JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 2008 ਦੇ ਪਰਿਸੀਮਨ ਦੌਰਾਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਸਾਂਸਦ

2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।


|-style="background:#E9E9E9;"
!ਸਾਲ
!colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ
!align="center"| ਸਾਂਸਦ
!ਸਰੋਤ
|-
|2014
|bgcolor="orange"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ
|
|-
|2009
|bgcolor="aqua"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
|align="left"|ਰਤਨਜੀਤ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ
|
|}
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਨਗੀਨਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

ਨਗੀਨਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਨੁਸੂਚੀਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਾਵਾਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 2008 ਦੇ ਪਰਿਸੀਮਨ ਦੌਰਾਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਸਾਂਸਦ

2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।


|-style="background:#E9E9E9;"
!ਸਾਲ
!colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ
!align="center" | ਸਾਂਸਦ
!ਸਰੋਤ
|-
|2014
|bgcolor="orange"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ
|
|-
|2009
|bgcolor="green"|
|align="left"|ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਯਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ
|
|}
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਨਗਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 2008 ਦੇ ਪਰਿਸੀਮਨ ਦੌਰਾਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਸਾਂਸਦ

2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।


|-style="background:#E9E9E9;"
!ਸਾਲ
!colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ
!align="center" | ਸਾਂਸਦ
!ਸਰੋਤ
|-
|2014
|bgcolor="orange"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਸ਼ਰਦ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ
|
|-
|2009
|bgcolor="blue"|
|align="left"|ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਕੌਸ਼ਲ ਤਿਵਾਰੀ
|
|}
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਸ਼ਰਾਵਸਤੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

ਸ਼ਰਾਵਸਤੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ ਜਨਰਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕਾ 2008 ਦੇ ਪਰਿਸੀਮਨ ਦੌਰਾਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
ਸਾਂਸਦ

2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਦੱਨ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਸਾਂਸਦ ਚੁਣੇ ਗਏ। 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ।


|-style="background:#E9E9E9;"
!ਸਾਲ
!colspan="2" align="center"|ਪਾਰਟੀ
!align="center" | ਸਾਂਸਦ
!ਸਰੋਤ
|-
|2014
|bgcolor="orange"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ
|align="left"|ਦਾਦੱਨ ਮਿਸ਼ਰਾ
|
|-
|2009
|bgcolor="aqua"|
|align="left"|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
|align="left"|ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਪਾਡੇ
|
|}
ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ
ਪ੍ਰਸੰਨਾ

ਪ੍ਰਸੰਨਾ - (ਜਨਮ 1951), ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਨੜ ਥਿਏਟਰ ਦੇ ਅਗਰਦੂਤ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ (NSD) ਤੋਂ ਡਿਗਰੀਯਾਫਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਨਾਟ ਸੰਸਥਾ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਸੱਤਵੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਨੇ ਕੰਨੜ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਵੀ ਵੀ ਹਨ।ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨਕਾਰੀ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਰੰਗ ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਡਰਾਮਾ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਨੇ ਨਿਨਾਸਮ, ਰੰਗਮੰਡਲ-ਭੋਪਾਲ, ਰੰਗਾਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਥਿਏਟਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।.
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਗੈਰ-ਗਲਪ

ਗੈਰ-ਗਲਪ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਗਲਪ ਹੈ। ਗੈਰ-ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਾਏ ਗਏ ਸਥਾਨ, ਵਿਅਕਤੀ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਅੰਤਰ-ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ-ਬਿਰਤਾਂਤ (ਖ਼ਾਸਕਰ, ਵਾਰਤਕ) ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਗਲਪ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਂ ਕੁੱਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਤੱਤ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਚਨਾ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੂਪ
ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ

ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਰੰਭਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਜੋਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ/ਰਹੇ ਹਨ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)

ਸ਼ੰਕਰਦਾਸ ਕੇਸਰੀਲਾਲ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (30 ਅਗਸਤ 1923 - 14 ਦਸੰਬਰ 1966) ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਸ਼ੈਲੇੰਦਰ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੁਸ਼ਕਿਨ' ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਜਗਜੀਵਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਬੇ ਰਵਿਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਦਲਿਤ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਸੀ।
ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਗੀਤ

* ਰਮਿਆ ਵਸਤਾਵਿਆ (ਸ਼੍ਰੀ 420)
* ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ (ਸ਼੍ਰੀ 420)
* ਮੇਰਾ ਜੂਤਾ ਹੈ ਜਾਪਾਨੀ (ਸ਼੍ਰੀ 420)
* ਆਜ ਫਿਰ ਜੀਨੇ ਕੀ (ਗਾਈਡ)
* ਗਾਤਾ ਰਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ (ਗਾਈਡ)
* ਪਿਯਾ ਤੋਸੇ ਨੈਨਾ ਲਾਗੇ ਰੇ (ਗਾਈਡ)
* ਕ੍ਯਾ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਹੋ ਗਯਾ (ਗਾਈਡ)
* ਹਰ ਦਿਲ ਜੋ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ (ਸੰਗਮ)
* ਦੋਸਤ ਦੋਸਤ ਨਾ ਰਹਾ (ਸੰਗਮ)
* ਸਬ ਕੁਛ ਸੀਖਾ ਹਮਨੇ (ਅਨਾੜੀ)
* ਕਿਸੀ ਕੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟੋਂ ਪੇ (ਅਨਾੜੀ)
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
* Shailendra, popular Lyrics
* Detail biography, Shailendra

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ

ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ (21 ਸਤੰਬਰ 1938 - 4 ਅਪਰੈਲ 2014) ਉੱਘੇ ਚਿੰਤਕ, ਵਿਦਵਾਨ ਖੋਜੀ, ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਸਤੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਨਾਮਵਰ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਨਾਮਵਰ ਆਲੋਚਕ ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।
ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਮ ਏ ਅਤੇ ਪੀ-ਐਚ.ਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਸਤਕਾਂ

*ਪੋਇਟਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਟਾਕਾਂਸੀਅਸਨੈੱਸ (1982)
*ਵੈਸਟਰਨ ਪੋਇਟਿਕਸ ਐਂਡ ਈਸਟਰਨ ਥਾਟ (1983)
*ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਫੋਕਲੋਰ ਆਫ਼ਟਰ ਪੋਸਟ-ਸਟਰਕਚਰਲਿਜ਼ਮ (1991)
*ਡਿਫਰੈਂਸ਼ਲ ਮਲਟੀਲੌਂਗ (ਸੰਪਾ. 1992)
*ਟ੍ਰਾਂਸਕਲਚਰ ਪੋਇਟਿਕਸ (1998)
*ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਐਂਡ ਪੋਸਟ ਮਾਡਰਨ ਥਾਟ (1999)
*ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ (ਕਿਤਾਬ) (2004)
*ਦ ਸਿੱਖ ਮੈਮਰੀ (2009)
*ਵਿਸਮਾਦ (ਅਨੁ. 2013) ਆਦਿ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਸਤਕਾਂ

*ਕੌਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ (1993)
*ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ: ਦੇਹ ਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ(1995)
*ਵਿਸ਼ਵ ਚਿਤਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (2003)
*ਵਿਸਮਾਦੀ ਪੂੰਜੀ (2010)
*ਉੱਤਰਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦ (ਕਿਤਾਬ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ

ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੇਖਕ ਹਨ।
ਜੀਵਨ ਤੱਥ

*1962 ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐਚ ਡੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
*1973 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ ਮਗਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡੀ ਲਿਟ ਕੀਤੀ ਸੀ।
*ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਵਕਤ ਐਮ ਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੀ ਏ ਤੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਕੀਤੀ।
ਅਧਿਆਪਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ

*ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਹਿਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ
* ਜੁਲਾਈ 1963 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੀਡਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਨੌ ਸਾਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖੀ ਰਹੇ।
*1973 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਾਨਾਸ (ਤੁਲਸੀ ਰਾਮਾਇਣ) ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
*1987 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

*ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
*ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕਵਿਤਾਵਲੀ
*ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਕਰਤ੍ਰਿਤਵ
*ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪੌਰਾਣਿਕ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤਰਾਰਧ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੂਲਕ ਇਤਿਹਾਸ
*ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫ਼ਾਰੂਕੀ

ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫ਼ਾਰੂਕੀ () (15 ਜਨਵਰੀ 1935 - 25 ਦਸੰਬਰ 2020) ਉਰਦੂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਰਦੂ ਅਦਬ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਦਖ਼ਲ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਣੇ। ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਪਿਰਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ

ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜਨਵਰੀ 1935 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦਾਰ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਲੇ ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਖੂੰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕਈ ਚਾਂਦ ਔਰ ਥੇ ਸਰੇ ਆਸਮਾਂ, ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਕੇ ਹਿਮਾਇਤ ਮੇਂ, ਉਰਦੂ ਕਾ ਇਬਤਿਦਾਈ ਜ਼ਮਾਨਾ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ 1986 ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 25 ਦਸੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਹਬਾਦ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕਨਗਰ ਨੇਵਾਦਾ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫ਼ਾਰੂਕੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਮੀਲਾ ਫ਼ਾਰੂਕੀ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੀ ਸੁਪੁਰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਮੀਲਾ ਫ਼ਾਰੂਕੀ ਦੀ ਮੌਤ 2007 ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ

ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਉਰਦੂ ਰਵਾਇਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਾ ਰੂਪ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਲਾ ਰੂਪ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਖ਼ਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 1928 ਵਿੱਚ ਮੀਰ ਬਕਰ ਅਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫ਼ਾਰੂਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਹਿਮੂਦ ਫ਼ਾਰੂਕੀ ਨੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

:ਤਹਕੀਕੀ ਤੇ ਤਨਕੀਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ
* ਅਸਬਾਤ ਵ ਨਫ਼ੀ
* ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੇ ਅਹਿਮ ਮੋੜ
* ਉਰਦੂ ਕਾ ਇਬਤਦਾਈ ਜ਼ਮਾਨਾ ਅਦਬੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਵ ਤਾਰੀਖ਼ ਕੇ ਪਹਿਲੂ
* ਅਫ਼ਸਾਨੇ ਕੀ ਹਿਮਾਇਤ ਮੈਂ
* ਅੰਦਾਜ਼ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਿਆ ਹੈ
* ਤਾਬੀਰ ਕੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ
* ਤਫ਼ਹੀਮ ਗ਼ਾਲਿਬ
* ਸ਼ਿਅਰ ਸ਼ੋਰ ਅੰਗੇਜ਼ ਚਾਰ ਜਿਲਦੇਂ
* ਸ਼ਿਅਰ ਗ਼ੈਰ ਸ਼ਿਅਰ ਔਰ ਨਸਰ
* ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਕਾ ਸਾਮਾਨ ਸਫ਼ਰ
* ਸੂਰਤ ਵ ਮਾਅਨੀ ਸੁਖ਼ਨ
* ਗ਼ਾਲਿਬ ਪਰ ਚਾਰ ਤਹਰੀਰੇਂ
* ਗੰਜ ਸੋਖ਼ਤਾ
* ਲੁਗ਼ਾਤ ਰੋਜ਼ਮਰਾ
* ਹਮਾਰੇ ਲੀਏ ਮੰਟੋ ਸਾਹਿਬ
* ਲਫ਼ਜ਼ ਵਮਾਨੀ
* ਨਏ ਨਾਮ
* ਨਗ਼ਮਾਤ ਹਰੀਤ
* ਅਰੂਜ਼ ਆਹੰਗ ਔਰ ਬਿਆਨ
ਅਫ਼ਸਾਨੇ

* ਸਵਾਰ ਔਰ ਦੂਸਰੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ
ਨਾਵਲ

* ਕਈ ਚਾਂਦ ਥੇ ਸਿਰ ਆਸਮਾਂ
ਸ਼ਾਇਰੀ

*ਗੰਜ ਸੋਖ਼ਤਾ
*ਸਬਜ਼ ਅੰਦਰ ਸਬਜ਼
*ਚਾਰ ਸੰਮਤ ਕਾ ਦਰਿਆ
* ਆਸਮਾਨ ਮਹਿਰਾਬ
*ਮਜਲਿਸ ਆਫ਼ਾਕ ਮੈਂ ਪਰਵਾਨਾ ਸਾਂ (ਜੁਮਲਾ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀ ਕੁਲੀਆਤ)
ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ

*ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਸਿਤਾਰਾ-ਇ-ਇਮਤਿਯਾਜ
*ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*Lecture by Shamsur Rehman Faruqi on Urdu Poetry
ਹਵਾਲੇ
ਨਾਸਰ ਹੁਸੈਨ

ਨਾਸਰ ਹੁਸੈਨ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਏਸੇਕਸ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ 1987 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ। ਉਹ 1999 ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਕਪਤਾਨ ਰਿਹਾ। ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਸੂਚੀ-ਇਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 650 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 62 ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਹਿਤ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਨ ਬਣਾਏ। ਉਸ ਨੇ 207 ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਸਟ ਸਕੋਰ 1997 ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਡਨ ਨੇ "ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵਾਜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਲ 96 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਅਤੇ 88 ਇਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੇਮਾਂ ਖੇਡੀਆਂ। ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 5200 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਲਿੱਪ ਅਤੇ ਗੱਲੀ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੇ 150 ਕੈਚ ਕੀਤੇ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੁਸੈਨ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
ਰਾਜੀਵ ਦੀਕਸ਼ਿਤ

ਰਾਜੀਵ ਦੀਕਸ਼ਿਤ (30 ਨਵੰਬਰ 1967 - 30 ਨਵੰਬਰ 2010) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਤੇਜ਼ ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਨ-ਜਗਰਾਤਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਰਥਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਸਵੈ ਅਭਿਮਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ

ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ (10 ਮਾਰਚ 1920 - 19 ਮਾਰਚ 2012) ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕਾਮਰੇਡ ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਜੀਵਨੀ

ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1920 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਹਰਸ਼ਾ ਛੀਨਾ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਮਿਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਾਭ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚਾ ਕਾਮਰੇਡ ਅਛਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫੱਤੇਵਾਲ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਅਛਰ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1946 ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਮੋਰਚਾ ਵਿੱਚ 950 ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920
ਕਵਿਤਾ ਸਿੰਘ

ਕਵਿਤਾ ਸਿੰਘ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (JNU) ਦੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਸਿੰਘ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (JNU) ਦੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। 1987 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਐਮ ਐਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੜੋਦਾ ਤੋਂ ਐਮ ਐਫ਼ ਏ (MFA) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ 1997 ਵਿੱਚ ਪੀ ਐੱਚ ਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਜੇਐਨਯੂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਸਰਚ ਰੁਚੀਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਪੇਟਿੰਗ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ

ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਲਾਵਰ ਫਲਾਈ(flower fly), ਹੋਵਰ ਫਲਾਈ(hoverfly) ਅਤੇ ਸਿਰਫਿਡ ਫਲਾਈ(syrphid fly) ਵਰਗੇ ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂ ਜਾਤੀ ਦਾ ਤਕਨੀਕੀ ਨਾਂ ‘ਹੈਲੋਫਿਲੱਸ’ ਹੈ। ਮੱਖੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਸਿਰਫਿਡੀ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 6000 ਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਨਕਲਚੀ ਮੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਡੂਮਣਿਆਂ, ਘਰਘੀਨਾਂ ਤੇ ਭਰਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਅਪਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਮਝ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਫਟਕਦੇ। ਕਈ ਮੱਖੀਆਂ ਡੰਗ ਮਾਰਨ ਦੀ ਝੂਠੀ ਕਿਰਿਆ ਤਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨੂੰ ‘ਬੇਟੀਸੀਅਨ ਮਿਮਿਕਰੀ’ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਬਣਤਰ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਕੱਦ ਕਾਠ ‘ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ’ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਕੀਲੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਢਿੱਡ ਉੱਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੱਖੀਆਂ ਇੱਕ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਅੱਗੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਖੰਭ ਹੀ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਖੰਭ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਹਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੋੜ ਤੋਂ ਮੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਿ ਇਹ ਡੰਗ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਬਾਕੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੁਸਤ ਉਡਾਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਸਰਲਤਾ ਤੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਖੜੀ੍ਹਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਹੋਵਰ ਫਲਾਈਸ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰ ਬੜਾ ਚਮਕੀਲਾ ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਜੋੜਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਡਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਹਾਲਟੀਅਰ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੰਭ ਉੱਡਣ ਵੇਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਪੰਜ ਵਰਗਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਚੂਸਣ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਲੈਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲੇ ਜਾਂ ਤੇਲੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿੱਠਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਚੂਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਨਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ

ਮਾਦਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਰ ਛੇਤੀ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਡਕੇ ਤੇ ਘੁੰਮ ਘੁੰਮ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਦੇ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਨੂੰ ਉਲੀਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਚੁਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਵਾਲੀ ਮਾਦਾ ਉਸੇ ਨਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਹਿਵਾਸ ਮਗਰੋਂ ਮਾਦਾ ਤੇਲੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇਲਾ ਖਾ ਕੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੋਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਜਬਾੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ। ਉਹ ਫਿੱਕੇ ਬਦਾਮੀ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਲੱਗ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੈਗੱਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੇ ਪੇਟੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਗੱਭਰੂ ਹੋਣ ਤਕ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲੇ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲਾਭ

ਇਹ ਮੱਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਤੇਲਾ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਾਗਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਇਹ ਮੱਖੀਆਂ ਕੀੜ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਲਗਾਮ ਹਨ। ਇਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ। ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੌਦਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ

ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ (28 ਦਸੰਬਰ 1921 - 1 ਮਈ 2001) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤੀ ਰਚਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਰਚੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੂਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਸ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੁੰਗਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨੰਦ ਕੌਰ ਸੀ। ਪਦਮ ਮਲਾਵਈ ਉਪਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ਼।
ਸਿੱਖਿਆ

ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਇਸੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। 1948-49 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੰਬਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗਜ਼ਟ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਪ੍ਰੋ: ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ 1950 ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਗਪਗ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੱਕੇ ਟਿਕ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਤੂਬਰ 1965 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਨੀਆ' ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਅਕਤੂਬਰ 1965 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨਵਰੀ 1983 ਤੱਕ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਆਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸੀਨੀਅਰ ਓਰੀਐਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵੀ ਰਹੇ। ਨੌਕਰੀ ਉਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰੋ: ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਜੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸੁਣਕ ਸੀ।
ਸਨਮਾਨ

*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਟਰੱਸਟ (ਢੁੱਡੀਕੇ)
*ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ (ਜਲੰਧਰ)
*ਹਾਸ਼ਮ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਜਗਦੇਉ ਕਲਾਂ(ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)
*ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਬ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ
*1981 ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
*1999 ਸਾਹਿਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵੱਲੋਂ ਆਜੀਵਨ ਕਾਲ ਲਈ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਗਪਗ 80/82 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਚੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੇਸ਼ ਹੈ:-
*ਸੰਖੇਪ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ
*ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਰਸ਼ਨ
*ਪੰਜ ਦਰਿਆ
* ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਟੀਕ
* ਕਲਾਮ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
* ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
*ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ
*ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ
*ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਾਂ
* ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਰਾਂਮਾਹੇ
*ਪੁਸ਼ਪਾਂਜਲੀ
*ਖ਼ਲੀਲ ਜ਼ਿਬਰਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ
*ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚਾਰ ਕੋਸ਼
*ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸੰਕੇਤ ਕੋਸ਼
*ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਮਹਿਮਾ ਕੋਸ਼
* ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਸੱਦਾਂ
*ਬੰਸਾਵਲੀਨਾਮਾ ਦਸਾਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਕਾ
*ਕੋਠੀ ਝਾੜ
*ਗੁਰੂ-ਸਰ
*ਗੁਰੂ ਦਰ
*ਰਹਿਤਨਾਮੇ
*ਬਚਨ ਸਾਈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ
*ਕਲਮ ਦੇ ਧਨੀ
*ਕਲਮ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ
*ਸਾਡੇ ਗੁਰਦੇਵ
*ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ
*ਦੁਰੁ ਨਾਨਕ ਸਾਗਰ
*ਪਣ ਦਰਿਆ
*ਪੰਜਾਬੀ ਝਗੜੇ
*ਮਹਾਤਮ ਸੰਤਰੋਣ
*ਬਾਬਾ ਸਾਧੁਜਨ
*ਸਾਧੂ ਈਸ਼ਰਦਾਸ
*ਹੀਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ
*ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ
*ਸੱਸੀ ਸਦਾ ਰਾਮ
*ਟੈਗੋਰ ਤ੍ਰਿਬੈਨੀ
*ਸੋਲਾਂ ਕਲਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਵਿਟੂਹ ਕੁਰਬਾ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ
ਵੀ ਐਨ ਤਿਵਾੜੀ

