JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Moravia

thumb|250px|Moravia
thumb|250px|Bendera ya Moravia
thumb|250px|Moravia katika jamhuri ya Ucheki
Moravia (kwa Kicheki na Kislovakia: Morava; kwa Kijerumani: Mähren; kwa Kihungaria: Morvaország; kwa Kipoland: Morawy) ni mkoa wa kihistoria mashariki mwa Ucheki.

Jina limetokana na mto Morava. Jina la Moravia linatumiwa na Kanisa la Kiprotestanti linalojulikana katika nchi nyingi kama "Kanisa la Moravian".

Pamoja na Bohemia eneo la Moravia ni sehemu muhimu ya Ucheki, nchi iliyoanzishwa mwaka 1993 baada ya Slovakia kutoka katika Chekoslovakia.

Mji mkuu wa Moravia ni mji wa Brno (Kijer.: Brünn).
Historia

Moravia imekaliwa na makabila ya Waslavoni tangu karne ya 6.

Katika karne ya 9 milki ya Moravia ilikuwa nchi muhimu zaidi kati ya Waslavoni wa Ulaya, lakini mwanzoni mwa karne ya 10 iliporomoka kutokana na ueneaji wa Ujerumani upande wa magharibi na wa Hungaria upande wa mashariki-kusini.

Baadaye watawala wa Bohemia na Moravia walialika Wajerumani kuhamia na kuunda miji na vijiji. Hivyo takriban 1/3 ya wakazi wa Moravia waliongea Kijerumani hadi mwaka 1945 wakati Wajerumani walipofukuzwa katika Chekoslovakia.

Katika karne zilizofuata Moravia ilikuwa chini ya athira ya Polandi au Ujerumani ikaendelea kuwa sehemu ya Dola Takatifu la Kiroma na tangu mwaka 1526 chini ya utawala wa familia ya Habsburg na baadaye ilitawaliwa kama sehemu ya milki ya Austria.

Wakati wa kusambaratishwa kwa Austria-Hungaria mwaka 1918 Moravia ilifanywa sehemu ya nchi ya Chekoslovakia na tangu mwaka 1993 ya Ucheki.
Tanbihi

Jamii:Ucheki
Jamii:Dola Takatifu la Kiroma
Orodha ya nchi za Afrika

thumb|320px|Afrika duniani.
thumbnail|right|250px|Afrika kutoka angani.
thumb|upright|Kanda za Afrika:


(Mpangilio wa Kanda za nchi za Umoja wa Mataifa
Orodha ya nchi huru na maeneo barani Afrika inafuata kanda za Afrika jinsi zilivyopangwa na Umoja wa Afrika. Majina ya nchi hutajwa pamoja na maeneo yanayotawaliwa na nchi nje ya Afrika au ambayo yamekuwa sehemu kamili ya nchi nje ya Afrika.

Mpangilio wa nchi kwa kanda za kaskazini, magharibi, mashariki, kati na kusini hufuata mfumo wa Kanda za nchi za Umoja wa Mataifa.
Afrika ya Kaskazini
Afrika ya Magharibi
Afrika ya Kati
Afrika ya Mashariki
Afrika ya Kusini

thumb|upright|Ramani ya Afrika.
thumb|Mipaka ya nchi za Afrika.
Maelezo

# Kanda zinazotajwa (Afrika ya Kusini – Magharibi n.k.) zinafuata utaratibu wa Umoja wa Mataifa UN categorisations/map.
# Misri imo Afrika lakini sehemu ya eneo lake iko Asia ya Magharibi. Wengine huiita nchi ya kimabara.
# Visiwa vya Kanari ni sehemu ya Hispania ikiwa Las Palmas de Gran Canaria pamoja na Santa Cruz de Tenerife ndiyo miji mikuu pamoja mara nyingi huhesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kaskazini; viko karibu na Moroko and Sahara ya Magharibi; wakazi na eneo vya 2001.
# Mji wa Ceuta ni eneo la Hispania ufukoni wa Bahari ya Mediteraneo ikizungukwa na nchi ya Moroko; wakazi na eneo ni ya 2001.
# Visiwa vya Madeira ni sehemu ya Ureno, mara nyingi huhesabiwa kuwa sehemu ya Afrika ya Kaskazini viko karibu na Moroko; wakazi na eneo vya 2001.
# Mji wa Melilla ni eneo la Hispania ufukoni wa Bahari ya Mediteraneo ikizungukwa na nchi ya Moroko; wakazi na eneo ni ya 2001.
# Bloemfontein ndiyo makao ya Mahakama Kuu ya Afrika Kusini, Cape Town ni makao ya Bunge, Pretoria ni makao makuu ya serikali.
# Yamoussoukro ndiyo rasmi Mji Mkuu wa Côte d'Ivoire lakini Abidjan ni makao ya serikali hali halisi.
# Sahara ya Magharibi imetekwa na kutawaliwa kwa sehemu kubwa na Moroko hali isiyokubalika na jumuiya ya kimataifa

