JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
කෘෂිකාර්මික පිළිවෙත්

කෘෂිකාර්මික වත් පිළිවෙත් ඒවායේ තීවෘරතාවය සහ තාක්ෂණය මත රඳාපවතී.එහි අන්තයන් දෙකකි. එකක් නම් සුළු භූමි ප්‍රදේශයක තමා සහ පවුලේ පරිභෝජනය සදහා පමණක් සීමිත නිෂ්පාදනයක යෙදෙන "පාරිභෝජක ගොවියායි." අනෙක් අන්තය සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රමය මත පදනම් වූ(ආසියනු කුඹුරු බිම් )සහ කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තය, කාබනික ගොවිතැන සහ සැපයුම් ගොවිතැන අඩංගු වන නූතන කෘෂිකර්මාන්තය මත රැදී තිබෙන රටාවයි. කාර්මික කෘෂිකර්මාන්තයට විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් හෝ විශාල සතුන් සංඛ්‍යාවක්, ඉහළ සම්පත් භාවිතයක්(කෘමිනාශක,වල් නාශකා සහ ඉහල තලයක හා කාර්මීකරණයක්ද අඩංගු වේ.

මෙම තත්වයන් පරිමාණකූල පිරිමැසුම් අත් කර ගත් අතර එයට භූමිය සහ යන්ත්‍ර සූත්‍ර අවශ්‍ය විය.
විසිවන සියවස වන විට කෘෂිකාර්මික ක්ෂෙත්‍රයේ වත් පිළිවෙත් වල, විශේෂයෙන්ම කෘෂිකාර්මික රසායනයේ සහ යාන්ත්‍රීකරණයේ වෙනස්කම් පැහැදිළිව දැක ගත හැකි විය.රසායනික වල් නාශක, රසායනික කෘමිනාශක සහ රසායනික දිලීර නාශක,පාංශු විශ්ලේශීකරණය සහ සත්ව පෝෂණ යනාදී යෙදවුම් කෘෂිකාර්මික රසායනයට අයත් වේ.
ට්‍රැක්ටර් යන්ත්‍ර සහ යාන්ත්‍රික එන්ජින් වර්ග - කපු කටින යන්ත්‍රය, අර්ධ ස්වයංක්‍රීය බැලර් යන්ත්‍රය සහ ගොයම් මඩින යන්ත්‍රය යනාදී කාර්මික නිෂ්පාදනයන් කෘෂිකර්මාන්තයේ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමට සමත් විය.(කෘෂිකාර්මික යන්ත්‍ර සූත්‍ර බලන්න ).

ඇ.එ.ජ. ජාතික ඉංජිනේරු ඇකඩමියට අනුව,විසි වන ශතවර්ෂයේ, මහා පරිමාණ ඉංජිනේරු නිෂ්පාදකයන් අතර,බොහොමයක් කෘෂිකර්මාන්තයට අදාල නිෂ්පාදනයන් වේ.

විසිවන ශත වර්ශය මුල් භාගයේදී, ඇමෙරිකානු ගොවියෙකුට මිනිසුන් 2.5 ක් පෝෂණය කිරීම ට හැකිවුණු අතර, කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණයේ දියුණුව මත, එය ගොවියෙකුට 130 දෙනෙකු පෝෂණය කිරීමේ හැකියාව දක්වා වර්ධනය වී ඇත.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:කෘෂිකර්මය
ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදනයේ සහ පරිභෝජනයේ වත්මන් ගැටළු

ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදනයේ සහ පරිභෝජනයේ වත්මන් ගැටළු


ජීව ඉන්ධන වලින් බලාපොරොත්තු වන වාසි වන්නේ ; හරිතාගාර වලින් විමෝචනය වනු ලබන වායු ප්‍රමාණය අවම කිරීම, පොසිල ඉන්ධන භාවිතය අවම කිරීම, ජාතික බල ශක්තියේ ආරක්ෂාව වැඩි කිරීම, ග්‍රාමීය සංවර්ධනය ඉහලනැංවීම, සහ අනාගතය සඳහා ඉන්ධන සැපයීම ප්‍රමාණවත් කිරීමයි.
කෙසේනමුත් විවිධ පැතිකඩ වලින් බලන කල ජීව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය ගැටලුවක්බවට පත්වී ඇත. දේශගුනිකව් වෙනස්වීම් සම්බන්ධ ජාත්‍යාන්තර කමිටුවෙහි සභාපති 'රාජේන්ද්‍ර පචෞරි' විසින් 2007 මාර්තුමසදී කරනලද නිරීක්ෂණයකට අනුව මේ සඳහා තිරිඟු වල මිල ඉහලයාම බලපැමක්ව ඇති බවයි.තවද ආහාරවල අරක්ෂාවද මේ සඳහා පොදුවේ බලපෑමක් ඇති කරයි.
ජීව ඉන්ධනවල වුවද සීමාකාරී තත්වයක් දක්නට හැක.අවම පිරිවැයෙන් උපරිම නිෂ්පාදනයක් සඳහා නිෂ්පාදන සැලසුම් කඩිනමින් හඳුන්වා දිය‍යුතු අතර ඒවා උපරිම ලෙස පරිසර හිතකාමීද වියයුතුය.පළමුවරට ජීවඉන්ධන නිෂ්පාදයේදී බලශක්ති අවශ්‍යතාවයෙන් ඉතාමත් සුළු කොටසක් පමණක් නිපදවිය හැකි අතරම එය පරිසර හිතකාමිද වේ.දෙවනවර නිෂ්පාදනයේදී මුහුණදීමට සිදුවන ප්‍රධානතම ගැටළුව වනුයේ ප්‍රාග්ධන වියදමයි. මෙහිදී ඩීසල් බලාගාර සඳහා ඇස්තමේන්තුගත මුදල යූරෝ මිලියන 500කි.
තවද, ජීව ඉන්ධන සඳහා වන වාසි හෝ අවාසි වෙනස්වන අවස්ථාව එක් අතකට ශක්තියක් ලබාගැනීමක්වේ.2008 මාර්තු 28වන දින 'ට්යිම්ස්' සඟරාවෙහි මේ පිලිබඳව 'The clean energy myth' නමින් ලිපියක් ඇත
ඉන්ධන සඳහා විකල්පයක් ලෙස තිරිඟු වලින් නිපදවනු ලබන එතනෝල් සඳහා දේශපාලඥයින් හා මහා පරිමාණ ව්‍යපාරිකයින් යොමුවීම නිසා, ලෝක ආහාරවල මිලගණන් ඉහල නැංවීමත්, ඇමසන් වනාන්තරය විනාශ කිරීමට උදව් කිරීමත්, ගෝලීය උෂ්ණත්වය වඩාත් දරුණු කිරීමත් සිදුවේ.
ජෛව උපද්‍රව පාලන සංරක්ෂණය

ජෛව උපද්‍රව පාලන සංරක්ෂණය


ස්වභාව සතුරන් සංරක්ෂණය සඳහා නිවැසියන් හා වතු හිමියන් විසින් ප්‍රායෝගිකව පවත්වා ගෙනයනු ලබන පාලන ක්‍රම වඩාත් වැදගත් වේ. ගෙවත්තේ සිට වාණිජ වගාව දක්වා සෑම අංශයකින්ම ස්වාභාවික උපද්‍රව සිදුවේ.එම ක්‍රම අදාල පරිසරයට හා ඉලක්ක කරගත් කෘමීන්ට යොදාගන්නා අතර එම සංරක්ෂණ ක්‍රම සාමාන්‍යයෙන් පහසුවන අතරම පිරිවැය ඵලදායිතාවයෙන්ද යුක්තවේ. රේන්ද මැස්සා, ගැහැනු කුරුමිණියා, කීටයා, හා පරපෝෂිත කුඩිත්තා දැනට සිටින පරපෝෂිත විශේෂ වේ. දිලීර ආසාදන පතුරවන වැඩිහිටි මැස්සන් සාමාන්‍යයෙන් වැඩි තෙතමනයක් ඇති පෙදෙස්වල දක්නට ලැබේ. මෙලෙස ස්වාභාවිකව ඇතිවන ජෛව පාලන ක්‍රම, ඉලක්ක කරගත් බෝග සඳහා පලිබෝධ නාශකයක් ලෙස යොදාගත හැක.සංරක්ෂණය යනු 'ස්වාභාවික සතුරන්ගෙන් සිදුවන අනතුරු සහමුලින්ම වැලැක්වීමයි'.
රැකිරක්ෂා නීතිය

රැකිරක්ෂා නීතිය


සාමූහික කම්කරු නීතිය,

සාමූහික කම්කරු නීතියේ දී සේවා යෝජක, සේවක සහ වෘත්තිය සංගම් අතර ත්‍රෛපාක්ෂික සබඳතාවන් සැලක්ල්ලට ලක් කෙරේ. වෘත්තීය සංගම් යනු කම්කරු නීතියේ සඳහන් අන්දමට වැඩ කරන ජනතාවගෙන් සැදුම් ලත් සංවිධානයන්ය. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩ කරන ජනතාවගේ මධ්‍යස්ථාන වෘත්තීය සංගම් වලට අදාළ නීති සියල්ලන්ගෙන් බැඳී නොමැති ආයතනයන්ය.
වෘත්තීය සංගම්
සමහර රටවල නීතිය මඟින් කිසියම් ක්‍රියාමාර්ගයකට යොමු වීමට පෙර වෘත්තීය සංගම් විසින් අනුගමනය කල යුතු ක්‍රියා පටිපාටින් දක්වා ඇත. උදා වැඩ වර්ජනයකට යොමු වීමට පෙර සාමාජිකයන් අතර ඡන්දයකට යාම, දේශපාලන ව්‍යාපෘතීන් සඳහා සාමාජිකයින් සහභාගි කරවීම. වෘත්තීය සංගමයකට සම්බන්ධ වීමේ අයීතිය සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් නිහඬව සිටීමේ අයිතිය නීතිය මඟින් තහවුරු කරනු ලබයි. වැඩ වර්ජනයන ඡන්ද විමසීමක දී බහුතරයකගේ තීරණය අනුගමනය කිරීම වැනි බැඳීම් සමුදායක් සංස්ථාපනය කිරීමට සමහර නීති සංග්‍රහ අවසර ලබා දී ඇත.
වැඩ වර්ජන
වැඩ වර්ජන ක්‍රියා මාර්ග කාර්මික ආරවුල් සම්බන්ධයෙන් වැඩ කරන ජනතාව සතු ප්‍රබලතම අවියක් වේ. බොහෝ රටවල වැඩ වර්ජනය කිරීම සීමා කරන ලද තත්වයන් යටතේ නීතිගත කොට ඇත. ඒවා නම්,

•වැඩ වර්ජන නිර්දේශිත ප්‍රජාතාන්තී්‍රය ක්‍රියා මාර්ගයක් වශයෙන් තීන්දු කිරීම

•සෘජුව කම්කරුවන් සේවයේ නොයොදන සමාගම් වලට එරෙහිව සිදු කරන සානුකම්පිත වැඩ වර්ජන නීති විරෝධි විය හැක.

•මහා වැඩ වර්ජන මහජන සුරක්ෂණය මඟින් තහනම් කල හැක.

•සමහර වෘත්තීකයන් හට වැඩ වර්ජනය කිරීම තහනම් වේ. (ගුවන් තොටුපල නිලධාරීන්, සෞඛ්‍යය නිලධාරීන්, පෙලීසිය)

පිකටිං,

පිකටිං යනු කම්කරුවන් වැඩ වර්ජන අතරතුර භාවිතා කරන උපක්‍රමයකි. ඔවුන් කම්කරු සහභාගීත්වය වැඩි කර ගැනීම සහ වැඩ වර්ජන කඩාකප්පල් කරන්නන් වැඩ බිමට ඇතුළු වීම වැලැක්වීමට සඳහා ව්‍යාපාරයෙන් බාහිර ස්ථානයක එක්රැස් වී වැඩ වර්ජනය ට සහභාගී වෙයි. බොහෝ රටවල පිකටිං කම්කරු නීතිය සහ සාමාන්‍ය නීතිය මඟින් සීමා කරනු ලබයි.
රැකි රක්ෂා නීතිය - (ජාත්‍යන්තර කම්කරු නීතිය)

රැකි රක්ෂා නීතිය - (ජාත්‍යන්තර කම්කරු නීතිය)

