JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
මඩකලපුව නගරය

ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර පළාතේ ප්‍රධාන නුවරකි. කලපුවක කොටසක් වන වැලි පරයක් මත පිහිටි වෙරළබඩ නුවරකි. මහ නගර සභාවක් මගින් පාලනය වේ. සම්පූර්ණ ජනගහණය (2011) දි 92,332 ක් විය.
නම

මඩකලපුව තුල ඇති දූපත් සහ අවට ප්‍රධාන ගොඩබිම ආශ්‍රිතව ඇතිවූ නගරයක් බැවින් කලපුවවේ නමම නගරයට යෙදේ.
සංචාරක ආකර්ෂණ

*මඩකලපුව බලකොටුව - මඩකලපුව පිහිටි බලකොටුව, 1628දී පෘතුග්‍රීසීන් විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. එය 1638 මැයි 18 වන දී ලන්දේසින්ගේ පාලනයට නතුවිය. පසුව, 1745 වර්ෂයේ පටන් බලකොටුව බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් භාවිත කරන ලදී.
*මඩකලපුව ප්‍රදීපාගාරය - මඩකලපුව පළමීන්මඩු මෝය අසබඩට වන්නට ඉදිකොට තිබෙන ප්‍රදීපාගාරයක් වේ. 1913 වසරේදී ඉදි කිරීම් නිම කොට ඇත.
*මඩකලපුව කෞතුකාගාරය - 1999 වර්ෂයේ පිහිටවූ මඩකලපුව කෞතුකාගාරය, මඩකලපුව බළකොටුව තුල වූ කුඩා කෞතුකාගාරයක් වේ.
*මඩකලපුව පිවිසුම - මඩකලපුව හා පුලියනතිව් දිවයින අතර පිහිටි, මඩකලපු නගරයට පැමිනෙණන් සඳහා වූ ප්‍රධාන නගර පිවිසුම වේ.
ආශ්‍රිත ලිපි

* මඩකලපුව


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ලැයිස්තු
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන
ප්‍රවර්ගය:මඩකලපුව
උඩරට ගිවිසුම

ඉංග්‍රීසි ජාතික ආක්‍රමණිකයන් හා ලක්දිව එකල පැවති එකම නිදහස් රට වූ සිංහලේ රදළ වරුන් අතර ඇති කර ගත් අවබෝධතා ගිවිසුමකි. මෙමගින් සිංහලේ රාජධානියේ නමින් එකල හඳුන්වනු ලැබූ භූමියේ පාලනය පිළිබඳ අයිතිය එක්සත් රාජධානියට පවරන ලදී.
දිනය

මෙම ගිවිසුම ශක වර්ෂ 1736 නවම් මස අවසතවක තිථිය ලත් ගුරු දින හෙවත් ක්‍රි.ව. 1815 මාර්තු මස 02වන දින අත්සන කෙරිනි.මෙය 1815 මාර්තු මස 04 දින අත්සන් කළ බවටද වාර්තා ඇත.
අත්සන්කරුවෝ

thumb|300px|right|උඩරට_ගිවිසුම_අත්සන්කල සිංහලේ නිළමේවරු
ජෝර්ජ් මහාරජෝත්තමයානන් වහන්සේ‍ සහ ජෝර්ජි වෙල්සෙහි කුමාරයින් වෙනුවෙන්

* රොබර්ට්‌ බ්‍රවුන්රිග් - ලංකා ආණ්ඩුකාරයා
* ජෝන් ඩොයිලි - ඉංග්‍රීසි ආණ්‌ඩුවේ ප්‍රධාන භාෂා පරිවර්තක
* ඡේම්ස්‌ සදර්ලන්ඩ් - ඉංග්‍රීසි ආණ්‌ඩුවේ නියෝජ්‍ය ලේකම් සහ සිංහලේ පලාත් බාර ලේකම්
සිංහලෙ වැසියන් වෙනුවට

* ඇහැලේපොල මහ නිලමේ
* මිල්ලෑව - වෙල්ලස්‌සේ හා බින්තැන්නේ දිසාව
* රත්වත්තේ -මාතලේ දිසාව
* ගලගොඩ - නුවර කලාවියේ දිසාව
* මොල්ලිගොඩ - මහ අදිකාරම් හා සත් කෝරළේ දිසාව
* මොල්ලිගොඩ (කනිෂ්ඨ) - තුන් කෝරළේ දිසාව
* පිළිමතලව්වේ (කපුවත්තේ)- දෙවන අදිකාරම් හා සබරගමුවේ දිසාව
* පිළිමතලව්වේ (කනිෂ්ඨ) -සතර කෝරළේ දිසාව
* මොණරවිල කැප්පෙටිපොළ මහ නිලමේ - ඌවේ දිසාව
* ගලගම -තමන්කඩුවේ දිසාව
උඩරට ගිවිසුමේ වගන්ති කියවීම

'Sri Wickrema Rajasinha', the 'Malabari' king, [is] to forfeit all claims to the throne of Kandy.
The king is declared fallen and deposed and the hereditary claim of his dynasty, abolished and extinguished.
All his male relatives are banished from the island.
The dominion is vested in the sovereign of the British Empire, to be exercised through colonial governors, except in the case of the Adikarams, Disavas, Mohottalas, Korales, Vidanes and other subordinate officers reserving the rights, privileges and powers within their respective ranks.
The religion of Buddhism is declared inviolable and its rights to be maintained and protected.
All forms of physical torture and mutilations are abolished.
The governor alone can sentence a person to death and all capital punishments to take place in the presence of accredited agents of the government.
All civil and criminal justice over Kandyan to be administered according to the established norms and customs of the country, the government reserving to itself the rights of interposition when and where necessary.
Other non-Kandyan's position [is] to remain [as privileged as previously] according to British law.
The proclamation annexing the Three and Four Korales and Sabaragamuwa is repealed.
The dues and revenues to be collected for the King of England as well as for the maintenance of internal establishments in the island.
The governor alone can facilitate trade and commerce.
පිටපත් දෙකක්

ගොනුව:Udarata giwisuma.jpgමෙහිදි සිංහල බලදධාර්‍ර්බන් හට ලබාදුන් පිටපත අස්තානගත වී ඇත..
හදිසි රාජ්‍ය පාලන කර්තව්‍යය
ආශ්‍රිත

* Kandyan Treaty of 1638
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* The Kandyan Convention and British policy
* 1815: Kandyan convention and the role of D’Oyly
* Short History of Ceylon By Humphrey William Codrington
* Sri Lankan Ethnic Crisis: Towards a Resolution By R. B. Herath
* The 1815 Kandyan Convention at the Audience Hall
* The signing of the Kandyan Convention
* Kandyan Convention of 1815