ਵੀ ਐਨ ਤਿਵਾੜੀ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋ. ਵਿਸ਼ਵਾਨਾਥ ਤਿਵਾੜੀ (ਜਨਮ-17 ਮਾਰਚ 1936ਤੇ ਮੌਤ-3 ਅਪਰੈਲ
1984) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਸਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1982 'ਚ 'ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ' ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ 1984 ਈ: 'ਚ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਡੇਲੀਆ (1961)
*ਫ਼ੁਟਪਾਥ ਤੋਂ ਗਰਾਜ਼ ਤਕ (ਕਵਿਤਾ) (1981, ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ ਜੇਤੂ)
*ਤਨ ਦੀ ਚਿਖਾ
*ਸਰਦਾਰ
*ਅੱਕ ਦੀ ਅੰਬੀ
*ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵ
*ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਯਾਦਾਂ
*Punjab: A Cultural Profile
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਰੋਜ਼ਾਰੀਓ ਕਾਸਟੇਲਾਨੋਸ

ਰੋਜ਼ਾਰੀਓ ਕਾਸਟੇਲਾਨੋਸ ਫ਼ਿਗੁਏਰੋਆ (25 ਮਈ 1925 – 7 ਅਗਸਤ 1974) ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ।
ਚੋਣਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

*Balún-Canán (1957)
*Poemas (1953–1955) (1957)
*Ciudad Real: Cuentos (1960)
*Oficio de tinieblas (1962)
*Álbum de familia (1971)
*Poesía no eres tú; Obra poética: 1948–1971 (1972)
*Mujer que sabe latín . . . (1973)
*El eterno femenino: Farsa (1973)
*Bella dama sin piedad y otros poemas
*Los convidados de agosto
*Declaración de fe
*La muerte del tigre
*Cartas a Ricardo (1994)
*Rito de iniciación (1996)
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ

*The Nine Guardians: a Novel (1992)
*The Book of Lamentations (1996)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਕਸੀਕਨ ਲੇਖਕ
ਐਲੇਨ ਰੋਬੈਰ

ਐਲੇਨ ਰੋਬੈਰ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ:Alain Robert; ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1962) ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਣਨੀਤੀ

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਇਸਲਈ ਰਾਬਰਟ ਜਿਸ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸਕੋਰਕਾਰਟਰ ਦੀ ਸਾਈਟ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਵੇਖਣਾ ਲੋਚਦੇ ਸਨ। ਇਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਰੌਬਰਟ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚੜਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੌਬਰਟ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਉਸ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਕ ਟਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੰਡੋ ਲੇਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੇਮ) ਦੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਟ੍ਰਿਊਸ ਵਰਤ ਕੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਈ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦੀ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਚਾਕ ਪਾਊਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੈਗ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Professor, ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਸਟ-ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦਰਜਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 'ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਕਰਦਾ ਹੈ'। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰੈਂਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ" ਇੱਕ ਅਯੋਗ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਫੁੱਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਰਗੇ ਹੇਠਲੇ ਰੈਂਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਯੋਗ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਕਸਰ ਮੌਲਿਕ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੋਰਸ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਥੀਸਿਸ ਜਾਂ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਲਈ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਭਾਗ, ਖੋਜ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਰਗੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਜੂਨੀਅਰ ਸਟਾਫ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਨਤਕ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
center|thumb|ਸੁਕਰਾਤ - ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦੇ
ਮਹਾਵੀਰ ਤਿਆਗੀ

ਮਹਾਵੀਰ ਤਿਆਗੀ (1899-1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਦ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਤਿਆਗੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੇਰਠ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਾਰਸ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਜੱਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਏਟਾ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਉਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤਨਖਾਹ ਜਬਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਗੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਚੇਲਾਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899
ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਨਿਆਸ

ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਨਿਆਸ (The Light of Asia) (ਜਰਮਨ: Die Leuchte Asiens) ਫਰਾਂਜ ਓਸਟੀਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਂਸ਼ੁ ਰਾਏ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਮੂਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਐਡਵਿਨ ਆਰਨੋਲਡ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਾਨਣ (The Light of Asia) (1879) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਫੈਦ ਸ਼ਿਆਮ 1925 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅੱਗੇ ਕਥਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਗੌਤਮ ਦਾ ਲਾਲਨ ਪਾਲਣ, ਸੁਖ ਸਮਰਿਧੀ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਦੌਲਤ ਵਿਲਾਸਿਤਾ ਭਰੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਲਕ ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦਾ ਮਹਲ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਬਣਨਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
* Silentfilm.org
* Spicevienna.org , Prem Sanyas

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