JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
මානව විද්‍යාව වෙත ප‍්‍රවේශයන්

සතර ක්ෂේත්‍ර ප්‍රවේශය ("four field" approach)

ප‍්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව ‘සාකල්‍ය’ ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලබන අතර ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශයක්’ මත පදනම් වෙයි. මෙය න්‍යායාත්මකව හෝ ප‍්‍රයෝජ්‍යතාවාදී ලෙස හෝ ඇමරිකානු ශ‍්‍රාස්ත‍්‍රාලීය ආයතනයන්හි ව්‍යුහයන්ට වැදගත් වනනේද යන්න පිලිබඳව වන සංවාදය වර්තමානයේදීද පවතී. ඊට සහාය දක්වන්නෝ මානව විද්‍යාව හේතු දෙකක් නිසා සාකල්‍ය වන බව කියා සිටිති. එනම් එය ඕනෑම කාලයක ඕනෑම ස්ථානයක වෙසෙන මිනිස් වර්ගයා සහ මානුෂිකත්වයේ සියලූම පැතිමානයන් (පරිමාණාමණීය, ජීව භෞතිකමය, සමාජ දේශපාලනික, ආර්ථික, සංස්කෘතික, භාෂාමය, මනෝවිද්‍යාත්මක ආදී) සම්බන්ධයෙන් අදාලවීමයි. එමෙන්ම මෙම ප‍්‍රවේශය අනුගමනය කරන ශාස්ත‍්‍රාලීය වැඩසටහන් මානව විද්‍යාව වෙත ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශයක්’ අනුගමනය කරනු ලබන අතර එහිදී ඊට භෞතික විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, පුරාවිද්‍යාව, භාෂාවිද්‍යාව සහ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව හෝ සමාජීය මානව විද්‍යාව ඇතුලත් වෙයි. සාකල්‍ය සහ ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර’ ලෙස මානව විද්‍යාවේ අර්ථකථනය සමහර ප‍්‍රධාන පෙළේ මානව විද්‍යාඥයින් විසින් අභියෝගයට ලක්කරනු ලැබ ඇත. ඔවුහු කියා සිටින්නේ ඒවා 19 වන සියවසේ සමාජ පරිණාමීය සිතීමේ නිර්මාණයන් වන බවත් විශේෂයෙන්ම ඒවා විසින් සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව (මානව ශාස්ත‍්‍රය මත නෛසර්ගික ලෙස බැඳී පවතින) මත විද්‍යාත්මක ඉන්ද්‍රයානුභූතිවාදය වගවිභාගයකින් තොරව පැටවීමට උත්සාහ කරන බවත්ය. සමාජ –සංස්කෘතික මානව විද්‍යා ‘ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක මානව විද්‍යාව’ සමඟ ‘අනුකලනය’ අඳහා වන පීඩනය ඉන්දි‍්‍රයානුභූතිවාදය (නිවැරදි දැනුම සොයාගත හැක්කේ විද්‍යාත්මක ක‍්‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් පමණක් බවට වන විශ්වාසය) වගවිභාගයකින් තොරව සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව මත පැටවීමට දරන උත්සාහයක් ලෙසින් විවේචනයට ලක්ව ඇත. මෙම විවේචනය 1960 දශකයේදී සංවර්ධනය වෙමින් පැවැති සමාජීය ජීවවිද්‍යාවේ සහ ඇමරිකානු මානව විද්‍යාවේ ‘සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශය’ වෙත එල්ල විය (මාර්ෂල් ෂිලිංග්ස් වැනි සමාජීය මානව විද්‍යාඥයින් විසින්). එක්සත් ජනපදයේ සම්භවය ලැබූවද සතර ක්ෂේත‍්‍ර ප‍්‍රවේශය සහ එය අරබයා ඇතිවූ සංවාදය ඇමරිකානු ශාස්ත‍්‍රාලීය බලපෑම හේතුකොටගෙන ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය.


ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව

1800 ගණන්වල සිට 1940 දක්වා


19 වන සියවස මුල එහි ආරම්භයේ සිට 20 වන සියවසේ මුල්භාගය දක්වා ඇමරිකා එක්සත්ජනපදය තුල මානව විද්‍යාව ඇමරිකානු ස්වදේශික සමාජයන්ගෙන් ආභාෂය ලැබීය. අනෙකුත් යටත්විජිත රටවල (බි‍්‍රතාන්‍යය, ප‍්‍රංශය, ස්පාඤ්ඥය, පෘතුගාලය සහ ලතින් ඇමරිකානු රටවල්) ස්වදේශික යටත්වැසියන් සම්බන්ධයෙන් ඇතිවූ මෙම අභිමුඛවීම විවිධ ආකාරයන්ගෙන් සිදුවිය. කුහුල අගය කිරීම¸ ස්වදේශික පරිචයන් ‘ශිෂ්ඨගත කිරීම’ හෝ ‘ප‍්‍රතිසංස්කරණය කිරීම’ මෙතරම් විෂමවූ සමාජ හා දේශපාලන පද්ධතියක් සමඟ සමාජයන් කි‍්‍රයාත්මක වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳ ප‍්‍රහේලිකාව විසඳීම මුල් කාලීණ මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රඥයින් පොළඹවාලූ සාධකයන් විය. ස්වදේශික ජනයා සමග සන්නිවේදනය කිරීමේ සහ ඔවුන්ව සංස්ථාගත කිරීමේ කි‍්‍රස්තියානී මිෂනාරීන් සහ යටත්විජිත පරිපාලකයින්ගේ ප‍්‍රායෝගික වුවමනාවන් මෙම අධ්‍යනයට ආධාර සහ ජාත්‍යන්තර අවධානය ලබාගැනීමට ඉවහල් විය මානව වංශ ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ (මෙන්ම මානව විද්‍යාව වෘත්තීමය ස්වභාවයකට නොපැමිණ තිබූ එම මුල් යුගයේදී උගතුන් සහ බොහෝ ආධුනිකයින් මිෂනාරීන් සහ යටත්විජිත පරිපාලකයින්ගේ ප‍්‍රකාශයන් අතර පැහැදිලි විභේදනයක් නොවුනි) බොහෝවිට මනුෂ්‍යත්වයේ, පුරවැසිභාවයේ, අර්ථනිරූපනයන් පිලිබඳ දේශපාලනික සංවාද නිර්මාණය කිරීමට හේතුවිය. මෙම ගැටුම් ශුද්ධ දැනුම හෝ අන්තර් සංස්කෘතික අවබෝධය පිලිබඳ සොයායාම එක් අතකින්ද, අනෙකා මත සූරාකෑම පීඩනය හෝ එකී දැනුම විසින් පටවනු ලබන බලහත්කාරය අනෙක් පසින්ද වූ සංවාදයන් වූ බැවින් මුල්කාලීන මානව විද්‍යාඥයෝ ආන්දෝලනාත්මක වූවා පමණක් නොව දැනුම් පද්ධතිය තුල තමන්වම විභාගකර බැලීමේ අභියෝගයකටද මුහුණ දුන්හ. මෙය අවම වශයෙන් 20 වන සියවස මැද භාගය දක්වා පැවතුනි. මානව විද්‍යාව ‘යටත්විජිතකරණ ව්‍යාපෘතියේ’ සහායකයෙක් වූ බවට වන චෝදනා 1960 සහ 70 දශකයන්හි සමහර ද්‍රෘෂ්ඨිකෝණයන් විසින් ගොඩනැගුනු ලැබූ කරුණු වරදවා වටහාගැනීමකි.


ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
සයිබර් අවකාශයේ මානව විද්‍යාව

සයිබර් අවකාශයේ මානව විද්‍යාව වූකලි සත්‍යාන්ති‍්‍රක පාලන පද්ධතීන් මිනිසා සහ තාක්‍ෂණය අතර වන සංස්කෘතිකව දන්නා අන්තර් සම්බන්ධයක් වන සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ කුඩා උප අනුශාකාවකි. මෙම අන්තර් සමබන්ධතාවයන්ට මිනිසා සහ අනෙකුත් ජීව විද්‍යාත්මක ඵෙන්ද්‍රයිකයින් සහ අනෙකුත් තාක්‍ෂණික භාණ්ඩ, මිනිස් සමාජය සහ සංස්කෘතිකව හැඩගැසුනු පරිසරයන් සංයෝජනය කිරීම සඳහා දරන්නාවූ උත්සාහයන් ඇතුලත් වෙයි.

ගෝලීයකරණය සහ තොරතුරු යුගය/ තොරතුරු සමාජය විශේෂයෙන්ම තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයන් වැනි රූපකයන් වටා නිර්මාණය වන්නාවූ සංවාදයන් සමඟ මානව විද්‍යාවද ඒ කෙරෙහි අවධානය යොමුකොට ඇත. සංකීර්ණ ‘මිනිස් වර්ගයා සහ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණයින්’ ප‍්‍රධාන අංශ 3 ක් තුල සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ වැදගත්කම හෙළිදරවුකොට ඇත.

1. සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාඥයින්ගේ ඉගැන්වීම් සහ පර්යේෂණයන්හි උපකරණයක් ලෙස තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය. - පරිඝණකය යතුරු ලියනයක් ලෙස භාවිතා කිරීම, මාර්ගගත දත්ත ගබඩාවන් හා නාමාවලීන් භාවිතා කිරීම සහ/ හෝ නිර්මාණය කිරීම, හවුල්කරුවන් සමඟ සන්නිවේදනය සහ අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු සෙයායාම, දැනුම්දීම් කළයුතු තැනැත්තන් වෙත මාර්ගගතව හිඳිමින් දැනුම්දීම් සිදුකිරීම, න්‍යාය පදනම් කරගත් නව ආකාරයේ මානව විද්‍යාත්මක දැනුම උත්පාදනය ආදී විවිධාකාර සම්බන්ධතාවන් රාශියක් මේ තුල නිර්මාණය වී ඇත.
2. ක්ෂේත‍්‍රය තුල තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය විශේෂිත සමාජයන් සහ/ හෝ කණ්ඩායම් වෙත තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය හඳුන්වාදීමේ ප‍්‍රතිඵල පිලිබඳ සමාජ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණ විශ්ලේෂණය සහ අර්ථනිරූපනය මෙහි වැදගත් කොටසකි (මෙහිදීද විශේෂයෙන් කිව යුත්තේ මීට දැනුම් පද්ධතියේ සාම්ප‍්‍රදායික ක්ෂේත‍්‍රයන් පමණක් නොව සම්පූර්ණ ලෝකයම අයිති බවත්ය) ‘තාක්‍ෂණයේ සංස්කෘතික අනුයෝජනය’ සහ ‘කෘතීන්හි මානව වංශ ලේඛයන්’ වැනි සංකල්පයන් මෙම කාර්යයේදී අත්හැරිය නොහැක.
3. ‘සයිබර් අවකාශය’ - ක්ෂේත‍්‍රයක් ලෙස පරිගණක මාධ්‍යකොටගත් සන්නිවේදනය, අන්තර්ජාල යටිතල පහසුකම් සහ සමස්ථයක් ලෙස තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණය හේතුකොටගෙන සයිබර් අවකාශය තුල නිර්මාණය වන්නාවූ සමාජසංස්කෘතික සංසිද්ධීන් සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණ විශ්ලේෂණ සහ අර්ථනිරූපනයනට භාජනය කිරීම මෙහිදී අදහස් කෙරේ මීට ජාතික හා පාරජාතික මාර්ගගත කණ්ඩායම් මෙන්ම 'Open Source' වැනි ව්‍යාපාරයන්ද ඒ අනුව පැනනගින සමාජීය ආර්ථික සහ අධිකරණ ප‍්‍රයුක්තීන් හා ගැටළුද අයත්වෙයි.

මෙම අංශයන් තුන කෙතෙක් දුරකට බලපෑම් සහගත වන්නේද හෝ වෙන්කළ නොහැකි වන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ විශේෂිත පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතීනහි යොදාගනු ලැබූ ක‍්‍රමවේදයන් සහ අවශ්‍ය වන්නාවූ අවබෝධය යන කාරණාවන් මතය.

ඉහතින් සඳහන්කළ තේරුම්ගැනීම් සඳහා සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාව සතු සුවිශේෂී විභවතාවය ක‍්‍රමක‍්‍රමයෙන් හෙළිවෙමින් පවතී. මෙම විභවතාවය ඊට ආසන්නයෙන් පවත්නා අනෙකුත් දැනුම් පද්ධතීන් විසින්ද හඳුනාගනු ලබමින් පවතී. මෙහි එක් ප‍්‍රතිඵලයක් වන්නේ සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ ගණීය ක‍්‍රමවේදයක් වන ‘මානව වංශ ලේඛ’ සමාජවිද්‍යාව, මධ්‍ය අධ්‍යනයන් සහ වෙනත් ශාස්ත‍්‍රාලීය දැනුම් පද්ධතීන් විසින් යොදාගනු ලැබීමයි. පසුගිය දශකය තුල සමාජසංස්කෘතික මානව විද්‍යාවේ මැදිහත්වීම් තරමක් දුරකට දුර්වලව ඇති නමුත් එය විසින් ඇතිකළ ප‍්‍රවණතාවය ක‍්‍රමයෙන් ඉදිරියට යමින් පවතී.


