JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
टेलर स्विफ्ट

टेलर एलिसन स्विफ्ट (जन्म १३ डिसेम्बर १९८९) एक अमेरिकी विश्व प्रसिद्धि कन्ट्रि-पप गायिका, गीत रचनाकार, सङ्गीतिकार तथा अभिनेत्री हुन्। उनी आफ्नै व्यक्तिगत जीवनको बारेमा गीत लेख्ने गायिकाको रूपमा प्रचलित छिन्।

स्विफ्टको जन्म पेन्सीलभेनियामा भएको थियो भने उनी त्यहीँ हुर्किएकी थिइन्। पछि गएर गायिका बन्ने सपना बोक्दे स्विफ्ट १४ वर्षको उमेरमा पेन्सिलभेनियाबाट न्यासभिल गएकी थिइन्। स्विफ्टले सानै उमेरमा बिग मेसिन रेकर्ड्ससँग अनुबन्धन पत्रमा हस्ताक्षर गर्दै सबैभन्दा सानो उमेरमानै रेकर्ड लेबलमा हस्ताक्षर गर्ने पहिलो गायिका बनेकी थिइन्। उनको आफ्नो पहिलो साङ्गीतिक एल्बमको रूपमा सन् २००६ मा टेलर स्विफ्ट नामक एल्बम सार्वजनिक गरेकी थिइन् जुन बिलबोर्ड २०० को शीर्ष ५ मा आएको थियो भने सन् २००० को दशकको सबैभन्दा लामो समयसम्म चार्टमा अढिक रहन एल्बम बन्न सफल भएको थियो। उक्त एल्बमको तेस्रो गीत "आवर सङ"ले बिलबोर्ड हट कन्ट्रि चार्टमा शीर्ष स्थान आयो भने त्यस गीतले गर्दा स्विफ्ट कसैको मद्दत बिनानै गीत लेख्ने र प्रस्तुत गर्ने सक्न सबैभन्दा युवा गायिकाको रूपमा चिनिन थालिन् । स्विफ्ले आफ्नो दोस्रो एल्बमको रूपमा फियरलेस एल्बम सार्वजनिक गरिन् जसको दुई गीत "लभ स्टोरी" र "यु बिलङ विथ मी" नामक गीतहरूले निकै प्रख्यात बने भने उक्त गीतहरूले गर्दा फियरलेस सन् २००९ को उत्कृष्ट बिक्री हुन सफल हुने एल्बम बन्यो। फियरलेस एल्बमले चौँथो ग्र्यामी अवार्ड जितेको थियो।
बाल्यकाल

टेलर एलिसन स्विफ्टको जन्म सन् १९८९ डिसेम्बर १३ का दिन रिडिङ पेन्सिलभेनियामा भएको थियो। उनको पिता स्कट किंग्स्ले स्विफ्ट एक वित्तीय सल्लाहकार थिए भने उनको आमा अन्ड्रा गार्डनर स्विफ्ट गृहेणी जो पहिले नै एक सामुहिक लगानी कोष कार्यकारी को रूप मा काम गरेकी थिइन। स्विफ्ट सँग अस्टिन नाम गरेको भाइ छ। उनले आफ्नो जीवनको प्रारम्भिक वर्ष क्रिसमसको रुख खेतीमा बिताईन। द वाइनड्रोफफ्ट स्कूल मा स्थानांतरित हुनुभन्दा पहिले उनले फ्रान्सस्केन नुन्स द्वारा संचालित एल्वरनिया मन्टेस्वरि स्कूल मा पूर्वशिक्षा लिएकी थिईन।
डिस्कोग्राफी

स्टुडियो एल्बमहरू
* टेलर स्विफ्ट (२००६)
* फियरलेस (२००८)
* स्पिक नाउ (२०१०)
* रेड (२०१२)
* १९८९ (२०१४)
* रेपुटेसन (२०१७)
* लभर (२०१९)
* फोकलोर (२०२०)
* एभरमोर (२०२०)

Re-recorded studio albums
* Fearless (Taylor's Version) (2021)
* Red (Taylor's Version) (2021)
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*
*

श्रेणी:टेलर स्विफ्ट
श्रेणी:सन् १९८९ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी पप गायिकाहरू
श्रेणी:अमेरिकी गायिका-गीतकारहरू
श्रेणी:अमेरिकी महिला गीतकारहरू
श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी रक गायिकाहरू
युयुत्सु शर्मा

युयुत्सु आर डी शर्मा प्रसिद्ध नेपाली अङ्ग्रेजी कवि तथा साहित्यकार हुन्। उनको जन्म भारतको पञ्जावमा भएको हो। विगत चार दशकदेखि नेपाली वाङ्मयको सेवा गरेका शर्मा नेपाली साहित्य जगत्का प्रिय र नाम चलेका स्रष्टा हुन् । यस अवधिमा त्रिविका प्राध्यापक, नेपाली कविताका अनुवादक र सम्पादक, नेपाली भाषाका लेखक र स्तम्भकार, साहित्यिक आन्दोलनका प्रवत्र्तक, ‘प्रतीक’ आदि अङ्ग्रेजी पत्रिकाका सम्पादक, निराला नेपाली शृङ्खलाका संस्थापक, विश्व भ्रमणकर्ता, हिमाली भेगका द्रष्टा र स्रष्टा जस्ता अनेक अवतारमा शर्मालाई हामीले देखेका छौँ । प्रस्तुत काव्यकृति विशाल पृष्ठभूमि र परिधि बोकेको कृति हो । छयालिस सालपछिको कालखण्डबाट प्रारम्भ भएको तथा महाभारत शृङ्खलास्थित सानो पौराणिक गाउँ भीमफेदीबाट प्रथम पाइला टेक्दै काठमाडौँ, भक्तपुर, अन्नपूर्ण, हेलम्बु, सगरमाथा हुँदै आन्ध्र महासागरका दुवै तट छेउमा बसेका युरोपेली र अमेरिकी नगरहरुमा पुगेर कविताका पाना भरिएका छन् र उनलाई अझै थुप्रै खाली पानाहरुले कुरिबसेका छन् ।

विश्वमा समेत प्रख्यात हिमाली कवि युयुत्सु आरडी शर्माको ‘पानाहरु खाली छन्’ काव्यकृतिलाई ऐतिहासिक उपलब्धिका रुपमा लिन सकिन्छ । यो सङ्ग्रह लामो काव्ययात्राबाट सिर्जित सयौँ रचनाबाट छानिएको गहन एवं सङ्ग्रहणीय दस्तावेज हो । नौलो शिल्प र काव्यचिन्तनबाट उब्जेको ‘पानाहरु खाली छन्’ लाई नेपाली साहित्यको प्राप्तिका रुपमा लिन सकिन्छ। आइरिस कवि काहल ओ साकीको शब्दमा भन्ने हो भने “तपाईँले युयुत्सुको कृति किन्न सक्नुहुन्न भने चोरेर भए पनि पढ्नुहोस् ।

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म
श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू
बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज ' नेपालको लुम्बिनी प्रदेश बाँके जिल्लामा अवस्थित राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। सन् २०१० जुलाई १२ मा नेपालको दशौँ राष्ट्रिय निकुञ्जको रूपमा स्थापित गरिएको यो निकुञ्ज ५५० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यो राष्ट्रिय निकुञ्जको ३४३ बर्ग कि.मि. मध्यवर्ती क्षेत्र रहेको छ । यो निकुञ्ज चौका को लागि प्रख्यात छ । ,
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

* नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरूको बारेमा समान्य जानकारी
* राष्ट्रिय निकुञ्जहरूको सम्पर्क कार्यालय हरू


श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरू
लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज

लाङ्टाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालको बागमती प्रदेशका नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक र रसुवा जिल्ला मा पर्ने एउटा राष्ट्रिय निकुञ्ज वा संरक्षित क्षेत्र हो । यस निकुञ्जको स्थापना वि. सं. २०३२ मा भएको थियो। यो राष्ट्रिय निकुञ्ज राजधानी काठमाडौँबाट नजिकमा पर्ने दोश्रो राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। प्रसिद्ध धार्मिक कुण्ड गोसाइँकुण्ड पनि यसै लाङ्टाङ राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्दछ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

*के पो छैन हाम्रा निकुञ्जमा, डा. तीर्थबहादुर श्रेष्ठ
*Information of Department of National Parks and Wildlife Conservation, Nepal
*Information of ICIMOD's Conservation Portal: Langtang National Park
*BirdLife IBA factsheet about Langtang National Park
*Nepal Tourism directory: Langtang National Park


श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरू
श्रेणी:पदयात्रा गन्तव्य
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय

अङ्गुठाकार|नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको काठमाण्डाैं स्थित कार्यालय
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय(अङ्ग्रेजीः Nepal Sanskrit University) नेपालमा संस्कृत शिक्षालाई सर्वसुलभ बनाई संस्कृत वाङ्मयभित्रका आध्यात्मिक मूल्य–मान्यता, तथा उदात्तभावलाई समयको माग अनुरूप प्रवाहित गराउने उद्देश्यले दाङ जिल्लाको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-१७, बेलझुन्डी दाङमा बि. सं. २०४३ साल मंसिर २५ गतेका दिन विधिवत् रूपमा नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय (तत्कालीन महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय) को स्थापना भएको हो । नेपालमा संस्कृत शिक्षाको संस्थागत एवं तहगत विकास गर्ने केन्द्रका रूपमा विकसित गर्ने उद्देश्यअनुरूप तत्कालीन राजा महेन्द्र वीरविक्रम शाहले सुरुवात गरेको कामलाई राजा वीरेन्द्र वीरविक्रम शाहको सक्रियता तथा संस्कृत अनुरागी नेपाली जनताको त्याग र अथक परिश्रमबाट हालको नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको स्थापना भएको हो ।
स्थापनाका उद्देश्यहरू

* नेपालमा उच्च तहसम्म सुव्यवस्थित किसिमले संस्कृत शिक्षाको पठन–पाठन गराई दक्षजनशक्ति उत्पादन गर्ने,
* संस्कृत विद्याले विविध क्षेत्रमा प्राप्त गर्दै आएका विशेष उपलब्धिहरूलाई समयानुसार अध्ययन, अनुसन्धान, संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्दै ‘वसुधैव कुटुम्बकम्, सर्वे भवन्तु सुखिनः’जस्ता उदात्त भावना प्रवाहित गराउने,
* सामाजिक आश्यकता अनुसार संस्कृत वाङ्मयमा अन्तर्निहित शास्त्रीय तथा प्रायोगिक विषयहरू आयुर्वेद, योग तथा प्राकृत चिकित्साजस्ता बहुउपयोगी विषयको अध्ययन, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण गराई ज्ञान–विज्ञानका पक्षहरूलाई उजागर गर्ने,
* प्राचीन वाङ्मयमा निहित परम्परागत धर्म, नैतिक मूल्य–मान्यता, सदाचार र सच्चरित्रको परिपालना गर्दै संस्कार, सभ्यताजस्ता विशिष्टताको खोजी गरी तिनको संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्ने,
* विश्वविद्यालयलाई ज्ञान विज्ञानको समन्वय केन्द्रका रुपमा विकसित गर्ने ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय वेव पेज
यी पनि हेर्नुहोस

श्रेणी:नेपालका विश्वविद्यालयहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमुख क्याम्पसहरू
कस्तुरी मृग

कस्तुरी मृग मोस्किडेइ परिवारको एक मात्र वर्ग मोस्कस वर्गको जनावर हो। यो जनावर दक्षिण एसियाको हिमाली क्षेत्रमा, विशेष गरी नेपालको हिमालयहरूमा पाईने गर्छ।कस्तुरी विनाकोमुल्य प्रतिग्राम पाचलाख देखी पच्चिस लाख सम्म पर्न सक्ने वहुमुल्य हुनाले सिकारिको चपेटामा कस्तुरी म्रिग रहन्छन।यस्तै कस्तुरी बिरालो पनि हिमाली छेत्रमा बस्तछन।कस्तुरी म्रिग घाँस साकाहारी हुन र कस्तुरी विराको माँङसहारी हुन।


श्रेणी:वन्यजन्तु
श्रेणी:जनावरहरू
दुधकुण्ड

दुधकुण्ड नेपालको सोलुखुम्बु जिल्ला, टाक्सिन्दु गाविस वडा न. ८मा अवस्थित धार्मिकस्थल हो। नुम्बुर हिमाल (६,९५९ मीटर),खाटाङ (६,८५३ मीटर) र कर्योललुङ (६,६८१ मीटर) अग्ला सुन्दर हिमालका काखमा रहेको यस कुण्ड समुन्द्रीसतहदेखि लगभग ४,५३१ मीटर उचाइमा अवस्थित छ। सदरमुकाम सल्लेरीबाट ३० कोस उत्तर दिशामा पर्ने यो कुण्डमा रहेको पानी सेतो देखिने भएकोले यसलाई दुधकुण्ड भनिएको हो। यसै धार्मिकस्थलको नामबाट नै सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकाको नाम राखिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:कुण्ड
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
संहिता

संहिता हिन्दू धर्मका पवित्रतम र सर्वोच्च धर्मग्रन्थ वेदहरूको मन्त्रखण्ड हो। यो वैदिक वांग्मयको पहिलो भाग हो जसमा काव्य रूपमा देवताहरूको यज्ञका लागि स्तुति गरिएको छ। वेदहरूमा प्रयुक्त भाषा वैदिक संस्कृतमय छ। वेदहरू चार भएकाले यसका चार संहिताहरू छन् (प्रत्येक संहिताहरूमा बेग्ला बेग्लै शाखा छन् ):
मुक्तिकोपनिषद अनुसार प्राचीनकालमा निम्नानुसार वेदका शाखा थिए |

*ऋग्वेद संहिता२१
*सामवेद संहिता१०००
*यजुर्वेदसंहिताशुक्ल१५कृष्ण९६
*अथर्ववेद संहिता५०
जम्मा-:११८०

भाषाविद र इतिहासकार ऋग्वेद संहितालाई पूर्ण दुनियाको सर्वप्रथम ग्रन्थहरू मध्येको एउटा मान्दछन्।

श्रेणी:धर्मग्रन्थ
विश्वकर्मा पूजा

विश्वकर्मा पूजा प्रविधि र मेशिनरीहरूको पूजा गरी भगवान विश्वकर्मालाई सम्झने दिन हो। नेपालमा असोज १ गतेलाई विश्वकर्मा दिवसको रूपमा मानिन्छ। भारतीय संस्कृतिका अन्तर्गत पनि शिल्प सङ्काय, कारखाना, उद्योगहरूमा भगवान विश्वकर्माको महत्त्वलाई प्रकट गर्दै प्रत्येक वर्ष १७ सेप्टेम्बरलाई श्रम दिवसका रूपमा मनाउने गरिन्छ। यो उत्पादन-वृदि र राष्ट्रिय समृद्धिका लागि एक सङ्कलप दिवस पनि हो।
यो पर्व कन्या सङ्क्रान्ती अथवा प्रतिवर्ष १७ सेप्टेम्बर विशवकर्मा-पुजाका रूपमा सरकारी अनि गैर सरकारी इनजिनियरिङ संस्थामा धेरै नै हर्षोल्लासका साथ सम्पन्न हुने गर्छ। भाद्रपद महिनाको शुक्ल प्रतिपदा कन्याको संक्रान्ति (१७ सेप्टेम्बर), कार्तिक शुक्ला प्रतिपदा (गोवर्धन पूजा), भाद्रपद पञ्चमी (अङ्गिरा जयन्ति) दिवस आदि विश्वकर्मा-पूजा महोत्सव पर्व हो। यी पर्वहरूमा भगवान विश्वकर्माको पुजा-अर्चना गरिन्छ।
विश्वकर्माको पूजा

भगवान् विश्वकर्माको वर्षभरिमा कति पटक पूजा र महोत्सव मनाइन्छ। जस्तै भाद्रपद शुक्ल पक्षको प्रतिपदा तिथिको महिमा महाभारतमा विशेषतः प्राप्त हुन्छ। यस दिन भगवान विश्वकर्माको पूजाअर्चना गरिन्छ। यो पूर्वोत्तर भारत, बङ्गाल र नेपालमा विशेष प्रसिद्ध पर्वका रूपमा आश्विन १ गते (कन्या सङ्क्रान्ति)का दिन मनाउने प्रचलन रहेको छ। भारतका कतिपय क्षेत्रमा गोरुतिहार (गोवर्द्धन पूजा)का दिन भगवान् विश्वकर्माको पूजाअर्चना (औजार-पूजा) गर्ने गरिन्छ। यसरी भगवान् विश्वकर्माको जयन्ती मनाउने क्रममा विद्वानहरूमाझ मतभेद रहेको पाइन्छ। (श्रुतिको वचन छ - विवाह, यज्ञ, गृहप्रवेश आदि कार्यमा अनिवार्य रूपले भगवान् विश्वकर्माको पूजा-आराधना गर्नुपर्दछ ।
:विवाहादिषु यज्ञेषु गृहारामविधायके।
:सर्वकर्मसु संपूज्यो विश्वकर्मा इति श्रुतम्॥

जगच्चक्षु विश्वकर्मन्नीश्वराय नमोनमः)
यो पनि हेर्नुहोस्

*विश्वकर्मा
सन्दर्भ सामग्रीहरू


बाह्य कडीहरू

श्रेणी:चाडपर्वहरू
सहिद दिवस

सहिद दिवस देशका लागि प्राण आहुति दिने सहिदहरूको सम्झना गरिने दिन हो। नेपालमा माघ १६ गतेलाई सहिद दिवसको रूपमा मनाइन्छ। राणा शासन बिरूद्ध लडेका सहिदहरूको सम्झनामा सहिद दिवस मनाउन थालिएको हो। यस दिन सहिद धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द, गङ्गालाल श्रेष्ठ र शुक्रराज शास्त्री लगायतका सहिदहरूको सम्झना गरिन्छ ।

नेपालको पहिलो सहिद भनेर लखन थापालाई लिइने गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री


बाह्य कडीहरू

श्रेणी:राष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय स्तरका दिवसहरू
प्रजातन्त्र दिवस

नेपालमा प्रजातन्त्र दिवस २००७ सालको क्रान्ति सफल भएर १०४ वर्षे लामो निरङ्कुश जहानीया राणा शासन अन्त्य भएको सम्झनामा हरेक फागुन ७ गते मनाइन्छ ।

त्यही कारण हामी यो दिनलाई ‘राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवस’ मान्ने गर्छौ । राणाहरूको वंशीय तन्त्र होइन कि ‘प्रजा’हरकै ‘तन्त्र’मा शासन चल्छ भन्ने उद्घोषसहित आजकै दिन मुलुकमा ‘प्रजातन्त्र’ छाएको थियो ।

विगतमा यो दिनको बेग्लै महत्त्व थियो । २०६३ वैशाखमा लोकतन्त्र स्थापनासँगै यो दिन ओझेलमा परेको हो । अब ‘प्रजातन्त्र’को ठाउँमा ‘लोकतन्त्र’ले ठाउँ थियो । बिस्तारै बोलीचालीमा ‘प्रजातन्त्र’ शब्द हराउँदै गएको छ र त्यो ‘लोकतन्त्र’ले लिएको हो । शब्द फेरिए पनि शासकीय वृत्त अझै लोकतन्त्रसँग अभ्यस्त छैन, तिनका क्रियाकलापमा राणा शाहीकै धङधङी नियमित छ ।

तर, यो दिन नेपालको राजनीतिक र शासकीय इतिहासमा प्रजातन्त्रको बेग्लै महत्त्व छ । २००७ मा नेपाली काँग्रेसको नेतृत्वमा भएको सशस्त्र क्रान्तिलाई राजा त्रिभुवनले साथ दिएपछि मुलुकमा प्रजातान्त्रिक शासन व्यवस्था स्थापना गर्न सजिलो भएको थियो । यदि राजाले साथ नदिएको भए प्रजातन्त्र स्थापना अझै समय कुर्नुपर्थ्यो होला ।
सन्दर्भ सामग्री

श्रेणी:राष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:सात सालको क्रान्ति
थारू भाषा

अङ्गुठाकार|थारु भाषाको एक गाउँ खाने कथा
थारू भाषा थारू समुदायमा बोलिने भाषा हो। यो भाषा अन्य भाषासँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। थारू भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
थारू जाति मा थारू भाषा कै प्रकार मानिने अन्य धेरै भाषाहरू छन्।जस्लाइ थारू भाषा वा सोनहा कठरिया दङ्गौरा वा मुख्य कोचीला भाषा पनि भनिन्छ।नेपालको पश्चिममा भु-भागमा यि भाषा बाहेक पूर्वी थारू समुदाय मा चितवनिया थारू भाषा बोलिन्छ जुन पश्चिमि थारू भाषा भन्दा फरक हुन्छ। यो अन्य नेपाल मा बोलिने भाषा सङ्ग मेल खान्छ मैथिली भोजपुरी बङ्गाली आदि भाषा सङग मेलखाएको देखिन्छ तर थारू मुल भाषाबाट अरु भाषा विकास भएको पाइन्छ किनकि अरु थारू भाषाबाटै विकसीत भएको हुनाले सभ्य र परिस्क्रित छ थारू भाषामा अझै पनि पुरानै मौलिकता छ। थारू भाषामा अनैकौ प्राचीन रचनाहरू छन् कथा कहानीको रूपमा यस्लाइ सङ्ग्रह गरीनुपर्ने अति आवश्यकता छ


थारू भाषाको कुनै लिखित इतिहास नभए ता पनि यो भाषा धेरै पुरानो मानिन्छ र वुद्द प्राचीन पाली भाषासंग पनि जोडिन्छ प्राय भाषा पनि मिल्छ नेपालको तराई मा बोलिने प्रमुख भाषा हो थारू भाषाको विकास नेपालको लुम्विनी देवदह क्षेत्र प्राचीन शाक्य र कोलीय राज्यबाट विकास भएको मानिन्छ।किनकि यस देवदह क्षेत्र वरिपरि बसोबास गर्ने थारू हरू अझ पनि पाइन्छ नेपालको पश्चिमि जिल्ला कैलाली कंचनपुर मा बसोबास गर्ने थारू जातिको एक उच्च स्थान भएको थारू राणा हाल थारूवाट छुटीएको छ।

यद्यपि उनीहरूको आफ्नै सटीक वर्गीकरण इन्डो-आर्यन भित्र पक्का छैन, थारू भाषाहरूको अवधी, मैथिली, बङ्गाली र भोजपुरी जस्ता छिमेकी भाषाहरू संग सतही समानता छ। निश्चित थारू घरहरूको कोश एक पुरातन, 'स्वदेशी' सब्सट्रमको सूचक हो, संभवतः चीन-तिब्बती वा ईन्डो-आर्यन बस्ती दुवैको भविष्यवाणी गर्दछ। थारू भाषाहरू इन्डो-आर्यनको सन्दर्भमा सङ्क्रमकालीन देखिन्छन्
थारू भाषाको इतिहास

थारू भाषाको कुनै लिखित ईतिहास छैन, यो धेरै पुरानो मानिन्छ। यो बौद्ध धर्म र पाली भाषा संग सम्बन्धित छ। अधिकांश भाषाहरू उस्तै हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बागमती प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पूर्वी आर्य भाषा परिवार

श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:भारतका लोपोन्मुख भाषाहरू
विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस

विश्व उपभोक्ता अधिकार दिवस मार्च महिनाको १५ तारिखका दिन विश्वभर मनाइने दिवस हो।
पृष्ठभूमी

यो दिवस पहिलो पटक सन् १९६२ मार्च १५ का दिन अमेरिकी राष्ट्रपति जोन एफ केनेडीले प्रस्तुत गरेको सुरक्षा, सूचना, छनोट र सुनुवाइलाई उपभोक्ताका चार अधिकारका रूपमा घोषणा गरिएको हो। यसैको सम्झनामा विश्वभर यो दिवस मनाइन्छ।
यी चार अधिकारका आधारमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको साधारण सभाबाट सन् १९८५ मा थप आठ अधिकारसहितको अनुवन्ध पारित भएको थियो। सोही आधारमा प्रत्येक राष्ट्रले उपभोक्ता कानुन जारी गरेका छन् ।
उपभोक्ता अधिकारका अन्तरनिहीत आधारभूत चार सिद्धान्तमा प्रत्येक उपभोक्ता आफैं सचेत हुनुपर्दछ । उपभोक्तालाई सचेत र जागरुक गर्ने दायित्व सरकार तथा वस्तु वा सेवा उत्पादन, आयात, सञ्चय वा बिक्री गर्ने प्रदायकहरूको हो।
वस्तु वा सेवाका उत्पादक, प्रदायक वा बिक्रेताहरू उपभोक्ताप्रति जिम्मेवार हुनुपर्दछ, उपभोक्ता नभइ बजार सञ्चालन नहुने हुादा उपभोक्ता बजारका सार्वभौम हुन् । त्यसैले उपभोक्तालाई अधिकार निक्षेपण गरिनुपर्छ र बजारमा उपभोक्तालाई सम्मान गरिनुपर्छ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घबाट पारित उपभोक्ता संरक्षण अनुबन्ध १९८५ र उपभोक्ता संरक्षण ऐन २०५४ को दफा ६ बमोजिम वस्तु वा सेवा खरिद तथा उपभोग गर्ने प्रत्येक उपभोक्तालाई विभिन्न अधिकार प्रत्याभूति गरिएको छ।
त्यसमा उपभोक्ताका आठ अधिकारमा सुरक्षा, सूचित, छनोट, सुनुवाइ, उपभोक्ता शिक्षा, क्षतिपूर्ति, आधारभूत आवश्यकतामा पहुँच र स्वच्छ तथा स्वस्थ वातावरणको अधिकार छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू
भद्रकाली मिश्र

भद्रकाली मिश्र नेपालका चर्चित राजनीतिक व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो। वाहाँ आफ्नो पाँच दशक लामो राजनीतिक जीवनमा धेरै पटक मन्त्री हुनुभयो र नेपालमा २०४७ सालमा संवेधानिक-राजतन्त्र व्यवस्थाको स्थापनापछि राजपरिषद् स्थायी समिति को सभापतिको जिम्मेवारीपनि सम्हाले।
राजनीति प्रवेश
वैवाहिक जीवन
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू

श्रेणी:राजसभा स्थायी समितिका सभापतिहरू
श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका मानिसहरू
सूर्यप्रसाद उपाध्याय

सूर्य प्रसाद उपाध्याय (वि.सं.१९७०-२०४१) नेपालका बरिष्ठ राजनीतिज्ञ थिए। यिनी नेपाली कांग्रेस पार्टीका एक प्रमुख नेता थिए।
२००८ देखि ३६ सम्मको अवधिमा नेपाली कांग्रेसका प्रमुख चार व्यक्तिहरूमा वीपी, सुवर्ण सम्शेर र गणेशमान सिंह सँगै यिनी पनि थिए।

१९७० वैशाख १९ मा काठमाडौँ भाटभटेनीमा जन्मिएका सूर्यप्रसादले दरबार हाइस्कुलबाट मेटि्रक र पटनाबाट एम (इतिहास), बीएल तथा बीटी गरेका थिए।
अत्यन्तै अध्ययनशील रहने यिनलाई देशभरका घटना परिघटनाको अध्यावधिक जानकारी रहन्थ्यो।

सूर्यप्रसादले २००६ चैत २७ मा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेससँग एकीकरण गरी नेपाली कांग्रेस स्थापना गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए। २००७ सालको जनक्रान्तिमा 'जनकमान्डर' भई काम गरेका उनलाई राजा-कांग्रेस संयुक्त मन्त्रीमण्डलमा २००८ जेठ १७ मा मन्त्री बनाइएको थियो। २००८ मंसिर १ मा गठित नेपाली कांग्रेसको मन्त्रीमण्डलमा प्रधानमन्त्री पछि दोस्रो स्थानमा मन्त्री बनाइएका उनले २०१४ सालमा पार्टी महामन्त्री भएपछि २०१५ सालको आमनिर्वाचनमा काठमाडौँ क्षेत्र नं. ५ र १४ नं. रामेछापबाट चुनाव लडे तर पराजित भए। यद्यपि उनलाई बीपी कोइरालाको सरकारमा गृह, कानुन तथा संसदीय व्यवस्था मन्त्री बनाइयो।

२०१७ पुस १ मा महेन्द्रले आफ्नो हातमा शासन लिएपछि जेल परेका उनी २०१८ साउन ३२ मा जेलमुक्त भएका थिए।

जेलमुक्त भएपछि पनि जेल परेका साथीलाई छुटाउने, भारतमा निर्वासित जीवन बिताइरहेका सहयोगीलाई देश भित्र ल्याउन राजालाई विश्वास दिलाउन प्रयत्न गर्ने, भारत र राजसँग 'प्रजातन्त्र' पुनः बहाली गर्न वातावरण बनाउने काममा उनी लागेको पाइन्छ।

विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र उनका बीच केही शंका उब्जिएको एक प्रमुख कारण उनी पहिले नै जेलबाट बाहिर आउनु थियो। उनी पहिले छुट्ने कारणमध्ये उनको र सूवर्ण शमशेरको पुरानो पृष्ठभूमि र नरम राजनीतिक संस्कार हो।

सूर्यप्रसादको सम्बन्ध नेहरू परिवासँग बढी भएको, जवाहरलाल र इन्दिरा गान्धी दुवैले सूर्यप्रसादलाई प्राथमिकता दिने गरेकाले पनि दुवै बीचको सम्बन्धमा सात सालदेखि नै एकअर्काबीच शंका र ईष्र्याले काम गरेको पाइन्छ। नेहरूले बीपीलाई अलिक उग्रखालको भन्ने ठानी २००७ सालको राणा कांग्रेसको संयुक्त सरकार ढलेपछि मातृकालाई प्रधानमन्त्री बनाउन राजा त्रिभुवनलाई चार पानाको चिठी लेखेका थिए।

सूर्यप्रसादका विचारमा प्रजातन्त्रको लडाइँ देश भित्रैबाट हुनुपर्छ भन्ने थियो जसलाई पछि कृष्णप्रसाद भट्टराईले र महेन्द्रनारायण निधिले पनि अवलम्बन गरेका थिए।

वि. सं. २०४१ साउन १५ गते नयाँ दिल्लीमा उपचारकै क्रममा उनको निधन भयो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र संघमा नेपालको स्थायी प्रतिनिधिहरु
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
राधाकृष्ण मैनाली

राधाकृष्ण मैनाली नेपालका बाम राजनीतिज्ञ हुन्। मैनाली २०२५ मा विद्यार्थी राजनीतिमा उत्रेका हुन्। उनी २०२८ सालको झापा बिद्रोहबाट नेपालको राजनीतिक बृत्तमा चिनिएका हुन्। ताप्लेजुङमा जन्मेका मैनालीले १६ वर्ष जेल जीवन विताएका छन्। नेकपा मालेका संस्थापक रहेका मैनालीले २०४६ को जन आन्दोलनमा बाम मोर्चाको नेतृत्व भूमिकामा रही काम गरेका थिए। २०५१ सालमा मनमोहन अधिकारी नेतृत्वको अल्पमतको सरकारमा उनी कृषि तथा भूमिसुधार मन्त्री बने।

नेकपा एमालेको पोलिटब्युरो सदस्य भएका उनी पार्टी फुटेर नेकपा माले सत्तामा जाँदा २०५४ सालमा स्वास्थ्य मन्त्री बनेका थिए। पार्टी एकीकरण पछि उनी निस्कृय बने। २०६१ को शाही कू पश्चात् राजाको शासन कालमा फेरी यिनी शिक्षामन्त्री बने। गणतन्त्रको स्थापना पश्चात् केही समय नेकपा माओवादी प्रवेश गरेका उनी पुनः नेकपा एमालेमा फर्केका छन्।

उनका 'लुटिएका २ थुँगा फूल', 'मेरो अतीतः मेरो सपना', 'बन्दी रहर', 'नलेखिएको इतिहास लगायत कृतिहरू प्रकाशित छन्।
जीवनी

राधाकृष्ण मैनालीको जन्म वि.सं. २००३ साल असोज १० गते धनपति मैनाली र चन्द्रमाया मैनालीको कोखमा ताप्लेजुङ जिल्लाको फूलबारी गाविस चोकपुर गाउँमा भएको थियो। उनका पिता धनपति मैनाली आफ्नो क्षेत्रका ठूला जमिन्दार थिए। यिनका ४ भाइ मध्ये माइला सिपी मैनाली पनि नेपाली बाम राजनीतिमा परिचित छन्।

मैनालीको प्रारम्भिक शिक्षा ताप्लेजुङमा र माध्यमिक तहको शिक्षा झापामा भएको थियो।

मैनालीको विवाह ताप्लेजुङमै १३ वर्षको उमेरमा ११ वर्षकी राधिकासँग भएको थियो। उनी हरूका एक छोरा र दुई छोरी छन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू
चन्द्रप्रकाश मैनाली

चन्द्रप्रकाश मैनाली नेपालका कम्युनिष्ट राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०२८ सालको झापा काण्ड देखि चर्चामा रहेका हुन्। हाल उनी नेकपा मालेका महासचिव छन्।

मैनाली २०७२ कार्तिकमा उपप्रधानमन्त्री नियुक्त भएका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू
द्वारिकादेवी ठकुरानी

द्वारिकादेवी ठकुरानी

द्वारिकादेवी ठकुरानीको जन्म १९७४ मा डोटीको सिलगढीमा भएको थियो । द्वारिकादेवी पिता वामदेव पन्त र आमा राधादेवीकी छोरी हुन् । द्वारिकादेवीका सौतनी आमापट्टिका भाइ शिवराज पन्त हुन् । द्वारिकादेवीका बुवा वामदेव पन्त राणाकालमा इलाम र डोटी गौडामा खरिदार थिए । बुवा आमा डोटीमा रहँदा द्वारिकादेवी सिलगढीमा जन्मेकी थिइन । द्वारिकादेवीका पिता वामदेव पन्तको पुख्र्यौली घर भने डोटीकै दानकोट गर्खाको जिजौडामाण्डू जैनोलीमा हो । द्वारिकादेवीले विसं. १९९२ मा बैतडी तल्लो स्वराडका जिम्मुवाल उद्धवबहादुर चन्दसँग अन्तरजातीय प्रेम विवाह गरेकी थिइन । ब्राह्मण परिवारमा जन्मेकी द्वारिकाका श्रीमान उद्धबबहादुर चन्द ठकुरी थिए । सोही कारण पछि द्वारिकाले आफ्नो थर ठकुरानी लेख्ने गरेकी हुन् ।

२०१४ सालमा सिमराबाट काठमाडौँका लागि उडेको प्लेन दुर्घटनामा नेपाली काँग्रेस डडेल्धुराका युवा नेता नारायणीदत्त चटौत (एन.डी.प्रकाश चटौत)को दुःखद निधन भएको थियो । सोही कारण नेपाली काँग्रेसले २०१५ सालको आम निर्वाचनमा क्षेत्र नं. ६६ डडेल्धुराबाट द्वारिकादेवी ठकुरानीलाई उम्मेद्वार बनाएको थियो । २०१५ को आम निर्वाचनमा द्वारिकादेवीले पूर्वप्रधानमन्त्री डा. के.आई.सिंह नेतृत्वको संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी उम्मेद्वार लक्ष्मीदत्त भट्टलाई हराएर चुनाव जितेकी थिइन । द्वारिकादेवीसँग क्षेन नं. ६६ डडेल्धुराबाट चुनाव हार्ने अर्का वरिष्ठ राजनीतिज्ञ नेपाल प्रजा परिषद आचार्य गूटका पुष्करनाथ उप्रेती थिए । डडेल्धुरा हाँटगाउँ घर भएका पुष्करनाथ उप्रेतीको काठमाडौँ डिल्लीबजार बसाइ थियो ।

२०१५ को आम निर्वाचनमा विजय भएपछि द्वारिकादेवी २०१६ जेठ १३ गते प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको सरकारमा उपमन्त्री र २०१६ असार १८ गते मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन हुँदा स्वास्थ्य तथा स्थानीय स्वायत्त शासन सहायक मन्त्री बनेकी थिइन । वीपी कोइराला मन्त्रिमण्डलमा द्वारिकादेवी र उनका भाइ शिवराज पन्त सँगै मन्त्री बनेका थिए ।

२०१७ पुस १ गतेको कू मा पक्राउ परेकी द्वारिकादेवी पुस ८ गते छुटेर कलकत्ता पुगेकी थिइन । कलकत्तामा रहेका विघटित कोइराला सरकारका उपप्रधानमन्त्री सुवर्णशम्शेरलाई भेटेर द्वारिकादेवी नेपाली काँग्रेसले राजा महेन्द्रको सत्ता विरुद्ध चलाएको सशस्त्र संघर्षमा सामेल भएकी थिइन । आठ वर्ष प्रवासमा बिताएर आफमाफी पछि द्वारिकादेवी २०२५ सालमा नेपाल फर्केकी थिइन । जीवनको उत्तराद्र्धमा कैलालीको जुगेडामा बस्दैआएकी द्वारिकादेवीको २०५९ मंसिर २४ गते निधन भएको थियो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू


यो पनि हेर्नुहोस्

* नेपालको पहिलो प्रतिनिधिसभा (२०१५) का सदस्यहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पहिलो
श्रेणी:डोटी जिल्लाका मानिसहरू
शिव खेरा

शिव खेरा प्रख्यात पुस्तक जीत तपाईंको (You can Win) का लेखक हुन्। ३७ लाख भन्दा बढी उनको पुस्तक बिक्र भएका छन्। यो पुस्तकको ट्रेडमार्क "जित्नेले छुट्टै काम होइन हरेक काम छुट्टै ढङ्गले गर्छ" । नेपाली सहित विश्वका २१ भन्दा बढी भाषामा अनुवाद भएका छन। यी मोटीभेश्नल वक्ता पनि हुन ।
आलोचना

शिव खेराका पुस्तक जीत तपाईंको अधिकांश सामग्री अन्य पुस्तकबाट लिएको छ। ७३ प्रतिशत चुटकिला ७० वर्षीय अमृत लालको पुस्तक "एनफ़ इज़ एनफ़" बाट लिएको छ।
बाहरी स्रोत

१. शिव खेराको महान विचारहरू