JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
કોલાસિબ

કોલાસિબ ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મિઝોરમ રાજ્યનું એક નગર છે. કોલાસિબમાં કોલાસિબ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
વસ્તી

૨૦૦૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી મુજબ, કોલાસિબની વસ્તી ૧૮,૮૫૨ હતી. જેમાં પુરષો ૫૧ ટકા અને સ્ત્રીઓ ૪૯ ટકા હતાં. કોલાસિબનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૮૨ ટકા છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૫૯.૫ ટકા કરતા વધુ છે. પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૩ ટકા અને સ્ત્રીઓનો સાક્ષરતા દર ૮૧ ટકા છે. કોલાસિબમાં ૧૩ ટકા વસ્તી ૬ વર્ષ કરતાં ઓછી છે.
અર્થતંત્ર

કોલાસિબનું અર્થતંત્ર જિલ્લાનાં પાટનગરમાં થોડીક સેવા ક્ષેત્રની તકો સિવાય મુખ્યત્વે ખેતી-આધારિત છે. મોટાભાગનાં લોકો બીટલ નટ, પામ તેલ, ચોખા, ઘઉં અને માછલીનો વ્યાપાર કરે છે અને અન્ય જિલ્લાઓમાં નિકાસ કરે છે.
વાહનવ્યવહાર

પવન હંસ દ્વારા ઐઝવાલ અને કોલાસિબ વચ્ચે હેલિકોપ્ટર સેવા શરૂ કરવામાં આવે છે. કોલાસિબ અને ઐઝવાલ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૫૪ વડે અંતર ૮૩ કિમી નું છે અને બન્ને શહેરો બસ અને જિપ વડે જોડાયેલ છે.
શિક્ષણ

કોલાસિબમાં એક કોલેજ, કોલાસિબ કોલેજ આવેલી છે, જે મિઝોરમ યુનિવર્સિટી હેઠળ આવે છે. કોલાસિબમાં ખાનગી અને જાહેર શાળાઓ આવેલી છે.
પ્રકાશન

મુખ્ય સમાચારપત્રો નીચે પ્રમાણે છે:
* રામ ઇંગ
* ડુહલાઇ
* રામનૌમ
* કોલાસિબ ટુડે
* ટુરનિપુઇ
* હ્રિંગલાંગ
* છુત્લાંગ ડેઇલી
* કોલાસિબ એવ
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* કોલાસિબની અધિકૃત વેબસાઇટ


શ્રેણી:મિઝોરમ
લુન્ગલેઇ

લુન્ગલેઇ (ઉચ્ચાર: /ˈlooŋgˌleɪ/) ભારત દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા મિઝોરમ રાજ્યનું એક નગર છે. લુન્ગલેઇમાં લુન્ગલેઇ જિલ્લાનું મુખ્યાલય આ શહેરમાં આવેલું છે. આ શહેર એક હીલ સ્ટેશન પણ છે અને જુદા-જુદા પ્રવાસન સ્થળોના કારણે પ્રવાસન ક્ષેત્રે આગવું સ્થાન ધરાવે છે.
ઇતિહાસ

આ શહેર ૧૮૮૮થી ૧૦ વર્ષ સુધી પહાડી જિલ્લાઓની રાજધાની રહી ચૂક્યું છે. આ શહેર મિઝોરમ રાજ્યનું બીજા નંબરનું સૌથી મોટું શહેર છે. છટગાંવ શહેર બાંગ્લાદેશમાં જતા આ શહેર વાણિજ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતના આ વિસ્તારના પ્રમુખ શહેર તરીકે વિકસ્યુ હતું.
ભૌગોલિક સ્થિતિ

આ શહેર ની ભૌગોલિક સ્થિતિ પર વિદ્યમાન છે.
જાન્યુઆરી ૩૦

૩૦ જાન્યુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૦મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૩૦મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૩૫ દિવસ બાકી રહે છે.
મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૯૪૮ - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીની નથુરામ ગોડસે દ્વારા ગોળી મારી હત્યા કરવામાં આવી.
જન્મ

* ૧૮૮૯ - જયશંકર 'સુંદરી', ગુજરાતી આત્મકથાકાર અને રંગભૂમિના કલાકાર (અ.૧૯૭૫)
* ૧૮૯૦ - જયશંકર પ્રસાદ, હિન્દી સાહિત્યકાર. (અ.૧૯૩૭)
અવસાન

* ૧૯૪૮ - મહાત્મા ગાંધી - ભારતના રાષ્ટ્રપિતા. (જ. ૧૮૬૯)
તહેવારો અને ઉજવણીઓ

* ગાંધી નિર્વાણ દિન અથવા શહીદ દિન તરીકે ભારત દેશમાં ઉજવવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ


----


શ્રેણી:જાન્યુઆરી
ધર્મશાલા

thumb|260px|right| ધર્મશાળા ખાતે આવેલા મેક્લોડ ગંજ વિસ્તાર ખાતેથી દેખાતું એક સુંદર દ્ર્શ્ય
ધર્મશાલા ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કાંગડા જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ધર્મશાલા નગરમાં કાંગડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

ધર્મશાલા ખાતે ઓક, સેદાર, પાઇન તથા અન્ય ઇમારતી લાકડું આપતાં વૃક્ષો મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે તથા અહીં ઉત્‍કૃષ્‍ટ દૃશ્‍યોની સાથે સાથે કેટલાક મનોહર રસ્‍તાઓ પણ છે. ભારતના બ્રિટિશ વાઇસરોય લૉડ એલ્ગિનને (૧૮૬૨-૬૩) ધર્મશાલાની પ્રાકૃતિક સુંદરતા ઇંગ્‍લેંડ ખાતે સ્થિત એમના પોતાના વતન સ્‍કૉટલેંડ સમાન લાગતી હતી.

૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના રોજ મુખ્ય મંત્રી વીરભદ્ર સિંહે ધર્મશાલાને હિમાચલ પ્રદેશની બીજી રાજધાની જાહેર કરી હતી. આમ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને મહારાષ્ટ્ર પછી બે રાજધાનીઓ ધરાવતું હિમાચલ પ્રદેશ ત્રીજું રાજ્ય બન્યું હતું.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ધર્મશાલા પર્યટન અને સાંસ્કૃતિક જાળસ્થળ


શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
શ્રેણી:ભારતના ગિરિમથકો
કારતક

કારતક મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ વિક્રમ સંવત નો પ્રથમ મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આગલા (વીતી ગયેલા) વર્ષનો આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

શક સંવત પ્રમાણેનો આ આઠમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં આસો મહિનો હોય છે, જ્યારે માગશર મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.

કારતક મહિનામાં બેસતું વરસ, ભાઈ બીજ, દેવઉઠી અગિયારસ, દેવ દિવાળી જેવા તહેવારો આવે છે.
કારતક મહિનામાં આવતા તહેવારો

* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ એકમ : બેસતું વરસ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ બીજ : ભાઈબીજ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પાંચમ : લાભ પાંચમ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ અગિયારસ : દેવઉઠી અગિયારસ, વૌઠાનો મેળો શરૂ
* વિક્રમ સંવત કારતક સુદ પૂનમ : દેવદિવાળી / ગુરૂનાનક જયંતિ, વૌઠાનો મેળો પુર્ણ
રીંગણ

રીંગણ (બ.વ.: રીંગણા) (સંસ્કૃત: वंत्याक, વૈજ્ઞાનીક નામ: Solanum melongena, અંગ્રેજી: Brinjal, Eggplant, Aubergine) નો ઉપયોગ શાક તરીકે વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે. કેટલાક લોકો રીંગણને શાકનો રાજા કહે છે. સાહિત્યમાં બાળ વાર્તાઓમાં ખાસ કરીને રીંગણને રાજા ગણવામાં આવે છે, અને તેને માટેનું કારણ છે, તેનું ડીંટું, કે જે કંઇક અંશે ગ્રીક મુગટ જેવા આકારનું હોય છે. રીંગણમાં કાંટાવાળી અને કાંટા વિનાની એમ બે જાતો થાય છે. કાંટાવાળાં રીંગણનાં ડીંટાં ઉપર કાંટા હોય છે. રીંગણનો છોડ સામાન્યતઃ ૪૦ થી ૧૫૦ સે.મિ. ઊંચો અને ૧૦ થી ૨૦ સે.મિ. વાળા પાંદડાથી ઘેરાયેલો જોવા મળે છે. રીંગણના છોડ ઉપર ના જેવાં ઘાટા વાદળી રંગના ફૂલ આવે છે. છોડ પર ફૂલ અને ફળ વર્ષમાં ઘણી વાર આવે છે. રીંગણની અંદર ઘણા બીજ જોવા મળે છે જે સ્વાદમાં કડવા હોય છે.
ઘરગત્થુ ઇલાજ

* પેટમાં ભાર: રીંગણના શાકમાં લસણ, આદુ, લીલાં મરચાં, કોથમીર અને અન્‍ય ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી, શાક-દાળ-ભાત કે ખીચડી તે સાથે ખાવું અથવા વંતાક શેકી તેમાં સાજીભાર નાખી પેટ ઉપર બાંધવા.
* અનિદ્રા: સાંજે રીંગણાં (ભુટ્ટા) અંગારામાં શેકી, મધમાં કાલવીને રોજ ખાવાથી શાંત નિદ્રા આવે છે. અથવા રીંગણાંનો ઓળો વધુ ઘી કે તેલમાં બનાવી રાતના ભોજન સાથે ખાવો અથવા રીંગણાં ને ડુંગળીનું શાક ખાવું.
* મંદાગ્નિ: આમદોષ-રીંગણાંની સાથે પાકાં ટામેટાં, આદુ, લીલાં મરચાં, કોથમીર તથા ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી, તેલમાં રાઈ-મેથી-હીંગનો વઘાર કરી બનાવેલું શાક દાળ-ભાત કે ખીચડી સાથે ખાવું.
* પથરી: રીંગણાંનું શાક ખાવાથી પેશાબની છૂટ થાય છે, શરૂઆતની નાની (ફરજ કે વાતજ) પથરી ઓગળી જાય છે.
* હેડકી અને શ્વાસ: તેલ, દહીં તથા ગરમ મસાલો સારી રીતે નાખી બનાવેલ રીંગણાંનું શાક જવ કે ઘઉંની રોટલી કે ભાખરી સાથે ખાવું.
* પક્ષાઘાત-રાંઝણ: દીવેલ તેલમાં રીંગણાંનું શાક ગરમ મસાલો-ગોળ નાખી બનાવીને તેને રાઈ-મેથી-હીંગથી વઘારીને રોજ ખાવાથી આ બંને દર્દમાં લાભ થાય છે.
* મોચ-ચોટની પીડા: રીંગણાને શેકી, તેમાં હળદર તથા ડુંગળી (બાફીને) વાટી, માર-ચોટની જગ્‍યા પર ગરમ લેપ કરવાથી લાભ થાય છે. તે સાથે રીંગણાંનું શાક તથા ગોળ નાખી બનાવીને ખાવું.
પોષણ વિગત
ચિત્રો


Image:Solanum melongena ja02.jpg|નાનાં રીંગણા/રવૈયા
Image:Japaneseeggplant.jpg|જાપાની રીંગણા
Image:Japanese eggplant flower.jpg |જાપાનમાં રીંગણા પરના ફૂલ
Image:Eggplant.JPG
Image:Eggplant (Fruit).jpg|રીંગણ
Image:Eggplant.jpg
Image:Aubergines.jpg|જાંબલી રીંગણા
Image:Aubergine.jpg|
Image:Eggplant flower.JPG|રીંગણા ના ફૂલ
Image:Thai eggplant flowers-KayEss-2.jpeg|થાયલેન્ડમાં જોવા મળતા રીંગણાના ફૂલ
Image:Thai eggplant fruit-KayEss-2.jpeg|
Image:Auberginej.jpg|લાંબા રીંગણા


શ્રેણી:શાકભાજી
મંડી

thumb|200px|right|મંડી શહેરનું વિહંગમ દ્ર્શ્ય
thumb|200px|right|બિયાસ નદીને કિનારે મંડી શહેર
મંડી ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના મંડી જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. મંડી શહેરમાં મંડી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. આ નગરનો પોતાનો એક અલગ ઇતિહાસ તથા વિશિષ્ટતાઓ છે. જિલ્લાના યાતાયાતનું આ શહેર એક મુખ્ય "કેન્દ્ર" છે. સુંદર-નગર અને જોગિંદરનગર આ જિલ્લામાં ઝડપથી અલગ શહેરના રૂપમાં પોતાની પહેચાન બનાવી રહ્યા છે. જિલ્લાના મોટા ભાગના લોકો મધ્યવર્ગીય અને ભણેલા ગણેલા છે. મંડિયાલી અહીંની મુખ્ય ભાષા છે.
પરિચય

વ્‍યાસ નદીના કિનારે વસેલા હિમાચલ પ્રદેશનું ઐતિહાસિક નગર મંડી લાંબા સમયથી વ્‍યવસાયિક ગતિવિધિઓનું કેન્‍દ્ર રહ્યું છે. સમુદ્ર તળથી ૭૬૦ મીટર જેટલી ઊંચાઈ પર સ્થિત આ નગર હિમાચલ પ્રદેશના ઝડપથી વિકસિત થઇ રહેલાં શહેરોમાંથી એક છે. કકેવાય છે કે મહાન સંત માંડવએ અહીં તપસ્‍યા કરી હતી અને એમની પાસે અલૌકિક શક્તિઓ હતી. આ ઉપરાંત એમને અનેક ગ્રંથોનું જ્ઞાન પણ હતું. એમ પણ માનવામાં આવે છે કે તેઓ કોલ્‍સરા નામના પત્‍થર પર બેસીને વ્‍યાસ નદીના પશ્ચિમી તટ પર તપસ્‍યા કરતા હતા. આ નગર અહીં આવેલાં ૮૧ પૌરાણીક પથ્થરનાં મંદિરો અને એમાં કરવામાં આવેલી શાનદાર નક્‍શી માટે ખુબ જ પ્રસિદ્ધ છે. મંદિરોની મોટી સંખ્યાને કારણે આ શહેરને પહાડોના વારાણસી નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. મંડી નામ સંસ્‍કૃત શબ્‍દ મંડોઇ પરથી બનેલો છે, જેનો અર્થ ખુલ્લો વિસ્તાર એવો થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* મંડી નગર પરિષદની અધિકૃત વેબસાઇટ
* મંડી જિલ્લા વિશે માહિતી

શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
જાન્યુઆરી ૨૪

૨૪ જાન્યુઆરી નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૨૪મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૨૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૪૧ દિવસ બાકી રહે છે.
મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૮૫૭ – કલકત્તા વિશ્વવિદ્યાલયની ઔપચારિક રીતે દક્ષિણ એશિયાના પ્રથમ સંપૂર્ણ વિકસિત વિશ્વવિદ્યાલય તરીકે સ્થાપના કરવામાં આવી.
* ૧૯૪૬ – સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અણુ ઊર્જા આયોગની સ્થાપનાનો પ્રથમ ઠરાવ પસાર કર્યો.
* ૧૯૫૦ – જન ગણ મન ગીતને ભારતની બંધારણ સભાએ રાષ્ટ્રગીત તરીકે અપનાવ્યું.
* ૧૯૬૬ - જીનિવા જવા નીકળેલું એર ઇન્ડિયાનું વિમાન (ફ્લાઇટ નં. ૧૦૧) ફ્રાન્સની વિખ્યાત મોં બ્લાં પર્વતમાળાના બોસન્સ નામના શિખર પર તૂટી પડતાં તમામ ૧૧૭ મુસાફરો માર્યા ગયા. વિમાનના મુખ્ય ચાલક હજારીલાલ પુરોહિત ૨૦૦ કલાકના ઉડ્ડયનનો અનુભવ ધરાવતા કાબેલ પાયલટ હતા. આ કમનસીબ વિમાનમાં ભારતીય અણુકાર્યક્રમના ભિષ્મ પિતામહ ડૉ. હોમી જહાંગીર ભાભા પણ હતા.
જન્મ

* ૧૯૨૭ – કામિની કૌશલ, હિંદી ચલચિત્ર અને ટેલિવિઝન અભિનેત્રી
* ૧૯૨૭ – પ્રિયકાંત મણિયાર, ગુજરાતી સાહિત્યકાર (અ. ૧૯૮૫)
* ૧૯૪૫ – સુભાષ ઘાઈ, ભારતીય દિગ્દર્શક, નિર્માતા અને પટકથા લેખક
*
અવસાન

* ૧૯૬૫ – વિન્સ્ટન ચર્ચિલ, બ્રિટીશ રાજનેતા, સૈન્ય અધિકારી અને લેખક (જ. ૧૮૭૪)
* ૧૯૬૬ – ડૉ. હોમી ભાભા, ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી અને શિક્ષણવિદ્‌ (જ. ૧૯૦૯)
* ૨૦૧૧ – ભીમસેન જોશી, હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીત પરંપરાના ભારતીય ગાયક
* ૨૦૨૩ – બી. વી. દોશી, ભારતીય સ્થપતિ (જ. ૧૯૨૭)
તહેવારો અને ઉજવણીઓ

* ઉત્તર પ્રદેશ દિવસ
બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ


----


શ્રેણી:જાન્યુઆરી
હઠ યોગ

હઠ યોગ (Sanskrit हठयोग hʌʈʰʌjo:gʌ), ને હઠ વિદ્યા(हठविद्या) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.આ એક ખાસ પ્રકારનો યોગ છે જેને ૧૫મી સદીમાં યોગી સ્વાતરામ દ્વારા હઠ યોગ પ્રદીપીકામાં બતાવાયું. આ પુસ્તિકામાં તેમણે હઠ યોગને રાજયોગની સીડી કહેલ છે. આમ આ આધ્યાત્મીક ઊંચાઈઓ પામવા શરીર શુદ્ધી કરવાનું આ એક સાધન છે.
રાજ યોગના આસનો અને પ્રાણાયમ એ યોગીઓ દ્વારા લાંબા સમયની સાધના માટે વાપરતાં. આ માટે તેઓ શરીરને તૈયાર કરતાં જેને ષટ કર્મ કહેવાય છે.
હઠ શબ્દ હ અને ઠ આ બે શબ્દના યોગથી બન્યો છે જેનો અર્થ સૂર્ય અને ચંદ્ર એવો થાય છે. ( हकारः कीर्तितः सूर्यष्ठकारश्चंद्र उच्यते | सूर्यचंद्रमसोर्योगाद्धठयोग निगद्यते || )આનો સંદર્ભ પ્રાણ અને અપ્રાણ અને તે નામે બે મુખ્ય નાડી સાથે પણ છે. ધ્યાન પ્રાપ્તિ અને સમાધિ માટે આ બન્ને નાડી ઓ નું સક્રીય હોવું જરૂરી છે.
મ્નીયેરની સંસ્કૃતના અંગ્રેજી શબ્દકોશ પ્રમાણે હઠ નો અર્થ જીદ્દ એવો થાય છે. આમ આ એક બળ પૂર્વક કરેલી કરેલી શુદ્ધી છે.
અન્ય વાતો સંદર્ભે હઠ યોગ પતંજલીના રાજ યોગ જેવો જ છે જેમાં યમ- નૈતિક બાધ અને નિયમ- આધ્યાત્મીક
ક્રિયા બનેં નો સમાવેષ છે. પશ્ચિમમાં મોટે ભાગે લોકો હઠ યોગ ને યોગ સમજી તેને માનસિક અને શારીરિક તંદુરસ્તી માટે વાપરે છે.
ઉત્પત્તિ
યમ અને નિયમ
આસન
પ્રાણાયામ
શુદ્ધિક્રિયા

શરીરના આંતરિક અંગોની શુદ્ધિ તથા સફાઈ માટે શુદ્ધિકરણની આ ક્રિયાઓ કરવામાં આવે છે. મળનો શરીરમાંથી પૂરતા પ્રમાણમાં નિકાલ ન થાય ત્યારે તેનો સંગ્રહ વધે છે, જેના ફળ સ્વરૃપ નાડીઓમાં અવરોધ ઉત્પન્ન થાય છે અને વાત, પિત્ત તથા કફ આ ત્રણેય દોષોનું સંતુલન બગડી જાય છે. નાડી શુદ્ધિ કે મળશુદ્ધિ કરીને ત્રિદોષોને સંતુલિત અવસ્થામાં રાખીને શારીરિક અને માનસિક સ્તર પર અશુદ્ધિ દૂર કરવાનું મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્ય આ શુદ્ધિક્રિયાઓ કરે છે.

*દ્યૌતિ
*બસ્તિ
*નેતિ
*ત્રાટક
*નૌલિ
*કપાલભાતિ
ફાયદાઓ
વિદેશમા

શ્રેણી:યોગ
કપાલભાતિ

કપાલભાતિ એટલે ભાલપ્રદેશ - કપાળ તેજસ્વી બનાવવાવાળી - ચમકાવવાવાળી ક્રિયા. આ ક્રિયામાં શ્વસનતંત્ર તથા તેની સાથે જોડાયેલા નાડી તંત્ર વડે કામ લેવામાં આવે છે. કપાલભાતિ ત્રણ પ્રકારે થાય છે અને ત્રણેય પ્રકારમાં શ્વસન માર્ગ સાફ કરવામાં આવે છે. વિશેષ પ્રકારે કરવામાં આવતી આ ક્રિયા, ઐચ્છિક શ્વસન ક્રિયાનું વિશિષ્ટ રૃપ છે. આમાં પૂરક તથા રેચક જલદી જલદી અને જોરથી એક પછી એક કરવામાં આવે છે. કપાલભાતિમાં શ્વાસ લેવાની ક્રિયા કોઈ પણ પ્રયત્ન કર્યા સિવાય આપમેળે જ થાય છે, પરંતુ શ્વાસ છોડવાની ક્રિયા (રેચક) વિશેષ પ્રયત્નપૂર્વક અને જોરથી કરવી પડે છે. લુહારની ધમણની જેમ તીવ્ર ગતિથી રેચક પૂરક કરવાથી કપાલભાતિ થાય છે.
રીત

કપાલભાતિના અભ્યાસમાં પદ્માસનમાં જ બેસવું કારણ કે કપાલભાતિ શ્વાસોચ્છ્વાસની તીવ્ર ક્રિયા છે. પદ્માસનમાં સ્થિર સ્થિતિમાં બેઠા પછી બંને હાથ ઢીંચણ પર ધ્યાનમુદ્રામાં ગોઠવો. શરીર જ આગળ નમાવો. કમરથી ઉપરનું શરીર મસ્તક સહિત સીધી રેખામાં રાખો જેથી શ્વસન ક્રિયામાં કોઈ અવરોધ ન થાય. શ્વાસ અંદર લેતી વખતે છાતી જે પ્રમાણે ફૂલે છે, એ જ પ્રમાણે છાતીને ફૂલાવેલી અવસ્થામાં ઉપર ઉઠાવી રાખો. પેટ ઢીલું રાખો. કપાલભાતિમાં શ્વાસ લેવા તથા છોડવા એટલે કે પૂરક તથા રેચકમાં માત્ર પેટની જ હલચલ થાય એટલે કે છાતીની હલચલ જરા પણ કરવાની નથી. કપાલભાતિ એ પ્રાણાયામ નથી, પરંતુ શ્વાસોચ્છ્વાસની એક ક્રિયા છે. હવે પૂરકમાં શ્વાસ લેવાની ક્રિયા પૂરી થવાની સાથે જ પેટને અંદર તરફ (નાભિ પાસે થોડો નીચે) ધક્કો દો. આમ કરવાથી પેટની માંસપેશીઓ સંકોચાશે. આ દરમિયાન હવાને જોરથી નાક દ્વારા બહાર ફેંકો. જેવી રીતે નાક સાફ કરતી વખતે આપણે (એક નાસિકાથી) કરીએ છીએ તેમ અર્થાત્ જેટલી હવા અંદર લીધી હતી, તેટલી જ હવા બહાર નીકળશે. કપાલભાતિમાં હવાની અવરજવરમાં કોઈ અવરોધ આવતો નથી. શ્વસન માર્ગ પૂરેપૂરો ખુલ્લો રહે છે, પણ હવા જોરથી બહાર જવાના કારણે ‘ફરસ’ એવો અવાજ આવે છે. હવે દબાયેલા પેટને તરત ઢીલું છોડી દો અને આ સમયે પૂરક થવા દો. ફરીથી એટલે સેકંડ માટે કપાલભાતિ કરો. ધીરે ધીરે જે જરૃરી છે તે એટલે કે એક મિનિટમાં આપ ૧૨૦ વખત પૂરક અને રેચક કરી શકશો.
વૈજ્ઞાનિક સંશોધન

સામાન્ય શ્વસનક્રિયામાં એક મિનિટમાં ૧૪ થી ૨૦ વખત શ્વાસ લેવામાં આવે છે. દરેક વખતે લગભગ ૫૦૦ મિ.લી. (ટાયકલ ફાલ્યુમ) હવા લેવામાં તથા છોડવામાં આવે છે, પરંતુ કપાલભાતિમાં પૂરક રેચકમાં ૧૫૦ થી ૨૦૦ મિ.લી. હવા છોડવામાં આવે છે, પરંતુ ગતિ ૧૨૦ની હોવાના કારણે ૨૧ થી ૨૩ લિટર હવા ૧ મિનિટમાં લેવામાં તથા છોડવામાં આવે છે. પેટની પેશીઓ વિ.નું કાર્ય વધવાથી, પ્રાણવાયુ વધુ ખર્ચાય છે અને કાર્બન ડાયોકસાઈડ વધુમાં વધુ બહાર ફેંકાય છે એટલે કે કપાલભાતિમાં ૧૦ થી ૧૫ ટકા પ્રાણવાયુ વધુ લેવાય છે.
લાભ

કપાલભાતિમાં હાથપગ તરફ જતો રક્તપ્રવાહ બદલાય છે અન તે પેટની પેશીઓ તથા અંગો તરફ જાય છે. નાભિ પ્રદેશને વધુ પ્રમાણમાં રક્ત મળે છે. જઠરાગ્નિ વધે છે. આળસ તેમ જ થાક દૂર થાય છે. ક્રિયા પછી હળવાશ અને તાજગી અનુભવાય છે. માનસિક શાંતિ મળે છે. મન સ્થિર તેમ જ એકાગ્ર બને છે. ધ્યાન અંદર તરફ વળે છે. દિવસભર ર્સ્ફૂિત જળવાઈ રહે છે અને લાંબા સમયના અભ્યાસ બાદ કપાળ-ચહેરા પર એક અનોખું તેજ ઝળકવા લાગે છે.
સૂચનો

કપાલભાતિ કરતી વખતે આંખો બંધ રહે તે વધુ સારું છે. રેચક સમયે હવાનું ઘર્ષણ ગળાની અંદર, તળિયા પાસે ન થવું જોઈએ. તેમ થશે તો શુષ્કતા અને બળતરા થશે. નાસાગ્રની અંદર થોડે ઉપર હવાનું ઘર્ષણ ઠીક છે.
સંદર્ભ

*સંદેશ વર્તમાનપત્ર ના સંગ્રહ માથી

શ્રેણી:પ્રાણાયામ
નેતિ

નેતિ એ શટ્કર્મ (જેને શટ્ક્રિયા પણ્ કહેવાય છે), જે શરીર સફાઇ માટેની યોગીક પદ્ધતિ છે, એનો એક અગત્યનો હિસ્સો છે. નેતિનો મુખ્ય હેતુ નાક અને ગળા માં શ્વાસ ની અવરજવર ની પ્રક્રિયા સરળતા પુર્વક ચાલી શકે એ માટે સ્વછતા કરવાનો છે. હઠયોગ પ્રદિપિકા અને યોગ્ મેગેઝિન (બિહાર સ્કૂલ ઓફ યોગ નુ પ્રકાશન) જેવા અન્ય સ્ત્રોતો નેતીને શરીર, મન અને વ્યક્તીત્વ મટે પણ ખુબજ ફાયદાસકારક જણાવે છે.

નેતિ બે પ્રકારે થઇ શકે છે:
જલ નેતિ

આ પદ્ધતિમાં, હૂંફાળુ મીઠાવાળુ પાણી નાકમાં એક તરફથી નાખી બીજી તરફથી કાઢવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા બંને તરફથી કર્યા પછી નાકને આગળ ઝુકીને અને ઝડપી શ્વાસોછ્વાસ દ્વરા કોરુ કરવામાં આવે છે.


નાક દ્વારા પાણી અંદર લઈ તેને મોં વાટે બહાર કાઢી શકાય છે અને અન્ય વધુ વિકસીત નેતિમાં પાણી મોં વાટે લઈ નાક વાટે બહાર કઢાય છે.
.
સૂત્ર નેતિ

સૂત્ર (સૂતર) નેતિમાં, એક લાંબો અને ભીનો દોરો અથવા સર્જીકલ ટ્યુબીંગ ને ધ્યાન પૂર્વક એક નાસિકામાં નાખીને મોં માંથી પસાર કરવામાં આવે છે. પછી તેના બંને છેડા હાથેથી પકડી ઉપર નીચે ખેંચવામાં આવે છે. આનો ઉપયોગ નાકની સફાઈ અને કચરો કાઢવા થાય છે.

સૂત્રનેતિ એઅ સફાઈ કર્મની બહુ વિશિષ્ટ પદ્ધતિ છે અને તે શીખવા માટે એક અનુભવી શિક્ષકની જરૂર હોય છે. આમ કરતા મૂંઝારો, ઉબકા કે કમજોરી આદિ નો અનુભવ થઈ શકે છે. જો જલ નેતિ પછી પણ અવરોધ કાયમ રહેલો હોય તો વૈદકીય સલાહ પછી જ સૂત્ર નેતિ ચાલુ કરવી..
ફાયદા
સંદર્ભ

શ્રેણી:ષટ્ક્રિયા
શ્રેણી:આરોગ્ય
કુલ્લૂ

કુલ્લૂ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના કુલ્લૂ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કુલ્લૂમાં કુલ્લૂ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. કુલ્લૂ બિયાસ નદીના કાંઠે કુલ્લૂ ખીણમાં વસેલું છે. નજીકનું હવાઈમથક આશરે ૧૦ કિમીના અંતરે ભુંટર ખાતે આવેલું છે.

કુલ્લૂ ખીણ બિયાસ નદી વડે બનતી પહોળી ખીણ છે, જે મનાલી અને લાર્ગી વચ્ચે આવેલી છે. આ ખીણપ્રદેશ તેના મંદિરો અને પાઇન અને દેવદારના વૃક્ષોના જંગલો માટે જાણીતો છે. કુલ્લૂ ખીણ પીર પંજાલ, નીચલા હિમાલય અને હિમાલય પર્વતમાળાની વચ્ચે આવેલી છે.


શ્રેણી:હિમાચલ પ્રદેશ
સોલન

300px|thumb|સોલન રેલ્વે સ્ટેશન
સોલન ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્યના સોલન જિલ્લામાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. સોલન નગરનું નામ શુલીની દેવીના નામ પરથી પડ્યું છે. આ નગર અહીંના ચંબાઘાટ ખાતે આવેલા મશરુમ કેન્દ્રને કારણે મશરુમના શહેર તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ ઉપરાંત આ નગર રાજ્યના ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર (ઇન્ડસ્ટ્રીઅલ હબ) તરીકે પણ જાણીતું છે.
ભૌગોલિક સ્થિતિ

સોલન નગર . પર વસેલું છે. આ નગરની સરેરાશ ઉંચાઇ ૧૪૬૭ મીટર (૪૮૧૨ ફૂટ) જેટલી છે.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

*સોલન જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
ઉજ્જૈન

ઉજ્જૈન (ઉચ્ચાર: ) ભારતના મધ્ય પ્રદેશના ઉજ્જૈન જિલ્લાનું સૌથી મોટું શહેર છે. તે વસ્તીની દ્રષ્ટિએ મધ્ય પ્રદેશનું પાંચમું મોટું શહેર છે અને ઉજ્જૈન જિલ્લાનું વહીવટી મથક છે. ઉજ્જૈન મહત્વનું હિંદુ તીર્થધામ છે અને અહીં દર બાર વર્ષે કુંભ મેળો ભરાય છે.

પ્રાચીન શહેર ઉજ્જૈન ક્ષિપ્રા નદીના કાંઠે વસેલું છે. ઇતિહાસમાં ઉજ્જૈન માળવા ઉચ્ચપ્રદેશનું સૌથી મહત્વનું શહેર ગણાય છે. ઇ.સ. પૂર્વે ૬૦૦ની આસપાસ તે મધ્ય ભારતના રાજકીય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું. તે પ્રાચીન અવંતી રાજ્યની રાજધાની હતું. ૧૯મી સદી સુધી તે રાજકીય, વ્યાપાર અને સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિએ મહત્વનું શહેર રહ્યું હતું. ત્યાર પછી બ્રિટિશરો દ્વારા ઈંદોરનો વિકાસ કરાયો પરંતુ ઉજ્જૈને ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ મહત્વ જાળવી રાખ્યું છે.


Mahakal temple.jpg|મહાકાળેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ
Kal Bhairav Ujjain - entrance.jpg|કાળ ભૈરવ મંદિર
Vedh Shala, Ujjain 01.jpg|જંતર મંતર અથવા વેદ શાળા
Iskon Temple Ujjain - panoramio.jpg|ઇસ્કોન મંદિર
Ram Ghat and Kshipra river , Ujjain - panoramio.jpg|રામ ઘાટ, ક્ષિપ્રા નદીનો કિનારો
Ram Ghat near Kshipra river ,Ujjain - panoramio.jpg|મંદિરો, રામ ઘાટ

સંદર્ભ
બાહ્ય કડી

*


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
દૂધી

દૂધી (અંગ્રેજી: Bottle Gourd અથવા Calabash, હિંદી : घिया, लौकी)નો ઉપયોગ શાક તરીકે વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે. તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ Lagenaria siceraria છે અને તે ક્યુકરબિટેસી (Cucurbitaceae) કુળનું સભ્ય છે. દૂધીની ખેતી ભારત માં ઘણી જગ્યાએ થાય છે. તેમજ દૂધી માંથી દૂધીનો હલવો નામની ભારતીય વાનગી બને છે જે એક પ્રકારની મીઠાઈ તરીકે શુભ પ્રંસંગોએ બનાવવામાં આવે છે.
ચિત્રો


Image:Bottle gourd seeds.jpg|દૂધીના બીજ
Image:Lagenaria siceraria Clavata Group1SHSU.jpg|દૂધી
Image:Gambia kora havard.jpg|દૂધિ; વાજીંત્ર બનાવવામા
Image:Calabash flower.jpg|દૂધીના ફૂલ
Image:Calebasse.jpg|દૂધી; પાત્ર તરીકે
File:Lagenaria siceraria var peregrina MHNT.BOT.2013.22.54.jpg|Lagenaria siceraria var peregrina Museum specimen


શ્રેણી:શાકભાજી
કારેલું

thumb|કારેલું
thumb|કારેલાં
કારેલું (અંગ્રેજી: bitter melon or bitter gourd, વૈજ્ઞાનિક નામ: Momordica charantia) એ વ્યાપક જોવા મળતું તથા શાકોમાં સૌથી કડવું શાક છે. આ શાક શાસ્ત્રીય રીતે કકુર્બીટેસી વર્ગમાં આવે છે. આના વેલા થાય છે. એશિયા આફ્રિકા અને કેરેબિયન ક્ષેત્રોમાં આમા ફળો માટે ઉગાડવામાં આવે છે. તેન ફળનો આકાર અને કડવાશ વિવિધ પ્રજાતિ અનુસાર બદલાય છે. આ ફળ આમ તો ઉષ્ણકટિબંધ ક્ષેત્રનો વેલો છે પણ તેનું મૂળ ક્ષેત્ર અજ્ઞાત છે.

કારેલું આર્યુવેદમાં ઔષધિ તરીકે વપરાય છે.

શ્રેણી:શાકભાજી
ગ્વાલિયર

ગ્વાલિયર () ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ગ્વાલિયર જિલ્લામાં આવેલું શહેર છે. ગ્વાલિયરમાં ગ્વાલિયર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

ગ્વાલિયર દિલ્હીથી દક્ષિણે ૩૪૩ કિમી, આગ્રાથી ૧૨૦ કિમી અને રાજ્યના પાટનગર ભોપાલથી ૪૧૪ કિમીના અંતરે આવેલું છે. ગ્વાલિયર પર ઘણાં ઐતિહાસિક સામ્રાજ્યોનું શાસન રહ્યું હતું. ૧૦મી સદીમાં કચ્છપઘટ, ૧૩મી સદીમાં તોમાર અને પછી મુઘલ શાસન પછી ઇ.સ. ૧૭૫૪માં તે મરાઠા સામ્રાજ્ય હેઠળ અને ૧૮મી સદીમાં સિંધિયા શાસન હેઠળ આવ્યું.
સંદર્ભ

શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
દેવાસ

દેવાસ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૫૦ (પચાસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા દેવાસ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્વનું નગર છે. દેવાસમાં દેવાસ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

દેવાસ શહેર ઇન્દૌરથી લગભગ ૩૦ કિમી ઉત્તરમાં આવેલું છે. અહીં આવેલ માતા કી ટેકરી પર માઁ દુર્ગા નું એક પ્રસિદ્ધ મંદિર આવેલું છે, જ્યાં દર્શન કરવા માટે શ્રદ્ધાળુ લોકો દૂર - દૂરના વિસ્તારોથી આવતા હોય છે. દેવાસ એક ઔદ્યોગિક નગર છે.
દેવાસ પહોંચવા માટે

હવાઈ માર્ગ- અહીથી સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક 'મધ્યપ્રદેશની વ્યાવસાયિક રાજધાની' કહેવાતા ઇન્દૌર શહેરમાં આવેલું છે.

સડક માર્ગ - દેવાસ શહેર આગ્રાથી મુંબઈ જતા સાથે રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૩ સાથે જોડાયેલું છે. આ માર્ગ માતા કી ટેકરીની વિસ્તારની તળેટીમાંથી પસાર થાય છે. દેવાસથી નજીકનું મોટું શહેર ઇન્દૌર છે, જે અહીંથી માત્ર ૩૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે. ઇન્દૌરથી આપ બસ અથવા અન્ય વાહન દ્વારા દેવાસ જઇ શકો છો.

રેલમાર્ગ - ઇન્દૌર શહેર સાથે રેલ્વે માર્ગ દ્વારા આસપાસના વિસ્તારો તેમ જ દેશના અન્ય વિસ્તારો સારી રીતે જોડાયેલા છે. પ્રથમ ઇન્દૌર પંહોચીને રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેવાસ જઇ શકાય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* દેવાસ શહેરનો ઇતિહાસ - ભાગ - ૧ (વેબ દુનિયા પરદેવાસ )

* દેવાસ ટેકરી - જ્યાં બિરાજે છે, ચામુંડા માતા અને તુળજા ભવાની માતા (વેબદુનિયા)


શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશ
ધાર

300px|thumb|ધાર કિલ્લા ખાતેનો મહેલ
ધાર ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના ધાર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. ધારમાં ધાર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. આ મધ્યકાલીન નગર મધ્ય પ્રદેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ માળવા ક્ષેત્રમાં આવેલ છે. પહાડી ક્ષેત્રમાં જળાશયોથી ઘેરાયેલું આ ઐતિહાસિક નગર વિંધ્યાચલ પર્વતમાળાના ઉત્તરી ઢોળાવ પર તેમ જ નર્મદા નદીના ખીણ-પ્રદેશની નજીકમાં વસેલ છે.

આ શહેર ખાતે લાટ મસ્જિદ નજીક ઐતિહાસિક લોહ સ્તંભ ખંડિત અવસ્થામાં સ્થિત છે.
માર્ગ-દર્શન
હવાઈ માર્ગ

ધારથી સૌથી મજીકનું હવાઈમથક ઈંદોર ખાતે આવેલ છે, જ્યાંથી દિલ્હી, મુંબઈ, ભોપાલ અને ગ્વાલિયર વગેરે શહેરોની નિયમિત હવાઈ સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે.
રેલ માર્ગ

રતલામ અને ઈંદોર ધારથી સૌથી નજીકનાં રેલ્વેમથકો છે, જે દેશના મુખ્ય શહેરો સાથે નિયમિત રેલસેવાઓથી જોડાયેલ છે.
સડક માર્ગ

ધાર રાજ્ય તેમ જ દેશનાં અનેક મુખ્ય શહેરો સાથે સડક માર્ગ દ્વારા સારી રીતે જોડાયેલ છે. ઈંદોર, માંડુ, મઊ, રતલામ, ઉજ્જૈન અને ભોપાલ જવા માટે મધ્ય પ્રદેશ પરિવહન નિગમની બસો અહીંથી નિયમિતપણે ઉપલબ્ધ છે.
સંદર્ભો
શાહડોલ

શાહડોલ ભારત દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મધ્ય પ્રદેશ રાજ્યના શાહડોલ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. શાહડોલમાં શાહડોલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

વર્ષ ૨૦૧૧ની ભારત દેશની વસ્તીગણતરી અનુસાર શાહડોલની કુલ વસ્તી ૧૦૦,૫૬૫ (૫૧ % પુરુષો અને ૪૯ % સ્ત્રીઓ) જેટલી છે, જે પૈકી ૧૨ % જેટલાં બાળકો છ વર્ષથી નાની વયનાં છે. આ વસ્તીમાં શિXઅણનું પ્રમાણ ૮૦ % જેટલું છે, જે દેશના સરેરાશ શિક્ષણ દર ૫૯.૫ % કરતાં વધારે છે. પુરુષોમાં શિક્ષણ દર ૮૬ % જેટલો છે, જ્યારે સ્ત્રીઓમાં શિક્ષણ દર ૭૨ % જેટલો છે.
સંદર્ભો
કોઇમ્બતુર

કોઇમ્બતુર ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૦ (ત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા કોઇમ્બતુર જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કોઇમ્બતુરમાં કોઇમ્બતુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.

કોઈમ્બતૂર (તમિળઃகோயம்புத்தூர்), કે કોવઈ (તમિળઃகோவை), એ ભારતના તામિલ નાડુ રાજ્યનું બીજું સૌથી મોટું શહેર છે. આની વસતિ ૨૦ લાખ જેટલી છે. આ એક પ્રમુખ વાણિજ્ય કેંદ્ર છે આને દક્ષિણ ભારતનું "માન્ચેસ્ટર" કહેવાય છે.
સંદર્ભ


શ્રેણી:તમિલનાડુ
શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લા મથકો
કાંચીપુરમ

કાંચીપુરમ ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૩૦ (ત્રીસ) જિલ્લાઓ પૈકીના એક એવા કાંચીપુરમ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. કાંચીપુરમમાં કાંચીપુરમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. કાંચીપુરમ એક હિન્દુ ધર્મ નુ આસ્થા નુ ધામ છે. કાંચીપુરમમા વૈકુષ્ઠ પેરૂમલ મંદિર, એકામ્બરેશ્વર મંદિર, કૈલાશનાથન મંદિર, દેવરાજ સ્વામિ મંદિર અને કામાક્ષી અમ્માન મંદિર આવેલ છે. તેમજ કામકોટીમઠ પણ કાંચીપુરમમાં જ આવેલ છે.


શ્રેણી:તમિલનાડુ
શ્રેણી:તમિલનાડુના જિલ્લા મથકો
તમિળ ભાષા

250px|thumbnail|તમિળ

તમિળ ભાષા (தமிழ்) અથવા તામિળ ભાષા એ દ્રાવિડ ભાષાજૂથમાં એક ભાષા છે જે શ્રીલંકા, સિંગાપુર અને ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તમિલનાડુ રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પોંડિચેરી પ્રદેશ ની અધિકૃત ભાષા છે. તામિલનાડુ ઉપરાંત દક્ષિણ ભારતમાં વસતા ઘણા પ્રદેશોના લોકો તમિલ ભાષા વાંચી, લખી કે સમજી શકે છે.
ઇતિહાસ

તમિળ ભાષા દ્રવિડ ભાષા પૈકીની પ્રાચીનતમ ભાષા માનવામાં આવે છે. આ ભાષાની ઉત્પત્તિ સંબંધમાં અત્યાર સુધી એવો ચોક્કસ નિર્ણય નથી થઇ શક્યો કે કયા સમયમાં આ ભાષાનો પ્રારંભ થયો હશે. વિશ્વભરના વિદ્વાનો દ્વારા સંસ્કૃત, ગ્રીક, લેટિન વગેરે ભાષાઓની જેમ તમિળ ભાષાને પણ અતિ પ્રાચીન તથા સમૃદ્ધ ભાષા માનવામા આવેલી છે. અન્ય ભાષાઓની અપેક્ષામાં તમિળ ભાષાની એવી વિશેષતા છે કે અતિ પ્રાચીન ભાષા હોવા ઉપરાંત લગભગ ૨૫૦૦ વર્ષોથી અવિરત રૂપે આજ સુધી જીવનના દરેક ક્ષેત્રોમાં વ્યવહારમાં છે. તમિળ ભાષામાં ઉપલબ્ધ ગ્રંથોના આધાર પર આ નિર્વિવાદ નિર્ણય થઇ ચુક્યો છે કે તમિળ ભાષા ઈસવીસન પૂર્વેનાં કેટલીય સદીઓ પહેલાંના સમયથી જ સુસંકૃત અને સુવ્યવસ્થિત ભાષા છે.


શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:તામિલનાડુ
તમિળ લોકો

દક્ષિણ ભારતનાં ૪ (ચાર) દક્ષિણભાષી રાજ્યો પૈકીના એક એવા તમિલનાડુ રાજ્યનાં રહેવાસી અથવા તો તમિળ ભાષા બોલનારા લોકોને તમિલીયન તરિકે ઓળખવામાં આવે છે. વળી ઉત્તર શ્રીલંકામાં તથા મલેશીયા, સિંગાપુર, મોરેશિયસ, સાઉથ આફ્રિકા, કેનેડા, યુ.કે. વગેરે દેશોમાં પણ તમિલ લોકો સારા એવા પ્રમાણમાં વસેલા છે. આ માટે કેટલીક વાર મદ્રાસી શબ્દનું પણ પ્રયોજન કરવામાં આવે છે. તેઓ મુખ્યત્વે હિંન્દુ, બુદ્ધ, અને જૈન ધર્મ પાળૅ છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:સંસ્કૃતિ
શ્રેણી:દક્ષિણ ભારત
ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થા

ઔદ્યોગિક તાલિમ સંસ્થા(Industrial Training Institute)માં કારખાના(factory)માં થતાં કામોની પધ્ધતિસર તાલિમ આપવામાં આવે છે. આ માટે જુદા જુદા અભ્યાસક્રમો શીખવાડવામાં આવે છે. સફળતાપૂર્વક તાલિમ પૂરી થયા પછી તાલિમ લેનારને રાજ્યના ટેકનિકલ બોર્ડ તરફથી સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવે છે. આ સર્ટિફિકેટ દ્વારા કારખાના, વર્કશોપ જેવી જગ્યાઓમાં રોજગારી મેળવી શકાય છે.
ગુજરાત રાજ્યમાં લગભગ દરેક તાલુકામાં આવી સરકારી તેમ જ બિનસરકારી સંસ્થાઓ ચાલુ કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થાઓમાં કડીયાકામ, સુથારીકામ જેવા અન્ય રોજગારલક્ષી અભ્યાસક્રમોની તાલિમ પણ આપવામાં આવે છે.

શ્રેણી:ગુજરાતનાં ઉધોગો