JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Jamhuri ya Kijamaa ya Kisovyeti ya Kikazakhi

Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikazakhi ilikuwa kati ya jamhuri 15 wanachama wa Umoja wa Kisovyeti hadi mwaka 1991. Jina lake liliandikwa kwa alfabeti ya Kisirili katika lugha ya Kikazakhi: "Қазақ Советтік Социалистік Республикасы" (Kasak Sovyettik Sotsialistik Respublikasi) au ya Kirusi: "Казахская Советская Социалистическая Республика" (Kazakhskaya Sovyetskaya Sotsialisticheskaya Respublika).

Yenye eneo la km² 2,717,300 ilikuwa jamhuri kubwa ya pili ndani ya Umoja wa Kisovyeti baada ya Urusi.

Mji mkuu ulikuwa Alma-Ata inayoitwa leo Almaty.

Tangu Desemba 1991 imekuwa nchi huru ya Kazakhstan katika Asia ya Kati.
Historia

Jina la nchi limetokana na Wakazakhi ambao ni taifa la watu wanaotumia Kikazakhi, mojawapo ya lugha za Kiturki.

Eneo liliwahi kuwa sehemu ya milki mbalimbali lakini tangu karne ya 15 Wakazakhi walijaribu kuungana mara kadhaa bila mafanikio ya kudumu.

Tangu karne ya 17 milki ya Urusi ilianza kuenea katika Asia ya Kati na hadi mwaka 1865 eneo lote la Kazakhstan lilitawaliwa na Urusi.

Baada ya mapinduzi ya Urusi ya 1917 Wakomunisti walichukua nafasi ya Matsar wa awali wakafanya nchi kuwa jamhuri yenye kiwango cha kujitawala ndani ya Jamhuri ya Kirusi ya Umoja wa Kisovyeti.

Mwaka 1936 nchi ilipewa cheo cha jamhuri kamili ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Katika miaka iliyofuata Warusi na watu wa mataifa mengine ya Umoja huo walihamishiwa nchini hadi Wakazakhi kubaki kuwa chini ya nusu ya wakazi wote.

Miaka 1990/1991 wakati wa kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti jamhuri ilijiondoa polepole. Kiongozi wa chama cha kikomunisti cha Kazakhstan Nursultan Nasarbajew alitangaza uhuru wa nchi na kuwa rais wa kwanza akiendelea kutawala kama awali.
Uchumi

Wakomunisti walifanya jitihada kubwa kuchimba madini na kuanzisha viwanda pamoja na kupanua kilimo. Miradi mikubwa ya kumwagilia ardhi yabisi yaliwezesha mavuno makubwa lakini yalisababisha pia kukauka kwa ziwa Aral.

Umoja wa Kisovyeti ulijenga uwanja wa roketi wa Baikonur uliokuwa kituo kikuu cha kurusha vyombo vya angani.

Jamii:Umoja wa Kisovyeti
Jamii:Historia ya Kazakhstan
Kwale

Kwale ni jina la:
*Kwale (ndege) - jamii ya ndege
*Kwale (Kenya) - mji mdogo wa Kenya
*Kwale (Chakechake) - kata ya wilaya ya Chake Chake kisiwani Pemba, Tanzania
*Kwale (Kisiju) - kisiwa kidogo cha kata ya Kisiju mbele ya pwani ya Tanzania upande wa kaskazini wa delta ya mto Rufiji.
*Kwale (Mkinga) - kata ya Wilaya ya Mkinga katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
*Kwale (Tanga) - kisiwa cha mkoa wa Tanga
*Kwale (Zanzibar) - kisiwa cha wilaya ya Unguja Magharibi, Zanzibar
Oksijeni

Oksijeni (Kiing. oxygen) ni elementi simetali yenye namba atomia 8 na uzani atomia 15.9994 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni O.

