JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Punyeto

thumbnail|right|200px|Vifaa vya kujichulia vikiwa Duka|dukani .
Punyeto (kwa Kiingereza: masturbation]) ni tendo lolote la kujitafutia ashiki binafsi hasa kwa kuchochea viungo vya uzazi. Wanaochukua hatua hiyo ili wajipatie kionjo cha kuridhisha kinachofanana na kile cha tendo la ndoa kwa kawaida wanasukumwa na msisimko uliowapata, pamoja na haya ya kujitafutia mwenzi na hofu ya kuambukizwa maradhi ya zinaa.
Tathmini mojawapo

Kufanya hivyo ni kupotosha maana ya jinsia kwa binadamu, ambayo ni kufanya wawili wawe kitu kimoja kwa nguvu ya upendo ambao uanze rohoni na kukamilika katika muungano wa miili yao.

Upendo maana yake ni kujitoa kwa muungano na mpenzi unaoleta tunda lake katika mtoto, ambaye ni kwa pamoja wa baba na wa mama, akiwaunganisha upya ndani mwake.

Katika tendo la kujichua hakuna lolote kati ya hayo: hakuna upendo wala kujitoa kwa wengine, hakuna muungano wala uzazi, isipokuwa kujitafutia iwezekanavyo furaha ya kimwili (ashiki) iliyokusudiwa na Mungu kuwa sehemu ya furaha nzima ya muungano wa ndoa.

Katika tendo hilo la ubinafsi mtu yuko peke yake na kubaki peke yake: halengi chochote nje ya mwili wake, hivyo anazidi kuzama ndani mwake badala ya kustawi kwa kujiwekea malengo mema (k.mf. ndoa, haki, huduma kwa wenye shida, utume n.k.). Matokeo yake ni kupoteza nguvu za mwili na hasa kuvuruga msimamo wa nafsi kwa kujisikia mnyonge, mwenye kosa na mtumwa wa tendo ambalo analikinai mara tu baada ya kulitenda. Hatimaye anaweza kupata matatizo katika tendo la ndoa.

Kwa msingi huo Kanisa Katoliki linahesabu punyeto kuwa dhambi kubwa, tena upande mmoja ni kubwa kuliko uasherati (kuzini kati ya msichana na mvulana), kwa sababu linakwenda kinyume cha maumbile na kuandaa njia kwa dhambi nyingine (k.mf. ushoga).

Hata hivyo elimunafsia inatueleza pia urahisi kwa mtu asiyekomaa kimapendo kufuata njia hiyo danganyifu, tena ngumu kuachwa baada ya kuzoeleka mpaka ukawa uraibu wa punyeto.

Ndiyo sababu Kanisa linamhimiza padri kupokea kwa huruma wenye tatizo hilo na kuwasaidia mashauri ya kibinadamu pia kuhusu afya ya mwili na ya nafsi. Kwa mfano: kunyosha viungo kwa kazi za mikono au kwa michezo, kulalia pagumu tena si kifudifudi, kukwepa vinywaji vinavyochochea neva (kahawa, chai n.k.), kushirikiana zaidi na watu, kusaidia wenye shida. Upande wa roho awashauri kufuata vizuri dini. Awatumainishe wanaweza kushinda, kwa hiyo wasikate tamaa wala wasiogope mno.

Kutumia punyeto kunaweza kuleta matatizo kwa njia ya uzazi na kushindwa kueneza mbegu za uzazi wakati wa kujamiana.
Tathmini tofauti

Hata hivyo kuna madaktari wanaohimiza punyeto na kusema ni njia ya kuonyesha pendo binafsi na ni kitendo cha kawaida kabisa kisicho na madhara yoyote katika maumbile ya uzazi. Tena wanasema mtu anapopiga punyeto kemikali ya endofini hutolewa ambayo inafanana na dawa za kulevya na hivyo husaidia kwa muda mfupi kupunguza maumivu na msongo wa mawazo.

Watu wengine wanatetea punyeto na kuipendekeza kama njia ya kuzuia uenezi wa ukimwi.

Bila shaka wanaofanya biashara ya vifaa vya kujichulia na ponografia wako mstari wa mbele kuhimiza punyeto tangu utotoni.
Tanbihi

Jamii:Jinsia
Jamii:Saikolojia
Jamii:Maadili
Henry Ford

Henry Martin Ford (30 Julai 1863 - 7 Aprili 1947) alikuwa mhandisi na mfanyabiashara nchini Marekani. Alianza kutengeneza magari mwaka 1896 akaunda kampuni ya Ford Motor Company mjini Detroit.

Alianzisha mbinu Ya kazi ya kiwandani ulioigwa baadaye kote duniani. Alipasua kila kazi katika ufuatano wa hatua ndogondogo. Kila hatu ilipewa kwa mfanyakazi mmoja. Kwa mfano mmoja alikuwa na kazi tu kuweka tairi kwa gari na mwingine alifunga skrubu za tairi hii. Kwa kupasua mchakato wa kazi aliona ya kwamba kila kila mfanyakazi aliweza kutekeleza shughuli yake haraka zaidi tena kwa makosa machache. Kwa njia hii alifaulu kutengeneza magari haraka zaidi tena kwa bei nafuu kuliko makampuni mengine.

Gari la kwanza lililotengenezwa kwa idadi kubwa ilikuwa modeli ya Ford T akajenga milioni 15 Ford T. Pamoja na kupasua kazi aliamua kuwapa wafanyakazi wake mishahara mikubwa kuliko kawaida kwa sababu aliwataka kama wateja kwa gari lake. Ifahamike pia uzalishaji wake ilikuwa wa magari ya aina tofatitofaut.
Historia

Henry Ford alikuwa mmoja wa waanzilishi wakubwa katika historia ya viwanda na uzalishaji wa magari. Alizaliwa mnamo tarehe 30 Julai mwaka 1863, jijini Greenfield Township, Michigan, Marekani. Ford aliibuka kama kiongozi wa tasnia ya magari kupitia mbinu zake za uzalishaji wa wingi. Mnamo 1908, alizindua gari lake maarufu la Model T, ambalo lilikuwa la bei nafuu na rahisi kumiliki. Kwa kuanzisha mtindo wa uzalishaji wa kiwanda na kutumia mnyororo wa uzalishaji, Ford aliwezesha uzalishaji wa haraka na gharama nafuu, ambayo ilifanya magari kuwa upatikanaji kwa idadi kubwa ya watu. Mchango wake kwa tasnia ya magari na mbinu za uzalishaji wa viwanda vilileta mabadiliko makubwa katika uchumi na maisha ya kila siku ya watu duniani kote. Ford alifariki mnamo Aprili 7, 1947, lakini urithi wake bado unaonekana katika muundo wa viwanda na mifumo ya uzalishaji wa leo.
Tanbihi

F
Jamii:Detroit, Michigan
Johannes Kepler

.]]
thumb|220px|Sanamu ya Tycho Brahe na Johannes Kepler mjini [[Prague.]]
Johannes Kepler (27 Desemba 1571 – 15 Novemba 1630) alikuwa mtaalamu wa astronomia, hisabati, theolojia na muziki kutoka nchini Ujerumani.

Amekuwa maarafu hasa kwa sababu alitambua kanuni za mwendo wa sayari zikilizunguka Jua.
Kazi yake

Alianza masomo yake kwenye chuo kikuu cha Tuebingen katika fani ya theolojia akilenga kuwa mchungaji. Pamoja na theolojia alisoma pia hisabati halafu akafuata mwito wa kuwa mwalimu wa hisabati kwenye chuo cha Kiprotestanti mjini Graz (Austria). Baadaye aliitiwa Praha (leo nchini Ucheki) kama msaidizi wa Tycho Brahe aliyekuwa mwanahisabati rasmi wa Kaisari Rudolph II. Baadaye Kepler alipewa wajibu huu.