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය

K

ප්‍රවර්ගය:සෙංකඩගල රාජධානිය

ප්‍රවර්ගය:සිංහලේ
ලතින්

ලතින් යනු පෞරාණික ඉතාලියානු භාෂාවකි. පුරාණ රෝමයේ ලැටියම්හි ඉතාලියානු ලතින් වැසියන් විසින් මෙය මුලින්ම භාවිත කරන ලදී. වෙනත් බොහෝ යුරෝපීය භාෂාවන් මෙන් එය පුරාණ ප්‍රාථමික-ඉන්දු-යුරෝපීය භාෂාවන්ගෙන් පැවත එන්නකි. පදනම වශයෙන් ග්‍රීක සහ එට්රුස්කන් භාෂාවේ ආභාෂය ඇතිව ඉතාලියානු පෙනින්සුලාවෙහි ලතින් වශයෙන් හඳුන්වන දෙය බවට පත් වුනි. නවීන රෝමානුක භාෂාවන්, ග්‍රාම්‍ය ලතින් ව්‍යවහාරයන් ගේ දිගුවකි. (Latin) ඉන්දු යුරෝපීය බසකි. දැන් මෙය මළ බසක් වූවද රෝම අධිරාජ්‍යය පැවති සමයේදී මෙය එම අධිරාජ්‍යයේ රජ බස විය. වර්තමානයේ මේ බස ලිඛිත භාෂාවක් පමණි. කතන භාෂාව මළ බසක් වී ඇත. මේ හෙයින් මෙය නූතනයේ විද්‍යාත්මක යෙදුම් සඳහා මෙම බස බහුලව යෙදවේ. එමෙන්ම බොහෝ යුරෝපීය ශිෂ්‍යයන්ට මව් බසට අමතරව අනිවාර්ය භාෂාවකි. මිට අමතරව විද්‍යාර්ථීන් සහ ක්‍රිස්තියානු පූජකවරු (විශේෂයෙන් රෝමානු කතෝලික පල්ලිය තුල) මෙම භාෂාව චතුරව හසුරුවති.

ඉංග්‍රීසි භාෂාව ද ඇතුළුව වෙනත් බොහෝ භාෂා පවුල් වලට අයත් භාෂාවන්හි නව වචන බිහි වීමේදී අදටත් ලතින් භාෂාව භාවිත වේ. එමෙන්ම ජීව විද්‍යාත්මක තක්සෝනකරණයේදී බෙහෙවින්ම යොදා ගනු ලබන්නේ ලතින් භාෂාවයි. ලතින් සහ එයින් ව්‍යුත්පන්න වූ රෝමානුක භාෂාවන් පමණක් අදටත් ඉතිරිව ඇති ඉතාලියානු භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවන් වෙති. මුල් කාලීන ඉතාලියානු ලියවිලි අනෙකුත් භාෂාවන් පිළිබඳව සාක්ෂි දරනු ලබන අතර රෝමානු ජනරජ සමයේදී ලතින් භාෂාව විසින් එම භාෂා අවශෝෂණය කර ගන්නා ලදුව අභාවයට පත්ව ඇත.
ඉතිහාසය

මුල් කාලීනව ලතින් බස ඉතාලි අර්ධද්වීපය මුල් කරගෙන ජීවත් වු ග්‍රීක ජනපද මගින් බිහි වන්නකි. ලතින් බස ග්‍රීක අක්ෂර වලට නෑකමක් පවති. පසුකාලීනව ග්‍රීක රාජ්‍යයන්ගේ අභාවයත් සමඟ කුඩා ඉතාලි ජනපද තුළ පරිණාමය වී රෝම රාජධානිය තුල ලිඛිත සාක්ෂි සහිතව පැරණි ලතින් භාෂාව පරිණාමය විය. පසුව රෝමානු ආක්‍රමණ හේතු කොටගෙන ලතින් භාෂාව මධ්‍යධරණී සහ නැගෙනහිර යුරෝපියානු කලාපයේ පැතිරී ගොස් ඇත. රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ බිඳ වැටීමත් සමඟ ඇති වූ අධ්‍යාපනික සහ ධන පරිහානිය නිසා සම්භාවය ලතින් භාෂාව මද වශයෙන් වෙනස් වීමට ලක්ව ඇත. පුනරුද සමයේදී විද්‍යාර්ථීන් අතින් විශෝධනයට ලක්වන තුරු මධ්‍යකාලීන ලතින් භාෂාව ජර්මානුක සහ රෝමානුක භාෂාවන්ගේ බලපෑමට නතුවෙමින් පැවතුණි. ස්වභාෂාකාමීන් විසින් ලතින් භාෂාව වෙනුවට ස්වභාෂා භාවිතයට පටන් ගන්නා තෙක් 18 වන ශතවර්ෂය තෙක්ම පුනරුද විද්‍යාර්ථීන්, අන්තර්ජාතික සන්නිවේදනය, අධ්‍යාපනය සහ විද්‍යාවේදී ලතින් භාෂාව ඇති විශාල වශයෙන් භාවිතයට ගනු ලැබිණි. මධ්‍යකාලීන යුගය දක්වා ලියවි ඇති විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශන බොහෝමයක් ම ලිවීම ඇත්තේ ලතින් භාෂාවෙනි. ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍ය වර්ධනයත් සමඟ ඉංග්‍රීසි යටත් විජිත පාලනය තුළ ඉංග්‍රීසි ලිඛිත බස ප්‍රවර්ධනය කිරීම සමඟ ඉංග්‍රීසි ප්‍රධාන භාෂාවක් ලෙස ලොව පුරා ප්‍රචලිත විය. එමගින් ලතින් භාෂාවට හිමිතැන ඉංග්‍රීසි භාෂාවට ලැබිණි. ඒ නිසා ක්‍රමයක් ක්‍රමයෙන් විද්‍යාත්මක ලිපි ජර්මන් සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් පමණක් ලියවිණි.
ප්‍රවර්ගය:භාෂා
කන්නඩ

කන්නඩ ಕನ್ನಡ, ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂාවකි.ඉන්දියාවේ කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ රාජ්‍ය භාෂාව යි. මීට අමතරව ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ්,තෙලන්ගනා,තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තය,මහාරාෂ්ට්‍රා,කේරළ සහ ගෝව යන ප්‍රදේශ වලද සුළු වශයෙන් භාවිත වේ.44,000,000කගේ පමණ මව් බසයි.ලෝකයේ වැඩිපුරම කතාබහ කරන භාෂා අතුරින් 33 වන තැනට පත්ව අත්තේද කන්නඩ භාෂාවයි.
ඉතිහාසය
පැරණි ශිලා ලේඛන
ලේඛන ආකාරය
තව දුරටත් කියවීමට

