JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मेची नदी

मेची नदी नेपाल र भारत हुँदै बग्ने एक सीमापार नदी हो। यो महानन्दा नदीको सहायक नदी हो। सुगौली सन्धिले गर्दा नेपाल अधिराज्यले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमाएको थियो। मेची नदी नेपालको नयाँ पूर्वी सिमाना र महाकाली नेपालको पश्चिमी सिमाना बनेको छ। अहिले यो नदी नेपाल र भारत बीचको अन्तर्राष्ट्रिय सिमानाको रूपमा रहेको छ।
मार्ग

मेची नदी नेपालको महाभारत पर्वत शृङ्खलाबाट उत्पत्ति हुन्छ। यो नेपाल हुँदै बग्छ, भारत र नेपाल बीचको सीमा बनाउँछ र त्यसपछि भारतको बिहार राज्य हुँदै बग्दै किशनगन्ज जिल्लाको महानन्दमा मिल्छ। मेची-महानन्द अन्तरप्रवाह पहाड र मैदानहरू बीचको सङ्क्रमकालीन क्षेत्र हो र यसले विभिन्न प्रकारका भौगोलिक भिन्नताहरू प्रदर्शन गर्दछ। पहाडहरूमा उत्पत्ति हुने नदीहरूले एक प्रकारको चुच्चो चरित्र प्राप्त गर्छन्।

मेची नदी प्रणालीको एक हिस्सा रहेको महानन्दा नदी प्रणालीको जलग्रहण क्षेत्रफल नेपालमा ८,०८८ वर्ग किलोमिटर (३,१२३ वर्ग माइल) र भारतमा ११,५२० वर्ग किलोमिटर (४,४५० वर्ग माइल) छ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* नेपालका प्रमुख नदीहरूको सूची
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:बिहारका नदीहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
गुठी संस्थान

thumb|गुठी संस्थान प्रधान कार्यालय
वि.सं.२००७ साल अघिसम्म राजगुठी अन्तरगतका अमानतमा संचालित गुठीको बन्दोवस्त गुठी बन्दोवस्त अड्डावाट हुने र छुट गुठीहरूको बन्दोवस्त तथा सञ्चालन लिखत परम्परा बमोजिम छुट गुठीका गुठीयारहरुवाट हुँदै आएको पाईन्छ । २००७ सालमा प्रजातन्त्रको स्थापना पछि गुठीको बन्दोवस्त अर्थ मन्त्रालयवाट हुने व्यवस्था भएको थियो । केन्द्रीयस्तरको कार्य गुठी बन्दोवस्त अड्डावाट भई रहेकोमा वि.सं.२०१८ सालमा गुठी बन्दोवस्त अड्डाको पुनर्गठन भयो । गुठीको रकम असूल गर्न र खर्च गर्न गुठी तहसिल र गुठी खर्च अड्डा भन्ने नामले ज्ञ मालपोत विभाग अन्तरगत रहेको पाइन्छ ।
नेपालकोे संविधान,२०१९ ले गुठी रकम (देवस्व) लाई राज्यकोषवाट अलग गरेकाले राजगुठीको वन्दोवस्त र सञ्चालन गर्न गुठी संस्थान स्थापना भयो । गुठी संस्थान ऐन लागू हुनु पूर्व सम्पूर्ण गुठीका कर्मचारीहरु नेपाल सरकार कै कर्मचारी भएका र तिनीहरुवाटै गुठीको वन्दोवस्त हुने हुनाले गुठीका कर्मचारी प्रशासनको सम्पूर्ण खर्च पनि तत्कालिन सरकारले नै व्यहोरेको थियो ।

राजगुठीको सञ्चालन र बन्दोबस्तका लागि गुठी संस्थान ऐन २०२१ ले गुठी संस्थानको स्थापना गरेको हो। धार्मिक, परोपकारी र सांस्कृतिक कार्य सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने आयस्ताको लागि आफ्नो हकको सम्पत्तिमा हक त्याग गरी व्यक्तिले राज्यलाई सम्पत्ति सुम्पेपछि राजगुठीको स्थापना हुने गर्छ।

राजगुठीको सञ्चालन अमानत र छुट गरी दुई प्रकारवाट हुन्छ । नेपाल राज्यको साविकको ६८ र हालको ६९ जिल्लामा राजगुठी छन् । राजगुठीका जग्गा चार प्रकारका छन्- गुठी तैनाथी, गुठी अधिनस्थ, गुठी रैतान नम्वरी र गुठी नम्वरी । गुठी संस्थानको अभिलेख अनुसार यी सबै प्रकारका गुठी जग्गा जम्मा उपत्यका र पहाड तर्फ ५६१९९० रोपनी तथा तराई मधेश तर्फ ६६३३० विगाहा छ । साविक लगत वमोजिमका केही जग्गा गुठीमा दर्ता हुन बाँकी छन् । केही जग्गा नेपाल सरकारले र केही जग्गा व्यक्ति तथा विभिन्न संघसंस्थाहरूवाट जवरजस्ति उपयोग भएका छन् ।

हाल नेपालको संविधान अनुसार सङ्घीय गुठी ऐन निर्माण हुँदैछ । सो पछि गुठी अझै परिष्कृत रूपमा सञ्चालन र व्यवस्थापन हुनेछ ।

