JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਗੁਲਿਸਤਾਨ

ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚੋਂ, ਤਕਰੀਬਨ 1645.]]
ਗੁਲਿਸਤਾਨ (ਫ਼ਾਰਸੀ: گلستان) ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸਾਦੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ 1259 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ ਗਦ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਿਖਰਲੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ। ਇਸਨੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਯਾਨੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* Gulistan excerpts
* Gulistan excerpts
* online books library,Sa'di page

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ

ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ (15 ਸਤੰਬਰ 1876 - 16 ਜਨਵਰੀ 1938) ਬੰਗਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਗਲੀ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੇਵਾਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨੌਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਟਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਸਾ (ਘਰ) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਅਤੇ ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਆਰਥਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਰੋਜਗਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ ਬਰਮਾ ਗਏ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਰਮਾ ਰਹਿਕੇ ਕਲਕੱਤਾ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਸ਼ਰੀਕਾਂਤ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਬੰਗਚੰਦਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸੀ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਦਾ ਬੀਜ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਸ ਦੀ ਨੌਕਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕਲਕੱਤਾ ਆਏ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕੁੱਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਗਏ। ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਵੱਡੀ ਦੀਦੀ ਦਾ 1907 ਵਿੱਚ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੋ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਸਨੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਬਿੰਦਰਨਾਥ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਖਬਰ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀ। ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੋ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਗਈ, ਫਿਰ ਵੀ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਦੇ ਛਪਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਦਵਿਜੇਂਦਰਲਾਲ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਦੁਆਰਾ ਅਵਾਰਾ ਮਸੀਹਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਜੀਵਨ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ

* ਬਿੰਦੂਰ ਛੇਲੇ, 1913
* ਬਿਰਾਜ ਬਾਬੂ, 1914
* ਪਰਿਣੀਤਾ, 1914
* ਬੈਕੁੰਠੇਰਾ ਬਿਲ, 1915
* ਪਾਲੀ ਸਮਾਜ, 1916
* ਚੰਦਰਨਾਥ, 1916
* ਅਰਕਸ਼ਣੀਆ, 1916
* ਪੰਡਿਤ ਮੋਸ਼ਾਏ, 1917
*ਦੇਵਦਾਸ, 1917
* ਚਰਿਤਰਹੀਣ, 1917
* ਸ਼ਰੀਕਾਂਤ (4 ਭਾਗ, 1917, 1918, 1927, 1933)
* ਦੱਤਾ, 1918
* ਗ੍ਰਹਦਾਹ, 1919
* ਦੇਨਾ ਪਾਵਨਾ, 1923
* ਪਾਥੇਰ ਦਾਬੀ, 1926
* ਸੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, (The Final Question) 1931
* ਵਿਪ੍ਰਦਾਸ, 1935
* ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ
* ਮੇਜ ਦੀਦੀ
* ਬਿਲਾਸ਼ੀ
* ਬਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ
* ਵੈਰਾਗੀ
* ਸ਼ੁਭਦਾ
* ਸਵਿਤਾ
* ਅਨੂਪਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ
* ਗੁਰੂ ਜੀ
* ਸਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਅਭਾਗੀ ਦਾ ਸਵਰਗ
* ਭੈਣ ਜੀ

* ਧੁਪ ਤੇ ਛਾਂ
*ਅੰਧੇਰੇ ਵਿਚ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸਪਾਰਟਾਕਸ

ਸਪਾਰਟਾਕਸ (ਯੂਨਾਨੀ: Σπάρτακος, Spártakos; ਲਾਤੀਨੀ: Spartacus) (ਅੰਦਾਜ਼ਨ 109 ਈ ਪੂ - 71 ਈ ਪੂ) ਇੱਕ ਥਰੇਸੀਅਨ ਗਲੈਡੀਏਟਰ, ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਦਾਸ ਬਗ਼ਾਵਤ (ਜਿਸਨੂੰ ਤੀਜੀ ਦਾਸ ਲੜਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਦਾਸਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁੱਝ ਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਵਰਣ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਫੌਜੀ ਨੇਤਾ ਸੀ।

ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਾਅਨੇ ਅਖਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦਾਸ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜੁੰਡੀਰਾਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜੀ ਗਈ ਲੜਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ, ਦੋਨਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੂਲ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ​​ਹੈ ਕਿ ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਥਰੇਸੀਅਨ ਸੀ। ਪਲੂਟਾਰਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਤਬਕੇ ਦਾ ਥਰੇਸੀਅਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਅੱਪਿਅਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਦੀ ਉਹ ਜਨਮ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਥਰੇਸਿਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਰੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਵਜੋਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਲੋਰਸ (2.8.8) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾੜੇ ਦਾ ਥਰੇਸੀਅਨ ਫੌਜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗੌੜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਇੱਕ ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Spartacus ਲੇਖ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਟੈਕਸਟ।
* "Spartacus"—ਕਿਰਕ ਡੋਗਲਜ ਅਤੇ ਸਰ ਪੀਟਰ ਉਸਤੀਨੋਵ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ
* "Spartacus"—ਟੀ ਵੀ ਮਿੰਨੀ ਸੀਰੀਜ
* 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਮਿੰਨੀ ਸੀਰੀਜ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੋਮਨ ਲੋਕ
ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ

ਕੈਪਟਨ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ (30 ਜੂਨ 1976 - 21 ਜੂਨ 1999) ਜਨਮ 29 ਜੂਨ 1976 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਜਯਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਕੇ.ਕੇ. ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆਭਾਰਤੀ ਸੇਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਰਗਿਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪਾਲਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਸੌਰਭ ਨੇ ਬੀ. ਐੱਮ. ਪੀ. ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ 1997 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਜੀਫ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸੌਰਭ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1976 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਮਿਲਿਟਰੀ ਕਰੀਅਰ

ਕੈਪਟਨ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 1997 ਵਿੱਚ ਕੰਬਾਇਡ ਡਿਫੈਂਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 12 ਦਸੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਹੁਦਾ ਕਾਰਗਿਲ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਜਾਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ (4 ਜਾਟ) ਵਿੱਚ ਸੀ। 31 ਦਸੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਜੈਰਾਮ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ, ਬਰੇਲੀ ਵਿਖੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੌਰਭ ਜਨਵਰੀ 1999 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਗਏ।
ਮੈਮੋਰੀਅਲ

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਆਂ, ਵਰਦੀਆਂ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਮਪੁਰ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੌਰਭ ਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਸੌਰਭ ਸਮਿਤੀ ਕਾਛ (ਇਕ ਅਜਾਇਬ) ਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਲਮਪੁਰ ਵਿੱਚ 35 ਏਕੜ (14 ਹੈਕਟੇਅਰ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੌਰਭ ਵਣ ਵਿਹਾਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਪਟਨ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਸੌਰਭ ਨਗਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਪਾਲਮਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਟਰੱਸਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। In Amritsar Kaliya's statue has been erected in a memorial. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਕ ਤਰਲ ਪੈਟ੍ਰੋਲੈਟਿਕ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ

thumb|ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਰਸੰਗਤਾ
ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖ਼ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਵਾਸਤਾ ਕਲਾ, ਸੁਹੱਪਣ ਅਤੇ ਲੁਤਫ਼ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਘੋਖ ਨਾਲ਼, ਸੁਹੱਪਣ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਕਦਰ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੰਵੇਦਕ ਅਤੇ ਭਾਵਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨੋਭਾਵ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਦੀ ਸੂਝ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ "ਕਲਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਚਿੰਤਨ" ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸੁਹਜਸ਼ਾਸਤਰ

ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰਸ਼ਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਧਾਂਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ

ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ 2004 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ, ਪ੍ਰੀਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ, ਕਿਰਨ ਖੇਰ, ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਦਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਇਸ ਸਟਾਰ-ਪਾਸ ਹੋਈ ਰੋਮਾਂਸ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਾਇਲਟ, ਸਕਵਾਡਰਨ ਲੀਡਰ ਵੀਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਜ਼ਰਾ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵਾਲੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 22 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਕੀਲ ਸਾਮਿਆ ਸਿਦੀਕੀ, ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 942.2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (US $ 15 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇਨਾਲ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਟਕੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ, ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2004 ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕਾਸਟ

* ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਸੈਕਐਨ ਲੀਡਰ ਵੀਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ
* ਪ੍ਰੀਟੀ ਜ਼ਿੰਤਾ ਜ਼ਾਰਾ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
* ਰਾਨੀ ਮੁਖਰਜੀ ਸਾਮਿਆ ਸਿਦੀਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਸ਼ਬੋਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ
* ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ ਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਰਜੀ
* ਅਖਿਲੇਂਦਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੇਲ੍ਹਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
* ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਮਰਿਯਮ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ (ਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਮਾਂ) ਵਜੋਂ
* ਬੋਮਨ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ (ਜ਼ਾਰਾ ਦਾ ਪਿਤਾ)
* ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਜ਼ਕਿਰ ਅਹਿਮਦ ਬੇਬੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਜ਼ੋਹਰਾ ਸਹਿਗਲ
* ਟੋਮ ਅਲਟਰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
* ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਚੌਧਰੀ ਸੁਮੇਰ ਸਿੰਘ (ਵੀਰ ਦਾ ਅੰਕਲ) (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ)
* ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ ਸਰਸਵਤੀ ਕੌਰ (ਵੀਰ ਦੀ ਮਾਸੀ) (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ)
* ਮਨੀਸ਼ ਅਰੋੜਾ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ)
ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2005 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਮਦਨ ਮੋਹਨ

ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਕੋਹਲੀ (25 ਜੂਨ 1924 - 14 ਜੁਲਾਈ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਲਈ ਕੰਪੋਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਨ ਕਲਾ ਦੇ ਇਸ ਉਸਤਾਦ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਚੁੰਨੀ ਲਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੇਂਟ ਮੇਰੀ ਸਕੂਲ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਂਮਬਰਿੱਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ

ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਗਾਓ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਸਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਖਨਊ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ‘ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ’ ਆ ਵਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤਾਂ ਸਿਤਾਰ-ਤੂੰਬੀ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਉਸ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਉੱਘੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰ ਸੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾ ਲਿਆ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ

ਸਾਲ 1950 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਆਂਖੇਂ’ ਆਪ ਦੀ ਬਤੌਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮੀਨਾ ਕਪੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ‘ਮੇਰੀ ਅਟਰੀਆ ਮੇਂ ਕਾਗਾ ਬੋਲੇ, ਮੋਰਾ ਜੀਆ ਡੋਲੇ’ ਐਨਾ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋੋਏ। ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲਮਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ‘ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ 92 ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ। ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਜ਼ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। 1950-60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸੰਗੀਤ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕੁ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਨੌਸ਼ਾਦ ਵੀ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਕਾਇਲ ਸਨ। ਮਦਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਰਹੇ। ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਤਾਰ ਵਜਾਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮਦਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਸ਼ਾਦ ਨੇ ਮਦਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਰਾਗ ਮੋਹਨ’ ਲਿਖੀ, ਜੋ ਕਿ ਖ਼ੂਬ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਨੇ ਅਥਾਹ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਸਨਮਾਨ

ਮਦਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੌਮੀ ਜਾਂ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਸਾਇਆ ਦਾ ਨੈਣੋਂ ਮੇਂ ਬਦਰਾ ਛਾਏ ਅਤੇ ਦੁਲਹਨ ਏਕ ਰਾਤ ਕੀ ਦਾ ਮੈਨੇ ਰੰਗ ਲੀ ਚੁਨਰੀਅ ਦੇ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੌਮੀ ਐਵਾਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਅਨਪੜ੍ਹ' 'ਵੋ ਕੌਣ ਥੀ' 'ਮੋਸਮ' ਅਤੇ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ' ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੇਅਰ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਨਾਮਜਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਸਤਕ' ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ ਲਈ ਆਇਫਾ ਸਨਮਾਨ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਤਾ ਗਿਆ
ਕਵੀ

ਮਦਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਲਿਹਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ‘ਦੋ ਰੰਗ’ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਗਾਉਣਾ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਸੰਗੀਤ ਉਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ।
ਮੌਲਿਕ ਧੁਨਾਂ

ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਅਣਰਿਕਾਰਡ ਗੀਤ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਧੁਨਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਲਿਕ ਧੁਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਯਸ਼ ਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ। 14 ਜੁਲਾਈ 1975 ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਹ ਹੋਣਹਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਕਤ ਦੇ ਰੇਤ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਐਡਮ ਸਮਿਥ

﻿ਐਡਮ ਸਮਿਥ (1723 - 1790) ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨੀਤੀਵੇਤਾ, ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰਾਨਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ -

* ਥੀਅਰੀ ਆਫ ਮੋਰਲ ਸੈਂਟੀਮੈਂਟਸ (The Theory of Moral Sentiments,1759) ਅਤੇ
* ਐਨ ਇੰਕਵਾਇਰੀ ਇੰਟੂ ਦ ਨੇਚਰ ਐਂਡ ਕਾਜੇਜ ਆਫ ਦ ਵੈਲਥ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਜ (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, 1776)।
ਇਹ ਮਗਰਲੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਲਿਖਤ ਸੀ ਜਿਹੜੀ 'ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ' (ਦ ਵੈਲਥ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਦਾ ਜਨਮ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਿਰਕਾਲਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜ ਜੂਨ 1723 ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਇਸੇ ਸਾਲ ਦੀ 16 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸਮਿਥ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਰਗਰੇਟ ਡੋਗਲਾਜ਼ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਸੀ। ਸਮਿਥ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਡੋਗਲਾਜ਼ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਐਡਮ ਸਮਿਥ ਸੀ। ਸਮਿਥ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਕੀਲ ਸਨ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਨਚਾਰਜ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਮਿਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਪੋਸਿਆ। ਸਮਿਥ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਹੀ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੋਲੇ ਨੇ ਐਡਮ ਨੂੰ ਅਗਵਾਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਡਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਰਸਮੀ ਵਿਦਿਆ

ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਿਥ ਦੀ ਉਮਰ ਮਾਤਰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਸੀ। ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸਨੇ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੰਗੇ ਅੰਕਾਂ ਸਹਿਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। 1740 ਵਿੱਚ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਸਨੈੱਲ ਨੁਮਾਇਸ਼ (Snell exhibition) ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੀਲੀਲ ਕਾਲਜ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਥੋਂ ਦਾ ਦਮਘੋਟੂ ਮਾਹੌਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕੇਰਾਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡੇਵਿਡ ਹਿਊਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਏ ਟਰੀਟਾਈਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿਊਮਨ ਨੇਚਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕਿਤਾਬ ਜਬਤ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ 'ਗੁਨਾਹ' ਦੀ ਭਾਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਲੀਅਮ ਰਾਬਰਟ ਸਕਾਟ ਅਨੁਸਾਰ, "[ਸਮਿਥ'ਦੇ] ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਦੇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" ਫਿਰ ਵੀ, ਸਮਿਥ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਖੂਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਉਹਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵੈ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕਣ ਸਮੇਂ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਨਰਵਸ ਬਰੇਕਡਾਊਨ ਦੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਪਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 1746 ਵਿੱਚ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਲਿਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਸਦਕਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਯੁੱਗਬਦਲਾਊ ਯੋਗਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਦੀਆਂ ਬੀਤਣ ਉੱਪਰੰਤ ਵੀ ਉਂਜ ਦੀ ਉਂਜ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੂੰਜੀਵਾਦ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1723
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1790
ਲੂਈ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਬਰੂਮੇਰ

ਲੂਈ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਬਰੂਮੇਰ (ਜਰਮਨ ਮੂਲ: Der 18te Brumaire des Louis Napoleon) ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਦਸੰਬਰ 1851 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1852 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1852 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਮਨ-ਭਾਸ਼ੀ ਮਾਸਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਦ ਰੈਵੋਲੂਸ਼ਨ' (Die Revolution) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛਪੀ ਸੀ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ।
'ਲੂਈ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਬਰੂਮੇਰ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੈਪਟਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਦੀ ਮੂਲ ਧਾਰਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: "ਲੋਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਇਤਹਾਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜੈਸਾ ਵੀ ਚਾਹੁਣ ਵੈਸਾ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਣ।ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਹਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ,ਉਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧੀਆਂ ਬੀਤੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਗੁਜ਼ਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਬੋਝ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਅਤੇ ਐਨ ਉਸ ਵਕਤ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਪਰ ਆਮਾਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਛ ਐਸਾ ਕਰ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।"
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ
* ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ
* ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼
*ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ
*ਵਿਰੋਧਵਿਕਾਸ
*ਐਨਟੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ

ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ () ਜਾਂ ਕਾਂਗੋ-ਕਿੰਸ਼ਾਸਾ, ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। 7.1 ਕਰੋੜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਉੱਨੀਵਾਂ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਗਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗਣਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯੁਗਾਂਡਾ, ਰਵਾਂਡਾ ਅਤੇ ਬਰੂੰਡੀ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬੀਆ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕਾਂਗੋ ਗਣਰਾਜ, ਅੰਗੋਲਾਈ ਇਲਾਕੇ ਕਬਿੰਦਾ ਅਤੇ ਅੰਧ-ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਸ ਦੇ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਤੰਗਨਾਇਕਾ ਝੀਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅੰਧ-ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੱਕ ਰਾਹਦਾਰੀ ਮੁਆਂਦਾ ਵਿਖੇ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਮੀ ਦੀ ਤਟਰੇਖਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਨਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 9 ਕਿਮੀ ਚੌੜੇ ਮੂੰਹ (ਜੋ ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Affluence lors d'une heure de pointe au centre-ville de Lubumbashi 01.jpg|ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ
File:Affluence lors d'une heure de pointe au centre-ville de Lubumbashi 02.jpg|ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ
File:Danseurs du ballet traditionnel.jpg|ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਕਿਨਸ਼ਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬੈਲੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਮੂਹ
File:Danseuse traditionnelle du ballet.jpg|ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਨਸ਼ਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬੈਲੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਡਾਂਸਰ
File:Affluence lors d'une heure de pointe au centre-ville de Lubumbashi 03.jpg|ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਬੂਮਬਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ


ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਕਾਮਾਰੋਸ

ਕਾਮਾਰੋਸ ਜਾਂ ਕੋਮੋਰੋਸ (, ਘੁਜ਼ੁਰ ਅਲ-ਕੁਮੁਰ/ਕਮਰ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਮਾਰੋਸ ਦਾ ਸੰਘ(ਕਾਮੋਰੀ: Udzima wa Komori, , ਅਲ-ਇਤੀਹਾਦ ਅਲ-ਕੁਮੁਰੀ/ਕਮਰੀ) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤਟ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੋਜ਼ੈਂਬੀਕ ਖਾੜੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੇਸ਼ੈੱਲ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੋਰੋਨੀ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਾਂਦੇ ਕੋਮੋਰੇ (ਵੱਡਾ ਕਾਮਾਰੋਸ) ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ

ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ (1917 – 25 ਸਤੰਬਰ 1986), ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਸੀ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ

ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 1937-1947 ਤਕ ਦਸ ਸਾਲ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੈਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਉਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲੇਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਪਾਰਟੀ (ਉਦੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਮ) ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਸੀ ਪਰ ਇਹ 1907 ਵਿੱਚ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਸਦਕਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮੁੜ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1947 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ

ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਕੈਨੇਡੀਅਨ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਖੱਲਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਲਿਆ।

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੁਲਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਐਨ ਆਰ ਆਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੰਡਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੰਡਿਆਲਾ ਦੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬਾ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ, ਹਰਬੰਸ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਪੋਂਡੀਲਾਈਟਿਸ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਯੂ ਐੱਸ ਐੱਸ ਆਰ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ
ਸ਼ਹਾਦਤ

25 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ।

26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਲੰਗੇਰੀ ਤੋਂ ਮਹਿਲਪੁਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ "ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਮਰ ਰਹੇਏ", "ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਮਨ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ, "ਨਾ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਨਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ, ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ", "ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਲੜਾਏ ਉਹ ਕੌਮ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ", "ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ", "ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ", "ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਏਕਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਅਤੇ "ਸੀਪੀਆਈ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਤੋਂ, ਜਲੂਸ ਵਾਪਸ ਲੰਗੇਰੀ ਆਇਆ। 20,000 ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੈਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1986
ਈ ਐਮ ਫੋਰਸਟਰ

ਏਡਵਰਡ ਮਾਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Edward Morgan Forster, 1 ਜਨਵਰੀ 1879 - 7 ਜੂਨ 1970) ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ-ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਹੈਨਰੀ ਮਾਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਸੀ ਜੋ ਬਪਤਿਸਮੇ ਸਮੇਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਏਡਵਰਡ ਮਾਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦਰਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਭਰਪੂਰ ਗੱਠਵੇਂ ਪਲਾਟ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਪਖੰਡੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉਧੇੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਫੋਰਸਟਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਲਸ਼ ਮੱਧ-ਕਲਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਲਿਸ ਕਲਾਰਾ "ਲਿਲੀ" ਅਤੇ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਲਲੇਵੈਲਿਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ। ਫੋਰਸਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਬਪਤਿਸਮੇ ਸਮੇਂ ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਐਡਵਰਡ ਮੋਰਗਨ ਫੋਰਸਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਅੱਡਰੀ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਰਗਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੋਰਗਨ ਦੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਬੀ ਨਾਲ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1880 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਫੋਰਸਟਰ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਟਿਊਟਰ, ਨਥੇਨੀਅਲ ਵੇਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਵਸ਼ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਕ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਪ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਜਾਗਰਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸ਼ਰੀਗਣੇਸ਼ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ

ਨਾਵਲ

* ਵੇਅਰ ਏਂਜਲਜ ਫੀਅਰ ਟੂ ਟਰੈੱਡ (1905)
* ਦ ਲੌਂਗੈਸਟ ਜਰਨੀ (1907)
* ਅ ਰੂਮ ਵਿਦ ਏ ਵਿਊ (1908)
* ਹੋਵਾਰਡਜ ਐਂਡ (1910)
* ਅ ਪੈਸਿਜ ਟੂ ਇੰਡੀਆ (1924)
* ਮੌਰਿਸ (1913-14 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਰਸਟਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੇਖਕ
ਜਿਬੂਤੀ

ਜਿਬੂਤੀ ( ਜੀਬੂਤੀ, , ਸੋਮਾਲੀ: Jabuuti, ਅਫ਼ਰ: Gabuuti), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਿਬੂਤੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ ( ਅਰ-ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਜਿਬੂਤੀ, , ਅਫ਼ਰ: Gabuutih Ummuuno, ਸੋਮਾਲੀ: Jamhuuriyadda Jabuuti}}) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਰੀਤਰੀਆ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੋਮਾਲੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਐਡਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 94% ਅਬਾਦੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; 1967 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਫ਼ਰਸ ਅਤੇ ਇਸਾਸ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਬੂਤੀ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜਿਬੂਤੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 20 ਸਤੰਬਰ 1977 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।
ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ

ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ 2023 ਤੱਕ ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 11 ਲੱਖ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸੋਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਤੀ ਅਫਾਰ ਹੈ। ਜਿਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 60% ਅਤੇ ਅਫਾਰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 35% ਹੈ। ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ, ਇਥੋਪੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2021 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0.01% ਘਟੀ ਹੈ। ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। 1990 ਵਿੱਚ, ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜਿਬੂਤੀ ਦੇ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 49 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਬੂਟੀ ਦੀ 72% ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਬੂਟੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 24 ਸਾਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