*
*
* George M. Moraes (1931), The Kadamba Kula, A History of Ancient and Medieval Karnataka, Asian Educational Services, New Delhi, Madras, 1990 ISBN 81-206-0595-0
*
මූලාශ්‍ර


ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
කේරළය

කේරළය (Kerala) භාරතයේ පිහිටි ප්‍රාන්තයකි. අගනුවර: තිරුවානන්දපුරම්. රජ බස: මලයාලි. 1956 නොවැම්බර් 1 වන දින, රාජ්‍ය ප්‍රතිසංවිධාන පනත සම්මත වීමෙන් පසුව, කොචින්, මලබාර්, දකුණු කැනරා සහ ට්‍රැවන්කෝර් යන පැරණි ප්‍රදේශවල මලයාලම් භාෂාව කතා කරන ප්‍රදේශ ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් එය පිහිටුවන ලදී. කේරළය සමහර විට 'දෙවියන්ගේම දේශය' ලෙස හැඳින්වේ. ඉන්දියාවේ පළමු ජල මෙට්‍රෝව ද කේරළයේ පිහිටා ඇති අතර එය 'කොචි ජල මෙට්‍රෝ' ලෙස හැඳින්වේ.


ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත
Ayurvedic interpretation of disease

රෝගවල ආයුර්වේදයේ අර්ථ දක්වීම

තුන්දොස්හි සමතුලිතතාවය විවිධාකාර හේතු නිසාවෙන් වෙනස් විය හැක ඒ අතර වැරදි ජීවන රටාවන් ආහාර සහ මානසින හා ශාරීරිකව ඇතිවන හානි ප්‍රධාන තැනක් ගනී.බොහෝ වැරදි ජීවන රටාවන්ට මුල වන්නේ අප සිරුර පිළිඹඳව ඇති අප තුල ඇති දුර්වල අවබෝධයන්ය. සිරුර තුල තුන් දෝෂයන්හි වෙනස් වීමක් ඇති වන කල්හි එමගින් රෝග ලක්ෂණ පහලවීම සදහා දිගු කාලයක් ‍ගතවේ. මෙම වෙනස්කම් ඇතිවිමත් සමගම පුද්ගලයාගේ දුර්වල ස්ථානයක් ඔස්සේ රෝගයක් එහි ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි. ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී සිරුරේ සාමාන්‍ය පාලනයට ඔබ්බෙන් රෝග ඇති වේ. මේවා කර්මය හා එහි විපාක පිළිබඳව විග්‍රහ කෙරෙන සිද්ධාන් ත මත “කර්ම රෝග” නමින් හැදින්වේ.
ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර ක්‍රම

ආයුර්වේද ප්‍රතිකාර ක්‍රම බොහොමයක් ශාක සාර ඖෂධ වේ. ඇතැම් ඒවා ස්වාභාවික ඛණිජමය නිෂ්පාදන වේ. මේවා ආයුර්වේදයට අනුව පහත සඳහන් ගුණාංග වලින් යුක්ත වේ.

# රස - රසය
# ගුණ - ගුණය
# වීර්ය - (රත්වීමේ හෝ සිසිල් වීමේ හැකියාව) බලවත් කම
# විපාක - ජීර්ණය හා පරිවෘත්තියෙහි බලපැම
# ප්‍රභාව - යම්කිසි ද්‍රව්‍යයකට විශේෂණය වු ශක්තිය

පොදුවේ ගත් කළ සියළුම ශාකමය ඖෂධ සඳහා වාත , පිත්ත , කප්හ යන තුන් දොස් වැඩි කිරීමේ හෝ අඩු කිරීමේ විවිධ මට්ටමින් හා විවිධ සංකලනයන්ගෙන් යුක්ත වේ. සාම්ප්‍රදායික ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකු මගින් තුන්දොස්හි සමතුලිතතාවය වෙනස්වී ඇති අන්දම අවබෝධකර ගැනීම මගින් රෝගවලට ප්‍රතිකාර කරනු ලැබේ. ඉන්පසු ඔහු අදාල ශාකමය ඖෂධ එකක් හෝ කිහිපයක් සංකලනයක් වන පරිදි නිවැරදි මාත්‍රාවන්ගෙන් නිර්දේශ කර අදාල දෝෂයන් මුලින් තිබු තත්වයට පත් කර රෝග සුව කර සාමාන්‍ය සෞඛ්‍ය තත්වය නැවත ලබාදේ.

විෂහරණය (පංචකර්ම)

ආයුර්වේදයෙහි එන මෙම උප ‍ක්ෂේත්‍රය මගින් විවිධ වු විෂ හරණ ක්‍රම මගින් රෝග වලක්වා ගැනීම හා පාලන ක්‍රම ගැන ඉගැන්වේ. මේවා පංච කර්ම නම් අංග 5කින් යුක්ත වේ.

# විරේචන - විරේක කිරීමේ ප්‍රතිකාර
# බස්තිස් (නිරූන හා අනුවංශ ලෙස වර්ග කෙරේ) - ශාකසාර හා තෛලමය කසාය මගින් ලබාදෙන වස්ති
# වමන - වමනය ඇති කිරීමේ ඖෂධ
# නාසය - ආඝ්‍රාහණය
# රක්ත මෝක්ෂ - ලේ වහනය කරවීම
පියයුරු පිළිකා

පියයුරු පිළිකා

thumb|පියයුරුවල ඇතිවු විශාල පිළිකාවක් හේතුවෙන් ශල්‍යකර්මයක් මගින් ඉවත් කරන ලද පියයුරක නිදර්ශකයක්.(මෙය පියයුරුවල ක්ෂීර ප්‍රනාලවල ඇතිවන ආක්‍රමණශීලී පිළිකාවකි)