*
Afrika
Jamii:Orodha za Afrika
Afrika
Amerika ya Kilatini

thumb|right|260px|Nchi za Amerika ya Kilatini zinazotumia lugha za Kihispania, Kireno na Kifaransa. Belize imo kwa sababu ya wasemaji wengi wa Kihispania.
Amerika ya Kilatini ni jina linalotumika kutaja sehemu kubwa ya Amerika.
Asili ya jina

Amerika ya Kilatini humaanisha kwa kawaida nchi za Amerika ambako lugha za Kihispania na Kireno pamoja na Kifaransa hutumiwa kama lugha rasmi au lugha ya watu wengi. Lugha hizo zote zimetokana na Kilatini na hujumlishwa pamoja na nyingine kama "Lugha za Kirumi".
Nchi za Amerika ya Kilatini

Kuna tofauti kuhusu ya namna ya kutaja nchi za Amerika ya Kilatini. Mara nyingi Amerika ya Kusini, Amerika ya Kati na Meksiko hutajwa hivyo kwa jumla. Lakini kuna nchi ndogo kama Guyana, Surinam na nchi za visiwani vya Karibi zinazotumia zaidi Kiingereza au Kiholanzi zisizo lugha za Kirumi. Nchi hizo wakati mwingine hujumlishwa pamoja ndani ya Amerika ya Kilatini lakini mara nyingi zinatazamwa kuwa za pekee kutokana na tofauti za utamaduni.

Kiutamaduni hata sehemu ya Marekani ya Kusini yenye wasemaji wengi wa Kihispania ni karibu sana na Amerika ya Kilatini. Majimbo hayo ya Marekani kama Texas na Kalifornia yalikuwa sehemu za Meksiko hadi karne ya 19.
Historia na utamaduni

Kipaumbele cha lugha za Kirumi kimetokana na historia. Baada ya Kristoforo Kolumbus nchi hizo zilikuwa makoloni ama ya Hispania ama ya Ureno hadi karne ya 19. Wakazi wengi ni watoto wa wahamiaji kutoka Ulaya Kusini au machotara waliotokana na wahamiaji hao na wakazi asilia.

Katika nchi kadhaa, hasa Meksiko na nchi za Andes, ambako Waindio wengi kidogo walibaki, wanaendelea kutumia lugha zao pamoja na Kihispania.

Dini kubwa katika Amerika ya Kilatini ni Ukristo wa Kanisa Katoliki lililokuwa kanisa rasmi ya Hispania na Ureno.

Jamii:Amerika
Hispaniola

thumb|300|Hispaniola
Hispaniola (kutoka matamshi ya Kilatini ya jina la Kihispania "La Española" = "cha Kihispania") ni kisiwa kikubwa cha pili katika Karibi kikiwa na eneo la km² 74,700.

Iko kati ya Kuba upande wa magharibi na Puerto Rico upande wa mashariki.

Hispaniola huhesabiwa kati ya visiwa vya Antili Kubwa. Ni kile chenye watu wengi zaidi katika Amerika, na cha kumi duniani.

Mashariki mwa kisiwa yalitawaliwa na Hispania kama koloni la Santo Domingo, ilhali Wafaransa walianzisha koloni lao upande wa magharibi wa kisiwa kwa jina la Saint Domingue.

Hivyo leo kisiwani kuna nchi huru mbili: Haiti upande wa magharibi na Jamhuri ya Dominikana upande wa mashariki.
Viungo vya nje

*Google maps
*Map of the Islands of Hispaniola and Puerto Rico from 1639
*The Kraus Collection of Sir Francis Drake at the Library of Congress contains primary materials on Hispaniola.