Kepler alitambua ya kwamba makadirio ya Nikolaus Kopernikus yalionyesha hali halisi, maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua. Hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia.
Kanuni za mwendo wa sayari

# Kanuni ya kwanza inasema sayari inatembea njia yenye umbo la duaradufu, si duara kamili, ikizungukia jua. Kabla ya Kepler wanaastronomia waliona njia ya sayari ni duara kamili.
# Kanuni ya pili inasema ya kwamba sayari inaongeza mwendo ikikaribia Jua, lakini inapunguza mwendo ikienda mbali na Jua.
# Kanuni ya tatu inaeleza ya kwamba sayari iliyo karibu na Jua ina kasi kubwa kuliko sayari ambayo ipo mbali.

Kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia.
Sala yake

“Kwako wewe, ambaye kwa mwanga wa uasilia unachochea ndani mwetu hamu ya neema yako ili tuweze kufurahia utukufu wako, kwako natoa shukrani, Bwana wangu na Mungu wangu, kwa sababu umenifanya kuonja furaha na raha katika vile vyote ulivyoviumba, katika vile vyote vilivyo kazi ya mikono yako azizi. Tazama, ee Bwana, nimemaliza kazi hii iliyokuwa wito wangu. Ili kuifanya nimetumia ile nguvu ya akili uliyonijalia wewe. Nimewaonyesha binadamu ukuu wa kazi yako, au walau sehemu ile ya ukuu wako usio na mipaka ambayo akili yako imeweza kuelewa.”
Tanbihi
Viungo vya nje

* Annotation: Posner Family Collection in Electronic Format Harmonices mundi ("The Harmony of the Worlds") in fulltext facsimile; Kilatini
* Electronic facsimile-editions of the rare book collection at the Vienna Institute of Astronomy
* Kepler and the "Music of the Spheres"
* Gale E. Christianson- Kepler's Somnium: Science Fiction and the Renaissance Scientist
* Kepler's Belief in Astrology by Nick Kollerstrom
* References for Johannes Kepler


Jamii:Wanaastronomia wa Ujerumani
Jamii:Wanasayansi wa Ujerumani
Jamii:Wanamuziki wa Ujerumani
Dimitri Mendeleyev

thumb|right|Dmitri Mendeleev
Dimitri Ivanovich Mendeleyev (kwa Kirusi Дми́трий Ива́нович Менделе́ев; Tobolsk, 8 Februari {kwa K.J. 27 Januari) 1834 – Sankt Petersburg, 2 Februari (K.J. 20 Januari) 1907) alikuwa mtaalamu wa kemia kutoka nchini Urusi.

Mendeleev alikuwa mtu wa kwanza wa kupanga elementi za kikemia katika jedwali la elementi. Baada ya kumaliza jedwali aliweza kutabiri kuwepo kwa elementi tatu zilizokuja kugunduliwa baadaye.
Maisha

Alifuata masomo ya theolojia na ualimu akawa mwalimu wa sayansi shuleni. Aliendelea kusoma kemia huko Paris na Heidelberg akichungulia hasa tabia za gesi.

Baada ya kurudi Urusi alipata nafasi ya kufundisha kwenye chuo cha teknolojia Sankt Peterburg na pia kwenye chuo kikuu alipoendelea kuwa profesa. Alipata sifa nyingi kimataifa lakini hakuendelea kupewa nafasi katika akademia ya sayansi kwa sababu ya talaka katika ndoa yake.

Mwaka 1890 alijiuzulu kwenye chuo kikuu kwa sababu alipinga kuingilia kwa serikali katika mambo ya chuo kikuu.

Mwaka 1893 aliombwa kusimamia taasisi ya kusanifisha vipimo ya Urusi. Alianzisha mfumo wa vipimo vya mita nchini akatunga pia kanuni jinsi ya kutengeneza vodka.

Aliaga dunia mwaka 1907. Elementi 101 iliitwa kwa heshima yake "Mendelevi" na pia kasoko ya Mendeleyev kwenye mwezi ilipewa jina kwa kumbukumbu yake.


Mendeleyev, Dmitri
James Clerk Maxwell

thumb|right|James Clerk Maxwell.
James Clerk Maxwell (Edinburgh, 13 Juni 1831 – 5 Novemba 1879) alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini Uskoti.

Anakumbukwa kwa sababu alifaulu kubuni nadharia iliyoeleza vizuri tabia za umeme, hasa sumakuumeme.
Maandiko

* Maxwell, James Clerk, "On the Description of Oval Curves, and those having a plurality of Focus (geometry)|Foci". Proceedings of the Royal Society of Edinburgh, Vol. ii. 1846.
* Maxwell, James Clerk, "Illustrations of the Dynamical Theory of Gases". 1860.
* Maxwell, James Clerk, "On Physical Lines of Force". 1861.
* Maxwell, James Clerk, "A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field". 1865.
* Maxwell, James Clerk, "On Governors ".From the Proceedings of the Royal Society, No.100. 1868.
* Maxwell, James Clerk, "Theory of Heat". 1871.
* Maxwell, James Clerk, "A Treatise on Electricity and Magnetism". Clarendon Press, Oxford. 1873.
* Maxwell, James Clerk, "Molecules ". Nature, Septemba 1873.
* Maxwell, James Clerk, "Matter and Motion ", 1876.
* Maxwell, James Clerk, "On the Results of Bernoulli's Theory of Gases as Applied to their Internal Friction, their Diffusion, and their Conductivity for Heat".
* Maxwell, James Clerk, "Ether", Encyclopedia Britannica, Ninth Edition (1875-89).
Viungo vya nje

Maxwell, James Clerk
Maxwell, James Clerk
Maxwell, James Clerk
Joseph Fourier

thumb|Joseph Fourier
thumb|Kwenye kaburi la Fourier mjini Paris
Jean Baptiste Joseph Fourier (21 Machi 1768 - 16 Mei 1830) alikuwa mtaalamu wa hisabati na fizikia kutoka nchini Ufaransa.
Maisha

Alionekana kuwa na vipaji vikubwa alipokuwa mwanafunzi shuleni huko Auxerre.

Alipofikia umri wa miaka 18 alipewa kazi ya profesa palepale.

Mwaka 1705 alihamia Paris akawa profesa wa hisabati.

Pamoja na Napoleon Bonaparte alikwenda Misri mwaka 1799 akashiriki katika utafiti wa nchi. Baada ya kurdi alikuwa mkuu wa mkoa wa Isère, baadaye wa mkoa wa Rhone.

Tangu mwaka 1815 aliishi mjini Paris akawa Katibu wa akademia ya sayansi.

Pamoja na shughuli hizi zote, alifanya tafiti mbalimbali za kifizikia. Alieleza jinsi gani joto linapanua ndani ya gimba mango na hii huitwa Kanuni ya Fourier.

Alibuni pia mbinu kadhaa za hisabati zilizo muhimu kwa fizikia ya kisasa.


Jamii:Wanahisabati wa Ufaransa
Jamii:Wanafizikia wa Ufaransa
Fibonacci

thumb|Fibonacci
Fibonacci (mnamo 1175 - 1250) alikuwa mtaalamu wa hisabati kutoka nchini Italia. Anakumbukwa kama mwanahisabati muhimu zaidi wa Ulaya wakati ya zama za kati.

Jina lake la kiraia ilikuwa Leonardo wa Pisa lakini aliitwa kwa jina la baba yake Bonacci.
Mfululizo wa Fibonacci

Fibonacci anakumbukwa hasa kwa jedwali la namba linaloitwa mfululizo wa Fibonacci.

Linaanza hivi: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, ...

Katika mfululizo huu namba inayofuata ni jumla ya namba mbili zinazotangulia:

1 + 1 = 2
1 + 2 = 3
2 + 3 = 5
3 + 5 = 8
5 + 8 = 13
8 + 13 = 21
13 + 21 = 34
21 + 34 = 55
34 + 55 = 89
55 + 89 = 144
89 + 144 = 233
144 + 233 = 377
233 + 377 = 610
377 + 610 = 987
610 + 987 = 1597
987 + 1597 = 2584
na kadhalika...

Jamii:Wanahisabati wa Italia
Bamba la Australia

thumb|250px|Bamba la Australia.
Bamba la Australia ni moja kati ya mabamba ya gandunia makubwa kwenye ganda la dunia. Wakati mwingine linahesabiwa pamoja na bamba la Uhindi kama "bamba la Australia-Uhindi".

Linabeba bara la Australia, kisiwa cha Guinea Mpya na sehemu za New Zealand, upande wa mashariki wa Bahari Hindi na sehemu ya Bahari Pasifiki.

Bamba la Australia limepakana na bamba la Ulaya-Asia, Bamba la Ufilipino, Bamba la Pasifiki, bamba la Antaktika na bamba la Afrika.

Jamii:Jiografia
Jamii:Gandunia
Jamii:Australia
Jamii:Guinea Mpya
Jamii:New Zealand
Pompei

thumb|220px|Altare mbele ya nyumba ya Herculaneum iliyofunuliwa.
Pompei ni mji wa mkoa wa Campania, Italia Kusini wenye wakazi 25,440 (sensa ya mwaka 2011) uliopo karibu na jiji la Napoli.
Historia

Pompei (kwa Kilatini: Pompeii) ilikuwa mji wa Roma ya Kale katika Italia ya kusini karibu na mji wa Napoli ya leo.

Mji ulianzishwa mnamo karne ya 9 KK: ndipo jamii zilipoanza kuishi katika huko na kuanzisha makazi na kufanya kazi kwa bidii na kuujenga mji.

Mlipuko wa volkeno Vesuvio uliotokea tarehe 24 Agosti 79 BK ulifunika mji wote pamoja na mji wa jirani Herkulaneo kwa ganda nene la majivu na zaha (lava) la mita sita. Wakati volikano inalipuka katika mji huo, tayari ulikuwa umejengeka sana. Watu wengi waliuawa na wachache waliweza kukimbia kwani majivu, joto, vumbi lililotanda liliwapa kizuizi cha kukimbia na kujiokoa na familia zao..

Kuna taarifa kamili ya uharibifu wa Pompei kwa sababu mwandishi Mroma Plinio Kijana alishuhudia yaliyotokea akiwa kwenye meli baharini karibu na mlima na mji wa Pompei; kuna barua kadhaa ambamo alieleza alichoona. Aliandika kuhusu mlipuko huo na kutoa ufafanuzi juu ya janga hilo, alisema katika jarida lake "watu wengi walipoteza uhai katika tukio hilo na ni nusu ya mji huo wa Pompei, japo kuna waliofanikiwa kukimbia na kuokoka; watoto na wanawake ndio waliodhurika zaidi, pia wazee na wasiojiweza".

Tangu karne ya 18 (1748) maghofu ya Pompei yalifunuliwa tena polepole. Nyumba pamoja na vifaa vilivyohifadhiwa vizuri sana chini ya majivu zinaleta picha nzuri ya maisha ya Roma ya Kale. Hivyo mji huo umeweka kama historia na kumbukumbu na historia ya Waroma. Leo hii mji wa kihistoria unatembelewa na watalii zaidi ya milioni 7 kwa mwaka, wakiwemo Waitalia wa watu kutoka nchi nyingine. Imo katika orodha ya mahali pa Urithi wa Dunia ya UNESCO.

Pamoja na yote, mji wa Pompei umejengeka upya na una wakazi zaidi ya 25,000.
Picha


File:Pompeii-Street.jpg|Barabara ya Pompei iliyofunuliwa
File:NIEdot316.jpg|Uchoraji wa ukutani

Viungo vya nje

* Tovuti rasmi
Tazama pia

* Orodha ya miji ya Italia
Tanbihi

Jamii:Campania
Jamii:Roma ya Kale
Jamii:Miji ya Italia
Jamii:Urithi wa Dunia
Yakobo Mkubwa

thumb|right|180px|Carlo Crivelli, Yakobo Mkubwa, 1480 hivi, [[London, Victoria and Albert Museum.]]


Yakobo, mwana wa Zebedayo na Salome, na kaka wa Mtume Yohane, alikuwa Myahudi wa karne ya 1 aliyepata kuwa mmoja kati ya Mitume wa Yesu walio muhimu zaidi.

Anaitwa "Mkubwa" ili kumtofautisha na Mtume mwingine mwenye jina hilohilo, Yakobo Mdogo mwana wa Alfayo.
Maisha ya awali

Yakobo pamoja na baba na mdogo wake walikuwa wavuvi huko Kafarnaumu kwenye Ziwa Galilaya.

Wataalamu kadhaa wanadhani walikuwa pia makuhani.
Wito wa utume

Inakadiriwa alikutana na Yesu mwaka 28.

Pamoja na mdogo wake waliitwa na Yesu Boanerghes ("wanangurumo") kutokana na umotomoto wao kitabia.

Pamoja na mitume wengine waliongozana na Yesu Kristo miaka mitatu hivi, ambapo Yakobo alionekana kuwa karibu sana na Yesu na kuchaguliwa naye kushuhudia matukio kadhaa ya pekee (ufufuo wa binti Yairo, kugeuka sura mlimani, kihoro bustanini).
Baada ya ufufuko wa Yesu

Baada ya kifo na ufufuko wa Yesu, Yakobo alishika nafasi ya maana katika jumuia ya kwanza ya Wakristo wa Yerusalemu.

Mwaka 44 hivi aliuawa na mfalme Herode Agripa I kwa upanga (Matendo ya Mitume 12:1-2), wa kwanza kumfia Yesu kati ya Mitume wake.
Heshima yake

Anaheshimiwa na Wakristo wote kama mtakatifu, hasa tarehe 25 Julai huko Santiago de Compostela (Hispania, ambapo wengine wanaamini aliwahi kufika kwa umisionari).
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 246-248
* Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 255-256
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 214
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 59
Viungo vya nje

*"St. James the Great, Apostle", Butler's Lives of the Saints
*The Life, Miracles and Martyrdom of St. James the Great: Apostle and Martyr of the Christian Church
*The Way of St. James Guide for the pilgrimage to Santiago de Compostela following St. James's footsteps.
*Catholic Encyclopedia: St James the Greater
*R. A. Fletcher, Saint James's Catapult: The Life and Times of Diego Gelmírez of Santiago de Compostela Oxford University Press, 1984: chapter 3, "The Early History of the Cult of St. James"
*Apostle James the Brother of St John the Theologian Orthodox icon and synaxarion
*History
*St. James the Greater, Apostle at the Christian Iconography web site
*St. James the Greater from Caxton's translation of the Golden Legend

Jamii:Waliofariki 44
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Jamii:Mitume katika Ukristo
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Carl Friedrich Gauss

thumb|200px|Gauss
100px|thumb|Sanamu ya Gauss mjini Braunschweig

Carl Friedrich Gauss (Gauß) (30 Aprili 1777 – 23 Februari 1855) alikuwa mtaalamu wa hisabati, fizikia na falaki kutoka nchini Ujerumani.
Maisha

Alizaliwa mjini Braunschweig katika Ujerumani ya kaskazini (leo hii jimbo la Saksonia ya chini). Akili zake zilionekana alipokuwa bado mtoto mdogo. Alipokuwa na umri wa miaka mitatu alimwonyesha babake kosa wakati huyu alipopiga hesabu ya mshahara wake. Mtoto alijifundisha mwenyewe kusoma.

Baada ya kuingia katika shule ya msingi alimshtusha mwalimu wake aliyewapa wanafunzi kazi ya kujumlisha namba zote kuanzia 1 hadi 100. Wanafunzi wengine hawakuanza bado kazi Gauss alimwonyesha mwalimu tayari matokeo. Alikuwa alitambua mara moja ya kwamba 100 + 1 = 101, 99 + 2 = 101, 98 + 3 = 101, na jumla ni jozi 50 za namba. Kwa hiyo alipiga 101 * 50 akapata 5050 mara moja. Mwalimu alielewa baada ya muda mdogo ya kwamba mtoto huyu hawezi kujifunza kitu kwake tena akamsaidia kuingia shule ya sekondari mapema.

Alipofikia umri wa miaka 14 alitambulishwa kwa mtemi wake na huyu alimsomesha kwanza kwenye chuo cha ufundi halafu kwenye chuo kikuu cha Goettingen aliposoma kati ya 1795 na 1798. 1799 alichukua digrii ya dokta.

Tangu 1807 alipata cheo cha profesa katika Goettingen akafundisha hisabati na kuwa mkurugenzi wa taasisi ya falaki. Na kazi aliendelea hadi kifo chake mwaka 1855.
Kazi ya kisaysansi

Gauss alibuni mambo mengi.
Alikuwa mtu wa kwanza aliyeonyesha jinsi gani kuchora pembekuminasaba. Alitengeneza jedwali inyoonyesha tarehe ya Pasaka kwa kila mwaka. Alitoa nadharia juu ya namba tasa inayoonyesha jinsi gani namba tasa zinatawanyawa kati ya namba za kawaida. Mbinu wa namba mraba ndogo ulimsaidia kubuni uenezi kawaida wa mchirizo unaoeleza wastani ya vipimo vinavyotofautiana kiasi. Mbinu huu umekuwa msingi wa ueneaji yamkini na takwimu ya kisasa.

Katika falaki alitumia mbinu wa namba mraba ndogo kukadiria njia ya asteoridi kadhaa na kwa njia hii aliweza kutabiri mahali pao angani na kurahisisha kuziona kwa darubini.

Alitumia nadharia zake za hisabati pia kwa upimaji wa nchi akasimamia upimaji wa ufalme wa Hannover ulioleta ramani nzuri za kwanza za Ujerumani ya Kaskazini.

Katika fizikia alishughulika mambo ya sumakuumeme akatengeneza telegrafi ya kwanza iliyowasilisha habari kati ya taasisi ya falaki na ofisi yake.


Gauss, Karl
James Prescott Joule

thumb|right|James Prescott Joule
James Prescott Joule (24 Desemba 1818 – 11 Oktoba 1889) alikuwa mwanafizikia kutoka nchini Uingereza aliyejipatia ridhiki za maisha yake kwa kuendesha kiwanda cha bia.

Alichangia mengi kuhusu elimu ya umeme na fizikia ya joto. Kuanzia 1840 alifanya majaribio alimotambua ya kwamba umeme ukipita kwenye kipitishio kama waya inakipashia joto. Baada ya majaribio mengine na vipimo vingi alitamka kanuni ya Joule: joto la kipitishio linalingana na zao la namba mraba ya mkondo wa umeme (ampea) na ukinzani wa umeme (omu)).

Kizio cha joto kilitwa baadaye "jouli" kwa heshima yake.

Pamoja na William Thomson aliendelea kuchunguza uhusiano kati ya gesi na joto. Wligundua ya kwamba gesi yenye nafasi ya kupanua inapoa yaani kupunguza joto. Alitmia ujuzi huu kwa kubadilisha gesi kuwa kiowevu na kutengeneza mashine za kupasha baridi.


Jamii:Wanasayansi wa Uingereza
Jamii:Manchester
Ernst Haeckel

thumb|200px|Ernst Haeckel.
Heinrich Philipp August Haeckel (Potsdam, 16 Februari 1834 - Jena, 9 Agosti 1919) alikuwa mtaalamu wa biolojia na falsafa kutoka nchini Ujerumani.

Utaalamu wake ulikuwa hasa katika zuolojia akakusanya, kueleza na kuzipa majina spishi elfu kadhaa za wanyama. Alijishughulisha na kazi za Charles Darwin, alitumia wakati mwingi kutangaza katika Ujerumani matokeo ya kazi ya Darwin.
Viungo vya nje

* Marine Biological Laboratory Library - An exhibition of material on Haeckel, including background on many Kunsformen der Natur plates
* University of California, Berkeley - Ernst Haeckel biography
* Ernst Haeckel – Evolution's controversial artist. A slide-show essay about Ernst Haeckel.
* Kunstformen der Natur, Wikimedia Commons: over 100 detailed animal drawings.
* Kunstformen der Natur, scanned (from biolib.de Stuebers Online Library)
* PNG alpha-transparencies of Haeckel's "Kustformen der natur"
* Proteus - An animated documentary film on the life and work of Ernst Haeckel
* Ernst Haeckel Haus and Ernst Haeckel Museum in Jena


Jamii:Wanabiolojia wa Ujerumani