क्षेत्रीय ब्युरो सदस्य पनि हुनुभयो।

बर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय र लिङ्गीय रूपमा राज्यको पुनर्संरचना सविधानमै सुनिश्चित गराउने उहाँको मूल एजेण्डा छ। सविधानसभाको एजेण्डा नै माओवादीले उठाएको र त्यो एजेण्डासँगै माओवादीको कार्यदिशा जनमुखी भएकाले आफूलाई जनताले जिताएको राईको तर्क छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
खड्गबहादुर विश्वकर्मा

खड्गबहादुर विश्वकर्मा वा प्रकाण्ड नेपाली राजनीतिज्ञ तथा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय सदस्य तथा प्रवक्ता हुन्। माओवादी सम्मिलित अन्तरिम मन्त्रिपरिषद् अर्थात् झलनाथ खनाल नेतृत्वको सरकारमा उनी कृषि मन्त्री बनेका थिए।

२०२५ जेष्ठ ४ गते जन्मिएका प्रकाण्डले प्रमाणपत्र तहसम्मको अध्ययन पुरा गरेका छन्। संविधान सभा निर्वाचन, २०६४मा, उनले कालिकोट १ निर्वाचन क्षेत्रबाट २७,६२९ मत ल्याएर निर्वाचित भएका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका मानिसहरू
कुमारी मुक्तान

कुमारी मुक्तान प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीमा दुवै जोडीले जित्ने ४ जोडी माओवादी सभासद् जोडी मध्ये एक हो। कुमारीका पति दावा तामाङ काभ्रेबाट विजयी हुनुभएको छ। पदमपोखरी -२ ठूल्ठालीमा जन्मनुभएकी कुमारी सानैदेखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिमा साइत गर्नुभएको थियो। विपन्न तामाङ परिवारमा जन्मनुभएकी कुमारी माओवादी ताम्सालीङ राज्य समिति सदस्य पनि हुनुहुन्छ। जनयुद्ध थालनी भएको केही समयपछि नै पूर्णकालीन हुनुभएकी मोक्तान तामाङ मुक्तिमोर्चामा पनि संलग्न हुनुहुन्छ। सानुकान्छा र तीर्थमायाको सन्तान कुमारी माध्यमिक तहको औपचारिक पढाइ पनि सकाउनु भएको छैन।

महिला र जनजातिका मुद्दालाई नै संविधानमा सुनिश्चित गराएर अधिकारसम्पन्न बनाउने उहाँको मूल एजेण्डा छ। लामो समयदेखि जनयुद्धमा होमिएर जनताको मुक्तिको दिन ल्याउने सबै त्यागेर लागेकाले पनि आफूलाई विजयी बनाएको कुमारीको दाबी छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
मातृकाप्रसाद यादव

मातृका प्रसाद यादव, एक नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी दोस्रो ओली मन्त्रिमण्डलमा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री र पहिलो दाहाल मन्त्रिमण्डलमा भूमि सुधार मन्त्री भएर काम गरेका थिए।यादवले ललितपुर महानगरपालिकामा सन् २०१९ सेप्टम्बर २८ र २९ को दिन 'मेड इन नेपाल' लगानी सम्मेलनको आयोजना गरेका थिए।
राजनीति प्रवेश
वैवाहिक जीवन
सन्दर्भ

श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
कुबेरबहादुर ओली

कुबेरबहादुर ओली एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट संविधानसभा सभासद‍मा चुनिनुभएका माओवादीको थारुवान राज्य समिति सदस्य तथा अखिल नेपाल किसान सङ्घ (क्रान्तिकारी)का केन्द्रीय उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ। माओवादी नेता मोहन बैद्य किरणले संविधानसभा सभासदबाट राजीनामा दिएपछि माओवादीले ओली सभासदमा चुनिनुभएको थियो।

रुकुमको छिबाङ -५ नयागाउमा जन्मनुभएका ५८ वर्षीय ओली ०२५ देखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिमा होमिनुभएको थियो। नेकपा मसालमा आबद्ध भए पनि ओली लामो समय शिक्षण पेशामा संलग्न हुनुहुन्थ्यो। ०५० देखि जिल्ला समितिमा पुग्नुभएका ओली माओवादीले गठन गरेको ०५९मा पहिलो दाङको जनसरकार प्रमुख हुनुहुन्छ। जनयुद्धको भूमिगत काल उहाँले राप्तीमै बिताउनुभयो। हुमा र देवीलालका पुत्र ओलीको हाल दाङको हापुरे -४ विष्णुपुरमा स्थायी बसोबास छ। उहाँको परिवारमा अरु कोही पनि माओवादीको पूर्णकालीन सदस्य छैनन्।

शोषित, उत्पीडित जनतालाई वर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय र लिङ्गीय उत्पीडनबाट मुक्ति दिलाउन जस्तोसूकै चुनौतीको सामना गर्नसक्ने र्सवहारा विचार अङ्गालेकाले माओवादीलाई जनताले विजयी बनाएको ओली बताउनुहुन्छ। आवश्यकता अनुसार ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई पनि मध्यनजर गर्दै पार्टीले आफूलाई सभासदमा चुनेको हो भन्ने ओलीको धारणा छ।

शान्ति प्रक्रियालाई तार्किक निस्कर्षमा पुर्‍याउन गास, वास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य जस्ता जनताका आधारभुत आवश्यकता पूरा गर्दै सङ्घीय समुन्नत नेपालको नयाँ खाकासहितको नया संविधान निर्माणमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नु ओलीको प्रमुख एजेण्डा रहेको छ। जनताका भैपरि आउने दैनिक समस्यालाई समाधान गर्न पहल गर्ने र विकास निर्माणका कामलाई पनि सक्रियतापूर्वक पुरा गर्ने लक्ष्य उहाँको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
ओनसरी घर्तिमगर

ओनसरी घर्ती नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा रुपान्तरित व्यवस्थापिका संसदकी सभामुख हुन्। उनी नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुन्।
एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट महिला जनजातिको प्रतिनिधित्व गर्ने ओनसरी घर्तिमगरको भूमिगत नाम 'उषा' हो।

माओवादी जनयुद्धको क्रममा पूर्वी नेपाल र राजधानी वरपरका काभ्रे, रामेछापमा बिताएकी घर्ती मगर जनमुक्ति सेनामा केही समय काम गरेकी थिइन्। जनयुद्धको थालनीको दिन होलेरी चौकी आक्रमणमा सहभागी दुई महिलामा उनी पनि एक थिइन्। उनीसँगै भएकी अर्की महिला तारा घर्ती मगर पनि संविधान सभा सदस्य भइन्।

रोल्पाको जंकोट -१ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय मगर परिवारमा जन्मनु भएकी घर्ती मगरले औपचारिक रूपमा माध्यमिक तह सम्मको अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ । गीतसँगीत प्रति पनि रुचि राख्नुहुने घर्ती मगरका संस्मरण तथा लेखहरू विभिन्न पत्रिकामा प्रकाशित भइरहन्छन् ।

२०४६ साल देखि राजनीतिमा लाग्नुभएकी घर्ती मगर माओवादीले गठन गरेको पहिलो सुरक्षा दलमा रोल्पाका चार जना महिलामध्ये एक हुनुहुन्छ ।

माओवादीको राज्य समितिकी सदस्यसमेत रहनुभएकी घर्ती मगरले पार्टीको एजेण्डाका साथ महिला र जनजातिका मुद्दालाई संविधानमा सुनिश्चित गर्नु नै आफ्नो प्रमुख एजेण्डा भएको बताउनुहुन्छ।

एकीकृत माओवादीकी नेतृ ओनसरी घर्तीमगर नेपालको संविधान २०७२ जारी भए संगै नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुनुभएको छ । नेमकिपाकी उम्मेदवार अनुराधाका प्रस्तावक सभासद् सुनिल प्रजापतिले प्रस्ताव फिर्ता लिएपछि ओनसरी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको हो । संविधानसभा निर्वाचनमा रोल्पा क्षेत्र नम्बर दुईबाट निर्वाचित हुनुहुन्थ्यो । यसअघि उपसभामुख पदमा रहेर कार्य गरिसक्नुभएको छ । ओनसरी अहिले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को प्रदेश-५ की अध्यक्ष पनि हुन् ।
बाल्यकाल

ओनसरी घर्तीमगरको जन्म २०३४ कार्तिक २८ गते रोल्पाको बैङ्कोटमा भएको थियो । बुबा प्रसाद घर्तीमगर र आमा नौमती तीन दाजु र चार दिदी बहिनीमध्ये माहिली छोरी हुन् । सानैदेखि खेलकुदमा तथा नृत्यमा अभिरुचिका साथसाथै पढाइमा पनि उत्तिकै तेज विद्यार्थी थिइन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरूश्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:महिला सभामुख
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
पम्फा भुसाल

पम्फा भूषाल नेपाली राजनीतिज्ञ तथा पहिलो महिला पार्टी अध्यक्ष हुन्। उनी नेकपा केन्द्रका प्रवक्ता समेत हुन्।

पहिलो सम्विधान सभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली अन्तरगत ललितपुर ३बाट विजयी संविधान सभा सदस्य पम्फा भुसाल माओवादी केन्द्रीय सदस्य पनि थिइन्। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४ मा पनि ललितपुर ३ बाट विजयी भइन।
राजनीति सुरुवात

जनमोर्चा नेपालको पहिलो अध्यक्ष बनेकी भुसालले विक्रम संवत् २०३३ सालदेखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीति गरेकी हुन्।
२०३७ सालमा चौथो महाधिबेसनको सदस्यता लिएकी भुसाल २०५१ सालमा माओवादीकी केन्द्रीय सदस्य भइन्। फुर्सदको बेला समाजिक तथा राजनीतिक विषयमा अध्ययन गर्न रुचाउने भुसाल समाजिक असमानता देखेर नै राजनीतिमा लागेको बताउछिन्।

विद्युत उपनामले चिनिने भुसाल ५ दिदीबहिनी र एक भाइमा साहिली हुन्।

औसत नेपाली भन्दा सम्पन्न परिवारमा जन्मिएकी भुसाल ग्रामीण समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन्। पटकपटक गरेर १ वर्ष जेल बसेकी भुसाल फुन्टीबाङ बैठकपछि माओवादीकी पोलिटब्युरो सदस्य बनेकी थिइन्। २०१९ साउनमा अर्घाखाची किमडाँडा -५ आँपखोलामा भुसालको जन्म भएको हो। अन्तरिम कालमा माओवादी सरकारमा हुँदा महिला बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री थिइन्।
सन्दर्भ
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिस्ट सभासद
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादन-थनमा बनाइएको वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू
श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
पम्फा भुसालको बारेमा त्रिभुबन बिश्वबिद्यालयमा गरेको शोध :-
https://kalopati.com/2021/09/14212
मुगा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, धनकुटा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१०८ रहेको थियो जसमध्ये १८६२ पुरुष र २२४६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८६९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाख्रीबास नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,७,८ नम्बर वडाहरू पाख्रीबास नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने २-६,८ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका ठाउँहरू
सिंगौडी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६०३२ रहेको थियो जसमध्ये २९८७ पुरुष र ३०४५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल आठबीस नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू आठबीस नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
भूगोल

यो गा.वि.स. पश्चिम दैलेख ईलाका नं. १० मा पर्दछ।यो गा.वि.स.को सिमाना पूर्वमा तिलेपाटा गा.वि.स. र राकम कर्णाली गा.वि.स. पश्चिममा सात्तला गा.वि.स. उत्तरमा कर्णाली नदी तथा अछाम जिल्ला सँग जोडिएको छ।यो गा.वि.स.भू-भाग पहाडी र नदी तटिय क्षत्रमा विभाजित गर्न सकिन्छ।
जनसङ्ख्या

यो गा.वि.स.को जनसङ्ख्या ४७०७ रहेको छ। यहाँ ९०९ वटा घर धुरीहरू रहेका छन्।
संस्कृति

200px|thumb|सिंगौडीको भाटगाउँ स्थित माईको थान
यो गा.वि.स.मा बाहुन, क्षत्री, ठकुरी, कामी, दमाई आदी जातीहरूको बसोवास रहेको छ।सबै जातीहरूको आफ्नो-आफ्नो रिति रिवाज भए पनि यहाँको मुख्य धर्म हिन्दू धर्म नै हो। यहाँ हिन्दू धर्म अन्तर्गतका सबै चाड पर्वहरू मनाईन्छन्। पश्चिम नेपालको संकृती भुवापर्व अन्तर्गत पर्ने सिंगौडीको भुवा ,नयाँ वर्ष (वैसाख १ गते)का दिन लाग्ने सिंगौडीको "गल्लौडी", अनन्त चतुर्दशीका दिन लाग्ने निमायलको "राजाजात्रा" मालिका चतुर्दशीका दिन भाटगाउँमा पर्ने "मालीका" र "कालिका" जेष्ट पूर्णिमाका दिन पर्ने ओबीको अधिकारी पूजा आदी यहाँका मुख्य जात्राहरू हुन्।
गाउँहरू

यो गा.वि.स.मा रहेका गाउँहरूको नामसुची यस प्रकार रहेको छ।
*सिंगौडीगाउँ
*भाटगाउँ
*निमायल
*अमतला
*जाक्शी
*साईंगाउँ
*टुनी बगर
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
निलाम्बर आचार्य

निलाम्बर आचार्यको जन्म २००० सालमा सल्यान जिल्लाको खलङ्गा गा.बि.स.मा भएको हो। उनले कानुनमा स्नातक (बीएल) र मस्कोबाट पत्रकारितामा एम.ए. गरेका छन्।
राजनीति

विद्यार्थी छँदा नै २०१९मा राजनीतिमा लागेका आचार्यले २०४२बाट कम्युनिष्ट पार्टीमा प्रवेश गरेका हुन्। उनी वाममोर्चाका तर्फबाट २०४७ सालको कृष्णप्रसाद भट्टराई नेतृत्वको अन्तरिम सरकारमा कानुन तथा न्याय मन्त्री बनेका थिए। यिनी २०४८मा कम्युनिष्टबाट नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरे।

२०५३मा उनलाई श्रीलङ्काको राजदूत बनाइयो जुन कार्यकाल २०५६ सम्म रह्यो। उनी कांग्रेसको मनोनित कोटाबाट संविधान सभा सदस्य बनाइएका हुन्। यिनी २०६६मा संविधान सभाको संवैधानिक समितिको सभापति बनेका थिए।
कुटनीति
श्रीलङ्काका लागि नेपाली राजदूत

वि.सं २०५३मा उनलाई श्रीलङ्काको राजदूत बने जुन कार्यकाल २०५६ सम्म रह्यो।
भारतका लागि नेपाली राजदूत

निलाम्बर आचार्य माघ २०, २०७५ मा भारतको लागि नेपाली राजदूतमा नियुक्त भए । २०७५ कार्तिक २५ गते बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले आचार्यलाई भारतको राजदूत नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको थियो । भारतका लागि नेपाली राजूदत दीपकुमार उपाध्यायले २०७४ मंसिरमा सम्पन्न प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्न राजदूतबाट राजीनामा दिएसँगै रिक्त राजदूत पदमा सरकारले आचार्यको नाम सिफारिस गरेको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:विषय विज्ञ
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली कूटनीतिज्ञहरू
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
भृकुटी

तिब्बतमा रहेको बुद्धका मूर्तिहरू यहाँ छन् जुन हरेक बेहुलीहरूले दाईजोको रूपमा आफ्नो साथ ल्याएर स्थापना गरे।]]

भृकुटी नेपालका लिच्छवी कालिन राजा अंशुवर्माकी छोरी हुन्। उन्नी विवाह एक राजनीतिक रणनीति पनि थियो । उनको विवाह तिब्बतका शासक श्रङ चङगम्पोकी सँग भएको थियो । अंशुवर्माले तिब्बतसँग राम्रो सम्बन्ध बनाइराख्न यस्तो गरेका थिए । भृकुटी तिब्बतियाहरूको लागि 'बाल - मो -ब्ज'को रूपमा जानिन्छिन् 'ख्रि ब्त्सुन्, भेल्सा त्रित्सुन् (' नेपाली 'पत्नी) या, बस, ख्रि ब् तिसन् ( राजकिय महिला ), उनी चिनियाँ शासक श्रङ चङगम्पोकी (६०५ - ६५० CE) पहिलो पत्निको रूपमा चिनिन्छिन्। भृकुटी नेपालकी राष्ट्रिय विभूति पनि हुन्। उनलाई 'बेसा'को नामले पनि चिनिने गरिएको छ।


भृकुटी बौद्ध धर्ममा आस्था राख्थिन्। उनले तिब्बतमा बुद्धका पवित्र आकृतिहरू र दक्ष नेवारी कालिगढहरू आफ्नो दाईजोको रूपमा लगेकी थिईन्, जसमध्ये अरनिको पनि एक कालिगढ थिए । उनको चाहना अनुसर ल्हासाको रातो महल तिनै कालिगढहरूले बनाएका हुन्। पाँचौ दलाई लामाले पुननिर्माण गराएर त्यही महल आज पोताला दरबारको रूपमा विश्व सामु अवस्थित छ। उनले तिब्बतको साम्ये गुम्बामा "तब-वान्ग्" तथा अन्य मुर्तिहरू नेपाली कलाकारद्वारा निर्माण गर्न लगाईन्। उनकै आग्रहमा नेपाली मुर्तिकारहरूले थ्रो-योले छेनरेग जस्तो आकर्षक मुर्ति बनाए। यसलाई तिब्बतमा मिक्यो दोर्जे(मनुभजरा) रामोच्छे जोवा या रामोच्छे छुन्ग्पा पनि भनिन्छ। यो मुर्ति हालसाल ल्हासाको मन्दिरमा छ।

(केन्द्र)राजकुमारी वेन्चेन्ग् (दाँया) अनि भृकुटी (बाँया )]]


‍‍‍‍‍‍‍
यो पनि हेर्नुहोस्

* अंशुवर्मा
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* अंशुवर्मा र भृकुटीबारे अनुत्तरित प्रश्न - अनलाइन खबर


श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध
एचआइभी

एचआइभी मानव प्रतिरक्षा प्रणालीमा कमी ल्याउने एक प्रकारको विषाणु हो । यस विषाणुले गर्दा एड्स हुन्छ । एड्स यस्तो अवस्था हो जसमा एच.आइ.भी.ले शरीरको प्रतीरोधात्मक शक्तिको ह्रास गराई कुनै पनि रोगले (जस्तै : क्यान्सर वा साधारण सरुवा रोग आदि) आक्रमण गराउने वातावरण सिर्जना गराउँछ । संक्रमित रगत, असुरक्षित यौन सम्प, संक्रमित गर्भवति महिलाबाट शिशुमा, स्तानपानबाट एच.आइ.भी. सर्न सक्छ ।
इतिहास

सन् १९८१ मा, अमेरिकामा यो भाइरस पत्ता लागेको थियो ।
भाइरस
खोज अनुसन्धान
उपचार

हालसम्म यसको कुनै उपचार छैन तर औषधिको सेवनले भने जीवन लम्ब्याउन सकिन्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* डेंगु ज्वरो
श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सुत्र

*आज विश्व एड्स दिवस, नेपालमा ४० हजार एड्स संक्रमित , एचआईभी एड्ससम्बन्धी केही रोचक तथ्य, एड्सको उपचारमा गाईको दुध


श्रेणी:रोगहरू
नारायण कवच

नारायण कवच भनेको नारायणको ध्यान मन्त्र हो। जसको जाप गर्नाले आत्म शुद्धी र आत्म रक्षा हुने विश्वास गरिन्छ। प्राचिन कालमा यो संस्कृत भाषामा लेखिएको थियो। अब यो नेपाली भाषामा अनुवाद गरिएको छ। यहाँ नेपाली भाषाको नारायण कवच लेखिएको छ।
"आठ बाहुहरूमा जउन् प्रभुजिका चक्रादी आठ शस्त्र छन्।
गर्दा कहिँ स्वार जो गरुडका पिठ्मा गई चढ्दछन्॥"
"सूर्यकै सरिको किरण छ जसको वर्णै छ आकाश सरी।
मेरो दु:ख सबै हरण गरी दिउन् सोही जगन्नाथ हरी।"
"उल्का जिवहरू देखि मत्स्य भगवान् रक्षा मलाई गरुन्।
जो जो दु:ख थलमा त्यो सकल दु:ख श्री बामनैले हरून्॥"
"आकाशमा भगवान् विश्वरूपजीले रक्षा गरुन् खुस् भई।
जंगलको सब दुःख हरून् रघुपति मेरा संगैमा रही॥"
"बाटोकोको सब दुःख बराह भगवान् मेरा सहजमा हरून्।
रक्षा पर्वतका शिखरहरूमहाँ श्री पर्शुरामले गरुन्॥"
"युद्धैमा भगवान् नरसिँह जी गरुन् रक्षा मलाई अती।
वेद व्यासजीले हरण गरी दिउन् अज्ञान मेरो जती॥"
"सेखी सान नरले हुनै न दिई क्यै रक्षा मलाई गरुन्।
बिध्नै छन् जति कार्यमा सकल त्यो दत्तात्रयले हरून्॥"
"सुख दुःखमा झगडा गराई नदिउन् कहिँ कपिलदेव रती।
छिद्रै छन् जति देव पूजनमा नारद् बचाउन् अति॥"
"खायाको जति चिज छ पथ्य सब त्यो धन्नन्त्वरीले गरुन्।
फेरी यज्ञ पुरुष जिले सहजै लोकापवादै हरून्॥"
"मन्को ताप सनत्कुमार ऋषिले सारा छुटाई दिउन्।
नर्कै देखि मलाई कुर्म भगवान् सब दिन् बचाई लिउन्॥"
"कष्टै सब् बलरामले हरिदिउन् लोक्मा भयाको जती।
सब् दुष्टैहरू देखि शंकरजीले सब् दिन् बचाउन् अती"॥
"पाखण्डैहरू देखि बौद्ध भगवान् रक्षा मलाई गरुन्।
मेरो जो छ दरिद्रता सकल त्यो श्री कल्कीजीले हरून्॥"
"निन्द्रा स्वप्न विमोह जागृतीहरूमा कौनै अवस्थामा महाँ।
सब संध्याहरूमा र रात्री दिनमा हुन्छु म जहिले जहाँ॥"
"जसका नाम् स्वरूप् अनंत छन् उनै नारायणैले गरी॥
मेरा दुःख सबै हरण गरी दिउन् अत्यन्त खुसी भई॥"
*छन्द परिवर्तन
"कल्पांत कालमा भगवान हुतासन्।
जस्तो गरी लोककन दग्ध पार्दछन्॥"
"त्यस्तै गरी चक्र घुमि हरिका।
सब् शत्रु मारि दिउन् जगत भरिका॥
"सिँहादी सर्पादी जति दुष्ट आई।
दिन्छन् दुःख ठूलो यहाँ मलाई॥"
"सब् दुष्ट तिनलाई गदा हरिको ठोकी भगाउन्।
ठोकी भगाउन गरी तिर्ण सरिको॥"
"फुक्दैमा हरिले अति बज्न जाई।
जो मोह पार्छन् सब दैत्यलाई॥"
"त्यै पान्चजन्य शब्द भारी।
भुत प्रेत भगाउन् अति दुर पारी॥
हेर्नुहोस्

श्रेणी:प्रार्थना
प्रतिरक्षा प्रणाली

image of a single neutrophil (yellow), engulfing anthrax bacteria (orange).]]

प्रतिरक्षा प्रणाली कुनै जीव भीत्रको त्यो जैविक प्रक्रियाहरूको एक सङ्ग्रह हो, जुन रोगजनक र ट्यूमर कोशिकाहरूलाई पहिले चिनारी गर्छ र फेरी मारेर त्यस जीवको रोगहरूबाट रक्षा गर्छ। यो विषाणुहरूदेखि परजीवी कृमिहरू जस्तै विभिन्न प्रकारको एजेंटको पहिचान गर्नमा सक्षम हुन्छ, साथै यसले एजेंटहरूलाई जीवको स्वस्थ कोशिकाहरू र ऊतकहरू भन्दा अलग पहिचान गर्न सक्छ, ताकि यसले उनिहरूको विरुद्ध प्रतिक्रिया न गर्न सकोस र पूरै प्रणाली सुचारु रूपले कार्य गरी रहोस।
रोगजनकहरूको पहिचान गर्नु एउटा जटिल कार्य हो किन भनें रोगजनकहरूको रूपांतरण धेरै गतिमा हुन्छ, र यिनले स्वयंको अनुकूलन यस प्रकार गर्छन कि प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बचेर सफलतापूर्वक आफ्नो पोषकलाई संक्रमित गर्न सकोस। शरीरको प्रतिरक्षा-प्रणालीमा खराबी आउनले रोगमा प्रवेश गर्न थाल्छन। प्रतिरक्षा-प्रणालीमा खराबीलाई इम्मयुनोडेफिशिएंसी भन्छन्। इम्मयुनोडेफिशिएंसी कुनै आनुवांशिक रोगको कारण हुन सक्छ वा, फेरी केही विशेष औषधी वा कुनै संक्रमणले गर्दा संभव हुन सक्छ। यसैको एउटा उदाहरण हो एक्वायर्ड इम्यूनो डेफिशिएंसी सिंड्रोम (एड्स) जुन एच आई पनि भाइरसले गर्दा प्रसारित हुन्छ। ठीक यसको विपरीत स्वतःप्रतिरक्षित (ऑटोइम्यून) रोग एउटा उत्तेजित ऑटो इम्यून सिस्टमको कारण हुन्छ जुन साधारण ऊतकहरूमाथी बाहिरी जीव हुने संदेह गरेर उनिमाथी आक्रमण गर्छ।
सन्दर्भ


श्रेणी:जीव विज्ञान
खरिगैरा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३९७८ रहेको थियो जसमध्ये १७२९ पुरुष र २२४९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८२६ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका ८ र ९ नम्बर वडाहरू हाल नारायण नगरपालिकामा पर्दछ भने १-७ वडाहरू हाल महाबु गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-७ वडाहरू महाबु गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ८-९ वडाहरू नारायण नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
छिउडिपुशाकोट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४८८७ रहेको थियो जसमध्ये २४२८ पुरुष र २४५९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९३२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल दुल्लु नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ६-९ वडाहरू दुल्लु नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने १-५ वडाहरू वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
जगनाथ

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २८०३ रहेको थियो जसमध्ये १३६२ पुरुष र १४४१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भगवतीमाई गाउँपालिकामा पर्दछ। यो वडाहरू भगवतीमाई गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो।

दैलेखको पूर्वी क्षेत्र जाजरकोटको सिमानामा पर्ने जगनाथ गाविस भौगोलिक रूपले विकट सदर मुकामबाट ११ कोष टाढा रहेको छ। यो गाविस २०३९ सालमा पूर्व मेहेलतोली गाविसबाट अलग भएको थियो भने पछि राज्यको पूनरसंरचना संगै यस गाविसका चर्चित देवता जगनाथ मावईको नामबाट नामाकरण भई जगनाथ गाविस रहन गयो। यस गाविसमा मुख्य गरी रुमी, तुर्सु, सीमा ,पोखरा, कुल्ले, डौरी, मन्घर गाँउहरू रहेका छन्। यस गाविसमा जगनाथ मावई, मालिका, देउराली, मष्टो लगाएतका धार्मिक सम्पदा र चमेरे गुफा धुँ गर्ने वडार र भैरी लेख जस्ता प्राकृतिक सम्पदा रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
तोलीजैसी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६२९५ रहेको थियो जसमध्ये ३१२५ पुरुष र ३१७० महिला रहेका थिए भने यहाँ १०८३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल ठाँटीकाँध गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-६ वडाहरू ठाँटीकाँध गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
कोरिया

thumb|right|250px|पूर्वी एसियामा कोरियाको स्थिति

कोरिया एसियाको उत्तर-पूर्वमा स्थित एउटा भूमी-क्षेत्र हो।

द्वितीय विश्वयुद्ध पछि कोरिया दुई देशहरूमा विभाजित भयो। उत्तर कोरिया उत्तरमा स्थित छ। दक्षिण कोरिया दक्षिणमा स्थित छ। उत्तर कोरिया एक कम्युनिष्ट समाजवादी देश हो भने दक्षिण कोरिया प्रजातान्त्रिक पूँजीवादी मूलुक हो । कोरियन युद्ध अन्तर्ग उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरिया एक अर्कासँग भिडेका थिए।

कोरियाको तीन अधिराज्यहरूको शताब्दी देखिको लडाई पश्चात सन् ६७६ मा कोरिया एउटै देशको रूपमा रहेको थियो । कोरियामा मानिसहरू १५,००० वर्षदेखि बसोबास गरिरहेका छन।
यो पनि हेर्नुस

* उत्तर कोरिया
* दक्षिण कोरिया


श्रेणी:एसिया
श्रेणी:कोरिया
श्रेणी:पूर्वी एसिया