गुठी स‌ंस्थान भूमि सुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयअन्तर्गत पर्छ।
बहराइन

बहराइन आधिकारिक रूपमा बहराइन अधिराज्य, पश्चिम एसियाको एक टापु देश हो। यो फारसको खाडीमा अवस्थित छ। यसमा ५० प्राकृतिक टापुहरू र थप ३३ कृत्रिम टापुहरू मिलेर बनेको एउटा सानो द्वीपसमूह समावेश छ, जुन बहराइन टापुमा केन्द्रित छ। यसले देशको लगभग ८३ प्रतिशत भू-भाग ओगटेको छ। बहराइन कतार र साउदी अरबको उत्तरपूर्वी तटको बीचमा अवस्थित छ, जो सँग देश राजा फहद सेतुद्वारा जोडिएको छ। बहराइनको जनसङ्ख्या १४ मे २०२३ सम्ममा १,५०१,६३५ रहेको छ, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको तथ्याङ्कको विवरणको आधारमा, जसमध्ये ७,१२,३६२ (देशको जनसङ्ख्या १,५०१,६३५ को ४७.४४%) बहराइनी नागरिकहरू हुन् र ७,८९,२७३ २,००० भन्दा बढी जातिका अन्य देशहरूबाट आएका प्रवासीहरू हुन्दे जुन देशको जनसङ्ख्या १,५०१,६३५ को ५२.५६% हो। बहराइन लगभग ७६० वर्ग किलोमिटर (२९० वर्ग माइल) मा फैलिएको छ। यो माल्दिभ्स र सिङ्गापुर पछि एसियाको तेस्रो सानो राष्ट्र हो। राजधानी र सबैभन्दा ठुलो सहर मनामा हो।

पुरातत्वविद् जेफ्री बिब्बीका अनुसार बहराइन प्राचीन दिलमुन सभ्यताको स्थल हो। यो प्राचीन कालदेखि नै यसको मोती उत्खननको लागि प्रसिद्ध छ, जुन १९औँ शताब्दीमा संसारमा सर्वश्रेष्ठ मानिएको थियो। बहराइन सन् ६२८ मा मुहम्मदको जीवनकालमा इस्लामबाट प्रभावित हुने प्रारम्भिक क्षेत्रहरू मध्ये एक थियो। अरब शासनको एक अवधि पछि, बहराइनमा सन् १५२१ देखि १६०२ सम्म पोर्तगाली साम्राज्यले शासन गरेको थियो, जब उनीहरूलाई सफाविद इरानका महान शाह अब्बासले निष्कासित गरेका थिए। सन् १७८३ मा, बानी उत्बाह र सहयोगी जनजातिहरूले बहराइनलाई नस्र अल-मधकुरबाट देशलाई कब्जा गरेका थिए र यसपछि देश हालसम्म पनि अल खलिफा शाही परिवारद्वारा शासित छ जहाँ अहमद अल फतेह बहराइनको पहिलो हाकिमको रूपमा रहेका थिए।

सन् १८०० को दशकको उत्तरार्धमा, बेलायतीहरूसँग लगातार सन्धिहरू पछि, बहराइन संयुक्त अधिराज्यको संरक्षित राज्य बन्न पुगेको थियो। सन् १९७१ मा, यसले स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो। बहराइनलाई सन् २००२ मा अर्धसंवैधानिक राजतन्त्र घोषणा गरिएको थियो र नयाँ अङ्गीकार गरिएको संविधानको धारा २ ले शरियालाई कानुनको प्रमुख स्रोत बनाएको थियो। सन् २०११ मा, देशले क्षेत्रीय अरब वसन्तबाट प्रेरित विरोध प्रदर्शनको अनुभव गरेको थियो। बहराइनलाई सत्तारुढ सुन्नी मुस्लिम अल खलिफा शाही परिवारले विद्रोही, राजनीतिक विपक्षी व्यक्तिहरू र अल्पसङ्ख्यक शिया मुस्लिम जनसङ्ख्या सहित समूहहरूको मानव अधिकार उल्लङ्घन गरेकोमा आलोचना गरिएको छ।

बैङ्किङ र पर्यटन क्षेत्रमा दशकौँको लगानीको परिणाम स्वरुप बहराइनले फारसको खाडीमा तेल बाहेक पहिलो अर्थव्यवस्थाहरू मध्ये एकको रूपमा आफुलाई विकास गरेको छ। विश्वका धेरै ठूला वित्तीय संस्थाहरूको देशको राजधानीमा उपस्थिति छन्। यस देशलाई विश्व बैङ्कले उच्च आय भएको अर्थतन्त्रको रुपमा मान्यता दिएको छ। बहराइन संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, असंलग्न आन्दोलन, अरब लिग, इस्लामी सहयोग सङ्गठन र खाडी सहयोग परिषद्को सदस्य राष्ट्र हो। बहराइन साङ्घाई सहयोग सङ्गठनको संवाद साझेदार हो।
टिप्पणीहरू


सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*
* बहराइन अधिराज्यको, विदेश मन्त्रालयको वेबसाइट
* बहराइन द वर्ल्ड फ्याक्टबुक केन्द्रीय गुप्तचर संस्था।
*
* बहराइनको प्रोफाइल बीबीसीबाट
*
* बहराइनको लागि विकास पूर्वानुमान इन्टरनेसनल फ्युचर्सबाट