ගෝලීයකරණය වන ආර්ථිකය තුළ කම්කරුවන් පිළිබඳ වැදගත් සැලකිල්ලක් සහ කම්කරු අයිතීන් වැදගත් යැයි සලකන්නන්ගේ පොදු සමාජ සම්මතය වන්නේ පොදු වෙළඳ පොළ වර්ධනය සඳහා ආධාර වීමයි. කෙසේ වෙතත් යුරෝපා සංගමය තුළ පවතින කම්කරු නීතිය හැරෙන්නට කම්කරු නීතිය සම්බන්ධ සැලකිය යුතු ජාත්‍යන්තර බලාත්මක කිරීමක් නොමැත. ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ දෝහා වෙළඳ සාකච්ඡා වට වල දී අවධානයට ලක් වූ එක් වැදගත් කරුණක් වූයේ කම්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් අවම මට්ටමින් ක්‍රියා කිරීම ට සකච්ඡා කිරීමයි. මෙහි දී සකච්ඡ
ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානය ජිනීවා නුවර මූලස්ථානය පිහිටිවා ඇති ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානය දැනට පවතින පැරණිතම ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වලින් එකක් වන අතර එය පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ජාතීන්ගේ සංගමය පිහිට වූ කාලයේ දී සිට තවමත් පවතින එකම සංවිධානයයි. එහි නියමු මූලධර්මය වනුයේ කම්කරුවා භාණ්ඩ හා සේවා නැතීනම් ප්‍රාග්ධනය මෙන් වෙළඳ පලේ විකිණෙන දෙයක් නොවන වගත් සහ සේවා ස්ථානයේ දී සමාන ව සැලකීමට සහ සාධාරණත්වයෙන් කටයුතු කිරීම මානව ගරුත්වයේ අවශ්‍යතාවක් ය යන්නයි. දැනට ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධානය පාර්ශ්ව රටවල කම්කරු ප්‍රමිතීන් කෙසේ විය යුතුද යන්න පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් ගණනාවක් නිර්මානය කෙට ඇත. එම රටවල් එම සම්මුතීන් තම නීතිය තුල ස්ථීර කිරීමට බැඳී සිටී. මෙම සම්මුතීන් බලාත්මක කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් නොමැතීි අතර ප්‍රායෝගික චශයෙන් බොහෝ සම්මුතීන් තුල එලෙස එකඟතාවක් නෙමැත.
යුරෝපා කම්කරු නීතිය යුරෝපා වැඩ කිරීමේ කාල නියමයන් ට අනුව සතියකට වැඩ කල යුතු අවම කාලය පැය ගණන 48 කටත් සෑම පැය 24 වරක් ලබා දෙන අවම විවේක කාලය පැය 11 කටත් සීමා කොට ඇත. සියලුම යුරෝපා සංගම් නියමයන් මෙන් මෙම නියමයද සියලුම සාමාජික රටවල් තම නීතිය තුල ක්‍රියාත්මක කල යුතු නමුත් එක්සත් රාජධානිය තුළ පැය 48 සීමාවෙන් ඔබ්බට යාමට හැකියාව ඇත. ප්‍රංශයේ තුල සතියකට වැඩ කල යුතු අවම කාලය පැය 35 කට සීමා කොට ඇත.
යුරෝපා සංගම් නීතිය යුරෝපා සංගම් නීති මූලධර්ම ආධිපත්‍යය

යුරෝපා අධිකරණය විසින් කිහිප වරක්ම යුරෝපා ප්‍රජාවේ (ප්‍රථම ස්තම්භය) නීතිය ජාතික නීතියට වඩා උත්තරීතර බව තීන්දුකොට ඇත. සාමාජික රටවල නීතිය සහ යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතිය අතර ඝට්ටනයක් ඇති වන විටක දී යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියට ප්‍රමුඛතාවය ලැබෙන අතර එවිට සාමාජික රාජ්‍යයේ නීතිය අදාළ නොවිය යුතුය. මෙම සංකල්පය යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියේ අඳාධිපත්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙම සංකලපය ඉස්මතු වූයේ ඡඔසටඅ ව. ුණුළ නඩුවේ දී යුරෝපා අධිකරණය විසින් ලබා දෙන ලද තීන්දුවත් සමඟය. මෙම නඩුවේ දී අධිකරණ තීන්දුව අනුව පෙනීයන්නේ ස්වායත්ත නීති ප්‍රභවයක් වන ගිවිසුමකින් හට ගනු ලබන නීතිය, කෙසේ සකස් කරන ලද්දක් වුවත් එහි විශේෂ සහ නියම ස්වාභාවය නිසා ප්‍රජා නීතියක ලක්ෂණ වලින් තොරව හෝ එහි නීතිමය පදනම ප්‍රජාව තුළින්ම ප්‍රශ්ණාර්ථයට ලක් කිරීමකින් තොරව දේශීය නීතිමය ප්‍රතිපාදන අභිභවා යා නොහැකිය. බොහෝ රටවල උපරිමාධිකරණ ප්‍රකාශ කරන පරිදි ප්‍රජා නීතිය උත්තරීතර වුවත් එය සාමාජික රටවල මූලික ව්‍යවස්ථාදායක මූලධර්මයන් ට දිගින් දිගටම ගරු කරන අතර අවසාන විනිශචය වන්නේ සාමාජික රාාජ්‍යය මිස යුරෝපා සංගම් ආයතනය නොවේ. මේ අනුව සාමාජික රටවල් තවදුරටත් ගිවිසුම් ප්‍රධානියා බවත් සහ ප්‍රජා නීතියේ බලපෑමේ පදනම බවත් අදහස් වේ.
සෘජු බලපෑම

ප්‍රජා නීතිය සාමාජික රාජ්‍යයන් තුළ නීති පද්ධතීයනට සාපේක්ෂව පුළුල් පරාසයක් ආවරණය කරනු ලබයි. ගිවිසුම් ප්‍රතිපාදන සහ යුරෝපා සංගම් රෙගුලාසි ප්‍රතිපාදන වල සමාන්තර ච සෘජු බලපෑම් ඇතැයි කියනු ලැබේ. මෙහි අර්ථය නම් පුරවැසියන් හට තවත් පුරවැසියෙකුට එරෙහිව ප්‍රදානය කරන ලද අයිතිවාස්කම් මත විශ්වාස කල හැකි ය. උදා ගුවන් සේවිකාවකට වෙනස්කම් කොට සැලකීමට එරෙහිව ඇගේ ගුවන් සේවා සේවායෝජකයාට නඩුවක් පැවරිය හැකිය. තවත් ප්‍රධාන නෛතික මෙවලමක් වන යුරෝපා සංගම් නියමයන් සිරස් වභයෙන් සෘජු බලපෑම් ඇත. මෙහි දී ඒවා මත පදනම්ව පුරවැසියන්ට තවත් පුරවැසියෙකුය විරුද්ධව නඩු පැවරිය නොහැක.

නියමයන් සාමාජික රටවලට තම ජාතික නීතියට මඟ පෙන්වීමක් වන පරිදි පරිවර්තනය කර ගැනීමට අවස්ථාව සැලසෙන අතර බොහෝ විට එක්සත් රාජ්‍යයේ දී මෙන් පාර්ලිමේන්තු පණතක් හෝ වෙනත් ව්‍යවස්ථාපිත මෙවලමක් මඟින් සිදු කරනු ලැබේ. එවිට ජනතාව නීතිය ක්‍රියාත්මක කෙරෙන බවට විශ්වාස කරන අතර රජයට විරුද්ධව නඩු පවරන්නේ නියමයන් හරිහැටි ක්‍රියාත්මක නොකරන විට පමණි. උදා පාරිභෝභිකයිනට හානිදායක සහ අගුණ නිෂ්පාදන සඳහා සමාගම වගකිව යුතු බවට නියම කරන නිෂ්පාදන වගකීම් නියමය.
බාලවයස්කරුවන් (නීතිය)

නීත්‍යානුකූල අන්දමට වැඩිහිටියෙක් ලෙස පිළිගැනීමත් සමාජයේ වැඩිහිටියෙක් සතු අයිතිවාසිකම් ප්‍රදානය කිරීමේ වයස් මට්ටමට වඩා පහළ පුද්ගලයන් හැඳින්වීමට භාවිතා කරනු ලබන යෙදුම බාලවයස්කරුවන් යන්නයි. මෙම වයස් සීමාව විවිධ අධිකරණ ප්‍රදේශයන් සහ භාවිතයන් මත වෙනස් වන මුත් බොහෝ විට 18 හෝ 21 යන දෙකෙන් එකක් වේ. බාලවයස්කරුවන්ගේ තත්ත්වය පූර්ණ වයස පණතෙහි අර්ථ දක්වා ඇත.

බ්‍රසීලය, ක්‍රොඒෂියාව, ඉන්දියාව, එක්සත් රාජ්‍යය, ඔස්ට්‍රේලියාව, කැනඩාව සහ නවසීලන්තය ඇතුළු බොහෝ රටවල බාලවයස්කරුවෙක් යනු වයස අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පූර්ණ වයස ජනපදයන් විසින් තීරණය කරනු ලබන අතර බොහෝ විට අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් බාලවයස්කරුවන් ලෙස හඳුන්වන අතරම සමහර ප්‍රදේශයන හි අවුරුදු 21 ට අඩු පුද්ගලයින් බාලවයස්කරුවන් ලෙස හඳුන්වා ඇත.

අපරාධ යුක්ති ක්‍රියාපිළිවෙලේ සමහර අවස්ථාවල දී බාලවයස්කරුවන් යන යෙදුම අපරාධයක් සම්බන්ධ විභාගයක දී බාලවයස්කරුවෙකු හැටියටත් (දඬුවම් දිය හැකි) සහ යෞවනයකු හෝ වැඩිහිටියෙකු ලෙස සලකනු ලබන නිසා ඉහතින් දැක්වු ආකාරය සමඟ පූර්ණ වශයෙන් සමාන නොවේ (බොහෝ විට මිනීමැරීම වැනි බරපතල ගනයේ අපරාධ සඳහා පමණක්).
භාවිතය

ළදරුවා, දරුවා, ගැටවර, නව යෞවන, යෞවන සහ තරුණයා යන යෙදුම් භාවිත කළත් සමහර අධිකරණයන් විසින් මෙම යෙදුම් නීතිමය වශයෙන් වෙනස් ලෙස සලකනු ලබයි. වැඩිහිටියන් සඳහා අදාළ නොවන විශේෂ සීමාවන්, දඬුවම් සහ රැකවරණයන් බාලවයස්කරුවන් සඳහා වලංගු වේ. එක්සත් ජනපදය සහ සෝමාලියාව හැරෙන්නට එක්සත් ජාතීන්ගේ සියලුම සාමාජික රටවල් එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තිය ස්ථීර කොට ඇත.

බාලවයස්කරුවන් සඳහා පනවනු ලැබූ සීමාවන් ට උදාහරණයන් ලෙස ව්‍යවස්ථාපිත ස්ත්‍රී දූෂණ නීති, මත්පැන් සහ දුම්වැටි භාවිතය තහනම, අනිවාර්ය වේ. තවද පාසල් යාම, නෛතික ලියකියවිලි සඳහා වැඩිහිටියෙකු විසින් සම අත්සන් කිරීමේ අවශ්‍යතාවය (ගිවිසුම්වලදී) රියදුරු බලපත්‍ර අවශ්‍යතාවයන්, වෙනම නඩු විභාග සහ දඬුවම් ක්‍රම (ළමා අධිකරණ) ළමා කම්කරු නීති, නිසැරිය නීති, වයස් සීමාවන් පනවනු ලැබූ චිත්‍රපට බැලීමේ තහනම සහ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ තහනම දැක් විය හැකිය. මෙම නීති පවරනු ලබන්නේ බාලවයස්කරුවන්ගේ ආරක්ෂාවට වුවත් ඔවුන්ගේ නිදහස දැඩි ලෙස සීමා කරනු ලබයි.

බාලවයස්කරුවන් සඳහා පනවනු ලැබූ සීමාවන් අඩු මානසික හැකියාව යන උපකල්පනය මඟින් සාධාරණීයකරණය කළ හැකිය. සමහර අධිකරණ බාලක මුක්තිය සඳහා අවසර ලබාදෙන අතර තවත් අධිකරණ මඟින් බාලවයස්කරූවන්ට වැඩිහිටියන් සඳහා වූ සමහර අයිතිවාසිකම් වලට සුදුසුකම් අති බව පෙන්විය හැකිය. වයස සහ සම්බන්ධ සියලුම සිමා කිරීම් එම වයස සමඟ බැඳී තිබීම අනිවාර්ය නොවේ. කෙසේ වෙතත් බාලවයස්කරුවෙක් ව සිට වැඩිහිටියෙක් බවට පත්වීමේ දී කෙනෙකු ස්වාධීනව ගිවිසුම් චලට එළඹීමට හැකිවන වයස නියම චශයෙන් විස්තර කොට ඇත. 20 වැනි සියවස අවසානයේ දී ආසියාවෙන් පිටත බොහෝ රටවල් අවුරුදු 18 දී සියලුම වයස සම්බන්ධ තත්ත්ව මාරුවිම් සඳහා අවසර ලබාදෙන ලදී. එකිනෙකා වයස් පදනම මත සිමා කිරීම් සහ තත්ත්වය මාරුවන වයස තෝරා ගැනීම සඳහා මුල් තැන ලබා දීම, වයස් විශේෂිත තීරණ ගැනීමේ හැකියාව යනාදි ගැටලු දිගින් දිගටම ප්‍රශ්න කිරීමට ලක්වීම නිසා විවාදය සඳහා විවෘතව පවතී.


ප්‍රවර්ගය:නීතිය
ප්‍රබන්ධ

නිසඳැස් සමන්විත වන්නේ කිසිදු එක් නිශ්චිත රටාවකට ගතු නොවන්නකිනි. ඇතැම් විට කාව්‍යමය නොවන රචනා වලිනි. එය යමක් ආකර්ෂණීය අයුරින් ප්‍රකාශ කිරීමක් නොවේ. නිසඳැස් අනිවාර්යෙන්ම සුන්දර රටාවක් උසුලයි. එහෙත් එයට එළිවැට රැකීම ආදිය අයත් නොවේ. මෙහිදී මෙහි ඇති වෙනස නිශ්චිතවම කිසිවෙකුටත් පැවසිය නොහැකිය. පහත වර්ගීකරණය සලකන්න.


කථාමාලාවක් සහිත ප්‍රබන්ධ නවකතා රචනය සඳහා ගතු කර ගනී. කෙටි කථා, විචිත්‍රමත් නව කථා සහ තවත් දේ මෙයට අයත් වේ. මෙම වර්ගීකරණයට අයත් ස්වාධීන තනි කෘති ඉතිහාසය පුරා පළ කර ඇති නමුදු එය එක් ශෛලීයක් බවට දියුණු වුයේ මෑත කාලයේදීය. බොහෝ විට මේවා විවිධ අයුරෙන් වර්ගීකරණය කිරිමට පුළුවන.

* මිනිසාගා යනු නිශ්චිතවම වචන 50 කින් හෙබි කෙටි කථාවකි.

* තවත් වර්ගයක් වන්නේ නිශ්චිතවම වදන් 100 කින් හෙබි කථාවකි.

* කෙටි කථාවක් සමන්විත වන්නේ වචන 1000 හා 20000 අතර වන රචනාවකිනි.

* කෙටි නවකථාවකට වචන 20 000 - 50 000 අයත් වේ.

* නවකථාවක් වචන 50 000 වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ.

නවකථාවක් යනු දිගු කථාවකි. මෙය මෙතරම් දියුණු ශෛලියක් බවට පත් වුයේ මැතකදීය. යුරෝපයේ පළමු නවකථාව ලියනු ලැබුවේ Spanard Crcabts විසිනි. ඊට පෙර ලියවුනු කථා එකතූන් වන Broccasio ගේ Decmeron හා Chaucer ගේ The Canterbury Tales ද නවකථා ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැක. එහෙත් ආසියාවේ ලියවුණු රචනා නවකථා ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකිය. මේවා අතරට චීනයේ "රාජධානි තුනක ආදර ආන්දරය” සහ ජපානයේ "ජේන් ජිනගේ කථාව" ද අයත් වේ. යුරෝපයේ ආදි නවකථා එතරම් සාහිත්‍යමය වැදගත්කමක් උසුලනු නොලබයි. මෙහිදී රචකයා එක් නිශ්චිත රටාවකට ගතු නොවී නිදහස් ලෙස සිය අදහස් ප්‍රකාශ කරයි. මෙනිසා එම රචකයාට සිය අදහස් විවිධ ශෛලින් ඔස්සේ පර්යේෂණාත්මක ලෙස පෙන්වීමේ හැකියාව ඇත. මෙයට කාව්‍යද අයත් වේ.
ආශ්‍රිත ලිපි

* Outline of fiction
සටහන්
උපහරණ
වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා

*
භාහිර සබැඳි

* "Kate Colquhoun on the blurred boundaries between fiction and non-fiction", La Clé des Langues, 11 September 2012.
* Example of a Serial Blog/Short Story Magazine
ජැකොබියානු සාහිත්‍යය

ජැකොබියානු සාහිත්‍යය


ශේක්ස්පියර්ගේ මරණයෙන් පසුව කවියකු හා නාට්‍ය කරැකු වන බෙන් ජොන්ස්න් ජැකොබියන් සමයේ ප්‍රධානම කතුවරයා විය. ජොන්ස් හට උරැම වු කලාවක් විය.

ජොන්සන්ගේ කලාව අනුගමනය කලවුන් ලෙස බර්මන්ට් හා ෆ්ලෙමර් දැක්විය හැකිය. ඔහුවු හාසෝකාව්දායක කථාවක් වන The knight of the burning pestle රචනා කළහ.මෙය මධ්‍යම බව්කිට හාස්‍යයට ලක්කරනනක් විය.

මේසමයේ තවත් ප්‍රසිද්ධ කලාවක් වුයේ පලිගැනිම් දක්වන නාට්‍යය. මේවා ජෝන් වෙබස්ටර් හා තෝමස් කිඩ් මගින් ප්‍රචලිත විය. ජෝර්ජ් චැජ්මන්ද මේ සදහා සිය දායකත්වය දැරිය. ඔහුගේ රචනා ජෝන් කිඩ්ස් ටද ආදර්ශයන් විය.

ජේම්ස් රජුගේ බයිබලය මෙසමයේ සිදුකළ විශාලතම පරියර්තනයක් විය. මෙය ක්‍රි.ව. ‍දි අරඹන ක්‍රි.ව. 1611 දි අවසන් විය. මෙය ඉංග්‍රිසි දෙවස්ථානවල පහසුව භාවිතා විය. මෙම ව්‍යාපෘතිය පළවන ජේම්ස් රජු විසින්ම මෙහෙයවන ලදී. මේ සදහා කතුවරැ හතලිස් හතක් දායක වුහ.

ශේක්සිප්යර් අමරතව ක්‍රි.ව 1600 දී නැගී සිටි කිව්වරැන් අතරට ජෝන් ඩොන්ද අයත් වේ.

මෙම කෘති සදහා බැරකන් රටාවන්ද ඉවහල් විය. එය ආගමානුකූල වු කලාවන් විය. මෙම කෘති ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍රි ආගමිකයන් නැවත කතෝලික බැතිමතුන් ‍පත්කිරිම සදහා ඉවහල් විය.
පාලනය සහ වෙලඳාම

පාලනය සහ වෙලඳාම


ඒකාන්තයෙන්ම රටේ අධිපති වූයේ පාරවෝය.කෙසේ නමුත් ඔවුන් භූමියේ සහ සම්පත් වල සම්පූර්ණ පාලකයන් වුණා.රජු සැමවිටම හමුදා අණදෙන්නා අතර අධිපති වන අතර ඔහු නිලබල ක්‍රමය මත ඔහුගේ සම්බන්ධතා කලමණාකරණය ගැන විශ්වාස කරනවා.මිණින්දෝරුවන්,භාණ්ඩාගාරය,ගොඩනැගිලි සාදන ව්‍යාපෘති සම්බන්ධීකරණය කිරීමට නියෝජිතයන් ලෙස අමාත්‍යවරු පත්කර තිබුණු අතර ඒ සැම දෙනාම රජුගේ අණට යටත්ව ක්‍රියා කලේය. දේශීය මට්ටමේදී රට කොටස් 42කට බෙදන ලද අතර ඒවා නොමෙස් නමින් හැඳින්වූවා.ඒ සැම කොටසකටම අධිපතියෙක් සිටියා.ඔහු එම කොටසේ අධිකරණ බලය පිලිබඳ වගකිව යුතු අමාත්‍යයවරයාද වුණා.ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන රුකුල ලෙස පන්සල් පිහිටවූවා.ඒවායේ පන්සල් ලෙස පුද පූජා පවැත්වූවා පමණක් නොව රටට එන සම්පත් එකතු කිරීමට සහ ගබඩා කිරීමටද වගකීමක් තිබුණු අතර මහජනයාට ධාන්‍ය සහ භාණ්ඩ බෙදාහැරීමට නියෝජිතයන් සිටියා.

ආර්ථිකයෙන් වැඩි කොටසක් මධ්‍යගතව සංවිධානය කරනු ලබූ අතර නිතිමතින් පාලනය කරනු ලබුවා.ඉපැරණි ඊජීප්තුවන් මෑතක් වන තුරු කාසි වර්ග භාවිතා නොකලත් ඔවුන්ගේ ගනුදෙනු සඳහා වෙනත් වර්ගයක මුදල් හෙවත් සම්මත ධාන්‍ය සහ ඩෙබෙන් ගොඩවල් වල බර දල වශයෙන් ග්‍රෑම් 91 රිදී හෝ තඹ යොදාගෙන පොදු භාගයක් පිහිටවමින් මැනගත්තා.සේවකයන්ට ධාන්‍ය වලින් ගෙවීම් කරන ලදී.සුළු සේවකයින් මසකට ධාන්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 200 පමණ උපයන ලදී. රට තුල භාණ්ඩ සඳහා නියමිත මිලක් නියම කරන ලද අතර වෙලඳාම් කිරීමට පහසුකම් සලසන ලද අතර ඒවායේ මිල සටහන් කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස කමිසයක මිල තඹ ඩෙබෙන් 5 යි ,එළදෙනෙකුගේ මිල ඩෙබෙන් 140 යි. නිශ්චිත මිල ලැයිස්තුවට අනුව ධාන්‍ය වෙනත් භාණ්ඩ සමග හුවමාරු කරීමට හැකියාව තිබුණි.බු.ව.5 වන සියවස තුල,විදේශ වලින් ඊජීප්තුවට කාසි මුදල් ලෙස හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි.මුලදී සත්‍ය මුදල් වලට වඩා සම්මත කරගත් වටිනා ලෝහ කැබලි කාසි ලෙස භාවිතා කල නමුත් පසු සියවස් තුල ජාත්‍යන්තර වෙළඳුන් කාසි මත වැඩි විශ්වාසය තැබීය.
රෝම ආධිපත්‍ය

Actium යුද්ධයේදී Octavain හට මාක් ඇන්තනි සහ VIIවන ක්ලියෝපැට්‍රා රැජිණ පරාජය වීමෙන් පසු බු.ව.30දී ඊජීප්තුව,රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් රාජ්‍යක් බවට පත් විය.රෝමන් ජාතිකයන් ඊජීප්තුවෙන් ලැබෙන ධාන්‍ය නැව් බඩු තොග ගැන බෙහෙවින් විශ්වාසය තැබූ අතර අධිරාජ්‍යයා විසින් රෝම හමුදාවට,මෙම කාලය තුල ප්‍රකට ගැටලුවක්ව තිබූ දාමරිකයන්ගෙන් එල්ල වන ප්‍රහාර මැඩ පැවත්වීමටත් නියම කරන ලදී.රෝමය තුල විදේශීය සුඛෝපබෝගී භාණ්ඩ සඳහා අධික ඉල්ලුමක් පැවති බැවින් පෙරදිගින් එන වෙළඳ මාර්ගයේ ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්‍රාව වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක්ව තිබුනා..

රෝම ජාතිකයන් තුල ග්‍රීක ජාතිකයන්ට වඩා ඊජීප්තු ජාතිකයන් කෙරෙහි සතුරු ආකල්ප වැඩි වශයෙන් පැවතියද,ඇතැම් සිරිත් විරිත්(දෙවියන් ඇදහීම,මමී කරණය )දිගටම පැවතුනි.මාතෘ චායාරූප නිර්මාණ කලාව ප්‍රචලිතව තිබූ අතර සමහර රෝම අධිරාජ්‍යයන් ඔවුන්වම පාරාවෝ ලෙස විස්තර කරන ලදී.(නමුත් ටොලමින් තරම් නොතිබුනි.ඔවුන් ඊජීප්තුවෙන් පිට ජීවත් වූ අතර ඊජීප්තු අධිරාජ්‍යයේ උත්සව අවස්ථා සිදු නොකරන ලදී. )දේශීය ආණ්ඩුව රෝමයේ ක්‍රමයට හැඩගැසුනු අතර ස්වදේශීය ඊජීප්තු වැසියන්ට සමීප විය.

ක්‍රි.ව. පළමු ශතවර්ශයේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්තියානි ආගම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා මුල් බැසගත් අතර එය ව්‍යාප්ත විය.අන් ආගමිකන් තම ආගමට හැරවීමට බලාපොරොත්තු වූ අතර ජනප්‍රිය ආගමික සිරිත් විරිත් වලට එය තර්ජනයක් විය.මෙය ක්‍රිස්තියානි ආගමට හැරුනු අයට හිංසා කිරීම් වලට හේතු විය.නමුත් ක්‍රිස්තියානිය ජය ගනු ලැබීය.ඵලයක් ලෙස ඊජීප්තුවන්ගේ මිත්‍යාදෘශ්ඨික සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් විය.ස්වදේශීය ජනයා ඔවුන්ගේ භාෂාව දිගටම භාවිතා කරන අතරතුර ඊජීප්තු පූජකවරු සහ පූජකවරියන් අඩුවීම නිසා චිත්‍ර ලිපියෙන් සමන්විත ලේඛන කියවීමේ හැකියාව ක්‍රමයෙන් නැතිවී ගියේය.පැවති පන්සල් ඇතැම් විට පල්ලි බවට පත් කරගත් අතර ඇතැම්විට පාළු වී අත්හැර දමන ලදී
පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්

පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්,භූමිය නොපුරුදු අයගේ බලප්‍රදේශයක්ව පවතිද්දී පවා පැවති අතර බොහෝ ව්‍යාපෘති වලින් අනාවරණය කරගත් බහුතරයක් තොරතුරු වල ප්‍රභව ඉතිරිව භූස්තරය පිලිබඳ අධ්‍යයනය සහ ත්‍රිමාණ නිර්මාණ ආදී සමීක්ෂණ වලට සාමාන්‍යයෙන් පිවිසිය නොහැකිය,විවිධ වර්ගයේ තොරතුරු අනාවරණය කරගැනීමට එයට පුලුවන්. නවීණ කැනීම් ශිල්ප ක්‍රම වලට,ලැබෙන සම්බවය වාර්තා කරගැනීමට සියුම් ලෙස ලක්ෂණ සහ වස්තු පිහිටි ස්ථාන අවශ්‍යය වේ.මෙමඟින් තිරස් පිහිටීම මෙන්ම සිරස් පිහිටීමද තීරණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ.අවට තිබෙන වස්තූන් සහ ලක්ෂණ සමඟ ඒවායේ පවතින සම්බන්ධතාද පසුව කරන විග්‍රහ සඳහා වාර්තා කර ගනු ලැබේ.මෙමඟින් පුරාවිද්‍යාඥාට,කුමන මානව කෘති හා ඒවා පැවතියද යන්න ආදිය නිගමනය කිරීමට ඉඩ ලැබේ.උදාහරණයක් ලෙස භූමිය කණීමේදී එහි භූ ස්තරය පිලිබඳව අධ්‍යයනයට ඉඩ ලැබේ.භූමිය විවිධ සංස්කෘතීන් ගෙන් යුක්තව තිබුනි නම් බොහෝ පැරණි කාලයේ පැවති එම සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති මත මෑත කාලයේ සංස්කෘතීන්ගෙන් එන මානව කෘති පවතී.

පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ වලදී වඩාත්ම වියදම් සහිත අවස්ථාව කැණීම් අවස්ථාවයි.ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමහර භූමි කැණීම් කරන ප්‍රතිශතය රඳාපවතින්නේ එම රට අනුවයි.බොහෝ විට එය 90% කි.කැණීම් වලදී සමීක්ෂණයට වඩා සාම්පල් ලබාගැනීම වඩා වැදගත් වේ.මෙම ක්‍රියාවලිය වඩා පරිස්සමෙන් කල යුතු උවත් විශේෂයෙන් මතුපිට පස ඉවත් කිරීමට විශාල යාන්ත්‍රික උපකරණ (බැකෝ යන්ත්‍ර )කැනීම් වලදී භාවිතා කරයි.සියලුම ලක්ෂණ පැහැදිලිව පෙනෙන බව නිශ්චය කිරීමට මෙම ප්‍රදේශය උඩහ්ලු සහ මේසන් හැඳි භාවිතා කරමින් පිරිසිදු කරයි.

ඊලඟ කාර්ය්‍යය භූමිසැලැස්මක් නිර්මාණය කිරීමයි.එය කැණීම් වල තීරණ ගැනීම සඳහා භාවිතා කරයි.වාර්තා ගැනීම සඳහා විවිධ කොටස් වෙනවෙනම ස්වභාවික යටිපස කැණීම් වලට භාජනය කරයි.උදාහරණයක් ලෙස අගලක් කොටස් 2 කින් යුක්ත වේ.පිරවුම හා විවරය ලෙස වේ.විවරය යනු ස්වභාවික පස හමුවන ලක්ෂණ ඇති මායිම වේ.එය ලක්ෂණ සහිත මායිම වේ. පිරවුම යනු ස්වභාවික පසට වඩා සම්පූර්නයෙන් වෙනස් ලක්ෂණ සහිත වීමයි.

පරිමාණයට අඳිනලද සැලැස්ම හා භූමියේ එක් එක් ලක්ෂණ වල ඒකක අඳිනු ලැබේ.ඒවායේ චායා රූප ලබාගෙන (කලු සුදු හා වර්ණ )අන්තර්ගතය වාර්තා කරනු ලැබේ.දැනට විනාශ වීගිය පුරා වස්තූන් ගේ වාර්තා ,ඒවායේ තොරතුරු සපයා දෙන අතර එම භූමි විස්තර කිරීමට හා තේරුම් ගැනීමටද යොදාගනී.
අප්‍රිකාව

මෑත කාලයේදී සිදුකල පුරාවිද්‍යා කැණීම්මකදී ලාස් ගාල් නම්වූ ගල් කුහරයක සිතුවම් කල සිත්තමක් සොයාගෙන ඇත. මින් පැහැදිලි වනුයේ මෙම ආදී වාසින් එළදෙනුන්ට ආගමික වශයෙන් ඉහළ වැදගත්කමක් ලබා දී තිබු බවයි.

ක්‍රි.ව.23000-25000 අතර වූ කාලයකට අයත් යැයි සැලකෙන ගල් කුහරයක ඇද ඇති සිතුවමක් නැම්බියාවෙන්ද සොයාගෙන ඇත.
ඕස්ටේ්‍රලියාව

මෙවැනි පර්වත කුහරයන් තුල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඕස්ටේ්‍රලියාවේ කාකඩු ජාතික උද්‍යානයේද දැකගත හැක. මෙම උද්‍යානයේම ඕකර් නම් වූ මැටියෙන් නිර්මාණ්‍ය කරන ලද සිතුවම් ඇති අතර, ඕකර් අකාබනික ද්‍රව්‍යයන් නිසා මේවායේ වයස හරියාකාරව නිර්ණය කල නොහැක.
දකුණු ආසියාව

මෙවැනි පර්වත කුහරවල ඇඳ ඇති සිතුවම් ඉන්දියාව, තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ ඉන්දුනිසාව වැනි රටවලින් සොයාගෙන ඇත. බුරුම, තායි, දේශසීමාවේ මෙකොං නදියට ඉහළින් පිහිටා ඇති පර්වත කුහරවල සිතුවම් බහුලව දක්නට ලැබේ. මැලේසියාවේ නයාකේව්ස් ජාතික උද්‍යානයේ ඇති කුහර සිතුවම් වලටත්, පේරක්හි පිහිටා ඇති ගුවා ටම්බුන් හි සිතුවම්වලින් වසර 200-1200 ක් පමණ ඉතිහාසයක් ඇතැයි සැලකේ.
පුරා විද්‍යාවේ අතීතය

පුරා විද්‍යාවේ අතීතය


ඉතිහාසය පිලිබද ගවේශණය දියුණුව පවතින වෘත්තියක් සහ දියුණුව පවතින තාක්ෂණයේ වලංගුතාවය රදා පවතින්නේ පරික්ශා කරන භුමියේ ප්‍රමාණය මතය.
ගවේශණ මගින් සොයාගත් පුරණ ස්මාරක සහ වසර දහස් ගණන් පැරණි වස්තු එකතුව විශාල වටිනාකමක් හෝ ඉහළ කලාත්මක අගයක් ගනී..

සොයාගන්නා ලද නටඹුන් පිළිඹදව විධිමත් ලෙස අධයනය 19 වැනි ශතවර්ෂයෙදි පමණ ආරම්භ කරන ලදි. රෝමයේ ඉතා ඉපැරණි විශිෂ්ට වු නිරමාණයන් පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ ලිපි හුවමරු ආයතනයේ Eduard Gerhard සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම මගින් 1829 දි සොයාගන්න ලදි.

පුරාවිද්‍යාවේ ක්‍රමවේද කලාකාමී සහ වෘත්තිමය යන ආකර දෙකටම දියුණුව පවතින අතර මෙම ක්‍රියාවලිය Mortimer Wheeler වැනි පුද්ගලයන් ඉහළ සංයමයකින් යුතු මාර්ගයන් මගින් කරන ලද විශිෂ්ට ගවේශන නිසා 20 වැනි ශතවර්ශයේ සිට නොනවත්වා දියුණු වෙමින් පවතී.

නාගරික පුරාවිද්‍යාවේ සහ ගලවාගැනිමේ පුරාවිද්‍යාවේ දියුණුව පුරාවිද්‍යා දියුණුව කෙරෙහි ඉතා වැදගත් තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ලබා දෙයි. ප්‍රාග් තාරක විද්‍යාව යනු පුරාවිද්‍යාව නොවන අතර වැඩිදුර අධ්‍යනයේදී අතීත ගැමි සංස්කෘතියට සම්බන්ධව පවතින බවට සාධක ඇත

ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
දෙවස සියවසේ සිට පස් වන සියවස දක්වා ඉතිහාසය

දියෝනිසිස් පෙරිගේට්ස් දෙවන ශතවර්ශයේ කැස්පියන් මුහුද ආසන්නයේ ජීවත් වූ හන්වරුන් විය හැකි මිනිසුන් කොටසක් විස්තර කරනවා. ක්‍රි වර්ශ 139 දී යුරෝපීය භූගෝල විද්‍යාඥ ටොලමි විසින් ඩනිපර් නදියේ "කුනි” නම් ගෝත්‍රය ”සුනි” නම් ගෝත්‍රයට පසු ප්‍රදේශය පාලනය කල බව ලියා තිබෙනවා. මොවුන් හන් වරුන්ද යන්න නිශ්චිත නෑ. පස් වන ශතවර්ශයේ ඇමරිකානු ඉතිහාසඥ මෝසස් ඔහුගේ "ඇමරිකාවේ ඉතිහාසය” නම් කෘතියේ වර්ශ 194 සහ 214 අතරදී "බල්ක්” නම් නගරය ආක්‍රමණය කර අල්ලා ගත් "හුන්නි” නම් ජාතියක් පිළිබඳව සඳහන් කරනවා. ග්‍රීක වරුන් එම නගරය "හනක්” ලෙස හැඳින්වුවේ ඇයි දැයි පෙර ප්‍රවෘත්තිය සාකිෂි සපයනවා.

පසුව හන් වරුන් අතින් පරාජය වූ ක්සියොගුනු වරුන්ගේ ඉතිහාසය තවත් ශතවර්ෂයක් පමණ යනතුරු අප්‍රකටව පැවතුනා. පසුව දකුණු ක්සියොගුනු තයිෆ්‍රහි ලියු නම් පවුල බටහිර චීනයේ ජනාවාස පිහුටුවීමේ උත්සාහයක යෙදුනා. වර්ශ 320 දී ජින් සුනු ලියු කැන් පරාජය කිරීමෙන් පසුව ක්සියොගුනු වරු වෙරළ බව ප්‍රදේශ වලට පලා ගිය අතර චියෝනිට්ස් නම් ගෝත්‍රය ට්‍රානසොක්සියානා ප්‍රදේශයට පැමිණියා.

බටහිර ප්‍රදේශයේ ඔස්ට්‍රොගෝත්ස් වරු හන් වරු සමහ ක්‍රි.ව. 358 දී සම්බන්ධ වනවා. කැයුකැසුස් ප්‍රදේශය පාලනය කල වුන්ඩු ඇමරිකාවෙන් වාර්තා වන ප්‍රථම හන් නායකයා වනවා. වසර 261 දී රෝමවරු විසින් හන්වරුන්ට නැගෙනහිර යුකරේනයට එන ලෙස ආරාධනා කරන්නෙ පැන්නෝනියා ප්‍රදේශය ස්ථාවර කිරීම සඳහායි. 372දී ඔවුන් බටහිර තණබිම් ආක්‍රමණය කර ඇලන් වරු පරාජය කරන්නේ බැල්මියර් නම් නායකයා යටතේ. පස් වන ශතවර්ශයේදී නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ තයිෆු ක්සියා බටහිර චීනයේ ක්සියොගුනු රාජ වංශයයි. මෙවිට ඇල්චොන්/හුනා දැන් ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ පකිස්ථානය යන ප්‍රදේශයට පැමිණෙනවා. හොඳින් ලේඛන ගත කල නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍ය, ඇමරිකානු, පර්සියානු ඉන්දියානු සහ චීන මූලාස්‍ර නිසා හන් ඉතිහාසය ව්‍යාඛ්‍යාන කිරීම බහු භාෂා වේදීන්ට පහසු වෙනවා