JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Orléans

Orléans (Frans : /ɔʁleɑ̃/) is 'n stad in die noorde van Sentraal-Frankryk, sowat 130 kilometer suidwes van Parys, met 113 257 inwoners (2008). Dit is die prefektuur (hoofstad) van die département Loiret en die région (streek) Centre.

Johanna van Arkel dra die bynaam "Jonkvrou van Orléans".
Geskiedenis

duimnael|links|250px|Die katedraal van Orléans, wat in die tydperk tussen 1278 en [[1329 opgerig is, is gewy aan die Heilige Kruis. Na sy verwoesting deur Hugenote in die 1560-erjare is dit deur die konings van die Bourbon-dinastie herstel]]
Orléans is tydens die Romeinse heerskappy in Gallië as die stad van die Aureliani, die destydse heersershuis, gestig. Die huidige Franse naam verwys etimologies nog steeds na hierdie dinastie. Attila probeer in 451 om die stad in te neem en te plunder, maar word in die laaste minuut deur 'n leër onder die gemeenskaplike bevel van die Wes-Goot Theodoridus en die Romeinse generaal Flavius Aëtius verdryf.

Die Frankiese koning Clovis I verower Orléans in die jaar 487 en lyf dit by die Frankiese Ryk in. Danksy die sentrale ligging groei dit tot een van die belangrikste Frankiese stede en dien as die hoofstad van die suidwestelike deelryk.

Die Karolingiese heersershuis bevorder Orléans in die 8ste en 9de eeu ook as 'n opvoedkundige sentrum, wat bekend staan vir sy eersterangse skole.

Die Engelse troepe dring Frankryk tydens hulle invalle die Honderdjarige Oorlog nie verder binne as tot by Orléans nie. Hulle beleër die stad in 1429, maar Johanna van Arkel slaag daarin om Orléans te ontset.
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf van Orléans


Kategorie:Centre-Val de Loire
Kategorie:Nedersettings in Centre-Val de Loire
Kategorie:Munisipaliteite in Centre-Val de Loire
Grondwet van Suid-Afrika

Die Grondwet van Suid-Afrika is die hoogste wet van Suid-Afrika. Dit is op 4 Desember 1996 as Wet 108 van 1996 deur die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika aanvaar.

Ingevolge die tussentydse grondwet, wet 200 van 1993, moes die grondwetlike vergadering 'n nuwe grondwet saamstel. Die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika moes sertifiseer dat die nuwe grondwet voldoen aan die 34 grondwetlike beginsels waarop vooraf ooreengestem is volgens die onderhandelaars van die tussentydse grondwet. Die aanvanklike voorlegging aan die hof is nie goedgekeur nie – die grondwetlike vergadering moes die teks weer in oënskou neem en die hof se redes in ag neem.

Op 4 Desember 1996 het die hof die gewysigde weergawe goedgekeur en dit het die amptelike grondwet van Suid-Afrika geword by ondertekening deur president Nelson Mandela met effek vanaf 4 Februarie 1997. Dit is sedertdien al enkele kere gewysig.
Inhoud

Die grondwet bestaan uit 'n inleiding, veertien hoofstukke en sewe bylaes. Elke hoofstuk en bylaag fokus op 'n spesifieke onderwerp.
Inleiding
Hoofstukke

# Grondliggende bepalings
# Handves van regte
# Regering van samewerking
# Die parlement
# Die president en nasionale uitvoerende gesag
# Provinsies
# Plaaslike regering
# Howe en regspleging
# Staatsinstellings ter ondersteuning van grondwetlike demokrasie
# Openbare administrasie
# Veiligheidsdienste
# Tradisionele leiers
# Finansies
# Algemene bepalings
Bylae

# Nasionale vlag
# Ampsede en plegtige verklarings
# Verkiesingsprosedures
# Funksionele gebiede van konkurrente nasionale en provinsiale wetgewende bevoegdheid
# Funksionele gebiede van eksklusiewe provinsiale wetgewende bevoegdheid
# Oorgangsreëlings
# Wette herroep
Grondwet in Afrikaans

Om 'n volledige Afrikaanse weergawe van die grondwet te bekom, kan die webblad van die Grondwetlike hof geraadpleeg word. Daar moet egter daarop gelet word dat die Engelse weergawe deur die President van Suid-Afrika onderteken is en dus as die amptelike weergawe geag word.
Verwysings
Eksterne skakels

* Blad oor die grondwet by die Grondwetlike hof
Hans Christian Oersted

Hans Christian Oersted (14 Augustus 1777 - 9 Maart 1851) was 'n Deense fisikus, wat in 1820 ontdek het dat die naald van 'n kompas deflekteer wanneer dit naby 'n stroomdraende geleier gebring word. Dit was die eerste keer dat daar 'n verhouding tussen magnetisme en elektrisiteit gedemonstreer is.
duimnael|Hans Christian Ørsted, Der Geist in der Natur, 1854|center
Sien ook

* Elektromagnetika
Verwysings

* Robert L. Boylestad, "Introductory Circuit Analysis", 9de Uitgawe, Prentice-Hall Inc., 2000.


Kategorie:Deense chemici
Kategorie:Deense fisici
Kategorie:Geboortes in 1777
Kategorie:Sterftes in 1851
Ohm se wet

duimnael|regs|200px|'n Stroombaan wat V, I en R, die parameters van Ohm se wet, aandui.

Ohm se wet is 'n vergelyking wat die verhouding tussen elektriese stroomsterkte, spanning en weerstand in 'n elektriese stelsel weergee. Dit is geformuleer deur Georg Simon Ohm.

Ohm se wet stel dat die stroom deur 'n weerstand direk eweredig is aan die spanning wat oor 'n weerstand gekoppel word.

Die vergelyking is soos volg:

:::I = \frac{V}{R}

Waar
* I = stroomsterkte;
* R = weerstand; en
* V = spanningsverskil.
Sien ook

* Ohmmeter
* Resistor


Kategorie:Elektrisiteit
Kategorie:Elektronika
Kategorie:Natuurwette
Charles Coulomb

Charles-Augustin de Coulomb (14 Junie 1736 – 23 Augustus 1806), was 'n Franse wetenskaplike, uitvinder en militêre ingenieur.

Hy het by die ingenieurswese skool van Mezieres gestudeer. Hierdie was die eerste instansie van sy soort. Hy is bekend vir die formulasie van Coulomb se wet. Hierdie wet definieer die krag tussen twee elektriese ladings - een van die mees belangrike kragte wat in atoomreaksies 'n rol speel. Coulomb het breedvoerig navorsing gedoen oor wrywing in masjinerie en windmeulens sowel as die rekbaarheid van metaal en sy vesels.
Sien ook

* SI-eenhede vernoem na mense
Bronnelys

* Robert L. Boylestad, "Introductory Circuit Analysis," 9de Uitgawe, Prentice Hall Inc., bl. 32-33, 2000.


Kategorie:Franse uitvinders
Kategorie:Franse fisici
Kategorie:Geboortes in 1736
Kategorie:Sterftes in 1806
Regsubjek

'n Regsubjek word gedefinieer as die houer van subjektiewe regte ten opsigte van regsobjekte. Elkeen is ook draers van regte en verpligtinge. Regsubjekte word ingedeel in natuurlike persone (mense) en regspersone soos Maatskappye en Beslote Korporasies en Trusts.
'n Regspersoon ontleen sy status aan 'n Wet of doelgeskrewe grondwet of stigtingsakte, terwyl 'n natuurlike persoon sy status deur geboorte verwerf. Die regstatus van 'n natuurlike persoon word gerig deur burgerskap.


Kategorie:Regte
Kategorie:Bedryfsekonomie
Kategorie:Regsterme
Deliktereg

'n Delik kan omskryf word as 'n onregmatige skuldige handeling van 'n persoon wat 'n ander persoon skade berokken.

Deliktereg (die Engelse term in Suid-Afrika is delict maar oral anders tort, woord afkomstig van 'n Franse woord wat “onreg, misdaad” beteken) vorm deel van die privaatreg en moet onderskei word van die strafreg. Deliktereg word soms gesien as die privaatregtelike element van strafreg.

Kousaliteit is 'n vereiste vir deliktuele aanspreeklikheid en die eiser moet op 'n oorwig van waarskynlikheid bewys dat daar 'n feitelike verband getrek kan word tussen sy gelede skade en die verweerder se optrede. Die Suid-Afrikaanse deliktereg, soos die meeste ander regstelsels,volg 'n tweeledige benadering ten opsigte van kousaliteit: ten eerstens moet 'n feitelike kousale verband tussen die eiser se skade en die verweerder se optrede vasgelê word; en tweedens, aangesien die feitelike gevolge van 'n verweerder se optrede ad infinitum kan strek en daar 'n onbeperkte aantal feitelike oorsake bestaan wat op 'n eiser se skade kan inwerk, moet die potensiële probleem van grenslose aanspreeklikheid aangespreek word. Howe moet verseker dat die eiser se skade nie “te ver verwyderd” van die verweerder se optrede was nie. Daarom word verder gevra of daar 'n genoegsaam noue verband tussen die gelede skade en die optrede is dat die skade die verweerder toegereken kan word.13 Daar word soms na hierdie tweede deel van die kousaliteitsondersoek verwys as “juridiese kousaliteit” of “remoteness of damage”. Beleidsoorwegings word in hierdie verband aangewend om billike, regverdige en redelike grense vir aanspreeklikheidsoplegging vas te stel.


Kategorie:Regte
Wetzlar

Wetzlar is 'n stad in die deelstaat Hesse, Duitsland met sowat 51 200 inwoners. Die stad maak deel uit van die Groter Metropolitaanse Gebied van Rhein-Main en lê sowat sestig kilometer van Frankfurt am Main af. Die stad is die hoofkwartier van maatskappye soos Buderus, Minox en Leica.
Besienswaardighede

Die Altstadt (ou stadskern) met sy oorspronklik sowat 350 vakwerkhuise is ingevolge die bomaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog grotendeels vernietig.
Susterstede

* 25px|Engeland Colchester, Engeland
* 25px|Frankryk Avignon, Frankryk
* 25px|Italië Siena, Italië
* 25px|Tsjeggië Písek, Tsjeggië
* 25px|Thuringen Ilmenau, Duitsland
* 25px|Oostenryk Schladming, Oostenryk
* 25px|Berlyn Berlyn-Neukölln, Duitsland
* 25px|Namibië Windhoek, Namibië
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in Hesse
Akkusatief

Die akkusatief is een van die oorspronklik agt naamvalle van die Indo-Europese taal.

Die hoof-funksie van díe naamval is om die lydende voorwerp in die sin aan te dui. In Afrikaans is dit net nog sigbaar vir die persoonlik voornaamwoord van die enkelvoud: ek – my, jy – jou, hy – hom, sy – haar.

:Ek sien die man.
:Die man sien my.

In ander gevalle word die verskil in Afrikaans deur die woordvolgorde aangedui: Die vrou sien die man. ↔ Die man sien die vrou. Tale wat die akkusatief formeel onderskei, soos Duits, kan die woordvolgorde omdraai: Die Frau sieht den Mann. = Den Mann sieht die Frau. Omdat "den Mann" akkusatief is en nie nominatief kan wees nie, sal dit altyd die lydende voorwerp bly, self as die woordvolgorde omgedraai is.
Eksterne skakels

*


Kategorie:Morfologie (taalkunde)
Kategorie:Naamvalle
Kategorie:Sintaksis
Naamval

Naamvalle dui op die vorme wat 'n selfstandige naamwoord kan aanneem om 'n funksie binne 'n sin te verrig.

Naamvalle het ontstaan deur die samesmelting van 'n woordstam met meestal 'n verbindingsklinker en 'n agtervoegsel. Daar was verskillende stelsels van uitgange (verbuigings of deklinasies) afhanklik van die stam en sy verbindingsklinker en die geslag en die getal van die woord. Indo-Europees het manlik, vroulik en onsydig as geslagte en enkelvoud, tweevoud en meervoud als getalle. Die vroulike geslag is egter 'n wat later ontwikkeling. Die oudste Indo-Europese tale wat ons ken, soos Hetities het net lewend – nie-lewend onderskei.

Die uitgange is nie net aan die selfstandige naamwoorde gelas nie maar ook aan telwoorde, voornaamwoorde en byvoeglike naamwoorde.

Die Indo-Europese taal het agt naamvalle geken. Die tale wat afstam van Indo-Europees het begin om hulle naamvalle te verloor; party tale is egter meer konserwatief as ander. Afrikaans het byvoorbeeld die stelsel amper heeltemal verloor, maar Tsjeggies het nog sewe naamvalle.

Die konserwatiefste takke van Indo-Europees is die Slawiese en veral die Baltiese tale. Latyn het ses naamvalle gehad, maar in die Romaanse tale het net Roemeens nog twee of drie vorme. In die Indo-Iranse groep het Sanskrit nog die volle agt gehad, maar die huidige Hindi het net twee vorme, of drie as mens die vokatief bytel. Germaans het nog vier naamvalle behou: nominatief, genitief, datief en akkusatief. In Yslands en Duits is hierdie vier naamvalle nog bewaar (hoewel gesproke Duits van die genitief nouliks gebruik maak).

In ander taalfamilies bestaan ook woordvorme wat analogie naamvalle genoem word. Voorbeelde is die Fins-Oegriese tale en die Drawidiese. Fins het byvoorbeeld 19 'naamvalle' of liewer 19 agtervoegsels. Tamil het byvoorbeeld 'n 'ablatief' met 'n uitgang -ilirunta. Ook Semitiese tale het 'n soort naamvalstelsel gehad.


Kategorie:Morfologie (taalkunde)
Kategorie:Sintaksis
Kategorie:Taalkunde
Markov-proses

In waarskynlikheidsleer is 'n Markovproses 'n stogastiese proses wat soos volg gekarakteriseer word: Die toestand c_k op tydstip k is een van 'n eindige aantal in die reeks \{1,\ldots,M\}. Onder die aanname dat die proses slegs van tyd 0 tot tyd N loop en dat die aanvangs- en eindtoestande bekend is, word die toestandopeenvolging dan voorgestel deur 'n eindige vektor C=(c_0,...,c_N).

Laat P(c_k | c_0,c_1 ,...,c_{(k-1)}) die waarskynlikheid (kans dat dit sal gebeur) van die toestand ck op tyd k bepaal deur alle toestande tot tyd k − 1 aandui. Veronderstel 'n proses sodanig dat c_k slegs van die vorige toestand c_{k-1} afhang en onafhanklik is van alle vorige toestande. Die proses sou bekend staan as 'n eerste-orde Markovproses. Dit beteken dat die waarskynlikheid om in 'n toestand ck te verkeer op tyd k, gegee alle toestande tot tyd k − 1 slegs van die vorige toestand afhang, d.w.s. ck−1 op tyd k − 1:

:P(c_k|c_0,c_1,\ldots,c_{k-1})=P(c_k|c_{k-1}).\,

Vir 'n nde-orde Markovproses,

:P(c_k|c_0,c_1,\ldots,c_{k-1})=P(c_k|c_{k-n},\ldots,c_{k-1}).\,

In die algemeen, vir die Viterbi-algoritme, word aangeneem dat die onderliggende proses 'n Markovproses is met die volgende eienskappe:

* eindige-toestand, dit beteken die getal M is eindig.

* diskrete-tyd, dit beteken dat oorgang van een toestand na 'n volgende dieselfde tydeenheid neem.

* waargeneem in geheuelose ruis, dit beteken dat die opeenvolging van waarnemings waarskynlikheidsgewys slegs afhang van die vorige opeenvolging oorgange.
Kyk ook

* Markovketting
* Verborge Markovmodel
Verwysings

* P-E E. Bergner, Dynamics of Markovian Particles; A kinetics of macroscopic particles in open heterogeneous systems , (2005)

Kategorie:Statistiek
Kategorie:Stogastiese prosesse
Suid-Afrikaanse Radioliga

Die Suid-Afrikaanse Radioliga (SARL) is in 1925 gestig met 'n tydelike hoofkwartier in Johannesburg. Lede was oor die hele land versprei. Die Liga is gevorm omdat 'n behoefte bestaan het om 'n oorkoepelende radio-organisasie te hê met min-of-meer dieselfde fokus en doel as die American Radio Relay League (ARRL) . Tot op daardie stadium het daar 'n aantal radio-klubs of -organisasies bestaan en hulle lede het aktief deelgeneem aan die opbou van die SARL.

Van die aktiwiteite waaraan die liga meedoen is:

# verskaf 'n forum vir amateurs om amateurradiosake op te bespreek
# verteenwoordig radio-amateurs op die nasionale politieke verhoog
# organiseer kompetisies
# onderhou 'n roepseinboek
# publiseer 'n tydskrif (Radio ZS) vir lede
# help om QSL-kaarte te versprei
# saai gereeld nuusbulletins uit
Eksterne skakels

* Suid-Afrikaanse Radioliga
* American Radio Relay League


Kategorie:Suid-Afrikaanse radio
Oranjerivierkolonie

Die Oranjerivierkolonie (Engels: Orange River Colony) was 'n Britse kolonie wat geskep is met die anneksasie van die Oranje-Vrystaat in 1900, na die Boere-oorlog.

duimnael|links|Die hervatting van burgerlike administrasie, Bloemfontein, [[23 Junie 1902.]]
Lord Roberts het die Union Jack op 28 Mei 1900 oor Bloemfontein gehys, en anneksasie het amptelik van krag geword op 6 Oktober. Sir Alfred Milner is aangestel as goewerneur op 4 Januarie 1901, met Hamilton John Goold-Adams as luitenant-goewerneur.

Teen 1904 het die gevoel vir een of ander vorm van selfregering sterk begin raak en is die Orangia Unie party gevorm om die ideë te bevorder. In die daaropvolgende jaar tree Milner af en word Lord Selborne die nuwe goewerneur. Die kolonie verkry selfregering in 1907, en op 27 November word Abraham Fischer van die Oranje Unie die eerste Eerste Minister. In 1910 sluit dit by die Unie van Suid-Afrika aan as die "Oranje-Vrystaat Provinsie". Die provinsie bly voortbestaan na 1994 as die Vrystaat.
Posseëls

Onmiddellik na anneksasie het die Britte die republiek se seëls met "V.R.I." (Victoria Regina Imperatrix) oorgestempel. Daar was geringe variasies, sommige baie seldsaam en vandag uiters gesog. Seëls van die Kaapkolonie is ook oorgestempel, met "ORANGE RIVER COLONY" (10 Augustus, voor die kolonie amptelik bestaan het), en eers in 1903 het die Oranjerivierkolonie sy eie seëls gekry. Hierdie seëls het 'n portret van Koning Edward VII, saam met klein prentjies van 'n springbok en 'n wildebees. Dit is gebruik tot uniewording in 1910 en is vandag algemeen beskikbaar en goedkoop.
Goewerneurs

duimnael|links|upright|Sir Hamilton John Goold-Adams, goewerneur van 1907 tot '10.
Demografie

Rasverdeling

Bevolkingsgetalle volgens die 1904-sensus:
Verwysings

Kategorie:Britse Ryk
Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika
Kategorie:Vrystaat
328

Die jaar 328 was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 28ste jaar van die 4de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.
Gebeure

* 9 Mei – Athanasius word verkies as biskop van Alexandrië.
Geboortes

* Flavius Iulius Valens, keiser van die oostelike Romeinse Ryk († 378).
Sterftes

* 17 April - Alexander van Alexandrië, biskop van Alexandrië.

Kategorie:4de eeu
Himnusz

duimnael|Himnusz, opgevoer deur die Amerikaanse Vloot se musiekgroep
duimnael|Die oorspronklike manuskrip met Ferenc Erkel se handtekening

Himnusz (Hongaars: [ˈhɪmnʊs], ; letterlik: "himne" of "volkslied") of Isten, áldd meg a magyart (Hongaars: ; "God, seën die Hongaar") is die volkslied van Hongarye. Dit is in gebruik sedert 1844 en 'n pleidooi aan God. Die teks is deur Ferenc Kölcsey saamgestel, terwyl die melodie deur Ferenc Erkel gekomponeer is.
Woorde

Isten, áldd meg a magyart

Jó kedvvel, bőséggel,

Nyújts feléje védő kart,

Ha küzd ellenséggel;

Bal sors akit régen tép,

Hozz rá víg esztendőt,

Megbűnhődte már e nép

A múltat s jövendőt!

Őseinket felhozád

Kárpát szent bércére,

Általad nyert szép hazát

Bendegúznak vére.

S merre zúgnak habjai

Tiszának, Dunának,

Árpád hős magzatjai

Felvirágozának.

Értünk Kunság mezein

Ért kalászt lengettél,

Tokaj szőlővesszein

Nektárt csepegtettél.

Zászlónk gyakran plántálád

Vad török sáncára,

S nyögte Mátyás bús hadát

Bécsnek büszke vára.

Hajh, de bűneink miatt

Gyúlt harag kebledben,

S elsújtád villámidat

Dörgő fellegedben,

Most rabló mongol nyilát

Zúgattad felettünk,

Majd töröktől rabigát

Vállainkra vettünk.

Hányszor zengett ajkain

Ozman vad népének

Vert hadunk csonthalmain

Győzedelmi ének!

Hányszor támadt tenfiad

Szép hazám, kebledre,

S lettél magzatod miatt

Magzatod hamvvedre!

Bújt az üldözött, s felé

Kard nyúlt barlangjában,

Szerte nézett s nem lelé

Honját e hazában,

Bércre hág és völgybe száll,

Bú s kétség mellette,

Vérözön lábainál,

S lángtenger fölette.

Vár állott, most kőhalom,

Kedv s öröm röpkedtek,

Halálhörgés, siralom

Zajlik már helyettek.

S ah, szabadság nem virul

A holtnak véréből,

Kínzó rabság könnye hull

Árvák hő szeméből!

Szánd meg Isten a magyart

Kit vészek hányának,

Nyújts feléje védő kart

Tengerén kínjának.

Bal sors akit régen tép,

Hozz rá víg esztendőt,

Megbűnhődte már e nép

A múltat s jövendőt!
Eksterne skakels

* Hongaarse volkslied (video ondertiteld in 33 tale)
* AU klanklêer
* MIDI-lêer
* Bladmusiek:


Kategorie:Hongarye
Kategorie:Volksliedere
DNA Strings

DNA Strings is 'n Suid-Afrikaanse instrumentele musiekgroep wat in Stellenbosch in 2000 begin het as D&A Strings. Tot op hede het hulle toekennings vir Beste Regstreekse Optrede, Beste Kontemporêre Groep en Beste Kontemporêre Album en 'n GMT vir Beste Groep/Duo gewen, asook 'n nominasie vir Beste Instrumentele Album. Die groep bestaan uit vyf lede en hul musiek gebruik klanke van Ierland, Suid-Amerika, Afrika en Arabië met instrumente soos die Flamence-kitaar, viool, baskitaar, tromme en 'n verskeidenheid van perkussie-instrumente. Hulle het al opgetree in Skotland, Seychelle en die Royal Albert Hall in Engeland. Die groep het al drie ateljeealbums vrygestel: DNA Strings, El Nino, en Nomad.
Sien ook

* Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe


Kategorie:Suid-Afrikaanse musiekgroepe
The War of the Worlds

duimnael|links|'n Buiteruimse driepoot – 'n illustrasie uit 'n 1906 Franse weergawe van H.G. Wells se The War of the Worlds.
The War of the Worlds is 'n klassieke wetenskapfiksieverhaal geskryf deur H.G. Wells in 1898. Die verhaal beskryf die gebeurtenisse wanneer ruimtewesens van Mars die Aarde inval en probeer oorneem, en word vertel vanuit die oogpunt van die hoofkarakter, 'n Londense skrywer.

'n Groot aantal boeke, films, televisiereekse en strokiesverhale wat op elemente vanuit Wells se boek gebaseer is, het intussen die lig gesien: Die mees onlangse voorbeeld hiervan is 'n film deur Steven Spielberg met dieselfde titel as die boek. Die hoofrolle word vertolk deur Tom Cruise en Dakota Fanning.
Sien ook

* Le Monde se 100 boeke van die eeu
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Engelse boeke
Utrecht (munisipaliteit)

: Vir die artikel oor die Suid-Afrikaanse dorp, sien Utrecht (Boererepubliek).


Utrecht (letterlik in Afrikaans: Utregt) is die hoofstad van die Nederlandse provinsie Utrecht met 'n bevolking van sowat 368 000 in 2023 en 'n oppervlakte van 99 km². Utrecht lê sentraal in Nederland. Utrecht het ook 'n Eredivisie sokkerspan (FC Utrecht) en 'n universiteit (die Universiteit Utrecht).

In die tyd van die Romeinse Ryk was die stad as castellum Traiectum beken.
Bekende boorlinge

* Herman van Veen (1945), sanger, regisseur, skrywer en akteur



Kategorie:Nedersettings in Utrecht (provinsie)
Kategorie:Provinsiehoofstede van Nederland
Kategorie:Stede in Nederland
Springbok

: Hierdie artikel handel oor die boksoort. Vir die dorp in die Noord-Kaap, sien Springbok, Noord-Kaap, en vir die nasionale rugbyspan, sien Springbokke.


Die springbok (Antidorcas marsupialis) is 'n klein, bruin-en-wit wildsbok wat in die westelike dele van Suider-Afrika aangetref word.

Volwasse springbokke het 'n gemiddelde hoogte van 75 cm. Springbokramme weeg 33–56 kg, terwyl ooie 'n gewig van 25–40 kg kan bereik. Die ram het horings wat tot 48 cm lank kan wees. Springbokke bereik 'n spoed van 80–90 km/h, terwyl hul naam op hul springvermoë dui: hulle kan 3,5 m hoog en tot 15 m ver spring.

Springbokke kom voor in die droë binnelandse gebiede van Suider-Afrika en was eens op 'n tyd volop hier. Weens die jag op hulle en die menslike besetting van hul woongebied is daar egter vandag aansienlik minder oor.

Die ooi is tussen 5,5 en 6 maande dragtig, waarna 'n enkele lammetjie gewoonlik in November gebore word. Springbokke het 'n moontlike lewensduur van tien jaar.
Nasionale embleem

duimnael|links|Posseël van die Unie van Suid-Afrika, 1923
Die springbok was vroeër die nasionale sportembleem van Suid-Afrika. Die tradisie het sy oorsprong in die 1906–1907-rugbytoetsreeks in Engeland. Ná die afskaffing van apartheid is die embleem ook afgeskaf omdat dit vir baie 'n simbool van onderdrukking is. Danksy die ingryping van Nelson Mandela is die embleem egter behou vir die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan, terwyl die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan se bynaam in Proteas verander is en nou dié blom as sy embleem gebruik. Dit is die nasionale soogdier van Suid-Afrika.

In 1997 het die Suid-Afrikaanse Lugdiens weggedoen met die springbok as sy embleem; springbok is egter steeds dié lugredery se roepsein.
Fotogalery


Lêer:Springbok etosha.jpg|Springbok in die Nasionale Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Antidorcas marsupialis 2.jpg|Springbok in die Nasionale Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Antidorcas marsupialis (laying).jpg|Rustende springbokram in die Nasionale Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Antidorcas marsupialis 1.jpg|Springbokooi by Chudopwatergat, oostelike Etoshawildtuin, Namibië
Lêer:Etosha Springbock.jpg|Springbokke wei op 'n afgebrande veld, Nasionale Etoshawildtuin, Namibië

Sien ook

* Lys van Nasionale Simbole van Suid-Afrika
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes
Verwysings
Bronne

* Databasisinskrywing gee kort verdediging hoekom hierdie spesie nie bedreigd is nie.
* Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. ISBN 0-86953-027-5.
Eksterne skakels

*


Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Afrika
Kategorie:Wildsbokke