Nobelprys vir Letterkunde

Die Nobelprys vir Letterkunde (Sweeds: Nobelpriset i litteratur) is ’n jaarlikse prys wat deur die Sweedse Akademie toegeken word aan mense wat wêreldwyd die uitmuntendste bydraes op die gebied van letterkunde gelewer het. Dit is een van vyf pryse waarvoor Alfred Nobel in sy testament voorsiening gemaak en sedert 1901 toegeken word; die ander is die Nobelpryse vir chemie, fisika, fisiologie of geneeskunde en vrede.

duimnael|links|Hoofgebou van die Sweedse Akademie in Stockholm
Die akademie kondig die naam van die Nobelpryswenners jaarliks vroeg in Oktober aan, met die Nobelprys vir Letterkunde tradisioneel vierde en op 'n Donderdag. Die prys word jaarliks in Stockholm, Swede, toegeken op 10 Desember, die herdenking van Nobel se dood. Tot en met 2025 is die prys aan altesaam 122 individue toegeken. Nog 18 vroue het dit gekry.

Toe die 1958-Nobelprys vir Letterkunde aan hom toegeken is, is die Russiesgebore Boris Pasternak onder druk van die regering van die Sowjetunie gedwing om die toekenning in die openbaar te verwerp. In 1964 het die Franse Jean-Paul Sartre bekendgemaak dat hy die Nobelprys vir Letterkunde nie wou aanvaar nie, aangesien hy al die amptelike eerbewyse in die verlede konsekwent geweier het. Die Nobelpryskomitee erken egter nie weiering nie en sluit Pasternak en Sartre in sy lys van Nobelpryswenners in.

Die 2025-Nobelprys vir Letterkunde is toegeken aan László Krasznahorkai "vir sy boeiende en visioenêre oeuvre wat, te midde van apokaliptiese terreur, die krag van kuns herbevestig".

Die pryse, wat 'n bedrag geld (SEK9 miljoen, omtrent VSA$1 miljoen per pryskategorie, wat dan gelykop onder die Bekroondes verdeel word), 'n goue medalje en 'n diploma insluit, word op 10 Desember, die herdenking van Nobel se sterfdag in 1896, tydens 'n seremonie deur die Sweedse koning, tans Carl XVI Gustaf van Swede, in die Stockholmse Konsertsaal uitgedeel.

Hieronder volg 'n lys van die ontvangers van die Nobelprys vir Letterkunde vanaf 1901 tot op hede. In 1914, 1918, 1935 en 1940–1943 is die prys nie toegeken nie; die toekennings van 1915, 1919, 1925–1927, 1936, 1949 en 2018 is in die volgende jaar toegeken.

1900's – 1910's – 1920's – 1930's – 1940's – 1950's – 1960's – 1970's – 1980's – 1990's – 2000's – 2010's – 2020's – Vroue – Nooit dié prys ontvang nie
1900's
1910's
1920's
1930's
1940's
1950's
1960's
1970's
1980's
1990's
2000's
2010's
2020's
Notas

Vroue

Die vroue wat die Nobelprys vir Letterkunde ontvang het, is:
* Selma Lagerlöf
* Grazia Deledda
* Sigrid Undset
* Pearl S. Buck
* Gabriela Mistral
* Nelly Sachs
* Nadine Gordimer
* Toni Morrison
* Wisława Szymborska
* Elfriede Jelinek
* Herta Müller
* Doris Lessing
* Alice Munro
* Swetlana Alexijewitsj
* Olga Tokarczuk
* Louise Glück
* Annie Ernaux
* Han Kang
Nooit dié prys ontvang nie

Die Nobelprys is nie die enigste maatstaf van literêre uitmuntendheid en volgehoue waarde nie. Om dit te illustreer, het die volgende persone byvoorbeeld nooit dié prys ontvang nie:

; Suid-Afrikaanse/Afrikaanse skrywers
* Breyten Breytenbach
* André P. Brink
* T.T. Cloete
* Elisabeth Eybers
* Etienne van Heerden
* Etienne Leroux
* N.P. van Wyk Louw
* D.J. Opperman
* Karel Schoeman
* Wilma Stockenström

; Ander skrywers
* Jorge Luis Borges
* Bertolt Brecht
* Anton Tsjechof
* Jacques Derrida
* Graham Greene
* Aldous Huxley
* Henrik Ibsen
* James Joyce
* Franz Kafka
* Alberto Moravia
* Vladimir Nabokov
* George Orwell
* Marcel Proust
* Oswald Spengler
* J.R.R. Tolkien
* Leo Tolstoi
* Arnold J. Toynbee
* Jules Supervielle (Hy is drie keer benoem vir die prys)
* Fernando Pessoa
* Jorge Amado
* Julio Cortázar
* Lion Feuchtwanger
Sien ook

* Nobelprys vir Chemie
* Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe
* Nobelprys vir fisika
* Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde
* Nobelprys vir Vrede
Verwysings
Eksterne skakels

*
*
* 15px Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia


Kategorie:Letterkundige toekennings
Letterkunde