JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
හේස්ගේ නියමය

.
හේස්‍ නියමය චාලක රසායනයේ නියමයකි. එය ජර්මේන් හේස් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද එන්තැල්පි විපර්යාස හා ශක්ති සංස්ථිතිය (සම්මත යෙදුම ΔH) පිළිබද හේස් චක්‍රය නම් කිරීමට යොදාගන්නා ලදී.
අර්ථ කථනය

හේස් නියමයට අනුව, ප්‍රතික්‍රියාවක වැදගත් වන්නේ අවසාන හා ආරම්භක පියවර පමණි. එහි අර්ථ දැක්වීමට අනුව , එන්තැල්පිය ශ්‍රිතයක් ආකාර ගන්නා බැවින් අතරමැදි පියවරවලදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාස සැලකිල්ලට නොගනී.

“රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක ආරම්භක හා අවසාන භෞතික තත්ව වෙනස් නොවී ඇති විට එහි මුළු එන්තැල්පි විපර්යාසය පියවර සංඛ්‍යාවෙන් ස්වායත්ත වේ” (රසායන විද්‍යාව , කේම්බ්‍රිජ් සරසවි මුද්‍රණාලය)

මෙමගින් සෘජුව තාප විපර්යාසය මැනීමට නොහැකි ප්‍රතික්‍රියාවල ද එන්තැල්පිය ගණනය කළ හැක. මෙය සිදු කරනුයේ අංක ගණිතය හා රසයානික සමීකරණ භාවිතයෙනි. මෙහිදී සමීකරණය හා ΔH අගය යන දෙකම එකම අගයෙන් ගුණ විය යුතුය. මෙම සමීකරණයට අදාල ලකුණ (+ හෝ -) ΔH අදාල වේ.

මෙහිදී සමීකරණ එකතුවීමෙන් සමීකරණ ජාල සෑදේ. එවිට ලැබෙන අවසාන අගය සෘණ නම් (ΔH 3(s) + 3H2O(g) → 3O2(g) + B2H6(g) ΔH = +2035 kJ
*H2O(l) → H2O(g) ΔH = +44 kJ
* H2(g) + (1/2)O2(g) → H2O(l) ΔH = -286 kJ
* 2B(s) + 3H*2B(s) + (3/2)O2(g) → B2O3(s)

මේවායේ ආපසු ප්‍රතික්‍රියා සැලකීමෙන් හා එකම පූර්ණ සංඛ්‍යාවෙන් ගුණ වූ පසු

*B2H6(g) + 3O2(g) → B2O3(s) + 3H2O(g) ΔH = -2035 kJ
* 3H2O(g) → 3H2O(l) ΔH = -132 kJ · 3H2O(l) → 3H2(g) + (3/2)O2(g) ΔH = +858 kJ
* 2B(s) + 3H2(g) → B2H6(g) ΔH = +36 kJ මෙම සමීකරණ එක් කිරීමෙන් හා පොදු පද කපා හැරීමෙන් පසු :
* 2B(s) + (3/2)O2(g) → B2O3(s) ΔH = -1273 kJ හේස්‍නිය‍මය එන්ට්‍රොපිය හා යෝජ්‍ය ශක්තියට භාවි‍තයෙන් : එන්ට්‍රොපිය සදහා
* ප්‍රතිඵල ප්‍රතික්‍රියක ΔSo = Σ(ΔSfo ) - Σ(ΔSfo ) ) ·

*ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔS = Σ(ΔSo ) - Σ(ΔSo ) යෝජ්‍ය ශක්තිය සදහා
* ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔGo = Σ(ΔGfo ) - Σ(ΔGfo )
*ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔG = Σ(ΔGo ) - Σ(ΔGo )
සටහන්

{|


|Hess's Law
|-
ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
භවය

භව යනු පැවැත්ම - සිදුවෙමින් පැවතීම - ඉදිරියට යන ලෝක පැවැත්ම යන අදහස ඇති සංස්කෘත මෙන්ම පාලී වචනයකි.

සමාන අර්ථ.



බුද්ධාගමේ භව යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ජීවිතය සහ මරණයේ අඛණඩ පැවැත්මයි. ග්‍රහණය (උපාදාන) මත පදනම් වූ මතු ජීවිතය සහ දැනීම හැඟීම කෙරේ පවත්නා ආශාවයි. මෙම 'භව' යනු ඉපදීමේ ක්‍රියාවලිය මගින් විශේෂ ආකාරයකින්, ජීවත්වන ප්‍රාණින්ගේ පැවැත්මේ පිළිවෙලයි.

පටිච්ච සමුප්පාද චක්‍රයේ අවස්ථාවන් වූ නිධානයන්ගේ දසවැන්න භව නමි,

භව යන්න උපාදාන (ඇලීම) මත රඳා පවති. යමක් කෙරේ ඇලි සිටිමෙන් පැවැත්ම ඇතිවේ.

භව යනු එක්තරා දාමයක ඊලඟ තත්වය නොහොත් ඉපදීමේ, දැනට පවත්නා තත්වයයි.
උපාදානය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් භව නොහොත් උපත ඇති වේ
ද්‍රව්‍ය පවිත්‍රීකරණය (රසායන විද්‍යාව)

රසායන ද්‍රව්‍යයක පවිත්‍රීකරණය යනු වැදගත් වන ද්‍රව්‍ය ඊට ආගන්තුක හෝ ඒ සමග මිශ්‍ර වී පවතින අනෙකුත් ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් භෞතිකව වෙන්කර ගැනීමයි. පහතින් දැක්වෙන්නේ එසේ රසායනික ද්‍රව්‍ය පවිත්‍රීකරණය කරගැනීමේ ක්‍රම පිළිබද කෙටි සමාලෝචනයකි.
පෙරීම

පෙරීම යනු ඝනයක් ද්‍රව හෝ වායුන්ගෙන් වෙන් කර ගත හැකි යාන්ත්‍රික ක්‍රමයකි. මෙහිදී රෙදි කැබැල්ලක් හෝ තුනී පටලයක් වැනි සවිවර තලයක් හරහා අදාල මිශ්‍රණයට ගලා යාමට සැලැස් වු විට සවිවර තලය මත ඝන ද්‍රව්‍ය ඉතිරි කරමින් ද්‍රවය සිදුරු තුළින් ඉවතට ගලා යයි.

