ගයනාව

ගයනාව, නිල වශයෙන් ගයනා සමුපකාර ජනරජය, දකුණු ඇමරිකාවේ උතුරු වෙරළ තීරයේ පිහිටි රටක් වන අතර එය කැරිබියන් සමඟ හඳුනා ගන්නා අතර එය වරක් ඓතිහාසික බ්‍රිතාන්‍ය බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි කොටසක් විය. ජෝර්ජ්ටවුන් යනු ගයනාහි අගනුවර වන අතර එය රටේ විශාලතම නගරය ද වේ. ගයනාව උතුරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්, දකුණින් සහ නිරිත දෙසින් බ්‍රසීලයෙන්, බටහිරින් වෙනිසියුලාවෙන් සහ නැගෙනහිරින් සුරිනේම් වලින් මායිම් වී ඇත.

වර්ග කිලෝමීටර 214,969 (වර්ග සැතපුම් 83,000) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් යුත් ගයනාව, උරුගුවේ සහ සුරිනේම් වලින් පසු දකුණු ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන භූමියේ තුන්වන කුඩාම ස්වෛරී රාජ්‍යය වන අතර සුරිනේම් වලින් පසු දකුණු ඇමරිකාවේ දෙවන අඩුම ජනගහනයක් සහිත ස්වෛරී රාජ්‍යය වේ; එය පෘථිවියේ අඩුම ජනාකීර්ණ රටවලින් එකකි. රටේ නිල භාෂාව ඉංග්‍රීසි වේ, නමුත් ජනගහනයෙන් විශාල කොටසක් ඉංග්‍රීසි සහ ස්වදේශීය භාෂා ද්විභාෂා කතා කරයි. එහි විවිධාකාර ස්වාභාවික වාසස්ථාන සහ ඉතා ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් ඇත. ලෝකයේ විශාලතම සහ වඩාත්ම ජෛව විවිධත්වයෙන් යුත් නිවර්තන වැසි වනාන්තරය වන ඇමසන් වැසි වනාන්තරයේ කොටසක් ද මෙම රටෙහි පිහිටා ඇත.

"ගයානා" ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශය ඇමසන් ගඟට උතුරින් සහ "බොහෝ ජල ප්‍රදේශවල දේශය" ලෙස හඳුන්වන ඔරිනෝකෝ ගඟට නැගෙනහිරින් පිහිටි විශාල පලිහ භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වේ. ගයනාවේ ස්වදේශික ගෝත්‍ර නවයක් වාසය කරයි: වයි වයි, මකුෂි, පැටමෝනා, ලොකොනෝ, කලීනා, වපිෂානා, පෙමොන්, අකාවායෝ සහ වරාඕ. ඓතිහාසික වශයෙන් ලොකොනෝ සහ කලීනා ගෝත්‍රිකයන් විසින් ආධිපත්‍යය දරන ලද ගයනාව, 18 වන සියවසේ අගභාගයේදී බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට යටත් වීමට පෙර ලන්දේසීන් විසින් යටත් විජිතකරණය කරන ලදී. 1950 ගණන් වන තෙක් බොහෝ දුරට වතු විලාසයේ ආර්ථිකයක් සහිත බ්‍රිතාන්‍ය ගයනාව ලෙස එය පාලනය විය. එය 1966 දී නිදහස ලබා ගත් අතර 1970 දී නිල වශයෙන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන් තුළ ජනරජයක් බවට පත්විය. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදයේ උරුමය රටේ දේශපාලන පරිපාලනය, භාෂාමය ෆ්‍රැන්කා සහ ඉන්දියානු, අප්‍රිකානු, ආදිවාසී, චීන, පෘතුගීසි, අනෙකුත් යුරෝපීය සහ විවිධ බහු වාර්ගික කණ්ඩායම් ඇතුළත් විවිධ ජනගහනයෙන් පිළිබිඹු වේ.

ගයනාව යනු ඉංග්‍රීසි නිල භාෂාව වන එකම ප්‍රධාන භූමි දකුණු ඇමරිකානු ජාතියයි. කෙසේ වෙතත්, ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ඉංග්‍රීසි පදනම් කරගත් ක්‍රියෝල් භාෂාවක් වන ගයනියානු ක්‍රියෝල් භාෂාව පළමු භාෂාවක් ලෙස කතා කරති. ගයනාව පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය කැරිබියානු දූපත් සමූහයේ කොටසකි. එය කැරිබියානු ප්‍රධාන භූමියේ කොටසක් වන අතර අනෙකුත් කැරිබියානු රටවල් සමඟ ශක්තිමත් සංස්කෘතික, ඓතිහාසික සහ දේශපාලනික සබඳතා පවත්වා ගනිමින් මෙන්ම කැරිබියානු ප්‍රජාවේ (CARICOM) මූලස්ථානය ලෙසද සේවය කරයි. 2008 දී, රට දකුණු ඇමරිකානු ජාතීන්ගේ සංගමයට ආරම්භක සාමාජිකයෙකු ලෙස සම්බන්ධ විය.

2017 දී, ගයනාවේ ජනගහනයෙන් 41% ක් දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත් වූහ. 2015 දී බොරතෙල් සොයා ගැනීමෙන් සහ 2019 දී වාණිජ කැණීම්වලින් පසු ගයනාවේ ආර්ථිකය පරිවර්තනයකට භාජනය වෙමින් පවතින අතර, එහි ආර්ථිකය 2020 දී 49% කින් වර්ධනය වන අතර, සමහර ගිණුම්වලට අනුව, එය වර්තමානයේ ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ආර්ථිකය බවට පත්වේ. එහි තෙල් සංචිත බැරල් බිලියන 11 ක් ඇති බව කියනු ලබන බැවින්, 2025 වන විට ලෝකයේ විශාලතම ඒක පුද්ගල තෙල් නිෂ්පාදකයින්ගෙන් එකක් බවට රට පත්වීමට නියමිතය. 2017 සිට ගයනා වෙරළට ඔබ්බෙන් තෙල් සංචිත බැරල් බිලියන 11 කට වඩා සොයා ගැනීම 1970 ගණන්වලින් පසු ගෝලීය තෙල් සංචිතවලට විශාලතම එකතු කිරීම වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව සහ බහමාස් වලට පසුව ඇමරිකාවේ සිව්වන ඉහළම ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇති රට ලෙස ගයනාව දැන් ශ්‍රේණිගත කර ඇත. 2023 දී ලෝක බැංකුවට අනුව, ඉතා සැලකිය යුතු දරිද්‍රතාවයක් තවමත් පවතින අතර එහි වර්ධනය ව්‍යුහාත්මකව කළමනාකරණය කිරීමේදී රට සැලකිය යුතු අවදානම් වලට මුහුණ දෙයි.
නිරුක්තිය

"ගයනා" යන නම ගයනාවෙන් පැමිණ ඇති අතර එය දැන් ගයනා (බ්‍රිතාන්‍ය ගයනා), සුරිනාම් (ලන්දේසි ගයනා), ප්‍රංශ ගයනා, වෙනිසියුලාවේ ගුවායානා කලාපය (ස්පාඤ්ඤ ගයනා) සහ බ්‍රසීලයේ අමාපා (පෘතුගීසි ගයනා) යන ප්‍රදේශ ඇතුළත් විශාල කලාපයක් සඳහා පෙර නමකි. ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයට අනුව, "ගයනා" යන නම ස්වදේශික ඇමරින්ඩියන් භාෂාවකින් පැමිණ ඇති අතර එහි තේරුම "බොහෝ ජල ප්‍රදේශ සහිත දේශය" යන්නයි. නිල නාමයෙන් සමුපකාර යන වචනය සමුපකාර සමාජවාදය යන්නයි.
ඉතිහාසය
යටත් විජිතකරණයට පෙර
යටත් විජිත සමය
නිදහස
භූගෝලය
ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය
ආර්ථිකය
සාරාංශය
ඉතිහාසය
බදු ප්‍රතිපත්තිය
ජන විකාශනය
විශාලතම නගර
භාෂා
ආගම
සෞඛ්‍යය
අධ්‍යාපනය
රජය

දේශපාලනය
එසෙක්විබෝ ගැටුම
මහජන ප්‍රසම්පාදනය
හමුදාව
මානව අයිතිවාසිකම්
පරිපාලන අංශ

කලාප සහ අසල්වැසි සභා
ස්වාභාවික කලාප
ජාත්‍යන්තර සහ කලාපීය සබඳතා

මායිම් ආරවුල්
ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය (OAS)
ඇමරිකාවේ ස්වදේශික නායකයින්ගේ සමුළු (ILSA)
මූල්‍ය සබඳතාවලට බලපාන ගිවිසුම්

ද්විත්ව බදු සහන (CARICOM) ගිවිසුම 1994
FATCA
යටිතල පහසුකම් සහ විදුලි සංදේශ

ප්‍රවාහනය
විදුලිය
සංස්කෘතිය
බිම් සලකුණු
ක්‍රීඩා
සටහන්


යොමු කිරීම්


ප්‍රවර්ගය:ගයනාව