श्रेणी:अरबी प्रायद्वीप
श्रेणी:अरबी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:एसियाका देशहरू
श्रेणी:खाडी सहयोग परिषद्का सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अधिराज्यहरू
श्रेणी:अरब लिगका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:इस्लामी सहयोग सङ्गठनका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:पश्चिम एसियाली देशहरू
विलियम सेक्सपियर

विलियम सेक्सपियर (अङ्ग्रेजी: William Shakespeare, २६ अप्रिल १५६४ - २३ अप्रिल १६१६) अङ्ग्रेजी कवि तथा नाटककार थिए। उनी अङ्ग्रेजी भाषाका सबैभन्दा महान् लेखक तथा विश्वका सुप्रसिद्ध नाटककार मानिन्छन्। उनको नामले मात्र सारा बेलायत श्रद्धाले झुक्दछ र गर्वले फुल्छ।
परिचय

कृति

रचनागत विशेषता

लेखन-कार्य एवं प्रकाशित कृति
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नाटककार
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्यकारहरू
अग्न्याशय

प्यान्क्रियाज भर्टेब्रा प्राणीहरूमा पाइने एउटा अङ्ग हो। यो अङ्ग पाचन र इन्डोक्राइन प्रणालीको एउटा प्रमुख ग्रंथि हो। इन्डोक्राइन प्रणाली अन्तर्गत यो ग्रन्थिले इन्सुलिन, ग्लुकागोन, सोमाटोस्टाटिन हर्मोन बनाउँछ भने एक्जोक्राइन ग्रन्थिको रूपमा यसले प्यान्क्रियाटिक झोलहरु निकाल्दछ जसमा पाचन प्रणालीको इन्जाइमहरु हुन्छन्। यी इन्जाइमहरूले काइममा भएको कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन र बोसोलाई अझ पचाउन मद्दत गर्दछ।
हिस्टोलोजी

प्यान्क्रियाजलाई माइक्रोस्कोपमुनि स्टेन राखेर हेर्दा स्टेन भएका खण्डमा दुई भिन्न प्रकारका प्यारेन्काइमा तन्तुहरु देखा पर्दछन्। यी मध्ये फिक्का रंग लिने कोषका झुप्पालाई आइलेट्स् अफ ल्याङ्गरह्यान्स भनिन्छ। यो भागले प्यान्क्रियाजको इन्डोक्राइन काम अर्थात हर्मोन उत्पादन गर्ने गर्दछ। स्टेनमा गाढा देखिने भाग एसिनस हो जुन प्यान्क्रियाजको एक्जोक्राइन भाग हो। यी एसिनसहरु एक अर्कासँग एक्जोक्राइन डक्टको सहायताले जोडिएका हुन्छन्। यी कोषहरूले पाचन प्रणालीका पाचक इन्जाइमहरु बनाउँदछन् र आन्द्रामा एउटा डक्टको प्रणालीद्वारा यी इन्जाइम खन्याउंछन्।
हेर्नुहोस्

* एनाटोमी
श्रोत


श्रेणी:एनाटोमी
सङ्घीयता

सङ्घीयता एउटा राजनीतिक विचारधारा हो जसमा सदस्यहरूको एउटा समूहलाई शासकीय तहमा बन्धन गरिएको हुन्छ। यो शब्दलाई संवैधानिक रूपमा राष्ट्रको शक्तिलाई केन्द्रीय सरकार र प्रान्तीय सरकारमा विभाजित भएको माथि उल्लेखित विचारधारामा आधारित व्यवस्थालाई जनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ। यो व्यवस्थामा आधारिक राष्ट्रलाई सङ्घ भन्ने गरिन्छ।

सरकारको शक्ति र जिम्मेवारीलाई केन्द्रीय र प्रदेश वा स्थानीयस्तरका बेग्ला - बेग्लै तहमा बाँड्ने पद्धति नै सङ्घीयता हो। यसरी सङ्घीयताको शक्ति उद्भव भएको स्थानमा शक्ति जानुलाई जनाउँदछ। राज्यसत्ता र सार्वभौमसत्ताको समेत विभाजन गरी शासकीय क्रियाकलापमा बढीभन्दा बढी जनतालाई संलग्न गराउने राजनीतिक प्रक्रिया नै सङ्घीयता हो। सङ्घीयता भनेको स्वयं शासन र विभाजित शासनको संयोजन भनेर पनि भनिन्छ। सङ्घीयतालाई बहुजातीय, बहुभाषिक तनाव समाधान गर्ने संवैधानिक र राजनीतिक औजारको रूपमा समेत व्याख्या गर्ने गरिन्छ। अर्कोतर्फ सीमान्तीकृत समूहलाई सशक्तिकरण गर्ने उपायका रूपमा समेत यसलाई लिइन्छ। विश्वमा नेपाल सहित हाल ३० वटा सङ्घीय स्वरूपको मुलुकहरु छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
हेर्नुहोस्

*लोकतन्त्र
युनिभर्सल हेल्थ केयर

एनएचएस स्कटल्याण्ड अन्तर्गतको एउटा विशिष्टिकृत बाल अस्पताल हो। राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवाले जनताद्वारा फण्ड गरिएको युनिभर्सल हेल्थ केयर संयुक्त अधिराज्यभरि प्रदान गर्दछ।]]
युनिभर्सल हेल्थ केयर वा सर्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा एक प्रकारको स्वास्थ्य सेवा हो जसमा एउटा निश्चित क्षेत्रका सबै वैध नागरिकलाई चिकित्सा, दन्त्य चिकित्सा र मानसिक चिकित्साका सेवाहरू उपलब्ध हुन्छन्। यस्ता सेवाहरूको खर्च धेरै हदसम्म सरकारद्वारा सञ्चालित कार्यक्रमहरूद्वारा हुन्छन्।

यस प्रकारको व्यवस्थामा स्वास्थ्य सेवा सरकारको संलग्नता अनुसार भिन्न हुन्छ। बेलायत र स्विडेन जस्ता राष्ट्रहरूमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा तन्त्र छ भने जर्मनी र फ्रान्समा विकेन्द्रीकृत निजी तथा नन प्रोफिट संस्थाहरूको संलग्नता धेरै पाइन्छ। सर्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा विकशित राष्ट्रहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिका बाहेक अन्य सबै राष्ट्रहरूमा अवलम्बित छन्। साथै यो व्यवस्था धेरै विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा पनि उपलब्ध छ।
स्रोत
फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेल

फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेल (अङ्ग्रेजी: Florence Nightingale) (जन्म: १२ मे १८२०, मृत्यु: १३ अगस्त १९१०) लाई आधुनिक नर्सिङ आन्दोलनको जन्मदाता मानिन्छ। दया र सेवा की प्रतिमूर्ति फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेललाई "द लेडी विद द ल्याम्प" (बत्ती लिएकी केटी) भनेर पनि चिनिन्छ।

फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्म एक समृद्ध र उच्चवर्गीय बेलायती परिवारमा भएको थियो। तर उच्च घरानामा जन्मेकी फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलले सेवाको मार्ग चुनिन्। परिवार भित्र विरोध हुँदाहुँदै पनि सन् १८४५ मा उनले अभावग्रस्त मानिसहरूको सेवा गर्ने व्रत लिइन्। डिसेम्बर १८४४मा उनले चिकित्सा सुविधाको सुधार्ने कार्यक्रम ल्याइन्। पछाडी रोमका प्रख्खर राजनेता सिडनी हर्बर्टसँग उनको मित्रता भयो।

नर्सिङको अतिरिक्त लेखन र एप्लाईड स्ट्याटिस्टिक्सको क्षेत्रमा पनि उनको दख्खल थियो। फ्लोरेन्सको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण योगदान क्रिमिया युद्धमा रह्यो। अक्टोबर १८५४ मा उनले ३८ महिलाहरूको एउटा दल तयार गरी घाइतेको सेवामा टर्की पठाइन्। उनको यसै समयको सेवाका कारण उनलाई बत्ती लिएकी केटी अर्थात् लेडी विथ द ल्याम्प उपाधिले सम्मानित गरियो।

पहिलेको समयमा घाइते, दुःखी, रोगी आदिलाई सहयोग गर्ने र तिनको सेवा सुश्रुसा गर्ने कार्य उतिसारो हुँदैनथ्यो। त्यसमा पनि उच्च घरानियाँ मानिसले नर्सिङको काम गर्न त बर्जित अथवा जात जाने किसिमको काम ठानिन्थ्यो फ्लोरेन्सले त्यसबेलाको पुरातनबादी सोचलाई चिर्दै नयाँ युगको सुरूवात गरेकी थिइन्।

उनी आफ्ना कोही स्याहार्ने नभएका घाइतेहरूको सेवा गर्दथिन्। उनले तिनलाई दिएको स्पर्श तथा ढाडसले जादुको शक्ति पैदा गर्दथ्यो। बिरामीको उपचार गर्ने चिकित्सकहरू घर फर्किसकेपछि रातको अँध्यारोमा पनि फ्लोरेन्स सेवामा जुटीरहेकी हुन्थिन्। रातभर जागृत बसेर हातमा लालटिन लिई सेवामा तत्पर रहने भएकाले नै उनलाई लेडी विथ द लेम्प भनिएको हो।

युद्धका घाइतेको सेवा गर्दागर्दै उनलाई गम्भीर सङ्क्रमले समात्थ्यो तर यिनी कहिले पनि विचलित हुन्नथिन्। सन् १८५९मा फ्लोरेन्सले सेन्ट थोमस अस्पतालमा एक नाइटिङ्गेल प्रक्षिक्षण विद्यालयको स्थापना गरिन्। यसै बेला उनले नोट्स अन नर्सिङ पुस्तक लेखिन्। जीवनको बाँकी समय उनले नर्सिङको कार्य बढाउने वा यसलाई आधुनिक रूप दिनमा व्यतित गरिन्। सन् १८६९ मा उनलाई महारानी भिक्टोरियाले रोयल रेड क्रस सम्मानबाट सम्मानित गरिन्। ९० वर्षको उमेरमा १३ अगस्त, १९१०मा उनको निधन भयो।

फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलकै प्रेरणाबाट महिलाहरूलाई नर्सिङ क्षेत्रमा आएने प्रेरणा प्राप्त भएको हो भन्न सकिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
बाहिरी लिङ्क

* Encyclopedia Britanica १९११मा यिनी सम्बन्धी आलेख


श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
कालिमान्टन आँप

कालिमान्टन आँप (Mangifera casturi) वा स्थानीय रूपमा कस्तुरी भनेर चिनिने यो प्रजाति गर्मीमा पाइने फलको रूख हो जुन १० देखि ३० मिटरसम्म अग्लो हुन्छ। यो इन्डोनेसियाको दक्षिण बोर्निओको बन्जारमासिनमा पाइने प्रजाति हो। यसको फल मीठो हुने हुँदा यो क्षेत्रमा यसको खेती निकै हुने गरेको छ।
Mangifera casturi तस्वीर


Image:Mangifera casturi.jpg|कालिमान्टन आँप (Mangifera casturi)को फल, बोर्नियो, इन्डोनेसिया

|Mangifera casturi बीउहरू
भाषा

* कालिमान्टन आँप कस्तुरी (Mangifera casturi)

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:रूख
दीपेन्द्र वीरविक्रम शाह

दीपेन्द्र वीर विक्रम शाह (नेपालका तेह्रौँ राजा हुन् । उनी सम्भवतः विश्वकै सबैभन्दा छोटो समय राजा हुने व्यक्ति हुन्। दरवार हत्याकाण्डपछि यिनी अर्धमृत अवस्थामा राजा घोषित गरिएका थिए त्यसको तेस्रो दिन यिनलाई मृत घोषित गरियो। दरवार हत्याकाण्डको जाँचबुझ गर्न बनेको आयोगको रिपोर्ट अनुसार सो हत्याकाण्डमा राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य लगायत राजपरिवारका प्रमुख व्यक्तिहरूलाई यिनैले गोली चलाएका थिए भन्ने निष्कर्ष निकालेको थियो।
दीपेन्द्र नेपालका राजा वीरेन्द्र र रानी ऐश्वर्यका जेठा छोरा थिए। यिनी अविवाहित अवस्थामा नै मारिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली राजाहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:शाहवंश
श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:खस जाति
वसन्तपुर, तेह्रथुम

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, तेह्रथुम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४८३९ रहेको थियो जसमध्ये २२६१ पुरुष र २५७८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११११ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लालीगुराँस नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ नम्बर वडाहरू लालीगुराँस नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ४ नम्बर वडा वडा नम्बर २ र ५-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तेह्रथुम जिल्लाका ठाउँहरू
जिरी नगरपालिका

दोलखा जिल्लाका २ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका जिरी, ठूलोपाताल र माली गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा श्यामा गाविस यसमा गाभिएको थियो।
परिचय

राजधानी काठमाडौँबाट १ सय ८८ किलोमिटर दुरीमा रहेको(६ घण्टाको बस यात्राबाट )छ। यो स्थान अरनिको राजमार्गको खाडीचौरबाट १ सय १० किलोमिटर टाढा पर्छ। तामाकोशीको गडगहाडट, चारैतिर हरीयाली, डाँडाबाट झररिहेका सुन्दर झरना तथा ग्रामीण परिवेशले मनमा नयाँ उमङ्ग जगाउँछ। पहिले हवाई यातायातको सुबिधा नहुँदा, पर्यटकहरू सगरमाथा जान यतैबाट जानपर्ने भएकोले नेपालको स्विट्जरल्यान्डको उपाधि पाएको जिरी, सगरमाथाको प्रवेशद्वार पनि भनिन्छ। यहाँका रैथाने वासिन्दालाई जिरेल भनिन्छ।
विकास

जिरी काठमाडौँबाट टाढा भए पनि यसको विकास लोभलाग्दो छ। स्विट्जरल्यान्ड सरकारले जिरीको भू-बनौट आफ्नो जस्तै लागेर यसको विकासमा लामो समयदेखि सहयोग गर्दै आएको छ । २०१४ सालदेखि स्वीस सरकारको सहयोगमा जिरी बहुउद्देशीय विकास परियोजना प्रारम्भ भएको हो। परियोजनाले कृषि सडक, शिक्षा तथा ग्रामीण विकासमा सहयोग गररिहेको छ । स्वीस सरकारको सहयोगमा जिरीमा स्तरीय अस्पताल, भौतिक सुविधासम्पन्न विद्यालय, सबैका घरमा गोठ तथा चर्पी बनेका छन् । स्वीस सरकारको सहयोगमा वृक्षारोपण भएपछि यहाँका सबै डाँडा सल्लाका रुखका कारण हरिया छन् । धेरै डाँडामा चियाखेती गरिएको छ। चिया बगानका कारण पनि जिरीको सौन्दर्य बढेको छ । यहाँ उत्पादित अर्थोडक्स चिया विश्वप्रसिद्ध छ । स्थानीय चीज कारखानामा उत्पादित चीजले राम्रो बजार लिएको छ । जर्मनी र नेपालीको संयुक्त लगानीमा सञ्चालित लामा प्रजनन केन्द्र पनि रहेका कारण यो क्षेत्र कृषि पर्यटनका लागि पनि राम्रो क्षेत्र हो । जिरेल जातिकाे बसोबास रहेको जिरीमा राम्रा होटल तथा लज छन् । विद्यालय-कलेजका विद्यार्थी, नवविवाहित जोडी तथा ट्रेकिङ गर्न रुचाउनेहरूका लागि जिरी महत्त्वपूर्ण क्षेत्र मानिन्छ । चैत-वैशाखमा गुराँसले राताम्य हुने बाटो पुस-माघमा हिउँले पुरिन्छ । शरद ऋृतु मौसम भने जिरी घुम्ने उपयुक्त समय हो ।
तस्वीर सङ्ग्रह


File:जिरी बजार नेपाल.jpg|जिरी बजार नेपाल
File:जिरी नगरपालिका.jpg|जिरी नगरपालिका

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, दोलखा

श्रेणी:दोलखा जिल्लाका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:दोलखा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
लाखे नाच

को खोकनामा द्योपुखु जात्राको अवसरमा निकालिएको लाखे नृत्य ]]

लाखे नाच नेवार समुदायले कुनै विशेष जात्रा अथवा पर्वको उपलक्षमा लाखेको मुखुन्डो पहिरिएर गरिने परम्परागत नृत्य हो । नेवार समुदायमा विभिन्न प्रकारका नाचहरु नाचिन्छन् । प्राय नाच देवीदेवताका हुन्छन् । यी मध्ये लाखे नाच धेरै रोचक हुन्छ । यो नाच गुँला पर्वमा उपत्यकाका विभिन्न ठाउँमा र इन्द्र जात्रामा काठ्माडौँमा देखाइन्छ । मुख्यतया, नवदुर्गा नाच भक्तपुर लगायत बनेपा, नाला, धुलिखेल, पनौती, साँगा, देवपत्तन आदि ठाउँमा देखाइन्छ ।

कृष्णलाई मार्नका लागि कंसले बहिनी पुतनालाई प्रयोग गरेको र पुतनाको मृत्युको कामना गर्दै राक्षसको स्वरूपमा सजिएर नेवार समुदायमा लाखे नाच नचाउने गरिन्छ । नाग पञ्चमीका दिनबाट सुरु गरिएको पुतनाको मृत्युको कामना ऋषि पञ्चमीका दिन मृत्यु भएको सम्झँदै बन्दुक पड्काएर विर्सजन गरिने परम्परा छ । राक्षसको स्वरूपमा बनाइने खप्पर, कालिकाको वस्त्रसहित व्यक्तिलाई सिंगारेर लाखे नचाउने गरिन्छ ।

उपत्यकामा लाखे नाच नचाउने प्रचलन कहिलेदेखि सुरुआत भयो भन्ने कुरामा बिभिन्न मतभेद रहेको छ । कसैले राजा हरिसिंहदेवले सिम्रौनगढबाट तलेजु भवानीलाई उपत्यकामा ल्याउँदा देवीसँगै लाखेलाई ल्याइएको हो भनिन्छ । कतिपयले भने नुवाकोटबाट आएका ठकुरी राजाले लाखेलाई उपत्यकामा ल्याएका हुन भन्ने तर्क पनि राख्दछन । नेपाल भाषा वंशावलीअनुसार लाखे नाचको चलन राजा गुणकामदेवले सुरु गराएका हुन् भन्ने भनाइ पनि छ । तर राजा प्रताप मल्लका पालादेखि मुकुट लगाई लाखे नाच नाच्ने गरेको पाइन्छ । लाखे नाच विशेष गरेर धाः र भुस्याः बाजा बजाएर नचाइन्छ । खिं, पछिमा, नायिखं, धिमे बजाएर पनि लाखे नाच नचाइन्छ भने मादल र बाँसुरीको धुनमा पनि लाखे नाच नचाइन्छ ।

नेवार समुदायमा बढी प्रचलित रहेको लाखे नाच जिल्लाबाट लोप हुने अवस्थामा पनि लाखे नाच जिल्लाभर प्रचलित नै छ । नेवार समुदायको बाहुल्यता रहेका जिल्लाका दर्जनौं स्थानमा भने यस नाचले थोर बहु आफ्नो स्थान ओगटेकै छ ।

नेवार समुदायमा लाखेको खप्पर बनाउने र लाखे निकाल्ने बेलामा पूजापाठ गर्नुपर्ने प्रचलन रहे पनि पछिल्लो पुस्तामा लाखे नाच हराउँदै गएकाले पूजापाठको परम्परासमेत पनि हराउदै गरेको महुस गरिएको छ । मुख्यगरी कृष्णजन्माष्टमीका दिनदेखि ऋषि पञ्चमीसम्म बढी नचाइने लाखे नाच हेर्न अन्य समुदायका सर्वसाधारणको देखि बिदेशी पर्यटकको पनि उतिक घुइँचो लाग्ने गर्दछ ।

लाखे नाचमा ढोलक, ट्याम्को, सनाई, मजुरा लगायतका बाजा बजाइन्छ । भूतप्रेत नलागोस् र मरेको आत्माले दुःख नदेओस् भनेर यो नाच रातिमा देखाइने पुरानो कथन छ । टाउकोमा राक्षसको खप्पर लगाएर कालिकाको फरिया, ब्लाउजमा सजिएको व्यक्तिलाई स्याउलाको लुगा, बाँदरको खप्पर र बोराको पुच्चर बनाएको केटाकेटीहरुले जिस्क्याउँदै अनि लात्तीले हान्दै नाचिने यो नाच हेर्नसमेत निकै रोमाञ्चक तथा अनौठा लाग्न सक्छ ।

लाखे नाचका क्रममा स्थानीय लोकभाका, वेषभूषा र चालचलन एवं रोपाइँ जात्रा, घोडे जात्रा, गाई जात्रा, राउटे जात्रा, वैरागी जात्रा र अन्य जात्रा देखाउँदै समाजका विभिन्न विकृतिमाथि व्यङ्ग्य प्रहार गर्ने र सर्वसाधारणलाई मनोरञ्जन दिने गरिन्छ
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:लोकसंस्कृति
श्रेणी:बागमती प्रदेशको संस्कृति
खानी तथा भूगर्भ विभाग (नेपाल)

खानी तथा भूगर्भ विभाग नेपाल सरकारको एक एकाई हो जसले सम्पूर्ण भौगोलिक सर्वेक्षणहरू खानी उत्खनन खोज , व्यवस्थापन तथा यस सम्बन्धि नियम र कानुनको विकासको जिम्मेदारी निभाउने संस्था हो । यो नै एक सरकारी संस्था हो जसले नेपालमा भू-वैज्ञानिक अन्वेषण र अध्यन तथा यस सम्वन्धी सम्पूर्ण कार्यको जिम्मा लिएको छ।

नेपालका खानीहरु
उद्देश्य तथा कार्यहरु

उद्देश्य

१. नेपालको भू-वैज्ञानिक नक्साहरु तयार गरी प्रकाशन गर्ने,

२. खनिज सम्पदाहरूको अध्ययन, अन्वेषण, मूल्याङ्कन तथा प्रवर्धन गरी खनिज उद्योगहरूको विकास गर्ने ,

३. भूकम्पीय अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्ने ।
सम्पर्क ठेगाना

खानी तथा भूगर्भ विभाग
लैनचौर, काठमाण्डौ, नेपाल
टेलिफोन: ९७७-१-४४१४७४०
फ्याक्स: ९७७-१-४४१६८०६
ईमेल: dmgdgo@hotmail.com
आधिकारीक वेबसाईट

www.dmgnepal.gov.np खानी तथा भूगर्भ विभाग
शन्दर्भहरू


{{
श्रेणी:संस्था
श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
आन्तरिक राजस्व विभाग (नेपाल)

अनुसन्धानमा आधारित कर नीतिको तर्जुमा, करदाताको आवश्यकतामा आधारित चेतनामूलक करदाता शिक्षा, सूचना प्रविधिमा आधारित करदाता सेवा, वैज्ञानिक प्रक्षेपणमा आधारित कर राजस्वको लक्ष्य निर्धारण गरी आन्तरिक कर कानूनहरूको प्रभावकारी एवं कुशल कार्यान्वयन गर्ने उद्देश्यका साथ साविकको कर विभाग र मूल्य अभिबृद्धि कर विभागलाई एकीकृत गरी विक्रम सम्वत २०५८ साल बैशाख २ गते आन्तरिक राजस्व विभागको गठन भएको हो ।

आन्तरिक राजस्व विभागले वित्तीय नीति अन्तर्गत कर नीतिको महत्त्वपूर्ण उपकरण मानिएको प्रत्यक्ष कर आयकर तथा अप्रत्यक्ष कर मूल्य अभिवृद्धि कर, अन्तःशुल्क, स्वास्थ्य सेवा कर, शिक्षा सेवा शुल्क जस्ता आन्तरिक कर नीति निर्माण र ती कर नीतिको कार्यान्वयन र प्रशासन तथा अनुगमन गर्दछ ।

५९ वटा क्षेत्रगत कार्यालय ( ३८ आन्तरीक राजस्व कार्यालयहरु, १९ करदाता सेवा कार्यालयहरु , १ मध्यमस्तरीय करदाता कार्यालय र १ ठूला करदाता कार्यालयको माध्यमवाट सेवा प्रदान गर्दछ।
कार्य

आन्तरिक राजस्व विभागले निम्न कार्यहरू गर्दछ:

# कर प्रशासन
# कर नीति
# करदाता सेवा
# दर्ता, राजस्व संकलन
# कर लेखापरीक्षण
# कर प्रवर्तन र अनुसन्धान
# समीक्षा र पुनरावेदन
# कर फिर्ता
# अग्रिम नियम
# कर सन्धि र अन्तर्राष्ट्रिय कर
# अन्तःशुल्क र मदिरा प्रशासन
सम्पर्क ठेगाना

आन्तरिक राजस्व विभाग
लाजिम्पार्ट, काठमाण्डौ, नेपाल
टेलिफोन: + ९७७-१-४४१५८०२
फयाक्स: + ९७७-१-४४११७८८
आधिकारीक वेबसाईट

www.ird.gov.np


श्रेणी:नेपालको कर प्रणाली
श्रेणी:नेपाल सरकारका विभागहरू
श्रेणी:नेपालका सरकारी निकायहरू
श्रेणी:नेपालका सरकारी विभागहरू
दुग्ध विकास संस्थान

दुग्ध विकास संस्थान छोटकरीमा डिडिसी नेपालको ग्रामीण क्षेत्रका दुग्ध उत्पादक कृषकहरूबाट उत्पादन गरिएको दूधको समुचित बजार व्यवस्थापन गर्नु र उपभोक्ताका लागि स्वच्छ तथा प्रशोधित दूध तथा दुग्ध पदार्थहरूको उचित मूल्यमा आपूर्ति गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन दुग्ध विकास बोर्ड संस्थान ऐनअनुसार वि.सं. २०२६ साल श्रावण १ गतेदेखि दुग्ध विकास संस्थान अस्तित्वमा आएको हो।
कार्यक्षेत्र
आयोजना
शाखाहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरू
नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद्

नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् नेपालको राष्ट्रिय कृषि अनुसन्धान प्रणालीको प्रतिनिधित्व गर्ने एक सर्वोच्च निकाय हो। यस परिषद्को स्थापना नेपाल सरकारबाट सन् १९९१ मा विज्ञान र प्रविधिमा आधारित कृषि विकासलाई सघाउने उद्देश्यले नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद ऐन २०४८ द्वारा भएको हो।यो निकाय नेपाल सरकारको कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको छ।
कार्यक्षेत्र
शाखाहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका निकायहरू
जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग

जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग एक सार्वजनिक निकाय हो जसले प्रत्येक वर्ष भइरहने विषम मनसुनी वर्षा प्रणाली, हिमनदी विष्फोटन, नाजुक आर्थिक अवस्थामा, जनचेतनाको कमी आदि कारणहरूले गर्दा हुने भू–क्षय, बाढी, पहिरो, नदी कटान, गेग्रान वहाव आदि जस्ता विभिन्न जल उत्पन्न प्रकोपहरू र यी प्रकोपहरूको कारणबाट विभिन्न भौतिक संरचना जस्तै, सडक, नहर, जल विद्युत, आवास, खानेपानी आदि संरचनाहरूको क्षति लगायत कृषियोग्य भूमिको नास,सांस्कृतिक सम्पदाको विनास, जनधनको क्षति जस्ता प्रकोपहरूको व्यवस्थापन र समग्र देशको सामाजिक, आर्थिक विकासमा यी प्रकोपका कारण परेका नकारात्मक प्रभावहरू न्युनिकरणमा कार्य गर्दछ । यस्ता प्रकोपहरूको न्यूनिकरणको लागि जलस्रोत मन्त्रालय अन्तर्गत नेपाल सरकारका सम्वन्धित निकायहरूको सहभागिता तथा जापान सरकारको तर्फबाट जापान अन्तराष्ट्रिय सहयोग नियोगहरूको सहयोगमा २०४८ सालबाट ललितपुरमा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण प्रविधि केन्द्रको रूपमा स्थापना भएको थियो । विभिन्न कार्यक्रमहरू गरेकोमा यसै केन्द्रलाई त्यसको उद्देश्य तथा उपलब्धिहरूलाई संस्थागत गर्न २०५६ माघ २४ गते जलउत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागको स्थापना भएको हो। तत्पश्चात नेपाल सरकारको मिति २०५८।१०।११को निर्णय अनुसार जल उत्पन्न प्रकोपहरूलाई जलस्रोत मन्त्रालय अन्तर्गत एउटै निकायबाट हेर्ने व्यवस्था गर्ने हेतुले साविकमा सिंचाई विभागको नदी नियन्त्रण महाशाखाबाट सम्पादन भई आएको नदी नियन्त्रण सम्वन्ध कार्यहरूलाई यस विभागमा समाहित गरियो।यस विभागको सांगठनिक ढाँचा पुनरावलोकन गरी हाल विभिन्न जिल्लाहरूमा डिभिजन तथा सव डिभिजन कार्यालयहरू स्थापना भइ जल उत्पन्न प्रकोप न्यूनीकरण कार्यहरू नियमित रूपमा सञ्चालन गरिएका छन् ।
उद्देश्यहरू

जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागले आफ्नो निम्न उदेश्यहरू भएको सार्वजनिक गरेको छ :
# उपयुक्त प्रविधिको अन्वेषण, विकास र विस्तार तथा जनचेतना अभिवृद्धि गर्न विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने।
# प्रकोप नियन्त्रणसँग सम्वन्धित अन्य निकायहरूबीच समन्वय गर्ने।
# अल्पकालीन, मध्यकालीन तथा दिर्घकालीन कार्यक्रमहरू तर्जुम गर्ने तथा गराउने।
# अल्पकालीन प्रकोप रोकथामका लागि आवश्यक सामग्रीहरूको व्यवस्थापन गर्ने।
# जनसहभागिता जुटाउने।
# प्रकोप क्षेत्रको निर्धारण तथा नक्साङ्कन गर्ने।
# अल्पकालिन रोकथामका लागि पिडित समूहलाई आवश्यक सामग्रीहरू उपलव्ध गर्ने र उनीहरूको सहभागितामा कार्यान्वयन गराउने।
# स्थल विशेषको प्रकोप नियन्त्रण गर्न सालवसाली प्रकृतिका योजनाहरू तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्ने।
# दीर्घकालीन रूपमा प्रकोप नियन्त्रण गर्न गुरू योजना तर्जुमा गरी क्रमिक रूपले कार्यान्वयन गर्ने।
बाह्य कडीहरू

जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग