JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
अनिल गुरुङ

अनिल गुरुङ नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । हाल उनी बेलायतको वोकिङ क्लबको ट्रायल खेल्न गएपछि चर्चामा छन् । हाल उनी मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लबबाट खेल्छन् । उनलाई एक समय भारतिय क्लब सिलोङ लाजोङले रु. ६३ लाखमा ३ वर्षका लागि अनुबन्ध गरेको थियो ।
प्रारम्भिक जीवन

अनिल गुरुङको जन्म दिलबहादुर गुरुङ र लक्ष्मी कुमारी गुरुङका सुपुत्रका रूपमा मालेपाटन, पोखरामा भएको हो। उनले बाराहीमा बि पढेका हुन्। उनले १३ वर्षको कलिलो उमेरमै फुटबल खेल्न थालेका हुन्। उनले पहिला सहारा क्लब, पोखराबाट खेल्न थाले। अरुको जस्तै उनको बा आमाले पनि खेलेर पैसा नकमाइने भन्दै उनलाई खेल्नबाट टाढा राख्न खोजे र सेनामा भर्ती भएको हेर्न चाहन्थे। परिवारको इच्छा विपरीत उनी खेलिरहे।
घरायसी खेल र सफलता

नेपाली लिगमा अनिलले पहिला ब्रिगेड ब्वाइज, त्यसपछि थ्री स्टार, न्यु रोड टिम, र मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबमा खेले। उनले पछिल्लो शहीद स्मारक ए डिभिजन लिगमा सबैभन्दा बढी ३२ गोल हान्दै यामाहा बाइक जिते। त्यस लगायत उनले अनगिन्ती पुरस्कार जितेका छन्।
बेलायतमा ट्रायल

अनिल गुरुङ बेलायतको चेल्सी रिजर्ब र वोकिङ क्लबका लागि ट्रायल खेल्न गएका थिए। यसो गर्ने उनी प्रथम नेपाली हुन्। उनलाई सहारा (पोखरा) र सहारा (युके)ले आर्थिक सहयोग गरेको थियो। उनले केही समस्याका कारण त्यहाँ मौका नपाए पनि उनी नेपालको खेल जगतमा नायक भएका छन्।
भारतको आइ लिग र सिलोङ लाजोङ

पहिला भारतको सिलोङ लाजोङ क्लबबाट बोलाईए पनि उनी बेलायतजान परेकाले उनले इन्कार गर्दै आएका थिए। अक्टोबर ३०, २००९ का दिन अनिलले भारतीय आइ लिग क्लब सिलोङ लाजोङसँग रु ६३ लाखमा ३ वर्षका लागि अनुबन्धित भए। यससँगै उनी सबैभन्दा बढी कमाउने नेपाली फुटबल खेलाडी बने।
अन्तर्राष्ट्रिय खेल

मा बङ्गलादेश विरूद्धको समुह चरणको पहिलो खेलको म्यान अफ दि-म्याच पुरस्कार ग्रहण गर्दै]]
सन्यास

फिलिपिन्सबिरुद्धको खेलसँगै ५०औं अन्तर्राष्ट्रिय खेल पूरा गरेका ३१ वर्षे स्ट्राइकर अनिल गुरुङले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट सन्यास लिएका छन् ।
८२औं मिनेटमा सुजल श्रेष्ठलाई रिप्लेस गर्दै मैदान प्रवेश गरेका अनिलले आफ्नो अन्तिम खेल करीव १० मिनेटमात्र खेले ।
१० वर्षे अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल करिअरमा ५० अन्तर्राष्ट्रिय खेल पूरा गरेका उनले १० गोल गरेका छन् ।
सन् २००८ मा पाकिस्तानबिरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलमा पहिलो गोल गरेका उनले सन् २०१३ को साफ च्याम्पियनसिपमा भारतबिरुद्ध १०औं अन्तर्राष्ट्रिय गोल गरेका थिए ।
पछिल्ला दुई वर्षमा राष्ट्रिय टोलीमा पर्न संघर्षरत थिए ।
अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ एन्फाले विशेष कार्यक्रम गरी मंगलबार अनिलको बिदाई गरेको छ ।
अन्तराष्ट्रिय गोल

:नेपालले गरेको गोल अघिल्लो
उपाधिहरू

*सोलिडारिटी कप:२०१६
सन्दर्भ
बाहिरी लिङ्कहरू

* आधिकारिक वेबसाइट


श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म
श्रेणी:पोखराका मानिसहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
करिश्मा कार्की

करिश्मा कार्की ओलम्पिक सहभागी नेपाली पौडी खेलाडी हुन्। उनी 'जलपरी'को नामले समेत चिनिन्छिन्। करिश्मा कार्कीले सन् २००० देखि पौडी खेलमा निरन्तर लागिपरेकी छिन्। सन् २००२ मा विद्यालयमा अध्ययनरत छँदै खेल जीवन प्रारम्भ गरेकी कार्कीले हालसम्म करिब २ सय वटा पदक हात पारसिकेकी छिन्। १३ वर्षको उमेरमा राष्ट्रिय स्तरको पौडी प्रतियोगितामा १३ वटा मेडल हात पार्न सफल करिश्माले सन् २००४ मा पाकिस्तानमा भएको नवौँ साफ खेलमा चौधौँ स्थान हासिल गरेकी थिइन्। हालसम्म उनले ८ वटा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा भाग लिइसकेकी छिन्। पल्सर पपुलर प्लेयर अफ द इअरको मनोनयनमा परेकी कार्कीले उक्त विधामा दोस्रो स्थान हासिल गरेकी थिइन् भने उनी प्लेयर अफ द इअर २०६५ पनि घोषित भइन्। सन् २००८ मा बेइजिङ ओलम्पिकमा सहभागी करिश्माले पाचौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०६५ प्रतियोगितामा बाह्र वटा स्वर्णपदक हात पारेर नयाँ इतिहास कायम गरेकी थिइन्।
जीवनी र शिक्षा
पाँचौ राष्ट्रिय खेलमा जितेका पदकहरू

# २ सय मिटर फ्रि स्टाइल २ मिनेट ४६.२१ सेकेन्ड
# २ सय मिटर ब्याकस्ट्रोक ३ मिनेट ०८.१० सेकेन्ड
# ५० मिटर बटरफ्लाई ३५.४७ सेकेन्ड
# ४X१०० सय रिले ५ मिनेट ३२.९७ सेकेन्ड
# ५० मिटर ब्याकस्ट्रोक ३८.४५ सेकन्ड
# १ सय मिटर फ्रि स्टाइल १ मिनेट १२.८१ सेकेन्ड
# २ सय मिटर ब्रेस्ट स्ट्रोक ३ मिनेट २३.१० सेकेन्ड
# १ सय मिटर बटरफ्लाई १ मिनेट २६.८० सकेन्ड
# १ सय मिटर ब्याक स्ट्रोक १ मिनेट २४.५४ सेकेन्ड
# २ सय मिटर मिड्ले ३ मिनेट २.२६ सकेन्ड
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली महिला पौडी खेलाडीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
श्रेणी:नेपालका ओलम्पिक पौडीबाजहरू
माओ त्सेतुङ

माओ जेदोङ वा माओ त्से तुङ एक चिनियाँ क्रान्तिकारी, राजनीतिक विचारक र साम्यवादी दलका नेता थिए, जसको नेतृत्वमा चीनको क्रान्ति सफल भएको थियो। उनले जनवादी गणतन्त्र चीनको सन् १९४९ देखि सन् १९७६ सम्म चीनको नेतृत्व सम्हालेका थिए। मार्क्सवादी, लेनिनवादी विचारधारालाई सैनिक रणनीतिमा जोडिएको उनको सिद्धान्तलाई माओवादको नामले चिनिन्छ।

वर्तमानमा कतिपय मुलुकमा माओ एक विवादास्पद व्यक्ति मानिए पनि चीनमा, उनी राजकीय रूपमा एक महान् क्रान्तिकारी, राजनीतिक रणनैतिकार, सैनिक पुरोधा र देशरक्षक मानिन्छन्। थुप्रै चिनियाँ व्यक्तिहरूको मत अनुसार माओले आफ्ना नीति र कार्यक्रमका माध्यमले वर्तमान चीनको आर्थिक तथा साँस्कृतिक विकास तथा पिछडिएको देशलाई संसारको प्रमुख शक्तिको रूपमा खडा गराउन गतिलो भूमिका निर्वाह गरेका थिए। माओ संसारका सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूमा गनिन्छन् र टाइम म्यागजिनका अनुसार २०औँ शताव्दीका १०० सबभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूमा माओ पर्दछन्।

यसको विपरीत, माओका सामाजिक तथा राजनीतिक कार्यक्रमहरू महान अग्रगामी छलाङ र सांस्कृतिक क्रान्तिको कारण गम्भीर अनिकाल सृजना भएको र चिनियाँ समाज, अर्थ व्यवस्था तथा संस्कृतिलाई समेत हानि पुर्‍याएको कुरामा कतिपय व्यक्तिहरू विश्वास राख्दछन्, जसको फलस्वरुप सन् १९४९ देखि १९७५ सम्म करोडौँ मानिसहरूको मृत्यु भएको बताउँछन्।
प्रारम्भिक जीवन

जिन्हाई क्रातिको बेला माओ हुनानको स्थानीय रेजिमन्टमा भर्ती भई क्रान्तिकारिहरूको तर्फबाट लडाइँंमा भाग लिए, जब कुइङ् राजवंश सत्ताच्युत भयो, त्यसपछि माओ सेना छोडेर पुनः विद्यालय गए। सन् १९१८ मा स्नातक सम्मको पढाई सकेपछि सन् १९१९ को चार मई आन्दोलनको निम्ति आफ्ना शिक्षक अनि भविष्यका ससुरा प्राध्यापक याङ् च्याङ् जि सँग बेइजिङको यात्रामा गए। प्राध्यापक याङ् च्याङ् जि पेकिङ् विश्वविद्यालयमा महत्त्वपूर्ण पदमा रहेको कारण उनको सिफारिसमा माओले सहायक पुस्तकालयाध्यक्ष पदमा रहि काम गरे। माओले अंशकालिक (part-time) छात्रमा पंजीकृत भई केही मात्रामा व्याखान र विद्वानहरूको सेमिनारहरूमा पनि भाग लिए। सङ्घाईमा रहँदा साम्यवादी सिद्धान्तको अध्ययनमा आफूलाई संलग्न गराए।

लुओ यिक्सिनोसित विवाहित( बाबुले गराईदिएको विवाह जसलाई माओले कहिल्यै स्वीकारेनन्)) भएर पनि उनले प्रोफेसर यांगकी छोरी तथा आफ्नी सहपाठी यांग काइहुइसित बिवाह गरे। अक्टूबर १९३० मा, कुओमिन्टांग (KMT)ले यांग काइहुइ र उसको छोरा एनिंगलाई पक्राउ गर्‍यो। (KMT)ले दुवै जनालाई बन्दी बनायो, पछि गएर एनिंगलाई उसका आफन्त कहाँ पठायो तर उसकी आमालाई भनें मारिदियो। त्यस बेला माओ उनकी सहकर्मी १७ वर्षिया केटी हि जिझेन्सित बस्थे, भाषा कौशलतामा कमजोर भएकाले जियांग सम्प्रदायसँग बसेको भएपनि उनले मन्दारिन् चीनि भाषा सिक्न सकेनन्। उनले फ्रान्समा अध्ययन गर्ने अवसरलाई पनि अस्वीकार गरे।

२३ जुलाई १९२१ का दिन, माओले, २७ वर्षको उमेरमा सङ्घाईमा चीनको कम्युनिस्ट पार्टीको राष्ट्रिय काङ्ग्रेस मा भाग लिए। दुई वर्षपछि, उनी पार्टीको तेस्रो काङ्ग्रेस अधिवेशनमा पाँच कमिसार मध्येमा एक प्रतिनिधिको रूपमा छानिए सोही साल केन्द्रीय समितिको आदेशमा माओ, हुनान् कुओमिन्टांग शाखा सञ्चालन गर्नका निम्ति हुनान् फिरे। सन् १९२४ मा, उनी कुओमिन्टांगको राष्ट्रिय अधिवेशनका प्रतिनिधि बने,जहाँ उनी केन्द्रीय समितिका अतिरिक्त प्रमुख छानिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दर्शन
श्रेणी:दार्शनिक
श्रेणी:चीनका राष्ट्रपतिहरू
भारतका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची

, भारतका वर्तमान (१४औँ) प्रधानमन्त्री, जुलाई २०२३ देखि]]

भारतको प्रधानमन्त्री गणतन्त्र भारतको सरकार प्रमुख हुन्छन्। भारतीय संविधान अनुसार, प्रधानमन्त्री पद भारत सरकारको प्रमुख, भारतको राष्ट्रपतिको मुख्य सल्लाहकार, मन्त्रीपरिषदको प्रमुख तथा लोकसभामा बहुमत भएका दलको नेता हुने गर्छ। प्रधानमन्त्री भारत सरकारको कार्यपालिकाको नेतृत्व गर्छन्।
कुञ्जी

;प्रधानमन्त्री रहेको पार्टीको रङ्गको कुञ्जी
*
*
*
*
*
*


;अन्य कुञ्जी
* No.: पदमा रहेको सङ्ख्या
* CM: मन्त्री परिषद
* हत्या वा कार्यकालमा मृत्यु
* अघिल्लो अविधि पछि पुन: कार्यकालमा फर्के
* राजिनामा
* अविश्वासको प्रस्ताव पछि राजिनामा दिए
प्रधानमन्त्री
यो पनि पढ्नुहोस्

* राष्ट्रपति
* उपप्रधान मन्त्री
सन्दर्भ सामग्री
बाहिरका लिङ्कहरू

* भारतको प्रधानमन्त्री (आधिकारिक वेबसाइट)
* भारतको पुर्व-प्रधानमन्त्री (आधिकारिक वेबसाइट)


श्रेणी:भारत सरकार
श्रेणी:भारतका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:देश अनुसार प्रधानमन्त्रीहरूको सूची
विश्वयुद्ध

मानव जातिको इतिहासमा विश्वयुद्धलाई एक अद्भुत पुर्ण घटनाको रूपमा लिइन्छ। यो घटना पहिलो र दोस्रो गरी दुई पटकसम्म घटि सकेको छ। पहिलो विश्वयुद्ध सन् १९१४ देखि सन् १९१८ सम्म चलेको थियो,भने दोस्रो विश्वयुद्ध सन् १९४४ देखि सन् १९४९ सम्म चलेको थियो।
संस्करणहरू

प्रथम विश्वयुद्ध

पहिलो विश्वयुद्ध सन् १९१४ देखि सन् १९१८ सम्म चलेको थियो।
कारणहरू

परिमाणहरू

दोस्रो विश्वयुद्ध

पहिलो विश्वयुद्ध सन् १९४४ देखि सन् १९४९ सम्म चलेको थियो।
कारणहरू

परिमाणहरू
तेस्रो विश्वयुद्धको सम्भावना
यो पनि हेर्नुहोस्

स्रोत

श्रेणी:विश्वयुद्ध
श्रेणी:युद्ध
संविधान

संविधान राष्ट्रको मूल कानुन हो । जसले सरकारको स्वरूपलाई निर्धारण गर्दछ । यसले सरकारको अधिकारलाई सीमित गरी जनताका अधिकारलाई सुरक्षित गर्ने तथा सरकारका अङ्गहरू बिच शक्तिको वितरण र सम्बन्ध निश्चित गर्ने नियमहरूको सङ्ग्रह हो । संविधानले राज्यको सर्वोच्च शक्तिलाई सञ्चालन गरी नागरिकका अधिकार र कर्तव्यलाई व्यवस्थापन गर्दछ । यसले शासनका विभिन्न अङ्ग - व्यवस्थापिका, कार्यपालिका, र न्यायपालिका - को शक्ति र कार्यहरू निर्धारण गर्नका साथै राज्य र जनताबिचको अधिकार र कर्तव्यको सीमा निर्धारण गर्दछ । यसलाई संविधान सभा वा अन्य यस्तै प्रक्रियाबाट निर्मित गरी राज्यको शासन र शासन प्रणाली सञ्चालन गर्ने वैधानिकता शासक वर्गलाई जनताले प्रदान गरेका हुन्छन् ।

छोटकरीमा संविधान राष्ट्रको मार्गचित्र र नागरिक अधिकारको वडापत्र हो ।
‍‍संविधानमा रहने विषयवस्तुहरू

संविधानमा मूल रूपमा निम्न विषयको बारेमा उल्लेख रहेको हुन्छ

* देशको मूल भावना र मर्म र राजनीतिक पृष्ठभूमिको व्याख्या
* सरकार प्रमुख र राष्ट्र प्रमुखको नियुक्ति काम र कर्तव्य
* जनताको मौलिक अधिकार र दायित्व
* सार्वभौमसत्ता तथा राजकीय सत्ता जनतामा हुनुपर्ने
* नेपाली धर्म, संस्कृति ,रीतिरिवाज बारे व्याख्या बयान
* देशको शासन प्रणाली, सरकार गठन ,काम र कर्तव्य
* विभिन्न संवैधानिक निकायमा गरिने नियुक्तिको प्रक्रिया, तिनका
* यसका मातहत बन्ने नियम , उप-नियम र कानुनको व्याख्या
* सङ्कटकाल वा विशेष परिस्थितिबारे व्यवस्था
* देशको राष्ट्रिय गान, झन्डा र अन्य चिन्हबारे व्याख्या
* एक एकसदनात्मक व्यवस्थापिका
* कार्यकारिणी अधिकार मन्त्रीपरिषद् मा
* जनताको विविध मौलिक हक अधिकार को सुनिश्चितता
* जनभावनाको कदर
* देशको कार्यकारिणी प्रमुख प्रधानमन्त्रीका रूपमा रहने व्यवस्था
स्वरूप

कुनै पनि पुस्तकमा पाठ,अभ्यास एकाइमा विभक्त रहे जस्तै संविधान पनि
# भाग
# धारा
# उपधारामा
# अनुसूची

विभाजन गरिएको हुन्छ।
संविधानमा हुनुपर्ने गुणहरू

* स्पष्टता: संविधान धारा, उपधारा र दफाहरू दोहोरो अर्थ नलाग्ने र स्पष्ट हुनुपर्छ ।

* परिवर्तनसिल : संविधान आवश्यकताअनुसार परिवर्तन गर्न सकिने हुनुपर्छ । समय ,देश,काल,परिस्थिति ,र जनचाहनाअनुरूप आवश्यक परेको बखत तोकिएको प्रक्रिया पूरा गरी संशोधन गर्न सकिने हुनुपर्छ ।
* व्यापकता: संविधानले राज्यको स्वरूप ,सरकारी क्षेत्र , जनताका हक, राजनीतिक शक्तिको प्रयोग लगायत राज्यका व्यापक क्षेत्रहरू समेटिएको हुनुपर्छ ।
* मौलिक हक: संविधानले जनताको मौलिक हकहरू स्पष्ट उल्लेख गर्दै संरक्षणको व्यवस्था गरेको हुनुपर्छ ।
* स्वतन्त्र न्यायपालिका : संविधानले न्यायपालिकालाई पूर्ण रुप्मा स्वतन्त्रता प्रदान गरेको हुनुपर्छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* संविधानवाद
नेपाल को संविधान को संवैधानिक इतिहास , व्यवस्थापिका,न्यायपालिका,कार्यपालिका

* नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४
*नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७
* नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५
* नेपालको संविधान २०१९
* नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७
* नेपालको जनआन्दोलन २०६३
* नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३
* नेपालको संविधान, २०७२
लुई पास्चर

लुई पास्चर (जन्म २७ डिसेम्बर १८२२ - मृत्यु २८ सेप्टेम्बर १८९५) मा भएको हो। उनको जन्म फ्रांसको डोल जुरा भन्ने ठाउँमा भएको हो| उनी संसारका प्रसिद्ध रसायनज्ञ (chemist) हुन्|
रोगहरूका कारण र रोकथामका योगदानका निम्ति उनको नाम स्मरणीय छ| उनीद्वारा गरिएका खोजहरूले शिशु जरो(puerperal fever)कोको कारण हुने मृत्युदरमा कमी आयो साथै रेबिज् (कुकुर स्याल आदि जानवरको बौलाउने बिमार) रोकथामको सर्वप्रथम टीका (Vaccine) उनले बनाए| उनका प्रयोगहरूले रोगका जीवाणु सिद्धान्तलाई सहयोग पुरयाए| उनलाई जीवाणु तत्त्वका तीन संस्थापक मध्येमा गणना गरिन्छ, जस मध्ये अरु दुइजना हुन्- फर्डिनान्ड् चो-न र रोबर्ट कोच| पास्चरले रसायन विज्ञानको क्षेत्रमा पनि धेरै खोजहरू गरे, जसमा विषमता र क्रिष्टलको आणविक आधारको खोज उल्लेखनीय छन्|
thumb|(पास्चरले क्रिस्टलमा गरेको प्रयोग)
शिक्षा र प्रारम्भिक जीवन

लुइस पाश्चरको जन्म २७ डिसेम्बर १८२२ मा डोल, जुरा, फ्रान्समा एक गरिब ट्यानरको क्याथोलिक परिवारमा भएको थियो। [] उहाँ जीन-जोसेफ पाश्चर र जीन-एटिनेट रोकीको तेस्रो सन्तान हुनुहुन्थ्यो।
पाश्चर १८३१ मा प्राथमिक विद्यालयमा प्रवेश गरे। []

उहाँ आफ्नो प्रारम्भिक वर्षहरूमा एक औसत विद्यार्थी हुनुहुन्थ्यो, र विशेष गरी शैक्षिक थिएन, किनभने उहाँको रुचि माछा मार्ने र स्केचिंग थियो। उनले आफ्ना आमाबाबु, साथीहरू र छिमेकीहरूको धेरै पेस्टल र चित्रहरू कोरेका थिए।
कार्य

रोगाणुक सिद्धान्त

इम्युनोलोजी तथा टीकाकरण

thumb|पास्चर डि-लिलि संस्थान(Institut Pasteur de Lille)


श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:विज्ञान
नोबेल पुरस्कार

thumb|अल्फ्रेड नोबेल
नोबेल पुरस्कारको स्थापना सन् १८९५ मा स्विडेनका वैज्ञानिक तथा विस्फोटक पदार्थ डाइनेमाइटका आविष्कारक अल्फ्रेड नोबेलको नाममा भएको हो । नोबेल फाउन्डेसन द्वारा स्विडेनको वैज्ञानिक अल्फ्रेड नोबेलको स्मरणमा सन् १९०१ मा सुरु गरिएको यो पुरस्कार भौतिक, रसायन, साहित्य, शान्ति, क्रिया विज्ञान तथा चिकित्सा, र अर्थशास्त्र क्षेत्रमा प्रदान गरिने विश्वको सर्वोच्च पुरस्कार हो । यो पुरस्कारको रूपमा प्रमाण-पत्रको साथमा १२,००,०००(बाह्र लाख अमेरिकी डलर) प्रदान गरिन्छ । अल्फ्रेड नोबेलले जम्मा ३५५ आविष्कारहरू गरे जसमा सन् १८६७ मा गरेको डायनामाइटको आविष्कार पनि हो । नोबेललाई डायनामाइट तथा यस प्रकारका विज्ञानका विध्वंसक शक्तिहरूको बारेमा पूरै ज्ञान थियो । सन् १८९६ को डिसेम्बर १० मा देहान्त हुँदा उनका कुनै उत्तराधिकारी थिएनन् । उनले आफ्नो शेषपछि सम्पति कसैलाई दिन चाहेनन् । सन् १८९५ मा उनले एक इच्छापत्र तयार पार्न लगाएर आफ्नो सम्पत्तिबाट अक्षयकोष स्थापना गरे । उक्त कोषबाट प्राप्त आम्दानीबाट विज्ञानतर्फ भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र र क्रिया विज्ञान तथा चिकित्साशास्त्रमा महत्त्वपूर्ण खोज वा आविष्कार गरेका, साहित्यको क्षेत्रमा ठूलो योगदान पुर्‍याएका र विश्वशान्ति कायम गर्न विशेष योगदान पुर्‍याएका व्यक्ति वा संस्थालाई नगद राशिसहितको पुरस्कार प्रदान गर्ने व्यवस्था मिलाईयो । उनको इच्छा अनुसार यस सम्पत्तिको ब्याजले प्रत्येक वर्ष मानव जातिको कल्याणको निम्ति कार्य गर्ने मानिसहरूलाई सम्मानित गरिन्छ । यो सम्पत्ति स्वीडिस बैङ्कमा राखिएको र ब्याजले नोबेल फाउन्डेसनद्वारा प्रत्येक वर्ष शान्ति, साहित्य, भौतिक, रसायन, चिकित्सा विज्ञान र अर्थशास्त्रमा सर्वोत्कृष्ट योगदानका लागि दिइन्छ । नोबेल फाउंडेशनको स्थापना २९ जून १९०० मा भएको हो र १९०१ देखि नोबेल पुरस्कार दिन थालिएको हो । अर्थशास्त्रको क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कारको शुरुवात सन् १९६८ देखि गरियो । पहिलो नोबेल शान्ति पुरस्कार सन् १९०१ मा रेडक्रसका संस्थापक ज्यां हेनरी ड्युना र फ्रेंच पीस सोसाइटीका संस्थापक अध्यक्ष फ्रेडरिक पैसीलाई संयुक्त रूपमा दिइएको थियो।

शान्तितर्फको पुरस्कार ओस्लो, नर्वेबाट र अन्य पुरस्कारहरु स्टोकहोल्म, स्विडेनबाट प्रदान गरिन्छ ।
सन्दर्भ सामग्री
यी पनि हेर्नुहोस

* २०१० मा प्रदान गरिएका नोबेल पुरस्कार
* २०११ मा प्रदान गरिएका नोबेल पुरस्कार
* २०१३ मा प्रदान गरिएका नोबेल पुरस्कार
* एबेल पुरस्कार
* २०१४ मा प्रदान गरिएका नोबेल पुरस्कार
*इग नोबेल पुरस्कार


श्रेणी:पुरस्कारहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार
अल्फ्रेड नोबेल

अल्फ्रेड बेर्नार्ड नोबेल स्वीडन निवासी रसायनविज्ञ तथा इन्जिनियर थिए। विश्व प्रसिद्ध नोबेल पुरस्कार यीनकै द्वारा स्थापित न्यास द्वारा दिइन्छ। यिनले डाइनेमाइट नामक प्रसिद्ध बिस्फोटकको आविष्कार गरेका थिए।
जीवनी

अल्फ्रेड बर्नार्ड नोबेलको जन्म बाल्टिक सागरको किनारामा बसेको स्टकहोम नामक नगरमा भएको थियो उनका पिता सन् १८४२ देखी सेंट पीटर्सबर्गमा परिवार सहित रहन्थे। यहाँ उनी रूसको सरकारको लागि खेतीको औजारहरूका साथै अग्न्यास्त्र, सुरंगहरू (mines) र तारपीडहरूको निर्माणमा लागेका थिए।

बालक अल्फ्रेडलाई सन् १८५० मा अध्ययनको लागि संयुक्त राज्य अमेरिका, पठाइएको थियो, तर त्यहाँ यीनी केवल एक वर्ष मात्र रहन सके। रूसबाट स्विडेन वापस आएपछी उनी आफ्नो पिताको कारखानाहरूमा विस्फोटकहरूको विशेष गरेर नाइट्रोग्लिसरिनको, अध्ययनमा लागे। ३ सितंबर, १८६४ मा भयानक विस्फोटको कारण यो सम्पूर्ण कारखाना नष्ट भयो र उनका कान्छा भाईको समेत त्यसैमा मृत्यु भयो। फेरी पनि उनी नाइट्रोग्लिसरिन यस्तो अप्रत्याशित रूपसँग विस्फोट गराउने द्रव्यलाई वशमा गर्ने उपायको खोजीमा लागि रहे। सन् १८६७ मा उनले धुवाँरहित बारूदको पनि आविस्कार गरे, जसले पछि गएर कर्डाइट (cordite) को रूप लियो। त्यसै ताक पदार्थहरूको उद्योगमा तथा युद्धमा पनि विस्तृत रूपले उपयोग हुन थाल्यो। यसले रूस स्थित बाकूका तेलक्षेत्रहरूमा धनविनियोजनबाट उनले विशाल धनराशि एकत्रित गरे।

उनको जीवन रोग सँग युद्ध गर्दै बीतेको थियो। उनले जीवन पर्यन्त विवाह गरेनन् तथा एकांकी जीवन बिताए। मानव हितको आकांक्षाबाट प्रेरित भएर उनले आफ्नो धनको उपयोग एक न्यास (trust) स्थापित गर्नमा गरे, जसबाट प्रति वर्ष (१) भौतिक शास्त्र, (२) रसायन, (३) शरीर-क्रिया-विज्ञान वा चिकित्सा, (४) आदर्शवादी साहित्य तथा (५) विश्वशान्तिको क्षेत्रमा सर्वोत्तम कार्य गर्नेहरूलाई पुरस्कार दिने गरिन्छ। यो पुरस्कारलाई नोबेल पुरस्कार भनिन्छ। सन् १९०१ देखी नोबेल पुरस्कार दिने कार्य आरम्भ भएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार
वैज्ञानिक

मा कार्यरत]]
वैज्ञानिक शव्दले व्यापकतम अर्थमा त्यो व्यक्तिलाई बुझाउँछ, जो ज्ञान आर्जनको निम्ति व्यवस्थित रूपमा संलग्न छ अथवा परम्परागत ज्ञानलाई प्रायोगिक तौर तरिकाले अध्ययन गरी कार्य-कारण, क्रिया-प्रतिक्रिया आदिको अध्ययन गर्दछ । वैज्ञानिक त्यो व्यक्ति (पुरुष अथवा महिला)लाई भनिन्छ जसले वैज्ञानिक पद्धतिको प्रयोग गरी ज्ञान हासिल गर्नमा संलग्न रहन्छ। वैज्ञानिक विज्ञानको एक अथवा बडी क्षेत्रमा प्रवीण हुनसक्छ। वैज्ञानिक बन्नका लागि विज्ञान विषयका सबै क्षेत्रमा अध्ययन तथा अनुसन्धान
गरेको हुनुपर्छ भन्ने छैन । कुनै नया आविष्कार गरेकोलाई पनि वैज्ञानिक भन्न सकीन्छ ।
]]
, २० औँ शताव्दीका प्रसिद्ध वैज्ञानिक]]
,ए.बी.ओ. रक्त समूह आविष्कार गर्ने दुई जना मध्ये एक]]
ब्रह्माण्डको अध्ययन र क्वांटम् गुरुत्वमा योगदानको निम्ति प्रसिद्ध]]

विज्ञानका तीन मुख्य शाखाहरू:
* भौतिक शास्त्र,
* रसायन शास्त्र र
* जीव विज्ञान ।
विज्ञानका प्रमुख शाखाहरू एवं अध्ययन–विषय
सन्दर्भ
बाहिरी लिङ्कहरू

* विश्वका महान वैज्ञानिक (Science Bloggers' Association)
* The Relation of Pure Science to Industrial Research. American Association for the Advancement of Science. Page 511 onwards.
* Arthur Jack Meadows. The Victorian Scientist: The Growth of a Profession, 2004. ISBN 0-7123-0894-6.
* The philosophy of the inductive sciences, founded upon their history (1847)- Complete Text
* Who was the greatest scientist ever? - Cafe Intellect
* For best results, add a little inspiration - The Telegraph about What Inspired You?, a survey of key thinkers in science, technology and medicine


श्रेणी:विज्ञान
भारतीय वैज्ञानिकहरुको सूचि

भारतका प्रचीन वैज्ञानिकहरु

* आर्यभट्ट
* भास्कर प्रथम
* ब्रह्मदेव
* ब्रह्मगुप्त
* व्यास
* चाणक्य
* सुस्रुत
*चरक
* बौधयान
* हलायुध
* जयदेव
* पिंगल
* नागर्जुन
आधुनिक वैज्ञानिकहरु

* अनिमेश चक्रवर्ती
* अनिल ककोदकर
* ए.पी.जे.अब्दुल कलाम
* अरुन नेत्रावल्ली
* अशोक गाड्गिल
* अशोक सेन
* बीरबल साहनी
* ची.अन्.आर्.राव
* सी.भी.रमन्
* डी.आर्. काप्रेकर
* डा. जयन्त नारलिकर
* गजेन्द्र पाल सिंह राघव
* गणपति थानिकैमोनी
* गोपालसमुद्रम् नारायण अय्यर् रामचन्द्रन्
* हर गोविन्द खुराना
* हरिश चन्द्र
* होमि भाभा
* जगदीश चन्द्र बोस्
* जगमोहन लाल रजदान
* कैलाशनाथ कौल
* के.आर्.राव
* लालजी सिंह
* महिन्द्र अग्रवाल
* मेघनाद साह
* एम्.एल्.मदन
* नरेन्द्र कर्मकार
* नित्यानन्द
* निब्याज अहमद
* पद्मनाभन बलराम
* पाण्डुरंग सदाशिव खानखोजे
* प्रो.प्रेम चन्द पाण्डे
* प्रो. अभय अस्तेकर
* रघुनाथ अनन्त माशेलकर
* राजीव मोथवानी
* रंजीत चक्रबर्ती
* रोद्दन नरसिंह
* सलिम अलि
* शान्ति स्वरुप भट्नागर
* श्री राम शंकर अभयंकर
* एस्.एन्.बोस
* सर् एम्.विश्वेश्वरैया
* श्रीनिवास रामानुजन्
* सुब्रह्मण्यम् चन्द्रशेखर
* सुजय के. गुहा
* सुन्दरलाल होरा
* सुप्रियो दत्त
* तेज पी. सिंह
* वैनु बाप्पु
* विजय पी. भाटकर
* विक्रम साराभाई
* विनोद धाम
* विलियम स्टिफेन् एट्किंसन्


श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
अर्याल

अर्याल भनेको आत्रेय गोत्रको बाहुन र खत्री बाहुनमा पाईने एक थर हो। पहिला अर्ज्याल भनिनेमा हाल समय अनुसार अर्याल भएको हो। अर्याल जाति ब्राहम्ण मात्रै नभएर खत्री क्षेत्रहरू पनि छ्न । यिनिहरू को मुल थलो गुल्मी जिल्ला मालिका गाउँपालिका को अर्जै भन्ने ठाउँमा हो भन्ने पछिल्लो अध्ययन ले देखाएको छ । अर्यालहरु आफ्ना कुल देवता बराह देव लाई मान्दछन्।
परिचय र इतिहास

अर्याल थर नेपालको बाहुन परिवारमा पाइन्छ। अर्यालहरूको गोत्र आत्रेय भएबाट उनीहरू आफू अत्रि ऋषिका सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्। अर्याल थर को साथै नहर्की, दुवाडी/ द्विवेदी, सिग्देल,पानी पोखरेल/पोख्रेल, पौडेल, दुलाल, थापा,-: पुवार, खुलाल, कालिकोटे, बगाले र खड्का हरूको गोत्र पनि आत्रेय हो ।
यस समूहमा आत्रेय, अर्चना, श्यावाश्व, श्यावाश्वि, अत्रि, भूरि, छन्दि, अर्चिसन्, श्यामवान् उद्दालक, गौरिवीति स्वात्ति, दत्त, पतञ्जल, माहुलि, वल्गुत, निष्ठुर, पूर्वातिथि, कुमार, वसुश्रुत, इय, गय, सुतम्भर, पुरु, सृतवाह, वध्रि, पयस्वन्त, सस, विस्वसामा, विश्वचर्षणि, वसुयव, बभ्रु, गातु, सदापृत, प्रतीक्ष्ण, प्रतिभानु, प्रतिप्रभ, श्रुत्वित्, रातहव्य,यजत, उरुचक्रि, बाहुपृक्त, पौर, सप्तवध्रि, सत्यश्रवा, मरुत् इषात्रेय, भौमात्रेय, कृष्णात्रेय आदि चौरानब्बे भन्दा अधिक ऋषि रहेकाछन् । यिनीहरू धेरैको प्रवर आत्रेय, अर्चनानस, श्यावाश्व हो । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् ।
उल्लेखनीय अर्यालहरु

* उपेन्द्र कान्त अर्याल नेपाल प्रहरी पुर्व आइजिपी
* प्रकाश अर्याल
* पद्मकुमारी अर्याल
* शक्तिबल्लभ अर्याल
* राधाबल्लभ अर्याल
* भैरव अर्य
यो पनि हेर्नुहोस्

* लामिछाने
* कोइराला
* सूत्र
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:गोत्र
श्रेणी:खस जातिका थरहरू


श्रेणी:थरहरू
आत्रेय गोत्र

आत्रेय गोत्र भन्नाले अत्रि ऋषिका सन्तान भन्ने बुझिन्छ। नहर्की, जाजरकोटी सिंह, शाह, गेलाल, भट्ट, अर्याल, दुवाडी/ द्विवेदी, सिग्देल,पानी पोखरेल/पोख्रेल, पौडेल, दुलाल, थापा,-: पुवार,विष्ट क्षेत्री
नहर्की, खुलाल, कालिकोटे, बगाले खड्का, र गिरि हरूको गोत्र आत्रेय हो।
अत्रि ऋषि नै यस गोत्रका प्रवर्तक ऋषि हुन् । अत्रेः अपत्यं पुमान् आत्रेयः, यसरी आत्रेय शब्दको व्युत्पादन भएको छ । कुल, वंश, सन्तति, सन्तान, अन्वय आदि गोत्रका पर्यायवाची शब्द हुन् । गोत्र शब्दको व्युत्पादन यसरी हुन्छ - गां त्रायते इति गोत्रः अर्थात् गोत्रको अर्थ गाईको रक्षक, पृथ्वीको रक्षक, माताको रक्षक भन्ने हुन्छ ।
श्यावाश्वात्रेय समूह

यस समूहमा आत्रेय, अर्चना, श्यावाश्व, श्यावाश्वि, अत्रि, भूरि, छन्दि, अर्चिसन्, श्यामवान् उद्दालक,गौरिवीति स्वात्ति, दत्त, पतञ्जल, माहुलि, वल्गुत, निष्ठुर, पूर्वातिथि, कुमार, वसुश्रुत, इय, गय, सुतम्भर, पुरु, सृतवाह, वध्रि, पयस्वन्त, सस, विस्वसामा, विश्वचर्षणि, वसुयव, बभ्रु, गातु, सदापृत, प्रतीक्ष्ण, प्रतिभानु, प्रतिप्रभ, श्रुत्वित्, रातहव्य,यजत, उरुचक्रि, बाहुपृक्त, पौर, सप्तवध्रि, सत्यश्रवा, मरुत् इषात्रेय, भौमात्रेय, कृष्णात्रेय आदि चौरानब्बे भन्दा अधिक ऋषि रहेकाछन् । यिनीहरू धेरैको प्रवर आत्रेय, अर्चनानस, श्यावाश्व हो । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् ।
गविष्ठिरात्रेय समूह

यस समूहमा दक्ष, भलन्दन, कत, पण आदि २४ ऋषिहरू पर्दछन् । यस समूहको प्रवर तिन हो - आत्रेय, अर्चनानस र गविष्ठिर । यसका गोत्रकर्ता ऋषि अत्रि हुन् ।
वाद्भुतकात्रेय समूह

यस वाद्भुतक समूहमा धूमाकृत, भल्लूक आदि सात ऋषि पर्दछन् । यसको आत्रेय, अर्चनानस र वाद्भुतक तिन प्रवर रहेको छ । यस समुहका गोत्र प्रवर्तन कर्ता ऋषि अत्रि हुन् ।
मौद्गलात्रेय/पौर्वातिथात्रेय समूह

यस समूहमा मुद्गल, शालिसन्धि, अर्पण, गोभिल आदि दश ऋषि रहेका छन् । यस समूहको प्रवर तिन हो - आत्रेय, अर्चनानस र पौर्वातिथ/मौद्गल हो । यस समूहका गोत्र प्रवर्तन कर्ता अत्रि ऋषि हुन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:खस जातिका थरहरू
श्रेणी:गोत्र
श्रेणी:ऋषि