Jamii:Hispaniola
Jamii:Visiwa vya Karibi
Jamii:Jamhuri ya Dominika
Jamii:Haiti
Havana

thumb|300px|Mahali pa Havana nchini Kuba

Havana (kihisp. La Habana) ni mji mkuu na mji mubwa wa Kuba kwenye 23°8′N 82°23′W. Kuna wakazi milioni 2.2. Tangu 1982 mji wa kale umepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia.
Historia

Mji kwa jina la Havana ulianzishwa 1515 na Mhispania Diego Velázquez de Cuéllar lakini ulihamishwa mwaka 1519 kuja mahali pa kudumu uliopo hadi leo. Mji ukakua kuwa bandari muhimu wa kijeshi na kibiashara. Tangu 1607 Havana ilikuwa mji mkuu wa koloni ya Kihispania ya Kuba.

Havana ilikuwa hasa tangu azimio la Hispania la kukusanya "la flota" yaani jahazi za kubebea fedha na bidhaa za Amerika kama kundi kabla ya kuvuka Atlantiki kwa kusudi la kuzuia maharamia Waingereza waliovinda meli za Hispania. Azimio hili lilisababisha mamia ya jahazi kukusanyika katika hori ya bahari mbele ya Havana katika miezi ya Mei hadi Agosti mpaka kuanza safari ya pamoja.

Katika karne za 17 na 18 mji uliendelea kukua kuwa mji mkubwa wa tatu wa Amerika baada ya Mji wa Mexiko na Lima kushinda Boston na New York.

Mwisho wa karne ya 19 Havana iliona mlipuko wa manowari SS Maine katika bandari yake tarehe 15 Februari 1898 ulioanzisha vita ya Marekani dhidi Hispania. Havana ilivamiwa na Waamerika na kutangazwa kuwa mji mkuu wa Jamhuri ya Kuba mwaka 1902.

Athira ya Amerika iliendelea kuwa kubwa hadi mapinduzi ya Kuba na kuingia kwa jeshi la mapinduzi chini ya Fidel Castro tarehe 1 Januari 1959.

Jamii:Kuba
Jamii:Ghuba ya Meksiko
Jamii:Miji Mikuu Amerika
Georgetown, Guyana

thumb|300px|Jengo la Bunge la Guyana mjini Georgetown
Georgetown ni mji mkuu wa Guyana na mji mkubwa wa nchi hii ya Amerika Kusini. Ina wakazi 32,563 mjini penyewe na 134,599 pamoja na rundiko la mji.
Historia

Mji ulianzishwa na Wafaransa mnmao mwaka 1782 kwa jina la Longchamps ("shamba ndefu") na baadaye "La Nouvelle Ville" ("mji mpya"). Mji ulikabidhiwa kwa Uholanzi mwaka 1784 kama sehemu ya Guyana ya Kiholanzi na kuitwa "Stabroek".

Wakati wa vita za Napoleoni Uholanzi ilivamiwa na Ufaransa na Uingereza kama adui wa Napoleon ilikamata koloni za Uholanzi. Hivyi mji ulikuwa chini ya utawala wa muda wa Uingereza na kupokea jina la Georgetown kwa heshima ya mfalme George III wa Uingereza na Hanover tangu 1812.

Mji pamoja na sehemu za karibu za Guyana ya Kiholanzi zilihamishwa kikamilifu chini ya utawala wa Uingereza tangu 1814 na kuwa Guyana ya Kiingereza.

Leo hii Georgetown ni kitovu cha utawala na uchumi wa nchi ya Guyana. Kuna ofisi za serikali, bunge, mahakama, chuo kikuu na bandari.

Jamii:Miji ya Guyana
Jamii:Miji Mikuu Amerika
Saint Lucia

thumb|250px|left|Ramani ya St. Lucia
Saint Lucia ni nchi ya kisiwani katika bahari ya Karibi na sehemu ya visiwa vya Antili Ndogo. Iko katikati ya visiwa vya Saint Vincent na Grenadini, Barbados na Martinique.

Kisiwa kina asili ya volkeno na eneo la milimamilima.

Jina linatokana na lile la Mtakatifu Lusia na kulifanya nchi pekee duniani yenye jina la mwanamke.
Watu

Wakazi walio wengi ni wa asili ya Afrika (85.3%), halafu machotara Waafrika-Wazungu na Waafrika-Wahindi (10.9%), Wahindi (2.2%), Wazungu (0.6%).

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi (95%) wanaongea kwa kawaida Patwah, Krioli inayotokana na Kifaransa na kufanana na Kihaiti.

Upande wa dini, wengi ni Wakristo: 62.5% ni Wakatoliki, 24.5% ni Waprotestanti (7% Waadventista Wasabato, 6% Wapentekoste, n.k.), 1.9% ni Warastafari, 1.4% Wahindu n.k.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

* Official website of the Government of Saint Lucia
* Chief of State and Cabinet Members
*
* Saint Lucia from UCB Libraries GovPubs
*
* St Lucia from the BBC News
*
* Key Development Forecasts for Saint Lucia from International Futures
* Guide to the island of St. Lucia



Jamii:nchi za visiwa
Jamii:jumuiya ya Madola
Dame

Dame kwa Kiingereza ni cheo cha chini kwa mkabaila wa kike. Inalingana na cheo cha "Sir". Kwa maana hii hupatikana nchini Uingereza na katika nchi za Jumuiya ya Madola zinazomkubali malkia wa Uingereza kama mkuu wa dola.

Siku hizi cheo hiki ama kinarithiwa katika familia zilizokuwa zamani watawala wa makabaila au kinatolewa kwa heshima na kama kitambulisho cha kazi nzuri ya kujitolea katika utumishi wa umma.

Kwa Kijerumani neno linapatikana kama namna ya kumsemesha mama kiheshima.
1493

Makala hii inahusu mwaka 1493 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

* 15 Machi - Kristoforo Kolumbus anarudi Hispania baada ya safari yake ya kwanza kwenda Amerika.
* 24 Septemba - Kristoforo Kolumbus anaondoka Hispania kwa safari yake ya pili kwenda Amerika atafika mara ya kwanza Antigua, Dominica, Guadeloupe, Visiwa vya Virgin, Saba, Sint Eustatius, Saint-Martin, Montserrat, St. Kitts na Nevis
Waliozaliwa
Waliofariki

*19 Agosti - Kaisari Federiki III wa Ujerumani (alitawala 1440-93)


Jamii:Karne ya 15
Eneo la ng'ambo la Ufaransa

Maeneo ya ng'ambo ya Ufaransa ni maeneo nje ya Ulaya zilizokuwa koloni lakini zimeendelea kuwa sehemu za Ufaransa.
Hali ya kisheria

Maeneo haya hutofautiana katika hali ya kisheria lakini wakazi wao wote ni raia wa Ufaransa na kila eneo linachagua wabunge wake kwa bunge la Paris. Isipokuwa maeneo yasiyokaliwa na watu hawana mbunge.
* mengine ni mikoa (departement) kamili sawa na mikoa mingine ndani ya Ufaransa bara; maeneo yao ni sehemu ya Umoja wa Ulaya.
* mengine ni jumuiya za kujitawala (collectivite) chini ya Ufaransa; hazihesabiwi kuwa sehemu za Umoja wa Ulaya; zinajitwala katika mambo ya ndani lakini mambo ya nje, jeshi na sheria huendeshwa na serikali ya kitaifa na sheria za bunge la Paris.
* kuna bado eneo moja la ng'ambo linalotawaliwa na serikali ambalo ni visiwa vya kusini vya Kifaransa katika Bahari Hindi.
Mikoa ya Ng'ambo (Département d'outre-mer) au Jimbo la Ng'ambo (Région d'outre-mer)

*Guadeloupe (tangu 1946 - Bahari ya Karibi)
*Martinique (tangu 1946 - Bahari ya Karibi)
*Guyana ya Kifaransa (tangu 1946 - Amerika ya Kusini)
*Réunion (tangu 1946 - Bahari Hindi)
*Mayotte katika Bahari Hindi karibu na Komori; mwaka 2011 wakazi walipiga kura wakaamua kuendelea kama Mkoa wa Ng'ambo (Département d'outre-mer).
Eneo la Ng'ambo (Territoire d'outre-mer)

*Visiwa vya kusini vya Kifaransa katika Bahari Hindi tangu 1956)
Jumuiya za Kujitawala za Ng'ambo Collectivité d'outre-mer

Jumuiya hizi zilianzishwa kwa mabadiliko ya katiba ya Ufaransa mwaka 2003. Kila jumuiya imeundwa kwa sheria ya pekee.
*Polynesia ya Kifaransa katika Bahari ya Pasifiki.
*Saint Pierre na Miquelon katika Atlantiki karibu na Kanada.
*Wallis na Futuna katika Pasifiki ya kusini
Nouvelle-Calédonie au Kaledonia Mpya

*Kaledonia Mpya (katika Pasifiki ya kusini) ni eneo la pekee; sehemu ya wakazi wanadai uhuru na kati ya 2014 na 2019 wakazi wote watapiga kura kuhusu swali la kubaki na Ufaransa au kuanzisha nchi huru.
Visiwa visivyokaliwa na watu

Ufaransa hutawala au kudai utawala juu ya visiwa vidogovidogo bila wakazi:
Bahari Hindi

Îles Éparses

*Bassas da India
*kisiwa cha Europa
*Visiwa Glorioso
*Kisiwa cha Juan de Nova
*Kisiwa cha Tromelin

Visiwa hivi hudaiwa pia na Madagaska na Tromelin inadaiwa na Shelisheli.
Pasifiki

*Kisiwa cha Clipperton
Tazama pia

* Orodha ya départements za Ufaransa
Viungo vya Nje

*Official site
*past and current developments of France's overseas administrative divisions like pays d'outre-mer (French language)

Jamii:Ufaransa
Jamii:Eneo la ng'ambo la Ufaransa
Patagonia

thumb|Rangi ya njano inaonyesha eneo la Patagonia.
Patagonia ni sehemu ya kusini kabisa ya bara la Amerika ya Kusini yenye umbo la pembetatu ndefu. Inajumlisha sehemu za kusini za Argentina na Chile. Iko kusini kwa mto Río Colorado ya Argentina na mto Río Bío Bío ya Chile. Upande wa magharibi iko bahari ya Pasifiki na upande wa mashariki ile ya Atlantiki zinazokutana kusini kabisa katika mlangobahari wa Magellan. Kusini kwa mlango bahari huo liko funguvisiwa la Tierra del Fuego (nchi ya moto).

Mikoa ya Chile ya Los Lagos, Aysen na Magallanes pamoja na mikoa ya Argentina ya Neuquén, Río Negro, Chubut, Santa Cruz na Tierra del Fuego katika Mkoa wa Tierra del Fuego, Antaktiki na Visiwa vya Atlantiki Kusini iko yote katika Patagonia.
Wakazi na eneo

* Wakazi = 1,740,000 (sensa ya mwaka 2001).
* Eneo = km² 900,000 pamoja na Patagonia ya Chile na Tierra del Fuego
* Msongamano wa watu = 2.21 / km²
Jiografia

Sehemu kubwa ya Patagonia ya Argentina ni tambarare kavu kwa sababu mvua haipiti milima ya Andes. Hali ya hewa ni baridi kiasi hadi baridi.

Patagonia ya Chile inapokea mvua nyingi mlimani. Kusini penye baridi kuna barafuto kubwa.
Uchumi

Migodi na uvuvi baharini ni muhimu. Katika nchi kavu ya kusini kuna ufugaji wa kondoo. Kaskazini kuna kilimo.
Picha


File:Glaciar Perito Moreno (Argentina).jpg
File:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG
File:Ballenas en Península Valdès.jpg
File:Ushuaia6a (js).jpg


Jamii:Argentina
Jamii:Chile
Bahama

thumb|left|300px|Ramani ya Bahamas
Bahama au Visiwa vya Bahama ni nchi ya visiwani katika bahari ya Atlantiki, kaskazini kwa Kuba na mashariki kwa Florida (Marekani). Visiwa hivyo 700 na zaidi viko nje ya Bahari ya Karibi lakini mara nyingi huhesabiwa kati ya Visiwa vya Karibi. Visiwa vingine vya funguvisiwa hilo viko chini ya Uingereza hata leo (Turks na Caicos).Mji mkuu wa Nassau uko kwenye kisiwa cha New Providence.

Inaaminiwa ya kwamba mahali pa kwanza pa Amerika alipofika Kristoforo Kolumbus kilikuwa kisiwa kimoja cha Bahamas, labda San Salvador.
Demografia

Wakazi walio wengi (90.6%) wana asili ya Afrika lakini wanatumia lugha ya Kiingereza. Wazungu ni 4.7%.

Upande wa dini, unaongoza Ukristo wa madhehebu mbalimbali (93%), kuanzia Wabaptisti (35%), Waanglikana (15%), Wakatoliki (14.5%), Wapentekoste (13%), Wasabato (5%), Wamethodisti (4%) n.k.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya Nje

* Official Government Website
* The Ministry of Tourism's Site
Rasi ya Sinai

thumb|right|Rasi ya Sinai, Ghuba ya Suez (magharibi), [[Ghuba ya Aqaba (mashariki) inavyoonekana kutoka angani.]]

Rasi ya Sinai (kwa Kiarabu: سيناء, sina') ni rasi yenye umbo la pembetatu nchini Misri upande wa kaskazini wa Bahari ya Shamu inayounganisha mabara ya Afrika na Asia. Inahesabiwa kuwa sehemu ya mwisho wa Asia ya Magharibi.

Eneo la Sinai ni takriban km² 60,000, hasa jangwa. Imepakana na Ghuba ya Suez upande wa magharibi na Ghuba ya Aqaba upande wa mashariki. Upande wa magharibi Mfereji wa Suez unaunganisha Bahari ya Shamu na Mediteranea. Kaskazini ya mwisho wa Ghuba ya Aqaba ni mpaka kati ya Misri na Israeli.

Mahali panapojulikana zaidi ndani ya eneo al rasi ni mlima Sinai (pia: mlima Horeb, Jabal Musa) unaoaminiwa ni mahali ambako Musa alipokea amri kumi za Mungu.

Kati ya Raffa (Kaskazini) na Tabba (Kusini) kuna mfereji wa Taabah - Raffah Straight (Bar Lev Line kwa Kihebrania).

Kwenye pwani ya rasi utalii ni sehemu muhimu ya uchumi.

Jamii:Misri
Jamii:Rasi za Asia
Jamii:Maeneo ya Biblia
Jamii:Bahari ya Shamu
Sinai (mlima)

thumb|left|300px|Mahali pa mlima Sinai kwenye rasi ya Sinai
thumbnail|250px|right|Mazingira ya mlima Sinai
Mlima Sinai (kwa Kiarabu: جبل موسى jabal Musa = mlima wa Musa) ni mlima wenye kimo cha mita 2,283 juu ya UB katika eneo la kusini la Rasi ya Sinai nchini Misri. Unajulikana pia kwa jina la Mlima Horeb au kwa jina lake la Kiarabu kama Gebel Musa (matamshi ya Kimisri) au Jabal Musa (matamshi ya Kiarabu sanifu).

Mlima Sinai unaaminiwa tangu kale kuwa ndio mahali ambako Musa alipokea amri kumi kutoka kwa Mungu wakati wa Wanaisraeli kuacha utumwa wa Misri.

Kilele cha mlima kina kanisa la Waorthodoksi lenye asili ya jengo la Kaisari Justiniano I la mwaka 532 na pia msikiti wa karne ya 12.

Monasteri ya Mt. Katarina iko kwenye mwanzo wa mlima.
Viungo vya Nje

*
* Photo album from Mount Sinai and St Catherine's
* Contains many photos of both claimed sites, and some research.

Sinai
Jamii:Milima ya Biblia
Frederick Sumaye

Frederick Tluway Sumaye (amezaliwa 29 Mei 1950) ni mwanasiasa wa Kitanzania ambaye alikuwa Waziri Mkuu wa Tanzania kuanzia tarehe 27 Novemba 1995 mpaka 28 Desemba 2005.
Maisha na kazi

Akiwa mwanachama wa chama tawala Chama Cha Mapinduzi (CCM), Sumaye alihudumu kama mbunge wa Jimbo la Hanang kutoka mwaka 1983 hadi 2005 na alihudumu katika Baraza la Mawaziri kama Waziri wa Kilimo, Mifugo na Ushirika. Alikuwa Waziri Mkuu kuanzia mwaka 1995 hadi 2005.

Baada ya kutoka madarakani, Sumaye alikuwa Balozi wa Shirika la Maendeleo la Viwanda la Umoja wa Mataifa; baadaye, mnamo 2006, alijiandikisha kwa mwaka kama mwanafunzi katikati ya kazi kupitia Programu ya Edward S. Mason katika Shule ya Serikali ya John F. Kennedy katika Chuo Kikuu cha Harvard, na kuwa Mwalimu wa Utawala wa Umma.

Sumaye hakufanikiwa kuteuliwa na chama tawala cha CCM kama mgombea wake wa urais mwaka 2015. Baada ya hapo, alijiunga na moja ya vyama vya upinzaji, Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), ambacho kilikuwa kati ya vyama vya upinzani ambavyo viliunda harakati za upinzani Umoja wa Katiba ya Wananchi (UKAWA) tarehe 22 Agosti 2015. Katika hotuba ambayo aliitoa muda mfupi baada ya kutangaza kwamba anajiunga na upinzani, Sumaye alisema alikuwa akifanya hivyo ili kuimarisha demokrasia.

Tarehe 4 Desemba 2019, Sumaye aliitisha mkutano na waandishi wa habari na kutangaza kuondoka CHADEMA na kuachana na vyama vya siasa kufuatia kushindwa kwake katika uchaguzi wa ndani wa nafasi ya mwenyekiti CHADEMA kanda ya Pwani. Kwa sasa tayari amekwisha kurudi kwenye chama chake cha zamani cha CCM.
Viungo vya nje

* Tovuti ya Ofisi ya Waziri Mkuu wa Tanzania kuhusu Waziri Wakuu waliopita


Jamii:Waliozaliwa 1950
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Jamii:Mawaziri Wakuu
Jamii:Mawaziri wakuu wa Tanzania
Saint Vincent na Grenadini

thumb|left|300px|Ramani ya St. Vincent na Grenadini
Saint Vincent na Grenadini ni nchi ya visiwani ya Antili Ndogo katika bahari ya Karibi. Iko kaskazini kwa Grenada na Trinidad na Tobago na kusini kwa Saint Lucia.

Saint Vincent ndiyo kisiwa kikubwa na Grenadini ni kundi la visiwa vidogo. Kwa jumla eneo la nchi kavu ni kilometa mraba 389.

Mji mkuu wa Kingstown, huko St. Vincent.
Watu

Wakazi wengi wana asili ya Afrika (66%) au ni machotara (19%). 6% ni Wahindi, 4% Wazungu (hasa wenye asili ya Ureno) na 2% Waindio ambao ndio wenyeji wa Karibi.

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini wananchi wengi wanaongea kwa kawaida Krioli

Upande wa dini, walio wengi (88.6%) ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Waanglikana na Wapentekoste, halafu Wamethodisti, Waadventista Wasabato, Wabaptisti na Wakatoliki. Wahindu ni 3.4%, Warastafari 1.8%, Baha'i 1.6, Waislamu 1.5% n.k.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi


Jamii:Saint Vincent na Grenadini
Saint Kitts na Nevis

thumb|left|300px|Ramani ya St. Kitts na Nevis


Saint Kitts na Nevis ni nchi ya visiwani kwenye visiwa viwili vya Bahari ya Karibi na nchi ndogo kabisa ya Amerika yote.

Mji mkuu wa Basseterre uko kwenye kisiwa cha Saint Kitts. Kisiwa kidogo cha Nevis (kutoka jina la zamani la Kihispania: Nuestra Señora de las Nieves) kipo km 3 kusini-mashariki kwa Saint Kitts.

Zamani pia kisiwa cha Anguilla kiliunganishwa na visiwa hivi kuwa koloni moja la Uingereza.
Watu

Wakazi ni 54,961: wengi wana asili ya Afrika (75.1%) au ni machotara Wafrika-Wazungu (12.3%).

Lugha rasmi ni Kiingereza, lakini ile ya kawaida ni Krioli.

Upande wa dini, 82.4% ni Wakristo wa madhehebu mbalimbali, kuanzia Waanglikana na Wamethodisti.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

; Serikali
* Saint Kitts & Nevis official government information service
* Saint Kitts & Nevis official government site
* St. Kitts & Nevis Citizenship-by-Investment Program
* Saint Kitts & Nevis official Investment Promotion Agency
* Saint Kitts & Nevis St Kitts Financial Services Regulatory Commission

; Taarifa za jumla
*
* Saint Kitts and Nevis from OCB Libraries GovPubs
*
* St Kitts and Nevis country profile from the BBC News

; Ramani
* GeoHack list of street, satellite, and topographic maps
* Caribbean-On-Line, St. Kitts & Nevis Maps
*

; Utalii
*Nevis Tourism Authority – Official Site
*Saint Kitts Tourism Authority – Official Site
*Saint Kitts Music Festival – Official Website of the annual Music Festival

; Habari
* West Indies News Network (WINN FM)
* The St. Kitts-Nevis Observer
* SKNVibes
* MIYVUE