JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Tuinroete

duimnael|Kaart van die Tuinroete
duimnael|Waterval langs die Otterwandelpad in die [[Tsitsikamma Nasionale Park]]
duimnael|Wildernis, Wes-Kaap|Wildernis se strand
duimnael|'n Meer langs die Tuinroete

Die Tuinroete is 'n gebied langs die Kaapse suidkus van Suid-Afrika en een van die gewildste toeristebestemmings in die land. Dit strek van die historiese vissersdorp Hermanus in die Wes-Kaap tot by Jeffreysbaai in die Oos-Kaap. Bekende dorpe soos Mosselbaai, George, Knysna en Plettenbergbaai lê langs die Tuinroete.
Klimaat

Die Tuinroete-gebied geniet 'n sagte seeklimaat met matige warm somers en gematigde tot verfrissend-koel winters. Die Tuinroete ontvang van die hoogste gemiddelde jaarlikse reënval in die land, wat veral tydens die winter deur die vogtige seewinde van die Indiese Oseaan ingestroom word.
Area

Die gebied word begrens deur die Outeniekwa- en Tsitsikammaberge en die Indiese Oseaan. Die inheemse Outeniekwa- en Tsitsikammabosse spog met 'n unieke mengsel van Kaapse fynbos en bosse van die gematigde klimaatsone. Voetslaanpaaie en ander aktiwiteite lok 'n groot aantal eko-toeriste.

Nagenoeg driehonderd soorte voëls word in die Tuinroete-gebied aangetref, en hulle habitat wissel van fynbos tot bosgebied en vleie.

Tien natuurbewaringsgebiede beskerm die verskillende ekostelsels van die gebied asook sy groot rykdom aan seefauna soos sagte koraalriwwe, dolfyne, robbe en ander diere. 'n Aantal baaie langs die Tuinroete dien as 'kinderkamers' vir die bedreigde Suidelike noorkapper (walvis), wat hier in die winter en lente (van Julie tot Desember) kom kalf.

Alhoewel die meeste besoekers die Tuinroete met hulle motors verken, het hulle ook die laaste stoomgedrewe passasierstrein op die vasteland van Afrika tot hulle beskikking, die Outeniqua Choo-Tjoe. Die N2 nasionale pad strek deur die Tuinroete.
Mere

Tussen George en Knysna is die mere gebied, daar is vier mere in die area: Groenvlei, Langvlei, Rondevlei en Swartvlei. By Knysna is die bekende strandmeer terwyl by Plettenbergbaai -oos van Knysna- ook 'n meer is waar die Keurboomsrivier uitmond. Die Swartvlei meer mond by Sedgefield uit in die see en het ontstaan toe die riviervallei deur die stygende seevlak oorweldig is, terwyl Rondevlei ontstaan het uit 'n kom wat deur die wind geskep en later deur water gevul is. Langvlei is 'n verdronke depressie tussen die duine.
Sien ook

* Tuinroete Nasionale Park
* Sewepassepad
Verwysings
Eksterne skakels

*


Kategorie:Paaie in Suid-Afrika
Kategorie:Toerisme in Suid-Afrika
Kategorie:Streke van die Oos-Kaap
Kategorie:Streke van die Wes-Kaap
Plettenbergbaai

Plettenbergbaai, 'n Wes-Kaapse dorp langs die Tuinroete aan die Indiese Oseaan, sowat 210 km van Port Elizabeth, het van 'n klein vissersdorpie tot een van die gewildste vakansieoorde in Suid-Afrika ontwikkel. Die N2 nasionale pad loop teenaan die dorp verby.
Geskiedenis

Die Portugese seevaarders van die 15de eeu noem dit Bahia Formosa, die Mooie Baai. Die dorp kry sy huidige naam van baron Joachim Ammena van Plettenberg (1739-1793), wat in die tydperk tussen 1774 en 1785 goewerneur van die Kaapkolonie was. In 1787 bou die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie 'n hawe hier om die plaaslike hout oorsee te verskeep.