කේන්ද්‍රාපසරණය ==

ද්‍රව්‍යවල ඝනත්වය පදනම් කරගනිමින් ඝනයක් ද්‍රවයකින් වෙන් කිරීමට හෝ අමිශ්‍ර ද්‍රාවක 2ක් එකිනෙකින් වෙන් කිරීමට කේන්ද්‍රාපසරණය සිදු කරයි.
වාෂ්ප කිරීම

ද්‍රව්‍ය අංශු කුඩා වීම හේතුවෙන් පෙරීමෙන් වෙන් කර ගත නොහැකි වාෂ්පශීලී ද්‍රව්‍ය , වාෂ්පශීලී නොවන ද්‍රාවකයකින් වෙන්කර ගැනීමට භාවිතාවේ.
නිස්සාරණය

මිශ්‍රණයක අඩංගු ද්‍රව්‍ය අතුරින් වෙන් කරගැනීමට අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය පමණක් දියවන ද්‍රාවකයක් භාවිතා කර මිශ්‍රණයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම නිස්සාරණයේ දී සිදුවේ.
ස්ඵටිකීකරණය

ද්‍රව ප්‍රවාහයක් සිසිල් කිරීමෙන් හෝ එයට අවක්ෂේපයක් එක් කර එහි ද්‍රාව්‍යතාවය අඩු කිරීමෙන් එහි අඩංගු යම් සංඝටකයක් ස්ඵටික බවට පත්කොට වෙන් කිරීම ස්පටිකීකරණය වේ. ද්‍රව ප්‍රවාහය තුළ පවතින ස්ඵටික පසුව පෙරීමෙන් හෝ කේන්ද්‍රාපසරණයෙන් ඉවත් කරගනී. මෙහි දී ඇති කරගන්නා ස්ඵටිකවල එම සංඝටකය ඉතා සංශුද්ධ තත්වයෙන් පවතී. විශ්ලේෂණ හා සංස්ලේෂණ කර්මාන්යන්වල දී මිළට ගන්නා ප්‍රතිකාරකවල පවිත්‍රතාව පිළිබද සැක සහිත වූ විට එම ප්‍රතිකාරක දියකර නැවත ස්ඵටිකීකරණය කරනු ලැබේ. එසේ අදාල ස්ඵටික ඉතා පිරිසිදු ද්‍රාවකයක දියකර නැවත ස්ඵටිකීකරණය කළ විට නැවත ස්ඵටික බවට පත්වූයේ නම් ඒවායේ සංශුද්ධ බව තහවුරු වේ. වර්ණාලේඛ ශිල්පයේ දී තනි ද්‍රව ප්‍රවාහයක අඩංගු සංරචක කීපයක් සංශුද්ධ තත්වය පත් කරගැනීමට ඝනයක් මත අධිශෝෂණය හා නිරධිශෝෂණය භාවිතාවේ.
ලෝහ උණු කිරීම

අමු ලෝපස් ‍වලින් ලෝහ නිෂ්පාදනය සදහා මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ. අමු ලෝපස්වලට රසායනික ද්‍රව්‍ය එකතු කොට ලෝහයේ ද්‍රවාංකය තෙක් රත්කිරීම මෙහි දී සිදු කරයි.
ප්‍රසාදනය

මෙම ක්‍රමය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා වන්නේ පෙට්‍රෝලියම් කර්මාන්තයේ දීය. මෙහිදී බොර ‍ෙතල් රත් කරමින් එක් එක් මුලද්‍රව්‍යය ඝනීභවනය වන උෂ්ණත්වය අනුව පියවරෙන් පියවර සංයෝග එකින් එක වෙන් කර ගැනීම සිදු කරයි.
ආසවනය

පෙට්‍රෝලියම් කර්මාන්තයේ දී හා එතනෝල් පවිත්‍ර කිරීම සදහා විශාල ලෙස ආසවනය භාවිතා වේ.වාෂ්පශීලී සං‍යෝග ඒවායේ තාපාංකය අනුව වෙන් කරගැනීම මෙහිදී සිදු කරයි.
ජලය පිරිසිදු කරගැනීම

ජලය බීමට සුදුසු තත්වයට පත් කරගැනීමේ ක්‍රම රාශියක් පවතී.
පිරිසැකසුම්කරණය

රසායනික ද්‍රව්‍යය , ඹෟෂධ වර්ග සහ පැසවීම හෝ සත්ව හා ශාක පටක මගින් සංස්ලේශිත ආහාර අමුද්‍රව්‍ය පිරිසිදු කරගැනීම සදහා මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ. ප්‍රතිජීවක, සිට්රික් අම්ලය , විටමින් E සහ ඉන්සියුලින් මේ ආකාරයට පිරිසිදු කරගන්නා ද්‍රව්‍ය කිහිපයකි.
විභාජනය

සාපේක්ෂව ගත් කළ පවිත්‍රකරණය සදහා එතරම් සාර්ථක නොවන ක්‍රමවේදයක් දිගින් දිගටම භාවිතා කරමින් අදාල ද්‍රව්‍යයේ සංශුද්ධතාවය වැඩි කර ගැනීම සිදුවේ.
විද්‍යුත් විච්ඡේදනය

විද්‍යුත් ධාරාවක් යොදා ගනිමින් ද්‍රව්‍යයක් සංඝටකවලට බිද හෙළීම සිදුවේ. මෙහිදී විද්‍යුත් ධාරාව ගලා යන ද්‍රව්‍යයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරනු ලැබේ.විද්‍යුත් විච්ඡේදනය යනු විද්‍යුතය ගලා යන ද්‍රව හෝ ද්‍රාවණ වේ.
ආශ්‍රිත

* රසායනික විද්‍යාව

ප්‍රවර්ගය:වර්ණලේඛ ශිල්පය
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව හැදින්වීම

ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව හෝ ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයට පදාර්ථවල ගුණ හා විද්‍යාවේ හා ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විවිධ කොටස්වල දී ඒවායේ යෙදීම් ආදිය ඇතුළත් වේ. මෙම විද්‍යාව ද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහය හා ගුණ අතර සම්බන්ධකම් පිළිබඳ සොයා බලනු ලබයි. එයට ව්‍යවහාරික භෞතික විද්‍යාවෙහි හා රසායන විද්‍යාවේ අංශ ඇතුළත් වන අතරම රසායනික , යාන්ත්‍රික , සිවිල් හා විදුලි ඉංජිනේරු ‍ක්ෂේත්‍රවලට අයත් කොටස්ද ඇතුළත් වේ. මෑත කාලයේ නැනෝ විද්‍යාවට හා නැනෝ තාක්ෂණයට යොමු වූ සැලකිය යුතු මාධ්‍ය අවධානය ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව බොහොමයක් විශ්ව විද්‍යාලවල පෙරමුණට ගෙන ඒමට දායක විය. තවද මෙය අසාර්ථක වූ උපකරණ හා භාණ්ඩ පිළිබද අධ්‍යයනය කරන අධිකරණ ඉංජිනේරු ශිල්පය හා අධිකරණ ‍ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයෙහි වැදගත් අංශයක් වෙයි.
ඉතිහාසය

දී ඇති යුගයක දී තෝරාගත් ද්‍රව්‍යය එම යුගය නිර්වචනය කරන සාධකය විය. ගල් යුගය, ලෝකඩ යුගය හා වානේ යුගය මෙයට උදාහරණ වේ. ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව ඉංජිනේරු ශිල්පයේ හා ව්‍යවහාරික විද්‍යාවේ පැරණිතම ආකාරයක් වන අතර සෙරමික් නිෂ්පාදනය තුළින් එය නිර්මාණය විය. නූතන ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව හටගන්නේ ලෝහ විද්‍යාවෙනි. ලෝහ විද්‍යාව හට ගත්තේ පතල් නිසාය. ද්‍රව්‍ය තේරුම් ගැනීමේ විශාල සොයා ගැනීමක් වූයේ 19 වන සියවස අග භාගයේ දී විලර්ඩ් ගිඕස් විසින් විවිධ කලාපවල , පරමාණුක ව්‍යුහය හා සම්බන්ධ තාප ගතික ගුණ ද්‍රව්‍යයේ භෞතික ගුණවලට ද සම්බන්ධකමක් ඇති බව පෙන්වා දීමයි. නවීන ද්‍රව්‍ය විද්‍යාවේ වැදගත් දේ බොහෝමයක් අභ්‍යාවකාශ තරගයේ ප්‍රතිඵලයි. අභ්‍යාවකාශ යානා සෑදීමට ගන්නා මිශ්‍ර ලෝහ , සිලිකන් හා කාබන් සංයෝග හඳුනා ගැනීම ඒ අතරට අයත් වේ. ප්ලාස්ටික්, අර්ධ සන්නායක හා ජෛව ද්‍රව්‍ය වැනි විප්ලවකාරී තාක්ෂණ නිසා ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාව දිගින් දිගටම ඉදිරියට ඇදේ.

1960ට පෙර (සමහරක් අවස්ථාවල දී දශක කිහිපයකට පසු) බොහෝමයක් ද්‍රව්‍යය විද්‍යාව පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තු ලෝහ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලෙස නම් කරන ලදී. එය සිදු වූයේ 19 හා 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ වූ ලෝහ පිළිබඳ අවධානය නිසාය. එතැන් සිට ක්ෂේත්‍රය සෙරමික් , බහු අවයවක , අර්ධ සන්නායක, චුම්භක ද්‍රව්‍යය , වෛද්‍යමය අධිරෝපණ ද්‍රව්‍යය හා ජීව විද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍යය ඇතුළුව සියලු කාණ්වල ද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වන සේ පුළුල් වී ඇත.
නාමකරණය

අතීතයේ සංයෝග හා මූල ද්‍රව්‍ය ලෙස රසායනික ද්‍රව්‍ය හරි ආකාරව බෙදා නොතිබුණත් අංශුවල පරමාණුකවාදයට පෙර මූලද්‍රව්‍ය නාමකරණය සිදුවිය. එය ඉගනීමෙන් පසුව බොහෝ රටවල් මූලද්‍රව්‍ය සදහා පවත්නා නම් භාවිතා කරන ලදී. (උදා - ගෝල්ඩ් , ම’කරි , අයන්) නමුත් පහසුව , භාෂාමය නිරවද්‍යතාව හා ජාතිවාදය නිසා සමහර මූලද්‍රව්‍යවල නම් සදහා විවිධ ජාතීන් වෙනස් නම් භාවිතා කරන ලදී. උදාහරණයක් ලෙස ජර්මනිය හයිඩ්‍රජන් සදහා Wesserstoff ලෙස ද ඔක්සිජන් සදහා Sauerstoff ලෙස ද භාවිතා කරන අතර ඉංග්‍රීසීන් හා සමහර රෝම ජාතික භාෂාවෙන් සෝඩියම් සදහා ‘නේට්‍රියම්’ද පොටෑසියම් සදහා ‘හේලියම්’ ද ප්‍රංශය , ග්‍රීකය හා පෝලන්ත ජාතකයන් නයිට්‍රජන් සදහා ‘ඇසෝට්’ ලෙස ද භාවිතා කරයි.

නමුත් අන්තර්ජාතික පහසුව සදහා ආදී රසායනික ද්‍රව්‍ය සදහාත් අළුතින් සොයාගන්නා ලද රසායනික ද්‍රව්‍ය සදහාත් වන අන්තර්ජාතික ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් වූ නිල නාමකරණයක් වූ ‘ශුද්ධ හා ව්‍යවහාරික රසායන විද්‍යාව සදහා වූ අන්තර්ජාතික සංගමයෙහි (IUPAC)’ නාමකරණය භාවිතා වේ. මෙම සංවිධානය විසින් එක්සත් ජනපද‍යේ ‘ඇලුමිනියම්’ හා ‘සීසියම්’ ලෙස භාවිතා වන නම් සදහා ‘Aluminium’ හා ‘Cesium ‍’ ලෙස භාවිතා වන නම් සඳහා “ඇලුමිනියම්” හා “සෙ(යි)සියම්” ලෙස ද එක්සත් ජනපදයේ ‘සල්පර්’ ලෙස හදුන්වන ‘සල්ෆර්’ ලෙසට අප නියම කරන ලදී. කෙසේ නමුත් තොග වශයෙන් විවිධ රටවල් රසායනික ද්‍රව්‍ය විකිණීමේදී භාවිතා වන්නේ එම රටවල නාමයන්ය. ලතින් අකාරාදිය අනුව නම් නොකරන රසායනික නාමකරණයන් IUPAC නාමකරණයට අනුව කැපිටල් අකුරු නොවිය යුතුය. californium හෝ einsteinium මූලද්‍රව්‍ය වැනි නාම පදයකින් සාදන මූල ද්‍රව්‍යයක නම වුවත් මෙම නීතියට යටත්ය. සමස්ථානික ද , carnon –12 හෝ uranium 235 ලෙස ලියුවහොත් එයද කැපිටල් නොවිය යුතුය.

විසිවන සියවසේ දෙවනි අර්ධයේදී භෞතික විද්‍යාගාරවල සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයෙන් පැවතීමට නොහැකි වන පරිදි ඉතා අඩු අර්ධ ජීව කාලයක් සහිත රසායනික මූලද්‍රව්‍ය න්‍යෂ්ටි නිපදවීමට හැකි විය. ගවේශකයා විසින්ම තෝරාගන්නා ලද IUPAC නාමයක් මේවාට ලබා දෙන ලදී. සමහර විටදී යම් පිරිසක් විසින් සොයා ගන්නා ලද මූලද්‍රව්‍යයක් සදහා මෙම ක්‍රමය මතභේදාත්මක විය හැක. මෙවැනි ගැටළුවක් නිසා පරමාණුක අංකය 104 හා ඊට වැඩි සමහර පරමාණු නාමකරණයේදී සැළකිය යුතු කාලයක් ප්‍රමාද විය. (මූල ද්‍රව්‍ය නාමකරණ මත භේදය පරිශීලනය කරන්න)

දහ නව වන සියවස අග භාගයේදී යම් ජාතිවාදී නාමකරණයක් නිසා මෙවැනි මතභේදකාරී තත්වයක් හටගන්නා ලදී. උදාහරණයක් ලෙස lutetium නම් කරන ලද්දේ ප්‍රංශයේ පැරීසිය මූලාශ්‍ර කරගෙනය. ජර්මනිය , ප්‍රංශයට නාමකරණ අයිතීන් අතහැර දැමීමට අකමැති විය. ජර්මනිය එයට cassiopeium ලෙසද බොහෝ විට නම් කරන ලදී. බ්‍රිතාන්‍යය niobium හි සැබෑ නම ‘‍නව ලෝකය’ යන මූලාශ්‍රය ඇති columbium බව සොයා ගන්නා ලදී. මෙය ඇමරිකානු ප්‍රකාශන මගින් ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතිකරණයන්ට පෙර ප්‍රචාරණය කරන ලදී.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_element#Nomenclature
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පිළිතුරු දීමට නොහැකි ප්‍රශ්න දාහතරක්

“පිළිතුරු දීමට නොහැකි ප්‍රශ්න” යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බුදුන් වහන්සේ උත්තර දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ පොදු ප්‍රශ්න 14 කි.

එම ප්‍රශ්න දාහතර :

ලෝකය හා සම්බන්ධ ප්‍රශ්න/ලෝකයේ පැවැත්ම ගැන
*ලෝකය නිත්‍යයද?
* එසේ නොම වේද?
* ඒ දෙයාකාරයමද?
* ඒ දෙයාකාරයෙන්ම නොවේද?


ලෝකය හා සම්බන්ධ ප්‍රශ්න:- විශ්වය තුළ ලෝකයේ පැවැත්ම


භවයෙන් එහා පවතින්නේ කුමක්ද යන ප්‍රශ්න


පුද්ගල අත්දැකීම් සම්බන්ධ ප්‍රශ්න
ප්‍රශ්න වලට බුදුන් වහන්සේගේ පිළිතුරු

මෙම ප්‍රශ්න දාහතර පිළිබඳ විමසූ විට බුදුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව සිටියහ. බුදුන් වහන්සේ මෙම ප්‍රශ්න අවුල් වශයෙන් ද ඒවා තවත් අවුල් වලට එක් විය යුතු නැතැයිද ප්‍රකාශ කළහ. උන්වහන්සේ එසේ ප්‍රකාශ කළේ සියලු මතවාදයන් සහ බැඳීම් වලින් නිදහස්ව විමුක්තිය ලබා සිටි හෙයිනි.

පටලැවීම

මෙම ප්‍රශ්න දාහතර ලෝකයේ පවතින ප්‍රධාන ආකල්ප දෙකක් අදහස් කරයි. මහා කාශ්යප තෙරුන් සමග බුදුන් වහන්සේ පැවැත්ම සහ නොපැවැත්ම යන මෙම ආකල්ප දෙක ගැන සාකච්ඡා කර ඇත. ඒ පරිද්දෙන් සිතීමට මනුෂ්යයන් පුරුදු වී සිටින බවත් මෙම අාකල්ප ගැන සිත සිතා ඒවායේ ඇලි ගැලී පැටලී සිටින තාක් කල් ඔවුනට විමුක්තිය නොලැබෙන බව බුදුහු දේශනා කළහ.
ලෝකය නිත්යයි, සදා කල් පවතී, තථාගතයන් මරණින් පසු පවතින්නේය, ශරීරයෙන් වෙන්ව ආත්මය පවතින්නේය යනාදි අදහස් වලින් කියැවෙන්නේ පැවතීම පිළිබඳ දර්ශනයයි. ලෝකය අනිත්යයි, සදාකල් නොපවති, තථාගතයන් මරණින් පසු නැත, ආත්මය ශරීරය සමග එකට පවතින්නේය යන සංකල්ප වලින් කියැවෙන්නේ නොපැවතීම පිළිබඳ දැක්මයි. මෙම දර්ශනයන් දෙකම බුදුන් වහන්සේගේ කාලයේ සිටි අනෙකුත් ශාස්තෲ වරුන් විසින් දේශනා කර ඇත. පැවතීම පිළිබඳ දර්ශනය සාමාන්ය වශයෙන් බ්රාහ්මණයන්ගේ දර්ශනයයි. නොපැවතීම පිළිබඳ දර්ශනය සාමාන්ය භෞතික වාදීන්ගේ සහ ලෞකික සුඛ විහරනවාදින්ගේ දර්ශනයයි.

(භවයේ) පැවැත්ම සහ නොපැවතීම පිළිබඳ මතවාදයන් බැහැර කළ බුදුන් වහන්සේට වෙනත් කරුණු දෙකක් පිළිබඳ සිතන්නට තිබුනේය. ඒවා නම් මෙම මත වාදයන් දෙකේ යහපත් ප්‍රථිපල සහ නියත පැවැත්මේ සහ නොපැවතීමේ මතවාදයන් පවතින දේවල් සමග අනුරුප නොවේය යන කරුණුයි. ශාස්වත දෘෂ්ඨිකයින් ආත්මය යන්න දුටුවේ එය ස්ථිර හා නොවෙනස්ව පවතින දෙයක් ලෙසිනි. ශරීරය මිය ගිය විට මෙම ආත්මය ඒ සමග මිය නොයයි. මක්නිසාද ආත්මය ස්වභාවයෙන්ම නොවෙනස්ව පවතින්නකි. ඒසේ නම් එය ශරීරය කරන දේවල් වලට බල නොපාන්නේය. ශරීරය කරන යම් කාර්යයක් ආත්මයට බලපාන්නේ නැත. මෙම තත්වය සදාචාරයේ කාර්යභාරය හා පරස්පර විරෝධි වේ. මක්නිසාද, ආත්මය සදාකාලික නම් හෝ නොනැසී පවතින්නේ නම් යහපත් කටයුතු කිරීම හෝ අයහපත් ලෙස කටයුතු කිරීම එයට බලපාන්නේ නැත. ඒ සමානවම ආත්මය හා ශරීරය එකක් නම් ශරීරය මිය යන විට ආත්මයද මිය යයි. එසේ නම් ශරීරය කරන දේ සමග ආත්මය වග කීමක්ද නැත. ඔබ මරණය සමග (භවයේ) පැවැත්ම අවසානයයි සිතන්නේනම් කරන කටයුතු වලට බාධා ඇති නොවේ. එහෙත් හේතු ඵල වාදය අනුව කිසියම් දෙයක් පවතින වාතාවරණය නියත පැවැත්ම හෝ නොපැවතීමේ සංකල්පයක් ඇති විය නොහැක.

උත්තර දිය නොහැකි ප්‍රශ්න දාහතරෙන් මතු වන තවත් උදාහරණයකින්, පවතින සෑබෑ තත්වය සමග මතවාදයක් අනුරූප නොවන බවද පෙන්වා දෙයි. උදාහරණයක් ලෙස ලෝකය දෙස බලන්න. බුද්ධාගමේ ඉගැන්වීම් වලට අනුව ලෝකයේ පැවැත්ම අස්ථිරය. ලෝකය රඳා පවතින්නේ මෝහය තෘෂ්ණාව සහ ආශාව මතයි. මේවා ඇති කල්හි ලෝකය පවතී. ඒවා නැති වූ විට ලෝකයේ පැවැත්ම නතර වේ. එබැවින් ලෝකයේ පැවැත්ම ස්ථිරද නැත්ද යන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දීමට නොහැක.
භෞතික රසායන විද්‍යාව

භෞතික රසායන විද්‍යාව යනු මහේක්ෂීය, අන්වීක්ෂීය , පරමාණුක , අණු පරමාණුක සහ අංශුමය රසායනික ක්‍රියාවලියක කොටස් හැදෑරීමට භෞතික විද්‍යාවේ යොදා ගැනීම යි. මේ සඳහා භාව්තික විද්‍යාවෙහි එන තාප ගති විද්‍යාවේ , කොන්ටම් රසායනික විද්‍යවේ, ස්ථිතිමය ක්‍රියාවලියේ සහ චාලක විද්‍යාවේ මූලිකාංග සහ යෙදවීම් උපයෝගී කරගනියි. එය බොහෝ විට පෙන්නුම් කරන්නේ රසායන විද්‍යාවේ ඉතා පුළුල් ක්ෂේත්‍රයක් ලෙසය . එහදී බොහෝ උප මූලිකාංග යොදාගනී. කොන්ටම් ක්‍රියාවලිය භෞතික රසායන විද්‍යාවේ යොදාගනු ලබන්නේ පරමාණුක සහ විශේෂ අංශුමය රසායනික අන්තර්ක්‍රියා හෝ පර්යේෂණ සඳහා ය.

භෞතික රසායනික විද්‍යාව බොහෝ විට බහු අණුක විද්‍යාවක් ලෙස ද හඳුන්වනු ලබයි. එසේ හඳුන්වනු ලබන්නේ භෞතික රසායනික විද්‍යාව සකස් වී ඇති බොහෝ ප්‍රධාන මූලිකාංග පදනම් වී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම බහු අණුක සංකල්ප මතයි. උදාහරණ ලෙස රසායනික සමතුලිතතාව, කලිල සංකල්පය දැක්විය හැක. භෞතික විද්‍යාව ප්‍රතිකාර කිරීමට උත්සාහ දරණු ලබන සම්බන්ධතාවයෙහි අඩංගු වන ප්‍රතිඵල නම්

# යම් යම් ද්‍රව්‍යවල භෞතික තත්ව මත අන්තර් අණුක බලපෑම් (සුවිකාර්යතාවය , ආතන්‍ය ප්‍රබලතාවය, ද්‍රව්‍යවල මතුපිට පීඩනය)
# ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රමාණය මත චාලක විද්‍යාවේ ප්‍රතික්‍රියාව
# යම් යම් ද්‍රව්‍යයවල විද්‍යුත් ක්‍රියාවලිය මත අයන හඳුනාගැනීම
ඉතිහාසය

භෞතික විද්‍යාව නැමැති යෙදුම ප්‍රථමයෙන් හඳුන්වාදුන්නේ යයි පිළිගැනෙ‍න්නේ මිකෙල් ලොමොනොසෝ නැමැති පුද්ගලයාගේ ‘භෞතික රසායනවාදය පිළිබඳ සත්‍යතාවය’(A Courses in true Physical Chemistry) නැමති පිටර්ස්බර්ග් සරසවියේ ළමුන් ඉදිරිපිට පැවැත් වූ දේශනයේ දී බවයි.

‍නුතන භෞතික විද්‍යාවට පදනම දැමුවේ යයි විශ්වාස කරන්නේ 1876 දී ජෝසියා විලට් ගිප්ස් නැමැත්‍තා ඔහුගේ ලිපිය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුවයි. එය ලියැවුයේ විෂමජාතීය මුලිකාංගවල තුලිතතාවය පිළිබඳවයි. එහි භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ බොහෝ කරුණු අඩංගු වේ. ඒවා නම් රසායනික විභවතාවය, ගිබ්ස්ගේ ශක්තිය , ගිබ්ස්ගේ කලාප නියමය යන කරුණුය. එමෙන්ම බහු අණුක ක්‍රියාවලීන් සඳහා ද හයිකේ කැමරලින් ඕන්ස් (Heike Kamerlingh Onnes) වැනි ක්‍රියාවලීන් සඳහා ද නාමකරණය සඳහා මෙය උපකාරී විය.

රසායනික භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රකාශයට පත් කළ ප්‍රථම විද්‍යාත්මක සඟරාව Zeitchrift für physikalische Chemie නම් ජර්මානු සඟරාවයි.මෙය ප්‍රකාශයට පත් කරන කද්දේ 1887 විලෙම් ඔස්ක්වෝල්ඩ් සහ ජැකොබොස් හෙන්රිකස් නැමති පුද්ගලයින් දෙදෙනෙක් විසිනි. 19 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගය සහ 20 වන ශත වර්ෂය සළකන විට මෙම කාර්යභාරයන් ඉතාමත් වැදගත් වු අතර 1901 - 1909 පමණ කාලයෙදී රසායන විද්‍යාව සඳහා වු නොබෙල් ත්‍යාගයෙන්ද පිදුම් ලැබීය. රසායන විද්‍යාවට අදාල වු පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් තාක්ෂණයේ දියුණුවන් සමග වඩාත් සාර්ථක ලෙස දියුණුවට පත් විය.වර්ණාවලීක්ශවේදයේ විවිධ වු ක්‍රමයන් භවිතයට එක් වු අතර අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ශවේදය , ක්ෂුද්‍ර තරංග වර්ණාවලීක්ශවේදය ආදිය ඉන් ප්‍රධාන තැනක් ගනී.

භෞතික රසායන විද්‍යාවේ වැඩි දුර සංවර්ධනයත් න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාවේ දියුණුවත් සමග සිදු විය.විශේෂයෙන් දෙවන ලෝක යුධ සමය ආශ්‍රිතව දියුණු වු සංස්ථානික විඛණ්ඩනය , අභ්‍යවකාශ රසායන විද්‍යාවේ නුතන සොයාගැනීම්, ගණනය කරන ක්‍රමවෙදයන්ගේ සිදුවු නුතන සොයාගැනීම් නුතන භෞතික රසායන විද්‍යාවේ ඉදිරි ගමනට විශාල ලෙස පාදක වී ඇත.
ආශ්‍රිත

* රසායන විද්‍යාව


ප්‍රවර්ගය:භෞතික විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
කිසා ගෝතමී රහත් තෙරණිය

සැවැත් නුවර ධනවත් සිටුවරයෙකුගේ භාර්යාව වු කිසාගෝතමීගේ පුවත බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සුප්‍රකට කථා පුවතකි. තමාගේ එකම දරුවා අහිමි වීමෙන් පසුව කිසා ගෝතමී බලාපොරොත්තු සුන්වු තත්ත්වයකට පත්වු අතර අන් අයගේ උදවු ඉල්ලා සිටියාය. ඇගේ වේදනාව ඉතා දරුණු වු බැවින් ඇය සිහිමද තත්වයකට පත්විය. යමෙක් ඇයට බුදුන් මුන ගැසෙන ලෙස දන්වා සිටියේය. බුදුරදුන් ඇයට පැවසුවේ කිසිවෙකු නොමැරුණු නිවසකින් අබ ඇට මිටක් රැගෙන එන ලෙසය. ඇගේ බලාපොරොත්තු සුන් කරමින් කිසිවෙකු නොමැරුණු ගෙදරක් සොයාගත නොහැකි විය. එමගින් ඇයට මරණයෙන් ගැලවීමක් නොමැති බව වැටහිණි. ඇය යලිත් බුදුරදුන් වෙතට පැමිණියේය. බුදුරදුන් ඇයව සන්සුන් කොට සත්‍ය අවබෝධ කර වන ලදී. ඇය ප්‍රකෘති තත්ත්වයට පත්ව අරහත් භාවයේ පළමු අධියරට පත්විය. අවසානයෙද් ඇය අරහත් තත්ත්වයට පත් වෙයි. පහත ධම්ම පද ගාථාව ඇගේ චරිතය හා සම්බන්ධ වෙයි.


යො ච වස්සතං ඡීව
අපස්සං අමතං පදං
ඒකාහන් ඡීවිතං සෙයස
පස්සෙතා අචං පදං


යමෙක් වසර 100 යක් වුවත්
මරණයේ අර්ථය වටහා නොගනිමින් ජීවත් වුව ද
වඩාත් අර්ථ වත් වන්නේ
මරණයේ අර්ථය වටහා ගනිමින් ජීවත් වන එක් දිනයයි.


ගෝතමී සුත්‍රයේදී කිසා ගෝතමී භික්ෂුණිය පවසන පරිදි

අතීතයේදී මාගේ පුතුගේ මරණය අත්විදින්නට සිදුවිණ. එය මිනිසුන් පිළිබද සේවීමේ අවසානය විය මම පසු තැවිලි නොවෙමි. නොවැළපෙමි. සියල්ල විනාශ වී ඇත. මම විමුක්ති ලබා සිටිමු. අවිද්‍යාවේ අන්දකාරය පහව ගොස් ඇත. මාර සේනාව පරාජය කළේය. බැඳීම් වලින් තොරව මම වැජඹෙමි.

මෙම කථාන්තරය ජීවත් වන්නන් අතලොස්සකි. මළමිනිසුන් බහුතරයකි යන්න ආප්ත පදයක හේතු විය.
උප පරමාණුක අංශු

භෞතීය විද්‍යාවන්හී, උප පරමාණුක අංශ යනු පරමාණු වලට වඩා බෙහෙවින් කුඩා අංශූන් වෙති. උප පරමාණුක අංශු වර්ග දෙකකි: වර්තමාන සිද්ධාන්තයන් පරිදී අනෙකුත් අංශූන් වෙතින් නොසෑදී ඇති මූලික අංශූන් සහ, සංයුක්ත අංශූන් වෙති. අංශු භෞතික විද්‍යාව සහ න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව විසින් මෙම අංශූන් පිළිබඳ සහ ඒවා අතර අන්තර්-ක්‍රියා ඇතිවන්නේ කෙසේදැයි අධ්‍යයනය කෙරෙයි .


මූලික භාවිතයේදී “පරමාණුව” (Atom) යනුවෙන් අදහස් වන්නේ බෙදා වෙන්කළ නොහැකි අංශුව යන්නයි. නමුත් වර්තමානයේ විද්‍යාඥයෝ පරමාණුව තව දුරටත් උප පරමාණුක අංශු ලෙස බෙදා වෙන් කරති‍. උප පරමාණුක අංශු අතරට ප්‍රෝටෝන, නියුට්‍රෝන හා ඉලෙක්ට්‍රෝන ද ප්‍රධාන වශයෙන් අයත් වේ.

මේ අතරින් කුඩාතම අංශුව වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයයි. එහි ස්කන්ධය වන අතර එහි ප්‍රමාණය දැනට පවතින ක්‍රම මගින් මිණිය නොහැකි තරම් කු‍ඩා වේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන සෘණ ආරෝපිත වේ. ප්‍රෝටෝනයක ස්කන්ධය වන අතර එය ආසන්න වශයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයෙහි ස්කන්ධය මෙන් 1836 ගුණයක් පමණ වේ. එහෙත් ප්‍රෝටෝනයක ස්කන්ධය ඒම ප්‍රෝටෝන බැඳී ඇති න්‍යෂ්ටික බන්ධන ශක්තිය අනුව විචල්‍ය වේ. ප්‍රෝටෝන ධන ආරෝපිත වේ. නියුට්‍රෝනවලට විද්‍යුත් ආරෝපණයක් නොමැති අතර දළ වශයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් මෙන් 1839 ගුණයක් පමණ, එනම් ක ස්කන්ධයක් සහිත වේ. ප්‍රෝටෝන හා නියුට්‍රෝන යන අංශු දෙවර්ගයම ආසන්න වශයෙන් 2.5 x 10-15 m ගණයේ විශාලත්වයකින් යුක්ත වේ. එහෙත් ප්‍රෝටෝන හෝ නියු‍ට්‍රෝනවල මතු පිට ස්වභාවය මේ වන තෙක් පැහැදිලිව අධ්‍යයනය කිරීමට නොහැකි වී තිබේ.

භෞතික විද්‍යාවේදී දැනට පිළිගත් සම්මතයන්ට අනුව නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන සෑදී ඇත්තේ ක්වාක් අංශු යනුවෙන් හැඳින්වෙන වඩාත් කුඩා අංශු වලිනි. ක්වාක් අංශු ෆර්මියෝන යනුවෙන් හැදින්වෙන උප පරමාණුක අංශු වර්ගයට අයත් වන අතර මෙම ෆර්මියෝන සහ ලෙප්ටෝන ලෙස හැඳින්වෙන තවත් උප පරමාණුක අංශු වර්ගයක් සියලුම පදාර්ථයේ මූලික තැනුම් ඒකකය බව පිළිගැනේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන ලෙප්ටෝන සඳහා එක් උදාහරණයකි. ක්වාක් අංශු වර්ග 6 ක් පවතින අතර ඒවා සියල්ලම +2/3 ක හෝ -1/3 ක මූලික ආරෝපණයක් දරණ අංශු වේ. ප්‍රෝටෝනයක් සමන්විත වන්නේ උඩු-අත් ක්වාක් අංශු (up quark) දෙකක් හා යටි-අත් ක්වාක් අංශු (down quark) එකකිනි. උඩු-අත් ක්වාක් අංශුවක් හා යටි-අත් ක්වාක් අංශු දෙකකින් නියුට්‍රෝනයක් සමන්විත වේ. මෙම මූලික සැකසුම අනුව නියුට්‍රෝනයක් හා ප්‍රෝටෝනයක් අතර පවතින ස්කන්ධයේ හා ආරෝපණයේ වෙනස පැහැදිලි කළ හැක. ක්වාක් එකිනෙක බැඳ තබාගැනීම සඳහා ඉතා ශක්තිමත් න්‍යෂ්ටික බන්ධන ආධාර වේ. බන්ධන හටගැනීම හා පවත්වා ගැනීමට මාධ්‍යය ලෙස ග්ලූවොන නමින් හැඳින්වෙන අංශු ක්‍රියාකරයි. එනම් එම අංශු ඔස්සේ මෙම බන්ධන ශක්ති සම්ප්‍රේෂණය සිදු වේ. ග්ලූවෝන, බොසෝන යන අංශු වර්ගයට අයත් වන අතර බොසෝන භෞතික ශක්තීන් සම්ප්‍රේෂක ලෙස ක්‍රියාකළ මූලික අංශු වර්ගයයි.
References


ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
රසායන විද්‍යාවේ නොවිසදු ගැටළු

රසායන විද්‍යාව නොවිසුදුනු ගැටළු ලෙස ඇත්තේ “අපට X නැමති රසායන ද්‍රව්‍ය සෑදිය හැකිද? එය විශ්ලේෂණය කළ හැකිද?” ආදී සාමාන්‍යයෙන් පහසුවෙන් විසඳිය හැකි ප්‍රශ්නයි. නමුත් විසදීමට සැලකිය යුතු වෙහෙසක් ද ගත යුතු වෙයි. කෙසේ වුවත් ගැඹුරු සම්බන්ධතා සහිත ප්‍රශ්න ද ඒ අතර වෙයි. මෙම ලිපිය රසායන විද්‍යාවේ නවීන විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට ලක්වන පැති සමග සම්බන්ධ වේ. රසායන විද්‍යාවේ නොවිසදු ලෙස සැලකූ ගැටළු එම ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳව ප්‍රවීනයෙකු විසින් නොවිසදූ ලෙස සලකනු ලබන හෝ ප්‍රවීනයන් කිහිප දෙනකු විසින් විසඳුමක් පිළිනොගන්නා ලබන ගැටළු වෙයි.

කාබනික රසායනයේ ගැටළු

නෝර්බොනයිල් කැටායන ද්‍රාවී විච්ජේදනය නෝර්බොනයිල් කැටායන මෙතරම් ස්ථායි ඇයි? එය සමමිතික ඇයි? මෙම ප්‍රශ්නය වැඩි පුරට බලපෑවේ ආදේශිත කැටායන වලට නොව ආදේශ නොවූ නෝර්බොනයිල් කැටායන වලටය. (අසම්භවිත අයන බලන්න)
· ජලය මත ප්‍රතික්‍රියාඃ සමහරක් කාබනික ප්‍රතික්‍රියා ජල කාබනික අතුරු මුහුණත් මතදී සීඝ්‍රයෙන් සිදු වන්නේ ඇයි? (ජලය මත ප්‍රතික්‍රියා බලන්න)
· එතේන්හි බන්ධන භ්‍රමණ බාධකයේ හේතුව කුමක් ද? ත්‍රිමාන අවහිරය ද අධි සංයුමනය ද? (බන්ධන භ්‍රමණ බාධකය බලන්න)
· ඇල්පා ආචරණයේ මුලාරම්භය කුමක්ද? විද්‍යුත් සෘණ පරමා‍ණු හා එකසර යුග්ම එකක් හෝ වැඩි ගණනක් නියුක්ලියෝපිලිත කේන්ද්‍රයට ආසන්නව ඇති නියුක්ලියෝපයිල ප්‍රතික්‍රියාශීලිය. (ඇල්පා ආචරණය බලන්න)

ජීව රසායන ගැටළු

· පරිපුර්ණ එන්සයිමවලට වඩා වඩා යහපත් ප්‍රතිචාර දැක්වීම : සමහර එන්සයිම විසරණචාලනයටත් වඩා වේගවත්ය. (එන්සයිමීය චාලනය බලන්න)
· ඇමයිනෝ අම්ල වල හා සීනිවල ප්‍රකාශ සමාවයවිකවලට හේතුව කුමක්ද?(ප්‍රකාශ සමායවිකතාව බලන්න )
· ප්‍රෝටීන ඇකිලී යාමේ ප්‍රශ්නය : අනුපිළිවෙල හා පාරිසරික තොරතුරු පමණක් සැලකීමෙන් හෙලිපෙප්ටයිඩ අනුපිළිවෙලේ ද්වීතියක, තෘතිය හා චතුර්ථන ව්‍යුහ අනුමාන කළ හැකිද?
ප්‍රෝටීන ඇකිලී යාමේ ප්‍රශ්නයේ ප්‍රතිලෝමයඃ යම් පාරිසරික තත්ව යටතේදී දී ඇති ව්‍යුහයක් පිළිගන්නා හෙලිපෙට්ටයිඩ අනුපිළිවෙලක් නිර්මාණය කළ හැකිද? (ප්‍රෝටීන් ඇකිලීම බලන්න)
· ජීවයේ රසායනික පදනම කුමක්ද? අජීවි රසායනික සංයෝගවලට ස්වයංව නැවත ඇතිවන සංකිර්ණ ජීව ස්වරූප ඇති කර‍න්නේ කෙසේද? (අජීවාර්ජනනය බලන්න)

භෞතික රසායනික ගැටළු

· කලාප සටහනේ විවිධ ස්ථානවල දී අධි උෂ්ණත්ව සුපිරි සන්නායකවල ඉලෙක්ට්‍රෝනික සැකැස්ම කුමක්ද? අදාල උෂ්ණත්වය කාමර උෂ්ණත්වය කරා ගෙන ආ හැකිය. සුපිරි සන්නායක බලන්න.
· ෆෙයින්මේනියම් : පරමාණුක ක්‍රමාංකය 137 ට වඩා වැඩි 1S ඉලෙක්ට්‍රෝනය ආලෝකයේ වේගයට වඩා වැඩි වේගයකින් චලනය විය යුතු මුලද්‍රව්‍යයක රසායනික ප්‍රතිඵල කුමක්ද? භෞතිකව පැවතිය හැකි අවසාන මුලද්‍රව්‍යය ෆෙයින් මේනියම්ද? ප්‍රශ්නය ඇත්ත වශයෙන්ම ඇතිවන්නේ 139 වන මුලද්‍රව්‍යයේදීය. (eka ඇක්ටිනියම් / dvi- ලැන්තනම්) සාපේක්ෂතාවය ද සලකා විශ්ලේෂණය කළ විට 1 S ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ ප්‍රවේගයට සුළු බලපෑමක් වන බව පෙනේ. එම නිසා 138 වන මුලද්‍රව්‍යයේ 1 S ඉලෙක්ට්‍රෝනය ස්ථායි වේ.
· විද්‍යුත් චුම්භක ශක්තිය ( ෆෝටෝන/පෝටෝන) කාර්යක්ෂමව රසායනික ශක්තිය බවට පරිවර්තනය කළ හැක්කේ කෙසේද? (උදා - සුර්ය ශක්තිය මගින් ජලය H2 හා O බවට වෙන් කිරීම)
· අධි සංයුජ අණුවල බන්ධන ස්වභාවය කුමක්ද? (අධි සංයුජ අණු බලන්න)
· ජලයෙහි ව්‍යුහය කුමක්ද? 2005 විද්‍යා සගරාවට අනුව එහිදී කැපීපෙනෙන නොවිසදු ගැටළු 100 න් එකක් වූයේ විශාල ජල ප්‍රමාණයක දී ජලය යාබද අණු සමග හයිඩ්‍රජන් බන්ධන සාදන්නේ කෙසේ ද යන්නයි. (ජල පොකුරු බලන්න)
සටහන්

http://en.wikipedia.org/wiki/Unsolved_problems_in_chemistry
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
Bus (පරිහරණය)

Bus යනු පරිගණක ආකෘතිකරණයේ දී, පරිගණකයක් තුළ පරිගණක උපාංග දත්ත හුවමාරුව සඳහා භාවිතා වන උප පද්ධතියකි. තුඩින් තුඩ සබඳතාවයක් මෙන් නොව තර්කානුකූලව එකම රැහැන් කොටසක් හරහා බොහෝ පර්යන්ත හරහා සම්බන්ධ වීමට bus වලට පුළුවන. සෑම bus එකක්ම එහි භෞතික පේනු උපකරණ (plug devices), කාඩ් හා රැහැන් සමග එකට බැදී සම්බන්ධක රාශිය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක.

පෙර කාලයේ දී පරිගණක bus සැබැවින්ම ඉහු සම්බන්ධතා ඇති සමාන්තර විදිමුත් bus වුව ද අද එය භාවිතා වන්නේ සමාන්තර විද්යුැත් bus ලෙස එකම තාර්කික ක්‍රියාකාරීත්වය සපයන භෞතික සැකැස්මක් ලෙසය. නවතම පරිගණක buses සඳහා සමාන්තර හා bit – serial සම්බන්ධතා භාවිතා කළ හැකි අතර ඒවා multi drop (විද්යුහත් වශයෙන් සමාන්තර) හෝ daisy chain ස්ථලකය (topology) ලෙස හෝ USB වල භාවිතා වන පරිදි සුවිච් කරන ලද මධ්‍යස්ථාන (Switched hub) ලෙස දැක්විය හැක.
References

http://en.wikipe.dia.org/wiki/Computer_bus
මෘදුකාංගවල කර්තෘ හිමිකම් උල්ලංඝනය

මෘදුකාංගවල කර්තෘ හිමිකම් උල්ලංඝනය (Software piracy) කිරීම ලෙස හැඳින්වෙන්නේ අනවසරයෙන් පරිගණක මෘදුකාංග පිටපත් කිරීමයි. මේ ආකාරයේ කර්තෘ හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් එක්සත් ජනපදය , මෙක්සිකෝව , චීනය , ඉන්දුනීසියාව , රුසියාව , බ්‍රසීලය , සිම්බාබ්වේ හා ලෝකයේ වෙනත් කොටස් කිහිපයක ද ඉතා අධික ලෙස සිදු කෙරේ. බොහොමයක් රටවල මෘදුකාංගවලට අදාල කතු හිමිකම් නීති පැවතියත් සමහරක් රටවල එම නීති අනෙක් රටවලට වඩා හොඳින් සවිගන්වා ඇත. ඉරානය හා ඇමරිකාව (USA) අතර WTO සාමාජික‍ත්වය නිසා ඇතිවුණු ආරවුල කර්තෘ හිමිකම් දරන්නෙකුගේ අවසරය නොමැතිව ඉරානය තුළ මෘදුකාංග බෙදාහැරීම නීතිගත කිරීමට මග පෑදූ අතර එමනිසා රජයත් කර්තෘ හිමිකම් නීති දේශපාලනික වශයෙන් භාවිත‍ා කරතැයි බියක් ඇති වී ඇත.

2004 දී ආසියා පැසිෆික් කලාපයේ කර්තෘ හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීමේ සීඝ්‍රතාව 53% ක් ලෙස තක්සේරු වී ඇත. ලෝකයේ විශාලම අනවසර මෘදුකාංග නිපදවන්නා වන්නේ චීනයයි. වෙළඳ මෘදුකාංග සන්ධානය මගින් 2006 දී චීනයේ භාවිතා කළ PC මෘදුකාංගවලින් 82% ක් අනවසරයෙන් පිටපත් කළ ඒවා බවට තක්සේරු කර ඇත. ලෝක වෙළඳ සංවිධානයට (WTO) සම්බන්ධවීමෙන් පසු චීනය බුද්ධිමය දේපල හිමිකම් හි වෙළඳමය අංශ පිළිබඳ WTO ගිවිසුමට (TRIPS) අනුව එරට බුද්ධිමය දේපල නීති වෙනස් කළ නමුත් එම ඇති කළ නීති නොසළකා හැර ඇත.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Copyright_infringement_of_software