ਇਥੋਪੀਆ

ਇਥੋਪੀਆ (ਗੇ'ਏਜ਼: ኢትዮጵያ ਇਤਯੋਪਿਆ), ਦਫ਼ਤਰੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਸੰਘੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਏਰੀਟਰੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੀਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੂਡਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੀਨੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ (84,320,000) ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰਫਲ (1,100,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ.) ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਦਿਸ ਅਬਬਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਥੋਪੀਆ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਜਾਣ ਲਈ ਕਦਮ ਪੁੱਟੇ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ 1974 ਵਿੱਚ ਹੇਲ ਸੇਲਾਸੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਕੁੱਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਰਾਜਕੁੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 2 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਮ, ਇਰਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ, ਆਕਸੁਮ ਦਾ ਰਾਜ ਤੀਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ 'ਚ ਇਸਾਈਅਤ ਨੂੰ ਮੁਲਕੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਲਤਨਤ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ

* ਪੂਰਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਦੇਸ ਇਥੋਪੀਆ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਦੇ ਫਾਸਿਲ "ਲੂਸੀ" ਇੱਥੋਂ ਲੱਭੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ "ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* ਇਥੋਪੀਆ ਇਕਮਾਤਰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਯੂਰਪੀਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਬਸਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਆ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਦੀਆਂ ਲੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਥੋਪੀਆ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰੀਂ ਨਹੀਂ ਬੱਝਣ ਦਿੱਤੀਆਂ।
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੱਕ, ਬਿਕਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਆਦਿ ਵਾਂਗੂੰ ਇਥੀਓਪੀਆ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਈਥੋਪੀਆ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਨਕੁਟਾਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* ਇਥੋਪੀਆ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਪਾਲਤੂ-ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਧਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਧਾਰੂ-ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਟੇਕ ਹੈ।
* ਅਦੀਸ ਅਬਾਬਾ ਜੋ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ,ਵਿਖੇ ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
* ਇਥੋਪੀਆ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਸਿਮੀਅਨ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੈਨਾਕਿਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਇੰਜੇਰਾ (ਇੱਕ ਖਟਿਆਈ ਵਾਲੀ ਫਲੈਟਬ੍ਰੈੱਡ) ਅਤੇ ਡੋਰੋ ਵਾਟ (ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਿਕਨ ਸਟਿਊ) ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਵਿਲੱਖਣ ਪਕਵਾਨ ਹਨ। ਇਥੋਪੀਆਈ ਅਕਸਰ ਸਮੂਹਿਕ ਭੋਜ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਸਰਵ ਸਾਂਝਾ ਲੰਗਰ ਛਕਦੇ ਹਨ।
* ਲਾਲੀਬੇਲਾ ਜੋ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਗਿਆਰਾਂ ਮੱਧਯੁਗੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਰਚਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ 12ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਚਰਚ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਅਮੀਰ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।
* ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੀਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਮਹਾਰਿਕ, ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਸੇ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਟੈਨਾ ਝੀਲ, ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ, ਨੀਲੀ ਨੀਲ਼ ਨਦੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸਥਲ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਨੀਲੀ ਨੀਲ਼ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੂਡਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
* ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਥੋਪੀਆਈ 58 ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 23 ਸੋਨ ਅਤੇ 12 ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਗ਼ਮੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Attendant visiting sheikh Hussein tomb.jpg| ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸੈਨ ਮਕਬਰਾ ਦੇਖਣ ਲਈ
File:Epiphany clebration in the center of Addis Ababa, Ethiopia.jpg|ਟਿੰਮਟ ਜਾਂ ਏਪੀਫਨੀ ਯਿਸੂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਮਟ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ।
File:Irreecha Festival.jpg|ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਵਿਖੇ ਇਰੀਚਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
File:Looking at the future with suspect.jpg|ਹਮਰ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਔਰਤ, ਓਮੋ ਰਿਵਰ, ਈਥੋਪੀਆ
File:Kissing the tomp.jpg|ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸੈਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਸ਼ੇਖ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਹੀ ਇੱਕ ਔਰਤ।
File:Yemerehne kristos, interno, sacerdote mostra l'apertura della porta interna 02.jpg|ਈਥੋਪੀਆ ਤੋਂ ਪੁਜਾਰੀ
File:Garasuu Abbaa Booraa's another picture.jpg|ਫੋਟੋਆਂ ਗਾਰਸੁਅ ਅੱਬਾ ਬੁੜਾ ਦੁਆਰਾ ਸਨ, ਜਗ੍ਹਾ ਮੈਟਾ ਵਾਕਾਈਟ, ਵੈਸਟ ਸ਼ੀਵਾ, ਓਰੋਮੀਆ ਹੈ।


ਖੇਤਰ, ਜ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ


File:Ethiopia regions numbered.png|400px|right|A clickable map of Ethiopia exhibiting its nine regions and two cities.

rect 173 180 205 209 Addis Ababa
rect 250 77 274 112 Afar Region
rect 159 86 193 128 Amhara Region
rect 80 124 109 159 Benishangul-Gumuz Region
rect 287 141 307 165 Dire Dawa
rect 43 216 64 248 Gambela Region
rect 280 181 296 214 Harari Region
rect 300 182 309 190 Harari Region
rect 216 238 257 289 Oromia Region
rect 349 238 381 279 Somali Region
rect 106 257 149 302 Southern Nations Nationalities and People's Region
rect 157 16 203 52 Tigray Region


ਸਰੋਤ: CSA, ਇਥੋਪੀਆ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