Ni kati ya elementi zilizopo kwa wingi ulimwenguni ikishika nafasi ya tatu baada ya hidrojeni na heli. Kwenye dunia yetu asilimia 28 za masi yake ni oksijeni; ni elementi iliyopo kwa wingi kabisa katika ganda la dunia.

Hutokea ama kama mchanganyiko wa elementi nyingine au pekee yake kama gesi isiyo na rangi wala herufi. Pekee yake hupatikana hasa kama molekuli ya O2 yaani mchanganyiko wa kikemia wa atomi mbili. Kuna pia oksijeni ambayo ni molekuli ya atomi tatu unaoitwa ozoni (O3).

Umuhimu wake duniani ni hasa kuwepo katika maji na katika hewa ya angahewa na kwa ujumla kwa ajili ya uhai. Karibu viumbe vyote duniani hutegemea oksijeni. Wanaipata ama kwa kupumua hewani au kwa kuichukua kwenye maji. Oksijeni tupu ni sumu kwa ajili ya viumbe vingi.

Kama atomi ya pekee ya oksijeni inakutana na atomi mbili za hidrojeni zinakuwa H2O (maji).
Matumizi ya gesi ya oksijeni

Gesi ya oksijeni hutumiwa sana katika teknolojia mbalimbali. Kwa sababu mwendo wa kuchoma huhitaji oksijeni inatumiwa pale ambako jota inatakiwa, kwa mfano wakati wa kuchomelea inapochanganywa na gesi ya asetilini.

Vile hutumiwa katika roketi. Injini zote za petroli au diseli huhitaji oksijeni lakini kwa kawaidi zaichukua hewani tu. Oksijeni tupu ina hatari yake kwa sababu yaweza kusababisha mlipuko ikikutana na moto.
Kutengeneza kwa oksijeni

Hutengenezwa kwa njia mbalimbali hasa kwa elektrolisisi ya maji kuwa gesi ya O2 na H2.
Inapatikana pia kwa kuvunja kabonati ya kalsi (CaCO3) kuwa CaO na O2.

Mimea hupata mahitaji yao ya oksijeni katika chanikiwiti kutokana na CO2 na maji kwa nishati ya mwanga wa jua kuwa O2 na C6H12O6 inayojenga molekuli mpya za selulosi.
Sifa za oksijeni

Oksijeni ina sifa mbalimbali ambazo huweza kuwa za kawaida ama za kikemikali. Sifa hizo ni kama vile
# Oksijeni huyeyuka kidogo sana katika maji.
# Oksijeni ni gesi yenye densiti kubwa kuliko ile ya hewa.
# Oksijeni haina hatua yoyote katika maji ya chokaa.
# Oksijeni inasaidia mwako. Ukiweka njiti ya kiberiti inayokaribia kuzima kwenye chombo chenye gesi ya oksijeni, njiti hiyo itaendelea kuwaka.
# Oksijeni ni gesi isiyokuwa na harufu, rangi wala ladha yoyote ile.
# Oksijeni huchanganyika na madini au metali zisizo za sumu ili kuunda oksidi ya metali au oksidi zisizo za metali.
Tazama pia

* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi


Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
Chomboanga

Chomboanga ni chombo cha usafiri chochote kinachoruka juu ya ardhi katika angahewa ya dunia yetu.
Vyombo vinvyopita kimo cha kilomita 100 juu ya ardhi huhesabiwa kati ya vyombo vya angani la nje.

