සයිප්‍රසය

සයිප්‍රසය, නිල වශයෙන් සයිප්‍රස් ජනරජය, යනු නැගෙනහිර මධ්‍යධරණී මුහුදේ පිහිටි දූපත් රටකි, එය බටහිර ආසියාවේ ලෙවන්ට් වෙරළට ඔබ්බෙන් පිහිටා ඇත. සයිප්‍රසයේ අගනුවර නිකොසියා වන අතර එහි විශාලතම මහ නගර සභාව ලිමසෝල් වේ. දිවයිනේ ඊසානදිග කොටස පාලනය කරනු ලබන්නේ ස්වයං ප්‍රකාශිත, බොහෝ දුරට හඳුනා නොගත් තුර්කි උතුරු සයිප්‍රස් ජනරජය විසිනි, එය එක්සත් ජාතීන්ගේ බෆර් කලාපය මගින් සයිප්‍රස් ජනරජයෙන් වෙන් කර ඇත. සයිප්‍රස් දූපතේ දකුණේ ඇක්‍රොටිරි සහ ඩෙකෙලියා යන බ්‍රිතාන්‍ය ස්වෛරී හමුදා කඳවුරු ඇත. සිසිලිය සහ සාඩීනියාවෙන් පසු මධ්‍යධරණී මුහුදේ තුන්වන විශාලතම සහ තුන්වන වැඩිම ජනගහනයක් සහිත දූපත මෙයයි.

සයිප්‍රසය ප්‍රථම වරට වසර 13,000 කට පමණ පෙර දඩයම්කරුවන් විසින් පදිංචි කරන ලද අතර, ගොවි ප්‍රජාවන් ක්‍රි.පූ. 8500 වන විට මතු විය. ලෝකඩ යුගයේ අග භාගයේදී පුළුල් මධ්‍යධරණී ලෝකයට සමීපව සම්බන්ධ වූ නාගරීකරණය වූ සමාජයක් වන ඇලෂියා බිහි විය. ක්‍රි.පූ. 2 වන සහස්‍රයේ අවසානයේ මයිසීනියානු ග්‍රීකයන් විසින් සයිප්‍රසය ජනාවාස රළ අත්විඳින ලදී. එහි පොහොසත් ස්වභාවික සම්පත් (විශේෂයෙන් තඹ) සහ යුරෝපය, අප්‍රිකාව සහ ආසියාව යන මංසන්ධිවල උපායමාර්ගික පිහිටීම හේතුවෙන්, දිවයින පසුව ඇසිරියානුවන්, ඊජිප්තුවරුන් සහ පර්සියානුවන් ඇතුළු අධිරාජ්‍යයන් කිහිපයක් විසින් තරඟ කර අත්පත් කර ගන්නා ලද අතර, එය ක්‍රි.පූ. 333 දී මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. ටොලමික් අධිරාජ්‍යය, සම්භාව්‍ය සහ නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍යය, අරාබි කැලිෆේට්වරුන්, ප්‍රංශ ලුසිග්නන්වරුන් සහ වැනීසියානුවන් විසින් අනුප්‍රාප්තික පාලනය අනුගමනය කරන ලද්දේ සියවස් තුනකට අධික ඔටෝමාන් ආධිපත්‍යයක් (1571–1878) විසිනි. සයිප්‍රස් සම්මුතියට අනුව සයිප්‍රසය 1878 දී බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය යටතේ තබා 1914 දී එක්සත් රාජධානිය විසින් විධිමත් ලෙස ඈඳා ගන්නා ලදී.

දිවයිනේ අනාගතය එහි ග්‍රීක සහ තුර්කි ප්‍රජාවන් අතර එකඟ නොවීමේ කාරණයක් බවට පත් විය. ග්‍රීක සයිප්‍රස් වැසියන් ග්‍රීසිය සමඟ එනොසිස් හෝ එකමුතුවක් සොයමින් සිටි අතර එය 1950 ගණන්වල ග්‍රීක ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් බවට පත්විය. තුර්කි සයිප්‍රස් වැසියන් මුලින් අඛණ්ඩ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයක් සඳහා පෙනී සිටි අතර, පසුව දිවයින තුර්කියට ඈඳා ගැනීමට ඉල්ලා සිටි අතර, එමඟින් ඔවුන් තක්සිම් ප්‍රතිපත්තිය ස්ථාපිත කළහ: සයිප්‍රසය කොටස් කර දිවයිනේ උතුරේ තුර්කි දේශපාලනය නිර්මාණය කිරීම. 1950 ගණන්වල ජාතිකවාදී ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පසුව, සයිප්‍රසයට 1960 දී නිදහස ලබා දෙන ලදී. 1963-64 අර්බුදය ප්‍රජාවන් දෙක අතර තවදුරටත් අන්තර් වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය ගෙන ආ අතර, තුර්කි සයිප්‍රස් වැසියන් 25,000 කට වැඩි පිරිසක් වාසස්ථානවලට අවතැන් කරන ලදී, සහ තුර්කි සයිප්‍රස් දේශපාලන නියෝජනය අවසන් කළේය. 1974 ජූලි 15 වන දින, ග්‍රීක සයිප්‍රස් ජාතිකවාදීන් සහ ග්‍රීක හමුදා ජුන්ටාවේ කොටස් විසින් කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කරන ලදී. මෙම ක්‍රියාව ජූලි 20 වන දින තුර්කි සයිප්‍රසය ආක්‍රමණය කිරීමට හේතු වූ අතර, එය වර්තමාන උතුරු සයිප්‍රසයේ භූමිය අල්ලා ගත් අතර ග්‍රීක සයිප්‍රස් වැසියන් 150,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ තුර්කි සයිප්‍රස් වැසියන් 50,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් අවතැන් කළේය. 1983 දී ඒකපාර්ශ්වික ප්‍රකාශයක් මගින් උතුරේ වෙනම තුර්කි සයිප්‍රස් රාජ්‍යයක් ස්ථාපිත කරන ලද අතර එය ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් පුළුල් ලෙස හෙළා දකින ලද අතර එය තවමත් තුර්කිය විසින් පමණක් පිළිගනු ලැබේ. මෙම සිදුවීම් සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ දේශපාලන තත්වය අඛණ්ඩ ආරවුලකට යටත් වේ.

සයිප්‍රසය යනු දියුණු ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් සහ ඉතා ඉහළ මානව සංවර්ධනයක් සහිත සංවර්ධිත නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි. දිවයිනේ දැඩි මධ්‍යධරණී දේශගුණය සහ ග්‍රීක සහ තුර්කි අංග දෙකම ඇතුළත් පොහොසත් සංස්කෘතික උරුමය, එය ප්‍රධාන සංචාරක ගමනාන්තයක් බවට පත් කරයි. සයිප්‍රසය 2004 දී යුරෝපීය සංගමයට සම්බන්ධ වන තෙක් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන්ගේ සාමාජිකයෙකු වන අතර නොබැඳි ජාතීන්ගේ ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි; එය 2008 දී යුරෝ කලාපයට සම්බන්ධ විය. සයිප්‍රසය දිගු කලක් නේටෝ සංවිධානය සමඟ හොඳ සබඳතා පවත්වා ගෙන යන අතර 2024 දී නිල වශයෙන් එක්වීමේ අභිප්‍රාය නිවේදනය කළේය.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
ප්‍රාග් ඓතිහාසික සහ පුරාණ යුගය
මධ්‍යතන යුගය
ඔටෝමන් සයිප්‍රසය
බ්‍රිතාන්‍ය සයිප්‍රසය
නිදහස සහ අන්තර්-වාර්ගික ප්‍රචණ්ඩත්වය
1974 කුමන්ත්‍රණය, ආක්‍රමණය සහ බෙදීම
පශ්චාත්-බෙදීම
21 වන සියවස
භූගෝලය
දේශගුණය
ජල සැපයුම
වෘක්ෂලතා සහ සත්ත්ව විශේෂ
රජය සහ දේශපාලනය
පරිපාලන අංශ
එක්සත් බිම් සහ වාසස්ථාන
විදේශ සබඳතා
හමුදාව
නීතිය, යුක්තිය සහ මානව හිමිකම්
ආර්ථිකය
යටිතල ව්‍යුහය
ජන විකාශනය
ආගම
භාෂා
අධ්‍යාපනය
සංස්කෘතිය
කලා
සංගීතය
සාහිත්‍යය
ජන මාධ්‍ය
සිනමාව
ආහාර පිසීම
ක්‍රීඩා
ආශ්‍රිත

*Ancient regions of Anatolia
*Index of Cyprus-related articles
*Outline of Cyprus
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Cyprus. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
* Timeline of Cyprus by BBC
* Cyprus from UCB Libraries GovPubs
* Cyprus information from the United States Department of State includes Background Notes, Country Study and major reports
*
* Cyprus profile from the BBC News
* The UN in Cyprus
* Cypriot Pottery, Bryn Mawr College Art and Artifact Collections
* The Cesnola collection of Cypriot art : stone sculpture, a fully digitised text from The Metropolitan Museum of Art libraries
* The Mosaics of Khirbat al-Mafjar

Government
* Cyprus High Commission Trade Centre – London
* Republic of Cyprus – English Language
* Constitution of the Republic of Cyprus
* Press and Information Office – Ministry of Interior
* Annan Plan

Tourism
* Read about Cyprus on visitcyprus.com – the official travel portal for Cyprus
* Cyprus informational portal and open platform for contribution of Cyprus-related content – www.Cyprus.com
*

Official publications
* The British government's Foreign Affairs Committee report on Cyprus.
* Legal Issues arising from certain population transfers and displacements on the territory of the Republic of Cyprus in the period since 20 July 1974
* Address to Cypriots by President Papadopoulos (FULL TEXT)
* Official Cyprus Government Web Site
* Embassy of Greece, USA – Cyprus: Geographical and Historical Background


ප්‍රවර්ගය:සයිප්‍රසය

ප්‍රවර්ගය:නැගෙනහිර මධ්‍යධරණි

ප්‍රවර්ගය:දූපත් රටවල්


ප්‍රවර්ගය:පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජික රාජ්‍යයෝ
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයෝ

ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
ප්‍රවර්ගය:මැද පෙරදිග රටවල්
ප්‍රවර්ගය:මෑත පෙරදිග රටවල්


ප්‍රවර්ගය:බටහිර ආසියානු රටවල්

ප්‍රවර්ගය:ආසියාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:ග්‍රීක භාෂාව, නිල භාෂාවක් ලෙස භාවිතා වන රටවල් සහ භූමි ප්‍රදේශ