JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ

ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ ਜੰਮੂ ਦੇ ਦੇਵਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ ਨੇ 1707 ਤੋਂ 1733 ਤੱਕ ਜੰਮੂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਣੇਸ਼ਦਾਸ ਬਡੇਨਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤ, ਰਾਜਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਬਾਰਕ ਮੰਡੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ 1710 ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਧਰੁਵ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਜੰਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ (1712) ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਬਾਗ਼ੀ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਦੇਵ

ਰਣਜੀਤ ਦੇਵ ਜੰਮੂ ਦੇ ਦੇਵਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਜੰਮੂ ਰਾਜ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1733 ਅਤੇ 1782 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਮੂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਮੂ ਨੂੰ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਜ ਦੇਵ ਬਣਿਆ।
ਜੰਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ 1774

ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੰਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਜ ਦੇਵ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ।
ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ

ਘਣਸਰ ਦੇਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਣਸਰ ਚੰਦ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰੁਵ ਦੇਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 1715 (ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1735–1747 ਤੱਕ ਜੰਮੂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਣਜੀਤ ਦੇਵ ਨੂੰ 1735–1747 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਵਰਨਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਫ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਘਣਸਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰੀਜੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।[5]
ਹਵਾਲੇ
ਸਰੋਤ

*
*
*


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਜ ਰਾਜ ਦੇਵ

ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਜ ਰਾਜ ਦੇਵ ਜੰਮੂ ਦਾ ਦੇਵਾ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜਮਵਾਲ ਡੋਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1782 ਤੋਂ 1787 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਪਰ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। 1785 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਸ਼ੋਲੀ, ਜਸਰੋਟਾ ਅਤੇ ਰਾਮਨਗਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੰਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ (1774) ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਦੇਵ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਤ

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1787 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਜ ਦੇਵ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਰੁਮਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਸੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਅਤੇ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। He was succeeded by Raja Sampuran Singh, who surrendered to the Sikhs.
ਹਵਾਲੇ
ਸਰੋਤ

*
*
*


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ
ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ

ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜਘਰਾਣੇ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1792 ਵਿੱਚ ਜਾਮਵਲ ਕੁਲ ਦੇ ਇੱਕ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਤਾੱਲੁਕ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿੰਘ ਜਾਮਵਲ, ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਰ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ, ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਸਿਖੀ। ਜਦ 1808 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਜੰਮੂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੰਮੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸਫਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜੇ
ਉਲਹਾਸਨਗਰ

thumb|ਉਲਸਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ (ਜੂਨ 2000)
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਨਗਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਿੰਧੁਨਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 472, 943 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ (2001)|
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਾਲ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਖਾਂ ਸਿੰਧੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣਕੇ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਤੋਂ 5 ਕਿ . ਮੀ . ਦੀ ਦੁਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਫੌਜੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਸੰਨ 1949 ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਾਲੁਕਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸੀ। ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਬਣਾ ਹੁਣ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ।|
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਬਣਿਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹੇ ਸ਼੍ਰੀ। ਅਰਜੁਨ ਦੇ। ਬਾਲਾਨੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀਯ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀਤਲਦਾਸ ਹਰਚੰਦਾਨੀ ਆਮਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੇ,|
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ

2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਦੀ ਜਨਸੰੱਖਾ 4, 72, 943 ਹੈ। ਪੁਰਖ 53 % ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 47 % ਹੈ।
ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਦਰ 76 % ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਦਰ 80 % ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਰਤਾ ਦਰ 90 % ਹੈ।
ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਨਸੰੱਖਾ 8, 00, 000 ਵਲੋਂ 9, 00, 000 ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।|
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਭੂਗੋਲ

ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 5 ਕੈੰਪੋਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਟਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਲਹਾਸਨਗਰ 1 ਵਲੋਂ ਉਲਹਾਸਨਗਰ 5 ਤੱਕ।
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਅੰਬਰਨਾਥ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਲਗਭਗ 13 ਸਕਵਾਇਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਏਰਿਆ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਲਹਾਸਨਗਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀਕ ਥਾਂ

* ਕਪਟੀ ਸਾਹੇਬ ਮੰਦਰ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 5)
* ਝੁਲੇਲਾਲ ਮੰਦਰ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ 5 ਅਤੇ ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 2)
* ਜਾਪਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 2)
* ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 3 ਪਵਈ ਚੌਕ, ਵਿੱਠਲਵਾਡੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ)
* ਸਾਧੁ ਵਾਸਵਾਨੀ ਗਾਰਡਨ ਜਾਂ ਗੋਲ ਮੈਦਾਨ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 2)
* ਪ੍ਰਜਾਪਿਤਾ ਬਰੰਹਾਕੁਮਾਰੀ ਪੀਸ ਪਾਰਕ (ਸਾਧੁ ਵਾਸਵਾਨੀ ਗਾਰਡਨ, ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 2)
* ਸੰਤ ਆਸ਼ਾਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 3)
* ਸੰਤ ਮਧੁਸੁਦਨ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 2)
* ਸੱਚਾਂ ਸਤਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 3)
* ਨਿਜਧਾਮ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 5)
* ਸੰਤ ਜੀਵਨਘੋਟ ਆਸ਼ਰਮ (ਉਲਹਾਸਨਗਰ - 5)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਟਕ

ਕਟਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਟਕ ਜਿਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਟਕ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਤਹਾਸ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਯਾੇਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ। ਕਰੀਬ ਨੌਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਟਕ ਉੜੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਦੀ ਵਯਾਰਵਯਾਾਇਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਬਣੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਿਵਿਰ ਕਟਕ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ‍ਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਪਾਰਾਦੀਪ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਕਿਲੇ, ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਪਰਿਆਟਕੋਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਸੈਰ ਥਾਂ
ਬਾਰਾਬਤੀ ਕਿਲਾ

ਇਹ ਕਟਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਯਟਨ ਸਥਿਲ ਹੈ। ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਬਣਾ ਇਹ ਕਿਲਾ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਲੋਂ ਤਰਾਸ਼ੇ ਗਏ ਦਰਵਾਜੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਮੰਜਿਲਾ ਮਹਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਗੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 14ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱ ਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਕਿਲੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤੱਰਾਸ਼ਟੈਰੀਏ ਸਟੇਾਡਿਅਮ ਹੈ। ਪੰਜ ਏਕਡ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਸਟੇਸਡਿਅਮ ਵਿੱਚ 30000 ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਯਾੋਦਾ ਲੋਕ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਖੇਲ ਮੁਕਾਬਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿ ਤੀਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਜੁਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਹੰਸਨਾਥ ਮੰਦਿਰ

ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕਟਕ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿਸਵ ਸਦਲੋਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਛਿਦਰ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਸਵਂਇਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਿਦਰ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਮੁਖਯ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਨੰਤ ਗਰਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਮ - ਈ - ਰਸੂਲ

ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖ ਮਸਜਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਸਾਰੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਸੀਇ ਨੂੰ ਧਯਾਤਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸਥਾਰਨ ਦਾ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੁਖਯਨ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਸਜਿਦਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਵਾਬਤ ਖਾਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਸਾਰੀ 18ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱ ਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਗੁਬਦ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੋਹੰਮਦ ਦੇ ਪਦ ਚਿਹਨ ਇੱਕ ਗੋਲ ਪਤਥਰਰ ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਦੀ ਕੰਡੇ ਦੀਵਾਰ

11ਵੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦਿੱ ਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਮਰਾਕਤ ਕੇਸ਼ਰੀ ਨੇ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਤਥਾਰ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾੜੋਂ ਦੇ ਕਹਰ ਵਲੋਂ ਬਚਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਤਤਕਾ ਲੀਨ ਇੰ‍ਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਦਾ ਚੰਗੇਰੇ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਖਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਨੀਕ ਕਿੰਨੀ ਉਂਨਨ ਹੀਂ‍ਤ ਸੀ।
ਸਲੀਪੁਰ ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ

ਬ੍ਰਾਂਚ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਾਪਨਾ 1979 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਸ਼ਸਤ।ਰਾਂ, ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਵਾਜਾ ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਕਾਗਜ ਅਤੇ ਤਾੜ ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਪਾਂਡੁਲਿਪੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਂ : ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ, ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੰਦ
ਆਵਾਗਾਉਣ

ਇੱਥੇ ਦਾ ਨਜਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਹਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਪਟਨਾਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆ (30 ਕਿ ਮੀ) ਹੈ।
ਰੇਲ ਰਸਤਾ

ਕਟਕ ਦਿਲਲ ਈ, ਕੋਲਕਤਾ, ਮੁਂਬਈ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲੋਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਨਤਹੀਂ ਭੱਜਿਆ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਲਈ ਨੇਮੀ ਟਰੇਨਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੜਕ ਰਸਤਾ

ਕਟਕ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰਰ, ਕੋਣਾਰਕ, ਨਗਰੀ, ਕੋਲਕਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਜਰਿਏ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਟਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਕਟਿਹਾਰ, ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਿਹਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਬਾਲਦੀਬਾੜੀ, ਬੇਲਵਾ, ਦੁਭੀ-ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਗੋਗਾਬਿਲ ਝੀਲ, ਨਵਾਬਗੰਜ, ਮਨਿਹਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਝੀਲ ਆਦਿ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੂਰਨੀਆ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਇਤਹਾਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਘੀ-ਕਟਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਰਕਾਰ ਤੇਜਪੁਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਮੋਹੰਮੱਦੀਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। 1770 ਈ. ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੋਹੰਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਪੂਰਨੀਆ ਦੇ ਗਰਵਨਰ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਕੂਮਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਈ. ਨੂੰ ਆਜਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਕੰਨੌਜ

ਕੰਨੌਜ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕੰਨੌਜ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਕੰਨੌਜ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਬਾਹਮਣ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਕੰਨੌਜ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਇਤਰ ਪੇਸ਼ਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤੰਮਾਕੂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕੰਨੌਜ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 71, 530 ਆਂਕੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਕੰਨੌਜੀ ਭਾਸ਼ਾ / ਕਨਉਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਆਲੂ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਆਲੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸੀਤ - ਗਰਹੋਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਨੌਜ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੇ ਵੇਅਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਾਲੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਵੇਅਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। 1200-600 ਬੀਸੀਈ ਅਤੇ ਸੀ.ਏ. ਕ੍ਰਮਵਾਰ 700-200 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ, ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਪਤੰਜਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੋਧੀ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਕੰਨੌਜ ਨੂੰ ਕਨਕੁਜਜਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਗੀਰ ਤੱਕ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੰਨੌਜ ਗਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਕਨਾਗੋੜਾ ਜਾਂ ਕਾਨੋਜੀਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਟੌਲੇਮੀ (ਕੈ. 140 ਈਸਵੀ) ਦੁਆਰਾ ਭੂਗੋਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਫੈਕਸਿਅਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।ਕੰਨੌਜ ਨੇ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ। ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੰਨੋਜ ਦੇ ਮੌਖਾਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ - ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ - ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ, ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਮੌਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕੰਨੌਜ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵਰਧਣ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਹਰਸ਼ਾ ([606 ਤੋਂ 647 ਸਾ.ਯੁ.) ਦੇ ਅਧੀਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੰਨੌਜ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਸਿਆ।ਹਰਸ਼ਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ,ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਸ਼ੋਵਰਮਨ ਨੇ ਕੰਨੌਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।ਕੰਨੌਜ 8 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਗੁਰਜਾਰਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ, ਪਲਾਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾ ਦੇ, ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਿਆ।ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਾਸਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਰਾਈਕੁੜੀ

ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਾਈਕੁੜੀ ਅਲਗੱਪਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਤੀਰੁੱਚਾਪੱਲੀ ਤੋਂ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੋਨਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਮਦੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸੜਕ ਰਸਤੇ ਹੀ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਤੀਰੁੱਚਰਾਪੱਲੀ ਉੱਤਰ ਕੇ ਲੱਗਭੱਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਮਦੁਰਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸੜਕ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦਾ ਅਲਗੱਪਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ । ਕਰਾਈਕੁੜੀ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਪਿਲਿਆਪੱਟੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ । ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਰੁਕਣ ਲਈ ਕਈ ਹੋਟਲ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਲਈ ਘੱਟ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਕਮਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 38 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਗਠਨ 15 ਮਾਰਚ 1985 ਨੂੰ ਰਾਮਨਾਥਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਰਾਮਨਾਥਪੁਰਮ, ਵਿਰੂਧੁਨਗਰ ਅਤੇ ਸਿਵਾਗੰਗਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ। ਕਰਾਈਕੁੜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਗੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਕਸਬੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੁਡੁੱਕਕੋਟਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਾਮਨਾਥਪੁਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਰੁਧੁਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਦੁਰਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਗੰਗਈ, ਕਲਯਾਰ ਕੋਵਿਲ, ਦੇਵਕੋਟਈ, ਮਨਮਾਦੁਰਾਈ, ਇਲਯਾਂਗੁਡੀ, ਤਿਰੁਪੁਵਨਮ, ਸਿੰਮਪੁਨਾਰੀ ਅਤੇ ਤਿਰੁਪੱਟੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2011 ਤੱਕ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,339,101 ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ 1,003 ਔਰਤਾਂ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਮਦੁਰਈ

ਮਦੁਰੈ ਜਾਂ ਮਦੁਰਈ (ਤਮਿਲ: மதுரை), ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਮਦੁਰਈ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਨਗਰ ਹੈ । ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਬਸੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਮਾਂ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਕੂਡਲ ਮਾਨਗਰ , ਤੁੰਗਾਨਗਰ ( ਕਦੇ ਨਾ ਸੋਣ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ) , ਮੱਲਿਗਈ ਮਾਨਗਰ ( ਮੋਗਰੇ ਦੀ ਨਗਰੀ ) ਸੀ ਪੂਰਵ ਦਾ ਏਥੇਂਸ । ਇਹ ਵੈਗਈ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਲੱਗਭੱਗ ੨੫੦੦ ਸਾਲ ਪੁਰਾਨਾ ਇਹ ਸਥਾਨ ਤਮਿਲ ਨਾਡੁ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਅਤੇ ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਚੇ ਗੋਪੁਰਮ ਅਤੇ ਅਨੋਖਾ ਮੂਰਤੀਸ਼ਿਲਪ ਸ਼ਰੱਧਾਲੁਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਕਾਰਣਂ ਇਸਨੂੰ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਮਦੁਰੈ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤਮਿਲ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉੱਤਮ ਹੈ । ਇਹ ਨਗਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਵਪਾਰਕ , ਉਦਯੋਗਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ । ਉਦਯੋਗੋਂ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਕੱਤਣੇ , ਰੰਗਣ , ਮਲਮਲ ਬੁਣਨੇ , ਲੱਕੜੀ ਉੱਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ੧੧ ਲੱਖ ੮ ਹਜਾਰ ੭੫੫ ( ੨੦੦੪ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ) ਹੈ । ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਆਗੂ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਸਰਤ ਹੈ , ਪਰ ਆਪਣੀ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਖਵਾਂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹੈ । ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ੫੫੦ ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਸਨ ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ
ਚੇਨਈ

ਚੇਨਈ (ਤਾਮਿਲ: சென்னை;।PA: [ˈtʃɛnnəɪ]), ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਮਦਰਾਸ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੋਰੋਮੰਡਲ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚੇਨੱਈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 43 ਲੱਖ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਸਤੀ ਮਦਰਾਸਪੱਟਨਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਨੌਸੈਨਿਕ ਅੱਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਕੀਤਾ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਇਹ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੇਸਿਡੇਂਸੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
ਕਲਾ

ਚੇਨਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਲਾਨਾ ਮਦਰਾਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰੰਗਸ਼ਾਲਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਚੰਗੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਲੀਵੁੱਡ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਉਦਯੋਗ

ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ, ਤਕਨੀਕੀ, ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਉਦਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਕੀ ਸਬੰਧੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਿਆਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਮੰਡਲ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ 39% ਦਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਨਿਰਿਆਤ ਵਿੱਚ 60% ਦਾ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਡੇਟਰਾਏਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਕਵਰੱਤੀ

ਕਵਰੱਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਟਾਪੂ - ਸਮੂਹ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਵਰੱਤੀ ਹੈ।
ਹਾਲਤ

ਇਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਚੀਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਤੋਂ 398 ਕਿਮੀ ਦੂਰ 10° - 33’ ਉੱਤਰ 72° - 38’ ਪੂਰਵ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਔਸਤ ਉਂਨਇਨ 0 ਮੀ ਹੈ। ਕਵਰੱਤੀ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 4। 22 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ

ਭਾਰਤ ਦੀ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਵਰੱਤੀ ਦੀ ਕੁਲ ਜਨਸੰਖਿਆ 10113 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਖ 55 % ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ੀਸਦੀ 45 ਹੈ। ਕਵਰੱਤੀ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 78 % ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59। 5 % ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਖ ਸਾਖਰਤਾ 83 % ਅਤੇ ਤੀਵੀਂ ਸਾਖਰਤਾ 72 % ਹੈ। ਕਵਰੱਤੀ ਦੀ 12 % ਜਨਸੰਖਿਆ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ

ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਲਯਾਲਮ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਸੈਰ ਖਿੱਚ
ਕਵਰੱਤੀ ਦਾ ਸਾਗਰ ਤਟ

ਕਵਰੱਤੀ ਟਾਪੂ ਦਾ ਅਨੂਪ ਖੇਤਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਲ, ਤੈਰਾਕੀ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਥਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦਾ ਰੇਤੀਲਾ ਸਾਗਰ ਤਟ ਧੁੱਪ ਸੇਂਕਨੇ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹਨ। ਪਰਯਟਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਵਲੋਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੱਚ ਦੇ ਤਲੇ ਵਾਲੀਨੌਕਾਵਾਂਵਲੋਂ ਅਨੂਪ ਦੇ ਜਲੀਏ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਦ੍ਰਸ਼ਿਆਵਲੋਕਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹਨ। ਕਯਾਕ ਅਤੇ ਪਾਲਨੌਕਾਵਾਂਨੌਕਾਇਨ ਲਈ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ।
ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਅਲਵਣੀਕਰਨ ਪਲਾਂਟ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਅਲਵਣੀਕਰਨ ਪਲਾਂਟ (LLTD) ਕਵਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਅਲਵਣੀਕਰਣ ਸੰਇਤਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਰ ਰੋਜ 100, 000 ਲਿਟਰ ਪੀਣ ਲਾਇਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਸ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਿਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਸੌਲੀ

ਕਸੌਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਛਾਉਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 1842 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 1795 ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕਸੌਲੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਹਾੜੀ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 77 ਕਿੱਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਏ ਟ੍ਰੇਨ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਜਣ ਉੱਤੇ ਕਸੌਲੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਸੌਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਿਅਟਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਸਥਾਨ ਫਰ, ਰੋਡੋਡੇਂਡਰਾਨ, ਅਖਰੋਟ, ਓਕ ਅਤੇ ਵਿਲੋ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਸੌਲੀ ਵਿੱਚ 1900 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ਼‍ਚਰ ਸੰਸ‍ਥਾਨ ਦੀ ਸ‍ਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਐਂਟੀ ਰੇਬੀਜ ਟੀਕਾ, ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਇਡਰੋ ਫੋਬੀਆ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸੌਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ ਦਾ ਜਨ‍ਮ ਸ‍ਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਕਾਂਕੇਰ

ਕਾਂਕੇਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਕੇਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।
ਕਾਂਕੇਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗੈਲਰੀ


ਤਸਵੀਰ:Kanker view from DIET.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kanker_view_from_DIET.jpg|DIET ਤੋਂ ਕਾਂਕੇਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਤਸਵੀਰ:Dood River in Kanker.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dood_River_in_Kanker.jpg|ਕਾਂਕੇਰ ਵਿੱਚ ਦੂਧ ਨਦੀ
ਤਸਵੀਰ:Kanker outskirts.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kanker_outskirts.jpg|ਕਾਂਕੇਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਤਸਵੀਰ:Stream that joins Dood river Kanker district.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stream_that_joins_Dood_river_Kanker_district.jpg|ਕਾਂਕੇਰ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੀਮ
ਤਸਵੀਰ:Mosque in Kanker.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mosque_in_Kanker.jpg|ਕਾਂਕੇਰ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ
ਤਸਵੀਰ:Mascot on the top of Kanker Tahsildar officer.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mascot_on_the_top_of_Kanker_Tahsildar_officer.jpg|ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦਫ਼ਤਰ
ਤਸਵੀਰ:Tehsildar office kanker.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tehsildar_office_kanker.jpg|ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦਫ਼ਤਰ 2

ਆਵਾਜਾਈ

ਕਾਂਕੇਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 30 (ਰਾਏਪੁਰ-ਜਗਦਲਪੁਰ-ਵਿਜ਼ਿਆਨਗਰਮ ਰੋਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 140 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਏਪੁਰ ਤੋਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 160 ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਗਦਲਪੁਰ ਤੋਂ ਕਿ.ਮੀ. ਸੜਕਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੋਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਕੈਬ ਸਹੂਲਤ ਗੁਆਂਢੀ ਸਥਾਨਕ ਰੂਟਾਂ ਨਾਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ/ਆਬਾਦੀ

ਕਾਂਕੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 51,385 ਹੈ। ਮਰਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 51.6% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 49.4% ਹਨ।ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 77% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ 59.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 83% ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 71% ਹੈ। ਕਾਂਕੇਰ ਵਿੱਚ, 12% ਆਬਾਦੀ 23 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਂਗੜਾ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿਰਗਰਤ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਂਗੜਾ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ। ਧੌਲਾਧਰ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਾਟੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਦਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਕਾਂਗੜਾ ਦਾ ਚਰਚਾ 3500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਜਤਰੰਗਿਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

:ਨੇੜੇ ਦੇ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਸਥਾਨ

*ਜੈਅੰਤੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਕਾਂਗੜੇ ਤੋਂ ਲਗਪਗ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਂਗੜਾ ਵਿੱਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਕਨਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਜੈਅੰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੂਰਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪਿੰਡੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਹਿੰਦੀ ਨਦੀ ਠੰਢਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਂਗੜਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਂਵਾਂ
ਕਾਨਪੁਰ

ਕਾਨਪੁਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨਊ ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਸਥਿਤ ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਦਯੋਗਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਲਈ ਚਰਚਿਤ ਬਰਹਮਾਵਰਤ (ਬਿਠੂਰ) ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਧਰੁਵਟੀਲਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਰਿਹੇ ਹੈ। ਕਾਨਪੁਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗ‍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਕਾਨਪੁਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਉਂਨਾਵ ਜ਼ਿਲਾ

ਉਂਨਾਵ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਉਂਨਾਵ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਲਖਨਊ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

636 ਈ. ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨਸਾਂਗ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਨੌਜ ਵਿਖੇ ਰੁਕਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਉਹ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਨਾਫੋਤੀਪੋਕੂਲੋ (ਨਵਦੇਵਕੂਲ) ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਬੋਧੀ ਮੱਠਾਂ ਤੇ ਸਤੂਪ ਬਣੇ ਸਨ।

1857 ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾੰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਵੀ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਅਰਥਚਾਰਾ

2006 ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਉਂਨਾਵ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛੜੇ 250 ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (ਕੁੱਲ 640 ਵਿੱਚੋਂ) ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 34 ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੈਕਵਰਡ ਰੀਜਨ ਗਰਾਂਟ ਫੰਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਹਿਸੀਲਾਂ

ਉਂਨਾਵ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ 6 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਉਂਨਾਵ, ਹਸਨਗੰਜ, ਸਾਫ਼ੀਪੁਰ, ਪੁਰਵਾ, ਬੀਘਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬਾਂਗਰਮਊ। ਇਸਦੇ 16 ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਹਨ- ਗੰਜ ਮੋਰਦਾਬਾਦ, ਬਾਂਗਰਮਊ, ਫਤਹਿਪੁਰ ਚੌਰਾਸੀ, ਸਾਫ਼ੀਪੁਰ, ਮੀਂਆਗੰਜ, ਉਰਸ, ਹਸਨਗੰਜ, ਨਵਾਬਗੰਜ, ਪੁਰਵਾ, ਅਸੋਹਾ, ਹਿਲੌਲੀ, ਬੀਘਾਪੁਰ, ਸੁਮੇਰਪੁਰ, ਬਿਚੀਆ, ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ ਸਿਰੌਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਪੁਰ ਕਰਨ।

ਉਂਨਾਵ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਤੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦ ਲਈ, ਮੌਜੂਦਾ ਚੁਣਿਆ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਹਾਰਾਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਕਰੀਮਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ

ਕਰੀਮਨਗਰ ਆਂਦਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖਆਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਕਰੀਮਨਗਰ।
ਆਬਾਦੀ

* ਕੁੱਲ - 3,491,822
* ਮਰਦ - 1,747,968
* ਔਰਤਾਂ - 1,743,854
* ਪੇਂਡੂ - 2,813,010
* ਸ਼ਹਿਰੀ - 678,812
* ਰਾਜ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਫ਼ੀਸਦ - 18.69%
ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਤਰ

ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ

* ਕੁੱਲ - 1,661,089
* ਮਰਦ - 1,013,328
* ਔਰਤਾਂ - 647,761
ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਤਰ

* ਕੁੱਲ - 54.90%
* ਮਰਦ - 67.09%
* ਔਰਤਾਂ - 42.75%
ਕੰਮ ਕਾਜੀ

* ਕੁੱਲ ਕੰਮ ਕਾਜੀ - 1,711,559
* ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਾਜੀ - 1,458,954
* ਸੀਮਾਂਤ ਕੰਮ ਕਾਜੀ- 252,695
* ਗੈਰ ਕੰਮ ਕਾਜੀ- 1,780,263
ਧਰਮ (ਮੁੱਖ 3)

* ਹਿੰਦੂ - 3,251,834
* ਮੁਸਲਮਾਨ - 213,811
* ਇਸਾਈ - 20,576
ਉਮਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਤੋਂ

* 0 - 4 ਸਾਲ- 302,570
* 5 - 14 ਸਾਲ- 796,148
* 15 - 59 ਸਾਲ- 2,077,569
* 60 ਸਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧ - 315,535

ਕੁੱਲ ਪਿੰਡ - 1,047


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