පියයුරු පිළිකාවන් ඇතිවන්නේ පියයුරෙහි ඇති සෛලවලය. පෙනහළු පිළිකා (සියළුම පිළිකා අතරින් 10.4% ක්) ළගට දෙවනුවට බහුලවම දක්නට ලැබෙන්නේ පියයුරු පිළිකාවන්ය. මෙම සංඛ්‍යාව පිළිකාවක් නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව අතරින් පස්වන ස්ථානය ගනී. පියයුරු පිලිකා කාන්තාවන් අතර බහුලවම දක්නට ඇති පිළිකා විශේෂය වේ. මෙය මහාන්ත්‍රයේ සහ ගැබ්ගෙල පිළිකා මෙන් දෙගුණයක් වන අතර කාන්තාවන්ගේ පෙනහළු පිළිකා ‍ෙමන් ‍තුන්ගුණයක් වේ. කෙසේ නමුත්පියයුරු පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පෙනහළු පිළිකා වලින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව මෙන් 25% ගුණයක් වසර 2005 දී පියයුරු පිළිකා නිසා ලොව පුරාම සිදුවුන මරණ සංඛ්‍යාව 502,000 කි. මෙය එම වසරේදී ලොව පුරා පිළිකා නිසා සිදුවු මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 7% ක් ද , සියළුම මරණ සංඛ්‍යාවෙන් 1% ක් ද වේ. 1970 සිට පියයුරු පිළිකාවන් වාරතාවීම සැලකිය යුතු අන්දමට ඉහල ගොස් ඇත. මේ සඳහා ප්‍රධානතම හේතු සාධකය වන්නේ බටහිර රටවල්වල ඇති නවීනපන්නයේ ජීවන ක්‍රමයයි.

සංවර්ධනය නොවු රටවල අඩු ප්‍රමාණයකින් ලෙසත් , සංවර්ධනය වු රටවල වැඩි ප්‍රමාණයක් ලෙසද පියයුරු පිළිකාවන්හි ව්‍යාප්තිය ලොවපුරා විවිධ වේ.ලොව පුරා ප්‍රධාන ප්‍රදේශ දොළහක් තුල වාර්ශිකව සිදුකරනු ලබන ප්‍රමිතිකරණයකට අනුව කාන්තාවන් 100,000 ක් ගත් කළ ඉන් එක් කාන්තාවකට පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්රවණතාව නැගෙනහිර ආසියාවේ 18 , දකුණු මධ්‍යම ආසියාවේ 22 , අප්‍රිකාවේ උප සහරා ප්‍රදේශයන් 22 , ගිනකොනදිග ආසියාවේ 26 , උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ උතුරු යුරෝපයේ 73 , ඹ්ෂේනියාවේ 74 , බටහිර යුරෝපයේ 78 , ක් සහ උතුරු ඇමරිකාවේ 90 ක් ලෙසට විවිධ වේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙය සුදු කාන්තාවන් අතර 141 ක් ලෙසද , අප්‍රිකානු ඇමරිකා කාන්තාවන්ගේ 122 ක් ලෙසද වෙනස් වේ. ලොව වැඩිම පියයුරු පිළිකා ප්‍රමාණයක් වාර්ථාවන්නේ උතුරු ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගෙනි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ කාන්තාවන්ගෙන් ප්‍රධානතම පිළිකා විශේෂය වන්නේ පියයුරු පිළිකා වන අතර එය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ අතරින් දෙවන ස්ථානයට පත් වන්නේ පෙනහළු පිළිකා ප්‍රථම ස්ථානයට පත් කරමිනි. ඇමරිකානු කාන්තාවකට තම ජීවිත කාලය තුල ආක්‍රමණශීලී පියයුරු පිළිකාවක් ඇතිවීමට අටෙන් එකක සම්භාවිතාවයක් (එනම් 12.5% ක හැකියාවක්) සහ එමගින් මරණයට පත්වීමට තිස්පහෙන් එකක (3% ක) සම්භාවිතාවක් ඇත. වසර 2007 දී පියයුරු පිළිකා නිසා ඇමරිකාව තුළ මරණ 40,910ක් සිදුවීමට අපේක්ෂිතව තිබිනි.(මෙය පිළිකා නිසා සිදුවන මරණ වලින් 7% ක්ද, සියළුම මරණ වලින් 2% ක්ද වේ)

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ පසුගිය වසර කිහිපය තුළ පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාව හා එමගින් සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව පහත බැස ඇත. එසේ වුවද එරට කාන්තාවන්ගේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව සමීක්ෂණ සිදුකරන සමාජයක් මගින් සිදුකරන ලද අධ්‍යයනයකදී හෙලිවී ඇත්තේ කාන්තාවන් අතර මරණය ඇතිවීමට ප්‍රධානතම හේතුව හදවත් රෝග බවට හඳුනාගෙන ඇතත් පියයුරු පිළිකා තව දුරටත් කාන්තාවන් භීතියට පත්කරන රෝගයක් බවට පත්ව ඇති බවයි.

කාන්තාවන්ගේ හා පුරුෂයන්ගේ පියයුරු නිර්මාණය වී ඇත්තේ එක හා සමාන පටක වර්ගවලින් නිසා පිරිමින් තුළද පියයුරු පිළිකා ඇතිවීමේ ප්‍රවණතාවයක් පවතී එය කාන්තාවන්ට වඩා සිය ගුණයකින් අඩුය වැඩුණු පියයුරු පිළිකා සෑදුනු පුද්ගලයකුගේ ආයු අපේක්ෂාව එවන් කාන්තාවකගේ ආයු අපේක්ෂාවට සමාන වේ.


ප්‍රවර්ගය:රෝග
ප්‍රවර්ගය:පිළිකා
පෝෂණය

රැස්කරන සමනලයෙක්]]
thumb|පෝෂණ දත්ත වගුව මගින් පෙන්නුම් කරනුයේ විශේෂඥයින් මගින් නිර්දේශ කරනු ලබන පරිභෝජනයට සුදුසු ප්‍රමාණාත්මක පෝෂ්‍ය සංඝටක ප්‍රමාණයන් වේ.
පෝෂණය යනු සෛල සහ සත්ව කොට්ඨාශවල ජීවය පවත්වා ගැනීම සදහා අවශ්‍ය වන සංඝටකයන් ආහාර මගින් ලබා දීමයි. මනා පෝෂණයක් මගින් බොහෝමයක් වු ‍පොදු සෞඛ්‍ය ගැටලු වලක්වා ගැනීමට හෝ සුව කර ගැනීමට හැක.

යම් කිසි සත්ව කොට්ඨාශයක ආහාර වේල යනු ඔවුන් පරිභෝජනය කරනු ලබන ද්‍රව්‍යයන්ය. පෝෂණවේදීන් යනු මිනිසුන්ගේ පෝෂණය ආහාර වේල සකස් කර ගැනීම , ආර්ථිකය සහ ආහාර වේලසැලසුම් කර ගැනීම ගැන විශේෂ දැණුමක් ඇති සෞඛ්‍ය‍ය වෘත්තිකයන්ය. ඔවුන් ‍පුද්ගලයන්හට රෝගී අවස්ථාවන්හිදී සහ නොයෙකුත් ආයතනවලට වඩා ආරක්ෂාකාරී පෝෂණ උපදෙස් ලබා දීම සදහා පුහුණු වී ඇත.

සමබල නොවු ආහාර වේලක් මගින් සෞඛ්‍ය කෙරෙහි හානිදායී බලපෑමක් ඇති කළ හැක. ශීතාද ‍රෝගය , බෙරි බෙරි රෝගය සහ ‘ක්වෝෂියොකෝර්’ වැනි ඌනතා රෝගද සෞඛ්‍යයට අවදානමක් ඇති කරන අධි ස්ථුලතාව , පරිවෘත්තිය සින්ඩ්‍රෝමය සහ රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ රෝග ඇතුළු වෙනත් කාලික දේහගත රෝගයන් වන දියවැඩියාව සහ අස්ථි දිරාපත් වීම මේ සදහා උදාහරණ වේ.
අමතර අවධානයට

*
*
*
*
*
* Milan Charter 2015 Charter on Nutrition
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි
චිකුන්ගුන්යා

චිකුන්ගුන්යා යනු වෛරස් ආසාදනයකින් ඇතිවන රෝගයකි. චිකන්ගුන්යා වෛරසය ආබොවයිරසයකි. ඇල්ෆාවයිරස් යන ගණයට අයත්වේ. ඊඩිස් නම් මදුරු විශේෂය මගින් මිනිසා වෙත මෙම වෛරසය මිනිසාට සම්ප්‍රේෂණය වේ. මෑතක සිට චිකන්ගුන්යා රෝගය නිසා හදිසි ව්‍යවසනයක් ඇතිවී ඇති අතර මෙ මගින් මරණ සංඛ්‍යාවද ඉහළ ගොස් ඇත. මෙහිදී ඩෙංගු උණට සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ. මෙහිදී හන්දිපත්වල දීර්ඝ කාලයක් කල්පවත්නා ලෙස වේදනාවක් හටගනී. රෝගයේ මුල් අවස්ථාවලදී හටගන්නා උණ දින දෙකේ සිට පහ දක්වා කල්පවතී. නමුත් උණත් සමග ඇතිවෙන හන්දිපත් වේදනාව සති ගණනක් හෝ මාස ගණනක් පැවතිය හැකිය.

රෝග කාරකයන් ශරීරයට ඇතුළු වු අවස්ථාවේ සිට රෝග ලක්ෂණ ඇතිවීම සඳහා ගතවන කාලය (බිජෞෂණ සමය) දින දෙකක් හෝ හතරක් වේ. සෙල්සියස් අංශක 39 දක්වා වුවද ඇතිවිය හැකි උණ (පැරන්හයිට් අංශක 102.2) සිරුරේ කඳ කොටසෙහි හෝ ඇතැම් විට අත්පා වල ඇතිවන ලේ පැහැති පැල්ලම්, හන්දි කිහිපයක ඇතිවන හන්දිරුදාව හෝ හන්දියක් ආසාදනය වීම මෙහි රෝග ලක්ෂණ වේ. හිසරදය, ඇස්වල ඇතිවන රතුපැහැති බව සහ ආලෝකය දෙස බැලීමෙදී ඇස්වල ඇතිවන වේදනාව අනෙකුත් සුළු රෝග ලක්ෂණවේ. සාමාන්‍යයෙන් උණ දින දෙකක් පමණ කල්පවත්නා අතර ඉන්පසුව ක්ෂණිකවම සුව අතට පත්වේ. නමුත් හන්දිපත් කැක්කුම, තදබල හිසරදය, නින්ද නොයාම සහ සිරුරේ ඇතිවන අනිකුත් අපහසුතාවයන් දින පහක් හෝ හතක් වැනි කාලයක් පවතී. රෝගියාගේ වයස අනුව ඔහුගේ හෝ ඇයට හන්දිපත් රුදාව ඇතිවන කාල සීමාව විවිධ වේ.
රෝගය ඇති වීමට හේතු සාධක

චිකන්ගුන්යා වෛරසය සාමාන්‍යයෙන් අප්‍රිකාව හා ආසියාව යන නිවර්තන කලාපීය රටවල දක්නට ලැබේ. ඊඩ්ස් වර්ගයේ ආසාදිත මදුරුවෙකු දෂ්ඨ කිරීම මගින් මිනිසාට රෝගය බෝවෙයි. චිකන්ගුන්යා වසංගතය ව්‍යාප්ත වන්නේ මිනිසාගෙන් මදුරුවාට සහ නැවත මදුරුවාගෙන් මිනිසාට ලෙසට රෝගය ව්‍යාප්ත වීමෙනි.

චිකන්ගුන්යා යන වචනය රෝගය ඇතිවීමේදී වන අධික හන්දිපත් වේදනාව නිසා රෝගීන් සිටින ඉරියව්ව විග්‍රහකරන අර්ථය ඇතිව ප්‍රාදේශිය සභාවකින් ඇතිවූවක් ලෙස සැලකේ. මැකොන්ඩේ (Malconde) භාෂාවට අනුව චිකන්ගුන්යා යනු “නැවීසිටීම” යන අරුත දෙන වචනයකි. මෙම වෛරසය ප්‍රධාන ලෙසටම වදුරන් තුළ දකින්ට ඇති අතර මිනිසා ඇතුළු අනෙකුත් ජිවීන් වර්ග වලද වෛරසය ගබඩා වී තිබිය හැකිය.
රෝගය වලක්වා ගැනීම

රෝගය වළක්වා ගැනීමේ කාර්යක්ෂම ක්‍රියාමාර්ගය වන්නේ ආසාදිත මදුරුවන් ගෙන් ආරක්ෂා වීමයි. ඩී.ඊ.ඊ.ටි, ඉකාරිඩීන්, පී.එම්.ඩී හෝ අයි. ආර් 3535 වැනි මදුරුවන් විකර්ෂණය කරන ද්‍රව්‍ය මේ සඳහා යොදා ගැනේ. මදුරුවන්ට දෂ්ඨ කළ නොහැකි ආකාරයට අත්දිග කමීස සහ කලිසම් ඇදීම මගින්ද ආරක්ෂාවිය හැකිය. මීට අමතරව කෘමිනාශක වර්ගයක් වන පයිරොක්සයිඩ ඇදුම් වලට යෙදීම මගින්ද මදුරුවන්ට විකර්ශනය කළ හැකිය. මදුරු දඟර වල භාවිතා වන වාෂ්පශීලී පයිරත්රොයිඩද මදුරුවන් පලවා හැරීමට උපකාරීවේ. මදුරුවන්ට ඇතුලුවීමට නොහැකි වන ආකාරයට දොර ජනෙල් ආවරණය කර තැබීම කිරීමටද පුළුවන. නමුත් දිවාකාලයේදී ක්‍රියාකාරීව හැසිරෙන ඊඩ්ස් ඊජිප්ටයි හා ඊඩ්ස් ඇල්බොපික්ටස් යන මදුරු විශේෂ දෙක දෂ්ඨ කරනුයේ නිවසින් පිටත එලිමහනේදී නිසා ඉහත සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාමාර්ග නිසා ලැබෙන ප්‍රතිලාභය අවම වේ. නමුත් මෙම රෝග වාහක මදුරුවන් මර්ධනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණක් වේ.

ප්‍රවර්ගය:වෛරස් උණ
කොලරාව

thumb

thumb|කොලරා රෝගයේ ව්‍යාප්තිය (මෙම රූපයේ ශ්‍රී ලංකාව දක්වා ඇතත් මෑත කාලයේ එහි මෙම රෝගය වාර්තාවී නැත)

කොලරාව යනු Vibrio cholerae නම් බැක්ටීරියාවක් මගින් ඇති කරන බෝවන ‍ආන්ත්‍රික රෝගයකි. මෙය මිනිසුන්ට බෝවන්නේ අපවිත්‍රවු පානීය ජලය හා ආහාර ද්‍රව්‍යයන් පරිභෝජනය මගිනි. කොලරා බැක්ටීරියා සංචිත කොට තබා ගන්නා ප්‍රධාන ස්ථානයක් වන්නේ මිනිස් සිරුර යි. නමුත් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් වන බැක්ටීරියාවන් ජලාශ්‍රිත පරිසර වලද දක්නට ලැබේ. Vibrio cholerae බැක්ටීරියාව ග්‍රෑම් වර්ණකයෙන් වර්ණ නොගැන්වෙන ග්‍රෑම් සෘණ බැක්ටීරියාවකි. මෙමගින් නිශ්පාදනය වන විෂ ද්‍රව්‍ය ආන්ත්‍රික විෂ වර්ගයට අයත්ය. මෙය කුඩා අන්ත්‍රයේ අපිච්චාද පටක මත ක්‍රියාත්මක වී පාචන තත්වය ඇති කරයි. රෝගයේ උච්චතම අවස්ථාවන් වලදී කොලරාව මගින් ඉක්මනින් මරණයත් ළඟා කරදිය හැකිය. නිසි කළට ප්‍රතිකාර නොලැබුණ හොත් රෝග ලක්ෂණයන් ඇතිවී පැයකින් අවරුධිර පීඩනය ඇතිවීම‍ටත් පැය තුනක් ඇතුළතදී මරණය පවා ඇතිවීමටත් පුළුවන. විජලනය වළක්වා ගැනීමේ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ‍නොලැබුණ හොත් රෝගය පාචන තත්වයේ සිට කම්පන අවස්ථාවක් දක්වා පැය 4 සිට 12 ක් වු කාලය අතරතුරදී සහ පැය 18 සිට දින කිහිපයක් අතරතුරදී මරණය පවා ළඟා විය හැකිය.
රෝග ලක්ෂණ

කොලරාව නිසා ඇතිවන පාචනය ක්ෂණිකව ඇතිවන්නක් වන අතර එය කෙතරම් දරුණුදයත් නිසි කලට නිසි ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලබා නොදුනහොත් දරුණු විජලන තත්වයක් හෝ මරණය ඇති වෙයි.

සුසෑන් සොන්ටැග් නම් නවකතාකාරියට අනුව අනිකුත් මාරාන්තික රෝගයන්ට වඩා කොලරා රෝගය දරුණු වන්නේ එමගින් අදාල රෝගියා අමානුෂිකත්වයට පත් කරන බැවිනි. පාචනය හා විජලන කෙතරම් දරුණුද යත් ඇය විසින් විග්‍රහ කරන අන්දමට රෝගියකු‍ෙග් මරණයට පෙර ඔහු හෝ ඇය වියලී ගිය විකට රූපයක් බවට පත්වෙයි. අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ වන්නේ සීඝ්‍ර ‍විජලනය , හෘද ස්පන්දන වේගය ඉහල යාම , සම වියලීම , තෙහෙට්ටු ගතිය , බඩ කොරවීම ඔක්කාරය සහ වමනයයි.
ප්‍රතිකාර ක්‍රම

1992 දී සයරේ හි වෛද්‍ය කණ්ඩායමක් මගින් කොලරා රෝගියකුට ප්‍රතිකාර කරන අන්දම

විජලනය සහ සිරුරේ ඇති ලවණ ද්‍රව්‍ය සීඝ්‍රලෙස ඉවත්ව යාම ‍කොලරා රෝගයේදී සිදුවන බැවින් ඒවා නැවත යථා තත්වයට පත් කිරීම ප්‍රතිකාර ක්‍රම වලදී සිදුවෙයි. විජලනය වලක්වා ගැනීමේ පානිය ද්‍රව්‍යයන් භාවිතය වඩා ලාභදයී කාර්යක්ෂම ආරක්ෂාකාරී සහ අතුරු ප්‍රතිඵල වලින් තොර ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි.

රෝගය උත්සන්න වන ඇතැම් අවස්ථාවලදී ශිරාගත කරන තරලමය ද්‍රව්‍ය මගින් විජලනය වලක්වා ගත හැකිය. ටෙට්‍රාසයිකලීන් නම් ප්‍රතිජීවක ඔ‍ෟධය ඇතැම් අවස්ථාවලදී භාවිතා කෙරුණද ඇතැම් බැක්ටීරියා විශේෂ මේ සඳහා ප්‍රතිරෝධීතාවයක් පෙන්නුම් කරයි. කෝට්‍රයිමොක්සෝල් එරිත්‍රොමයිසීන් , ඩොක්සි සයික්ලීන් , ක්ලෝ‍රැම්ෆිනිකෝල් සහ ෆියුරසොලිඩෝන් මෙහිදී භාවිතාවන අනිකුත් ප්‍රතිජීවකයන් වේ. ෆ්ලුවොරොක්විනොලෝන් වර්ගයට අයත් නොෆ්ලොක්සසීන් නම් ඖෂධයද භාවිතා කරන නමුත් ඒ සඳහා ප්‍රතිරෝධීතාවයන්ද වාර්තා වී ඇත.

ඖෂධයන් ‍බොහෝමයක් සඳහා ප්‍රතිරෝදී වන බැක්ටීරියා විශේෂ ක්ෂණිකව හදුනාගැනීම සඳහා ක්‍රමෝපායන් බිහිවී ඇත. මෙම බැක්ටීරියාව සඳහා ඵලදායි ලෙස භාවිතා කළ හැකි නව ඖෂධ වර්ගද සොයා ගෙන ඇත.
බාහිර සබැඳි

* "කොලරාව." () Centers for Disease Control


ප්‍රවර්ගය:කොලරාව
ප්‍රවර්ගය:රෝග
විජලනය

විජලනය () යනු යම්කිසි වස්තුවකින් ජලය ඉවත් වීමකි. වෛද්‍ය විද්යානුකූලව මෙය විග්‍රහකරනුයේ සිරු‍රේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය පවත්වාගැනීමට අවශ්‍යතරම් ප්‍රමාණයට දේහය තුළ ජලය නොපැවතීමයි.
විජලනය මගහරවාගැනීම.

පාචන තත්වයක් නොමැති අවස්ථාවලදී (සැලකිය නොහැකි තරම් කුඩා ප්‍රමාණයෙන්)වලක්වාගත හැක්කේ ඇතිතරම් ලෙස ජලය පානය කිරීමෙනි. සිරුරෙන් බහුලවම ජලය ඉවත්වන්නේ දහඩිය වාෂ්පවීමෙනි. මෙලෙස ඉවත් වූ ජලය නැවත සිරුරට ලබාදීම සඳහා ප්‍රමාණවත්ලෙස ජලය පානය කළයුතුවේ. අප සිරුරට විශාල වශයෙන් සිදුවන ජලය ඉවත්වීම් හා අධිකව ජලය සිරුරට ඇතුලුවීම දැකගත නොහැක. ජලය පානය කිරීම දල වශයෙන් අප සිරුරෙන් ජලය ඉවත්වීම හා සමාන විය යුතුවේ. වකුගඩු මගින් අප සිරුරට අවශ්‍යතාවයට වඩා අමතරව ලැබෙන ජලය ඉතා කාර්යක්ෂම ලෙස ඉවත් කරන නිසා අධිකව ජලපාලනය කිරීම මගින් සිරුරට සිදුවන හානිය ඉතාඅවම වේ.

එක්සත් රාජධානියේ උණුසුම් කාලගුණයක් ඇති සාමාන්‍ය දිනයකදී පුද්ගලයෙකුගේ සිරුරෙන් ලීටර් 2.5 ක් පමණ ජලය ඉවත්වේ. මෙය පෙනහළු හරහා ජලවාශ්ප ලෙස සම, හරහා දහඩිය ලෙසට හෝ වකුගඩු හරහා මුත්‍ර ලෙස ඉවත්වෙයි. ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් වූ ජලය මලපහ සමග පිටවේ.(පාචනය තත්තවයක් නොමැති අවස්ථාවල) අධික රස්නයක් ඇති හෝ වායුගෝලයේ දරිද්‍රතාවය ඉහළ අවස්ථාවලදී හෝ අධිකව ව්‍යායාම් නිරත වන අවස්ථාවන්හිදී බහුලව දහඩිය ලෙස පිටවන ජලය ප්‍රමාණය මනාලෙස නැවත සිරුරට ලබාදිය යුතුවේ. ඉහත සඳහන් කල අවස්ථාවන්හීදි සිරුරෙන් ඉවත්වන ජලය ප්‍රමාණය ආහාර ජීරණ පද්ධතින් අවශෝෂනය කරගත හැකි ජලය ප්‍රමාණයට වඩා අධිකවේ. මෙවන් අවස්ථාවකදී විජලනය මගහරවා ගැනීම සඳහා ජලය පානය කිරීම පමණක් කළනොහැකි බැවින් සිරුරෙන් දහඩිය ලෙස පිටවන ජල ප්‍රමාණය අවම කිරීමට ක්‍රියාමාර්ග ගතයුතුය. ( විවේක ගැනීම හා වඩාත් සිසිල් වටපිටාවක් වෙත ගමන් කිරීම )

උෂ්ණාධික හෝ ඉහළ දරිද්‍රතාවයක් ඇති පරිසර වලදී හෝ ඇඟ වෙහෙසා වැඩ කරන ව්‍යායාම් වලදී විජලනය වළක්වා ගැනීම සඳහා මුත්‍ර පිටවන වාර ගණන හා ප්‍රමාණය පිළිබඳව අවධානයක් යොමු කිරීම උපකාරීවේ. පැය තුනකට හෝ පහකට වරක් මුත්‍රා කිරීමේ අවශ්‍යතාවය ඇතිවී, මුත්‍ර ඉතා ලා පැහැයක් ගෙන හෝ අවර්ණ වී ඇති නම් විජලනයට පත්නොවේ. නමුත් මුත්‍රා තද පැහැයෙන් යුක්ත වීමෙන් හෝ මුත්‍රා කිරීමේ අවශ්‍යතාව ප්‍රමාද වීම හෝ මුත්‍රා පිට නොවීම සිරුරට ලබාගන්නා ලද ජලය ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත් නොවන බව පෙන්නුම් කරනු ලබයි.

දහඩිය මගින් ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් ජලය සිරුරෙන් ඉවත්ව ගිය පසු ඒවා පානීය ජලය මගින් නැවත යථාතත්වයට පත්කරගත් පසුව නිවැරදි ආකාරයට සිරුර තුල අයන සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීම ගැටලුවකි. සිරුර තුළ ඇති තරලවල සාන්ද්‍රනයට වඩා අඩු හෝ වැඩි සාන්ද්‍රනයකින් යුතු දියර වර්ග පානය කිරීම මගින් අනිටු ප්‍රතිවිපාක ඇති විය හැක. මෙමගින් රුධිරයේ සෝඩියම් අයන ප්‍රමාණය අඩු හෝ වැඩිවීම සිදුවිය හැක.

වමනය හෝ පාචනය මගින් අමතරව සිදුවන ජලය ඉවත්වීම මගින් ඇතිවන අසමතුලිතතාවයන් මගින් අවධානම් තත්ත්වයන්ට මුහුණ පෑමට සිදුවේ. කුඩාදරුවන්ට ඇතිවන පාචනය හා කොළරාව වැනි රෝග තත්ත්වයන් මගින් එම රෝගීන් විජලනයෙන් සහ අයන වල අසමතුලිතතාවයන් මගින් මරණයට වුවද පත්විය හැක. ක්‍රීඩාවන් පැවැත්වෙන අවස්ථාවන්හිදී සිසිල්පැන් පානය කිරීම සඳහා ක්‍රීඩකයන්ට ලබාදෙන විරාමයන් මගින් විජලනය වලකා ගැනීමට ක්‍රීඩකයන්ට අවස්ථාව ලබාදේ.


ප්‍රවර්ගය:විජලනය
ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා

ඉන්ෆුලුවෙන්සා යනු ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස් මගින් මිනිසාට ඇතිකරන බෝවන රෝගයයි.
රෝග ලක්‍ෂණ

මෙම රෝගය ඉතාලි බසින් ඇදී ආ ඉන්ෆුලුවෙන්ස් හෙවත් " බලපෑම" යන අරුත් ඇති වදනකි. මනුෂ්‍යයින් තුල මෙමගින් උණ ඇඟ සිසිල් කර වෙව්ලීම, උගුරේ කැක්කුම, ඇඟපත වේදනාව , තදබල හිසරදය , කැස්ස , ඇඟපත වේදනාව සහ අප්‍රානික වීම යන රෝග ලක්ෂණ ඇති කරයි. රෝගය බැරෑරුම් අවස්ථාවලදී ...... කුඩා ළමුන්ට හා වැඩිහිටියන්ට මාරාන්තික වන නියටෝනියාව ඇතිවේ. ඇතැම් අවස්ථා වලදී මෙය සාමාන්‍ය කැස්ස හෙම්බිරිස්සාව ලෙස වරදවා වටහා ගතද ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව යනු ඊට වඩා බරපතල, වෙනස් වූ වෛරස කාණ්ඩයක් නිසා ඇති කරන රෝගී තත්ත්වයකි. මෙමගින් විශේෂයෙන්ම කුඩාළමුන්ට වමනය හා ඔක්කාරය ඇති කරයි. නමුත් මෙම රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍ය බඩේ අජීරණයක් හෝ පාචන තත්ත්වයක ලක්ෂණ වුවද ඇතැම් අවස්ථා වලදී ආන්ත්‍රික උණ, පැය විසිහතරේ උණ, ලෙසද හැදින්වේ.
වෛරසය

ඉන්ෆුලුවෙන්සා උණ ලෙස හැඳිනවෙන කුරුල්ලන්ට හා ක්ෂීරපායින්ට වැළ‍ඳෙන ඕතොමික්සොවිරිඩේ. නම් වෛරස් වර්ගයට අයත් ආර්.එන්.ඒ. වෛරසයක් මගින් ඇති කරන

රෝගය බෝවන්නේ ආසාදිත ක්ෂිරපායින්ගේ කැස්ස, කිවිසුම, මගින් පිටවන වෛරස රැගත් බිඳිති මගින් හා පක්ෂීන්ගේ වසුරු මගිනි. තවද ඛෙටය, සොටු, මලපහ, හා රුධිරය මගින්ද රෝගය බෝවිය හැකිය. ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසය මිනිස් සිරුරේ උෂ්ණත්වය සතියක් පමණද, සෙල්සියස් අංශක බිංදුවේ (320 F) දින තිහක් පමණ ඊටත් වඩා අඩු උෂ්ණත්වයක වඩා වැඩි කාලසීමාවක්ද පැවතිය හැකිය. බොෆ් ඉන්ෆිලුවෙන්සා වෛරස ඉතා පහසුවෙන් විෂබීජහරණය හා පවිත්‍රකාරකයක් මගින් විනාශ කළ හැකිය.

රෝගය ලොවපුරා ව්‍යාප්තවන්නේ සෘතුමය වෙනස්කම් අනුවයි. මෙමගින් ලොව පුරා වසංගත අවස්ථාවන් හිදී රෝගීන් මිලියන ගණනින්ද වසංගත නොවන අවස්ථාවන්හිදී දහස් ගණනින්ද මරණයට පත්වේ. විසිවන ශතවර්ෂයේදී ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වසංගත අවස්ථාවන් තුනක් ඇතිවු අතර එමගින් මිලියන දහයක් ජනතාව මරණයට පත්වුණි. මෙම අවස්ථා තුනේදීම වෙන්වු වෛරස කාණ්ඩ තුනක් මගින් රෝගය ඇතිවුනි. බොහෝවිට මෙම අළුත් වෛරස වර්‍ග මිනිසාටඇතුලුවුයේ වෙනත් සත්ව කොට්ඨාශ වලිනි. 1990 දී H5N1 නම්වු මාරාන්තික කුරුළු වෛරසය ප්‍රභේදයක් මගින් ආසියාව පුරා ඉන්ෆුලුවෙන්සා වසංගත රෝගී තත්ත්වයක් ඇති කළ අතර එම ගින් මිනිස් ජීවිත ගණනාවක් බිලිගනී. නමුත් වාසනාවකට මෙන් මෙම වෛරසය මිනිසුන් අතර පහසුවෙන් ව්‍යාප්ත වන අන්දමට ජාන විකෘත්ති වීමක් සිදුවී නොමැත.

සංවර්ධිත රටවල් වල ජනතාවට රෝගය ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා එන්නතක් හදුන්වා දී ඇත. මෙම එන්නත රෝගය ඇති වීමට වැඩි අවධානමක් ඇති අයට හා කුරුළු ගොවි පොළෙහි කාර්යයන්හි නියුතු වූවන්ට ලබාදේ. වඩාත් බහුලවම භාවිතා වන ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා එන්නත් වන්නේ අක්‍රිය කර පිරිසිදු කරන ලද ත්‍රිසංයුජ වෛරසයන්ගෙන් සාදන ලද්දකි. මෙම එන්නත අන්තර්ගත වන්නේ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා A වෛරස ප්‍රභේදB වෛරස ප්රභේද එකකින්වේ. එක් වසරක් සඳහා නිෂ්පාදනය කරන ලද එන්නතක් ඊළග වසර සඳහා බලනොපවත්නේ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසය සීඝ්‍රලෙස කාලයක් සමගින් අළුත් ප්‍රභේදයන් ඇතිකරගන්නා බැවිනි. වෛරසය තුල පවත්නා නියුරැ මිනිඩේස් නම් එන්සයිම අක්‍රිය කරන ඖෂධ වර්‍ග රෝගය සඳහා ප්‍රතිකාර ලෙසට භාවිතාවේ.
ආශ්‍රිත ලිපි

* හීං බිංකොහොඹ
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා