JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
केशवटार

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४७७१ रहेको थियो जसमध्ये २१०२ पुरुष र २६६९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११७१ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (२-७) वडाहरू हाल व्यास नगरपालिकामा पर्दछ भने (१,८,९) वडाहरू बन्दिपुर गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,८,९ वडाहरू बन्दिपुर गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने २-७ वडाहरू व्यास नगरपालिकाको वडा नम्बर १४ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू
कोटदरबार

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५५१२ रहेको थियो जसमध्ये २२८८ पुरुष र ३२२४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०९९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल ऋषिङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,३,८,९ वडाहरू ऋषिङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने २,४-७ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू
कोटा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३६०३ रहेको थियो जसमध्ये १६७३ पुरुष र १९३० महिला रहेका थिए भने यहाँ ६५९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल देवघाट गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३,८,९ वडाहरू देवघाट गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ४-७ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू
कुञ्जो

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७११ रहेको थियो जसमध्ये ३७४ पुरुष र ३३७ महिला रहेका थिए भने यहाँ १७४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थासाङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ९ नम्बर वडा वडाहरू थासाङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-८ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
घमी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। यो हाल लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-९ वडाहरू लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने १-४ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
जनसङ्ख्या

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार घमी गाँउ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ६११ मध्ये २८५ पुरुष र ३२६ महिलाहरू १६९ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।
चित्र दीर्घा


Mustang-Ghami-04-Dorfplatz-Gebetsmuehlen-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-26-Gasse-alte Frau-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-34-Gebetsmuehle-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-36-Manisteine-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-46-Haus-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-62-Durchgang-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-76-Tuer-2015-gje.jpg
Mustang-Ghami-90-Pferde-2015-gje.jpg

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
चराङ

चराङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति थियो। यो हाल लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।
चित्र दीर्घा


Mustang-Tsarang-01a-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-81-Mayas Inn-Dach-zentraler Choerten-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-83-zentraler Choerten-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-94-Mayas Inn-Dach-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-52-Gompa-Fenster-gje.jpg
Mustang-Tsarang-20d-suedlicher Torchoerten-Adler-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-74-Choerten-Palast-2015-gje.jpg
Mustang-Tsarang-80-Spatzen-2015-gje.jpg

जनसङ्ख्या

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार चराङ गाउँ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ४५२ मध्ये २१७ पुरुष र २३५ महिलाहरू १३२ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समिति, मुस्ताङ
*मुस्ताङ जिल्लाका नगरपालिकाहरूको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको नक्सा

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
झोङ

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २५३ रहेको थियो जसमध्ये ११२ पुरुष र १४१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
टुकुचे

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७४३ रहेको थियो जसमध्ये ३६६ पुरुष र ३७७ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०६ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-७) वडाहरू हाल थासाङ गाउँपालिकामा पर्दछ भने (८,९) वडाहरू घरपझोङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ८-९ वडाहरू घरपझोङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने १-७ वडाहरू थासाङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
मार्फा

मार्फा नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित साविकको एक गाउँ विकास समिति थियो। यसको क्षेत्रफल १००.८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो हाल घरपझोङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १ नम्बर वडा वडाहरू घरपझोङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने २-४ वडाहरू वडा नम्बर २ र ५-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
जनसङ्ख्या

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार मार्फा गाउँ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या १,५५१ मध्ये ८३९ पुरुष र ७१२ महिलाहरू ४१४ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।
चित्र दीर्घा


Mustang-Marpha-48-Gompa-Ausblick-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-14-Schranktransport-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-10-Schranktransport-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-26-Briefkasten-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-34-Hof-Waesche-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-36-Schals-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-Gompa-06-Aufgang-2015-gje.jpg
Mustang-Marpha-Gompa-34-Wandmalereien-2015-gje.jpg

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
सुर्खाङ

सुर्खाङ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित साविकको एक गाउँ विकास समिति थियो। यो हाल लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-६ वडाहरू लो-घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
जनसङ्ख्या

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार सुर्खाङ गाउँ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ३६० मध्ये १८० पुरुष र १८० महिलाहरू १०३ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समिति, मुस्ताङ
यो पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
मुक्तिनाथ, मुस्ताङ

मुक्तिनाथ नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चल अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित साविकको एक गाउँ विकास समिति थियो। यो हाल वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।
जनसङ्ख्या

नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार मुक्तिनाथ गाउँ विकास समितिको कूल जनसङ्ख्या ६२८ मध्ये ३०१ पुरुष र ३२७ महिलाहरू १९८ व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
तिजी पर्व

तिजी पर्व अर्थात (तेन्जी) माथिल्लो मुस्ताङमा वसोवास गर्ने गुरुङ, विष्टहरूको मुख्य पर्व हो । सामान्यतया अन्य पर्वहरूमा जस्तै यस पर्वमा पनि मानिसहरू आफनो आर्थिक हैसियत अनुसार खानपान गर्ने, नयाँ लुगा गहना लगाउने, गुम्वा, छोर्तेनमा सामूहिक पूजा आजा र नाचगान गर्ने गर्दछन् ।
लोमान्थाङ लगायत उपल्लो मुस्ताङका छुसाङ,चराङ,घमी,सुर्खाङ र छोसेर गाविसका बासिन्दाको यो मुख्य पर्व हो। दोर्जी सुनुको पुनर्जन्मसँग सम्बन्धित छ। सुनुले पुनजन्म लिई पृथ्वीमा राक्षसको भय र हिंसा हटाएर शान्ति र सुव्यवस्था कायम गरेको विश्वासमा तिजी मनाउने गरिन्छ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
श्रेणी:पर्व
कामिला भाहेखो

क्यामिला अमारान्ता भ्यालेजो डलिन चिलीकी विद्यार्थी नेतृ हुन । उनी अप्रिल २८ तारिखमा चिलीको स्यानटियगोमा जन्मेकी हुन । चिलीको फ्याकल्टी अफ आर्किटेक्चर एण्ड अर्बानिजमकी स्नातक तहकि विद्यार्थी क्यामिला सन् २०१०को नोभेम्बरमा विश्वविद्यालयको विद्यार्थी सङ्गठन एफइसिएच अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भएकी हुन । सन् १९९७मा निर्वाचित मारिसेलो प्राडो पछि दोस्रो महिला नेतृकोरूपमा निर्वाचित क्यामिला, सरकारी तथा सामाजिक परिवर्तन बढाउने बहानामा गरिएको शिक्षाको निजीकरणविरुद्ध सन् २०११को अप्रिलबाट सुरु भएको आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेको विद्यार्थी समुहकी प्रवक्ता हुन । यसको नेतृत्व पङ्क्तिमा रहेको भ्यालेजो एक सशक्त नेतृको रूपमा विश्वसामु चिनिएकी छिन ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:विश्वको राजनीति
श्रेणी:चिली
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
चिम्टेश्वर महादेवस्थान

चिम्टेश्वर महादेवस्थान नुवाकोट जिल्लाको बेलकोट, कुमारी, जिलिङ तथा दुईपिपल गाविसको सिमानामा पर्ने ऐतिहासिक, धार्मिक, पुरातात्त्विक एवं पर्यटकीय महत्त्वको क्षेत्र हो । जडिबुटी, लोपोन्मुख पशुपन्छी, चराचुरुङ्गी तथा पुतलीहरू पाइने उक्त स्थानबाट गणेश, लाङटाङ, जुगल, दोर्जेलाक्पा आदि हिमशृङ्खलाको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ, त्यहाँबाट राजधानी उपत्यकाको तीनवटै सहर, काभ्रेपलञ्चोक, सिन्धुपाल्चोक, धादिङ, दोलखा, मकवानपुर, रसुवा, चितवन र गोर्खाको समेत दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालको पर्यटकीयस्थल
श्रेणी:नुवाकोटको पर्यटकीयस्थल
कार्की

कार्की पुरातन वर्गीकरण अनुसार क्षेत्री पहाडी राजपुत जातिमा पर्ने थर हो। प्राचीन खस राज्यमा कार्की थरको नामाङ्कन 'कर अधिकृत' भइ कर उठाउने व्यक्तिलाई कार्की भनिएको हो।

कुमाऊँको इतिहास अनुसार कार्की कोङ्कण राज्यका राजा थिए। बाह्रौँ शताब्दीतिर कार्कीहरू नेपाल प्रवेश गरेको हो। भारतको कुमाऊँमा कार्कीहरूको आदि पुरुषको रूपमा विर सङ्ग्राम सिंह कार्कीलाई चिनिन्छ। सन् २०१४ मा कार्की नेपालको छैठौँ ठूलो थर थियो। यस थरका व्यक्तिहरू नेपालभर बसोबास भएको हुनाले यिनीहरू एक सत्तारुढ जाति हुन्। कार्की थर भित्र पनि विभिन्न उपसमूहहरू रहेको पाइन्छ। 'रिखले कार्की', 'लामा कार्की', 'सुतार कार्की', 'मुडुला कार्की', 'खुलाल कार्की', 'खपतरी कार्की', रुमे कार्की, 'सिंजापति कार्की', 'गोदार कार्की', आदि कार्कीहरूको कुलघरान हुन्।
मुडुला कार्की

मुडुला कार्कीहरू मौदगल्य गोत्रका हुन्।
लामा कार्की

लामा कार्कीहरू पराशर गोत्रका हुन्। उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्। उनीहरूको प्राचिन कथन अनुसार एकजना वृद्धा मोहीको ठेकीभित्र परी मृत्यु भएकोले उनीहरू लुकुवा देवाली मनाउँछन्।
सुतार कार्की

सुतार कार्कीहरू घृतकौशिक गोत्रका हुन्।
रिख्ले कार्की

'रिख्ले कार्की'हरू कश्यप गोत्रका हुन्।ऋखखाल (धेरै ऋषिहरू भएको स्थान)पछि अपभ्रंश हुँदै रिखाली नाम रहन गएको हो। यहाँ बसोवास गर्ने कार्कीहरूलाई रिखले कार्की भनिन थाल्यो।रिख्ले कार्कीको बर्मो(बंशबृतान्त सुनाईने गीत जुन औझीले कुल पुजाको दिन गाउँने गर्छन) अनुसार रिखाली गाउँ बडाबाग र उनका कान्छाभाइ गडदेउ बसालेका थिए। पछि कान्छा भाइ गड्देउले न्वाली गएर बसेका थिए।रिख्ले कार्कीले 'दोगडाभौनेली'(भुमिराज) मसानेलाई आफ्नो कुल देवताको रुपमा मान्दै आएका छन।हाल रिख्ले कार्की बैतडी(सेरा,न्वाली) लगायत कंचनपुर,पिथोरागड,खटिमा(कुमाउ)मा बसाइँसराइ गरेर बसोबास गरिआएका छन।
उल्लेखनीय कार्कीहरू

*काजी स्वरुप सिंह कार्की, पूर्वी तराई विजय गराउन पठाइएका प्रचलित सेना अधिकारी
*भूपालमान सिंह कार्की
*लोकमान सिंह कार्की
*सुशीला कार्की, प्रथम महिला न्यायधिश
*प्रियंका कार्की, नेपाली अभिनेत्री
सन्दर्भ साम्रगी
यो पनि हेर्नुहोस्

*खस
*बस्नेत
*कटुवाल

श्रेणी:नेपालका जातिहरू
श्रेणी:खस जातिका थरहरू
बुढा (थर)

पश्चिम नेपालका पहाडी जिल्लामा बसोबास गर्ने मगर जाति भित्रको एउटा प्रमुख थर हो बुढा जसलाई बुढा मगर भनिन्नछ । यो बुढा मगर थर अठार मगरात क्षेत्रमा प्ररिचित मगर थर हो । यो थरका भएका र पूर्बी रुकुममा मुख्य बसोबास छ भने यि बाहेक अन्य जिल्लाहरुमा पनि वसाईसराई वा अन्य रुपले बसोबास गर्दै आएका छन् । रोल्पाको जेलवाङ, थबाङ, गाम, मिरुल र आसपासका ठाउँ र पूर्बी रुकुमका लुगुम, तकसेरा, मैकोट, रांशि, कोल र आसपासका क्षेत्रमा मुख्या बसोबास रहेको पाइन्छ । आदिमकालबाट बुढा मगरहरु खाम भाषा बोल्दै आएको र बुढा मगरहरु भएको ठाउँमा प्राय खाम भाषा नेै बोल्ने गर्दछन् । बुढा मगर प्रमुख मगर को थर भएता पनि यसभित्र बिभिन्न उपथर पनि रहेको छ । वुढा मगर परापूर्बकालदेखि नै कृषि तथा पशु पालनमा सक्रिय रहेतापनि अहिले भने नेपाल आर्मि बृटिश आर्मि र भारतिय सेनामा पनि उतिकै रहेको छन् यी बाहेक देश तथा बिदेशमा समेत रोजगारी तथा पढाईको सिलसिलामा पुगेको पाईन्छ । बुढा मगरमा झाक्रि प्रथा हुने चलन सदियौं बर्षदेखि चलिआएको छ पुस्तान्तरण हुदै आफ्नेै खलकमा झाक्रि प्रथा हुने चलन अहिले सम्म चलिआएको छ । भुमे पर्ब, माघे संक्रान्ति र प्रकृति पुज्ने मुख्य चार्डपर्बको रुपमा रहेको छ भने बुढामगरले प्रकृति धर्मलाई मान्ने गरेको पाइन्छ ।


श्रेणी:खाम भाषा
बुढा मगर
बुढा मगर
बुढा मगर
श्रेणी:मगर खाम
सेन राज्य

नेपालभित्र विभिन्न समयमा राज्यहरूको विस्तार र घन्टा लामो

क्रममा सेनवंशको अझ बढी उल्लेख आउँदछ। भारतका चितौर र सिसौदियाका राजपुतहरूको सन्तानको रूपमा चिनिएका यस् सेनवंशी राजाहरूले आफ्नो समयमा उत्कृष्ट पराक्रम राजनीति र कुटनीतिको परिचय दिएको पाईन्छ। अजिलसेनका सन्तान तुलासेनले मकवानपुर राज्य स्थापना गरेपछि उनका सन्तानहरूले राज्य गरेको पाईन्छ। मुकुन्द सेन प्रथमले पाल्पाको गद्दीमा आफू बसेपछि राज्य विस्तारको कार्य धेरै गरे इतिहासकारहरु। पाल्पा को सेन राजवंश मगर राजाहरु द्वारा हस्तलिखित ग्रन्थ 'नारदस्मृति' र सिक्किम मा लिखित इतिहास पुस्तकहरु र केसर लाइब्रेरी, १५१५ वी स (१५१०) मा राखिएको एउटा ताम्रपत्र को पांडुलिपिमा मुकुन्द सेनलाई पाल्पाका मगर राजा भनेर वर्णन गरिएको छ जसले १५८१ वी स (१५२४) मा काठमाडौं उपत्यकामा आक्रमण गरे। यस प्रकार, १th औं शताब्दीमा, काठमाण्डौ उपत्यकाका मल्ल राजाहरु पाल्पाबाट मगरहरुको आक्रमणको विरुद्ध लड्न एकजुट भए । बाबुराम आचार्यले यिनको शासनकाल १५१८-१५५३ ई. तिर भएको उल्लेख गरेका छन्। मुकुन्द सेनका कान्छा छोरा लोहाङ सेनले सेन राज्यको विस्तार गरी कोशी नदीभन्दा पारी पुर्याएर विजयपुर पनि आफ्नो हातमा लिए। मुकुन्द सेनको पालामा सेन राज्यको ठूलो विस्तार भए पनि यिनले आफ्ना छोराहरूलाई राज्य बाँडिदिएर सेन राज्य विखण्डित भयो। यसै क्रममा आफुले जितेको राज्य विजयपुरमा लोहाङ सेन राजा भए। मकवानपुरमा मणिक सेनका छोरा हेमकर्ण सिंह राजा भएपछि राज्य टुकि्रने क्रममै सेन राज्यलाई टुक्र्याएर मणिक सेनका अर्का छोरा जगत सेन चौदण्डी माझ किरात का राजा भए। यी राजापछि पनि मकवानपुर चौदण्डी विजयपुरमा यिनीहरूकै सन्तानले क्रमैले शासन गदै गए तर पछि यी सेन वंशमा पनि धरै सन्तान भएकोले कचिङ्गल बढ्दै गयो र राज्य कमजोर हुदै गयो र वि.सं. १८१९ मा पृथ्वीनारायण शाहले मकवानपुरमा विजय प्राप्त गरे। यसको ११ वर्षपछि वि.सं. १८२९ मा गोर्खाली फौजले चौदण्डी राज्य पनि नेपालमा एकिकरण गरेपछि यसबेलाका चौदण्डीका राजा कर्णसेन विजयपुर पसे। यसबेला विजयपुरमा भने सेन बंशी अन्तिम राजा कामदत्त सेनको वि.सं.१८२४ मै हत्या गरेर बुद्धिकर्ण राय खेवाङ बिजयपुरको राजा भै सकेको हुन्छ ।

श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू
मल

thumb|right|घोडाको लादी (मल) र घोडा

माटोको उर्बराशक्ति बढाउन प्रयोग गरिने पदार्थलाई मल भनिन्छ । सामान्यतया मल २ प्रकारका छन ।जैबिक र रासायनिक मल जनावरहरुले उत्सर्जन गरेको मलमुत्रका साथै जनावर एवं रुखविरुवाका विभिन्न भाग कुहिएर बन्ने मललाई जैविक मल भनिन्छ । जैविक मललाई कम्पोस्ट मल समेत भनिन्छ ।सबै जीवहरूको पाचन प्रकृया समाप्त भए पछि मलद्वारबाट बाहिर निस्कने पदार्थ हो ।
यी पनि हेर्नुहोस्

* मानव मल (human faces)
* शौचालय (Toilet)
* शौचपत्र (Toilet paper)
* गोबर (Cow dung)
* खाद (Manure)
बाहरी लिङ्कहरू

* A FAQ site on feces
* Free reference linking feces and illness
* Liver biochemistry
* MedFriendly's Article on Feces
*


श्रेणी:शरीरक्रिया विज्ञान
श्रेणी:मल

mg:Poopy
उर्वरक

thumb| मल हाल्दै; मल एउटा जैविक उर्वरक हो।

उर्वरक (Fertilizers) यस्ता रसायन हुन्छन् जो रुख-बिरुवाहरु वृद्धिमा सहायक हुन्छन्। पौधाहरूलाई उर्वरक दुइ प्रकारले दिइन्छ : जमीनमा हालेर - यी तत्व पौधाहरूको जराहरु द्वारा अवशोषित हुन्छन् ; अथवा पातहरूमा छिडकाउ गर्नको लागि पातहरु द्वारा शोषित गर्न लाग्छन्। उर्वरक, पौधाहरुका लागि आवश्यक तत्वहरूको पूर्ति गर्दछन्।
उर्वरकको वर्गीकरण

* कार्बनिक/जैविक उर्वरक (कम्पोस्ट, यूरिया) वा अकार्बनिक उर्वरक (अमोनियम नाइट्रेट)
* प्राकृतिक ( पीट ) वा कृत्रिम उर्वरक (सुपर फॉस्फेट)sushil.pangali
पौधाहरुका लागि आवश्यक पोषक तत्व

मुख्य तत्व

पौधाहरुका लागि तीन प्रमुख पोषक तत्व छन्:
* नाइट्रोजन वा नत्रजन
* फस्फोरस
* पोटाशियम वा पोटाश
द्वितीयक पोषक तत्व

* कैल्शियम
* गंधक वा सल्फर
* मैग्नीशियम
सूक्ष्म पोषक तत्व (माइक्रोन्युट्रिएन्ट्स)

* बोरोन
* क्लोरिन
* म्यागनीज
* फलाम
* जस्ता (जिंक)
* तामा (कपर)
* मोलिब्लेडनम्
* सेलेनियम (केवल केही देशहरूमा)
यी पनि हेर्नुहोस्

* वर्मीकम्पोस्ट (Vermicompost)
* जैविक मल
* युरिया
वाह्य सूत्र

* The Texas Vegetable Growers' Handbook, Chapter ३ Soils and fertilizers in agriculture.
* The Fertilizer Institute Basic information about fertilizers
* The International Fertilizer Industry Association
* European Fertiliser Manufacturers Association
* How to read fertilizer tags article


श्रेणी:कृषि
रासायनिक प्रतिक्रिया

thumb|right|दाउरा बल्नु एउटा रासायनिक प्रतिक्रिया हो।
right|180px|thumb| एउटा बीकरमा हाइड्रोजन क्लोराइडको वाष्पमा परखनलीदेखि [[अमोनियाको वाष्प मिलाउनाले एउटा नया पदार्थ अमोनियम क्लोराइड बन्दै]]
रासायनिक प्रतिक्रियामा एउटा वा अधिक पदार्थ आपसमा अन्तर्क्रिया (इन्टरैक्शन) गरेर परिवर्तित हुन्छन् र एउटा वा अधिक भिन्न रासायनिक गुण भएका पदार्थ बन्दछन्। कुनै रासायनिक प्रतिक्रियामा भाग लिने भएका पदार्थहरूलाई अभिकारक (रिएक्टैन्ट्स) भन्दछन्। प्रतिक्रियाका फलस्वरूप उत्पन्न पदार्थहरूलाई उत्पाद (प्रोडक्ट्स) भन्दछन्। लैवासियेका समयदेखि नैं ज्ञात छ कि रासायनिक प्रतिक्रिया बिना कुनै मापने योग्य द्रव्यमान परिवर्तनका हुन्छ। (द्रव्यमान परिवर्तन अत्यन्त कम हुन्छ जसलाई मापना कठिन छ)। यसैलाई द्रव्यमान संरक्षणको नियम भन्दछन्। अर्थात कुनै रासायनिक प्रतिक्रियामा न त द्रव्यमान नष्ट हुन्छ न नैं बन्दछ; केवल पदार्थहरूको परिवर्तन हुन्छ।

परम्परागत रूपदेखि ती प्रतिक्रियाहरूलाई नैं रासायनिक प्रतिक्रिया भन्दछन् जसमा रासायनिक बन्धोंलाई तोडने वा बनाउनेमा एलेक्ट्रानहरूको गति जिम्मेदार हुन्छ।
रासायनिक प्रतिक्रियाहरूका केही उदाहरण

left|thumb|200px| देवलमा लागेको झ्याउ

सामान्य जीवनमा दृष्टिगोचर हुने केही प्रमुख रासायनिक प्रतिक्रियाहरू यस प्रकार छ

* दाउरा बल्नु
* श्वसन
* दूधदेखि दही बन्नु
* फलाममा खिया लाग्नु
* खाना पकाउनु
* जल्नु
* प्रकाश संश्लेषण
* ब्याटरीहरू द्वारा विद्युत उर्जाको उत्पादन
* काँचो तेल (क्रूड आयल)देखि प्लास्टिकको निर्माण
* सिरका बनाउनु, रक्सी बनाउनु
* फोटो खिंच्नु ( डिजिटल क्यामराले होइन)
भिन्न-भिन्न प्रकारको प्रतिक्रियाहरू

* संश्लेषण (Direct combination / synthesis)
::N२ + ३ H२ → २ NH3

* रासायनिक विघटन वा विश्लेषण (Chemical decomposition or analysis)
::२ H2O → २ H२ + O२

* एकल प्रतिस्थापन (substitution)
::२ Na(s) + २ HCl(aq) → २ NaCl(aq) + H२(g)

* दोहोरो प्रतिस्थापन (Double displacement reaction)
::NaCl(aq) + AgNO3(aq) → NaNO3(aq) + AgCl(s)

* अम्ल-क्षार प्रतिक्रिया (Acid-base reactions)
::HA + BOH ---> H२O + BA

* रेडक्स प्रतिक्रिया (Redox reactions)
::२ S२O३२−(aq) + I२(aq) → S४O६२−(aq) + २ I−(aq)

* ज्वलन (Combustion)
::C१०H८+ १२ O२ → १० CO२ + ४ H२O
::CH२S + ६ F2 → CF4 + २ HF + SF6
रासायनिक गतिकी

कुनै प्रतिक्रियाको गतिको अर्थ यो हो कि त्यस प्रतिक्रियाका परिणामस्वरूप त्यसमा सम्मिलित पदार्थहरूको सान्द्रता वा दाब कुन गतिले बद्लिंदैछ। विभिन्न प्रतिक्रियाहरूको गतिमा धेरै अन्तर हेर्न सकिन्छ। केही प्रतिक्रियाहरू धेरै तीव्र गति्ले हुन्छन् जब कि केही प्रतिक्रियाहरू धेरै ढीलो गतिले हुन्छन्। प्रतिक्रियाहरूको गतिको अध्ययन धेरै नैं महत्त्वपूर्ण छ। रासायनिक प्रविधिको दृष्टि्ले क्रियाको गति अधिक भएमा कुनै उत्पाद कम समयमा बनाउन सकिन्छ।

रासायनिक प्रतिक्रियाहरूको गति मुख्यतः अभिकारकहरूको सान्द्रता , पृष्ठ क्षेत्रफल, दाब, ऐक्टिवेशन उर्जा, ताप एवं उत्प्रेरकको उपस्थिति/अनुपस्थिति आदिमा निर्भर गर्दछ।
यी पनि हेर्नुहोस्

•
चाप
उर्ध्वचाप
बाह्य कडीहरू

* Top १० Amazing Chemical Reactions


श्रेणी:रसायनशास्त्र
पटेका

पटेका (firecracker or cracker) एउटा सानो खाले विस्फोटक युक्ति हो जो मुख्यत: भारी आवाज वा शोर उत्पन्न गर्नका उद्देश्यले बनाइन्छ। पटेकाहरूको आविष्कार चीनमा भएको हो।
बाह्य कडीहरू

* www.crackerpacks.com guide to collecting firecrackers
* The late Dennis Manochio Senior world's largest ४th of July Americana and fireworks collector! Historian for the American Pyrotechnics Association
*Severe firecracker injury to the hand (Warning: graphic photo)


श्रेणी:पटेका
एल्मुनियम

एल्युमिनियम (हलुङ्गो) एक हलुको र चम्किलो धातु हो। यसलाई Al ले जनाइन्छ। यसलाई विभिन्न भाडावर्तन र हवाईजहाज लगायतका सवारीसाधनका पाटपुर्जा निर्माण गर्न उपयोगमा ल्याइन्छ।
रसानिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

एल्युमिनियम धातुको रंग चाँदीको समान सेतो देखि हल्के खैरो सम्म हुन्छ। सबै धातु ऐनाहरूमा मध्य एल्युमिनियम मिररहरू पराबैंगनी र टाढा इन्फ्रारेड प्रकाशको लागि सबैभन्दा प्रतिबिम्बित हुन्छन्।
इलेक्ट्रोन शेल

एल्युमिनियम एटममा 13 इलेक्ट्रोनहरू छन्, को इलेक्ट्रोन कन्फिगरेसन मा तीनवटा इलेक्ट्रोनहरू स्थिर नोबल ग्याँस कन्फिगरेसनभन्दा बाहिर छन्। तदनुसार, एल्युमिनियमको संयुक्त पहिलो तीन आयनीकरण ऊर्जाहरू मात्र चौथो आयनीकरण ऊर्जा भन्दा धेरै कम छन्।
प्राकृतिक उपलब्धता
अन्तरिक्ष
पृथ्वी

समग्रमा, पृथ्वीको १.५९% द्रव्यमान एल्युमिनियमको छ। द्रव्यमानको हिसाबद्वारा प्रचुर मात्रामा सातौं हो।
प्रयोग

एल्युमिनियमको प्रमुख उपयोगहरू निम्न छन् :

* यातायात (अटोमोबाइल, विमान, ट्रक, रेल ,कार, समुद्री जहाज, साइकल, अन्तरिक्ष यान, आदि)। एल्युमिनियमको कम घनत्वको कारण प्रयोग गरिन्छ;
* प्याकेजिङ (क्यान, पन्नी, फ्रेम, आदि)। एल्युमिनियम प्रयोग गरिन्छ किनभने यो विषाक्त रहित र स्प्लिन्टर-प्रूफ हुन्छ;
* भवन र निर्माण (झ्याल्, ढोका, साइडिंग, भवन तार, म्यान, छत, आदि)। स्टील भन्दा सस्तो भएकोले, हल्कापन, खिया प्रतिरोध, वा इन्जिनियरिङ कार्यहरूमा महत्त्वपूर्ण हुँदा एल्युमिनियम प्रयोग गरिन्छ;
* बिजुली-सम्बन्धित प्रयोग (कंडक्टर मिश्र धातु, मोटरहरू, र जेनेरेटरहरू, ट्रान्सफर्मरहरू, क्यापेसिटरहरू, आदि)। एल्युमिनियम प्रयोग गरिन्छ किनभने यो तुलनात्मक रूपमा सस्तो, अत्यधिक प्रवाहकीय, पर्याप्त मेकानिकल बल र कम घनत्व छ, र क्षरण प्रतिरोध गर्दछ;
* खाना पकाउने भाँडादेखि फर्निचरसम्मका घरायसी वस्तुहरू। कम घनत्व, राम्रो टिकाउ, निर्माण गर्न सजिलो, र स्थायित्व एल्युमिनियम उपयोगको मुख्य कारक हो;
* मेसिनरी र उपकरण (प्रशोधन उपकरण, पाइप, उपकरण)। एल्युमिनियमको खिया प्रतिरोध, गैर-पाइरोफोरिसिटी, र मेकानिकल बलको कारण प्रयोग गरिन्छ।
सन्दर्भ


यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र
Bibliography

*


श्रेणी:एल्मुनियम
श्रेणी:तत्व
सिलिकन

सिलिकन (मराठी:सिलिकॉन) को बाहिरी ऑर्बिटमा ४ वटा इलेक्ट्रोनहरू हुन्छन , यो र कार्बन एकै समुहका सदस्य हुन्। सिलिकनलाई सेमिकन्डक्टरको रूपमा प्रयोगमा ल्याइन्छ जस्तै डायोड,ट्राजिस्टर,फेट आदि।
सिलिकन (silicon) ; प्रतीक : Si) एक भौतिक तत्त्व हो। यो पृथ्वीमा ऑक्सीजनका पछि सबैभन्दा अधिक पाइने तत्व हो। सिलिकनका यौगिक इलेक्ट्रॉनिक अवयव, साबुन, शीशा एवं कॉम्प्यूटर चिप्समा प्रयोग गरिन्छन्। सिलिकॉनको खोज १८२४मा स्वीडनका रसायनशास्त्री जोंस जकब बज्रेलियसले गरेका थिए। आवर्त सारिणीमा यसलाई १४ औँ स्थानमा राखिएको छ।
उपयोग

सिलिकन यौगिकहरू, जस्तै सिलिकॉन कार्बाइड (SiC)लाई तिनको अनौठो विशेषताहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ। कठोरतामा यो तत्व हीराको बराबरी गर्दछ। जब सिलिकॉनलाई अन्य तत्वहरूका साथ मिलाईन्छ त त्यस यौगिकलाई सिलिकेट भन्दछन्। सिलिकेट्सलाई अनेक औद्योगिक कार्योका लागि प्रयोगमा ल्याइन्छ। यिनको अन्य रासायनिक यौगिकहरूका साथ क्रिया गराइन्छ ताकि यो आफ्नो सिलिकन तत्व अलग गर्न सकियोस् वा अन्य तत्वहरूका साथ विभिन्न कार्यहरूका लागि क्रिया गर्न सकुन्। बेकरीका नन-स्टिक उपकरण, बिजली उत्पादहरूका शील्ड सिलिकनदेखि बन्दछन्।

सिलिकॉनको इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रमा अधिकाधिक प्रयोग हुनको कारण अमेरिकाको कॉम्प्यूटर जगसम्मा केन्द्रलाई सिलिकन वैलीको नाम दिइएको हो।
सन्दर्भ
बाह्य सूत्र

* मिनरल.गैलरीज,कम– सिलिकन
* वेबएलिमेन्ट्स.कम– सिलिकन
* Proceedings Of The Select Committee On Ontario Hydro Nuclear Affairs
* NIRS Reactorwatch
* ccnr.org Representative Ed Markey's Statements concerning flammable firestops
* USNRC Information Notice ८८-५६
* Silicone Polymers (Virtual Chembook, Elmhurst College)
* Science of Silicone Polymers (Silicone Science On-line, Centre Européen des Silicones - CES)
* Types of silicone
सन्दर्भ


रसायनिक गुणहरू

रसायनिक गुणहरू यस प्रकार रहेका छन्
भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:सिलिकन
श्रेणी:खनिज
श्रेणी:रासायनिक तत्व
श्रेणी:मेटलएड्स
श्रेणी:अर्धचालक
श्रेणी:तत्व
श्रेणी:रसायन शास्त्र
आर्गन

thumb|ultrapure आर्गनको चमक शीशी
thumb|250px|आर्गनको वर्णक्रमीय लाईनहरु
आर्गन (मराठी: आर्गॉन) एक निष्क्रिय ग्यास हो। यसको रसायनिक सङ्केत Ar हो र यसको आण्विक संख्या १८ हो।

यो कुनै पनि हालतमा रसायनिक प्रतिकृयामा भाग लिदैन त्यसैले यसलाई बिजुलीको चीममा भर्न उपयोगमा ल्याइन्छ।

#g7bijay
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:रसायन शास्त्र
श्रेणी:तत्व
पोटासियम

पोटासियम एक क्षारिय धातु हो , यानेकी यस धातुले पानीसंग रसायनिक प्रतिक्रिया गरेर पोटॅशिअम हायड्रॉक्साईड नामक क्षारको निर्माण गर्दछ। यस तत्वको रसायनिक सङ्केत K (लॅटिनमा कॅलियम भनिने भएर) हो र यसको आण्विक संख्या १९ हो।

यसलाई बोटविरुवाको लागि पोटॅशियम युक्त पोषण तत्व भएको मल,सावुन उत्पादन लगायत विभिन्न कार्यको लागि उपयोगमा ल्याइन्छ।
रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व