JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
મછલીપટનમ

મછલીપટનમ ભારત દેશમાં આવેલા આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. મછલીપટનમ કૃષ્ણા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. તે હૈદ્રાબાદથી દક્ષિણ-Pપૂર્વ દિશામાં આવેલું છે. ઇસ્ટઈન્ડિયા કંપનીએ તેમની પ્રથમ મીલ અહિં સ્થાપી હતી. અને ૧૭મી સદિમાં ફ્રેન્ચ, યુકે અને નેધરલેન્ડના વેપાર માટેનું મહત્વનું મથક હતું. હાલ સોનુ અને આભૂષનોનો વ્યવસાય અહિ ખુબ વિકસ્યો છે. વળી, ચોખાની ખેતી મુખ્ય છે. ઉપરાંત ભારત હેવી ઇલેક્ટ્રિકલ્સ પણ સેના માટેના રડારનું અહી ઉત્પાદન કરે છે. અહીના "બંદર લડ્ડુ" અને "બંદર હલ્વા" ખુબ પ્રખ્યાત મિઠાઇયો છે.
સ્ત્રોત
બાહ્ય કડિઓ

* Machilipatnam Information
* Andhra Pradesh State Government Fact File on Krishna District
* Andhra Pradesh Tourism Department
* Andhra Pradesh Tourism about Manginapudi Beach
* History of Krishna District
* Chennaionline.com – Kalamkari – exquisite ancient craft
* "Kalamkari" by R.L. Shep
* Kalamkari Art – Contemporary perspectives on hand-painted textiles
* Andhra Pradesh Beaches
* Weather in Machilipatnam – from MSN.com
કુર્નૂલ

કુર્નૂલ ભારત દેશમાં આવેલા આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. કુર્નૂલ કુર્નૂલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

ના જિલ્લાઓ]]
કુર્નૂલ જિલ્લો ભારત દેશના આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. કુર્નૂલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય કુર્નૂલમાં છે.
વિસ્તાર અને વસ્તી

કુર્નૂલ જિલ્લાનાં વહિવટી સુવિધા માટે ત્રણ વિભાગ પાડેલ છે. (૧) કુર્નૂલ (૨) નાંદિયાલ (૩) અદોની.
બાહ્ય કડીઓ

*કુર્નૂલ જિલ્લો
સંદર્ભ

શ્રેણી:આંધ્ર પ્રદેશ
વારંગલ

300px|thumbnail|right|નકશીદાર કોતરણી ધરાવતો ૧૦૦૦ સ્તંભોવાળા મંદિરનો એક સ્તંભ
વારંગલ ભારત દેશના દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગમાં આવેલા તેલંગાણા રાજ્યના ઉત્તરી ભાગમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. વારંગલ વારંગલ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ નગર ચેન્નઈ - કાઝિપેટ - દિલ્હીને જોડતા રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ પર આવેલ છે.

૧૨મી સદીના સમયકાળમાં આંધ્ર પ્રદેશના કાકતીયા સામ્રાજ્યની પ્રાચીન રાજધાની આ શહેર ખાતે હતી. વર્તમાન શહેરના દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગમાં સ્થિત વારંગલનો કિલ્લો કે જે એક સમયમાં બે દિવાલો વડે બનાવવામાં આવ્યો હતો, તેની અંદરની દિવાલના પત્થરનાં દ્વાર તથા બાહય દિવાલના અવશેષો મોજૂદ છે. આ ઉપરાંત ૧૨મી સદીના સમયમાં નિર્મિત ૧૦૦૦ સ્તંભોવાળું મંદિર પણ આ શહેરમાં આવેલ છે.
સંદર્ભો
મહેબૂબનગર

મહેબૂબનગર (, formerly known as Nagar Kurnul and Palamooru () is aભારત દેશમાં આવેલા આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. મહેબૂબનગર મહેબૂબનગર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આંધ્ર પ્રદેશnનો આ ક્ષેત્રફળની દ્રષ્ટિએ બીજો સૌથી મોટો જિલ્લો છે.
નામકરણ

ભૂતકાળમાં મહેબૂબનગર "રુકમમ્માપેટા", "પલામૂરુ" કે "ચોલાવાડિ"(એટલેકે ચોલા રાજનું નગર) તરીકે ઓળખાતું . ૪ થી ડિસેમ્બર, ૧૮૯૦માં નામ બદલીને હૈદ્રાબાદના નિઝામ મીર મેહબૂબ અલિ ખાન આસફ જાહ ચોથા પાછળ મહેબૂબનગર કરવામાં આવ્યું.
ઇતીહાસ

ઇતીહાસમાં મહેબૂબનગર જિલ્લાનું મહત્વ ઘણું રહ્યું છે. તેલંગાના ભાગ ૨૨૧ BC થી ૨૧૮ સાતવાહન સામ્રાજ્યનો ભાગ હતો, અને આંન્ધ્રપ્રદેશ રાજ્ય પાંચમી થી અગિયારમી સદીવ્ચોલા સામ્રાજ્યનો ભાગ હતો. ત્યારબાદ આ રાજ્ય ગોલકોન્ડા રાજનો ભાગ હતો અને ગોલકોન્ડા કે જે હૈદ્રાબાદ નજીક આવેલું છે તે રાજધાની તરીકે સ્થપાયું.૧૫૧૮માં આન્ધ્રપ્રદેશ કુતુબશાહી રાજાઓ શાશનમાં આવ્યા જે ૧૬૮૭ સુધી રહ્યા. પછી હૈદ્રાબાદ રાજ્ય બન્યું કે જેનું શાશન હૈદ્રાબાદના નિઝામ અસફ જાહિ રાજવીઓ એ ૧૭૨૪ થી લઈને ૧૯૪૮ સંભાળ્યું. અસફ જાહિ રાજાએ ઘણા બોદ્ધ મંદિરો તોડ્યા. મહેબૂબનગર અખંડ ભારત સાથે ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૮માં જોડાયુ. આ જિલ્લાનો સમાવેશ અત્યારે રેડ કોરિડોરમાં થાય છે. વિખ્યાત કોહિનૂર હીરો પણ આજ જિલ્લામાં થી મળી આવ્યો હતો એમ કહેવાય છે.
Geography

Mahbubnagar district occupies , an area equivalent to Japan's Shikoku Island. The district is located at 16°73' N and 77°98' E.
અર્થતંત્ર

૨૦૦૬માં ભારત સરકારે મહેબૂબનગર જિલ્લાને દેશના ૨૫૦ સૌથી પછાત જિલ્લાઓની યાદીમાં સમાવ્યો છે. આવા કુલ ૬૫૦ જિલ્લાઓ ની યાદી ભારત સરકારે તૈયાર કરેલી છે. હાલમાં આંન્ધ્રપ્રદેશના મહેબૂબનગર સહિત કુલ ૧૩ જિલ્લાઓને બેકવર્ડ રિજીયન ગ્રાન્ટ ફંન્ડ પ્રોગ્રામ (બી.આર.જી.એફ.) તરફથી સહાય મળે છે.
રહેઠાણ વપરાશના öઆકડા

૨૦૦૭ થી ૨૦૦૭ દરમિયાન ઇન્ટરનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુત ફોર પોપ્યુલેશન સાયન્સે ૪૫ ગામોના ૧૧૮૬ ઘરોની મુલાકાત લીધી. તેમને જાણવા મળ્યું કે ૮૯.૯% ઘરો ને વિજળી મળતી હતી, ૯૮.૮% ઘરોને પાણી પુરવઠો અને તેના નિકાલની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ હતી. વળી માત્ર ૨૧.૨% લોકો ને જાંજરુ ઉપલબ્ધ હતા અને ફક્ત ૫૦.૭% લોકો જ પાક્કા ઘરોમાં રહેતા હતા. ૪૭% કન્યાઓના લઘુતમ ઉમર (૧૮ વર્ષ) કરતા વહેલા લગ્ન થતા જોવામાં આવ્યા. અને ૯૫% લોકો કે જેમણે મુલાકાત આપી બીલો પોવર્ટિ લાઇન નું કાર્ડ ધરાવતા હતા.
વિભાગ

મહેબૂબનગર જિલ્લામાં ૧૫૫૩ કરપાત્ર ગામો, ૧૩૪૭ ગ્રામ પંચાયતો, ૬૪ તહેસિલ મંડળો અને પાંચ રેવન્યુ વિભાગો આવેલા છે. મહેબૂબનગરમાં ૧૪ લોકસભા સીટો અને બે વિધાન સભાની સીટો આવેલી છે.
વસ્તી અને સાક્ષરતા

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ મહેબૂબનગર જિલ્લામાં ૪,૦૪૨,૧૯૧ ની વસ્તી હતી જેમાં તે ૬૫૦માંથી ૫૫મો સૌથી વધું વસ્તી ધરાવતો જિલ્લો ગણાય છે. તેમાં દર ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૯૭૫ સ્ત્રીઓ જોવા મળી અને કુલ સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૫૬.૦૬% હતું મુખ્ય ભાષાઓમાં તેલુગુ, ઉર્દુ અને હિંન્દી છે.
સ્ત્રોત


બાહ્ય કડિઓ

* Palamoor NRI Forum
* Mahabubnagar.com
* Official site
કાંકેર

કાંકેર ભારત દેશમાં આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. કાંકેર કાંકેર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
કાંકેરની આજુ-બાજુના સ્થળો


File:Kanker view from DIET.jpg|DIET તરફથી કાંકેરનો દેખાવ
File:Dood River in Kanker.jpg|કાંકેરની દૂધ નદી
File:Kanker outskirts.jpg|આજુ-બાજુના ગામડાં
File:Stream that joins Dood river Kanker district.jpg|કાંકેરમાં પાણીના ઝરા
File:Mascot on the top of Kanker Tahsildar officer.jpg|તલાટીનું કાર્યાલય

સંદર્ભ

શ્રેણી:છત્તીસગઢ
કોરિયા, છત્તીસગઢ

કોરિયા, છત્તીસગઢ ભારત દેશમાં આવેલા છત્તીસગઢ રાજ્યમાં આવેલું મહત્વનું નગર છે. કોરિયા, છત્તીસગઢ કોરિયા જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
કોરિયા પહોંચવા માટે

;હવાઇ માર્ગ
મુંબઇ, ભોપાલ, નાગપુર અને ખજુરાહોથી રાયપુર વિમાન મથક સીધી વિમાન સેવા દ્વારા પહોંચી શકાય છે. રાયપુર પહોંચી ત્યાંથી સરળતાથી કોરિયા સુધી પહોંચી શકાય છે.

;સડક માર્ગ
રાયપુર, બિલાસપુર, રાયગઢ, અને અનૂપપૂરથી સીધી બસ સેવા કોરિયા પહોંચવા માટે સહેલાઇથી ઉપલબ્ધ છે.

;રેલ માર્ગ
કોરિયા નગરનું સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન બિલાસપુર છે.


શ્રેણી:છત્તીસગઢ
રાજુલા

રાજુલા ગુજરાત રાજ્યના અમરેલી જિલ્લામાં આવેલ શહેર અને રાજુલા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૌગોલીક સ્થાન

મહુવા થી આશરે ૪૦ કિલોમીટર અને ઉના પહેલા ૫૫ કિલોમીટર અંતરે આવેલ છે. જિલ્લા મુખ્યમથક અમરેલી અહીંથી ૭૨ કિલોમીટર દૂર છે.
આર્થિક વ્યવસ્થા

અહીં મોટાભાગની વસ્તી ખેતી પર નભે છે. હાલના સમયમાં પીપાવાવ પોર્ટ તથા અલ્ટ્રાટેક સિમેન્ટ પ્લાન્ટ બનવાના લીધે અહીં વેપાર ધંધા ફૂલ્યા ફાલ્યા છે.
રાજુલા પથ્થર

રાજુલા તાલુકો રાજુલા પથ્થર માટે જાણીતો છે. બાંધકામ માટે પથ્થર, પથ્થર ની થાંભલીઓ, બારસાખ, દળવાની ઘંટીઓ, ખરલ, ખાંડણીયા વગેરે માટે અહીં ઉચ્ચ ગુણવત્તાના પથ્થર મળી આવે છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર
શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો
પીપાવાવ બંદર

પીપાવાવ બંદર ગુજરાતના દક્ષિણ-પશ્ચિમ કિનારે રાજુલાથી ૨૦ કિલોમીટર, મહુવા થી ૪૨ કિલોમીટર અને ભાવનગરથી દક્ષિણ પશ્ચિમે ૧૪૦ કિલોમીટર જેટલા અંતરે અમરેલી જિલ્લામાં આવેલું ખાનગી ક્ષેત્રનું ભારતનું સૌપ્રથમ બંદર છે. કન્ટેઈનર, જથ્થાબંધ માલ અને પ્રવાહી પદાર્થોની આયાત અને નિકાસ અહીંથી થાય છે. વિશ્વના મોટા કન્ટેઈનર ટર્મિનલમાંના એક એવા એ.પી.એમ ટર્મિનલ્સ તેના મુખ્ય પ્રયોજક છે. વાહનોની અાયાત-નિકાસ માટે અા બંદર દેશભરમાં પ્રખ્યાત છે. સામૂહિક રીતે ચતુર્થચક્રી વાહનો મૂકવા માટે રૉ-રૉ યાર્ડની પણ સુવિધા છે. યાતાયાત માટે ધોરીમાર્ગ અને રેલ્વે વ્યવહારથી દેશ સાથે સંકળાયેલું છે.
ઈતિહાસ

રાજસ્થાનના રાજા પીપાજી, જે પછીથી સન્યાસ લઈને પીપાજી ભગત બન્યા હતા, તેમણે ખોદેલ કૂવા અથવા વાવના નામ પરથી આ ગામનું નામ પીપાવાવ પડ્યું હતું. અહીં આવેલી પીપા ભગતની જગ્યા, રાધાકૃષ્ણનું મંદિર અને વાવ વગેરે પીપાવાવ ધામ તરીકે ઓળખાય છે. પીપાવાવ બંદર આ પીપાવાવ ગામના નામ પર આધારિત છે. આઝાદી પહેલાના ઈજનેર રિચાર્ડ પ્રોકટરે આ વિસ્તારનું મહત્વ પારખીને ૧૭ માર્ચ ૧૮૯૦ ના રોજ ઈંગ્લેંન્ડના પાટવીકુંવર પ્રિન્સ આલ્બર્ટ વિકટરના હાથે વિક્ટર બંદરને ખૂલ્લુ મૂકાવી વિકટર બંદર નામ આપ્યું હતું. પીપાવાવ ગામથી વિક્ટર પોર્ટ ૭.૪ કિલોમીટર દૂર છે. નિખિલ ગાંધીએ જ્યારે અહીં પોર્ટ વિકસાવવાનું આયોજન કર્યું ત્યારે તેમાં 'પીપાવાવ' શબ્દનો સમાવેશ કરી ગુજરાત પીપાવાવ પોર્ટ લિમિટેડ નામ આપ્યું, આમ પોર્ટ પીપાવાવ નામ પ્રચલિત થયું.

થોડે દૂર દરીયામાં શિયાળ બેટ પાસે આવેલી સવાઈ પીર અને ભેંસલાપીરની જગ્યાઓ પ્રચલિત છે.
આ પણ જુઓ

* પીપાવાવ (તા. રાજુલા)
* પીપાવાવ શીપયાર્ડ


શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં બંદરો
દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો

250px|right|thumb| દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લામાં આવેલી તિસ્તા નદી
150px|thumb|right| સિક્કિમ રાજ્યના જિલ્લાઓ અને તેના મુખ્ય મથકોનો નકશો
દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા સિક્કિમરાજ્યમાં આવેલા કુલ ૪ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લાનું મુખ્યાલય નામચીનગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લો ઊદ્યોગક્ષેત્રે રાજ્યમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે.

સિક્કિમ રાજ્યનો આ નાનો - સરખો જિલ્લો બૌદ્ધ સંસ્કૃતિ, કલા અને ધર્મની વિશેષતા માટે જાણીતો છે. આ જિલ્લામાં આવેલા અનેક મઠો અહીંની રમણીયતાને ભવ્ય બનાવે છે. રાજ્યમાં આવેલા મઠો પૈકી સૌથી પ્રાચીનતમ મઠ આ જિલ્લામાં આવેલો છે. જિલ્લાના મુખ્ય મથક નામચીથી પશ્ચિમ બંગાળ રાજ્યમાં સરળતાથી પહોંચી શકાય છે. આ પહાડીઓ અને વનશ્રીઓથી ખૂબસૂરતી ધરાવતા જિલ્લામાં ટ્રેકિંગ માટે અનેક કેડી માર્ગો અને જગ્યાઓ ઉપલબ્ધ છે. અહીં આવેલ તેંદાંગ પહાડીમાં બૌદ્ધ લામાઓએ ઘણી વાર ઘણો સમય ધ્યાનમાં વ્યતીત કર્યો છે. ટેમી ટી ગાર્ડન સિક્કિમનો પહેલો અને એકમાત્ર એવો ચાનો બગીચો છે, જેની ચા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં મોકલવામાં આવે છે. ધાર્મિક દૃષ્ટિએ પણ આ જિલ્લાનું વિશેષ મહત્વ છે. રાજ્યમાં આવેલી કુલ ચાર પવિત્ર ગુફાઓમાંથી એક ગુફા આ જિલ્લામાં આવેલી છે.
પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લો

250px|thumb|right| સિક્કિમ રાજ્યના જિલ્લાઓ અને તેના મુખ્ય મથકોનો નકશો
પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા સિક્કિમ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૪ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લાનું મુખ્યાલય ગંગટોકનગર ખાતે આવેલું છે, જે સિક્કિમ રાજ્યનું પણ પાટનગર છે.

આ જિલ્લામાં ભારતથી તિબેટ જવાનો સિલ્ક રુટના નામથી પ્રખ્યાત રસ્તો (ઘણાં વર્ષો પહેલાંનો) આવેલો છે, જેના પર નેહુલા ઘાટ આવેલો છે. આ ઘાટની તેમ જ અહીં લશ્કરી જવાનની સ્મૃતિમાં બનાવવામાં આવેલા બાબા મંદિરની મુલાકાતે ફક્ત ભારતીય નાગરિકોને જ પ્રવેશ મળે છે.
પશ્ચિમ સિક્કિમ જિલ્લો

250px|thumb|right|સિક્કિમ રાજ્યના જિલ્લાઓ અને તેના મુખ્ય મથકોનો નકશો

પશ્ચિમ સિક્કિમ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા સિક્કિમ રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૪ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે.

પશ્ચિમ સિક્કિમ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગેયઝીન્ગનગર ખાતે આવેલું છે. આ જિલ્લાના વિસ્તાર પહાડી હોવાને કારણે અહીંના માર્ગોની પરિસ્થિતિ સારી નથી. વારંવાર જમીન ધસી પડવાના કારણે આ પરિસ્થિતિ ઉદભવે છે. જો કે આ જિલ્લામાં રાજ્યના સૌથી વધુ જળવિદ્યુત મથકો આવેલાં હોવાને કારણે વિજળીની સગવડ ખુબ જ સારી રીતે મળે છે.
બાહ્ય કડીઓ

* જિલ્લાની અધિકૃત વેબસાઇટ
પાંડુ

ભારતીય ઉપખંડમાં સૌથી પ્રાચીન એવા હિંદુ ધર્મના મહત્વના ધર્મગ્રંથો પૈકીના એક એવા મહાભારતમાં વર્ણવ્યા અનુસાર હસ્તિનાપુરના રાજા વિચિત્રવિર્ય તથા અંબાલિકા ના પુત્ર પાંડુ (સંસ્કૃત: पाण्‍डुः)નો જન્મ ઋષિ વેદવ્યાસથી થયો હતો.
જન્મ

કાશીના રાજાની ત્રણ પુત્રીઓમાં સૌથી નાની પુત્રી અંબાલિકા હતી, જેને ભીષ્મ દ્વારા સ્વયંવરમાં જીતી વિચિત્રવિર્ય સાથે પરણાવવામાં આવી હતી. લગ્ન પછી થોડા સમયમાં વિચિત્રવિર્યને ક્ષયનો રોગ થવાથી તેઓ નિ:સંતાન મૃત્યુ પામ્યા. અંબાલિકા તથા તેની મોટી બહેન અંબિકા થકી રાજ્યને ઉત્તરાધિકારી આપવા માટે સત્યવતીએ ભીષ્મને વિનવ્યા, પરંતુ ભીષ્મ પોતાની બ્રહ્મચર્યની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહ્યા.

ત્યાર બાદ સત્યવતીએ તેમના પહેલા પુત્ર ઋષિ વેદવ્યાસને અંબિકા તથા અંબાલીકાથી સંતાનોત્પત્તિ માટે આજ્ઞા આપી. સત્યવતીએ અંબાલિકાને આંખો ખુલ્લી રાખવા ચેતવી હતી અન્યથા તે અંધ બાળકને જન્મ આપશે. ઋષિ વેદવ્યાસનું તેજ તથા તેમના ભયંકર રુપને જોતાંજ અંબાલિકાએ આંખતો મીચી નહીં પરંતુ તેનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો, આમ તેની કુખે જન્મનાર બાળક પાંડુ રોગીષ્ઠ (પાંડુ રોગી) જન્મ્યો.
જીવન

પાંડુ એક પાવરધો ધનુર્ધર હતો. તે ધૃતરાષ્ટ્રની સેનાનો સેનાપતિ બન્યો અને તેના વતી રાજ્ય પણ ચલાવતો. પાંડુએ દસર્નસ, કાશી, અંગ, વંગ, કલિંગ, મગધ, વિગેરે રાજ્યો જીત્યાં અને તેમની અન્ય રાજાઓમાં સર્વોપરીતા સિદ્ધ કરી.

પાંડુના લગ્ન મદ્ર દેશની રાજકુમારી માદ્રી અને વૃશિણીના રાજા કુંતીભોજની પુત્રી કુંતી સાથે થયા. જંગલમાં એક વખત શિકાર કરતી વેળા તેણે એક મૃગયા (શિકાર) ખેલતી વેળા અજાણતાં ઋષી પર બાણ ચલાવ્યું (જેઓ તે સમયે હરણ વેષમાં તેમની પત્ની સાથે સંભોગ કરી રહ્યાં હતાં), આથી ઋષીએ તેને શ્રાપ આપ્યો કે જ્યારે તે તેની પત્ની પાસે સંભોગ માટે જશે ત્યારે તેનું મૃત્યુ થશે. આ શ્રાપના આઘાતથી દુખી પાંડુ રાજા પોતાનું રાજ્ય છોડી પોતાની પત્ની સાથે જંગલમાં રહેવા લાગ્યા.

કુંતીએ દુર્વાસા દ્વારા મેળવેલા વરદાનનો ઉપયોગ કરી ત્રણ પુત્રો મેળવ્યા- યુધિષ્ઠિર (યમ દેવ દ્વારા), ભીમ (વાયુ દેવ દ્વારા) અને અર્જુન (ઇંદ્ર દેવ દ્વારા). આ સિવાય કુંતીએ સુર્યદેવ દ્વારા કર્ણને પણ જન્મ આપ્યો હતો (લગ્ન પહેલા). તેણે પોતાના વરદાનનો મંત્ર માદ્રીને પણ પ્રયોગ કરવા આપ્યો. જેના દ્વારા દેવોના જોડીયા વૈદ્ય એવા અશ્વિનિકુમારો દ્વારા તેણે નકુળ અને સહદેવને જન્મ આપ્યો. આ રીતે પાંડુના પુત્રો પાંડવોનો જન્મ થયો.
મૃત્યુ

પાંડુ કોઈક અજ્ઞાત રોગથી પીડાતો હતો (સંભવતઃ પાંડુ રોગ એટલે કે શરીર ફિક્કું હોવું, જેને અંગ્રેજીમાં એનિમિયા કહે છે, જે રોગમાં વ્યક્તિનાં શરીરમાં જરૂરી પ્રમાણમાં હિમોગ્લોબીન બનતું નથી). ૧૫ વર્ષના સંયમ પછી એક વખત જ્યારે કુંતી બાળકો સહિત બહાર ગઈ હતી ત્યારે પાંડુ માદ્રી તરફ ખૂબજ આકર્ષિત થયો. માદ્રીને સ્પર્શ કરવા જતાં જ શ્રાપને લીધે તેનું મૃત્યુ થયું. આના પશ્ચાતાપમાં માદ્રી સતી થઈ.

શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
શ્રેણી:મહાભારત
કારગિલ

કારગિલ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા લદ્દાખ કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશના કારગિલ જિલ્લાનું એક નગર છે. કારગિલમાં કારગિલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.

કારગિલ એક મહત્વનું પર્યટન સ્થળ છે. આમ તો આ સ્થળ મુખ્યત્વે બૌદ્ધ પર્યટન કેન્દ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. અહીં બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ માટેના ઘણા જાણીતા મઠ આવેલા છે. આ મઠો ઉપરાંત અહીં અન્ય પણ જોવાલાયક સ્થળો આવેલાં છે. અહીંની પ્રાકૃતિક સુંદરતા પર્યટકોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. ટ્રેકિંગ જેવી સાહસિક પ્રવૃત્તિનો શોખ ધરાવતા લોકો માટે પણ કારગિલ આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. કારગિલ જિલ્લો કાશ્મીરની ખીણના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં આવેલો છે. આ સ્થળ લેહથી ૨૧૫ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે.
કારગિલ યુદ્ધ

આ વિસ્તારમાં ૧૯૯૯માં પાકિસ્તાન સાથે થયેલા યુદ્ધને કારણે કારગિલ જાણીતું બન્યું હતું.


શ્રેણી:લડાખ
લેહ

લેહ ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા લડાખ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના લેહ જિલ્લાનું એક નગર છે. લેહમાં લેહ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. અહીં કુશોક બાકુલા રિન્પોચે વિમાનમથક આવેલું છે, જે ભારતનું સૌથી ઊંચું વિમાનમથક છે. લેહ દરિયાઈ સપાટીથી ૧૧,૫૦૦ ફુટની ઉંચાઈ પર, કાશ્મીરના મુખ્ય મથક શ્રીનગરથી ૧૬૦ માઈલ પૂર્વ દિશામાં આવેલ છે. અહીં એશિયાની સૌથી ઊંચાઈ પર આવેલી વેધશાળા (meteorological observatory) આવેલી છે. આ નગર જૂના સમયમાં તિબેટ, સિકીયાંગ તથા ભારતની વચ્ચેનું મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારિક કેન્દ્ર હતું.
પર્યટક આકર્ષણો

* લેહ પેલેસ
* શાંતિ સ્તુપ
* હેમીસ ગોમ્પા
* લડાખ મેરેથોન
* લડાખ ટ્રેકિંગ ટ્રેઈલ્સ
* વોર મ્યુઝિયમ
* ચંબા મંદિર
* પથ્થર સાહિબ ગુરુદ્વારા
* જો ખાંગ ગોમ્પા
* નામગ્યાલ ત્સેમો ગોમ્પા
* સંકર ગોમ્પા
* સ્ટોક પેલેસ
* ઝોરાવર ફોર્ટ
* ચુંબકીય ટેકરી
* પેન્‌ગોંગ લેક
* ત્સોમોરોરી લેક
* વિક્ટરી ટાવર
* ખારદુંગ લા
* અલ્ચી મોનેસ્ટ્રી
* હુન્દર વેલી
* સિયાચીન ગ્લેશિયર
* નુબ્રા વેલી
* તી-સુરુ
* તુર્તુક
* જામા મસ્જિદ
છબીઓ


Image:Leh, Ladakh, India.jpg|લેહ.
Image:LehPalace.jpg|લેહ પેલેસ.
Image:Leh old market.jpg|જુની બજાર.

સંદર્ભ

શ્રેણી:લડાખ
ઉત્સવ

ઉત્સવ મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ છે, જેનો અર્થ છે, આનંદનો અને ઉત્સાહનો દિવસ, તહેવાર, મંદિર વગેરેમાં તહેવારને કારણે થતો વિશિષ્ટ વિધિ, ઓચ્છવ, મંગળ સમય; શુભ પ્રસંગ; સારો અવસર.
વ્યુત્પત્તિ

"ઉત્સવ" શબ્દમાં ’ઉત્‌’ = દૂર કરવું, હટાવવું અને ’સવ’ = દુન્યવી દુ: ખ કે વિષાદ. આમ "દુઃખ કે વિષાદને દૂર કરનાર" એવો અર્થ થાય છે.

ભગવદ્ગોમંડલમાં આપેલા અર્થ પ્રમાણે, ’ઉદ્’ = વધારે અને ’સ્‌’ = ઉત્તેજવું. આમ વધારે ઉત્તેજનાર, ઉત્સાહ વધારનાર, એટલે ઉત્સવ.
સંદર્ભો
સિંધી ભાષા

સિંધી ભાષા ભારતનાં પશ્ચિમ અને ઉત્તર ભાગમાં અને એમા પણ ખાસ કરીને ગુજરાત અને દિલ્હી તથા પાકિસ્તાનનાં સિંધ પ્રાંતમાં બોલવામા આવતી એક મૂળ ભાષા છે.

મૂળ સિંધ પ્રદેશમાંથી સ્થળાંતર કરીને આવેલાં લોકો કે જેઓ સિંધી તરિકે ઓળખાય છે તેઓની આ માતૃભાષા છે. તેનું વર્ગીકરણ આર્ય ભાષાના પેટા પ્રકાર તરીકે કરવામાં આવે છે. આર્ય ભાષા પરિવાર જેમા સંસ્કૃત, હિન્દી, ગુજરાતી, પંજાબી, વિગેરે ભાષાઓ શામેલ છે. સિંધી ભાષા અરબી લિપિમાં લખવામાં આવે છે અને ભારતમાં આના માટે અરબી અને દેવનાગરી બંને લિપિઓનો ઉપયોગ થાય છે.
કઈ રીતે લખાય

અરબી

સિંધી ભાષા અરબી ભાષાની જેમ જમણા થી ડાબી બાજુ લખાય છે. આમા 52 અલ્ફાબેટસ છે. જેમા 34 અલ્ફાબેટસ ફારસી ભાષા માં થી છે અને 18 અલ્ફાબેટસ આ પ્રમાણે છે,ڄ ,ٺ ,ٽ ,ٿ ,ڀ ,ٻ ,ڙ ,ڍ ,ڊ ,ڏ ,ڌ ,ڇ ,ڃ ,ڦ ,ڻ ,ڱ ,ڳ ,ڪ.


}
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
દેવનાગરી

જ્યારે ભારત માં અરબી અને દેવનાગરી એમ બને લિપી નો ઉપયોગ થાય છે. દેવનાગરી લિપી જે ગુજરાતીની જેમ ડાબે થી જમણી બાજુ લખાય છે.
અંક
આમ બોલચાલ

* કીયં આહિયો / કીયં આહીં. - "કેમ છો?"
* આઉં / માં ઠીક આહિંયા. - "મજા માં."
* તવાહિન્જી મહેરબાની. - "ધન્યવાદ / તમારો આભાર."
* હા - "હા"
* ન - "ના"
* તવાહિન્જો / તુહિન્જો નાલો છા આહે? - "તમારુ નામ છુ?"
* મુહિન્જો નાલો _____ આહે. - "મારુ નામ _____ છે."
* હિક - "એક"
* બઃ - "બે"
* ટેહ્ - "ત્રણ"
* ચ્હાર - "ચાર"
* પંજઃ - "પાંચ"
* છઃ - "છ"
* સતઃ - "સાત"
* અઠઃ - "આઠ"
* નવં - "નવ"
* ડહઃ - "દસ"

શ્રેણી:ભાષાઓ
શ્રેણી:દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી ભાષાઓ
શકુની

શકુની (સંસ્કૃત: शकुनिः) ગાંધાર દેશનો રાજા અને ગાંધારીનો ભાઈ હતો. તે ધૃતક્રિડામાં અત્યંત પારંગત હતો અને તેણે ધૃતક્રિડામાં પાંડવોનું રાજ્ય તેના પ્રિય ભાણેજ દુર્યોધન માટે જીત્યું હતું.

અમુક સ્ત્રોત કહે છે કે જ્યારે શકુનીએ તેની પ્રિય બહેનને અંધ કુરુ રાજા સાથે પરણાવી ત્યારે તેનું અપમાન કરવામાં આવ્યું અને ત્યારે જ તેણે કુરુ વંશનો નાશ કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી. આ પ્રતિજ્ઞા પૂરી કરવા તેણે પોતાના અસ્થિર ભાણેજ દુર્યોધનને પાંડવો સાથે યુદ્ધ કરવા પ્રેર્યો, જેથી કૌરવ કુળનો નાશ થયો. આમ, ઘણાં લોકો તેને કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધનું કારણ માને છે. એવું પણ કહેવાય છે કે જ્યારે શકુની એ કૌરવ કુળનો નાશ કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી ત્યારે શકુનીના પિતાએ શકુનીના પગ પર લાત મારીને લંગડો કરી દીધો જેથી તે જ્યારે પણ ચાલે ત્યારે તેને લીધેલી પ્રતિજ્ઞા યાદ આવે.
ચોસર

thumb|જાવાનીઝ શકુની
જ્યારે પાંડવોને હસ્તિનાપુરનો બંજર ભાગ આપવામાં આવ્યો- ત્યારે તેમણે મૂબ મહેનત અને કષ્ટ વેઠી તે બંજર અને શુષ્ક જમીનને ઇંદ્રપ્રસ્થ નામના એક સુંદર શહેરમાં રુપાંતરીત કરી. તુરંત જ આ શહેરની ખ્યાતી ચારે બાજુ ફેલાઈ અને ખુદ દુર્યોધન તેમનો મહેલ જોવા આવ્યો. તેણે પાણીને જમીન સમજી તેની ઉપર મુક્યો અને પાણીમાં પડી ગયો. આ જોઈ પાંડવોની પત્ની- દ્રૌપદી ખડખડાટ હસી પડી અને અંધ પિતાનો અંધ પુત્ર કહી તેનું અપમાન કર્યું. ક્રોધિત દુર્યોધન હસ્તિનાપુર પાછો ફર્યો. ભત્રિજાની મન: સ્થિતી સમજી પાંડવોને ઈંદ્રપ્રસ્થમાંથી હાંકી કાઢવાની ચતુર યોજના ઘડી કાઢી. તેણે પાંડવોને દુર્યોધન સાથે તેની પોતાની નિગરાનીમાં મૈત્રીપૂર્ણ ધૃતક્રિડાની રમત રમવા બોલાવ્યાં. જ્યારે રમત શરુ થઈ ત્યારે તેણે યુધિષ્ઠિરની ધૃતવિજયની લાલસાને તીવ્ર બનાવવા તેને નાની નાની રમતો જીતવા આપી. થોડીજ વારમાં શકુનીએ પોતાની કળા કામે લગાડી અને યુધિષ્ઠિરની લાલસાને લગામ આપી શકાય તે પહેલા તેઓ પોતાની સંપત્તિ અને રાજ્ય હારી ચૂક્યા હતાં. પછી શકુનીએ લાલચ આપી કે જો તે પોતાના ભાઈઓને દાવ પર લગાડે તો યુધિષ્ઠિરે ગુમાવેલું બધું તે જીતી શકે છે. જ્યારે જ્યારે યુધિષ્ઠિરે રવમવાનું છોડવાનો વિચાર કર્યો, ત્યારે તેણે ટોણાં મારી તેને રમવા ઉત્તેજીત કર્યો. અન્ય બે દાવમાં યુધિષ્ઠિર તેના ભાઈ અને તેની પત્ની દ્રૌપદીને પણ હારી ચૂક્યો- અને દુર્યોધનનો પ્રતિશોધ પૂર્ણ થયો.

કુરુક્ષેત્રમાં શકુની કૌરવોના પક્ષે લડ્યો. યુદ્ધભૂમિ પર તે સહદેવના હાથે માર્યો ગયો.


શ્રેણી:પૌરાણિક પાત્રો
શ્રેણી:મહાભારત
ભવભૂતિ

ભવભૂતિ (સંસ્કૃત: भवभूति) ભારતના ૮મી શતાબ્દીના નાટ્ય અને કાવ્ય જેવા સંસ્કૃત સાહિત્યના વિદ્વાન સાહિત્યકારોમાંના એક હતા. તેમનાં નાટકો કાલિદાસના નાટકોની સમકક્ષ ગણાય છે. તેમનો જન્મ મધ્ય ભારતના, હાલના મહારાષ્ટ્ર અને મધ્ય પ્રદેશના સરહદી વિસ્તાર એવા, વિદર્ભક્ષેત્રના ગોંદિયા જિલ્લાના પદ્મપુરા ગામના દેશસ્થ બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયેલો. તેમનું સાચું નામ શ્રીકાંત નિલકંઠ હતું, તેમના માતા-પિતાનું નામ જતુકર્ણી અને નિલકંઠ હતું. તેમણે ગ્વાલિયરથી દક્ષિણ-પશ્ચિમે ૪૨ કિ.મી. દૂર આવેલા પદ્મપવય નામના સ્થાને, તેમના ગુરુ તરીકે જાણીતા પરમહંસ ધ્યાનનિધિ પાસેથી, શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરેલું. તેમણે તેમનું ઐતિહાસિક નાટક "કલ્પી" યમુના નદીના કિનારે રચેલું.
એમ મનાય છે કે તેઓ કનોજના રાજા યશોવર્ધનના રાજકવિ હતા.
સંદર્ભો

શ્રેણી:સંસ્કૃત કવિઓ
બાલાસિનોર

બાલાસિનોર અથવા વાડાસિનોર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલું એક નગર છે. બાલાસિનોર ખાતે બાલાસિનોર તાલુકાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
ઇતિહાસ

ભારતની આઝાદી પૂર્વે, બાલાસિનોર બાલાસિનોર રજવાડું નામે રજવાડું હતું જે બાબી વંશ, મરાઠા તેમ જ અંગ્રેજોના શાસન હેઠળ રહી ચુક્યું હતું. અહીંના વેપારીઓની તેમ જ ઉત્પાદકોની શાખ ઘણાં વર્ષો પહેલાં દેશ-વિદેશમાં હતી.
ભૂગોળ

સમુદ્રની સપાટીથી આ શહેરની સરેરાશ ઊંચાઇ ૭૨ મીટર (૨૩૯ ફીટ) છે. આ શહેર રાજ્ય ધોરીમાર્ગ ૨ પર વસેલું છે.
પ્રવાસન

* સુદર્શન તળાવ
* કેદાર મહાદેવ
* ભીમભમરડા
* હનુમાન ટેકરી
* ડાયનોસોર પાર્ક, રૈયોલી (બાલાસિનોર થી ૧૧ કિ.મી)
* કેડીગઢ મહાકાલી મંદિર (બાલાસિનોર થી રર કિ.મી)
* જુનુ પ્રચીન લીલવણીયા મહાદેવ મદિર (જેઠોલી)
* અંબાજી મંદિર
* વણાકબોરી ડેમ
બાહ્ય કડીઓ

* શ્રી બાલાસિનોર નવયુવક સંઘ
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:બાલાસિનોર તાલુકો
દુઃશાસન

દુઃશાસનકે દુશાસન (સંસ્કૃત: दु:शासनः) મહાભારતમાં વર્ણવ્યા અનુસાર હસ્તિનાપુર નરેશ ધૃતરાષ્ટ્ર તથા ગાંધારીનો બીજો પુત્ર તથા દુર્યોધનનો નાનો ભાઈ હતો.
જન્મ અને ઉછેર

જ્યારે રાણી ગાંધારીને કોઈક કારણસર ગર્ભપાત થઈ ગયો ત્યારે તે વ્યાસમુનીને પ્રાર્થના કરે છે અને વેદ વ્યાસ તે ગર્ભને એકસરખા ૧૦૦ ભાગમાં વિભાજિત કરી અને તેને ઔષધો વાળા ઘી ભરેલા પાત્રોમાં ભરી, પાત્રોનાં મોઢા પર કપડું બાંધી તેમને નવ માસ સુધી સુધી એક ઓરડામાં મુકી દે છે અને તે ઓરડામાં સહુને પ્રવેશ નિષેધ કરી દેવામાં આવે છે. આ સમયનાં અંતે પહેલું પાત્ર ખોલવામાં આવે છે જેમાંથી જન્મનાર બાલકનું નામ દુર્યોધન અને બીજા પાત્રમાંથી જન્મેલા બાળકનું નામ દુઃશાસન પાડવામાં આવ્યું. દુઃશાસન તેના મોટા ભાઈ દુર્યોધનની ખુબ નજીક હતો અને પાંડવો વિરુદ્ધના મોટા ભાગના ષડયંત્રમાં તેના મોટા ભાઈનો સાથી હતો.
દ્રૌપદી ચિરહરણ

કૌરવોનાં મામા શકુની સાથેના ધ્યુત (જુગાર)ની રમતમાં યુધિષ્ઠિર એક એક કરીને તેની સંપત્તિ, રાજ્ય, ભાઈઓ અને તેની પત્નીને હારી જાય છે, ત્યારે દુઃશાસન તેના ભાઈ દુર્યોધન વતી દ્રૌપદીને ભર સભામાં ઘસડી લાવે છે અને તેનું વસ્ત્ર હરણ કરવા પ્રયત્ન કરે છે. પરંતુ દ્રૌપદી શ્રીકૃષ્ણની પરમ ભક્ત અને સખી હોઇ તેમનું સ્મરણ કરે છે અને શ્રીકૃષ્ણ તેનાં ચિર (સાડી)ને અનંત લંબાઇનું બનાવી દે છે જેથી દુઃશાસન તેનું હરણ કરી ન શકે.

પરંતુ તેણીને વાળ દ્વારા ઘસડીને સભામાં લાવવામાં આવી હતી જે તેનું અપમાન હતું, આ અપમાનનું વેર વાળવા તેણે પ્રતિજ્ઞા લીધી કે તે જ્યાં સુધી મૃત દુઃશાસનના રક્તથી વાળ નહિ ધુએ ત્યાં સુધી તે પોતાના વાળ બાંધશે નહિ. ભીમ પણ દુઃશાસનની છાતી ચીરી તેનું લોહી પીવાની પ્રતિજ્ઞા કરે છે.
મૃત્યુ

કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં ભીમ દુઃશાસનનો વધ કરે છે, તેનો બાહુ શરીરથી જુદો કરી તેનું રક્ત પી પોતાની પ્રતિજ્ઞા પુરી કરે છે અને દ્રૌપદીની પ્રતિજ્ઞા પણ પુરી કરાવડાવે છે. દુઃશાસનનો વધ, કર્ણ અને દુર્યોધનને ખુબજ વિચલિત કરી દે છે. ભીમનું ક્રોધાયમાન વિકરાળ રૂપ જોઈ કૌરવ સેનાનું જોમ નાશ પામે છે.
નામ

મોટે ભાગે આ નામને સંસ્કૃતના બે શબ્દોમાંથી લેવામાં આવ્યું હોય એમ લાગે છે, 'દુઃ' અર્થાત સખત મજબૂત અને 'શાસન'નો અર્થ છે સંયમ.
કસ્તુરબા

કસ્તુરબા અથવા કસ્તુર મોહનદાસ ગાંધી (૧૧ એપ્રિલ ૧૮૬૯ –૨૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૪), જેમને પ્રેમથી બધા "બા" કહેતા, તેઓ મહાત્મા ગાંધીના ધર્મપત્ની હતા. તેમના લગ્ન ૧૩ વર્ષની ઉંમરે થયા હતા. લગ્ન સમયે તેઓ નિરક્ષર હતા, બાદમાં ગાંધીજીએ તેમને લખતા-વાંચતા શીખવ્યું.
જીવન

કસ્તુરબાનો જન્મ ગુજરાતના પોરબંદરમાં એપ્રિલ ૧૮૬૯માં થયો હતો. ગાંધીજી પોતાના પત્નીને બા તરીકે સંબોધતા એટલે કસ્તુરબાઈ ‘કસ્તુરબા’ તરીકે પ્રખ્યાત થયાં. એમના પિતાનું નામ ગોકુળદાસ અને માતાનું નામ વ્રજકુમારી હતું. માત્ર ૧૩ વર્ષની ઉંમરે એમનું લગ્ન મોહનદાસ ગાંધી સાથે થયું હતું. ગાંધીજી કરતાં ઉંમરમાં એ ૬ મહિના મોટા હતા.

વિવાહ સમયે કસ્તુરબાને અક્ષરજ્ઞાન ન હતું. ગાંધીજીના પ્રેમાગ્રહને લીધે કસ્તુરબાએ ભણવાની વ્યક્તિગત પ્રવૃત્તિ સહિતની અનેકવિધ રાષ્ટ્રીય પ્રવૃત્તિઓમાં પણ ખભેખભો મિલાવીને સહકાર આપ્યો. ગાંધીજીએ કંઈકેટલીય બાબતોમાં કસ્તુરબાને પોતાના ગુરુ તરીકે સ્વીકાર્યા છે. સત્યાગ્રહના જે અહિંસક શસ્ત્રથી ગાંધીજીએ ભારતને સ્વતંત્ર કરાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી એ સત્યાગ્રહના પાઠ એમને કસ્તુરબાએ જ ભણાવ્યા હતા. દક્ષિણ આફ્રિકામાં સત્યાગ્રહની લડત દરમિયાન બાએ મહિલા સત્યાગ્રહીઓનું નેતૃત્ત્વ પણ કરેલું. જ્યારે ૯ જાન્યુઆરી ૧૯૧૫ના રોજ ભારત પરત આવ્યા પછી બાપુએ સ્થાપેલા સાબરમતી આશ્રમની વ્યવસ્થા બાએ જ સંભાળી હતી. ગાંધીજીએ નોંધ્યું છે કે, એમનામાં એક ગુણ સૌથી સારો હતો કે જે દરેક હિન્દુ પત્નીમાં ઓછાવત્તા અંશે હોય જ છે- ઈચ્છા કે અનિચ્છાએ અથવા જાણે-અજાણ્યે એ મારા પદચિહ્નો પર ચાલવામાં ધન્યતા અનુભવતા હતા.

ગાંધીજીએ ભારતની સ્વતંત્રતા માટે જે કોઈ પણ આંદોલનો શરુ કર્યા એમાં કસ્તુરબાએ પણ એક સજ્જ સૈનિક તરીકે ભાગ લીધો. દક્ષિણ આફ્રિકાથી પરત આવ્યા પછી ગાંધીજીએ સ્થાપેલા આશ્રમ અને એના રસોડાની જવાબદારી એમણે સ્વીકારી લીધી. સભા સરઘસમાં ભાગ લેવાને લીધે જેલવાસ પણ ભોગવ્યો. ૯ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨ના રોજ ભારત છોડો આંદોલનમાં ગાંધીજીની સાથે ૭૩ વર્ષની જૈફ વયના કસ્તુરબાને પણ પૂનાની આગાખાન જેલમાં બંદી બનાવવામાં આવ્યા. ત્યાં એમનું સ્વાસ્થ્ય વધુ કથળ્યું. આખરે બાવીસમી ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૪ના રોજ ૭૫ વર્ષીય કસ્તુરબાનું અવસાન થયું.


શ્રેણી:નારીવિશેષ
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:૧૮૬૯માં જન્મ
શ્રેણી:૧૯૪૪માં મૃત્યુ
સિંધી

સિંધી શબ્દ એક કરતા વધુ અર્થમાં વાપરી શકાય છે, અને માટે આ શબ્દને સંલગ્ન એકથી વધુ લેખ હોઇ શકે:

* સિંધી વ્યક્તિ, જેવી રીતે લાલકૃષ્ણ અડવાણી, હેમુ કાલાણી, ભગવંતી નાવણી, કમલા કેસવાણી.
* સિંધી ભાષા, એક આર્ય ભાષા જે ભારત અને પાકિસ્તાનમાં બોલાતી એક ભાષા છે.
* સિંધી માર્કેટ, રેવડી બજાર અને કુબેરનગર સિંધી માર્કેટ તરીકે ઓળખાય છે, બંને ગુજરાતના અમદાવાદ શહેરમાં આવેલાં છે.
* સિંધુ નગર, જેને કલ્યાણ કે ઉલ્હાસનગર પણ કહેવાય છે, જે મહારાષ્ટ્રમાં આવેલું એક નગર છે.
* સિંધીઓ ના તહેવાર, સિંધી તહેવારનું વર્ગીકરણ.
* સિંધી રસોઇ (પક્વાન), સિંધી રસોઇનું વર્ગીકરણ.
હજીરા (તા. ચોર્યાસી)

હજીરા ગુજરાતના સુરત જિલ્લામાં આવેલ એક નગર, બંદર અને ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર છે. તેની ભૌગોલિક અવસ્થાને કારણે એક સમયનું પ્રવાસન કેન્દ્ર અને ગામ હવે એક ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર બની ગયું છે.
વ્યુત્પત્તિ

આ ગામનું ખરું નામ ઢઉ હતું પરંતુ અહીં વૉક્સ નામના અંગ્રેજી સાહેબનો હજીરો એટલે કે કબર આવેલી હોવાથી તેનું નામ હજીરા તરીકે પ્રચલિત થયું.
ભૂગોળ

હજીરા તાપી નદીના કિનારે અરબી સમુદ્રથી ૮ કિમીના અંતરે વસેલું છે. સુરતથી તે ૨૫ કિમી અને મુંબઈથી ૩૦૦ કિમીના અંતરે આવેલું છે.
આ પણ જુઓ

* હજીરા બંદર
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

*


શ્રેણી:ચોર્યાસી તાલુકો