JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Julius Nyerere

Julius Kambarage Nyerere (13 April 1922 – 14 Oktober 1999) was Tanzanië (vroeër Tanganjika) se eerste verkose leier ná onafhanklikwording in Desember 1961. 'n Staatsgreep in Zanzibar het daartoe gelei dat die eiland opgeneem is as deel van 'n unie met die Tanzaniese vasteland – 'n proses wat Nyerere begin en gelei het.

Nyerere se "ujamaa"-beleide – die kollektivisering van die landbou en die nasionalisering van die handel en nywerheid – was sowel utopies as rampspoedig; desnieteenstaande het hulle 16 jaar lank beleid gebly. Sy regering het opleiding en hulp verleen aan antikolonialistiese groepe wat die regering van wit minderheid in die hele Suider-Afrika beveg en toesig gehou het oor die oorlog tussen 1978 en 1979 in Tanzanië met Uganda, wat gelei het tot die omverwerping van die Ugandese president Idi Amin. In 1985 het Nyerere afgetree en is hy opgevolg deur Ali Hassan Mwinyi, wat baie van Nyerere se beleid omgekeer het. Onder Nyerere het Tanzanië baie aktief by streekskonflikte betrokke geraak. Nyerere, wat oral in Afrika as Mwalimu ("leraar"/"onderwyser") bekend gestaan het, het homself gewy aan boerdery en diplomasie, veral in die voortslepende krisis in Burundi. Hy het sy leierskap van die regerende party tot 1990 behou.
Lewensgeskiedenis

Julius Kambarage Nyerere, die seun van 'n ondergeskikte hoofman, is op 13 April 1922 in Butiama aan die oostelike oewer van die Victoriameer gebore. Hy het eers op twaalfjarige ouderdom begin skoolgaan. Sy potensiaal is deur die Rooms-Katolieke vaders wat vir hom klas gegee het raakgesien en met hul bystand is hy aan die Makerere-universiteit in Uganda as onderwyser opgelei.

Hy het met behulp van 'n staatsbeurs sy meestersgraad in die geskiedenis en politieke ekonomie aan die Universiteit van Edinburg verwerf, waar hy met sosialistiese denkwyses kennis gemaak het. Met sy terugkeer na Tanganjika moes hy tussen die onderwys en die politiek kies. Hy het die politiek gekies. Nyerere het 'n belangrike rol gespeel in die byeenbring van 'n aantal nasionalistiese faksies en die stigting van die Tanganyika African National Union (TANU), wat hy gelei het. Ná onafhanklikwording in Desember 1961 – die nuwe republiek is Tanzanië genoem – is hy tot president verkies en sy beleidsrigtings is 16 jaar lank gevolg. In 1985 – ná 23 jaar – het hy die amp neergelê, maar tot 1990 die partyleier gebly.

Nadat vasgestel is dat hy aan bloedkanker ly, is Nyerere in Londen se St Thomas-hospitaal opgeneem en behandel, waar hy in 1999 aan 'n massiewe beroerte-aanval gesterf het.
Onderskeidings

In 1992 word hy saam met Aung San Suu Kyi bekroon met die Unesco Internasionale Simón Bolívar-prys, 'n prys wat bedoel is om aktiwiteite van buitengewone verdienste te beloon wat in die gees staan van die Latyns-Amerikaanse vryheidsvegter Simón Bolívar.
Skakels

* Nyerere-dag
Verwysings

Kategorie:Presidente van Tanzanië
Kategorie:Diktators
Kategorie:Vertalers
Kategorie:Geboortes in 1922
Kategorie:Sterftes in 1999
Duitse sokkerkampioen

Sokker is in 1903 in Duitsland verenig met die stigting van die Duitse sokkerbond. Voorheen was daar verskillende onafhanklike kompetisies. Tussen 1903 en 1944 het die wenners van die verskillende streeksligas aan die einde van die seisoen in 'n reeks uitspeelwedstryde meegeding om die Duitse kampioen te bepaal. Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Sowjetse besettingsowerhede geweier dat die kampioen van die deel onder hulle administrasie aan die uitspeeltoernooi mag deelneem en kon die spanne in Oos-Duitsland dus nie langer aan die Duitse kampioenskappe deelneem nie. In Wes-Duitsland het die wenners van die Oberligas (wat die Gauligas van die Derde Ryk vervang het) voortgegaan met die uitspeelwedstrydstelsel tot in 1963, waarna die wenner van die Bundesliga as die Duitse kampioen gekroon is. In Oos-Duitsland is die wenner van die DDR-Oberliga as die kampioen gekroon.

Tussen 1903 en 1944 het die klubs meegeding om die "Victoriatrofee", geskenk deur kroonprins Wilhelm van Pruise. Die laaste span wat die Viktoriatrofee verower het, was Dresdner SC, wat die lugmagklub Luftwaffen SV Hamburg in die Olimpiese Stadion in Berlyn met 4–0 verslaan het aan die einde van die 1943/44-kompetisie. In die chaos wat in Duitsland geheers het aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog, het die trofee verdwyn ('n sokkerondersteuner het dit aanvanklik in sy kelder onder 'n hoop steenkool vir die Geallieerdes weggesteek. Dit is daarna vir jare lank in 'n privaatkluis in 'n Oos-Duitse bank bewaar). Dit het eers na die Duitse eenwording in 1990 weer na vore gekom en is aan die DFB oorhandig.

In die Duitse Bondsrepubliek is daar intussen 'n nuwe trofee, die Meisterschale ("Kampioenskapstrofee"), geskep in 1949. Hierdie trofee word vandag steeds gebruik om die Duitse kampioen te kroon.
Lys van kampioene

duimnael|Victoria, die voormalige trofee tussen 1903 en 1944
Aantal titels per klub (1903–2025)

duimnael|400px|Kaart volgens kampioene
Literatuur

* Grüne, Hardy 100 Jahre Deutsche Meisterschaft, Werkstatt GmbH, 2003, 558 S., ,


Kategorie:Sokkerkompetisies in Duitsland
Asynsuur

Asynsuur, ook bekend as etanoësuur, is 'n organiese chemiese verbinding, die meeste bekend vir die suur smaak in asyn en sy stekende reuk. Sy gekondenseerde struktuurformule word voorgestel as CH3COOH. Suiwer watervrye asynsuur is 'n kleurlose verbinding wat water uit die omgewing aantrek (higroskopies is), en benede 16,7 °C tot 'n kristal vries. Asynsuur is vretend en sy gas veroorsaak irritasie van die oë, 'n droog- en brandneus, 'n seer keel en vertering van die longe. Asynsuur word as 'n swak suur beskou omdat by standaard temperatuur en druk (STD) die gedissosieerde suur in ewewig is met die ongedissosieerde vorm in waterige oplossing, in teenstelling met sterk sure wat volledig gedissosieer is. Asynsuur is een van die eenvoudigste karboksielsure (die naaseenvoudigste ná mieresuur). Dit is 'n belangrike chemiese reagens en industriële chemikalie.
Vervaardiging

Asyn is tradisioneel uit wyn se alkohol verkry, maar daar is verskeie chemiese maniere om asynsuur te vervaardig en in die nywerheid word 'n paar daarvan toegepas. 'n Belangrike tussenproduk is asetaldehied wat met suurstof geoksideer kan word. Oplossings van asetaldehied wat 'n katalisator soos 0,5% mangaan-asetaat bevat, kan by 'n temperatuur van 55-80 °C en 5-6 Atm met die suurstof van die lug reageer volgens:
:2CH_3CHO + O_2 \xrightarrow{Mn^{2+}} 2CH_3COOH
300px|duimnael|links|Die Monsanto-proses
Daar is nogtans ander prosesse soos die Monsanto-proses, wat uitgaan van metanol en koolstofmonoksied en 'n rodium-katalisator.
:CH_3OH + CO \xrightarrow{Rh} CH_3COOH
Voorbeeld: Bereken pH van suuroplossing

Bereken die pH van 'n 1.3 M oplossing van asynsuur (CH3COOH). (M staan vir mol/liter)

Ka = 1.8 × 105

In die algemeen:

:K_a = \frac{[H^+][A^- ]}{[HA]} vir HA H^+ + A^-

Antwoord

Die dissosiasie reaksie vir CH3COOH is die volgende:

:CH_3COOH H^+ + CH_3COO^-

Die verandering in konsentrasie van elke element word in die tabel hieronder gewys:


Vanaf die algemene definisie vir K_a:

:K_a = \frac{[H^+][CH_3COO^-]}{[CH_3COOH]}

:K_a = \frac{x \cdot x}{1.3-x}

:x^2 + K_a.x - 1.3.K_a = 0

Die algemene oplossing vir 'n kwadratiese vergelyking is die volgende:

:x = \frac{\pm \sqrt{b^2 - 4ac} - b}{2ac}

Indien waardes vervang word, word die volgende verkry:

:x = \frac{\pm \sqrt{K_a^2 - 4(1)(1.3 K_a)} - K_a}{2(1)(1.3 K_a)}

:K_a = 1.8 \times 10^{-5}

Dus is:

:x = 0.004828

Onthou dat x = [H^+]

Dus

:pH = -\log [H^+] = -\log 0.004828 = 2.32

Alternatiewelik kan die aanname gemaak word dat x baie kleiner as 1 is omdat dit 'n swak suur is (Ka is klein, dus dissosieer die suur baie min). Dus x . Dus:

:K_a = \frac{x \cdot x}{1.3-x} \approx \frac{x \cdot x}{1.3}

Dus: x = \sqrt{1.3 K_a} = 0.004837

:pH = -\log [H^+] = -\log 0.004837 = 2.32
Kyk ook

*Lys van sure en basisse
Verwysings

Kategorie:Karboksielsure
Kategorie:Wêreldgesondheidsorganisasie se essensiële medisynelys
Max Theiler

Max Theiler is op 30 Januarie 1899 in Pretoria gebore as seun van sir Arnold Theiler (die bekende veearts wat die Onderstepoort-dierehospitaal gestig het) en Emma (née Jegge). Hy het by die Universiteit van Kaapstad en die Universiteit van Londen in die medisyne studeer en in tropiese medisyne gespesialiseer.

In 1922 is hy by die departement van tropiese medisyne by Harvard aangestel en het hy met navorsing oor die geelkoorsvirus begin. In 1930 het hy 'n aanbod van die internasionale gesondheidsdepartement van die Rockefeller Stigting in New York aanvaar om te help met die stryd teen geelkoors. Eers het hy 'n toets ontwerp waardeur dié dele van die wêreld waar geelkoors inheems is, akkuraat afgebaken word.

Laastens, in 1937, het hy 'n effektiewe entstof teen geelkoors ontwikkel, na hy in 1930 ontdek het watter virus die siekte veroorsaak. Hierdie entstof was geskik vir massaproduksie en sedert die uitvinding daarvan is miljoene mense teen geelkoors ingespuit. Ter herkenning van sy briljante werk is die 1951 Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde aan Theiler toegeken. Hy het ook belangrike navorsing gedoen oor denguekoors, Japannees-enkefalitis en kinderverlamming.

Theiler is in 1928 met Lillian Graham getroud en hulle het een dogter gehad. Hy is in 1972 in New Haven, Connecticut, oorlede.
Belangrikste prestasies

Max Theiler, 'n Suid-Afrikaner, was verantwoordelik vir die ontwikkeling van 'n entstof teen geelkoors, een van die mees gevreesde siektes van tropiese Amerika en tropiese Afrika. Dit word veroorsaak deur 'n virus en gekenmerk deur koors, geelsug en, in ernstige gevalle, bloeding van die slymvliese en "swart" vomeersel. Die bekendstelling daarvan tot die seepoorte van Europa en Afrika was dikwels gevolg deur 'n verwoestende epidemie met 'n hoë sterftesyfer.

Die entstof is in die laboratoriums van die Rockefeller Stigting ontwikkel deur 'n span wat deur Dr Max Theiler en Dr Hugh Smith gelei is en is een van die doeltreffendste en veiligste entstowwe wat tot dusver vervaardig is. Dit beskerm 90% van dié wat daarmee geënt is, ten volle.

Die wydverspreide gebruik daarvan het die gevaar vir gemeenskappe in Afrika en Amerika uit die weg geruim en het die bedreiging wat op 'n stadium deur hierdie infeksie bestaan het, grootliks verwyder. Max Theiler het 'n Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde in 1951 ontvang – die eerste Suid-Afrikaner wat hierdie internasionale eer behaal het.

Hy het ook die Chalmer Medalje van die Koninklike Vereniging van Tropiese Medisyne en Higiëne (Londen, 1939), die Flattery Medalje (Harvard, 1945) en die Lasker Toekenning van die Lasker Stigting (1949) ontvang.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Amerikaanse wetenskaplikes
Kategorie:Suid-Afrikaanse geneeskundiges
Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners
Kategorie:Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde wenners
Kategorie:Geboortes in 1899
Kategorie:Sterftes in 1972
Kokaïen

duimnael|Kokaïen
duimnael|Kokaïen

Kokaïen (C17H21NO4 bensoïelmetielekgonien), wit verkry word uit die blare van die kokaboom (Erythroxylon coca), is een van die gewildste dwelms onder welgestelde gebruikers van verbode middels. Die middel word gewoonlik ingeneem deur dit in die neusgange op te snuif. Die gebruiker ervaar 'n gevoel van euforie, wat dikwels gevolg word deur 'n tydperk van ernstige depressie nadat die middel uitgewerk het.

Die liggaam ontwikkel nie toleransie vir kokaïen nie, sodat dit nie vir gebruikers nodig is om al groter dosisse te neem om dieselfde uitwerking te verkry nie. Die dwelm is nie so fisiek verslawend soos byvoorbeeld heroïen nie – maar dit het wel 'n kragtige sielkundig verslawende invloed. Mense wat dit een maal gebruik het, het dikwels 'n sterk begeerte om dit weer te neem.

Kokaïen benadeel die liggaam op verskillende maniere. Dit kan tot chroniese loopneus en misvorming van die gesig weens verval van die neusskot lei – maar die grootste gevaar is die invloed wat dit op die hart en bloedsomloopstelsel het. Navorsing het getoon dat die gereelde gebruik – 12 keer of meer – van kokaïen voor die ouderdom van 45 jongmense se risiko vir 'n hartaanval met sowat 25 persent verhoog. Kokaïengebruikers loop ook 'n aansienlik groter gevaar om beroerte te kry.

Kokaïen benadeel die bloedsomloopstelsel op verskeie maniere:
* Senu-impulse word versterk, sodat die hart kragtiger saamtrek. Dit kan lei tot skade aan die hartspier;
* Bloedvate word vernou, wat veroorsaak dat minder bloed die hart – en ander organe – bereik;
* Die dwelm kan hartaritmieë meebring. Dit beteken dat die hart ongereeld klop en kan gaan staan;
* Kokaïen bevorder die saamklewing van bloedplaatjies, wat maklik bloedklonte kan vorm.
Sien ook

* Heroïen


Kategorie:Dwelms
Laserdrukker

duimnael|300px|'n 1993 Apple LaserWriter Pro 630 laserdrukker
'n Laserdrukker is 'n algemene tipe rekenaardrukker wat vinnig hoë-kwaliteit teks- en grafiese drukwerk op gewone papier kan lewer. Laserdrukkers gebruik net soos fotostaatmasjiene 'n xerografiese drukproses maar verskil van analoë fotostaatmasjiene deurdat die beeld geskep word deur 'n laserstraal oor die drukker se fotoreseptor te skandeer.
Oorsig

Die gebruik van laserdrukkers het baie voordele bo ander soorte drukkers. Anders as by impakdrukkers is 'n laserdrukker se spoed veranderlik. Dit hang grootliks af van die hoeveelheid besonderhede wat vervat is in die grafiese beeld wat verwerk word. Die vinnigste modelle kan soveel as 200 monochroom bladsye per minuut lewer (d.w.s. 12 000 bladsye per uur). Die vinnigste kleurlaserdrukkers kan soveel as 100 bladsye per minuut lewer (oftewel 6 000 bladsye per uur). Hoë-snelheidslaserdrukkers word gebruik vir massapos van verpersoonlikte dokumente soos kredietkaart- en munisipale rekeninge en kompeteer goed met litografie in sommige kommersiële toepassings. (Die Xerox 9700 laser drukker, druk sowat 120 bladsye per minuut.)


Kategorie:Rekenaars

tr:Yazıcı (bilgisayar)#Lazer yazıcılar
Oplosbaarheid

duimnael|Sout is water-oplosbaar.

Oplosbaarheid verwys na die vermoë van 'n stof om in 'n oplosmiddel op te los. Dit word gemeet in terme van die maksimum hoeveelheid opgeloste stof, opgelos in 'n oplosmiddel, by ewewig. So 'n oplossing is 'n versadigde oplossing. Sommige stowwe is oplosbaar in alle verhoudings met 'n gegewe oplosmiddel, soos etanol in water, hierdie eienskap is bekend as mengbaarheid.
Onder baie kondisies kan die ewewigs-oplosbaarheid oorskry word om 'n metastabiele oorversadigde oplossing te gee. Die oplosmiddel is gewoonlik 'n vloeistof, wat 'n suiwer stof of mengsel kan wees. Die spesie wat oplos, die opgeloste stof, kan 'n gas, 'n ander vloeistof, of 'n vaste stof wees. Oplosbaarheid wissel van oneindig oplosbaar, soos etanol in water, tot swak oplosbaar, soos silwerchloried in water. Die term onoplosbaar word dikwels gebruik vir swak oplosbare verbindings, terwyl daar streng gesproke baie min gevalle is waar absoluut geen materiaal oplos nie.

Oplosbaarheid kan op verskeie maniere uitgedruk word, soos gram per liter oplossing of mol per kg oplosmiddel. Vir oplossings van soute word dit dikwels uitgedruk in 'n oplosbaarheidsproduk.
Verwysings

Kategorie:Chemie
Ottomaanse Ryk

Die Ottomane was Islamitiese Turke wat genoem is na hul stigter, Osman I (ook vertaal as Othman of Ottoman). Osman was die seun van 'n Turkse hoofman en het 'n reputasie as vaardige krygsman en leier opgebou tydens plundertogte op vestings van die Bisantynse Ryk in noordwes-Turkye (destyds Anatolië genoem). Duisende Turke en Arabiere het hulle by hom aangesluit en mettertyd het hy en sy opvolgers 'n magtige ryk opgebou en die Bisantyne stelselmatig teruggedryf.

duimnael|links|Vlag van die Ottomaanse Ryk (1453–1844)
duimnael|links|Die Ottomaanse Ryk in 1683
duimnael|links|Die verowering van Konstantinopel op 29 Mei 1453
Op 29 Mei 1453 het die Ottomane onder sultan Mehmet II die Bisantynse Ryk die finale nekslag toegedien met die verowering van Konstantinopel, hoofstad van die Bisantyne. Dié stad se naam is verander na Istanboel (grootste stad van hedendaagse Turkye) en alle Christelike kerke, soos die bekende Aya Sophia (Kerk van die Heilige Wysheid), is in Islamitiese moskees verander.

Die Ottomaanse Ryk het sy hoogtepunt bereik onder Süleyman die Manjifieke (1520–1566), toe die grootste deel van die Nabye Ooste, Noord-Afrika, Wes-Asië, die Balkanlande en Hongarye onder sy beheer was. Süleyman I het sy sukses beskou as 'n beloning van Allah omdat hy Islam bevorder het. Hy het daarom ook baie moeite gedoen om Islam op alle gebiede, insluitende die kuns, opvoeding en argitektuur te bevorder en uit te brei.

In daardie stadium was net sowat die helfte van die bevolking van die Ottomaanse Ryk Moslems. Anders as in die vroeë Islamitiese Ryk was die Ottomane egter baie verdraagsaam teenoor alle ander godsdienste. Niemoslems is toegelaat om hulself te bestuur in sake rakende godsdiens, opvoeding en regspraak, mits hulle belasting (jizya) aan die owerheid betaal het.

Die Ottomaanse Ryk, een van die magtigste in die geskiedenis van die mensdom, het vir sowat 450 jaar voortbestaan en eers tydens die Eerste Wêreldoorlog (1914–1918) finaal tot 'n val gekom. Hoewel dit nie 'n suiwer Islamitiese Ryk en teokrasie was soos tydens die Oemajjad- en Abbasidiese dinastieë nie, was Islam die amptelike godsdiens van die Ottomane en het hulle grootliks daartoe bygedra om dié godsdiens te bevorder.
Bronne

* Jason Goodwin, Lords of the Horizons. A History of the Ottoman Empire, 1998. ISBN 0-7011-3669-3
* Bernard Lewis, Istanbul en de wereld van het Ottomaanse Rijk, 2007. ISBN 9054601469 (oorspronklike Engels: Istanbul and the Civilization of the Ottoman Empire, 1963)
* Caroline Finkel, De droom van Osman. Geschiedenis van het Ottomaanse Rijk, 1300–1923, 2008. ISBN 9053305483 (oorspronklike Engels: Osman's Dream, 2005)
Eksterne skakels

*
Kaäba

duimnael|Die Kaäba in Mekka.
duimnael|Al-Masdjid al-Haram, waar die Kaäba geleë is.

Die Kaäba of Ka'aba (Arabies: الكعبة) is ’n vierkantige geboutjie op die binneplein van die Groot Moskee in Mekka, Saoedi-Arabië, wat deur Moslems beskou word as die heiligste plek op aarde.

Die struktuur self is bedek met ’n swart behangsel wat met goud versier is. Moslems glo die Kaäba is oorspronklik opgerig deur Adam, die eerste profeet, en later deur Abraham en sy seun Ismael herbou. Abraham het glo jaarlikse pelgrimstogte daarheen ingestel vir diegene wat die Een Ware God wou aanbid.

Teen die tyd dat die profeet Mohammed in Mekka gebore is (570 n.C.), het die Kaäba ’n baie belangrike rol gespeel in die godsdiens van die meeste Arabiese stamme en volke. Anders as wat Abraham volgens Islam bedoel het, is die Een God egter nie daar aanbid nie, maar minstens 354 verskillende afgode (een vir elke dag van die maanjaar).

In die een muur van die Kaäba is die Swart Steen vasgemessel (moontlik ’n meteoriet, hoewel dit betwis word). Dit is volgens oorlewering deur die engel Gabriël aan Abraham gegee. Die steen was glo eers wit en het swart geword weens die mensdom se sonde.

Die aanbidding van verskillende afgode was ’n algemene praktyk onder voor-Islamitiese Arabiere voor en tydens Mohammed se tyd. In die Kaäba was daar in sy tyd 360 afgode. Een van die beelde was van die maangod Sin. Hy was die oppergod van die Arabiere en sy aanspreektitel was Al-Ilah (Allah) wat "Dié God" beteken.

Pelgrims na die Kaäba soen vandag nog die Swart Steen. Moslems vereer egter nie die steen of die Kaäba as Allah of ’n afbeelding van hom nie, maar glo dat sy teenwoordigheid daar besonder sterk is.

Moskees oral ter wêreld het nisse wat in die rigting van die Kaäba wys sodat Moslems weet in watter rigting (kiebla) om te bid.


Kategorie:Mekka
Kategorie:Geboue en strukture in Saoedi-Arabië
Kategorie:Religieuse geboue en strukture
Kategorie:Arabiese woorde
Kategorie:Hadj
Renault Mégane

duimnael|links|240px|Renault Mégane
duimnael|links|240px|'n Renault Mégane-model bekend in Suid-Afrika
Renault Mégane is 'n kompakte gesinsmotor wat deur die Franse motormaatskappy Renault vervaardig word. Die reeks bestaan uit die Mégane luikrug, sedan, Scenic (familiebus of multigebruikvoertuig) en die Mégane Sport. Die Méganemotors strek vanaf 'n 1500 cc dieselenjin tot die 2000 cc turbo-enjin wat in die Mégane Sport diens doen. Ander spesifikasies is die 1600 cc, 2000 cc petrol en die 1900 cc diesel. Die standaard 1600 cc Mégane petrolenjin lewer 'n drywing van 83 kW, maar die topmodel Mégane Sport lewer 'n volle 165 kW uit sy 2000 cc turbo-enjin, wat die motor van 0 - 100 km/h in net 6.5 sekondes kan versnel.
Bronnelys

* Renault Tuisblad


Megane
Fobie

'n Fobie is 'n oorheersende en sinlose vrees wat met 'n bepaalde situasie of voorwerp verband hou wat normaalweg nie vreeswekkend behoort te wees nie. Fobies verskil van gewone vrees daarin dat hulle lank duur en sinloos is en dat die voorwerp of situasie wat die vrees uitlok, vermy word.
Eenvoudige fobie

Eenvoudige fobies word gekenmerk deur 'n allesoorheersende vrees vir en die behoefte om te vlug van 'n spesifieke voorwerp of situasie. Hierdie voorwerpe of situasies sluit 'n wye verskeidenheid in, byvoorbeeld 'n vrees vir hoogtes (akrofobie), geslote ruimtes (kloustrofobie), oop ruimtes (agorafobie), water (akwafobie), diere (soöfobie), vuur (pirofobie) ensovoorts. Die angsontlokkende stimuli is feitlik onbeperk. Die vrees vir die getal 13 staan bekend as Triskaidekafobie.
Geochemie

Geochemie is die chemiese studie van die verspreiding van die elemente en hul verbindings in die aarde en in sy atmosfeer.
Geskiedenis

duimnael|350px|Die klassifikasie volgens Goldschmidt
Hierdie afdeling van die vakgebied chemie het ontstaan in die 1950's. Dit stel geoloë in staat om die chemiese of isotopiese samestelling van minerale te ondersoek. Aanvanklik was daar 'n kloof van onbegrip tussen die vakgebiede chemie, fisika en geologie, maar dit het vinnig verander toe dit duidelik geword het dat geochemie die begrip van baie prosesse hier op aarde en in die sonnestelsel kan verbeter.
Die elemente

'n Belangrike geochemiese vraag is: Wat gebeur met die elemente wat in sterre gevorm word en deur 'n supernova uitgestoot word?. Goldschmidt onderskei vier tipe elemente:
#atmofiele elemente (in geel) wat dikwels in die atmosfeer beland
#litofiele elemente (in bruin) wat in die aluminosilikate van die kors beland
#chalkofiele elemente (in pienk) wat saam met sulfiede minerale vorm
#siderofiele elemente (in grou) wat saam met yster in die kern beland
Isotoopontleding

Een werkswyse wat in geochemie gebruik word, is die bepaling van die isotoopverhoudings van stabiele kerne. Die studie van isotope in die geochemie het maar taamlik onlangs begin, en die eerste resultate is eers in die 1950s gepubliseer.

Soms betref hierdie ontleding die studie van eenvoudige ruiling van isotope, 'n termodinamiese ewewig wat se studie 'n soort geotermometer oplewer. Maar die verhouding wat gemeet word kan ook deur die kinetiek van die isotoopfraksionering bepaal wees. Dit lewer inligting oor die roete waarlangs die isotoopverhouding gevorm is.

Die belangrikste elemente waarvan die isotope ondersoek word is H, C, N, O en S. Hulle is volop en belangrik vir alle lewensprosesse. Hulle is ook taamlik ligte elemente. Die isotope wat geskik is vir hierdie soort navorsing is gewoonlik taamlik lig. Die swaarder isotope Z>16 raak in die natuur nie so maklik gefraksioneer nie.

By ligte nukliede is die verskil in massa tussen isotope taamlik groot. Die grootste verskil is tussen H en H. Deuterium is twee keer so swaar as protium.

Vir swawel is die verskil baie kleiner: S is slegs 6,25% swaarder as S.
Verwysings