ප්‍රවර්ගය:මානවවේද
මුද්‍රණයේ විධික‍්‍රමයන්

නිරේඛනය සහ තහඩු මුද්‍රණය වැනි ඉන්ටාලියෝ ශිල්පක‍්‍රමයන් හා සැසඳීමේදී ඒවායේ අවශ්‍ය වන්නේ අඩු පීඩනයක් යෙදීමකි. මේ ක‍්‍රමයෙන් හොඳ මුද්‍රණයක් ලබාගැනීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ අච්චුව මත තීන්ත තවරා කඩදාසියක් හෝ රෙද්දක් සමඟ ගැටීමට සැලැස්වීම පමණකි.
මුද්‍රණයේදී සැලකිල්ලට ගතයුතු විධික‍්‍රම තුනක් පවතී.
x මුද්‍රා තැබීම : රෙදි මෙන්ම මුල්කාලීන යුරෝපීය ලී අච්චු (1400-40) සඳහාද යොදාගනු ලැබිණ. මෙහිදී කඩදාසිය හෝ රෙද්ද මේසයක් වැනි පැතලි මතුපිටක් මතත තබා ඒ මත තබන ලද අච්චුව තද කිරීම හෝ හෝ මිටියකින් තට්ටුකිරීම මඟින් මුද්‍රණය සිදුකෙරින.
x සම්මර්ෂණය : සෑම කාලයන්හිම ඈත පෙරදිග රටවල ජනපි‍්‍රය මුද්‍රණ විධික‍්‍රමය වූයේ මෙයයි. යුරෝපීය ලී අච්චු මුද්‍රණය සඳහා මෙම ක‍්‍රමය 15 වන සියවසේදී පමණ යොදාගැනින. යුරෝපයේදී මෙය වැඩි වශයෙන් යොදාගැනුනේ රෙදි මුද්‍රණය සඳහාය. එමෙන්ම 1910 පමණ සිට වර්තමානය දක්වා බටහිර ලී අච්චු මුද්‍රණ සඳහා මෙය යොදාගනු ලබයි. අච්චුව එහි මුහුණ ඉහලට සිටින ලෙස මේසයක් මත තබා ඒ මත කඩදාසිය හෝ රෙද්ද තබනු ලබයි. කඩදාසිය පිටිපැත්ත පැතලි ලීයකින්, ඔපකරයකින් සම්මර්ෂණය හෙවත් පිරිමැදීම සිදුකරනු ලබය.ි පසුකාලීනව ජපානයේ ලී අච්චුව නොවෙනස්ව රඳවා ගැනීම සහ මුද්‍රණයේදී නිසි පීඩනයක් ලබාදීම සඳහා සංකීර්ණ ලී යාන්ති‍්‍රක මෙවලම් යොදාගනු ලැබිණ. මෙහි අවශ්‍යතාව තදින් දැනෙන්නට පටන් ගත්තේ බහු වර්ණ යෙදීම ආරම්භ වූ පසු තීන්ත තට්ටු කිහිපයක් යෙදීමට අවශ්‍ය වූ විටය.
x මුද්‍රණාල මුද්‍රණය : බෙහෝ කාලයක් වනතුරු මුද්‍රණාල දැකගත හැකිවූයේ ආසියාවේ පමණකි. මුද්‍රණාල මුද්‍රණය 1480 පමණ සිට යුරෝපීය මුද්‍රණයන් පොත් මුද්‍රණය සඳහාද ඊට පෙර සිටම ලී අච්චු මගින් මුද්‍රත පොත් මුද්‍රණය සඳහාද යොදාගනු ලැබිණි. මුද්‍රණාල මුද්‍රණයන්ට පෙර සරළ මුද්‍රණ ක‍්‍රම යුරෝපයේ පැවත තිබිය හැකි වුව ඒ පිලිබඳ ප‍්‍රබල සාධක නොමැත.
දළ විශ්ලේෂණය-මුද්‍රණ ශිල්ප

මුද්‍රණ ශිල්පක‍්‍රමයන් පහත දැක්වෙන මූලික ප‍්‍රවර්ගයන්ට බෙදිය හැක.
x උන්නත මුද්‍රණය : මෙහිදී අච්චුවේ මතුපිට ඔස්සේ තීන්ත යොදනු ලැබේ. උන්නත ශිල්ක‍්‍රමයන්ට ලී අච්චු මුද්‍රණ ක‍්‍රම ඇතුලත් වෙයි.
x ඉන්ටාලියෝ : මෙහිදී තීන්ත අච්චුව තුලට ගමන් කරයි. මෙම ශිල්පක‍්‍රමයට තහඩු මුද්‍රණය, නිරේඛනය, මෙද්සොටින්ට් විධික‍්‍රමය, ඇක්වාන්ටින්ට් සහ ලෝහිඳ ක‍්‍රමය අයත් වේ.
x තලග‍්‍රාපිත මුද්‍රණය : මෙහිදී රූපය නිර්මාණය කිරීම සඳහා අච්චුව සමහර කොටස් වෙත තීන්ත යොදනු ලබයි. මෙම ශිල්පක‍්‍රමයන්ට ලිතෝග‍්‍රපි, ඒකදර්ශී මුද්‍රණය සහ ඩිජිටල් ශිල්පක‍්‍රම අයත් වේ.
x ස්ටෙන්සිල් : ස්කී‍්‍රන් මුද්‍රණය මෙයට අයත් වේ.
x දුස්ස‍්‍රාවී මුද්‍රණය
මෙම කාණ්ඩයන්ගෙන් බැහැර වෙනත් මුද්‍රණ ශිල්පක‍්‍රමයන්ට කොලෝෆ‍්‍රැෆි සහ ලෝපත් මුද්‍රණය අයත් වේ. නූතන මුද්‍රණ ශිල්පක‍්‍රමයන්ට ඩිජිටල් මුද්‍රණ යන්ත‍්‍ර සහ ඡායාරූපකරණ මාධ්‍ය සහ ඩිජිටල් හා සාම්ප‍්‍රදායික ක‍්‍රමවේදයන්ගේ සංයෝගයක් සහිත ක‍්‍රමවේදයන්ද අයත් වෙයි.
එකම කාණ්ඩයට අයත්වන ශිල්පක‍්‍රම දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක සංයෝගයක් ලෙසින්ද යොදාගත හැක.
ලී අච්චු කලාව

thumb|right|ඇපොකැලිප්ස් හි අසරුවන් සතර දෙනා, ඇල්බෲෂ් ඩුරේ
.