Daar was ook 'n walvisstasie in Plettenbergbaai. Die stasie is in 1912 deur die Nore opgerig maar in 1920 verskuif na Durban. Die walvisstasie was bedryf op die area wat tans as Beacon Isle bekend staan.
Wapen

Plettenbergbaai se munisipale raad het in 1966 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: Gedeel van goud en blou en op 'n rooi skildsoom sewe skulpe van silwer. Die helmteken was 'n blou skildjie voor 'n swart anker tussen twee fisantvere, en die wapenspreuk "Animo et fide". Hierdie wapen is op baron Joachim van Plettenberg s'n gebaseer. Die wapen is in 1971 by die Buro vir Heraldiek geregistreer.
Omgewing

Die Keurboomsrivier mond uit in die Keurboomsrivierstrandmeer wat op sy beurt weer uitmond in die Indiese Oseaan. Sport soos hengel, swem, seiljagvaart en ski word op die lagune beoefen. Plettenbergbaai beskik oor drie lang strande waarvan Keurboomsstrand en Robbergstrand seker die bekendste is. Op Robberg, 'n klein skiereiland suid van die dorp, is 'n natuurbewaringsgebied van 243 ha. Die skiereiland eindig in Cape Seal met sy Kaap Sealvuurtoring. Robberg dien ook as 'n natuurlike breekwater. Die strand by Robberg is as 'n blouvlagstrand gesertifiseer. Die bedreigde Knysnaseeperdjie (Hippocampus capensis) kom in die strandmeer voor.
Skeepswrakke

Verskeie skepe het hier gestrand:
* São Goncalo (1630).
* Jane (1888)
* Athena (1967)
Galery


Lêer:Beaconislehotelvoor.JPG|Die Beacon Isle-oord
Lêer:Piesangrivierplet.JPG|Die Piesangrivier
Lêer:Plet Bay.JPG|Die Keurboomsrivier se monding by Plettenbergbaai
Lêer:PlettAnglikaansekerksy.JPG|Anglikaanse Kerk
Lêer:Van Plettenberg Beacon (Replica).jpg|Replika van die Van Plettenbergbaken
Lêer:Old Timber Store.JPG|Antieke houtstoor

Sien ook

* St. Andrewskerk, nasionale gedenkwaardigheid buite Plettenbergbaai.
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings

*


Kategorie:Baaie van Suid-Afrika
Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap
Valsbaai

Valsbaai (Engels: False Bay) is 'n baai met 'n kuslengte van sowat 48 kilometer naby Kaapstad, met Kaappunt en die Kaapse Skiereiland aan die westelike kant en die Hottentots-Hollandberge aan die oostekant.

duimnael|links|Smitswinkelbaai in die weste van Valsbaai
Onder die vroeë Portugese seevaarders het Valsbaai as Golfo Dentro das Sierras of "Baai tussen die Berge" bekend gestaan. Baie skepe, wat van die Verre-Ooste terugkeer, het die Kaap Hangklip aan die oostelike kant van die baai as Kaappunt aangesien en vaar dus die "valse baai" in. Gevolglik kry Kaap Hangklip vinnig die Portugese naam Cabo Falso ("Valse Kaap").

Die water in die baai het 'n matige temperatuur in vergelyking met strande langs die Atlantiese Oseaan wat deur die koue Benguelastroom beïnvloed word. Talle vissersdorpies en vakansieoorde het langs die kuslyn van Valsbaai ontwikkel, waaronder Vishoek, Muizenberg, Strand en Gordonsbaai. Simonstad is die hoofkwartier van die Suid-Afrikaanse Vloot.

duimnael|senter|800px|'n Uitsig oor Valsbaai naby Khayelitsha aan die Kaapse Vlakte
Bronnelys

* Bang, Nils D.: Oceanography and naval tragedy. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 1, September 1967
* Bang, Nils D.: Sea-fringe hazards. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 4, Junie 1968
* Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human & Rousseau,1977. ISBN 0-7981-0777-4
* Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human & Rousseau, 1995. ISBN 0-7981-3424-0
Eksterne skakels

Kategorie:Baaie van Suid-Afrika
Kategorie:Wes-Kaap
Heerenlogement

duimnael|300px|Britse fort voor met die grot agter.

Heerenlogement [he:rənloʒəmɛnt] is 'n historiese grot in die Noordweste, sowat 30 kilometer noord van Graafwater, in die Cederberg-munisipaliteit van die provinsie Wes-Kaap, wat vir die reisigers van die 17de en 18de eeu as 'n skuilplek dien. Die oudste, nog steeds sigbare inskrifte is in 1685 deur Simon van der Stel aangebring, 'n ander deur ene Kaie Jesse Slotsbo in die jaar 1712. Altesaam 130 besoekers het hulle naam en datum agtergelaat, 30 slegs hulle naam en veertien hulle hoofletters.

Olof Bergh en sy geselskap deurkruis die gebied in November 1682 op soek na die legendariese goudvelde van Monomotapa en is die eerste blankes wat in die grot 'n skuilplek vind.

Digby die grot lê 'n ou Britse fort uit die Tweede Vryheidsoorlog, wat van yster gemaak is.
Bibliografie

* Green, Lawrence G.: The cave of dreams. In: On wings of fire. A narrative of odd and unusual characters and queer, remote places along the flamingo coast from Swakopmund to the Cape. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1982. ISBN 0-86978-212-6


Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika
Kategorie:Wes-Kaap
Kategorie:Weskus van Suid-Afrika
Gordonsbaai

Gordonsbaai is 'n dorp en vakansieoord aan die Valsbaai, Wes-Kaap, met sowat 17 000 inwoners.

In die jaar 1778 vaar kolonel Jacob Gordon van die Kaap om Kaap Hangklip en noem die baai na hom. Die dorpie kom oorspronklik as 'n vissershawe tot stand, maar het intussen tot 'n gewilde vakansieoord ontwikkel. Sedert die nuwe munisipale bedeling van 2000 is Gordonsbaai deel van die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.

Die hawe van Gordonsbaai, wat in 1936 gebou is, word nou ook deur seiljagte aangedoen. Digby die hawe lê die Generaal Botha-kollege van die Suid-Afrikaanse Vloot, met 'n groot G B teen die berghange as sy opvallende teken. Die strand is as 'n Blouvlagstrand gesertifiseer.


Lêer:Zuid-Afrika 102.jpg|Op die voorgrond Gordonsbaai, en op die agtergrond Strand.
Lêer:Gordonsbay.JPG|Uitsig oor die baai.
Beeld:Bikinistrand Gordonsbaai.jpg|Bikinistrand, 'n eksklusiewe woonbuurt op Gordonsbaai.

Naam

Gordonsbaai is vernoem na Robert Jacob Gordon (1743–1795), die Nederlandse ontdekkingsreisiger van Skotse afkoms.
Wapen

Gordonsbaai was vanaf 1961 tot 1996 'n munisipaliteit. Die raad het in 1962 'n wapen aangeneem. Dit is later by die Kaapse Provinsiale Administrasie (in 1962) en die Buro vir Heraldiek (in 1988) geregistreer : Kepersgewys verdeel, die skildhoof golwend gedwarsbalk van silwer en blou en die skildvoet groen, in die skildhoof twee ankers en in die skildvoet 'n gestingelde en geblaarde protea, alles goud. Die helmteken was 'n seiljag en die wapenspreuk "Sol et salubritas". Schalk Pienaar het die wapen ontwerp.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings
Bronnelys

* Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human & Rousseau,1977.
* de Jager, Eben: Gordonsbaai. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 3, Maart 1989. ISSN 0491-4783
* Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human & Rousseau, 1995.


Kategorie:Baaie van Suid-Afrika
Kategorie:Voorstede van Kaapstad
Witbank

: Hierdie artikel handel oor die stad in Mpumalanga. Vir die dorpie in die Noord-Kaap, sien Witbank (Noord-Kaap).


Witbank (amptelik eMalahleni) is 'n stad geleë op die hoëveld van Mpumalanga, Suid-Afrika. Die naam Witbank is afgelei van 'n wit sandsteen uitspanplek waar transportdrywers voorheen gerus het. In Maart 2006 word die stad herdoop na eMalahleni, die Nguni woord vir "die plek van kool". Die stad is in 'n steenkoolmyngebied met 22 mynmaatskappye in 'n gebied met 'n radius van kleiner as 40 km. Daar is verskeie steenkoolaangedrewe kragstasies naby, asook 'n staalfabriek wat steenkool gebruik, naamlik Highveld Steel and Vanadium Corporation.
Ontstaan en groei

duimnael|links|Reyno Ridge-voorstad in die ooste van Witbank
Witbank is gestig in 1890. Vroeëre pogings om steenkool te myn was onsuksesvol totdat die spoorlyn van Pretoria in 1894 die gebied bereik het. Witbank het 'n dorp geword in 1903, 'n munisipaliteit op 13 Mei 1910, en daarna stadstatus verkry (datum onbekend). Die Universiteit van Pretoria het in 1989 'n kampus hier opgerig.
Distrik

Die distrik is 2 900 km² groot en gemengde boerdery word beoefen: bees en suiwel, mielies, aartappels en patats. Daar is ook groot neerslae van ystererts, chroom, mangaan, asbes, mika en kobalt in die distrik.
Trivia

* Winston Churchill, toe 'n jong soldaat-joernalis, het in 'n mynskag naby Witbank weggekruip na sy ontsnapping uit Pretoria tydens die Tweede Vryheidsoorlog.
* Witbankdam is die grootste munisipale dam in die suidelike halfrond.
* Die N4 nasionale pad gaan deur Witbank en aan die oostekant van Witbank sluit die N12 nasionale pad by die N4 aan.
Persone gebore in Witbank

* Hennie Muller (26 Maart 1922 – 26 April 1977) was 'n Springbokrugbykaptein.
Galery


Station Witbank.JPG|Witbanktreinstasie
Duvhakragsentrale buite Witbank, Mpumalanga, a.jpg|Duvhakragsentrale, met Bankenveld-voorstad in die voorgrond
Kusilekragsentrale, Mpumalanga, 2019, a.jpg |Kusilekragsentrale wes van Witbank
Kendal Power Station.jpg|Kendalkragsentrale is suidwes van Witbank geleë

Sien ook

* Lys van nedersettings in Suid-Afrika
Verwysings
Eksterne skakels

*
Lys van administratiewe streke van Italië

Hierdie is 'n lys van administratiewe streke van Italië.

Italië is onderverdeel in twintig administratiewe streke (Italiaans: regione). Hierdie streke is op hulle beurt in 'n groot aantal provinsies verdeel.
Administratiewe streke

Die streke van Italië is soos volg:
duimnael|400px|Administratiewe streke van Italië


Vyf streke het 'n outonome status:
* Sisilië
* Sardinië
* Valle d'Aosta
* Trentino-Suid Tirol
* Friuli-Venezia Giulia
Sien ook

* Lys van provinsies van Italië
* Vlae van die administratiewe streke en provinsies van Italië



Administratiewe streke, Italië
Duisburg

Duisburg is 'n stad in die Duitse deelstaat Noordryn-Wesfale met 'n bevolking van meer as 498 000. Die selfregerende stad aan die Nederryn en die westelike rand van die Ruhrgebied is die vyfde grootste in die deelstaat ná Keulen, Düsseldorf, Dortmund en Essen en die 15de grootste in Duitsland.

Duisburg maak deel uit van die administratiewe gewes Düsseldorf en het in 2010 saam met ander stede in die Ruhrgebied as kulturele hoofstad van Europa gefungeer.
Verwysings
Kampen, Nederland

Kampen lê in de provinsie Overijssel in Nederland aan die monding van die IJssel, met 'n oppervlakte van amper 162 vierkante kilometer en meer as 50 000 inwoners. Die stad is 'n kulturele sentrum met 2 teologiese universiteite en talle historiese geboue. In die Kamper tabaksmuseum is die grootste sigaar van Europa (ruim 5 meter) te sien.
Plekke

Plekke in die munisipale gebied van Kampen:
Grafhorst, 's-Heerenbroek, IJsselmuiden, Kampen, Kamperveen, Wilsum en Zalk.
Geskiedenis

Kampen is reeds in 1277 die eerste keer beskryf, maar die omgewing was reeds wesenlik langer bewoon, sedert 1150.
Besienswaardighede

* Ou stadsmuur
* Ou poorte, soos die Koornmarktspoort, Cellebroederpoort en Broederpoort
* Nieuwe toren (1648-1664)
* Broederkerk (1473-1490)
* Sint Nicolaaskerk
* Tabaksmuseum
Ereburger

* Willem Johan Kolff, dokter en uitvinder van de kunsmatige nier (1945, Stadsziekenhuis Kampen)
Eksterne skakels

* Die amptelike webwerf van die munisipaliteit
* Webwerf vir besoekers van die historiese stad
* Hanzesteden langs de IJssel
* VVV Kampen (toerisme)
* Weer in Kampen
* Kampen in foto's



Kategorie:Nedersettings in Overijssel
Kategorie:Stede in Nederland
Richard Rive

Richard Rive (* 1931 in Kaapstad, † 1989 in Kaapstad) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer wat in sy werke die werklikheid van die rasseskeiding in Suid-Afrika, soos dit deur nie-blankes ervaar is, behandel het. Rive was betrokke in die stryd teen apartheid en in teenstelling met baie van sy kollegas het besluit om in Suid-Afrika te bly.

Rive is in 1931 in Distrik Ses, een van Kaapstad se bekendste bruin-werkersbuurte gebore. Hy volg 'n akademiese loopbaan en studeer aan Suid-Afrikaanse en oorsese universiteite. In 1965 is 'n Fulbright-beurs en later 'n beurs vir verdere navorsingswerk aan die Universiteit van Oxford (Verenigde Koninkryk) aan hom toegeken. Hier doen hy ook sy doktoraal oor die Suid-Afrikaanse skryweres Olive Schreiner.

'n Groot deel van Rive se literêre werke verskyn in die sestigerjare, soos die kortverhale Daggasmoker's Dream en The Bench, wat op die gruweldade van die apartheidstelsel konsentreer. Aanvanklik bly kortverhale Rive se literêre gunstelingvorm, en hy publiseer sy verhale in bundels of in tydskrifte soos Drum en Fighting Talk. Daarnaas skryf hy drie romans: Emergency (1964), Buckingham Palace', District Six (1986) en Emergency Continued (1990). Sy outobiografie Writing Black verskyn in 1981.

Sy laaste roman is postuum gepubliseer, nadat Rive in 1989 in sy huis in Kaapstad vermoor is.
Verwysings
Eksterne skakels

* "Richard Rive", South African History Online
* Shaun Viljoen, "Richard Rive: A Skewed Biography", PhD tesis, Universiteit van die Witwatersrand, 2006


Kategorie:Geboortes in 1931
Kategorie:Sterftes in 1989
Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers
Kategorie:Geboortes in 1931
Kategorie:Sterftes in 1989
Paul Chomedey de Maisonneuve

Paul Chomedey, sieur de Maisonneuve (* 15 Februarie 1612 in Neuville-sur-Vannes, Frankryk; † 19 September 1676 in Parys, Frankryk) was 'n Franse offisier wat as die stigter van die Kanadese stad Montreal bekend staan.

Paul Chomedey is die seun van 'n adellike gesin uit Neuville-sur-Vanne in die Champagne (Frankryk). Op die leeftyd van dertien jaar begin hy sy suksesvolle militêre loopbaan, waar hy hom onderskei met sy bekwaamheid en piëteit. Hy word aangestel deur Jérome le Royer de la Dauversière (1597-1659), 'n Jesuïet en hoof van die Société de Notre Dame de Montréal. Volgens 'n visie van Royer de La Dauversière probeer die geselskap 'n sendingstasie op die Montréal-eiland in Nieu-Frankryk te stig. Chomedey kry die opdrag om die leiding van die ekspedisie te oorneem en die veiligheid van die setlaars te verseker.