Vyomboanga hupatikana kwa namna mbili:
Zikiwa nyepesi kuliko hewa

* Puto - ni fuko kubwa lenye ganda la kitambaa au plastiki lisilopenya gesi. Hujazwa gesi nyepesi hasa heli kwa kusidi ya kupazwa hewani. Puto kubwa lina nguvu elezi ya kutosha ya kubeba mizigo kama chumba cha abiria kadhaa.
* Ndegeputo (au purutangi) ni kama puto kubwa linalobeba behewa kwa abiria au mizigo ikisukumwa na injini kama eropleni.
** Ndegeputo kubwa zaidi zina chumba kikubwa cha gesi chenye fremu imara inayobeba ganda. Mfano wake ni hasa ndegeputo aina ya Zeppelin zilizosafirisha abiria kati ya Ulaya na Brazil au Marekani kabla ya vita kuu ya pili ya dunia. Baadaye zilipitiwa na ndege kubwa. Hadi leo kuna majaribio ya mara kwa mara ya kuzirudisha kwenye usafiri lakini ni chache tu zinazojengwa.
**Blimp ni puto kubwa bila fremu ianyohitaji shindikizo la ndani lililo kubwa kuliko shindikizo ya angahewa. Kuna takriban blimpi 30-40 za kibiashara duniani.
Zikiwa nzito kuliko hewa

**Ndege (au eropleni) zinazosukumwa na injini jeti au parapela.
**Helikopta
**Roketi au ndege za roketi
Picha za Vyomboanga


Image:Airbus A380 inbound ILA 2006.jpg| Airbus A380 ni ndege kubwa ya abiria duniani
Image:Alouette Motte Piquet.jpg|Helikopta ya Kifaranza Alouette III
Image:Ballon-eutelsat.jpg|Puto kubwa cha kubeba abiria]]
Image:F82 twin mustang.jpg|Ndege ya kijeshi ya F-82
Image:Zeppelin NT.jpg|Ndegeputo ya Zeppelin NT
Image:Spirit of Europe2.jpg|Blimp
Image:heli.g-code.750pix.jpg|Bell 206|Bell 206B JetRanger III
Image:PBY Catalina airtanker.jpg|Ndege ya parapela ya DHC-6 Twin Otter ina kazi ya kuzima moto

Marejeo
Viungo vya Nje
Puto

Puto ni chombo cha usafiri angani inatumia nguvu elezi ya gesi nyepesi kwa kubeba abiria na mizigo juu hewani. Inatembea kwa kusukumwa na upepo na njia ya pekee ya kuiongoza ni kuipandisha au kushusha. Ni tofauti na ndegeputo (purutangi) yenye injini inayoweza kulengwa na rubani yake.
Muundo wa puto

Kimsingi puto ni fuko kubwa lenye ganda la kitambaa au plastiki lisilopenya gesi. Hujazwa ama gesi nyepesi kama heli au hidrojeni au hewa joto iliyo nyepesi kuliko hewa ya kawaida na kuelea juu.

Puto huelea kama uzito wake yaani jumla ya fuko, mzigo na gesi ndani ya fuko ni nyepesi kuliko jumla ya hewa inayosukumwa kando naye.
Historia ya puto

Kuna taarifa ya kwamba Wachina walirusha puto kama alama za kijeshi tayari wakati wa karne ya 3 BK.

Mtu wa kwanza anayejulikana kupaa kwa msaada wa puto alikuwa padre Mreno Bartolomeu de Gusmão mnamo mwaka 1709 mjini Lisbon. Baada ya majaribio ya kurusha puto bila mzigo alifaulu kujipeleka kwa takriban kilomita moja lakini akaanguka chini baadaye.

Kaka wawili Montgolfier walifaulu kutengeneza fuko kubwa za hewa joto mnamo 1783 huko Ufaransa. Tar. 21 Novemba 1783 puto yao ilibeba rubani wawili kwa dakika 25 wakavuka umbali wa kilomita nane.

Siku chache baadaye profesa Jacques Charles alipaa kwa puto ya kwanza ya gesi iliyotumia hidrojeni. Alipaa hadi kimo cha mita 600 akavuka umbali wa 43 km katika muda wa masaa mawili.

Tar. 7 Januari 1785 Mfaransa Jean-Pierre Blanchard na Mwamerika John Jeffries walifaulu kuvuka mfereji wa Uingereza.

Ufaransa ilikuwa pia nchi ya kwanza iliyojaribu kutumia puto kijeshi kwa kusudi la kuangalia maadui kutoka juu na kuongoza mashambulio. Matumizi haya yaliendelea hadi vita kuu ya kwanza ya dunia wakati ambako puto zilishambuliwa kwa ndege za kijeshi.
Matumizi leo

Kimichezo na kitalii

Leo hii matumizi ya puto ni mara nyingi ya kimichezo na kitalii. Kwa mfano puto zabeba watalii kwenye mibuga ya wanyama Afrika na penginepo kwa sababu hazina makelele zinakaribia wanyama bila kuwashtusha.
Kisayansi

Puto zina umuhimu kwa sayansi zikibebea vyombo vya upimaji juu kwenye angahewa vinapopima mnururisho, halijoto au shindikizo. Mwaka 1972 puto ya Marekani ilifikia kimo cha 51.8 km.
Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro

Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro (Kilimanjaro International Airport - KIA) unahudumia eneo la mlima Kilimanjaro pamoja na miji ya Moshi na Arusha katika Tanzania ya kaskazini. .

Ni uwanja mdogo unaofikiwa zaidi na ndege za nchini Tanzania. Makampuni ya kimataifa yanayohudumia KIA ni hasa KLM kutoka Amsterdam, Ethiopian Airlines kutoka Addis Ababa, Kenya Airways, Airkenya Express, Qatar Airways, Condor Flugdienst, RwandAir na Turkish Airlines. kuanzia mwaka 1980

Mwaka 2004 abiria 294.750 walitumia uwanja huu. Hivyo ulikuwa uwanja wa ndege wa pili katika Tanzania baada ya uwanja wa Dar es Salaam.
Makampuni ya ndege na vifiko

*Airkenya Express (Nairobi)
*Air Uganda (Entebbe)
*Condor Flugdienst (Frankfurt, Mombasa)
*Emirates (Dubai)
*Ethiopian Airlines (Addis Ababa, Dar es Salaam, Mombasa, Zanzibar)
*Fastjet (Dar es Salaam)
*Fly-Sax (Nairobi)
*Kenya Airways (Nairobi)
*KLM Royal Dutch Airlines (Amsterdam, Dar es Salaam, Kigali)
*Precision Air (Dar es Salaam, Mwanza, Nairobi, Zanzibar)
*Qatar Airways (Dar es Salaam, Doha)
*Regional Air Services (Tanzania) (Arusha)
*RwandAir (Dar es Salaam, Kigali)
*Safarilink (Nairobi)
*Turkish Airlines (Istanbul, Mombasa)
Viungo vya Nje

*


K
Jamii:Mkoa wa Kilimanjaro
Amina Chifupa

Amina Chifupa Mpakanjia (20 Mei 1981 - 26 Juni 2007) alikuwa Mbunge wa kiti maalum kupitia tiketi ya Vijana na alikuwa kiongozi anayepiga vita dhidi ya utumiaji na uuzaji wa madawa ya kulevya.

Alisoma shule ya msingi Ushindi na kujiunga na masomo ya sekondari Kisutu kabla ya kuingia shule nyingine ya sekondari ya Makongo alikomaliza elimu ya kidato cha sita mwaka wa 2002.

Kabla ya kumaliza masomo yake Amina alikuwa mtangazaji wa redio iitwayo Clouds FM, katika kipindi akiwa mtangazaji aliweza kuvuma sana kutokana na sauti yake iliyokua nyororo na ya kuvutia haswa kwa vijana wenzake. Aliendelea na kazi hii ya utangazaji pale alipomaliza masomo yake hadi alipoteuliwa kuwa mbunge wa viti maalumu katika serikali ya jamuhuri ya muungano wa Tanzania awamu ya nne.

Mumewe alikuwa akiitwa Mohammed Mpakanjia ambaye pia ameshatangulia mbele za haki.
Orodha ya Marais wa Marekani

thumb|300px|Ikulu ya White House, makazi rasmi ya rais wa Marekani
thumb|200px|Ngao ya Taifa la Marekani.
Katika Katiba ya Marekani, Rais wa Marekani ni Mkuu wa Taifa pamoja na kuwa Mkuu wa Serikali wa nchi hiyo. Kama mkuu wa tawi la utendaji na mkuu wa serikali ya majimbo, rais ndiye mwenye cheo na madaraka makuu zaidi katika nchi ya Marekani.
Rais pia ndiye Amiri Jeshi Mkuu wa Majeshi ya Marekani. Kuchaguliwa kwa rais wa Marekani ni kupitia mfumo wa wawakilishi wenye kura (electoral college), ambapo rais huchaguliwa kwa muhula wa miaka minne. Inawezekana pia kwamba rais achaguliwe kupitia katika Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani (US House of Representatives), ikiwa kongamano la wajumbe halikuweza kumchagua rais kwa kumpa mgombea mmoa kura nyingi kuliko mwingine yeyote. Kulingana na Katiba ya Marekani, mtu yeyote hawezi kuchaguliwa kuwa rais wa nchi hiyo zaidi ya mara mbili. Kukitokea kifo, kujiuzulu au kuondelewa mamlakani kwa rais, Makamu wa Rais wa Marekani atachukulia kiti cha rais. Orodha hii inajumulisha tu wale watu ambao waliapishwa kama rais kufuatia kupitishwa ka Katiba ya Marekani hapo 4 Machi 1789.

Kumeapishwa marais 45, na kumekuwa na marais 46, kwa sababu rais Grover Cleveland alihudumu mihula miwili isiyofuatana, na kwa hivi anahesabiwa mara mbili, kama rais nambari 22 na nambari 24. Marais wanne walifariki kawaida wakiwa mamlakani (William Henry Harrison, Zachary Taylor, Warren G. Harding, na Franklin D. Roosevelt), mmoja akajiuzulu (Richard Nixon), na wanne wakauawa (Abraham Lincoln, James A. Garfield, William McKinley, na John F. Kennedy). Rais wa kwanza wa Marekani alikuwa George Washington, aliyeapishwa 1789 bada ya kupigiwa kura na wajumbe wote katika kongamano. William Henry Harrison alihudumu kwa muda wa siku 31 pekee, mwaka 1841, naye Franklin D. Roosevelt akahudumu kwa muda mrefu zaidi kuliko wote, miaka 12. Rais wa sasa ni Joe Biden, aliyeapishwa 20 Januari 2021.
Marais

'*' maana yake, amefariki madarakani

'**' maana yake, amejiuzulu madarakani
Marejeo
Viungo vya Nje

* Whitehouse.gov: The Presidents
* American Heritage People: The Presidents
* American Presidents – History Channel
* American Presidents: Life Portraits
* The Hauenstein Center for Presidential Studies – Grand Valley State University
* POTUS: Presidents of the United States – Internet Public Library


Marekani


he:נשיא ארצות הברית#רשימת הנשיאים
Audiolojia

thumbnail|right|200px|Mazoezi ya Audiolojia
Audiolojia (kutoka Kilatini: audire, "kusikia"; na Kigiriki: λόγος, logos, "elimu") ni kiwanja cha sayansi kinachohusika na masomo kuhusu sikio, kusikia na magonjwa ya masikio.

Wanaaudiolojia hutumia ujuzi wao, kupeleleza kiwango cha kusikia cha mtu binafsi na kama kuna tatizo, huweza kujua tatizo liko wapi na pia hueleza matibabu yepi yanawezekana au yanapatikana.

Jamii:Tiba
Jamii:Sikio
Jamii:Sayansi
Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere

- Novemba 2019.]]

Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere mjini Dar es Salaam ni kiwanja cha ndege kikubwa na muhimu zaidi nchini Tanzania. Kipo kilomita 12 kutoka kitovu cha jiji upande wa kusini magharibi.

Jina lake limetolewa kwa heshima ya baba wa taifa, Julius Kambarage Nyerere, rais wa kwanza wa nchi.

Abiria 2,385,456 walipita humo mwaka 2017.

Kuna barabara kubwa kwa ndege yenye urefu wa mita 3,000 na nyingine ya mita 1,000.

Tarehe 1 Agosti 2019 ilifunguliwa terminal ya 3 kwa ajili ya safari za kimataifa.
Tanbihi
Viungo vya nje

*Tovuti ya Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania

J
Jamii:Dar es Salaam
Jamii:Julius Nyerere
Fedha

thumb|Fedha
Fedha (kutoka Kiarabu فضة fiddtan) ni elementi na metali yenye kifupi cha Ag (kutoka Kilatini: argentum) na namba atomia 47 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 107.86. Fedha huyeyuka kwa 1234.93 K (961.78°C) na kuchemka kwa 2435 K (2162°C).

Kiasili yatokea kama metali nyeupenyeupe na laini au kama mchanganyiko katika madini. Kati ya metali zote fedha ni wayaikaji na inapitisha vizuri umeme.
Fedha - Pesa

Huhesabiwa kati ya metali adimu na katika historia imetumiwa mara nyingi kama metali ya kutengenezea sarafu. Kwa sababu hiyo mara nyingi kwa Kiswahili neno "fedha" linatumiwa sawa na "pesa" au "sarafu".


Jamii:Metali adimu
Jamii:Elementi
Dhahabu

thumb|Punje za dhahabu jinsi zinavyopatikana kwenye ardhi au mtoni.
Dhahabu (kutoka Kiarabu ذهب, dhahab) ni elementi yenye namba atomia 79 katika mfumo radidia na uzani atomia ni 196.966569. Alama yake ni Au (kutoka Kilatini aurum).

Ni metali adimu nzito yenye rangi ya njano nyeupe hadi njano nyekundu. Kiwango chake cha kuyeyuka ni 1337.33 K (1064.18 °C). Dhahabu haiathiriwi kwa urahisi kikemia: hii ndiyo sababu ya kung'aa kwa miaka mingi, kwa kuwa haishikwi na kutu.

Ni kati ya metali za kwanza kutumiwa na wanadamu. Sababu kubwa ni kwamba dhahabu hupatikana kama metali tupu. Atomu zake haziungani na elementi nyingi kuwa molekyuli ya dutu mpya, hivyo dhahabu haiozi kwa kushikwa na kutu. Ni elementi chache zinazoweza kuathiri dhahabu, hasa halojeni kadhaa. Rangi yake ni ya kuvutia na tabia yake ya kuchongeka baridi kwa kuponda tu kuwa bati au waya inawezesha watu kuipa maumbo tofauti. Ni metali laini, haifai kwa silaha au vifaa vya kazi lakini ilitumiwa tangu zamani kwa mapambo au kwa vyombo vya thamani katika utumishi wa kidini au wa kifalme.

Kwa sababu ya kuwa metali haba ilitumiwa kama pesa.
Upatikanaji wa dhahabu

Kwa wastani kuna takriban gramu 4 za dhahabu katika tani 1000 za miamba kwenye ganda la dunia. Hali halisi kiwango hicho ni tofauti sana kati ya mahali na mahali. Kiasi kikubwa cha dhahabu kinapatikana kwa umbo la vipande au zaidi chembe ndogo sana ndani ya mwamba au mashapo (ambayo ni miamba iliyovunjika na kuwa imara tena). Sehemu ndogo ya dhahabu hiyo kutoka miamba na ardhi imebebwa na maji ya mito; hapo ilizama chini kutokana na uzito wake na ilikandamizwa mara nyingi kuwa kama mawe madogo ya dhahabu (Kiingereza: nuggets) yaliyopatikana katika mito na kuwa chanzo cha dhahabu nyingi iliyopatikana katika historia.

Siku hizi dhahabu inatolewa katika migodi mikubwa ambako tani nyingi za ardhi au miamba yenye kiwango cha dhahabu cha kutosha zinachimbwa halafu dhahabu kutolewa kwa kutumia mbinu za kikemia.
Viungo vya nje

* Atomic Properties
* Gold Institute

Jamii:Metali adimu
Jamii:Metali
Jamii:Elementi
Radi (elementi)

Kwa ngurumo ya umeme tazama radi


thumb|300px|left|Saa hii yasomeka gizani kwa sababu ya nukta kwenye namba na kwenye mikono yake hung'aa gizani kutokana na radi kwenye rangi ya kijani na nukta hizi.
Radi (kutoka Kilatini "radius") ni elementi katika mfumo radidia yenye alama Ra.

Namba atomia ni 88 na uzani atomia ni 226.0254.

Jina limechaguliwa kutokana na tabia yake ya ununurifu: kwa Kilatini "radius" yamaanisha "mwale" au "mwonzi".

Kikemia radi ni metali ya udongo alikalini yenye rangi nyeupe. Lakini inaoksidisha haraka kushika rangi nyeusi.

Radi ni haba sana hutokea kama sehemu ya mchanganyiko wa madini kadhaa pamoja na urani. Hutokea hasa kama isotopi ya 226Ra yenye nusumaisha ya miaka 1,602 ikibadilika kuwa gesi ya radoni.
Historia ya radi

Radi ilitambuliwa mara ya kwanza mwaka 1898 na mwanakemia Mpolandi Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa zilizotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana na unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa.

Jamii:Elementi
Jamii:Metali za udongo alikalini
Jamii:Dutu nururifu
Ytri

thumbnail|right|200px|Ytri


Ytri ni elementi na metali yenye kifupi Y na namba atomia 39 katika mfumo radidia.

Kiasili haipatikani kama elementi peke yake ila tu katika hali ya kampaundi na elementi mbalimbali. Baada ya kutolewa katika mchanganyiko na kusafishwa rangi yake ni nyeupe-kifedha.

Matumizi yake ni hasa kwa rangi nyekundu katika mitambo kama neli zinazoonesha rangi katika skrini cha televisheni au cha kompyuta.

Jina limetokana na kijiji cha Ytterby nchini Uswidi ambako ilitambuliwa mara ya kwanza..
Tanbihi

Jamii:Elementi
Jamii:Metali
John Woo

John Woo (alizaliwa Guangzhou, China, 22 Septemba 1946) ni muongozaji na mtayarishaji wa filamu kutoka Hong Kong, alipohamia pamoja na wazazi wake akiwa na umri mdogo.

Tangu 1974 aliongoza filamu huko Hong Kong kama vile "A Better Tomorrow", "The Killer" na "Hard-Boiled".

Mwaka 1993 akahamia Hollywood (Marekani) alipoendelea kuongoza filamu zilizokuwa maarufu kama vile "Hard Target", "Broken Arrow", "Face/Off", "Mission: Impossible II", "Windtalkers" na "Paycheck".
Filamu alizoongoza

*Fist to Fist (1973)
*The Young Dragons (1974)
*The Dragon Tamers (1974)
*Hand of Death (1975)
*Princess Chang Ping (1975)
*From Riches to Rags (1977)
*Money Crazy (1977)
*Follow the Star (1978)
*Last Hurrah for Chivalry (1978)
*Hello, Late Homecomers (1978)
*To Hell with the Devil (film)|To Hell with the Devil (1981)
*Laughing Times (1981)
*Plain Jane to the Rescue (1982)
*When You Need a Friend (1984)
*Run, Tiger, Run (1985)
*Heroes Shed No Tears (1986)
*A Better Tomorrow (1986)
*A Better Tomorrow II (1987)
*Tragic Heroes (1989)
*The Killer (film)|The Killer (1989)
*A Better Tomorrow 3|A Better Tomorrow: Love & Death in Saigon
*Bullet in the Head (1990)
*Once a Thief (1991 film)|Once a Thief (1991)
*Hard Boiled (1992)
*Hard Target (1993)
*Broken Arrow (1996 film)|Broken Arrow (1996)
*Once a Thief (1996 film)|Once a Thief (1996)
*Face/Off (1997)
*Blackjack (film)|Blackjack (1998)
*Mission: Impossible II (2000)
*Windtalkers (2001)
*Paycheck (film)|Paycheck (2003)
*All the Invisible Children (film)|All the Invisible Children (2005)
*The Battle of Red Cliff (film)|The Battle of Red Cliff (Itatoka Mwakani - 2008)
Shughuli nyingine

*Hostage (Filamu Fupi ya BMW) (2002)
*Stranglehold (video game) (2007)
*Appleseed Ex Machina (2007)
Viungo vya nje

*John Woo at HKcinema.net
*Hardboiled.de (via Internet Archive)
*A John Woo Retrospective
*ACTION WEB - Your John Woo & Tsui Hark Resource
*John Woo - The Independents
*John Woo Interviews
*Ten HARD BOILED Moments - The Best of John Woo
*A John Woo inspired Short Prime Justice

Jamii:Waliozaliwa 1946
Jamii:Waongozaji Filamu wa Uchina
Jamii:Waongozaji Filamu wa Marekani
Jamii:Watu walio hai
Nitrojeni

Nitrojeni ni elementi yenye namba atomia 7 katika mfumo radidia na uzani atomia 14.0067. Alama yake ni N. Ina elektroni 5 katika ganda la nje.

Duniani haipatikani kama atomi za pekee lakini kama molekuli ya N2 inayounganisha atomi mbili za N. Katika hali hii ni gesi isiyo na ladha au harufu. Gesi hii ni sehemu kubwa ya hewa tunayopumua ambamo kuna asilimia 78 za nitrojeni na 21 % za oksijeni.

Nitrojeni imo ndani ya kila kiumbehai hakuna uhai duniani bila N. Shambani huongezwa kama mbolea kwa kukuza mimea.
Tazama pia

* Mfumo radidia
* Orodha ya elementi


Jamii:Elementi
Jamii:Simetali
William Henry Harrison

William Henry Harrison (9 Februari 1773 – 4 Aprili 1841) alikuwa Rais wa tisa wa Marekani kwa mwezi mmoja tu wa mwaka wa 1841 hadi kifo chake. Alikuwa rais wa kwanza kufariki madarakani. Kaimu Rais wake alikuwa John Tyler aliyemfuata kama Rais. Mjukuu wake aliyeitwa Benjamin Harrison alikuwa Rais wa 23.
Tazamia pia

* Orodha ya Marais wa Marekani


Jamii:Waliozaliwa 1773
Jamii:Waliofariki 1841
Jamii:Marais wa Marekani
Jamii:Virginia (jimbo)
Jamii:Ohio
Mahsein Awadhi

Mahsein Awadhi Said ni mtunzi wa nyimbo, mwongozaji wa filamu, na mwigizaji wa tamthilia na filamu kutoka Tanzania. Amepata umaarufu kwa jina la Dk. Cheni kupitia maigizo mbalimbali chini ya Kaole Sanaa Group. Mbali na sanaa, Mahsein pia ni mshereheshaji katika sherehe mbalimbali. Kuna wakati alisimama kabisa kuigiza na kuendelea kufanya kazi ya u-MC.
Baadhi ya filamu alizocheza

Hii ni sehemu ya filamu alizocheza.

*Hukumu Yangu
*Majanga
*Flashback
*Docta wa Kifimbo
*Dhuluma
*Jesica
*Umetuumiza
*My Life
*Nipende Monalisa
*Pooja
*My Flower
*Kiapo
*Mafisadi wa Mapenzi
*Toughlife
*14 Days
*My Dreams
*Danger Zone
*My Baby
*Orphan
*Taste of Love
*The Stolen Will
*The Cold Wind
*A Point of No Return
*Penina
Marejeo

Jamii:Waigizaji filamu wa Tanzania
Jamii:Waongozaji filamu wa Tanzania
Jamii:Watu walio hai