ලී අච්චු මුද්‍රණය

ලී අච්චු මුද්‍රණය යනු රූපය ලී අච්චුවක් මත කැටයම් කිරීමේන් සිදුකරන උන්නත මුද්‍රණ ශිල්පක‍්‍රමයකි. මෙහිදී මුද්‍රණය කරනු ලබන කොටස් අච්චුවේ මතුපිට ඉතිරිකොට මුද්‍රණය නොකරන කොටස් බොකු නියනක් වැනි උපකරණයක් යොදාගනිමින් ඉවත් කරනු ලබයි. සුදු වර්ණයෙන් දැක්වීමට අවශ්‍ය කොටස් පිහියක් හෝ කපන කටුවකින් ඉවත්කොට එම ස්ථාන අච්චුව මතුපිට හිස්ව තැබේ. ලීයේ වයිරම ඔස්සේ අච්චුව කපනු ලබයි. යුරෝපයේදී මේ සඳහා වැඩි වශයෙන් බීච්වුඞ් ලී යොදාගනු ලබන අතර ජපානයේදී විශේෂ චෙරි ලීයක් යොදාගනු ලබයි.

තීන්ත මතුපිට පමණක් ආලේප වන පරිදි සහ මුද්‍රණය නොකළ යුතු හාරන ලද ස්ථානයන්හි තීන්ත නොතැවරෙන පරිදි තීන්ත තැවරූ රෝලරයක් මගින් අච්චුව මතුපිට තීන්ත ආලේප කරනු ලබයි.
කඩදාසිය රාමුවකට සිවිකිරීම මඟින් වර්ණ කිහිපයක් යෙදීම සිදුකරයි. මෙහිදී එක් එක් වර්ණය සඳහා වෙනම අච්චුවක් යොදාගනු ලබයි. මෙහි ලී අච්චුව කැපීමේ කලාව ‘සයිලෝග‍්‍රැෆි’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ. ඉංගී‍්‍රසි භාෂාවේදී මෙම වචනය රූප මුද්‍රණයට පමණක් නොව අක්‍ෂර මුද්‍රණය සඳහාද යොදාගනු ලබයි.


fi:Taidegrafiikka#Puupiirros
චිත්‍රය---ඉතිහාසය- දිය සායම්

සිතුවම් කිරීම සඳහා දිය සායම් යොදාගැනීම අලූත් සොයාගැනීමක් නොවේ. එය පැලියෝලිතික යුරෝපයේ ගුහා චිත‍්‍ර දක්වා දිවයන්නකි. ඊජිප්තු යුගයේදී මෙන්ම යුරොපීය මධ්‍යතන යුගයේදීද එය යොදාගනු ලැබ ඇති අතර සිතුවම් කිරීමේ මාධ්‍යක් ලෙස එහි අඛණ්ඩ ඉතිහාසය අරම්භ වන්නේ පුනරුදයෙනි. ජර්මානු චිත‍්‍ර ශිල්පියකු වූ ඇල්බෲෂ් ඩුරේ(ර්) (1471-1528) උද්භිද විද්‍යාත්මක ශාක සහ වනසතුන් රැසක්ම දියසායමෙන් ඇඳිනු ලැබූ අතර ඒවා එම මාධ්‍යයේ මුල්කාලීන ප‍්‍රකාශන ලෙසින් සලකනු ලැබේ. ජර්මනියේ බිහිවූ ප්‍රමුඛතම දිය සායම් චිත‍්‍ර ගුරුකුලයක් හෑන්ස් බොල් (1532-1593) විසින් මෙයෙවනු ලැබිණී.


බැරක් ඊසල් සිත්තරුන්ද දිය සායම් සිය කටු සටහන්, පිටපත් කිරීම්, විකට චිත‍්‍රයන් ආදිය සඳහා යොදාගෙන ඇත. මුල් කාලීන දිය සායම් සිත්තරුන් අතරින් වෑන් ඩයික්, ක්ලෝඞ් ලොරේන්, ජියෝවානි බෙනඩිටෝ කැස්ටීගිලියොන් වැනි සිත්තරු ඉදිරියෙන්ම වෙති. කෙසේවෙතත් දිය සායම් සිතුවම් කලාවේ පැරණිතම සහ වඩාත් වැදගත් සම්ප‍්‍රදාය වන්නේ උද්භිද විද්‍යාත්මක හා වනසත්ව සිතුවම්ය. පුනරුද යුගයේදී උද්භිද විද්‍යාත්මක සිතුවම් ජනපි‍්‍රය වූ අතර ඒවා නිර්මාණය කළ අය වඩාත් නිවැරදි සහ පරිපූර්ණ සිත්තරු වූහ. අදද දිය සායම් එහි පවතින ඊටම සුවිශේෂී වූ සාරාංශ කිරීමේ හැකියාව, පැහැදිලිභාවය සහ පූර්ණ වර්ණ පරමාදර්ශී බව හේතුකොටගෙන විද්‍යාත්මක හා කෞතුකාගාර ප‍්‍රකාශනයන්හි උදාහරණයන් ඇඳීම සඳහා යොදාගනු ලැබේ. 19 ව සියවසේදී වනසතුන් ඇඳීම එහි හිණිපෙත්තට ළගාවූ අතර එහිදී ජෝන් ජේම්ස් ඔඩුබන් වැනි සිත්තරු ඉදිරියෙන්ම වූහ. වර්තමානයේදීද බොහෝ ස්වභාවික ක්ෂේත‍්‍ර මාර්ගෝපදේශයන්හි දියසායම් සිතුවම් දැකගත හැක.
'ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය' වැකියට එරෙහි බ්‍රිතාන්‍ය විරෝධිතාවයන්

'ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය' වැකියට එරෙහි බ්‍රිතාන්‍ය විරෝධිතාවයන්


බ්‍රිතාන්‍යයේ මහජන පැමිණිලි පිළිබද අධ්‍යක්ෂක සහ බ්‍රිතාන්‍යය කීරීට පැමිණිලි සේවාවේ ප්‍රධානි වන කෙන් මැක්ඩොහල්ඩිට අනුව - බ්‍රිතාන්‍යයේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම අපරාධ නිතීඥවරයා - 2007 ජුලි 07 ලන්ඩන් බෝම්බ පිපිරීම ආදී ත්‍රස්තක්‍රියාවලට වගකිව යුත්තේ යුද්ධයක ¨ සොල්දාදුවන්¨ නොවන බවත් එහෙත් අපරාධ යුක්ති පද්ධතිය සමග සබදතා පවත්වන¨අදක්ෂයන්¨ බවත්ය.
තව දුරටත් අදහස් දක්වන ඔහු කියා සිටින්නේ ත්‍රස්ත විරෝධී නීතී සම්පාදනයේ දී ¨ ව්‍යවස්තාදායකමය සංවරය සංස්කෘතියක් අවශ්‍ය බවත් දැඩි ප්‍රහාර වලට ¨ප්‍රධාන අරමුණ වුයේ බ්‍රිතාන්‍ය වැනි රටවල් වල ¨අපගේ වටිනාකම් අත්හැර දැමීමට¨ පෙළඹවිමයි. ඔහු සදහන් කරන අන්දමට බ්‍රිතාන්‍ය අපරාධ යුක්ති පද්ධතිය තුළ, ත්‍රස්තවාදයට ලබා දෙන ප්‍රතිචාරය ¨සමානුපාතික¨ විය යුතු හා බිම් මුලික (විෂයට අදාළ) වීම නිතීයට හා ක්‍රියාත්මක වීමට අවශ්‍ය බවයි.
¨ලන්ඩනය යුධ පිටියක් නොවේ.ඝාතනය කළ අහිංසකයින් ............................. යුද්ධයේ ගොදුරැ නොවේ. ඔවුන් ඝාතනය කළ මිනිසුන්, ඔවුන්ගේ මාන්නය පෙන්වීමට යොදා ගත් හාසයෝත්ලාදන විඩියෝ පටවල පරිදි ¨ සොල්දාදුවන්¨ නොවේ. ඔවුන් මුලා කර ඇත. තමන්ගේම රෑපයට රැවටුන අදක්ෂයෝය. ඔවුන් අපරාධකරැවන්ය. ඔවුන් පිස්සන්ය. අප මේ සම්බන්ධ පැහැදිලි කර ගත යුතුය. ලංඩනයේ වීදී වල ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයක් නොමැත. බ්‍රිතාන්‍යයේ විදී වල ඇති ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය යුද්ධයක් නොවේ. ඒ ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් නොතකා ක්‍රියා කිරිම නිසා විපතට පත් වුවන් සදහා අපරාධ පිටු දැකීම , අපගේ නිතී බලාත්මක කිරිම සහ යුක්තිය දිනා ගැනීම සදහා කරන යුද්ධයකි.
ඇ.එ.ජ අභිමතාර්ථ හා උපක්‍රම
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ දී බුෂ් පාලනය විසින් පහත අරමුණු ළගාකර ගැනීමට උත්සහ දරා ඇත.

1) ත්‍රස්තවාදීන් සහ ඔවුන්ගේ සංවිධාන පරාජය කිරිම.

2) ත්‍රස්තවාදීන් කවුරැන්දැයි හදුනා ගැනීම, සිටින ඉසව්ව හදුනා ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ සංවිධාන සමග විනාශ කිරිම.

3) ත්‍රස්තවාදීන්ට අනුග්‍රහය දැක්වීම, සහයෝගය ලබා දීම ට කටයුතුනොකිරිම.

a. ත්‍රස්තවාදය සදහා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබා දීම අවසන් කිරිම.

b. ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව කටයුතු කරන විට වගකීම පිළිබදව අභ්‍යන්තර ප්‍රමිතියක් ස්ථාපනය හා පවත්වාගෙන යෑම.

c. ත්‍රස්තවාදයට විරැද්ධව කටයුතු කිරිමේ දී ජ්‍යාතන්තර ව්‍යායාමයක් / පරිශ්‍රමයක් ශක්තිමත් කිරිම සහ උනන්දු කිරිම.

d. සහයෝගය ලබා දීමට කැමති හා හැකියාව ඇති රාජ්‍යයක් සමගකටයුතු කිරිම.

e. දුර්වල රාජ්‍යයක සවිබල ගැන්වීම.

f. සහය නොදක්වන / අකමැති රටවල් පොළඹවා ගැනීම.

g. කැමැත්ත නොමැති රටවල් බලෙන් යොමු කිරිම.

h. ත්‍රස්තවාදීන්ට ලැබෙන ද්‍රව්‍යයමය ආධාර නැවැත්වීම හා බාධා කිරිම.

i. ත්‍රස්තවාදීන්ට රැකවරණය හා ආරක්ෂාව ලබා නොදීම.

4) ත්‍රස්තවාදීන් පුයෝජන ගැනීමට උත්සහ කරන කොන්දේසි විනාශ කිරිම හා හදුනා ගැනීම.

a. ත්‍රස්තවාදය (නැවත) මතුවීම වැළැක්වීමට සහ දුර්වල රාජ්‍යයක් ශක්තිමත් කිරිමට ජ්‍යාතන්තර ප්‍රජාව සමග එකතු වීම.

b. පරමාදර්ශ වාදයන්ගේ යුද්ධය ජය ගැනීම.

5) ඇ.එ.ජ පුරවැසියන් සහ අබිලාෂ රට තුළ හා පිටස්තරව ආරක්ෂා කිරිම.

1. ස්වදේශිය ආරක්ෂාව සදහා මව්බිමේ උපක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරිම.

2. පාලන ප්‍රදේශයක් පිළිබද දැනුම ලබා ගැනීම.

3. මව්බිම තුළ හා ඉන් පිටත තීරණාත්මක භෞතික හා තොරතුරැ මත පදනම් වු යටිතල පහසුකම් වල ඒකාබද්ධතාව, විශ්වාසය තැබිය හැකි බව සහ පවතින බව තහවුරැ කිරිමට පියවර ගැනීම

4. රටින් පිටත සිටින ඇමරිකානු පුරවැසියන් ආරක්ෂා කිරිමට පියවර ගැනීම.

5. ඒකාබද්ධ ගැටුම් කළමණාකරණ හැකියාවක් පවතින බව සහතික කිරිම.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/War_on_terror#British_objections_to_the_phrase_.22war_on_terrori
පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයට අයත් බිම

ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානිවල දෙවැනි පුරාණ රාජධානිය වූ පොළොන්නරුව, පළමුවැනි විජයබාහු රජතුමා තම අගනුවර ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේය. චෝල ආක්‍රමණිකයින් පරාජය කොට දේශීය රජෙකු යටතේ 1070 දී රට නැවත එක්සත් කළේ විජයබාහු රජතුමාය. විජයබාහු රජුගේ ජයග්‍රහණය සහ රාජධානිය යුද්ධෝපාය වශයෙන් වඩාත් වැදගත් වූ පොළොන්නරුවට ගෙනයාම සුවිශේෂ කරුණක් විය. එහෙත් ඉතිහාස පොත්වල සඳහන් වන පරිදි පොළොන්නරුවේ සැබෑ වීරයා වශයෙන් සැළකෙන්නේ පළමු වැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාය. චෝල පාලනය යටතේ පැවති සුළු කාලය තුළ පොළොන්නරුව 'ජනනාථමංගලම්' වශයෙන්ද හඳුන්වා ඇත.

රජතුමාගේ අනුග්‍රහය ලැබ කෘෂි කර්මාන්තය සහ වෙළඳාම ඉතා දියුණු වීම නිසා පොළොන්නරුවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස පරාක්‍රමබාහු රජ සමය සළකනු ලැබේ. "අහසින් වැටෙන සෑම වැසි බිඳුවක්ම භූමියේ සංවර්ධනය සඳහා යොදා ගැනීමෙන් තොරව නාස්ති නොවිය යුතුය" යන්න රජුගේ පරම අභිලාෂය විය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ ඉදි කරනු ලැබූ වාරි කර්මාන්ත අනුරාධපුරයේ ඒවාට වඩා අතිශයින් උසස් වූයේය. මෙම වාරි ක්‍රමයන් මගින් දරුණු නියං කාලයකදී පවා නැගෙනහිර පෙදෙසේ කුඹුරුවලට අදද ජලය සැපයේ. මෙම වාරි කර්මාන්තවලින් විශාලතම එක වන්නේ සම‍හරෙකු මුහුද ලෙස වරදවා තේරුම් ගන්නා පරාක්‍රම සමුද්‍ර නම් අති විශාල ජලාශයයි. එය කෙතරම් විශාලදැයි කිවහොත් ජලාශයේ මේ ඉවුරේ සිටින කෙනෙකුට විරුද්ධ පැත්තේ ඉවුර නොපෙනෙයි. එය ප්‍රධාන නගරය වට කොට සිටින්නේ පීත්ත පටියක් පරිද්දෙනි. එය නගරයේ ආරක්ෂක වැටක් ලෙසට මෙන්ම සාමකාමි කාලය තුළ ජනතාවගේ ජල අවශ්‍යතා සපුරන ජීවන මාර්ගයක්ද වශයෙන් එක විට ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන් දෙකක් ඉටු කළේය. පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ පොළොන්නරුව සම්පුර්ණයෙන්ම ස්වයංපෝෂිත තත්වයේ පැවතියේය.

ඔහුගෙන් පසු රජ වූ පළමු වැනි නිශ්ශංක මල්ල හැරුණු විට පොළොන්නරුවේ රජ වූ අනෙකුත් සියල්ලෝම දුර්වල පාලකයන් වූ අතර ආරවුල් ඇති කර ගැනීමේ නැඹුරුවක් ඇත්තේ වූහ. එපමණක් නොව ඔවුහු වඩා බලවත් දකුණු ඉන්දීය රාජ්‍යයන් සමග වෛවාහික සබඳතාවයන් වැඩි වශයෙන් පැවැත්වූහ. එහි ප්‍රථිඵලයක් වූයේ දේශීය රජ පරම්පරාව අභිබවමින් 1214 දී සිදුවූ කාලිංග මාඝගේ සහ ඉන් පසු 1284 දී සිදු වූ ආර්ය චක්‍රවර්තී නම් පාණ්ඩ්‍ය රජුගේ ආක්‍රමණය වැනි ආක්‍රමණයන්ට අවස්ථාව ඇති වීමයි. ඉන් පසු අගනගරය දඹදෙණියට ගෙන යනු ලැබීය.

ඉතා හොඳින් සැලසුම් කළ නගරයක ස්වභාවයද, පොළොන්නරුවේ මුල්ම රජවරුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයද, ශික්ෂණයද පුරාණ පොළොන්නරුව නගරයේ නටබුන්වලින් පෙන්වා දෙයි. මෙහි ඇති සුන්දරත්වය 'ඩුරන් ඩුරන්' (Duran Duran) නැමති සංගීත කණ්ඩායෙම් සේව් අ පේයර් සංගීත වීඩියෝ පටය සඳහා දර්ශන ගත කරන ලද පසුබිමක් වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත.

පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය ලෝක උරුම බිමක් ලෙස යුනෙස්කෝව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Polonnaruwa
ලංකා ඉතිහාසය-මහාවංශය යනු

මහාවංශය යනු පාලි භාෂාවෙන් රචිත ඓතිහාසික කාව්‍යයකි. එහි සඳහන් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු පිළිබඳ තොරතුරුය. විජයගේ පැමිණීමේ සිට මහසෙන් රජු සමය දක්වා (334 - 365) තොරතුරු එහි ඇතුළත් වේ.

මහාවංශයේ ප්‍රථම මුද්‍රිත සංස්කරණය හා ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය ජොර්ජ් ටර්නර් නම් ලංකා සිවිල් සේවයේ සිටි ඉතිහාසඥයා විසින් 1837 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙහි ජර්මන් පරිවර්තනය විල්හෙල්ම් ගයිගර් විසින් 1912 දී සම්පූර්ණ කරන ලදී. ඉන් පසු එය ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කරන ලද්දේ මේබල් හෙයින්ස් බොඩ් විසිනි. ගයිගර් විසින් ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය සංශෝධනය කරන ලදී. සංස්කරණය කරන ලද ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය දැනට අන්තර් ජාලයේ දැකිය හැක.

බුද්ධාගම

මහාවංශය ආගමික තොරතුරු ඇතුළත් ආගමික ග්‍රන්ථයක් ලෙස නොසැලකුවේ වී නමුත් එය ඉතා වැදගත් බෞද්ධ ලියවිල්ලකි. එහි බුද්ධාගමේ පළමු ශාස්තෲන් වූ සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන්ගේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසය දක්වා විස්තර ඉදිරිපත් කරයි. එහි බුදුන්ගේ පිරිනිවීමේ සිට බුදුන්ගේ ධර්මය නැවත සංස්කරණය කෙරුණු ධර්ම සංගායනාවන් කීපයක තොරතුරු ඇතුළත් කරමින් ඉන්දියානු බෞද්ධ ඉතිහාසය පිළිබඳ කෙටි විස්තරයක්ද ඉදිරිපත් කරයි. මහාවංශයේ සෑම පරිච්ඡේදයක්ම අවසාන කරනු ලබන්නේ එය ලියන ලද්දේ "සැදැහැවතුන්ගේ පහන් සංවේගය උදෙසාය" යන්න යොදමිණි. එය එක්තරා අන්දමක මහාවිහාරයට අනුග්‍රහ දැක්වූ රජවරුන්ගේ යහපත් ක්‍රියාවන් පිළිබඳ එකතුවකි. කෙසේ වෙතත් පළමු ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසඥයෙකු සහ පාලි භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රමාණික දැනුමැත්තෙකු විසින් ලියන ලද මහාවංශය පාඨ ග්‍රන්ථයකට වඩා සැදැහැවතුන්ගේ පහන් සංවේගය උදෙසා ලියන ලද්දක් ලෙස සැළකේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Mahawamsa

[Sex
Sex
Category:මහාවංශය]]
ජෝන් ස්ටිල් සීගිරි බිතු සිතුවම්

1907 දී ජෝන් ස්ටිල් මෙසේ කියුවේය. "මුළු ගල් පර්වතයම පෙනුනේ විශාල කලාගාරයක් පරිද්දෙනි. එය සමහර විට මුළු ලෝකයේම විශාල සිතුවම වියහැක".

මීටර් 140 ක් දිග 40 ක් උස පෙදෙසක් ආවරණය කරමින් ගල් පර්වතයේ බටහිර මුහුණත පුරා සිතුවම් තිබෙන්නට ඇත. කුරුටු ගීවල දැක්වෙන අන්දමට එම සිතුවම්වල කාන්තා රූප 500 ක් පමණ තිබෙන්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් පසුව භික්ෂූ ආරාමයක් වූ නිසා භික්ෂූන්ගේ භාවනාවලට බාධකයක් වේ යයි සිතා ඇතැම් චිත්‍ර සදහටම ඉවත් කරන්නට ඇත.

අනුරාධපුර යුගයේ සිතුවම් වර්ණ ගැන්වීමේ කලාව ඉතා සුවිශේෂී ලෙස සළකනු ලැබේ. අනුරාධපුර යුගයේ සිතුවම්වල රේඛා සහ වර්ණ තැවරීමේ ක්‍රමය වෙනස් විය. රූපයේ වපසරිය ඉස්මතුවන අන්දමින් රේඛා ඇඳ තිබිණි. ගැඹුරු වර්ණය කෙළවරට එන අයුරින් එක් පැත්තකට පමණක් බර දී මිදුලක් අමදින ආකාරයට ‍තෙලිතුඩ භාවිතා කර සිතුවම් වර්ණ ගන්වා තිබිණි. අනුරාධපුර යුගයේ අනෙකුත් චිත්‍ර සීගිරි චිත්‍රවලට යම් ප්‍රමාණයක සමාන කමක් දැක්වුවද එවායේ සීගිරියේ චිත්‍රවල තිබෙන රේඛාමය ස්වරූපය දක්නට නොලැබේ. අනුරාධපුර යුගයේ චිත්‍රවල පැහැදිළිව දක්වා තිබෙන රේඛා කලාකරුවාගේ රාමුව සළකුණු කිරීමක් වූ අතර එය සීගිරි ආරෙහි සාදෘශ්‍යයක් නොවිනි.

ප්‍රවර්ගය:කැබලි ලිපි
තෝරත න්‍යාය සහ ප‍්‍රතිසංස්කරණය

ශාස්ත‍්‍රඥයින් එ නීතීඥයින් අධිකරණයන් විසින් ප‍්‍රදානය කරනු ලබන අලාබයන් (හානිපූරක, බරපතල හා දණ්ඩනීය) අනුව තෝරත නීතියේ ඉලක්කයන් අතර පිළිගැටුමක් හඳුනාගෙන ඇත. In The Aims of the Law of Tort (1951) හි ග‍්‍රැන්විල් විලියම්ස් විවිධි තෝරතයන් පදනම්වන පදනම් කිහිපයක් දක්වා සිටියි. එනම් සංසිඳවීම, යුක්තිය, නිවර්තනය සහ හානිපූරනයයි.

1950 අවසන් භාගයේ සිට නෛතික පදනමක පිහිටා කටයුතු කළ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් සහ ආර්ථික විද්‍යාව කෙරෙහි දිශානතවූ නීතීඥයින් කණ්ඩායමක් තෝරතයේ අරමුණ අවදානම කාර්‍යක්‍ෂම ලෙස බෙදාහැරීම බව දක්වා සිටියහ. මෙම කණ්ඩායම නීති හා ආර්ථීක විද්‍යා ව්‍යාපාරය ලෙසින් හඳුන්වනු ලබයි. මෙම ව්‍යාපාරයේ මූලිකයකු වූ රොනාල්ඞ් කෝසි සිය The Problem of Social Cost (1960) නම් ලිපියේ දක්වා සිටියේ තෝරතයේ ඉලක්කය වියයුත්තේ ගණුදෙනුවල වියදම අවම කරන ආකාරයෙන් හැකිතාක් දුරකට වගකීම නිරූපනය කිරීම වියයුතු බවයි.

තෝරත නීතිය ප‍්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වන ඉල්ලිීම් නීතියේ විවිධ න්‍යායන් නිරූපනය වන විවිධාකර ස්ථාවරයන් තුලින් ඉදිරිපත්වේ. සමහර ඉල්ලීම් විභවතාවයක් සහිත ඉල්ලූම්කරුවන් මුහුණ දෙන්නාවූ අසීරුතාවයන් අවධාරනය කරයි. එයට හේතුව සෑම අයෙකුටම අනතුරු සිදුවිය හැකි වුවත් අධිකරණයක් ඉදිරියේදී අලාභ ඉල්ලා සිටිය හැකි විත්තිකරුවකු සොයාගත හැකිවන්නේ සමහරුනට පමණක් වීමය. පී. එස්. අටියා මෙම තත්වය ‘අලාභ ලොතරැයියක්’ ලෙසින් හඳුන්වයි. මීට සමාන්තරව නවසීලන්ත රජය 1960 ගණන්වලදී අනතුරු සඳහා ‘වරදක් නැති’ වන්දි ප‍්‍රදාන ක‍්‍රමයක් හඳුන්වාදෙනු ලැබීය. මීට සමාන යෝජනාවන් ඒක්සත් රාජධානියේ ශාස්ත‍්‍රාලීය සංවාදයන් තුලද පවතී.

ෙකසේවෙතත් එක්සත් ජනපදය තුල ඉල්ලා සිටින ප‍්‍රතිසංස්කරණයන් මඟින් තෝරත නීතියේ විෂය පථයේ කැපීපෙනෙන වෙනස්කම් ඉල්ලා සිටියි. ප‍්‍රතිභාර වන්දි විශේෂ සමීක්‍ෂණයකට ලක්වී ඇති අතර බොහෝ අය විශ්වාස කරන්නේ දණ්ඩනීය හානි පූරනයන් නීති පද්ධතියට අනවශ්‍ය බරක් වන බවයි.

හුදෙක් ආර්ථිකමය පාඩුවට පමණක් වගකීම සීමාකිරීමේදී න්‍යායාත්මක සහ ප‍්‍රතිපත්තිමය වුවමනාවන් මූලික වෙයි.
ප‍්‍රාථමික වර්ණ විභේදනය

සිතුවම් ඇඳිම සහ අනෙකුත් ද්‍රෘෂ්‍ය කලාවන්හිදී ආරම්භකයන්ට වර්ණයන් අතර පවත්නා අනිවාර්ය සම්බන්ධතාවය ඉගැන්වීම පිණිස ද්විමාන වර්ණ චක‍්‍රයන් හෝ ති‍්‍රමාණ ඝනයන් යොදාගනු ලැබේ. කිසියම් වර්ණ ආකෘතියක වර්ණ සංවිධානය රඳාපවතින්නේ එකී ආකෘතියේ අරමුණ මතය. සමහර ආකෘතීන් මිනිස් වර්ණ සංජානනය නිරූපනය කිරීම අරමුණු කරගනී. තවත් සමහරක් කිසියම් මාධ්‍යක වර්ණ මිශ‍්‍රණය නිරූපනය කිරීම අරමුණු කරගනී.

අවාසනාවකට මෙන් භාවිතයේදී සයන්, මැජෙන්ටා කහ යන ප‍්‍රාථමික වර්ණයන් දීප්තිමත්බව අඩු, සාපේක්‍ෂව අසංතෘප්ත වර්ණ සංයෝගයන් ප‍්‍රතිඵල කරයි. 18 වන සියවසේදී ප‍්‍රාථමික වර්ණයන්ගේ න්‍යායාත්මක වැදගත්කම ආරක්‍ෂාකිරීම සඳහා මෙම ගැටලූව සම්බන්ධයෙන් විශේෂිත කි‍්‍රයාමාර්ගයක් අනුගමනය කරන ලදී. මෙහිදී ප‍්‍රාථමික වර්ණයන් තුන උෂ්ණ හා ශීත ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදන ලදී. මෙහිදී ප‍්‍රාථමික කහ වර්ණය උෂ්ණ කහ (තැඹිලි පැහැයට හුරු) සහ ශීත කහ (කොළ පැහැයට හුරු) ලෙසත්, රතු උෂ්ණ රතු (කහරතු) සහ ශීත රතු (තදරතු) ලෙසත්, නිල් උෂ්ණ නිල් (අල්ට‍්‍රාමෙරීන් -අතිනිල්) සහ ශීත නිල් (අහස් නිල) ලෙසත් විභේදනය කරන ලදී. අනතුරුව සංතෘප්ත වර්ණය නිර්මාණය කිරීම සඳහා යාබද විභේදනයන් දෙකක් එක් කරනු ලැබිණ. සංතෘප්ත තැඹිලි පැහැය නිර්මාණය කිරීම සඳහා උෂ්ණ කහ සහ රතු (තැඹිලි කහ සහ කහරතු) එක්කරුනු ලැබිණි. අඳුරු මිශ‍්‍රණයන් සැකසීම සඳහා ප‍්‍රතිවිරුද්ධ විභේදනයක් එනම් අඳුරු තැඹිලි වර්ණය සඳහා ශීත කහ සහ ශීත රතු (කොළ පැහැයට හුරු කහ සහ තද රතු) මිශ‍්‍රකෙරුනි.

වර්තමාන සිත්තරුන් අතරද මෙම ක‍්‍රමය ජනපි‍්‍රයව පවතී. මෙය නිව්ටන්ගේ පැහැයන්ගේ චක‍්‍රයේ වර්ණයන් වඩාත් උද්දීප්ත මිශ‍්‍රණයන් නිපදවන බවට වන ජ්‍යාමිතික න්‍යායේ සරළකරණයකි. කෙසේවෙතත් පවතින අනුපූරක වර්ණයන්ගේ පරාසය හේතුවෙන් ප‍්‍රායෝගික කරුණු කෙසේ වුවද බොහොමයක් සිත්තරු සිය වර්ණ ඵලකය මතට වැඩි වර්ණ ගණනාවක් එක්කරගනිති.
පර්යාලෝකය (ග‍්‍රාපිකරූපී)

අදහස්

ග‍්‍රාපිකරූපී ප‍්‍රක්ෂේපනය

තලීය ප‍්‍රක්ෂේපනය

පර්යාවලෝක ප‍්‍රක්ෂේපනය
සමාන්තර ප‍්‍රක්ෂේපනය

⋆ ලම්භරේඛ ප‍්‍රක්ෂේපනය
*බහුදෘෂ්ඨීන්

• සැලසුම හෝ බිම් සැලසුම
• කොටස
• උන්නතාංශය
• උපස්ථම්භක දැක්ම
* අක්‍ෂානුමිතික ප‍්‍රක්ෂේපනය
• සමාංශගත ප‍්‍රක්ෂේපනය
• සපාදක ප‍්‍රක්ෂේපනය
• ති‍්‍රපාදක ප‍්‍රක්ෂේපනය
⋆ හරස් ප‍්‍රක්ෂේපනය
• අභිමානවත් ප‍්‍රක්ෂේපනය
• කුඩා කුටි ප‍්‍රක්ෂේපනය

· ති‍්‍රමාණ ප‍්‍රක්ෂේපනය
· මීනක්‍ෂි
· ති‍්‍රමානේක්‍ෂ ප‍්‍රක්ෂේපනය
· විරූප ප‍්‍රක්ෂේපනය
· සිතියම් ප‍්‍රක්ෂේපනය
වෙනත් අදහස්

ගුවන් දැක්ම

ඉහල සිට පහලට ප‍්‍රක්ෂේපනය

ඝනකයක් ද්විලක්‍ෂ ප‍්‍රක්ෂේපනයක් තුල

ආලෝක කිරණ එක් වස්තුවක සිට තවත් වස්තුවකට චිත‍්‍රයේ තලය ඔස්සේ නරඹන්නාගේ ඇස දක්වා ගමන් කරයි. ග‍්‍රාපිකරූපී පර්යාලෝකයේ පදනම් වන්නේ මෙයයි.

පර්යාලෝකය යනු ඇඳිම වැනි ග‍්‍රාපික කලාවන් තුල පැතලි මතුපිටක් (කඩදාසි වැනි) හෝ රූපයක් ඇසට පෙනීමට ලක්වන ආකාරයට වඩාත් සමීප ලෙස නිර්මාණය කිරීමයි. පර්යාලෝකයේ සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ.
· වස්තුවේ සිට නිරීක්‍ෂකයා දුරට යාමේදී කුඩා වෙයි.
· කොටස් කුඩා ලෙස පෙනීම: ද්‍රෂ්‍ය රේඛාව ඔස්සේ පවතින වස්තුවේ පරිමාණයන් සාපේක්‍ෂව දිගු වන අතර ද්‍රෘෂ්‍ය රේඛාව හරහා පවතින රේඛාවන් සාපේක්‍ෂව කෙටි වේ.