पटियाला जिल्ला

पटियाला जिल्ला भारतीय राज्य पन्जाबको एउटा जिल्ला हो। यो पन्जाब राज्यमा पर्छ।
पटियाला जिल्ला उत्तर-पश्चिम भारतको पन्जाब राज्यको तेईस जिल्लाहरू मध्ये एक हो।


पन्जाबको जिल्लाहरू संगै आफ्नो सदरमुकाम पटियाला जिल्ला ३८ ४७ ' र ३९ ४१' उत्तरी अक्षांश, ११५ ५८ 'र ११६ ५४' पूर्वी देशान्तर, राज्य को दक्षिण पूर्वी भागको बीचमा छ। यो उत्तरमा फतेहगढ़ साहिब, रूपनगर र मोहाली, पश्चिम मा फतेहगढ साहिब र संगरूर जिल्लाहरू, उत्तरमा अंबाला, पंचकुला, हरियाणा र पूर्वमा हरियाणा राज्यको कुरुक्षेत्र जिल्लाहरू र दक्षिण पश्चिममा हरियाणाको कैथल जिल्लाबाट घेरिएको छ।।

बाबा आला सिंह (१६९१–१७६५), पन्जाबको बठिंडा जिल्लाको रामपुरा फुल गाउँको एक सिख सरदार, युवा बहादुरहरूको सेना संग बर्नाला बसाई सरे जहाँ १७६३ मा बाबा आला सिंहले आफ्नो नयाँ राज्य स्थापना गर्नुभयो। पछि बाबा आला सिंह लेहल को एक सानो गाँउ मा बसाई सकियो जहाँ उनले गाउँमा एक नयाँ शहरको निर्माण गरे, यसलाई पटियालाको नाम दिए। उनले एक स्थिर र स्थिर राज्यको जग राखेका थिए जसलाई सिरहिन्दको दक्षिणमा फुलकियन राजवंश भनिन्छ। पटियाला जिल्ला र वरपर उनले आफ्नो क्षेत्र भित्र धेरै गाउँहरू को स्थापना गरे, र सिख धर्म संग सम्बन्धित धेरै ऐतिहासिक गुरुद्वारा को पुनर्निर्माण गरे।

यो बाबा आला सिंहको समय पछि हो कि पटियाला जिल्ला अस्तित्वमा आउनु भन्दा पहिले क्षेत्र सरहिन्द सरकार को अधीनमा थियो। बाबा आला सिंहले सिरहिन्द, टोहाना, मनसा, बठिंडा, संगरूर र बर्नाला, फतेहाबाद जिल्ला पटियाला राज्यको भाग बनाएका थिए।

सन् १८०९ मा, पटियाला राज्य फुलकिआन राजवंशका महाराजा साहिब सिंह (१७७३–१८१३) को शासनकालमा ब्रिटिश सुरक्षामा आउनुभयो, किनकि उनी डराउँथे कि लाहोरका महाराजा रणजित सिंहले सतलज नदी पार गरी जिल्ला र राज्य लिनेछन्, त्यसैले पटियाला शासकहरू १८०९-१९४७ बाट पटियाला बेलायतको संरक्षणमा रह्यो। १९४८ मा पटियाला रियासत भारत सरकारद्वारा समाप्त भयो।

पटियाला जिल्ला १३ अप्रिल १९९२ वैशाखी मा फतेहगढ़ साहिब जिल्ला मा विभाजित भयो।

पटियाला जिल्लाको जनसङ्ख्या एक कम सङ्ख्या हिन्दुहरूको र सानो सङ्ख्याको ईसाई र मुस्लिम को एकसंग साथ मुख्य रूप मा सिख धर्म पछ्याउँछ।

१,८९५,६८६ को जनसङ्ख्या भएको पटियाला सन् २०११ को जनगणना अनुसार लुधियाना, अमृतसर र जालन्धर पछि पन्जाबको चौथो सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।
भूगोल

यो जिल्लामा धेरै साना पहाडी पर्वतमालाहरू छन् कि शिवालिक हिल्सको हिस्सा हो।
विभाजनहरू

यो जिला तीन उप-विभाजनहरूमा विभाजित छ: पटियाला, राजपुरा र नाभा, जो पनी पटियाला, राजपुरा, नाभा, सामना, पतरानमा छ तहसीलहरूमा विभाजित छन्। दुडानसाधा यो पनि आठ ब्लक, पटियाला, राजपुरा, नाभा र सामना शामिल छ।

पतियाला शहरी, पटियाला ग्रामीण, राजपुरा, नाभा, सामाना, घनौर, शुत्राना, सनौर, र पात्रन: त्यहाँ नौ पन्जाब विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र यस जिल्ला मा स्थित छन्।यी सबै पटियाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र को हिस्सा हो।
उद्योग

पटियाला छिटो राज्य को औद्योगिक नक्शा मा एक महत्वपूर्ण औद्योगिक विकास केन्द्र को रूप मा उभरिरहेको छ। परम्परागत सामानहरू बाहेक, उच्च गुणस्तरीय र परिष्कृत वस्तुहरू अब साना काट्ने उपकरणहरू, बिजुलीको तार, वनस्पती घी, साइकल, र कृषि औजार हर्वेस्टर कम्बाइन र थ्रेसर, दुध उत्पादन, र कीटनाशक सहित उत्पादन गरीन्छ। औद्योगिक इकाईहरू मुख्य रूप बाट राजपुरा, पटियाला, सामना, र नाभा मा जिला भरि छरिएका छन्। त्यहाँ राजपुरा मा वनस्पती घी, बिजुली केबल, साइकल, र साइकल कम्पोनेन्ट उत्पादन गर्ने र डेरा बस्सी मा काता यार्न र रक्सी उत्पादन गर्ने ठूला र मध्यम औद्योगिक इकाईहरू छन्। जिल्ला मा साना उद्योगहरू मध्ये कृषि औजार, चावल शेलर, काट्ने उपकरण, बिजुली का सामान, र बेकरी उत्पादन गर्नेहरू हुन्। त्यहाँ पटियाला, राजपुरा, नाभा, र डेरा बस्सी मा औद्योगिक केन्द्र बिन्दुहरू र राजपुरा, पटियाला मा दुई औद्योगिक सम्पदा छन्।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू