ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ

ਗਾਇਸ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ (ਉੱਚਾਰਨ:ˈɡaː.i.ʊs ˈjuː.lɪ.ʊs ˈkaj.sar), ਜੁਲਾਈ 100 ਈ ਪੂ – 15 ਮਾਰਚ 44 ਈ ਪੂ) ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੋਮਨ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 60 ਈ. ਪੂ ਵਿੱਚ, ਸੀਜ਼ਰ, ਕਰਾਸਸ ਅਤੇ ਪੌਮਪੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਤਿੱਕੜੀ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਅਨੇਕ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰੋਮਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਗਲਬਾ ਰਿਹਾ। ਲੋਕਮੁਖੀ ਦਾਅਪੇਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆਉਣ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਰੋਮਨ ਸੈਨੇਟ ਵਿਚਲੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਇਲੀਟ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਸਰੋ ਦਾ ਸ਼ਰੇਆਮ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਛੋਟਾ ਕੈਟੋ ਵੀ ਸੀ। ਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀਜਰ ਦੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੰਪੂਰਨ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਰਾਇਨ (Rhine) ਨਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ, ਜੋ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਜਨਮ

ਸੀਜ਼ਰ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 100 ਈ. ਪੂ. ਨੂੰ ਰੋਮ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ "ਗਏਅਸ ਜੁਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ" ਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ "ਅਯੂਰੀਲੀਆ ਕੋਟਾ" ਸੀ।
ਫਤਹਿਗਾਥਾ

ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਬੈਲਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫਤਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪਾਰ ਦੇ ਦੁਰੇਡੇ ਸਥਾਨ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। 55 ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਲਈ ਅਭਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਦੂੱਜੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਇਹ ਅਭਿਆਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਹ ਟੇੰਸ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਵੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਂ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕਬੀਲੋਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੱਮਝ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੋਮਨ ਗਾਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਉੱਤੇ ਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਗਾਲ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ। ਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੇਤੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ 50 ਈ. ਪੂ. ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀਜ਼ਰ ਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਸ਼ਾਸ਼ਨ

ਆਪ ਸੀਜ਼ਰ ਲਈ ਗਾਲ ਦੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਤ ਵਿਸ਼ਮਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋ। ਰੋਮਨ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਕਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਮਮਾਤਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਤੇ ਦੇ ਅਸਲੀ ਕਾਬੂ ਵਲੋਂ ਪਰੇ ਸਨ। ਪਾਂਪੇ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਰੇਸਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵੀ ਸੀਮਾਂਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀਰਿਆ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਗਾਲ ਸੀਜਰ ਦੇ ਹੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਂਪੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸਪੇਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਰੋਮ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀਕਸ਼ ਹਲਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇ। ਕਰੈਸਸ ਪਾਰਥਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਾਂਪੇ ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਏਕੱਛਤਰ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆਨੇ ਲਈ ਤਣਾਵ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੜਾਈ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਪਾਂਪੇ ਸੀਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸੇਨੇਟੋਰਿਅਲ ਅਲਪਤੰਤਰ ਦਲ ਵਲੋਂ ਸਮੱਝੌਤਾ ਕਰਣ ਦੀ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। ਸੇਨੇਟ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੀਜ਼ਰ ਦੂਸਰਾ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਵਲੋਂ ਪੂਰਵ, ਜਿਸਦਾ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਗਾਲ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪਾਂਪੇ, ਜਿਨੂੰ 52 ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਵਿਧਾਨਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਤੀਸਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖੇ ਰਿਹਾ। ਫਲਤ: ਸੀਜਰ ਨੇ ਉਦਾਸ ਹੋਕੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਕਦਮ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਪਾਂਪੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ-ਸਮਾਜਿਕ ਉਥਲ-ਪੁੱਥਲ

ਪਾਂਪੇ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਜਿਹੇ ਹੀ ਖ਼ੁਰਾਂਟ ਫੌਜੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੋਮ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਜਮਾਂ ਲਿਆ। ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਸੱਤਾ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਪਰ ਪਾਂਪੇ ਵਲੋਂ ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਥੇਸਾਲੀ (Thessaly) ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 48 ਈ. ਪੂ. ਦੀ ਗਰੀਸ਼ਮ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਾਰਸੇਲੀਸ (Pharsalees) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਾਂਪੇ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ ਕੀਤਾ। ਪਾਂਪੇ ਮਿਸਰ ਭਾਗ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੀਜ਼ਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਮਿਸਰ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਟੌਲੇਮੀ ਦਸਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਲਈ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਔਲਾਦ ਕਲਿਓਪੈਟਰਾ (Cleopatra) ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਭਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਖ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮਿਸਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 48 - 47 ਈ . ਪੂ . ਦੇ ਸ਼ੀਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰਿਆ ਦੇ ਰਾਜਪ੍ਰਾਸਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ (ਸੀਜ਼ਰ ਨੂੰ) ਘੇਰ ਲਿਆ। ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਭਰਦੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਲੋਂ ਸੀਜਰ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਭੱਜਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਿਓਪੈਟਰਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾਸੀਨ ਕੀਤਾ (ਕਲਿਓਪੈਟਰਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੀਜਰ ਨੇ ਤਤਪਸ਼ਚਾਤ ਟਿਊਨੀਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਂਪੇ ਦੀਆਂ ਸੇਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕੀਤਾ। 45 ਈ. ਪੂ. ਦੇ ਸ਼ਰਦ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੋਮ ਪਰਤ ਆਇਆ ਤਾਂਕਿ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਏ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਭਾਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੇਨੇਟ ਦੀ ਬੈਠਕ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਦ ਵੀ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਮੁੱਖਾਵਾਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਸੱਤਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਔਖਾ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਇਸ ਉਪਾਧੀ ਨੂੰ ਆਜੀਵਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਹਲਾਏ।
ਮੌਤ

ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਣਾ ਹੀ ਸੀਜ਼ਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ। ਏਕੱਛਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਅੰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਸੰਭਰਾਂਤ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਆਧਿਪਤਿਅ ਦਾ ਅੰਤ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਾਲ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਡਿਅੰਤਰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਮਾਰਕਸ ਬਰੂਟਸ ਬਣਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਿ: ਸਵਾਰਥ ਦੇਸਭਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ਤ: ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। 15 ਮਾਰਚ, 44 ਈ . ਪੂ . ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੀਨੇਟ ਦੀ ਬੈਠਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤਦ ਇਹ ਲੋਕ ਸੀਜਰ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਬੁਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