In 1641 seil die setlaars vanuit die Franse hawe La Rochelle na Nieu-Frankryk en sit in Quebecstad voet aan wal om daar te oorwinter. Die plaaslike goewerneur raai Chomedey en sy setlaars af om 'n nedersetting temidde van die Irokese-gebied te stig, tog die groep gaan voort met hulle planne en vertrek in Mei van die volgende jaar na die Montrealeiland.

Hulle stig die voorloper van die huidige Montreal, die dorp Ville-Marie, en rig 'n klein nedersetting met 'n kapel op. Daarnaas word ook 'n hospitaal onder die leiding van Jeanne Mance gestig. Die setlaars handhaaf vreedsame betrekkinge met die Algonquin-stam en verseker sodoende dat die kolonie se eerste bestaansjaar vreedsaam verloop. 'n Oorstroming in 1643 is die eerste groot bedreiging vir die nedersetting. Chomedey bid die Jonkvrou Maria aan, en die kruis wat hy later op die berg Mont-Royal oprig is 'n dankbetuiging vir die uiteindelike redding.

In dieselfde jaar ontdek die Irokese die nedersetting, en 'n lang konflik tussen die inboorlinge en die Franse setlars neem 'n aanvang. Chomedey se militêre opleiding kom handig te pas, en hy oorneem die kommando by die verdediging van die kolonie.

Na die dood van sy vader keer Paul Chomedey in die jaar 1645 terug na Frankryk. Alhoewel hy die aanbod kry om as nuwe goewerneur van Nieu-Frankryk aangestel te word, neem hy die besluit om voort te gaan as hoof van die nedersetting Ville-Marie. Na sy terugkeer na die eiland in 1647 duur die botsings met die Irokese voort. Tog danksy die vinnige groei van die nedersetting slaag die setlaars daarin om die aanvalle af te weer.

Die leiding van die kolonie word in die jaar 1663 deur die Franse kroon oorgeneem. Na vier-en-twintig jare se diens as hoof van die kolonie word die sieur de Maisonneuve in 1665 teruggeroep na Frankryk. Hy vestig hom in Parys, tog raak hy en sy dade in vergetelheid. Hy sterf in die jaar 1676.


Kategorie:Franse militariste
Kategorie:Franse politici
Kategorie:Geskiedenis van Kanada
Kategorie:Montreal
Kategorie:Geboortes in 1612
Kategorie:Sterftes in 1676
Nieu-Frankryk

Nieu-Frankryk (Frans: La Nouvelle-France) was 'n Franse kolonie in Noord-Amerika, wat in die tydperk tussen 1608 en 1763 bestaan het en naas die gebied van die Sint-Laurensrivier ook die Mississippivallei met Louisiana en Akadië ingesluit het.

Jacques Cartier maak namens die Koninkryk van Frankryk reeds in die jaar 1534 aanspraak op die gebied langs die Sint-Laurensrivier en vernoem dit Nieu-Frankryk. Die Franse kolonisering neem egter eers in die jaar 1608 'n aanvang. In hierdie jaar stig die ontdekker Samuel de Champlain die hoofstad Quebecstad en word vervolgens as die eerste goewerneur benoem.

Die Franse koning Lodewyk XIV verklaar die kolonie in 1663 tot koninklike provinsie, en in 1674 kry die provinsie sy eie regering.

Nadat vroeër pogings in 1629 en 1711 misluk het, slaag Groot-Brittanje in 1759 daarin om die gebied te verower. In die Verdrag van Parys van die jaar 1763 erken Frankryk die Britse heerskappy oor die provinsie, wat vervolgens vir administratiewe doeleindes in Opper-Kanada en Neder-Kanada verdeel is.
Kaarte


Samuel de Champlain Carte geographique de la Nouvelle France.jpg|duimnael|Samuel de Champlain se kaart van Nieu-Frankryk, wat in 1612 ontstaan het
LouisianeFrançaise01.png|Claude Bernou se kaart van Nieu-Frankryk (1681)
QueenAnnesWarBefore.jpg|Kaart van Nieu-Frankryk in 1702
Nouvelle-France map-en.svg|Kaart van Nieu-Frankryk in 1750
NorthAmerica1762-83.png|Opdeling van Nieu-Frankryk ná 1763

Sien ook

* Nieu-Engeland
* Nieu-Nederland
* Nieu-Spanje
* Nieu-Swede


Kategorie:Geskiedenis van Kanada
Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika
Kategorie:Louisiana
Kategorie:Quebec
Kategorie:Sint Pierre en Miquelon
Kategorie:Voormalige Franse kolonies
Outaouaisrivier

Die Outaouaisrivier (Frans: rivière des Outaouais, Engels: Ottawa River) is 'n rivier in Kanada, wat oor die grootste deel van sy lengte die grenslyn tussen die provinsies Quebec en Ontario vorm. Die Outaouais ontspring in die Capimitchigamameer in die westelike deel van Québec en vloei tot die Timiskamingmeer naby die grens van Ontario, van daar in suidoostelike rigting na Ottawa, oor die Chaudière-waterval en neem daarna die Rideau- en Gatineauriviere op.

Die Outaouais mond naby Montreal in die Sint-Laurensrivier uit en vorm die Saint-Louismeer. Die lengte van die Outaouais is 1 271 kilometer.


Kategorie:Ontario
Kategorie:Quebec
Kategorie:Riviere in Kanada
Sonnebaan

duimnael|260px|Die vlak van die sonnebaan kan mooi gesien word op hierdie foto van 1994 deur die Clementine-[[ruimtetuig. Clementine se kamera wys hier (van regs na links) die Maan, verlig deur die aarde se weerkaatsing, die Son se gloed wat oor die donker deel van die maan opkom en die planete Saturnus, Mars en Mercurius (die drie kolle links onder).]]
220px|links|duimnael|Die sonnebaan van die kant af gesien. Dit wys die planete Mercurius, Venus (planeet)|Venus, Aarde en Mars en toon aan hoe die planete op dieselfde vlak om die Son beweeg.

Die sonnebaan (ook die ekliptika genoem) omskryf die vlak wat die wentelbaan van die Aarde om die Son bevat. Die wentelbaan van die meeste planete in die sonnestelsel lê baie na aan dié vlak. Van die Aarde gesien is dit 'n reusesirkel (om die waarnemer) wat deur die hemelruim loop en die verskillende punte van die son se pad oor die verloop van 'n jaar daarop bevat relatief tot die sterre op die agtergrond.

Die diereriem lê ook op die sonnebaan. Die sonnebaan vorm 'n hoek van ~23.5° met die hemelewenaar vanweë die helling van die aarde se as met betrekking tot sy wentelbaan. Die wentelbaan van die Maan vorm 'n helling van ~5° met betrekking tot die sonnebaan.

Omdat daar ~365.25 dae in 'n jaar is en daar 360 grade in 'n sirkel is, lyk dit asof die son met ongeveer 'n graad per dag met die sonnebaan langs beweeg. Hierdie beweging is van wes na oos, in teenstelling met die skynbare oos-wes-beweging van die hemelruim.

Die sonnebaan en die hemelewenaar kruis mekaar op twee punte direk teenoor mekaar. Hierdie punte is die dag-en-nag-eweninge, wanneer die dag en nag op alle plekke op aarde ongeveer 12 uur lank is.

Die punt op die sonnebaan wat die verste noord is van die hemelewenaar word die wintersonkeerpunt of -sonstandpunt genoem (die somersonkeerpunt in die Noordelike Halfrond) en wanneer die punt die verste suid van die hemelewenaar is, is die omgekeerde waar. Die son se skynbare jaarlikse beweging langs die sonnebaan is die gevolg van die Aarde se wentelbeweging en hellingshoek.

Wanneer die Maan tydens donkermaan die sonnebaan kruis (knope genoem), sal 'n sonsverduistering plaasvind.

Kategorie:Sonnestelsel