JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਬਾਜਵਾ

ਬਾਜਵਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੀ ਨੂੰ ਵਜਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਬੰਸੀ ਹਨ।
ਬਾਜਵਾ ਜੱਟ ਕੇਵਲ ਬਾਜੂ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ਼ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਮੰਗਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਜਵਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਾਜਵੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਟਿਕਾਣਾ ਸਿਆਲਕੋਟ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਆਤਾ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਮੰਗੇ ਦੀ ਮਾੜੀ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਮੰਗੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਜੱਟਾਂ ਵਾਂਗ ਜੰਡੀ ਵਢਣ ਦੀ ਰਸਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਬਾਬੇ ਮੰਗੇ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਰੋ ਨੇ ਨਾਰੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ, ਦੀਪੇ ਨੇ ਕੋਟਲੀ ਬਾਜਵਾ ਤੇ ਚੰਦੂ ਨੇ ਚੰਦੂਵਾਲ ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਵਸਾਏ। ਬਾਜਵੇ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਵਜਬ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜੈਸਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜੈਸਲਮੇਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਮੁਲਤਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ਲਿਪ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਸ਼ਲਿਪ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਲਿਸ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਲਿਸ ਜੰਮੂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਬਾਜੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਜੱਟ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪਸਰੂਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਬਾਜਵਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਜੂ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਅਤੇ ਬਾਜੂ ਰਾਜਪੂਤ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਬਾਦ ਸਨ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੰਦ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਰਾਜੇ ਜੈਸਨ ਨੂੰ ਰਾਏ ਪਿਥੌਰਾ (ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ) ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜੰਮੂ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਕਰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਿਆਲਕੋਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟਾਂ ਦੇ 84 ਪਿੰਡ ਆਬਾਦ ਸਨ।

ਬਾਜੂ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਅਣੋਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕੁਝ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਮੰਗਣੀ ਤੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਗਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖਜੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਲਾਹੌਰ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਆਦਿ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਡੇਰਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਜਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉਘਾ ਪਿੰਡ ਬਾਜਵਾ ਕਲਾਂ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁੱਖ ਮੂੰਹੀਆਂ ਹਨ। 1947 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਸਾਂਦਲਬਾਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੱਡੀ ਭੁਲੇਰ ਵਿੱਚ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਜਵਾ ਗੋਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਛਪੀ ਹੈ।

1881 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਜਵਾ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 34,521 ਸੀ। ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬਾਜਵੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਬਾਜਵੇ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਾਜਵਾ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉਘਾ ਤੇ ਛੋਟਾ ਗੋਤ ਹੈ।

ਜੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਫਾਰਮ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਜੱਟ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਹਨ। ਜੱਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰਬੋਤਮ ਕਿੱਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ (ਗ੍ਰਹਿ)

thumb|right|ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ): ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ|ਸ਼ੁੱਕਰ, [[ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ।]]

ਬੁੱਧ (ਚਿੰਨ੍ਹ: ; 0.4 AU) ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ 88 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲੂਮ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਲਕਾਵਾਂ (ਟੁਟੇ ਤਾਰੇ) ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੇ ਟੋਏ ਅਤੇ ਲੋਬਦਾਰ ਵੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਬੇਲੋੜਾ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਕੇ ਕਾਰਨ, ਬਲਾਸਟ ਹੋ ਰਹੇ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਰਤ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਬਣ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਉਲਕੇ ਦੀ ਟੁਕਰ ਨਾਲ ਲਿਥ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਹਵਾਲੇ

* Mercury — About Space
* Atlas of Mercury — NASA
* Nine Planets Information
* NASA’s Mercury fact sheet
* Mercury Profile by NASA's Solar System Exploration
* ‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission
* Merkur(dt.)
* ‘Messenger’, NASA’s Mercury Mission
* SolarViews.com — Mercury
* Planets — Mercury A kid’s guide to Mercury.
* Mercury World Book Online Reference Center
* Astronomy Cast: Mercury


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ
ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ

ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ (1780-1862) ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਸੀ। ਜੰਗਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਨਗੀਆਂ ਦਾ , ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦੂਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਾਜੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਸਨ।

ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ 1780 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਡਾਲਾ ਵੀਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਹੈ।
ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਫਿਰੰਗੀਆਂ ਦਾ

ਜੰਗਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗਨਾਮਾ 1846 ਚ ਲਿਖ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਲਿਖਤ ਦੀ ਰਚਨਾਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਵਡਾਲਾ ਵੀਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਮ੍ਰਿੰਤਸਰ ਵਿੱਚ 1780 ਈ. ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿ. ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਟਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਟਾਲਾ /ਵਡਾਲਾ/ਬਟਾਲਾ ਨਾਂ ਦੇ ਕਈਂ ਪਿੰਡ/ਨਗਰ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਤਭੇਦ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ।
ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਜਾਤ ਦਾ ਕੂਰੈਸ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਇੱਕ ਮਹੁੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ।ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਇਰ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ ਕਿ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੌਂ ਬਹੁਤ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗਹੁ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਅੱਪੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਅਨਪੜ੍ਹ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈ ਖੋਜ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ
1.ਜੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ
2.ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ
ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੰਦ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਹੋ ਸਕੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਹ ਮਹੁੰਮਦ ਕਿੱਸਾ “ਜੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਢੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਖੀਰਲੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਮਤ 1902 ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੋ. ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜੂਨ ਸੰਨ 1846 ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1846 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਲਿਖੀ ਗਈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਜੰਗਨਾਮਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1780
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1862
ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ

ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ (ਚਿੰਨ੍ਹ: ly) ਲੰਬਾਈ ਮਿਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਲੱਗ-ਭੱਗ 10 ਅਰਬ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੂੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸਟਰੋਨੋਮੀਕਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Numerical value

ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ:

* 9,460,730,472,580.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
* ਲੱਗ-ਭੱਗ 5,878,630,000,000 ਮੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਅੰਕੜੇ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 365.25 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ, ਜੋ 299,792,458 ਮੀਲ ਇੱਕ ਸੇਕੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1984 ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਧਰਤੀ

thumbnail|right|ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ): ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ|ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ।

ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਥਵੀ, (ਚਿੰਨ੍ਹ: ; 1 AU) ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਗਰਮੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ 12% ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਟੈਰਾ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਗਿਆਤ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਹਿਤ ਧਰਤੀ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ 4.54 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਤਦ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਮੰਡਲ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜੈਵਕੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਯੂਜੀਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਓਜੋਨ ਤਹਿ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਵਿਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਜਲ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਥਲ ਤੱਕ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ।
ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ

ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜੀਵਨ 26 ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਛੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮੂਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਤੋਂ 95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਤੱਤ ਹੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਅਜਿਹਾ ਘੋਲਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਜੀਵ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸੈਲੇ ਜੀਵ ਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-2 ਹੋਰ ਜੀਵ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਬਣੇ।
ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਪਰਤ

*ਪੇਪੜੀ: ਲਗਪਗ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਗਰਮ ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਗੋਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਪਰਤ ਜੰਮ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੇਪੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 10 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
*ਮੈਂਟਲ: ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ 6,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੇਪੜੀ ਹੇਠਾਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂਟਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 2,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮੀ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਰਗੜ ਕਾਰਨ ਤਾਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ-ਐਕਟਿਵ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰੇਡੀਅਮ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਥੋਰੀਅਮ 40 ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਖੈ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤਾਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਪ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਗਰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
*ਕੋਰ: ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਕੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਰਤਾਂ ਹਨ। ਬਾਹਰਲੀ ਪਰਤ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 2,300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਠੋਸ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 1,250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੀ ਕੋਰ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਬਾਅ ਤਾਪ ਨੂੰ ਕੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੋਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 6,000 ਡਿਗਰੀ ਸੈਂਟੀਗਰੇਡ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਰਤੀ
ਸ਼ਤਰੰਜ

thumb
right|thumb
ਸ਼ਤਰੰਜ (ਚੈਸ) ਦੋ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਖੇਡ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਤਰੰਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਯੂਰਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ੧੬ ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਲੱਗ-ਭੱਗ ਪੁਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਤਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਆਈਬੀਐਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀਪ ਬਲੂ ਪਹਿਲੀ ਮੈਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਗੈਰੀ ਕਾਸਪਾਰੋਵ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਸਮਾਂ ਸੀਮਾਂ

ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਗੇਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਬਸ਼ਰਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਲ ਚੈੱਕਮੇਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਟੁਕੜੇ ਬਚੇ ਹੋਣ)। ਇੱਕ ਗੇਮ ਦੀ ਮਿਆਦੀ ਲੰਬਾਈ 20 ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਸਪਲੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਲਈ। ਐਨਾਲਾਗ ਸ਼ਤਰੰਜ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਘੜੀਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਸਮਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਰ 10 ਚਾਲਾਂ ਲਈ 50 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਪਨਾ

ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 16 ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੁਕੜੇ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਲਾਂ

ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੋਹਰੇ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ X ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਮੋਹਰੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੋਹਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਇਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ। ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਉਸ X ਉਤੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਮੋਹਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਦੇ ਸਿਰਫ ਅਗੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ ਪਾਸੇ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।


* ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ. ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਲ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿਲਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
* ਇੱਕ ਰੁੱਕ ਰੈਂਕ ਜਾਂ ਫਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈਂ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੇ ਛਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ. ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਕਾਸਲਿੰਗ ਮੂਵ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਭੁੱਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
* ਇੱਕ ਬਿਸ਼ਪ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰੰਗੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੇ ਛਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ.
* ਮਹਾਰਾਣੀ ਰੁਕ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਰਕਬੇ, ਫਾਈਲ ਜਾਂ ਤਿਰੰਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦੀ.
* ਇੱਕ ਨਾਈਟ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਰੈਂਕ, ਫਾਈਲ, ਜਾਂ ਤਰਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ. (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਵ ਇੱਕ "ਐਲ" ਬਣਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਵਰਗ ਲੰਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਖਿਤਿਜੀ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਰਗ ਖਿਤਿਜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਲੰਬਕਾਰੀ.) ਨਾਈਟ ਇਕੋ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
* ਪਿਆਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਿਟੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸਿਧੇ ਜਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਿਫਤ ਕਰ ਸਕਦੇ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ
ਬੁੱਧਵਾਰ

ਬੁੱਧਵਾਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ISO 8601 ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਚਹਾਰਸ਼ੰਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੈੱਡਨਸਡੇ। ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤੋਂ

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ (ਗ੍ਰਹਿ) ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਹਫਤੇ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਥਾਈ ਸੌਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਰੰਗ ਹਰਾ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ
ਸੋਮਵਾਰ

ਦੀਆਂ 1616 ਡਰਾਇੰਗਾਂ। ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।]]
ਸੋਮਵਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਹ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਇਹ ਨਾਮ ਸੋਮ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੋਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮੰਡੇ (Monday) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ "ਚੰਦਰਵਾਰ" ਹਨ ਜੋ "Monday" ਦਾ ਹੂਬਹੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ
ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ 3,385 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਰਮੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਵੇਖੋ

* ਬਠਿੰਡਾ (ਸ਼ਹਿਰ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
2 ਜਨਵਰੀ

18 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:

2 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 363 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 364) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕਿਆ

* 533 – ਮਰਕਿਉਰਿਅਸ ਪੋਪ ਜੌਨ ਦੂਜਾ ਬਣਿਆਂ। ਉਹ ਪੌਪ ਬਣਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੌਪ ਸੀ।
* 1757 – ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
* 1839 – ਚੰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੋਟੋ ਛਾਪੀ ਗਈ | ਇਹ ਫ਼ੋਟੋ ਫ਼ਰੈਂਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਲੂਈ ਦਾਗੁਏਰ ਨੇ ਖਿੱਚੀ ਸੀ।
* 1879 – ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਜਨਰੇਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
* 1925 – ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਜੈਤੋ ਨੂੰ ਚਲਿਆ।
* 1929 – ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਨਿਆਗਰਾ ਝਰਨਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ।
* 1944 – ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
* 1954 – ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ।
* 1959 – ਲੂਨਾ 1, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜਯਾਣ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਛੱਡਿਆ।
* 1966 – 1492 ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਯਹੂਦੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
* 1975 – ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ, ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰੀ ਲਲਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ।
* 2012 – ਈਰਾਨ ਨੇ ਮੀਡੀਅਮ ਰੇਂਜ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਬਣਾ ਲੈਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਕੀਤੀ।
* 2016 – ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਮਲਾ: ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਜਨਮ

]]
]]
]]
]]
]]

* 1832 – ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਐਡਵਰਡ ਬੀ ਟਾਇਲਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1905 – ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਜੈਨੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1914 – ਭਾਰਤੀ-ਮੂਲ ਦੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਜਾਸੂਸ ਨੂਰ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1920 – ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਆਈਜ਼ੈਕ ਐਸੀਮੋਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1922 – ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਚਿੰਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1927 – ਜਪਾਨੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੋਬੂਓ ਓਕੀਸ਼ੀਓ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1932 – ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1941 – ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤਰਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1963 – ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਪਿੱਚਰ ਡੇਵਿਡ ਕੋਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1972 – ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1979 – ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1983 – ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1983 – ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਜੇਵਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ, ਤੇ ਮਾਡਲ ਕੇਟ ਬੋਸਵਰਥ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1988 – ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੀਟ ਸਪਨਾ ਪੂਨਿਆ ਦਾ ਜਨਮ।
ਦਿਹਾਂਤ

]]
* 1989 – ਭਾਰਤੀ ਨੁਕੜ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸਫ਼ਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2010 – ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2016 – ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਏ ਬੀ ਬਰਧਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
3 ਜਨਵਰੀ

19 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:

3 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 362 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 363) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕਿਆ

* 1521 – ਪੋਪ ਨੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ (ਪਹਿਲਾ) ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ।
* 1588 – ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਾਈਂ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ।
* 1666 – ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
* 1791 – ਕਰੋਡ਼ ਸਿੰਹਿਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਭੰਗਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਰਾਬਰਟ ਸਟੂਅਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਰਿਹਾਈ ਵਾਸਤੇ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ
* 1831 – ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ​​ਕਾਰਕੁਨ ਸਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
* 1868 – ਮੇਇਜੀ ਬਹਾਲੀ: ਜਪਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਤੋਕੁਗਾਵਾ ਸ਼ੋਗੁਨੇਟ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖਾਤਮਾ।
* 1925 – ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬੇਨੀਤੋ ਮੁਸੋਲੀਨੀ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤੋੜ ਦਿਤੀ ਤੇ ਡਿਕਟੇਟਰ ਬਣ ਗਿਆ।
* 1953 – ਅਲਾਸਕਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 49ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1957 – ਹੈਮਿਲਟਨ ਵਾਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਿਜਲਾਈ ਘੜੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
* 1961 – ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1962 – ਪੋਪ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫੀਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 'ਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ।
* 2004 – ਨਾਸਾ ਦਾ 'ਸਪਿਰਟ' ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਉਤਰਿਆ।
ਜਨਮ

]]
]]
]]
]]
]]
]]
]]
* 1831 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਸੁਧਾਰਿਕਾ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਕਵਿਤਰੀ ਸਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1891 – ਰੂਸੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਔਸਿਪ ਮਾਂਦਲਸਤਾਮ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1921 – ਭਾਰਤ ਕਿੱਤਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚੇਤਨ ਆਨੰਦ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1935 – ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ-ਲੇਖਕ ਗੁਣਾਕਰ ਮੁਲੇ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1936 – ਰੂਸੀ ਕਵੀ ਨਿਕੋਲਾਈ ਰੁਬਤਸੋਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1938 – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1956 – ਅਮਰੀਕੀ ਆਸਟਰੇਲਵੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮੇਲ ਗਿਬਸਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1969 – ਜਰਮਨ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮਾਈਕਲ ਸ਼ੂਮਾਕਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1979 – ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ, ਪੂਰਵ ਭਾਰਤ ਸੁੰਦਰੀ ਗੁਲ ਪਨਾਗ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1989 – ਫਰਾਂਸਸੀ ਓਲੰਪਿਕ ਜੇਤੂ ਜੂਡੋ ਖਿਡਾਰੀ ਔਤੋਮਨ ਪੈਵਿਆ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1992 – ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਹਿਲਵਾਨ ਉਲੰਪਿਕ ਜੇਤੂ ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਨਮ।
ਦਿਹਾਂਤ

* 1972 – ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2003 – ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ ਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਮੋਨੀਕ ਵਿਤਿਗ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
4 ਜਨਵਰੀ

20 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:

4 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 361 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 362) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕਿਆ

* 1948 – ਬਰਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
* 1958 – ਰੂਸ ਦਾ ਸਪੂਤਨਿਕ-1, ਜਿਸ ਨੂੰ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 1957 ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
* 1970 – ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰਤਾ 7.5 ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15,000 ਲੋਕ ​​ਮਾਰੇ ਗਏ।
* 2010 – ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਿਨਾਰ ਬਣਤਰ ਬੁਰਜ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਦਾ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 2012 – ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਵਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ (ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਅਤੇ ਬਰੇਜ਼ੀਅਰ) ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿਤੀ ਗਈ।
ਜਨਮ

]]

]]
]]
]]
* 1809 – ਨਿੱਤਰਹੀਣ ਲਈ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਦਾ ਖੋਜੀ ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1870 – ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੌਢੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1924 – ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਨੀਰਜ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1931 – ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਰਾਜ਼ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1952 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਜੱਜ ਟੀ ਐਸ ਠਾਕੁਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1956 – ਭਾਰਤ ਕੌਮੀਅਤ ਕਿੱਤਾ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਰੋਜਿਨੀ ਸਾਹੂ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1957 – ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1963 – ਨਾਰਵੇਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ, ਤੰਤੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈ-ਬ੍ਰਿਤ ਮੂਸਰ ਦਾ ਜਨਮ।
ਦਿਹਾਂਤ

]]
]]
]]
]]
]]
* 1931 – ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ​​ਕਵੀ ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1941 – ਫਰੈਂਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਨਰੀ ਬਰਗਸਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1960 – ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1965 – ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
* 1961 – ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਆਸਟਰੀਆਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਰਵਿਨ ਸ਼ਰੋਡਿੰਗਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1990 – ਜਥੇਦਾਰ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 1994 – ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 2011 – ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
5 ਜਨਵਰੀ

'5 ਜਨਵਰੀ' ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 5ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ 360(ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 361) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ 'ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ' ਹੈ ਤੇ 'ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ' ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ '21 ਪੋਹ' ਬਣਦਾ ਹੈ
ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦਿਵਸ

*ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਦਿਵਸ - ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ।
*ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਵਸ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ - ਸਿਡਨੀ, ਮੈਲਬੌਰਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ।
*ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਬਾਰਵੀਂ ਰਾਤ - ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ।
*ਟੁਕਿਨਡਾਨ ਦਿਵਸ - ਸਰਬੀਆ, ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ।
ਵਾਕਿਆ

* 1691 – ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਛਾਪਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਕੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ।
* 1709 – ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅੱਤ ਦੀ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1000 ਲੋਕ ਮਰੇ।
* 1900 – ਆਇਰਲੈਂਡ ਗਣਰਾਜ ਆਗੂ 'ਜਾਹਨ ਐਡਵਰਡ ਰੈਡਮੰਡ' ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
* 1919 – ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਪਾਰਟੀ' ਬਣੀ।
* 1924 – ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਮੋਰਚਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
* 1957 – ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਸੈਲਜ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ।
* 1971 – ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ।
* 1972 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨੇ 'ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ' ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।
* 1972 – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
* 2005 – ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿ "ਏਰਿਸ" ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ।
* 2016 – ਮੁੰਬਈ ਦੇ 15 ਸਾਲਾ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚੇ ਪਰਨਵ ਧਨਵਾੜੇ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 1009 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾਟ-ਆਉਟ ਰਹਿਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।
ਜਨਮ

]]
]]
]]
]]
]]
]]
]]
* 1592 – ਤਾਜ ਮਹੱਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣਕਾਰ ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦਾ ਲਾਹੌਰ 'ਚ ਜਨਮ।
* 1863 – ਰੂਸੀ ਨਾਟਸ਼ਾਲਾ ਨਿਦੇਸ਼ਕਰ, ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਨਾਟਸ਼ਾਲਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਕੋਂਸਸਤਾਂਤਿਨ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1880 – ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਘੋਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1928 – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1932 – ਇਤਾਲਵੀ ਚਿਹਨ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਉਮਬੇਰਤੋ ਈਕੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1932 – ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼(ਭਾਰਤ) ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਲਿਆਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1935 – ਈਰਾਨੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫ਼ਰੂਗ਼ ਫ਼ਰੁਖ਼ਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1938 – ਕੀਨੀਆਈ ਲੇਖਕ ਨਗੂਗੀ ਵਾ ਥਿਉਂਗੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1943 – ਸਪੇਨੀ ਮਛਿਆਰਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਲੜਣ ਵਾਲ਼ੇ ਰਾਮੋਨ ਸਾਮਪੇਦਰੋ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1955 – ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ(ਭਾਰਤ) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1960 – ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਆ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1960 – ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ, ਕੰਨੜ ਤੇ ਤੇਲੁਗੂ ਦੀਆਂ 151 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ 'ਸਰੀਥਾ' ਦਾ ਪਿੰਡ 'ਮਨੀਪਲੀ' (ਮੌਜੂਦਾ ਤੇਲੰਗਾਣਾ) 'ਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
* 1965 – ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਜੈਸਿਕਾ ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1975 – ਹੈਗਓਵਰ(2009), ਗਾਰਡੀਅਨ ਆਫ਼ ਦਿ ਗਲੈਕਸੀ(2014), ਅਵੇਂਜਰਸ-ਇਨਫ਼ਿਨਟੀ ਵਾਰ(2018) ਤੇ ਜੋਕਰ(2019) ਜਿਹੀਆ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ ਬ੍ਰੈਡਲੀ ਕੂਪਰ ਦਾ 'ਪੈਨਸਨਵੇਲੀਆ'(ਅਮਰੀਕਾ) 'ਚ ਜਨਮ।
* 1986 – ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ ਦਾ ਕੋਪੈਨਗੈਗਨ(ਸਵੀਡਨ) 'ਚ ਜਨਮ।
* 1992 – ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨਣ ਲਤਿਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ।
ਦਿਹਾਂਤ

]]
]]
* 1942 – ਇਤਾਲਵੀ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ, ਮਾਡਲ ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਟੀਨਾ ਮੋਦੋੱਤੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1970 – ਸਪੇਨ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੈਕਸ ਬੌਰਨ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ
6 ਜਨਵਰੀ

22 ਪੋਹ ਨਾ: ਸ਼ਾ:

6 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ ਦਾ 6ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ 359 (ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 360) ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕਿਆ

* 1838 – ਸੈਮੂਅਲ ਮੋਰਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਅਲਫਰਡ ਵੈਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਿਜਲਈ ਟੈਲੀਗਰਾਫ ਦਾ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਵਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਕੀਤਾ।
* 1929 – ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਮਦਰ ਟਰੇਸਾ ਭਾਰਤ ਆਈ।
ਜਨਮ

]]
]]
]]
]]
]]

]]
* 1848 – ਬੁਲਗਾਰੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹਰਿਸਤੋ ਬੋਤੇਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1878 – ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਕਾਰਲ ਸੈਂਡਬਰਗਦਾ ਜਨਮ।
* 1883 – ਲਿਬਨਾਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1915 – ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1921 – ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਲੇਖਕ,ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਕਾਰਕੁਨ ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1928 – ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੂਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1932 – ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1940 – ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ ਨਰਿੰਦਰ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1942 – ਸਪੇਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੋਸਾ ਮਾਰੀਆ ਮਾਤਿਓ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1955 – ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਲੇਖਕ ਰੋਵਨ ਐਟਕਿਨਸਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1959 – ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1962 – ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਕੁਲਦੀਪ ਪਾਰਸ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1967 – ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1971 – ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਕਰ ਲੀਲਾ ਯਾਦਵ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1984 – ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਦਾ ਜਨਮ।
* 1996 – ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹਰਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ।
ਦਿਹਾਂਤ

* 1847 – ਕਰਨਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਿਆਗਰਾਜ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1852 – ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਬਰੇਲ ਲਿਪੀ ਦਾ ਖੋਜੀ ਲੂਈ ਬਰੇਲ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
*੧੮੮੫ – ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ, ਲੇੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ
* 1919 – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 26ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1960 – ਇਰਾਨੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਨੀਮਾ ਯੂਸ਼ਿਜ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1963 – ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀਵਰ ਐਡਮਜ਼ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1966 – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਤਿਲੋਕ ਚੰਦ ਮਹਿਰੂਮ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
* 1984 – ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਉਲੰਪੀਅਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।
*੨੦੧੭ – ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਓਮ ਪੁਰੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