JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
મહેમદાવાદ

મહેમદાવાદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જિલ્લામાં આવેલા મહેમદાવાદ તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

આ શહેર મહેમુદશાહ બાદશાહે વસાવ્યું હતું અને તેના નામ પરથી આ શહેરનું નામ મહેમુદાબાદ રાખવામાં આવેલું હતું, જે સમય જતાં અપભ્રંશ થઇને મહેમદાવાદ થઇ ગયું. શહેર મધ્યે એક મોટી વાવ બાદશાહે બનાવડાવી છે, જે ગુજરાત રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક ‍(S-GJ-43) છે.
ભૂગોળ

મહેમદાબાદ પર સ્થિત છે. અમદાવાદ-મુંબઇ રેલ્વે લાઇન મહેમદાવાદથી પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત અહીંથી ગાંધીનગરથી ઈંદોર જતો રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૫૯ પણ પસાર થાય છે.
જોવાલાયક સ્થળો

300px|thumb|ભમ્મરીયો કૂવો
અહીં ભમ્મરિયો કૂવો તેમજ રોજા-રોજી દરગાહ જોવાલાયક સ્થળો છે. વાત્રક નદીના કાંઠે સિદ્ધિવિનાયક દેવસ્થાન આવેલું છે, જે ઘણું જ રમણીય સ્થળ છે.
શિક્ષણ

અહીં પ્રાથમિક, માધ્યમિક, ઉચ્ચતર માધ્યમિક તેમ કુલ દસેક નિશાળો તેમજ ત્રણ મહાવિદ્યાલયો આવેલ છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* મહેમદાવાદ વિશે માહિતી


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:મહેમદાવાદ તાલુકો
ખેડા

ખેડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ખેડા જિલ્લાના ખેડા તાલુકાનું શહેર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. ખેડા જિલ્લામાંથી આણંદ જિલ્લો અલગ કરવામાં આવ્યો તે સમય પહેલાં ખેડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક હતું. હાલમાં ખેડા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નડીઆદ ખાતે આવેલું છે.
ભૌગોલિક સ્થાન

ખેડા . પર વાત્રક નદીના કાંઠા પર વસેલું છે. સમુદ્રની સપાટીથી શહેરની સરેરાશ ઊંચાઇ ૨૧ મીટર (૬૯ ફીટ) છે. આ શહેરમાંથી રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮ પસાર થાય છે.
ઇતિહાસ

ખેડા શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ 'ક્ષેત્ર' પરથી વ્યુત્પત્તિ પામ્યો છે. પ્રાચીન ગ્રંથોમાં તેનો ઉલ્લેખ ખેટક તરીકે જોવા મળે છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ખેડા નગરપાલિકાની વેબસાઇટ


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ખેડા તાલુકો
વિરપુર (મહીસાગર જિલ્લો)

વિરપુર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહીસાગર જિલ્લાનાં મહત્વના વિરપુર તાલુકાનું એક નગર છે જે આ તાલુકાનું મુખ્ય મથક પણ છે.
જોવાલાયક સ્થળો

* કાશીકાકાની ટેકરી
* ખોડીયાર માતાનું મંદિર
* જમઝર માતાનો ડુંગર
* વૈજનાથ મહાદેવ
* મૂકેશ્વર મહાદેવ
* દરિયાઈ દુલ્હા દરગાહ
* પ્રાચીન ધોળેશ્વર મહાદેવ
* શ્રી મહાપ્રભુજીની બેઠક


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:વિરપુર તાલુકો
શ્રી નિષ્કલંક મહાદેવ કોળિયાક

નિષ્કલંક મહાદેવ મંદિર ભાવનગર જિલ્લાના કોળિયાક ખાતે આવેલું શિવ મંદિર છે.

હિંદુ ધર્મની માન્યતા અનુસાર મહાભારતના યુધ્ધ પછી પાંડવો અહીં આવ્યા હતા અને કોળિયાક ગામના સમુદ્ર કિનારે દેવાધિદેવ મહાદેવની સ્થાપના કરી હતી તેમજ વેદોક્ત વિધિથી ભગવાન શિવની પૂજા-અર્ચના કરી જેનાથી યુધ્ધમાં કરેલ હિંસાના પરિણામે લાગેલા કલંકથી તેમને મુક્તી મળતાં તેઓ નિષ્કલંક થયા અને તેથી આ મહાદેવને નિષ્કલંક મહાદેવ તરીકે ઓળખાય છે. આ શિવલીંગ સમુદ્રમાં આવેલ હોવાથી માત્ર ઓટના સમયે જ તેના દર્શન થઇ શકે છે.

આ સ્થળ ભાવનગર શહેરથી આશરે ૨૦ કિલોમીટર અંતરે આવેલું છે.
કોળિયાકનો મેળો

દર વર્ષે શ્રાવણ વદ ચૌદશે તથા ભાદરવી અમાસને દિવસે અહીં પરંપરાગત રીતે લોકમેળો યોજાય છે. આ દિવસે મંદિરને બાવન ગજની ધજા ચડાવવામાં આવે છે અને મંદિરના મુહૂર્ત પ્રમાણે ભાવિકો અને શ્રધ્ધાળુઓ સમુદ્રમાં સ્નાન કરે છે અને ત્યારબાદ ભગવાનના દર્શન તથા પૂજા - અર્ચના કરે છે.

૨૦૨૦માં ૧૮ અને ૧૯ ઓગષ્ટના થનારી વદ ચૌદસ અને અમાસનો મેળો કોવિડ-૧૯ મહામારીને કારણે રદ કરવામાં આવ્યો હતો. ફક્ત ભાવનગરના રાજવી પરિવારની ધજા ચડાવવાની પરંપરાગત વિધિ કરવામાં આવી હતી.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ભાવનગર જિલ્લા પંચાયત વેબસાઇટ પર માહિતી


શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ભાવનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો
શ્રેણી:યાત્રાધામ
ઇ-કોમર્સ

ઇ-કોમર્સ (e-commerce) એટલે કે ઇલેક્ટ્રોનિક્સના ઉપકરણો તેમ જ માધ્યમો વડે કરવામાં આવતો વેપાર. આ ઇ-કોમર્સમાં વેપારનાં તમામ પાસાંઓ જેવાં કે જાહેરખબર જોવાનું, માહિતી મેળવવાનું, અન્ય ઉત્પાદનો સાથે સરખામણી કરવાનું, પસંદગી કરવાનું તેમ જ પસંદ કરેલ વસ્તુ મેળવવા પૈસા ચૂકવવાનું કાર્ય ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો વડે થાય છે. આ માટે આંતરજાળ(ઇન્ટરનેટ), કોમ્પ્યુટર નેટવર્ક, ઇ મેઇલ સેવા, બેન્ક ક્રેડીટ કાર્ડ, બેન્ક ધન હસ્તાંતરણ સેવા, ટેલિફોન તેમ જ ટી.વી. જેવાં ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો તેમ જ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ઇ-કોમર્સનો વહેવારમાં ઉપયોગ થયા પછી વેપારમાં મોટી ક્રાંતિ આવી છે, તેમ જ વેપારમાં અનેકગણી વૃદ્ધિ થઇ છે.
ઇતિહાસ

૧૯૮૦ ની સાલથી ક્રેડિટ કાર્ડ અને એટિએમ દ્વારા નાણા ઉપાડવાની પધ્ધ્તિ ને પણ ઇ-કોમર્સ ગણવામાં આવતું હતું.
સમય રેખા

* ૧૯૯૦: ટીમ બર્નર- લી એ પ્રથમ વેબ બ્રાઉઝર બનાવ્યો, વર્લ્ડ વાઈડ વેબ, નેક્સ્ટ સ્ટેપ કોમ્યુટરનો ઉપયોગ કરીને.
* 1992: જે. એચ. સ્નાઇડર અને ટેરાઝિફોરાઇને ૘ભવિષ્યની દુકાન૘ છપાવી: કેવી રીતે નવી ટેક્નો લોજી આપની ખરીદી કરવાની પદ્ધતિ બદલી નાખશે. સેંટ્ટ માર્ટિન પ્રેસ ISBN 0312063598.
* 1994: નેટૅ સ્કેપ કોમ્યુનિકેશંસ કોર્પોરેશન એ મોઝીલાનામે ઓક્ટોબરમાં માર્ગદર્શક બ્રાઉઝર બનાવ્યું આ વેબ પાના પર પીઝા હટ એ પીઝાના ઓર્દેર નોંધવા શરૂ કર્યાં. સૌ પ્રથમ ઓન લાઈન બેંક શરૂ થઈ. ફૂલો અને મેગેઝિનની ઓંલાઈન પહોંચ શરૂ થઈ. બિભત્સ અને પુક્ત વયની માટેનું સાહિત્ય વ્યાવસાયીક રીતે મળવા લાગ્યું અને કાર અને બાઈક પણ. ૧૯૯૪ના અંતમાં આવેલ નેટસ્કેપ ૧.૦ માં સીક્યોર્ડસોકેટૅ લેયર એંક્રીપ્શન વપરાયું જેથી નાણકીય વ્યવહર સલામત બન્યો.
* ૧૯૯૫: જૅફ બેઝોસ એ એમેઝોન .કોમની સ્થાપના કરી. સૌથી પ્રથમ ૨૪ કલાક વાગતો નેટ રેડિયોૢ રેડીયો એચકે અને નેટ રેદીયો એ પ્રસારણ શરૂ કર્યું. ડેલ અને સીસ્કોએ નાણાકીય વ્યવહાર માટે ઈંટૅરનેટનો ઉપયોગ જોર શોરથી શરૂ કર્યો. કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામર પ્રેરી ઓમીડ્યાર એ લિલામી ની વેબ સાઈટ ઈ-બે શરૂ કરી.
* 1998: યુનાયટેડ સ્ટેટ પોસ્ટલ સર્વીસ દ્વારા ટપાલ ટિકિટ ઈંટરનેટ પર થી ખરીદીને છાપી શકાઈ.
* 1999: [[બિઝનેસ .કોમ નામની વેબ સાઈટૅ ૭૫ લાખ ડોલરમાં વેચાઈ જે આનાથી પહેલા ૧૯૯૭માં ૧.૪૯ લાખમાં વેચાઈ હતી નેપસ્ટરે નામનું ફાઈલ શેઅરીંગ સોફ્ટવેર બનાવાયું
* 2000: ડોટ.કોમ ફાટી નીકળ્યું .
* 2002: ઈબે એ પે પાલને ૧.૫ અબજમાં ખરીદી . નીક છૂટક વેચાણ કંપની સી એસ એન સ્ટોર્સૅ અને નેટ શોપ્સ દ્વારા એક કેનૃઈય સર્વર છોડી અનુક નિયત ડોમેઈનમાં વેચાણની શરૂઆત.
* 2003: એમેઝોન .કોમએ પોતાનું સૌપ્રથમ નફો રળ્યો.
* 2007: બીઝનેસ.કોમ ને આર એચ ડોન્લીએ ૩૪.૫૦ કરોડમાં ખરીદી .
* 2008: યુએસ ઈ-કોમર્સ અને ઓનલાઈન છૂટક વેચાણ ૨૦૪ કરોડ ડોલર ને આંબવાનો અંદાજ- ૨૦૦૭ના આંકડાથી ૧૭%નો વધારો. .
નોંધ

શ્રેણી:ઇન્ટરનેટ‎
શ્રી ગંગારામબાપુ

પરિચય

શ્રી નાથજીદાદાની જગ્યા - દાણીધાર માં જે ૧૨ સમાધી આવેલી છે, તેમાનાં એક સંત એટલે શ્રી ગંગારામબાપુ.
ભુત સ્વરૂપે

શ્રી ગંગારામબાપુ ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ શહેરમાં આવેલ ઉપરકૉટ કિલ્લાની દક્ષિણમાં આવેલ ગુફાની બાજુમાં એક ઝાડ ઉપર ભુત સ્વરૂપે વસવાટ કરતા હતાં. જેમ શાસ્ત્રૉમાં કહ્યુ છે, તેમ ગત જનમનાં પૉતાના કર્મ ને ભૉગવીને સમય પસાર કરતા હતાં. કહેવાય છે કે કૉઈપણ જીવ જે સ્વરૂપે હૉય, તેના સ્વભાવ પ્રમાણે વર્તન કરે છે. તેવી જ રીતે ગંગારામ ભુત સ્વરૂપે સમય પસાર કરતા હતાં.
ગુરૂ મિલન

જેવી રીતે ભજન માં કહ્યુ છે કે, ગુરૂ બીન જ્ઞાન ન ઉપજે, ગુરૂ બીન મીટે નહી ભેદ, ગુરૂ બીન સંચય નાં ટળે, ભલે વાંચીએ ચારો વેદ. આ ભજન ની સાખી ની જેમ જ શ્રી ગંગારામબાપુ ને ગુરૂ મળ્યા અને ભુતપ્રેત યોનિમાંથી છુટકારરો મળ્યો. જેમ આપણા શાસ્ત્રૉ પણ દર્શાવે છે કે, જૉ કૉઈ પણ જીવને મૉક્ષ મેળવવૉ હૉય તૉ સૌથી સરળ મનુષ્યનાં અવતારમાં મળે છે, કારણકે ભગવાને માણસને સૌથી શ્રેષ્ઠ તત્વ બુધ્ધિ આપેલ છે. આમ માણસને જૉ કૉઈ સમર્થ ગુરૂ મળી જાય તૉ તેને મૌક્ષગતી પ્રાપ્ત થઈ જાય, પરંતુ ગંગારામબાપુ તૉ ભુતપ્રેત યૉનિમાં હતાં. જેથી સમર્થ સંતપુરૂષ મળ્યા વિના તેમાંથી છુટી શકાય તેમ હતુ નહી. આમ ગંગારામબાપુનૉ તે સમય ધીરે ધીરે પસાર થતૉ હતૉ. એક દિવસ બન્યું એવુ કે, ઉતર ભારત માંથી કૉઈ સિધ્ધ મહાત્માએ જુનાગઢ નાં દરવાજા પાસે ધુણૉ ધખાવ્યૉ.તે સિધ્ધ મહાત્મા એટલે શ્રી પ્યારેરામબાપુ. હવે બન્યું એવું કે, જુનાગઢનાં દરવાજે માણસૉની અવર જવર વધવાથી કાંઈક અડચણ થતી હતી, જેથી શ્રી પ્યારેરામબાપુને કૉઈએ વિનંતી કરી, જેથી શ્રી પ્યારેરામબાપુએ પૉતાનૉ ધુણૉ ત્યાંથી લઈને ઉપરકૉટની પાસે ધુણૉ ધખાવ્યૉ. શ્રી પ્યારેરામબાપુ પૉતાના નિત્યક્રમ મુજબ રામાયણ ગ્રન્થનું વાંચન કરતા અને સત્સંગ પણ કરતા. તે દરમિયાન બને એવુંકે જયારે બાપુ સીતારામ બૉલે તૉ સામે પણ કૉઈ સીતારામ બૉલે. હવે તૉ રૉજ આ રીતે બનવા લાગ્યું, અને એક દિવસે તૉ ગંગારામબાપુ ભુતપ્રેત યૉનિમાંથી છુટવા માટે ખુબજ ધમપછાડા કરવા લાગ્યા. આમ પણ જયાં સુધી સમય ન પાકે ત્યાં સુધી કાઈ પણ મળતું નથી, શ્રી પ્યારેરામબાપુએ ગંગારામને પ્રેત યૉનિમાંથી છૉડાવીને પૉતાનાં શિષ્ય બનાવ્યા. આમ આવી રીતે ગંગારામબાપુને ગુરૂનું મિલન થયું. ત્યાંરથી નામ થયું શ્રી ગંગારામબાપુ ગુરૂ શ્રી પ્યારેરામબાપુ.
ગુરૂ આદેશ
દાણીધાર જગ્યામાં આગમન
ધુણાનાં સ્થળ
શ્રી નાથજીદાદા સાથે સમાધી
પરચા
ફોટો ગેલેરી
આપણ જુઓ

* શ્રી પ્યારેરામજીબાપુ - જુનાગઢ
* શ્રી નાથજીદાદાની જગ્યા - દાણીધાર
* શ્રી નાથજીદાદા - દાણીધાર
* શ્રી ઉપવાસીબાપુ


શ્રેણી:ગુજરાતનાં સંતો
શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય
અરવિંદ આશ્રમ

અરવિંદ આશ્રમ, વડોદરા આવેલો આશ્રમ છે.

સ્વાતંત્ર્ય સેનાની તથા તત્ત્વચિંતક અરવિંદ ઘોષના વડોદરામાં ઇ.સ. ૧૮૯૪ થી ઇ.સ. ૧૯૦૬ દરમ્યાન મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડના અંગત સચિવ તરીકે રહ્યા હતા. તેઓએ આ દરમ્યાન ઉપાચાર્ય તથા પ્રાધ્યાપક તરીકે પણ કામ કર્યુ હતું. તેમનું નિવાસ સ્થાન આજે અરવિંદ આશ્રમ તરીકે જાણીતું છે. આ રાષ્ટ્રીય સ્મારક વડોદરાના દાંડિયા બજાર વિસ્તારમાં આવેલું છે. આ સ્થળે યોગ અને ધ્યાન નિયમિત રૂપે શિખવાડવામાં આવે છે તેમ જ એકયુપ્રેસરની સારવાર તેમ જ તાલીમ આપવાનું કાર્ય પણ વિનામૂલ્યે કરવામાં આવે છે. શ્રી અરવિંદજીના જીવન આધારિત નાનકડું મ્યુઝિયમ પણ અહીં આવેલું છે.


શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
શ્રેણી:વડોદરા શહેર
ભારત રત્ન

ભારત રત્ન ભારત દેશનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પુરસ્કાર છે. આ પુરસ્કાર રાષ્ટ્રની સેવા બદલ એનાયત કરવામાં આવે છે. આ સેવાઓમાં કલા, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન અથવા સાર્વજનિક ક્ષેત્રે આપેલી સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. શરૂઆતમાં આ સન્માન ફક્ત કળા, વિજ્ઞાન, સાહિત્ય અને જાહેરસેવાનાં ક્ષેત્રમાં પ્રદાન કરનારી વ્યક્તિઓને જ આપવામાં આવતું હતું. પણ ડિસેમ્બર ૨૦૧૧માં કરેલા સુધારા મુજબ આ ક્ષેત્રને વિસ્તૃત કરીને 'કોઇપણ ક્ષેત્રમાં માનવસેવાના પ્રયાસ' બદલ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કારની સ્થાપના ૨ જાન્યુઆરી ૧૯૫૪ એ સમયના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સન્માન માટે દર વર્ષે ભારતના વડાપ્રધાન દ્વારા ભારતના રાષ્ટ્રપતિને ભલામણ કરવામાં આવે છે. દર વર્ષે વધુમાં વધુ ત્રણ નામોની ભલામણ કરી શકાય છે. આ સન્માન મેળવનારી વ્યક્તિઓને રાષ્ટ્રપતિનાં હસ્તાક્ષરવાળું એક પ્રશસ્તિપત્ર અને પીપળાનાં પાનના આકારનું સન્માનચિન્હ આપવામાં આવે છે. આ સન્માન સાથે કોઇ નાણાકીય પુરસ્કાર જોડાયેલ નથી. પણ ભારતરત્ન મેળવનારી વ્યક્તિને ભારતનાં શિષ્ટાચારની યાદીમાં સાતમાં ક્રમે ગણવામાં આવે છે. જોકે આ સન્માનને ઇલ્કાબની જેમ વાપરવાની બંધારણીય મનાઇ છે. આ પુરસ્કાર વડે સન્માનિત વ્યક્તિ પોતાના નામ આગળ કોઇ પદવી લખતા નથી.

ઇ.સ. ૧૯૫૪માં આ સન્માન સહુપ્રથમ આપવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન મરણોપરાંત આપવાની પહેલાં કોઇ જોગવાઇ ન હતી. પણ ૧૯૫૫ના સુધારા દ્વારા આ સન્માન મરણોપરાંત આપવાની છૂટ આપવામાં આવી. ઇ.સ. ૧૯૬૬માં ભારતના વડાપ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીને સર્વપ્રથમ મરણોપરાંત આ સન્માન આપવામાં આવ્યું. જાણીતા ક્રિકેટના ખેલાડી સચિન તેંડુલકર ફક્ત ૪૦ વર્ષે આ સન્માન મેળવી આ સન્માન મેળવનારા સહુથી યુવા વ્યક્તિ બન્યાં. તો જાણીતા સમાજસેવક ધોન્ડો કેશવ કર્વે ૧૦૦ વર્ષની ઉંમરે આ સન્માન મેળવીને સન્માન મેળવનારા સહુથી વડીલ વ્યક્તિ બન્યાં. સામાન્ય રીતે આ સન્માન ભારતના નાગરીકોને આપવામાં આવે છે. ઇ.સ. ૧૯૮૦માં ભારતની બહાર જન્મેલાં અને પાછળથી ભારતનું નાગરિત્વ મેળવનાર મધર ટેરેસાને આપવામાં આવ્યું. આ ઉપરાંત બે વિદેશી નાગરીકો, પાકિસ્તાનના નાગરીક ખાન અબ્દુલ ગફાર ખાન અને દક્ષિણ આફ્રિકાના નાગરીક નેલ્સન મંડેલાને પણ આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે.

અન્ય પ્રતિષ્ઠિત પુસ્કારોમાં પદ્મવિભૂષણ,પદ્મભૂષણ તેમ જ પદ્મશ્રીનું નામ જાણીતું છે.
ઇતિહાસ

ઇ.સ. ૧૯૫૪માં રાષ્ટ્રપતિના સચિવાલય દ્વારા બે નાગરિક સન્માનો 'ભારતરત્ન' અને 'ત્રિસ્તરીય પદ્મવિભૂષણ' સન્માન આપવા માટે જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ સન્માન ભારતનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન છે. આ સન્માન માટે ભારતના સંવિધાનમાં કોઇ સ્પષ્ટ જોગવાઇ નથી.

આ સન્માનને બે વખત સ્થગિત કરવામાં આવ્યા હતાં. પ્રથમ વખત મોરારજી દેસાઈની સરકારે આ સન્માનોને સ્થગિત કર્યા હતાં. તેમણે ૧૩ જુલાઇ ૧૯૭૭ના રોજ બધા જ વ્યક્તિગત સન્માનો પાછા ખેંચી લીધા. આ ઉપરાંત પહેલાં જે વ્યક્તિઓને આ સન્માન આપવામાં આવ્યા હતાં, તેમને પણ આ સન્માન ઇલ્કાબની જેમ ન વાપરવાની સૂચના આપવામાં આવી. ૨૫ જાન્યુઆરી ૧૯૮૦ના રોજ આ પ્રતિબંધ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો. ઇ.સ. ૧૯૯૨માં આ સન્માન પર ફરીથી પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો. મધ્યપ્રદેશ અને કેરલ રાજ્યની વડી અદાલતમાં આ સન્માનોની બંધારણીય યોગ્યતાને પડકારતી બે જાહેર હીતની અરજીઓ કરવામાં આવી હતી. અંતે ડિસેમ્બર ૧૯૯૫માં સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશ બાદ આ સન્માનો ફરીથી ચાલુ કરવામાં આવ્યાં.

વર્ષ ૨૦૨૪માં લાલકૃષ્ણ અડવાણી સહિત પાંચ મહાનુભાવોને ભારતરત્ન અપાયો ત્યારે ત્યાં સુધીમાં કુલ ૫૩ વ્યક્તિત્વ ભારતરત્ન બની ચૂક્યા હતા.
પુરસ્કાર મેળવનાર મહાનુભાવોની યાદી
નોંધ

* # = મરણોપરાંત.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

* ભારત રત્ન યાદી


શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:પુરસ્કાર
શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા
શ્રેણી:ભારતનાં પારિતોષિકો
પદ્મશ્રી

પદ્મશ્રી પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે આપવામાં આવતો એક પુરસ્કાર છે, જે દેશના માટેના સૈનિકક્ષેત્ર સિવાયના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ યોગદાનના માટે એનાયત કરવામાં આવે છે,જેમકે કલા, શિક્ષણ, ઉધોગ, સાહિત્ય, વિજ્ઞાન, ખેલકુદ, સમાજ સેવા વગેરે.

અન્ય ગૌરવપ્રદ પુરસ્કારોમાં પદ્મભૂષણ, પદ્મવિભૂષણ અને ભારત રત્નની ગણના થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* પદ્મશ્રી પૂરસ્કૃત મહાનુભાવોની યાદી

શ્રેણી:પુરસ્કાર
શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો
પદ્મવિભૂષણ

પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર ભારત સરકાર દ્વારા વાર્ષિક ધોરણે આપવામાં આવતો દેશનો બીજા ક્રમનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર છે, જે દેશના માટેના સૈનિકક્ષેત્ર સિવાયના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ યોગદાન માટે એનાયત કરવામાં આવે છે.

અન્ય ગૌરવપ્રદ પુરસ્કારોમાં પદ્મશ્રી, પદ્મભૂષણ અને ભારત રત્નની ગણના થાય છે.
બાહ્ય કડીઓ

* પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર પામેલા મહાનુભાવો
* પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કારનો ઇતિહાસ

શ્રેણી:ભારત
શ્રેણી:ભારતના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો
રાજધાની એક્સપ્રેસ

રાજધાની એક્ષપ્રેસ ભારતીય રેલની એક પેસેન્જર સેવા છે, કે જે ભારત દેશની રાજધાની દિલ્હીને દેશના વિભિન્ન રાજ્યોનાં પાટનગરો સાથે રેલ્વે માર્ગ દ્વારા જોડે છે.
ઇતિહાસ

સૌથી પહેલાં રાજધાની એક્ષપ્રેસની શરુઆત ૧૯૬૯ના વર્ષમાં અત્યંત ઝડપથી દોડતી રેલ ગાડી સેવાના રુપે કરવામાં આવી હતી. આ રેલગાડીની ઝડપ સામાન્ય રેલગાડી (૭૦ કિ.મી. પ્રતિ કલાક)ની સરખામણીમાં બમણી (૧૪૦ કિ.મી. પ્રતિ કલાક) રાખવામાં આવી હતી.
રાજધાની

આ રેલગાડીઓને ભારતીય રેલ સેવામાં ઉચ્ચ કક્ષાનું પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે. આ રેલગાડીઓ સંપૂર્ણપણે વાતાનુકુલિત હોય છે. આ રેલગાડીઓમાં મુસાફરી કરનારા પ્રવાસીઓ માટે સૂવાની જગ્યાની સાથે જમવાનું પણ આપવામાં આવે છે જેનો ખર્ચ ટિકિટભાડામાં જ શામેલ હોય છે. સામાન્ય રીતે આ બધી રેલગાડીઓમાં ત્રણ શ્રેણીઓ હોય છે
- પ્રથમ શ્રેણી વાતા. જેમાં બે થી ચાર સૂવાની જગ્યાઓ એક કુપેમાં હોય છે અને કુપેને અંદરથી બંધ કરી શકાય છે.
- દ્વિતીય શ્રેણી વાતા. જેમાં બંને બાજુ બે બે સૂવાની જગ્યાઓ(બર્થ) હોય છે અને દરેક પથારી માટે અંગતતા જળવાય એટલા માટે પડદાઓ લગાવવામાં આવે છે.
- તૃતીય શ્રેણી વાતા. જેમાં બંને બાજુ ત્રણ ત્રણ સૂવાની જગ્યાઓ હોય છે અને એમાં પડદાઓ નથી હોતા.

હાલમાં સમયમાં લગભગ ૧૫ જેટલી રાજધાની એક્ષપ્રેસ દોડાવવામાં આવે છે, જે નવી દિલ્હીને અમદાવાદ, બેંગલોર, ભુવનેશ્વર, બિલાસપુર, ચેન્નઈ, ગૌહત્તી/દિબ્રુગઢ, રાંચી, કોલકાતા, જમ્મુ, મુંબઇ, પટણા, સિકંદરાબાદ તથા તિરુવનંતપુરમ્ (ત્રિવેન્દ્રમ) સાથે જોડે છે.
વર્તમાન સમસ્યાઓ
આ પણ જુઓ

*ભારતીય રેલ
*ભારતમાં ઝડપથી દોડતી રેલગાડીઓ
*શતાબ્દી એક્ષપ્રેસ
બાહ્ય કડીઓ

*રાજધાની એક્ષપ્રેસ ગાડીઓનું સમયપત્રક
*રાજધાની એક્ષપ્રેસ ગાડીઓ - हिन्दी में
ગંગોત્રી

thumb| ગંગોત્રી
ગંગોત્રી એ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાંચલ રાજ્યના ઉત્તર કાશી જિલ્લામાં આવેલ મહત્વનું યાત્રાધામ છે. આ ઉત્તર ભારતનાં પ્રખ્યાત ચારધામ પૈકીનું એક ધામ છે. ગંગોત્રી ખાતે પવિત્ર ગંગા નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન આવેલું છે. ગંગોત્રી હિમાલયની ગોદમાં આવેલું અત્યંત રમણીય સ્થળ છે.

અહીં જવા માટે ગંગા કિનારા પરના પવિત્ર યાત્રાસ્થળ હરદ્વારથી વાહન વ્યવહાર ચાલે છે.
આ પણ જુઓ

* યમનોત્રી
બાહ્ય કડીઓ

* ગંગોત્રી તસવીર-દર્શન


શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
યમનોત્રી

યમનોત્રી ઉત્તર ભારતના ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું યાત્રાધામ છે. આ ઉત્તર ભારતનાં પ્રખ્યાત ચારધામ પૈકીનું એક ધામ છે. યમનોત્રી ખાતે પવિત્ર યમુના નદીનું ઉદ્ગમસ્થાન આવેલું છે. યમનોત્રી હિમાલયની ગોદમાં આવેલું અત્યંત રમણીય સ્થળ છે. યમુનોત્રી ધામથી યમુના નદી નું ઉદભવ સ્થળ ખુબ સુંદર તથા મનમોહક લાગે છે.

અહીં જવા માટે ગંગા કિનારા પરના પવિત્ર યાત્રાસ્થળ હરિદ્વારથી વાહન વ્યવહાર ચાલે છે.
આ પણ જુઓ

* ગંગોત્રી


શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
કંડલા બંદર

કંડલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના વિસ્તારની રીતે સૌથી મોટા એવા કચ્છ જિલ્લામાં ગાંધીધામ શહેર નજીક આવેલું મહત્વનું અને દેશના પશ્ચિમી દરિયાકિનારા પરનું એક મોટું બંદર છે, જે અરબ સાગરના તટ પર કચ્છના અખાતમાં આવેલું છે. દેશનાં ભાગલા બાદ કરાચી બંદર પાકિસ્તાનને સોંપાયું અને પશ્ચિમ ભારતનાં મહત્વનાં બંદર તરીકે ઇ. સ. ૧૯૫૦માં કંડલાની સ્થાપના થઇ હતી. કંડલા બંદરીય વિસ્તાર છે, ત્યાંની તમામ જમીનનો વહીવટ કંડલા પૉર્ટ ટ્રસ્ટ મારફતે કેન્દ્ર સરકાર હસ્તક હોવાથી ગુજરાત સરકાર હસ્તક જમીન ન હોવાથી ગામતળ નીમ કરાયું નથી. પંચાયત કે પાલિકા નથી. વિકાસ, પ્રાથમિક સુવિધા આપવાની ફરજ કંડલા પૉર્ટ ટ્રસ્ટ અદા કરે છે.

૨૦૧૫-૧૬ના વર્ષમાં બંદર વડે ૧૦૬૦ લાખ ટન માલ-સામાનની હેરફેર કરાઇ હતી.

૧૯૦૮ના ઇન્ડિયા પોર્ટ એક્ટ હેઠળ કંડલા બંદરનું નામ દિનદયાળ પોર્ટ કરાયું છે.
૧૯૯૮નું વાવાઝોડું

૯ જૂન ૧૯૯૮ના રોજ અહીં ભયંકર વાવાઝોડું આવ્યું હતું. અધિકૃત સરકારી માહિતી મુજબ, તેમાં અંદાજે ૧૪૮૫ લોકો મૃત્યુ થયા હતા અને ૧૨૨૬ લોકો લાપત્તા થયા હતા તેમજ ૧૫૦૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકશાન થયું હતું.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
ગણેશ ચતુર્થી

thumb|250px|right|ગણેશ ઉત્સવ,મુંબઇ
ગણેશ ચતુર્થી કે ગણેશ ચોથનો તહેવાર વિક્રમ સંવતની ભાદરવા સુદ ૪ના રોજ મનાવવામાં આવે છે, આ શુભ દિવસને ગણેશજીનો જન્મદિવસ માનવામાં આવે છે. આ તહેવારને સંસ્કૃત, તમિલ, તેલુગુ અને કન્નડમાં વિનાયક ચતુર્થી કે વિનાયક ચવિથી, કોંકણીમાં વિનાયક ચવથ અને નેપાળીમાં વિનાયક ચથા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ તહેવાર ૧૦ દિવસ ચાલે છે જે અનંત ચતુર્થીના દિવસે પૂર્ણ થાય છે.
ચિત્રો


File:Cost Guard Helicopter Chowpatty.jpg|ગિરગાંવ ચોપાટી પર ગણેશ વિસર્જન દરમિયાન દેખરેખ રાખતું તટરક્ષક દળનું હેલિકોપ્ટર
File:Ganesh mimarjanam EDITED.jpg|હૈદરાબાદમાં શેરીમાં ઉત્સવ
File:Ganesh Idol in Mumbai.jpg|વિસર્જન પહેલાં ગણેશ ઉત્સવ સરઘસ
File:Foreshore-Ganesh.jpg|ચેન્નાઇમાં મૂર્તિઓનું વિસર્જન
File:Clay Ganesh Murti, Ganesh Chaturthi.JPG|ઉત્સવ દરમિયાન ઘરમાં લવાયેલી ગણેશની નાની મૂર્તિ
File:Immersion-de-Ganesh.jpg|સાંકી ટેંક, બેંગ્લોરમાં વિસર્જન
File:Ganesh mimarjanam 2 EDITED.jpg|હૈદરાબાદમાં ક્રેનનો ઉપયોગ કરીને વિસર્જન
Lalbaug_cha_raja.jpg|ગણેશ મૂર્તિના વિસર્જનનું સરઘસ, લાલબાગ, મુંબઈ
File:Guruji Talim Mandal.JPG|ગુરૂજી તાલિમ મંડળ, પુણેનો ગણેશ વિસર્જનનો ઉત્સવ
ગુરુદ્વારા

ભારતીય ઉપખંડમાં ખાસ કરીને ભારત દેશમાં શીખ ધર્મના અનેક અનુયાયીઓ જોવા મળે છે. આ શીખ ધર્મના ધર્મ સ્થાનને ગુરુદ્વારા કહેવામાં આવે છે.

ભારત દેશમાં ખાસ કરીને પંજાબ રાજ્યમાં શીખ ધર્મના અનુયાયીઓ વધુ સંખ્યામાં હોવાને કારણે ગુરુદ્વારા મોટા પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. આખા દેશમાં પણ શીખ સમાજ રહેતો હોય ત્યાં ગુરુદ્વારા જોવા મળે છે. ગુજરાત રાજ્યમાં પણ ઘણી જગ્યાઓ પર ગુરુદ્વારા જોવા મળે છે.
ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા ગુરુદ્વારાઓ

* અમદાવાદમાં સરખેજ-ગાંધીનગર હાઇવે પર.
* વડોદરા ખાતે છાણી વિસ્તારમાં.
* ભરૂચ ખાતે કસક વિસ્તારમાં નર્મદા કિનારે.

શ્રેણી:શીખ ધર્મ
શ્રેણી:ભારતીય સંસ્કૃતિ
શિતળા માતાજી મંદીર, કાલાવડ

શિતળા માતાજીનું મંદીર, કાલાવાડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા જામનગર જિલ્લાના કાલાવડ તાલુકાના મુખ્ય મથક કાલાવડ શહેરમાંથી પસાર થતી ઊંડ નદીના પશ્ચિમ કિનારે આવેલું સ્થળ છે. આ સ્થળ કાલાવડ થી જામનગર જતા માર્ગ ઉપર આવેલું છે. આ મંદિર જુના સમયથી પ્રખ્યાત મંદિર છે, જેના ઉપરથી કાલાવડ શહેર કાલાવડ શિતળા તરીકે પણ ઓળખાય છે.


શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:જામનગર જિલ્લો
શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો
કોંકણ રેલ્વે

કોંકણ રેલ્વે ભારતીય રેલ્વેની એક આનુષાંગિક કંપની છે. કોંકણ રેલ્વે કોંકણ પ્રદેશના દરિયાઇ કાંઠા વિસ્તારમાં રેલવેનું પરિવહન સંભાળે છે. કોંકણ રેલ્વે દ્વારા મેંગલોર અને મુંબઇને જોડતા રેલમાર્ગનું નિર્માણ, સંચાલન તેમ જ દિલ્હી મેટ્રો રેલનું નિર્માણ જેવા વિકટ કાર્યો સફળતાપૂર્વક પુરાં કરવામાં આવ્યાં છે. કોંકણ રેલ્વે હાલ જમ્મુથી શ્રીનગર રેલમાર્ગનું ભગીરથ કાર્ય બજાવી રહી છે.

કોંકણ રેલ્વેને ટુંકા નામથી કે આર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ રેલવે કેન્દ્ર સરકારના રેલવે મંત્રાલયની સીધી દેખરેખ હેઠળ ચાલે છે.


આ રેલ્વે કંપનીની સ્થાપના જાન્યુઆરી ૨૬, ૧૯૯૮ના દિવસે થઇ હતી. કોંકણ રેલ્વેનું મુખ્ય કાર્યાલય નવી મુંબઇના બેલાપુરમાં આવેલું છે.
બાહ્ય કડીઓ

* હિમાંશુ સરપોતદાર દ્વારા કોંકણ રેલ્વેની તસ્વીરો
* કોંકણ રેલ્વે નિગમ અધિકૃત વેબસાઇટ
આંગળી

thumb|આંગળીઓ.
મનુષ્યના પ્રત્યેક હાથ તેમ જ પગના તળિયાના અગ્રભાગોને આંગળી કહેવાય છે. મનુષ્યના પ્રત્યેક હાથ તેમ જ પગમાં પાંચ-પાંચ આંગળીઓ આવેલી છે. આમ દરેક માનવશરીરને કુલ વીસ આંગળીઓ હોય છે. આંગળીમાં આભૂષણ તરીકે વીંટી પહેરવામાં આવે છે, જેને વેઢ પણ કહેવાય છે.
હાથની આંગળીઓનાં નામ

* સૌથી વધારે જાડાઇ ધરાવતી આંગળી જેને આપણે સામાન્ય રીતે અંગુઠો કહીએ છે તેનું વાસ્તવિક નામ અંગુષ્ઠ છે.
* અંગુઠાની બાજુમાં આવેલી આંગળીનું નામ તર્જની છે.
* હાથની બધી આંગળીઓની વચ્ચે આવેલી આંગળીનું નામ મધ્યમા છે.
* હાથની આંગળીઓની વચ્ચે આવેલી આંગળી તેમ જ સૌથી નાની આંગળીની વચ્ચે આવેલી આંગળીનું નામ અનામિકા છે.
* હાથમાં આવેલી સૌથી નાની આંગળીનું નામ કનીષ્ઠિકા અથવા ટચલી છે.


શ્રેણી:માનવ શરીર
રાશિ

250px|thumb|right|૧૬મી સદીનું કાષ્ટકારીગરી ચિત્ર

# ભારતીય જ્યોતિષશાસ્ત્ર પ્રમાણે કુલ બાર રાશિ છે. દરેક રાશિના પોતાના નામ, ચિન્હ અને લાક્ષણિકતાઓ છે. ભારતમાં મોટાભાગે બાળકનું નામ રાશિ મુજબ આવતા પ્રથમાક્ષરો પરથી પાડવાની પ્રથા છે.
# આ બાર રાશિ નીચે પ્રમાણે છે:
# મેષ (અક્ષરો: અ,લ,ઇ)
# વૃષભ (અક્ષરો: બ,વ,ઉ)
# મિથુન (અક્ષરો: ક,છ,ઘ)
# કર્ક (અક્ષરો: ડ,હ)
# સિંહ (અક્ષરો: મ,ટ)
# કન્યા (અક્ષરો: પ,ઠ,ણ)
# તુલા (અક્ષરો: ર,ત)
# વૃશ્ચિક (અક્ષરો: ન,ય)
# ધનુ (અક્ષરો: ભ,ધ,ફ,ઢ)
# મકર (અક્ષરો: ખ,જ)
# કુંભ (અક્ષરો: ગ,સ,શ,ષ)
# મીન (અક્ષરો: દ,ચ,થ,ઝ)


શ્રેણી:જ્યોતિષ
દિગંબર

દિગંબર () જૈન ધર્મના બે મુખ્ય પંથોમાંનો એક છે. દિગંબર શબ્દ બે સંસ્કૃત શબ્દો: દિક (દિશા) અને અંબર (આકાશ) વડે બનેલો છે, જે આકાશની ચારે દિશા વડે ધારણ કરેલ વસ્ત્રો ધરાવતા વ્યક્તિનું સૂચન કરે છે. દિગંબર સાધુઓ વસ્ત્ર પહેરતા નથી. તેઓ મોરપીંછ વડે બનેલ ઝાડુ, લાકડાનું કમંડળ અને શાસ્ત્ર ધારણ કરે છે. કુંદ કુંદ આચાર્ય દિગંબર પરંપરાના જાણીતા સાધુ છે. તેમણે જાણીતા પાકૃત ગ્રંથોનું સર્જન કર્યું છે. અન્ય જાણીતા સાધુઓમાં વિરસેન, સામંતભદ્ર અને સિદ્ધસેન દિવાકરનો સમાવેશ થાય છે.
ઇતિહાસ

હડપ્પીય સંસ્કૃતિમાંથી કાયોત્સર્ગ, પદ્માસન તેમજ નગ્ન મુદ્રાઓ દર્શાવતા અવશેષો મળી આવ્યા છે, જે દિગંબર પરંપરાના વ્યાપનો ખ્યાલ આપે છે. ઇ.સ. પૂર્વે ૪થી સદીના ગ્રીક સંસ્કૃતિમાંથી મળી આવેલા અવશેષો પણ આ પરંપરા સદીઓ જૂની છે એવો ખ્યાલ આપે છે.

પુરાતત્વીય પુરાવાઓ પ્રમાણે જૈન સાધુઓએ ધીમે-ધીમે સંપૂર્ણ વસ્ત્ર ત્યાગથી વસ્ત્રો પહેરવાનું શરૂ કર્યું તેમ જણાય છે. મથુરામાં મળી આવેલી તીર્થંકરની મૂર્તિ સંપૂર્ણપણે વસ્ત્રવિહિન છે. તીર્થંકરની વસ્ત્ર પહેરેલી જૂનામાં જૂની મૂર્તિ ઇ.સ. ૫મી સદીની જ છે. ગુપ્ત સમયની દિગંબર મૂર્તિઓ અર્ધખૂલ્લી આંખો ધરાવે છે.
નોંધ
સ્ત્રોતો

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
બાહ્ય કડીઓ

* ઇન્ટરનેશનલ દિગંબર જૈન ઓર્ગેનાઇઝેશન


શ્રેણી:ધર્મ
ગુરુત્વાકર્ષણ

right|300px|thumb|ગુરુત્વાકર્ષણને લીધે, ગ્રહો સૂર્યની આસપાસ પરિભ્રમણ કરી શકે છે અને આ જ તેમને નિયંત્રણમાં રાખે છે.

ગુરુત્વાકર્ષણ કુદરતી પરિબળ છે, દળ ધરાવતા કોઇપણ પદાર્થો એક્બીજાને આકર્ષે છે. ગુરુત્વાકર્ષણ કોઇપણ પદાર્થના વજન પર અસર કરે છે (વજન = દળ x ગુરુત્વાકર્ષણ બળ). તે દળના સમપ્રમાણમાં અને અંતરના વર્ગના વ્યસ્તપ્રમાણમાં છે. ગુરુત્વાકર્ષણ બળ વિષે સૌ પ્રથમ જાણ સર આઇઝેક ન્યુટને કરી હતી. ન્યુટને ગુરુત્વાકર્ષણના ત્રણ નિયમો આપ્યાં છે, જેમાં પહેલો નિયમ ગુરુત્વાકર્ષણની વ્યાખ્યા અને બીજો નિયમ ગુરુત્વાકર્ષણનુ મુલ્ય આપે છે. ડો. આઇનસ્ટાઇને ગુરુત્વાકર્ષણને અવકાશી રબ્બરિયા ચાદરમાં પડેલા ગોબા દ્વારા રચાયેલી ભુમિતિને જવાબદાર બનાવી હતી.

ગુરુત્વાકર્ષણ બળ વગર જીવન શક્ય નથી. ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પૃથ્વીને વાતાવરણનાં બંધારણમાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પૃથ્વી તેમજ બીજા અવકાશી ગ્રહોને એક બીજા સાથેથી દૂર કે નજીક થવા દેતુ નથી. ગુરુત્વાકર્ષણ નો ત્રીજો નિયમ બળનું મૂલ્ય આપે છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન
આત્મસિદ્ધિ

આત્મસિદ્ધિ એ ઓગણીસમી સદીના રહસ્યવાદી જૈન કવિ અને અધ્યાત્મિક ગુરુ શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર દ્વારા ગુજરાતીમાં રચાયેલ આધ્યાત્મિક કાવ્યગ્રંથ છે. જૈન ધર્મ અનુસાર આત્મ એટલે "આત્મા" અથવા "સ્વ" અને "સિદ્ધિ" એટલે "પ્રાપ્તિ". આથી આત્મસિદ્ધિનો અર્થ આત્મપ્રાપ્તિ કે આત્મસાક્ષાત્કાર થાય છે. તે ગુજરાતીમાં ૧૪૨ શ્લોકની રચના છે, જેમાં આત્મા અને તેની મુક્તિ વિશેના મૂળભૂત દાર્શનિક સત્યો સમજાવવામાં આવ્યા છે. તે આત્મા સંબંધિત છ મૂળભૂત સત્યોને પ્રતિપાદિત કરે છે જેને સાતપદ (છ પગથિયાં) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

લેખક શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર સમ્યકત્વ, વ્યક્તિગત પ્રયાસો અને આત્મસાક્ષાત્કારના માર્ગમાં સાચા શિક્ષકના માર્ગદર્શન પર વિશેષ ભાર મૂકે છે. રાજચંદ્રના અનુયાયીઓમાં આત્મસિદ્ધિ અત્યંત આદરણીય છે. કવિતા સ્વરૂપમાં હોવા છતાં, તે આત્મ-સિદ્ધિ શાસ્ત્ર તરીકે પણ ઓળખાય છે.

તેમને ૨૯ વર્ષની ઉંમરે ગુજરાતના નડીઆદ ખાતે આસો વદ એકમ, ગુુરુવાર, સંવત ૧૯૫૨ અને તારીખ ૨૨ ઓક્ટોબર ૧૮૯૬ની રાતે એક બેઠકે ૧૪૨ ગાથાના આ કાવ્ય ગ્રંથની રચના ધર્મના તત્વોને સમજાવવા કરી હતી.
પૃષ્ઠભૂમિ

પત્ર

શ્રીમદ્‌ના પ્રશંસકમાંના એક લલ્લુજી મહારાજ ખૂબ જ બીમાર હતા અને તેમણે સમાધિ મરાણ અંગે શ્રીમદ્‌ની સલાહ માંગી હતી. જવાબમાં શ્રીમદ્‌ ૩૧-૩-૧૮૮૮નો તેમનો પ્રખ્યાત પત્ર (જેને છ પદનો પત્ર પણ કહેવાય છે) લખ્યો હતો, જેમાં છ મૂળભૂત સત્યોનો પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો જેનાથી લલ્લુજી મહારાજને મૃત્યુનો ડર ન રાખવાની પ્રેરણા મળી હતી. આ પત્ર એ આધાર છે જેમાંથી આત્મસિદ્ધિનો વિકાસ કરવામાં આવ્યો હતો. લલ્લુજી મહારાજ આ પત્રની પ્રશંસા કરતાં આ પ્રમાણે જણાવે છે.
છ મૂળભૂત સત્યો

શ્રીમદ્ પત્રમાં છ મૂળભૂત સત્યોને રજૂ કરે છે. તે તેમને છ પાડા અથવા છ આધ્યાત્મિક પગલાં તરીકે ઓળખાવે છે.

#સ્વ (આત્મા) અસ્તિત્વ ધરાવે છે
#તે કાયમી અને શાશ્વત છે
#તે તેની પોતાની ક્રિયાઓનો કર્તા છે
#તે તેની ક્રિયાઓનો આનંદ માણનાર અથવા પીડિત છે
#મુક્તિ (મુક્તિ) અસ્તિત્વમાં છે
#મુક્તિ મેળવવાનો માર્ગ છે.

શ્રીમદ્ આગળ નોંધે છે કે:
કાવ્યરચના

ગુજરાતના ખેડા જિલ્લાના નડિયાદ ખાતેના શ્રીમદ્‌ના શિષ્ય સોભાગ્યભાઈએ પત્રનો વિષય કવિતા સ્વરૂપે મૂકવા વિનંતી કરી હતી, કારણ કે પત્રને યાદ કરવો મુશ્કેલ થશે. આથી આ સૂચન થી શ્રીમદે ગુજરાતીમાં આત્મ-સિદ્ધિ નામની ૧૪૨ શ્લોક કવિતાની રચના કરી. દંતકથા મુજબ, જ્યારે સોભાગ્યભાઈએ શ્રીમદ્‌ને વિનંતી કરી ત્યારે તે રાતનો સમય હતો. એટલે જ્યારે શ્રીમદે શ્લોકની રચના કરી ત્યારે તેમનો બીજો શિષ્ય અંબાલાલ હાથમાં ફાનસ લઈને ઊભો હતો. પછી તેમણે અંબાલાલને સૂચના આપી કે હસ્તપ્રતની ચાર નકલો બનાવો અને એક-એક નકલ તેમના શિષ્યો સોભાગ્યભાઈ, અંબાલાલ પોતે, લલ્લુજી મહારાજ અને ઝવેરી માણેકલાલ ઘેલાભાઈને આપો. તેમણે લલ્લુજીને એકાંતમાં આત્મસિદ્ધિનો અભ્યાસ કરવા અને પ્રતિબિંબિત કરવાની સૂચના આપી હતી.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય