JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ඕපාදූප

thumb|නෙදර්ලන්ත ප්‍රස්තාවපිරුළු|වන් වයින්ඩ්ස් ඕන් ද ඩිස්ටාෆ් වට් දි අදර් ස්පින්ස් (දෙදෙනාම ඕපාදූප පතුරුවති) [[වැඩිමහළු පීටර් බෲග්ල් විසිනි]]

ඕපදූප යනු, තමන්ගේ පුද්ගලික දේවල් හෝ අනුන්ගේ පෞද්ගලික දේවල් හෝ පිළිබඳ සිදු කෙරෙන නිෂ්ඵල කතා හෝ කටකතා හෝ වෙයි. කරුණු කාරණා, අදහස් සහ අපවාද, හවුලේ පැතිරවීමට ඇති පැරණිතම සහ අතිශයින් බහුල භාවිතයේ පවතින ක්‍රම අතුරින් එකකි. සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන තොරතුරු වලට දෝෂ සහ විචලනයන් එක් කිරීමට එය සතුව ඇති ප්‍රකීර්තිමත් හැකියාව නිසා මෙම පදය අවමානාත්මක ලෙසින් භාවිතා කෙරෙන අතර, පලක් නොමැති සල්ලාපය, පුද්ගලික හෝ නොවැදගත් හෝ කටකතාවක් විස්තර කිරීමටද භාවිතා වෙයි.

එහි පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාත්මක සම්භවයන් සම්බන්ධයෙන්, විවිධ පර්යේෂණයන්ට, ඕපාදූප ලක්ව ඇත. සහයෝගී කීර්තිනාමයන් පිළිබඳ අවධානයෙන් සිටීමටද එනයින් පුළුල් ලෙසින් පැතිරුණු අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාවයක් පවත්වාගෙන යෑමටද, ඕපාදූප වැදගත් මගක් බවට මෙම පර්යේෂණ තුලින් හෙලිවී ඇත. මෙහිදී අනියම් අන්‍යෝන්‍යතාව අර්ථදක්වා ඇත්තේ, "මම ඔබට උපකාර කරන අතර වෙනයම් කිසිවෙකු මට උපකාර කරනු ඇත” යනුවෙනි. පරිණාමීය ජීව විද්‍යාඥයෙකු වන රොබින් ඩන්බාර් විසින් ඕපාදූප හැඳින්වුණේ, විශාල කණ්ඩායම් තුල සමාජීය බැඳුම් ලෙසිනි. අන්තර්ජාලයේ ආගමනයත් හා සමගම, ඕපාදූප දැන් ක්ෂණික ලෙසින් පුළුල් පැතිරීමක් සහිත වන අතර, පෙරදී බොහෝ කාලයක් ගතවෙමින්, මට්ටමෙන් මට්ටමට පෙරහනට ලක්වෙමින්, ලොව එක් තැනක සිට තවත් තැනකට යොමු වූ මෙය, දැන් ක්ෂණිකව සිදු වෙයි.
ආශ්‍රිත
දි ආට් ඔෆ් වෝ (මකියාවෙල්ලි)

thumb|right|200px|1573දී පීටර් වයිට්බෝර්න් විසින් සිදුකෙරුණු දි ආට් ඔෆ් වෝ හී පරිවර්තනය
ආට් ඔෆ් වෝ (ඉතාලියානු: ඩෙල්ආර්තෙ ඩෙල්ලා ගුවෙර්රා) යනු, ඉතාලියානු පුනරුද දේශපාලන දාර්ශනික සහ ඉතිහාසඥ නික්කලෝ මකියාවෙල්ලි විසින් ලියැවුනු නිබන්ධයකි. ආට් ඔෆ් වෝ හි ආකෘතිය සොක්‍රටීය සංවාදයක ස්වරූපයක් ගනියි. ආරම්භයේදීම, ෆැබ්‍රීසියෝ කොලොන්න සාමිවරයා (සමහරවිටෙක මකියාවෙල්ලිගේ කථක) විසින් ප්‍රකාශ කර ඇති පරිදී, මෙම කෘතියෙහි අභිමතාර්ථය වන්නේ, "විර්තූ (ගුණධර්ම) වලට ගරුකිරීමට හා ඒවා ඉටුකර ගැනීමට, දරිද්‍රතාවයට අවඥා නොකිරීමට, හමුදාමය විනයෙහි පන්නයන් හා ඇණවුම් වෙත ගෞරවාන්විතව සැලකීම, එකිනෙකාට ප්‍රේම කිරීමට, පිල් නොමැතිව ජීවත්වීමට හා, පෞද්ගලිකත්වය අඩුවෙන්ද පොදු යහපත වැඩියෙන්ද සැලකීමට පුරවැසියන් හට බලකිරීමට වෙති." මෙම කරුණු ස්පුඨ කිරීමට, ඔහුගේ පෙරවදනෙහිදී මකියාවෙල්ලි සඳහන් කරනුයේ, හමුදාව යනු, මෙම කෘතියෙහි අන්තර්ගතය ආරක්ෂා කරන පලාස්සො (ඉතාලියානු වර්ගයේ ගොඩනැගිල්ලක්) ගොඩනැගිල්ලක පියස්ස වැනිය යනුවෙනි.

ෆ්ලොරන්ස්හී නිල ඉතිහාසඥයා ලෙසින් 1520 දී පත් කොට සුළු සිවිල් රාජකාරි පැවරුණද, මකියාවෙල්ලිගේ ජීවිතකාලය තුලදී මුද්‍රණය කෙරුණු එකම ඓතිහාසිත හෝ දේශපාලනමය කෘතිය වන්නේ, 1519 සහ 1520 අතරතුරදී ලියැවී ඊළඟ වසරෙහිදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු මෙම කෘතිය පමණක් වෙයි.
පෙට්රි දීසි

thumb|භාවිතා නොකළ වීදුරු පෙට්රි දීසියක්

පෙට්රි දීසි (හෝ පෙට්රි තැටි හෝ සෛල ආරෝපණ දීසි හෝ) යනු, ජීව විද්‍යාඥයින් විසින්, සෛල හෝ කුඩා පාසි ශාඛ හෝ රෝපණය සඳහා භාවිතා කරන නොගැමූරු, විදුරු හෝ ප්ලාස්ටික්, සිලින්ඩරාකාර හා පියනක් සහිත දීසි වර්ගයකි . එය නම් කෙරුණේ, රොබට් කොහ්ගේ සහායකයෙකු වශයෙන් සේවය කරමින් සිටියදී එය සොයා ගත්, ජර්මානු බැක්ටීරියා විද්‍යාඥ ජූලියස් රිචඩ් පෙට්‍රි අනුව යමිනි. ජීවාණුහරණයෙන් (නිදසුනක් ලෙසින්, පීඩන තාපකයක් තුල හෝ උෂ්ණ-වායු උදුනක 160 °C උෂ්ණත්වයක එක් පැයක් වියලි තාපය යෙදුමෙන්) පසුව වීදුරු පෙට්රි දීසි යළි-භාවිතා කළ හැක. එක් පරීක්ෂණයකින් අනෙකට තිරස් දූෂණය ගැටළුවක් විය හැකි අවස්ථාවලදී, බහිෂ්ක්‍රිය කරන අටියෙන්, ප්ලාස්ටික් පෙට්රි දීසි බොහෝ විට භාවිතා වෙයි.

නවීන පෙට්රි දීසි වල පතුලේ සහ පියනෙහි වළලු ඇති අතර, එමනිසා ඒවා එකිනෙක මතින් ලිස්සා නොයන පරිදී එක උඩ එක අට්ටි ගසා තිබිය හැක. දීසි කිහිපයක් එක් ප්ලාස්ටික් අසුරනයක බහාලීමෙන් "බහු-කඳ තැටියක්" ලෙසින් හැඳින්වෙන්නක් නිමැවිය හැක. පෙට්රි දීසි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන්නේ බැක්ටීරියා ආරෝපණය කිරීමටය.
ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව

thumb|left| ඒගාර්-පාදකවූ වර්ධන මාධ්‍යයක් මත [[බැක්ටීරියා ගණවාසයන් සහිත පෙට්රි දීසියක්.]]

පෙට්රි දීසි බොහෝ විට භාවිතා කෙරෙන්නේ, ක්ෂුදු ජීව විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සඳහා ඒගාර් තැටි සැදීමටය. ඒගාර් සහ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ, රුධිරය, ලවණ, කාබොහයිඩ්‍රේට, ඩයි වර්ග, දර්ශක, ඇමයිනෝ අම්ල සහ ප්‍රතිජීවක යන දේ අඩංගු විය හැකි විශේෂිත සංඝටක මිශ්‍රණයක් අඩංගු උණු ද්‍රවයකින් දීසිය අඩ වශයෙන් පුරවනු ලැබේ.
සටහන් සහ ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ලෝක ජනගහන දිනය

ලෝක ජනගහන දිනය සෑම වසරකම ජූලි මස 11 වැනි දින සමරයි. එයින් බලාපොරොත්තුවන්නේ ලෝක ජනගහනයේ වර්ධන පිලිබඳ පරීක්ෂාවෙන් කටයුතු කිරීමටයි. මෙම සැමරුම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ පාලන කවුන්සලය විසින් පිහිටුවන ලදි. මෙය 1987 ජූලි 11 වැනි දින ලෝක ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් බිලියන පහක් වීම හේතුවෙන් පිහිටුවන ලදි.

2012 ලෝක ජනගහන දිනයේ තේමාව - "සෞඛ්‍යය සේවා නැවත ඇතිකිරීමට විශ්වීය ප්‍රවේශය"

2012 ජූලි 9 (යූටීසී 6.31 ලෙස) දින වනවිට ලෝක ජනගහනය 7,025,071,966 ක් ලෙස තක්සේරු කර ඇත.
මේවාත් බලන්න

* එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
* ලෝක ජනගහනය
සටහන්
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

*
බාහිර යොමු

*World Population Day
*UN population estimates and projections
*World and US Population clock

ප්‍රවර්ගය:දිනය අනුව තෝරාගත් සංවත්සර
කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස

thumb|වැසි ජලය නියැදිය (වමෙහි) සහ අංශුන් තැන්පත්වූ පසු (දකුණේ). වියලි අවසාදිතය (මැද).
thumb|මල නොබැඳෙන වානේ බඳුන් වල එකතු කළ වැසි ජලය

කේරලයෙහි පතිත රතු වැස්ස සංසිද්ධිය යනු, 2001 ජූලි 25 දින සිට සැප්තැම්බර් 23 දක්වා, දකුණු ඉන්දියාවෙහි, කේරල ප්‍රාන්තයෙහි, රෙදි රෝස පැහැ ගැන්වීම සිදු කරමින්, විකීර්ණ ලෙසින් (විටින් විට) රතු පැහැති ධාරානිපාත වැස්සක් පතිත වීමේ, රතු වැස්ස සිද්ධියකි. කහ, කොළ, සහ කළු වැස්සද වාර්තා වී තිබුණි. 1896දී පවා කේරලයේ වර්ණවත් වැසි වාර්තාවී, එයින් පසු බොහෝ වතාවක් වාර්තාවී තිබුණු අතර, වඩාත් මෑතදී වාර්තාවී තිබුණේ 2012 ජූනි මාසයේදීය.

ආලෝක අන්වීක්ෂ පරික්ෂණයකින් අනතුරුව, මුලින්ම අනුමාන කළේ වැස්ස වර්ණවත් වූයේ කල්පිත උල්කා පිපුරුම් නිසා බව වුවද, ඉන්දියානු රජය විසින් අධිකාරි ලත් අධ්‍යයනයකින් අනතුරුව නිගමනයට එළඹියේ, වැස්ස වර්ණවත් වී ඇත්තේ ප්‍රාදේශීය බහුප්‍රජ භෞමික ඇල්ගී විශේෂයකින් වාතවාහීවූ බීජාණු නිසා බවයි.

මුලදී අවධානයට පාත්‍ර නොවූ කේරල වර්ණවත් වැසි, 2006 මුල් භාගයේදී පුළුල් අවධානයට ලක්වූයේ, වර්ණවත් අංශූන්, පාරභෞමික සෛල බවට ආන්දෝලනාත්මක තර්කයක්, කෝටයම්හී, මහත්මා ගාන්ධි විශ්වවිද්‍යාලයෙහි, ගොඩ්ෆ්‍රි ලුවිස් සහ සන්තෝශ් කුමාර් විසින් යෝජනා කර ඇති බව, ජන මාධ්‍ය විසින් වාර්තා කිරීමත් හා සමගය. 2012, නොවැම්බර් 15 සිට 2012, දෙසැම්බර් 27 දින දක්වා විටින් විට, ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර සහ උතුරු-මැද පළාත්වලින්ද රතු වැසි වාර්තා වී ඇති අතර, එහි ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයෙහි විද්‍යාඥයින් විසින් ඒවායේ හේතුව නිර්ණය කිරීමට පරික්ෂණ කරමින් සිටිති.
සිදුවීම

thumb|right|120px|වඩාත් තීව්‍ර රතු වැසි පතනය ලද, කේරලයෙහි, කෝටයම් දිස්ත්‍රික්කය

2001, ජූලි 25 දිනදී, කේරල වර්ණ වැසි පතනය වීම ඇරඹුනේ, ප්‍රාන්තයේ දකුණු කොටසෙහි කෝටයම් සහ ඉඩුක්කී දිස්ත්‍රික්ක වලිනි. කහ, කොළ, සහ කළු වැසිද වාර්තා විය. ඊළඟ දින දහය තුලදී, රතු වැසි පතනය වීම් තවත් බොහෝමයක් වාර්තාවූ අතර, එම පකනයන්ගේ වාර ගණන සැප්තැම්බර අග වන විට හීනවී ගියේය. ස්වදේශිකයන් පවසන පරිදී, පළමු වර්ණවත් වැස්සට පෙරාතුව ඝෝෂාකාරී හෙණ ගැසීම් හා විදුලි කෙටීම් පැවතුනු අතර, එයින් අනතුරුව වෘක්ෂ ගොමු වලින් රැළිවැටිනු "පිළිස්සුනු" අළු පැහැති කොළ ඇද හැලෙමින් පැවතිනි. රැළිවැටිනු කොළ සහ හදිසියේ අතුරුදහන් වන හා යළි මතුවන ළිං මේ කාලයේදී මෙම ප්‍රදේශයෙන් වාර්තා විය. . එය දර්ශීය වශයෙන්, වර්ග කිලෝමීටර කිහිපයකට වඩා විශාල නොවූ, කුඩා ප්‍රදේශයන් පුරාවට පතනය වූ අතර, සමහරවිට එය කෙතරම් ස්ථානීය වූයේද යත්, රතු වැස්සට මීටරකිහිපයකට ඔබ්බෙන් සාමාන්‍ය වැස්ස පතනය විය. රතු වැසි පතනයන් දර්ශීය වශයෙන් පැවතියේ විනාඩි 20 කට අඩු වේලාවකි. වැසි ජලය එක් එක් මිලි ලීටරයක් තුල රතු අංශූන් මිලියන 9 ක් පමණ අඩංගු වූ අතර, වැසි ජලය එක් එක් ලීටරය තුල දළ වශයෙන්, ඝන ද්‍රව්‍යය මිලි ග්‍රෑම් 100 ක් අඩංගු විය. පතනය වූයේ යැයි ඇස්තමේන්තු ගත කළ මුළු රතු වැසි ප්‍රමාණය මතට මෙම අගයයන් බහිර්නිවේශනය කිරීම තුලින්, කේරලය මත පතිතවූ රතු අංශු ප්‍රමාණය යැයි නිමානය කොට ඇත.
ආශ්‍රිත
චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ

නලින් චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ (උපත 20 ජනවාරි 1939) යනු බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ උපන් හා බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසි ගණිතඥයෙකි. වර්තමානයෙහි ඔහු පෞද්ගලික සමාගමක් සහ පුණ්‍යාතනයක් වන, නක්ෂත්‍ර ජීව විද්‍යාව සඳහා කාඩිෆ් කේන්ද්‍රයෙහි අධ්‍යක්ෂ වෙයි.

ඔහු ෆ්‍රෙඩ් හොයිල්ගේ ශිෂ්‍යයා සහ සහායකයා විය. අන්තර්තාරකා කණිකා සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ සන්දීය කෘතීන් ඔස්සේ පැන්ස්පර්මියා නම්වූ කල්පිතය ප්‍රවර්ධනට කෙරුමට ඔවුනට හැකි විය.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍ය තාරකාවේදියෝ
ප්‍රවර්ගය:බ්‍රිතාන්‍යයෝ
ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රවර්ගය:1939 උපත්
(285263) 1998 QE2

යනු, ප්‍රමාණයක විෂ්කම්භයක් සහිත පෘථිවි-යාබද ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. සොකෝරො, නව මෙක්සිකෝව අසබඩ පිහිටි, ලින්කන් පෘථිවි යාබද ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහ පර්යේෂණාගාරයෙහි (ලීනියර්) වැඩසටහන විසින් 1998, අගෝස්තු 19 දිනදී, එය සොයාගැනුනි. සතුව, වසර 14 ක නිරික්ෂණ චාපයක් සහ මනාව-නිශ්චය-කෙරුණු කක්ෂයක් සතුවෙයි.
ගුණාංග

හි පෘෂ්ඨය දැලි වැනි ද්‍රව්‍යයකින් ආවරණය වී ඇති අතර, එයින් ඇඟවෙන්නේ මෙම ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, පෙරදී ධූම කේතුවක්ව පැවතී සූර්යයා හා සමග සමීප්‍ය සමාසදයක නිරතව ඇති බවකි. කෙසේවෙතත්, බ්‍රහස්පතීට සාපේක්ෂව ටිසරන්ඩ් පරාමිතිය (TJ=3.2) විසින්, කිසිකළෙක ධූමකේතුවක් වූවාද යන්න පසක් නොකරයි. 0.06 ක ප්‍රභානුපාතයක් සහිත ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, ප්‍රකාශ වශයෙන් අඳුරු බවක් දක්වයි. අමෝර් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකු ලෙසින්, හී කක්ෂය, පූර්ණ වශයෙන්, පෘථිවියෙහි කක්ෂයට ඔබ්බෙන් වෙයි. ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයාගේ කක්ෂය හා සමගින් පෘථිවි අවම කක්ෂ අතිඡේදන දුර (E-MOID) 0.035 AU වෙයි. ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා වෙක, වසර 3.77 ක කක්ෂීය ආවර්තයක් සතු වෙයි.
චන්ද්‍රිකාව

2013, මැයි 29 දින සිදු කෙරුණු ගෝල්ඩ්ස්ටෝන් රේඩාර් නිරීක්ෂණ තුලින් සොයාගැණුනේ, දළ වශයෙන් ක විෂ්කම්භයකින් යුතු සුළු-ග්‍රහලෝක චන්ද්‍රයෙක් වටා කක්ෂගතව ඇති බවයි. රේඩාර් රූප තුලදී, වටා දීප්තිමත් ලෙසින් චන්ද්‍රිකාව දිස්වන්නේ, එය සැලකිය යුතු තරම් සෙමෙන් භ්‍රමණය වන නිසාත් එම සෙමෙන් වන භ්‍රමණ වේගය විසින් චන්ද්‍රිකාව විසින් රේඩාර් අක්ෂය ඔස්සේ රේඩාර් කිරණ යළි එවීම සම්පීඩනය කරන නිසාත්ය. මේ නිසා, ට සාපේක්ෂව, චන්ද්‍රිකාව පටු සහ දීප්තිමත් ලෙසින් දිස් වෙයි. . චන්ද්‍රිකාවේ කක්ෂය පැහැදිලි ලෙසින් නිර්ණය කළ පසු, හී ස්කන්ධය හා ඝණත්වය තීරණය කිරීමට තාරකා විද්‍යාඥයින්ට හා තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයින්ට හැකි වනු ඇත.
පෘථිවිය වෙත ළඟාවීම්

2013, මැයි 31 දිනදී, 20:59 UT (4:59 පව EDT) වේලාවේදී, 0.039 AU ( චන්ද්‍ර දුර 15) දක්වා පෘථිවිය වෙත ළඟාවීමට සමත් විය. අවම වශයෙන් ඊළඟ ශත වර්ෂ දෙක තුලදී හෝ, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා විසින්, පෘථිවියට කිට්ටුවෙන්ම ළඟා වන අවස්ථාව මෙය විය. මැයි 30 දින සිට ජූනි 9 දින දක්වා ගෝල්ඩ්ස්ටෝන්හී ඉතා ප්‍රබල රේඩාර් ඉලක්කයක් වන මෙය, ජූනි 6 සිට ජූනි 12 දක්වා, ඇරිසිබෝහී නිරික්ෂණයට ලක් වනු ඇත. එහි ආසන්නතම එළඹුමට කිට්ටුවෙන් පැවතියදී පවා ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා සතු වූයේ 11 ක දෘශ්‍ය විශාලත්වයක් වන අතර එය දැකීම සඳහා දුරදක්නයක් අවශ්‍ය විය.

කක්ෂීය විසඳුම අනුකලනය කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ, 1975, ජූනි 8 දිනදී, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයා, පෘථිවියෙන් 0.08 AU දුරකින් එය පසු කරගෙන ගිය බවත් එවිට එහි දෘශ්‍ය විශාලත්වය, 13.9 පමණ වූ බවත්ය. ඊළඟ ඥාත ආසන්න ළඟාවීම සිදුවන්නේ, 2221, මැයි 27 දිනදී වන අතර, එදිනදී එය පෘථිවියෙන් දුරකින් එය පසු කරනු ඇත.
ආශ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

*NASA රේඩාර් රිවීල්ස් ඇස්ටරොයිඩ් හෑස් ඉට්ස් ඕන් මූන් නාසා වෙතින්
OJ 287

OJ 287 යනු, දළ වශයෙන් වසර 120 ක සිට, සදිසි-කාලාවර්තක ප්‍රකාශ නිර්ගමයන් නිපැයූ, මුලින්ම 1891දී ඡායාරූප තහඩුවල පෙන්නුම් කෙරුණු, ආලෝක වර්ෂ බිලියන 3.5 ඈතින් පිහිටි බීඑල් ලැක් වස්තුවකි. ඔහයියෝ අහස් සමීක්ෂණය අතරතුරදී එය පළමුවෙන් සොයාගැනුනේ රේඩියෝ තරංග ආයාම අනුසාරයෙනි.

එහි මධ්‍යයේ වන අතිමහත් කළු කුහරය, අප දන්නා විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වන අතර, සූර්ය ස්කන්ධ බිලියන 18 ක ස්කන්ධයක් සහිත වෙමින්, පෙරදී විශාලතම යැයි සිතූ වස්තුවෙහි ස්කන්ධය මෙන් සය ගුණයකට අධික වෙයි.
ආශ්‍රිත
යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය

thumb|270px|ග්‍රහලෝක වස්තූන් දෙක අතර ගැටුම සිත්තරකු දුටු සැටි. පෘථිවිය හා අඟහරු-ප්‍රමාණයේ වස්තුවක් අතර එවැනි ගැටුමක් තුලින් චන්ද්‍රයා සැදුනා විය හැකිය.

යෝධ ගැටුම් උපකල්පිතය පවසන්නේ, දළ වශයෙන් 4.5 Gya (වසර බිලියන සතරක් සහ අඩකට පෙර), පෘථිවිය සහ අඟහරු ප්‍රමාණයෙහි වස්තුවක් අතර සිදුවූ ගැටුමක ප්‍රතිඵලය වූ සුන්බුන් තුලින්, චන්ද්‍රයා සැදුණු බවයි. මෙම ගැටුනු වස්තුව, චන්ද්‍ර දෙවඟන සෙලීන්ගේ මව වූ , පුරාකථාගත ග්‍රීක ටයිටන්වරියක අනුව, සෙයියා ලෙසින් සමහරවිට හැඳින්වෙයි.
ආශ්‍රිත
පරාශ්‍රොතදාහය

පරාශ්‍රොතදාහය යනු, මානවයන්ගේ මුහුණේ දෙපස පිහිටි ප්‍රධාන ඛේට ග්‍රන්ථීන් වන, කර්ණමූල ග්‍රන්ථීන් එකක හෝ දෙකෙහිම හෝ, ඇතිවන්නාවූ ප්‍රදාහයකි. ප්‍රදාහය නිසා අතිශය බහුල ලෙසින් බලපෑමට ලක්වන ඛේට ග්‍රන්ථිය වන්නේ පැරොටිඩ් ග්‍රන්ථියයි.
හේතූන්
බෝවෙන පරාශ්‍රොතදාහය

උග්‍ර බැක්ටීරියාමය පරාශ්‍රොතදාහය:
බොහෝ විට ඇති වන්නේ, ස්ටැෆිලොකොකස් ඕරියස් වෙතින් වන බැක්ටීරියාමය ආසාදනයෙන් වුවද, ඕනෑම සහයෝජී බැක්ටීරියාවක් මගින් එය ඇති විය හැක.

බහිර්පුප්ඵුසීය ක්ෂයරෝගය ලෙසින් පරාශ්‍රොතදාහය:
ක්ෂයරෝගය ඇති කරන මයිකොබැක්ටීරියාව විසින් පරාශ්‍රොතදාහය ආසාදනයද ඇති කළ හැක. විස්තාරණයවූ, මෘදුනොවන, හා මධ්‍යස්ථ ලෙසින් වේදනාදෙන ග්‍රන්ථීන්, ආසාදිතයන් සතුව තිබිය හැක. රෝග විනිශ්චය සිදුකරන්නේ, දර්ශීය ලය විකිරණ රේඛක, රෝපණ නිර්ණයන්, හෝ ග්‍රන්ථිය ඉවත් කළ පසු සිදු කෙරෙන පටක විද්‍යාත්මක රෝග විනිශ්චය තුලිනි. රෝගය විනිශ්චය කොට සහ ක්ෂයරෝගය වළක්වන බෙහෙත් ලබා දුන් කළ, මාස 1–3 දක්වා කාලයකදී ග්‍රන්ථිය සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වෙයි.

උග්‍ර වයිරසීය පරාශ්‍රොතදාහය (කම්මුල්ගාය):
පරාශ්‍රොතදාහය සඳහා වඩාත් බහුල වයිරසීය හේතුව කම්මුල්ගාය වෙයි. නිත්‍ය එන්නත්කිරීම් තුලින් කම්මුල්ගාය ඇතිවන වාර ගණන ඉතා පහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යයි. දින දහයක පමණ කාලයකදී, කම්මුල්ගාය, එය විසින්ම සුව කර දෙයි.

HIV පරාශ්‍රොතදාහය: සාමාන්‍යකෘත ලෙසින් වසා ගැටිති ඉදිමුම එච්අයිවී ආසාදනයකදී දක්නට ලැබුනද, විශේෂීත ස්ථානගත ලෙසින් පැරොටිඩ් (කර්ණමූල) ග්‍රන්ථීන් විස්තාරණය වීම (ඉදිමුම) ඇති වීම එතරම් ප්‍රකට නොවේ .
ස්වයං ප්‍රතිශක්ති හේතූන්

මේවා සාමුහිකව හැඳින්වෙන්නේ, නිදන්ගත විරාමීය පරාශ්‍රොතදාහය හෝ නිදන්ගත ස්වයං ප්‍රතිශක්ති පරාශ්‍රොතදාහය ලෙසිනි.

ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමය:
ඛේට ග්‍රන්ථීන්ගේ උග්‍ර ඉදිමුම, ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමය ලෙසින් හැඳින්වෙන ස්වයං ප්‍රතිශක්ති රෝගයක් හෝ විය හැක. අවුරුදු 40–60 වයස්ගත පුද්ගලයින් අතර මෙම රෝගය සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවුවද, කුඩා දරුවන් විෂයයෙහිද මෙය ඇතිවිය හැක. ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමයෙහිදී, පරාශ්‍රොතදාහය පැවතීම පිළිබඳ ගැහුණු හා පිරිමි අතර අනුපාතය, දළ වශයෙන් 9:1 වෙයි. සම්බන්ධිත කර්ණමූල ග්‍රන්ථිය, ඉදිමීම දක්නට ලැබෙන අතර විටෙක මෘදු බවක් දක්වයි. මෙයට හේතුව නොදනී. බොහෝවිට මෙම සින්ඩ්‍රොමයෙහි ලක්ෂණ ලෙසින්, ඇස්වල, මුඛයෙහි, නාසයේ, යෝනි මාර්ගයේ සහ සමෙහි අධික වියලි බවක් ඇතිවෙයි.

මීකුලිච් රෝගය:
ක්ෂයරෝගය, ලියුකේමියාව, හෝ වෙනයම් හඳුනාගතහැකි රෝගයක් නොවන, කර්ණමූල ග්‍රන්ථියේ ඕනෑම ඉදිමුමක් සඳහා යල්පැනගිය නම මෙය වෙයි.

ගොඩ්වින්ගේ වසාගැටිතිමය තුවාලය:
ෂෝග්‍රන්ගේ සින්ඩ්‍රෝමයේ පටක විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ සහිත පරිගත ගෙඩියක්, බොහෝවිට මෙය සමග ඇතිවෙයි. මෙම නාමකරණයද භාවිතයෙන් ගිලිහී ඇත.
අවහිරය

ප්‍රධාන කර්ණමූල ග්‍රන්ථි නාලය හෝ එහි ශාඛා හෝ අවහිරවීම, බොහෝවිට උග්‍ර පරාශ්‍රොතදාහයේ ප්‍රාථමික හේතුවක් වන අතර, මෙය නිසා ද්වීතියික බැක්ටීරියාමය අත්‍යාසාදනය නිසා තවදුරටත් ඉදිමුම ඇතිවෙයි. ඛේටාශ්මයක්, ශ්ලේෂ්මල ඇබයක්, හෝ, ඉතා විරල වශයෙන්, සාමාන්‍යයෙන් මෘදු ගෙඩියක් වෙතින්, මෙම අවහිරය ඇතිවිය හැක. ඛේට නාල අශ්මය ලෙසින් හැඳින්වෙන, ඛේටාශ්ම, ප්‍රධාන වශයෙන් කැල්සියම් වලින් තැනී තිබුණද, කිසියම් ආකාරයක කැල්සියම් ව්‍යාබාධයක් එමගින් නොහැඟේ.
සටහන්
හෙපටයිටීස් ඒ

හෙපටයිටීස් ඒ යනු සෙංගමාල ප්‍රභේදයට අයත් බොවන රෝගයකි. මෙය දූෂිත ජලය පරිහරණයෙන් බෝවන අතර එමඟින් අක්මාව ආසාදනයවේ. ආසාදනය වූ අවස්ථාවේ සිට රෝග ලක්ෂන ඇති වීමට සති 2ත් 6ත් අතර කාලයක් ගතවේ. සාමාන්‍ය වර්ධන කාලය දින 28කි. මෙම රෝගය සනීපාරක්ෂාව අඩු ප්‍රදේශ වල ඉක්මනින් පැතිරේ.
රෝග ලක්ෂන

හෙපටයිටීස් ඒ රොගයෙහි මූලික රෝග ලක්ෂන ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාවට සමානවේ. නමුත් ඇතැම් පුද්ගලයන්ට (විශේෂයෙන් ලමුන්ට) කිසිදු රොග ලක්ෂනයත් ඇති නොවේ. බොහෝ අවස්ථා වල රෝග ලක්ෂන මාස 2 ක් පමණ පවතී. නමුත් ඇතැම් පුද්ගලයන් මාස 6ක් පමණ රොගීව සිටිය හැක.

* තෙභෙට්ටුව
* උණ
* ඔක්කාරය
* කෑම අරුචිය
* සම හෝ ඇස් කහ වීම
* මුත්‍රා තද පැහැවීම
* මළ මැටි පැහැවීම
රෝගය වැළැක්වීම

ඉමියුන් ග්ලොබියුලීන් හෝ හෙපටයිටීස් ඒ එන්නත භාවිතයෙන් රෝගය වළක්වාගත හැක.
මූලාශ්‍ර
බාහිර සබැඳි

* "හෙපටයිටීස් ඒ." () Centers for Disease Control
1996 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය

දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය 1996 වසරේ ජුලි 24 වැනි දිනදී, දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් දියත් කරන ලද්දකි.
සිදුවීම

දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් එදින, අංක 764 දරණ කාර්යාල මගී දුම්රියෙහි, ඉහල රාක්කයේ ස්ථාන හතරක ගමන්මළු තුල ඇටවූ බෝම්බ 4 ක් තබා, පුපුරුවා හැරීම සිදු කරන ලදී. එකිනෙකට සමගාමීව බෝම්බ හතරම පුපුරා යාම නිසා, ප්‍රහාරයෙන් සිදුවූ හානි ප්‍රමාණය වැඩිවී තිබුණි. කොටි ත්‍රස්ථවාදීන් විසින් බෝම්බ කීපයක් එක ආසන්නයේ පිහිටුවා මේ අන්දමට 1985 වසරේදීත් ප්‍රහාරයක් සිදු කර තිබුණි. ඒ, කොළඹ-යාපනය අතර ධාවනය වූ යාල් දේවි මගී දුම්රියෙහිය. මෙම බෝම්බ ප්‍රහාරය නිසා සිවිල් වැසියන් 64 දෙනෙකු මිය ගොස් තවත් 400 අධික පිරිසක් තුවාල ලැබූහ.
හෙළාදැකීම්

මෙම නින්දිත ප්‍රහාරය එම වසරේම ජුලි 25 වන දිනදී, එක්සත් ජනපදය සහ යුරෝපා සංගමය විසින් හෙළා දුටු අතර, නීති විරෝධී ක්‍රියා වැලැක්වීමේ 1967 පනතේ 3න් වන වගන්තිය අනූව යමින් ඉන්දියාවද එම මසදී, එල්ටීටීඊ ය වෙත පනවා තිබූ තහනම තව දුරටත් දීර්ඝ කරන ලදී.
මේවාද බලන්න

* දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි ත්‍රස්තවාදීන් සිවිල් වැසියන්ට එල්ල කල ප්‍රහාර ලයිස්තුව
වැඩිදුර කියවීම්

* රොහාන් ගුණරත්න. (1998). ශ්‍රී ලංකා'ස් එත්නික් ක්‍රයිසිස් ඇන්ඩ් නැෂනල් සිකියුරිටි, කොළඹ: සවුත් ඒෂියන් නෙට්වර්ක් ඔන් කන්ෆ්ලික්ට් රිසර්ච්. ISBN 955-8093-00-9
* රොහාන් ගුණරත්න. (ඔක්තෝම්බර් 1, 1987). වෝර් ඇන්ඩ් පීස් ඉන් ශ්‍රී ලංකා: විත් පෝස්ට්-අකෝඩ් රිපෝර්ට් ෆ්‍රොම් ජැෆ්නා, ශ්‍රී ලංකාව: ඉන්ස්ටිටියුට් ඔෆ් ෆන්ඩමෙන්ටල් ස්ටඩීස්. ISBN 955-8093-00-9
* ගුණසේකර, S.L. (නොවැම්බර් 4, 2003). ද වේජස් ඔෆ් සින්, ISBN 955-8552-01-1
මූලාශ්‍ර
බාහිර සබැඳි

*
*
*
* janes.com
*
*
*
*


ප්‍රවර්ගය:එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදීන් සිවිල් වැසියන්ට එල්ලකල ප්‍රහාර
මාෂල් සැලැස්ම

thumb|250px|මාෂල් සැලැස්ම සහන ඇසුරුම් මත භාවිතා කළ ලේබලය.

මාෂල් සැලැස්ම (නිල වශයෙන් යුරෝපියානු සමුත්ථාන වැඩපිළිවෙල, ERP) යනු, දෙවන ලෝක යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව, සෝවියට් කොමියුනිස්ට් වාදය පැතිරීම වලක්වනු වස්, යුරෝපියානු ආර්ථිකයන් ගොඩනැංවීමට එක්සත් ජනපදය විසින් ආර්ථික සහය සැපයූ, ඇමරිකානු ආධාර යුරෝපයට ලබාදීමක් විය. 1948 අප්‍රේල් මසදී ඇරඹුනු සැලැස්ම වසර හතරක් පුරා පැවතිනි. එක්සත් ජනපදයෙහි අරමුණු වූයේ, යුද්ධයෙන්-වැනසුනු ප්‍රදේශය ගොඩනැංවීම, වෙළෙඳ බාධක ඉවත් කිරීම, කර්මාන්ත නවීකරණය, සහ යුරෝපය යළි සමෘද්ධිමත් කිරීම වෙයි. "මාෂල් සැලැස්මෙහි සමතුල්‍යය" යන්න බොහෝවිට යෙදෙන්නේ, යෝජිත මහා-පරිමාණයේ ගොඩගැනීමේ වැඩසටහනක් හැඳින්වීමටය.

මේ සඳහා මුලපිරීම නම් කෙරුණේ, රාජ්‍ය ලේකම් ජෝර්ජ් මාෂල් අනුව යමිනි. රිපබ්ලිකානුවන් කොංග්‍රස් මණ්ඩලය හසුරුවමින් සිටි සහ ඩිමොක්‍රටිකානුවෝ ධවල මන්දිරය පාලනය කරමින්ස සිටි අවදියක, මෙම සැලසුම සඳහා, වොෂිංටන්හිදී ද්විපක්ෂ සහය හිමිවිය. මෙම සැලසුම, ප්‍රධාන වශයෙන්, රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු නිලධාරින්ගේ, විශේෂයෙන්, විලියම් එල්. ක්ලේටන් සහ ජෝර්ජ් එෆ්. කෙනන් යන්නන්ගේ නිමැවුමක් විය. 1947 ජූනි මසදී, හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි පැවති කථාවකදී, යුරෝපියානු සමුත්ථානය සඳහා සමාය වීමට හදිසි ආධාර සැපයීමේ අවශ්‍යතාව පිළිබඳව මාෂල් අදහස් පල කළේය.

සහභාගීවන යුරෝපියානු රාජ්‍යයන් අතර පැවැති රැස්වීමකදී සැකසුනු මෙම ගොඩනැගීමේ සැලැස්ම, 1947, ජූනි 5 දිනදී පිහිටුවන ලදි. සෝවියට් සංගමය සහ එහි මිත්‍ර රටවල් වෙතද, මෙම ආධාරම පිරිනැමුනු නමුදු, ඔයුන් එය පිළිනොගත්තේ, එසේ කිරීමෙන්, කොමියුනිස්ට් ආර්ථිකයන්, යම් මට්ටමකට එජ පාලනයට නතු වීමට ඉඩ සලසා දීමක් සිදු වන බැවිනි. සැලසුම ක්‍රියාත්මකව තිබූ සිව් වසර තුලදී, යුරෝපියානු ආර්ථීක සහයෝගිතා සංවිධානය වෙත බැඳී තිබුණු යුරෝපියානු රටවල් වල සමුත්ථානයට උපකාරී වනු වස් එ.ජ. $13 බිලියන ප්‍රමාණයක ආර්ථීක සහ තාක්ෂණික ආධාර සැපයිණි. 1948 දී එ.ජ. දදේනි $258 බිලියන වීමේ සන්දර්භය තුල, මෙම $13 බිලියන මුදල සැපයුනු අතර, යුද්ධයේ නිමාවෙහි සිට සැලසුමෙහි ඇරඹුම දක්වා සැපයුනු සහ මාෂල් සැපසුමට පරිභාහිර යැයි සැලකෙන $13 බිලියන ප්‍රමාණයක ඇමරිකානු ආධාර වලට වැඩිමනත් විය. 1951 අගභාගයෙහිදී, මාෂල් සැලසුම වෙනුවට අන්‍යොන්‍ය ආරක්ෂණ සැලසුම ආදේශ කරන ලදි.

පශ්චාත්-යුද්ධ සමුත්ථානයට ඇති සියළු බාධා පිළිබඳ ERP විසින් ක්‍රියා කරන ලදි. සැලසුම විසින් අනාගතය පිළිබඳ අවධානය යොමු කෙරුණු අතර, යුද්ධයෙන් ඇති කෙරුණු විනාශය පිළිබඳ පමණක් සැලකිල්ල යොමු කළේ නැත.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය
පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය

වල time-spans පරිමාණයට අඳින ලද පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය දක්වන සටහනක්]]

එහි සම්භවයෙහි සිට වර්තමාන කාලය දක්වා පෘථිවි ග්‍රහයාගේ ප්‍රවර්ධනය, පෘථිවියෙහි ඉතිහාසය යන්නෙහි වස්තු පාදය වෙයි. පෘථිවියෙහි අතීතයෙහි සිදුවූ සියළු සිද්ධීන් තේරුම්ගැනීමට සියළුම ස්වභාවික විද්‍යා ශාඛාවන්ම පාහේ දායක වී ඇත. පෘථිවියෙහි වයස දළ වශයෙන් විශ්වයෙහි වයසෙන් තුනෙන් පංගුවක් වෙයි. මෙම කාල පරාසය තුලදී, අතිමහත් ප්‍රමාණයක ජීව විද්‍යාත්මක සහ භූ විද්‍යාත්මක වෙනස්කම් සිදුවී ඇත.

සූර්ය නිහාරිකාවෙන් අභිවර්ධනය වීමෙන් වසර 4.54 බිලියන () පමණ පෙර පෘථිවිය නිර්මාණ විය. බොහෝවිට, යමහල් නිර්වානියනය තුලින් මූලාවස්ථික වායුගෝලය නිම වන්නට ඇති මුත්, ඔක්සිජන් නොමැතිම වන්නට ඇති එය, මානවයන්ට හා බොහෝ නූතන ජීවින්ට විෂ සහිත වන්නට ඇත. අති සක්‍රීය යමහල් විදාරණය සහ වෙනත් වස්තූන් හා නිතොර සිදුවූ ගැටුම් නිසා පෘථිවියෙන් බොහෝ කොටසක් ද්‍රව ලෙසින් පැවතිනි. එක් මහා ගැටුමක් විසින් පෘථිවිය කෝණයකට ඇල කිරීම හා චන්ද්‍රයාගේ සම්භවය සඳහා හේතු පාදක වූ බව විශ්වාස කෙරෙයි.
අමතර අවධානයට

*
*
*
*
*
*
*
*
*
සටහන්
ආශ්‍රිත
භාහිර සබැඳි

*
*
*
*
*


ප්‍රවර්ගය:මහ පොළොව


ප්‍රවර්ගය:ලෝක ඉතිහාසය
පුරාතන චීන රාජ්‍ය

පුරාතන චීන රාජ්‍යයෝ () යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, ක්‍රි.පූ. 221 දී ක්වින් ෂි හුවාං විසින් එය එක්සත් කිරීමට පෙර, චීනයේ පැවැති, විවිධ ප්‍රමාණයේ නගර රාජ්‍යයන් සහ භූමි ප්‍රදේශයන් වෙති. බොහෝ අවස්ථාවන්හීදී, මේවා යටත් රාජ්‍යයන් වූ අතර, පාලක චෞ රාජ වංශයට (ක්‍රි.පූ. 1046–256) කප්පම් ගෙවූහ. චූ හවු (諸侯/诸侯) ලෙස හැඳින්වුනු නිදහස් රාජ්‍යයන් හෝ වැඩවසම් රාජ්‍යයන්, පසු කාලීන රාජ වංශයන් තුලදී, අවශ්‍ය විටකදී දේශපාලන යතොචිතයන් ලෙසින් යළි කරලියට පැමිණ ඇත.
පසුබිම හා ආරම්භය

චීනමධ්‍ය මතවාදය සහ ස්වර්ගයෙහි වරය ප්‍රකාර, චීනය ලෝකයේ මධ්‍යය වූ අතර උපරිස්ථ අධිරාජ්‍යයා එහි එකම පාලකයා විය; අනෙකුත් සැම නරේන්ද්‍රයන් සහ පාලතයන්, මධ්‍යම රාජධානියෙහි හෝ චුන්ගුවෝ (中国/中国)හී යටත් පාලකයෝ පමණක් වූහ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ආදිතම යුගයන්හී සිට, චීන ජාතිකයන් ලෝකය දුටුවේ, ඔවුන්ගේ අගනුවර කේන්ද්‍රගතව ඉවතට විහිදී යන, ඒක කේන්ද්‍රීය බල ගෝලයන් මාලාවක් ලෙසටයි. මෑතම පිහිටි ගෝලය තුල වූයේ චූ පාලකයාට රාජපාක්ෂිකභාවය දැක්වූ යටත්රාජ්‍යයෝ වූහ. එහි අගනුවර අවට බලප්‍රදේශය පාලනය කල චූ හැරුණු විට, ඉතිරි රාජ්‍යයන් සඳහා, රාජ්‍යය හෝ දේශය යන අර්ථය සහිත ගුවෝ (国/国) යන උපසර්ගය භාවිතා විය. 150 පමණ වන මෙම රාජ්‍යයන්ගෙන්, සමහරක්, ප්‍රාකාරයක් සහිත කුඩා පුරවරයක් හෝ නගරයක් තරම් වූ අතර අන් සමහරක් සඳහා අගනගරයක් සහ නාගරික ප්‍රදේශ වූ අතර සැලකිය යුතු බල ප්‍රදේශයක් ඒවා විසින් පාලනය කරන ලදි.
ඉතිහාසය

බටහිර චෞ රාජ වංශය (ක්‍රි.පූ. 1046–770)

ක්‍රි.පූ. 1046 දී ෂෑං රාජවංශය බලයෙන් නෙරපීම හා සමගම, මුල් රජවරුන් විසින් විවිධ ඥාතීන් සහ පැවතෙන්නන්ට ඉඩම් පිරිනැමීම් සිදුකළ අතර, මෙයින් සමහරක් පරම්පරාගත බවට පත් විය. මෙම ඉඩම් පැවරීම් හා සමග, රදළ පෙළෙහි පස් පිළිවෙල （五等爵位）අනුව වූ අභිධානයක්ද ප්‍රදානය කෙරුණු අතර, චූ පාලකයා පමණක්, රජ හෝ වාං (王) යන අභිධානය දැරීය. ඉඩම සහ අභිධානය හා සමගම, හදිසි තත්ත්වයකදී චූ රජු හට අනුග්‍රහය දැක්වීම සහ චූ මුතුන්මිත්තන්ට පූජාවිධිමය සත්කාරය සිදුකිරීම සඳහා වගකීම නිතැතින්ම පැවරෙයි. බටහිර කහ ගංගා නිම්නයෙහි, මුල්ම යටත් රාජ්‍යයන් වන, චායි රාජ්‍යය බිහිවුනේ පළමු චූ රජ විසින් ඔහුගේ බාල සොහොයුරාට ඉඩම් පැවරීම හේතුවෙනි. මෙම කාලසීමාවෙහිදී බිහිවුනු අනෙකුත් රාජ්‍යයන් අතර, කාඕ, ඉයැං, ලූ, වෙයි, සහ චේං වෙති. මධ්‍යම සොං රාජ්‍යය බිහිවූයේ පෙර පැවති ෂං රාජ වංශයෙහි රජු හට ඉඩම් පැවරීමක් හා සමගය. පර්යන්තය සැලකූ කළ, ඉයැං, චී, සහ ජින් යන, උතුරෙහි හා ඊසාන දිග රාජ්‍යයන් වෙත, විශාල රාජ්‍යයන් කරා වර්ධනය වීමේ ඉඩකඩ තිබූ පව පෙනෙයි. දකුණු ප්‍රදේශයෙහි, චොඌ යටත් රාජ්‍යය, ෂොං යෙයි වෙත පවරාදුන් අතර, එය පසුව බලවත් රාජ්‍යයක් බවට පත්ව එහි පාලකයන් රජවරුන් බවට ප්‍රකාශ කළහ. මෙම කාල සීමාවේදී, බටහිර පෙදෙසෙහි චියෙං සහ, නැගෙනහිර පළාතේ වූ සහ යුඒ යන පෙදෙස්, ශිෂ්ටසම්පන්න නොවන හෝ "අර්ධ-ම්ලෙච්ඡ" ලෙසින් සැලකුණු නිසා, යටත් රාජ්‍ය තත්වයට සැලකීමට සුදුසුකම් නොලැබූහ. ඈත බටහිර, සූචුවාන් ද්‍රෝණියෙහි ෂූ සහ බා භූමිප්‍රදේශ නොසලකා හරින ලදි. ප්‍රධාන රාජ්‍යයන්ගේ දේශ සීමාවන්හී පිහිටි කුඩා අනුස්ථිතීන් කාලය ගත වත්ම විශාල අසල්වැසියන් විසින් අත්පත් කර ගැනිණි.
වසන්ත සහ සරත් කාලය (ක්‍රි.පූ. 770–476)
ආශ්‍රිත
සටහන්
1005 ඇරගෝ

1005 ඇරගෝ යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි. 1923 සැප්තැම්බර් 5 දිනදී, එය සර්ගී ඉවෑනවිච් බෙල්යාව්ස්කි විසින් සොයා ගැණුනි. එහි තාවකාලික නාමකරණය වූයේ 1923 OT යන්නයි. එය නම් කෙරුනේ ගණිතඥ ෆ්‍රාන්සුවා ඇරගෝ අනුව යමිනි.
බාහිර සබැඳි

*


ප්‍රවර්ගය:ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:පුද්ගලයන් අනුව නම්කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රවර්ගය:1923දී සොයාගැනුණු තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ප්‍රවර්ගය:සර්ගී බෙල්යාව්ස්කිගේ සොයාගැනීම්
නවජ කාමලාව

නවජ (අලුත උපන්) ලදරුවන්ගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම තරමක් සුලබ රෝගී තත්වයකි. මෙයට හේතුව බිලිඳාගේ රුධිරයේ බිලිරුබින් සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමයි. මෙම රෝගී තත්වයට නිසි ලෙස ප්‍රතිකාර නොකළහොත් දරුවාගේ බුද්ධි වර්ධනයට මෙය බලපායි.
බිලිදාගේ රුධිර පරීක්ෂණයක් කිරීමෙන් මෙම රෝගී තත්වය හදුනාගත හැක.
රෝග ලක්ෂණ

ළදරුවාගේ සම හෝ ඇසේ සුද කහ පැහැති වීම සිදුවිය හැකියි. බොහෝවිට මෙම තත්වය බිලිදාගේ මුහුණේ පළමුව දිස්වේ. ඉන්පසුව පපුව, උදරය, අත්, කකුල් ප්‍රදේශ වලට මෙම තත්වය පැතිර යයි.
වර්ගීකරණය
භෞතීමය හේතු
ව්‍යාධිමය හේතු
ප්‍රතිකර්ම

රුදිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම් 20ට අඩු නම්,

*බිලිදාට දවසට 8 – 12 වතාවක් මවුකිරි ලබාදෙන්න. හොදින් මවුකිරි ලබාදීමෙන් ආහාර මාර්ගයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ඉහල යන අතර, එමගින් රුධිරයේ බිලිරුබින් මට්ටම පාලනය කළහැකියි.
*මවු කිරි දීමේදී දරුවා නිවැරදි ඉරියව්වකින් තබා ගන්න.
*අඛණ්ඩව බිලිදාට කිරිදීමට පහසුවිම සදහා කලින් දොවා ගත් මවු කිරි බාවිතා කල හැක.

රුධිරයේ බිලිරුබින් අගය මිලි ග්‍රෑම් 20ට වැඩි නම්,
*phototheraphy ප්‍රතිකාර ක්‍රමය ලබාදිය යුතුයි.
නිධන්ගත රෝග

සෙමින් සෙමින් උග්‍ර වන සහ දිගු කාලසීමාවක් හෝ මරණය දක්වා සිරුරේ පවතින රෝග වෛද්‍යවේදයේදී නිධන්ගත රෝග ලෙස හැඳින්වේ.
නිදසුන්
බෝ නොවන නිධන්ගත රෝග

* අධි රුධිර පීඩනය
* දියවැඩියාව
* ඇදුම
* පිළිකා
* බොහෝ ජානගත රෝග
*නිධන්ගත වකුගඩු රෝගය(CKD)
*හේතු හඳුනා නොගත් නිධන්ගත වකුගඩු රෝගය(CKDu)
*හෘද රෝග
බෝ වන නිධන්ගත රෝග

* (අතීතයේදී)ලාදුරු
*සමාජ රෝග(ඒඩ්ස්,ගොනෝරියා,සිප්ලිස්,හර්පිස්)වැනි.
ආශ්‍රිත ලිපි

* තීව්‍ර රෝග

ප්‍රවර්ගය:නිධන්ගත රෝග