JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
हातेघडी

घडी भन्ने बित्तिकै आजकल समय देखाउने यन्त्रलाई बुझिन्छ। हुनत त्यो पनि घडी नै हो तर पौराणिक कालमा घडी भनेको समय मापन एकाइलाई बुझाउथ्यो अँझै पनि हिन्दू पञ्चाङ्गमा घडी र पलाको प्रयोग भएको पाइन्छ। तत्कालिन समय मापन एकाई बमोजिम ६० पलाको एक घडी र ६० घडीको एक दिन मानिन्छ। आधुनिक समय मापन प्रणाली अनुसार एक घडिले २४ मिनट भोग गर्छ। २.५ (अढाई) घडीको पुरा १ घण्टा हुन्छ। घडी शब्दको उच्चारण अनुसार यो घडाको स्त्री लिँग शब्द हो। घडा भन्नाले गाग्रो अथवा गाग्री भन्ने बुझिन्छ। पौराणिक कालमा समय मापन यन्त्र एक लोटा अथबा प्याला आकारको ताम्र निर्मित भाँडो हुन्थ्यो। यो भाँडो कुनै अनुभवी मानिसले बनाउथे र यसमा सरकार द्वारा मान्यता प्राप्तको छाप लगाउनु पर्थ्यो। यसै भाँडोलाई घडी भनिन्थ्यो। घडिको पिँधमा एक सानो प्वाँल पारिएको हुन्छ। समयको ज्ञात गर्नकोलागी घडीलाई एक भाँडामा पानी भरेर त्यसै माथी राखिन्छ। घडीको पिँधमा भएको प्वाँलबाट अलि अलि गर्दै पानी घडीमा भरिदै जान्छ र एक घडी समय पुरा भए पछि घडी पानीमा डुब्छ। फेरी त्यसलाई खाली गरेर दोहराईन्छ। यो थियो पुरानो जमानामा समय देख्ने एकाइ र यन्त्र "घडी" तर आधुक जमानामा घडी भनेको हुनत समय देखाउने यन्त्र नै हो। तर एकाइ हैन।
इतिहास

इतिहासकार र आर्कियोलजिस्ट यस्तो मान्दछन कि घडीको अविष्कार मिस्र अथवा मेसोपोटामियामा भयेको थियो। विश्वको सबैभन्दा पुरानो घडी बी सीको हो। यो घडी मिस्रमा छ। मा इटलीमा पनि घडी बन्यो। त्यतिबेलाको घडी टाईमपीस हुने गर्थ्यो जसलाई मान्छेहरूले चेनमा झुंडाएर गोजीमा राख्ने गर्थे। ति घडीहरू एकदम ठिक समय देखाउदैन थियो। घडीको विकास क्रम सन् भन्दा पहिला देखि सम्म।


श्रेणी:समय
दुर्गा

दुर्गा हिन्दूहरूकी पूज्य नौ देवीहरू मध्य एक देवीको रूप हो । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले "शेरावाली माँ" "माँ दुर्गा" आदी नामले दुर्गालाई पुकार्छन । दुर्गा - जो अष्टाङ्ग योग, कर्म एवं उपासना रूप दुःसाध्य साधनद्वारा प्राप्त हुन्छिन्, उनै जगदम्बिका 'दुर्गा' कहलाउँछिन । दुर्गासप्तशती(देवीमहात्म्य/चण्डी पाठ)मा दुर्गा लाई देहाय का ११ नामले बन्दना गरिएको छ ।
मन्त्र

जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी
दुर्गाक्षमा शिवा धात्री स्वहा स्वधा नमस्तुतेः

*नव दुर्गा
यो पनि हेर्नुहोस्

* हुदुर दुर्गा
हेर्नुहोस

श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
साईकल

200px|thumb|साईकल
साईकल (English:Bicycle) मानव शक्तिद्वारा संचालित हुने यस यातायातको साधनलाई खुट्टाले पाउदानी घुमाएर चलाईन्छ । यसका दुईटा चक्काहरू हुन्छन। चक्का र पाउदानी विचको यान्त्रिक शक्तिलाई प्रसार गर्न जंजिर हुने गर्दछ ।यसको हेन्डललाई मोडेर चाहिएको दिशामा लैजान सकिन्छ। साईकलको अविष्कार १९औं शताब्दिमा युरोपमा भएको हो।साइकलमा यात्रा गर्ने या साइलक सम्वन्धी ज्यान भएका व्यक्तिलाई साइक्लिस्ट भनिन्छ ।यस यन्त्रलाई हालसम्म विश्वको धेरै भूभागमा मूख्य यातायातको साधनको रूपमा प्रयोग गरिदै आइएको छ ।यसलाई व्यायम,मनोरञ्जन,फौजी या प्रहरी, हुलाकीको लागि पनि प्रयोग गरिन्छ ।


श्रेणी:यातायातको साधन
मेहन्दी

मेहन्दी, जसलाई हिना पनि भनिन्छ, दक्षिण एसियामा शरिरका भागहरूलाई सजाउन प्राचिन कालदेखि प्रयोग गरिदै आएको वनष्पतीय सामग्री हो । यसलाई हात, खुट्टा आदिमा लगाइन्छ । सन् १९९० को दशक देखि पश्चिमी देशहरूमा पनि मेहन्दी लगाउन थालिएको छ ।

मेहन्दी लगाउनको लागि हिना नामक विरूवा/झाडीको पातहरूलाई सुकाएर पिसिन्छ । त्यसपछि यसको पेस्ट बनाएर लगाइन्छ । केही घन्टा पछि यसले छालामा रातो-मरुन रङ्ग दिन्छ, जुन केहि हप्ता सम्म रहिरहन्छ।
सन्दर्भ


* Arabic mehndi design, Mehendi मा डिजाइन गर्न एक सरल ट्यूटोरियल


श्रेणी:श्रृंगार साधन
दिलीप रायमाझी

दिलीप रायमाझी नेपाली चलचित्र क्षेत्रको एक चर्चित अभिनेता तथा चलचित्र निर्माता हुन । उनी अभिनित आफ्नो मान्छे र दर्पणछाँया चर्चित छन् ।
सुरुवाती जीवन

चलचित्र यात्रा

;वर्तमान:
दिलीप रायमाझी आफ्नो आउँदो चलचित्र लोग्ने मान्छेको प्रदर्शनीको तयारीमा छन् ।
व्यक्तिगत जीवन

अन्य गतिविधि
अभिनित चलचित्रहरु

*निशाना
*लोग्ने मान्छे
*ईन्द्रेणी
*सहारा
*जोडी नं वान
*धरती पूत्र
*पालेदाई
*तकदिर
*अचानक
*तहल्का डट कम
सन्दर्भ सामग्री
यो पनि हेर्नुस्

बाह्य कडीहरू

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्माताहरू
मार्तडी

मार्तडी बाजुरा जिल्लाको केन्द्रभाग (समुद्री सतहबाट उचाइ १५५३ मिटर)मा रहेको एक अर्धसहरी बस्ती एवम् सदरमुकाम हो। साविकमा यो एउटा गाउँ विकास समितिको नाम थियो। हाल यो बडीमालिका नगरपालिका अन्तर्गत पर्दछ। यो स्थान बाजुराको मुख्य प्रशासनिक तथा आर्थिक केन्द्र पनि हो।

यसको साविकको १-२ नम्बर वडाहरू बडीमालिका नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ४-७ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ८ र ३,८,९ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

बाउलीगाड नामको एक सानो नदीको छेउमा अवस्थित मार्तडी उपत्यका शैलीको भौगोलिक अवस्थितिमा छ। बडिमालिका मन्दिर, रतुडा कैलाश र मष्टामाडुहरु यहाँका प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक स्थल हुन् । भुवाचाली, अनन्ते, माडुहरुका पैठ आदि प्रमुख सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा मनाइन्छ। यस्ता उत्सवहरूमा डेउडा र मागलहरु गाउने चलन छ। छैटी, पैठ र विवाहमा दमाहा, सहनाइ, नरसिंहा, कर्नाल, झ्याली आदि बाजा बजाएर नाचगान समेत गर्ने चलन छ।
जनसङ्ख्या

एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८८०७ रहेको थियो जसमध्ये ४७०६ पुरुष र ४१०१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १९२० घरधुरी रहेको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बाजुरा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
शिशु

शिशु पृथ्वीमाथी कुनै पनि जीव (प्राणी)को सबै भन्दा पहिलो अवस्था हो। जन्म देखि एक महिना सम्मको आयुको शिशुलाई नवजात (नयाँ जन्मेको) भनिन्छ जबकि एक महीना देखि तीन वर्ष सम्मको बच्चालाई मात्र शिशु भन्छन्।मानव विकास चरण अन्तर्गत तेस्रो चरण हो । यो जन्मपछिको २ हप्तादेखि २ वषसम्मको अवधि हो । यो अर्काको सहरमा निर्भर हुने अवस्था हो यो अवस्था आत्मकेन्द्रित हो । आम बोल चालको भाषामा नवजात र शिशु दुबैलाई बच्चा भन्ने गरिन्छ। एउटा अर्को भनाई अनुसार जब सम्म बालक वा बालिका आठ वर्ष सम्मको हुँदैनन तब सम्म उनिलाई शिशु भन्छन्। यो अवस्था लाई विविन्न देशहरू ले भिन्न भिन्न रुप मा बख्या गरका छन्। यस्तो हुनु मा मुख्य कारण के हो भने देश, कल र वाताबरण अनुशर मनिष को विकाश र व्रीदी मा फरक पर्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

* शिशु रोग
* शिशु देखभाल
* बचपन
बाहिरी कडीहरू

श्रेणी:मानव जीवन
श्रेणी:मानव
बराह अवतार

हिन्दू धर्मका अनुसार भगवान विष्णुले बराह "बँदेल"को रूप लिएर पृथ्वीलाई लातिले हानेर समुन्द्रमा डुबाउने "हिरण्याक्ष" नाम गरेको राक्षसको बध गरेका थिए। जलमा डुबेको पृथ्वीलाई पूर्ववत गरी पृथ्वीको उद्दार गर्नु भएको थियो ।
हिरण्याक्ष कथा

पौराणिक कालमा कश्यप ऋषिकी पत्नी दितीलाई गर्भ रहेको ३ वर्ष सम्म पनि बच्चा जन्मिएन। यो देखेर सबै देवताहरू र ऋषी कश्यप ब्रम्हाजी सँग सोध्न गए। ब्रह्माजीले सबै कुरा सुने आफ्नो योग दृष्टी लगाए। त्यसपछी ब्रह्माजीले सबैलाई गर्भबाट २ वटा बालकहरू जन्मिने तर अनिष्टकार बालकको जन्म हुने बताए । यो सुनेर सबै चिन्तित भएर आफ्नो आफ्नो धाममा फर्किए। केही दिन पछाडी दितीको गर्भबाट हिरण्याक्ष तथा हिरण्यकश्यपु नामका दुईवटा बालकहरूको जन्म भयो। बालकै छँदा यी दुवैले स्वर्ग मर्त्य तिनै लोकमा उप्रदव मचाउन थाले।

हिरण्याक्ष ठूलो भए पछि महाबली असुर भयो। ब्रह्माजीको कठोर तपश्या गरेकाले ब्रह्माजीले हिरण्याक्षलाई इछ्छा अनुसारको बरदान माग्ने अनुमती दिए। ब्रह्माजीको आज्ञा पाएर हिरण्याक्षले सँधै अमर रहन पाउने बरदान माग्यो। ब्रह्माजीले जन्मिएपछी मर्नु पर्छ अमरताको बरदान दिन सकिदैन यो बाहेक केही अरु बरदान माग्ने कुरा राखे तर हिरण्याक्ष आफू अमरता बाहेक अरु कोही बर नमाग्ने ढिट गर्न थाल्यो। हिरण्याक्षले गरेको तपश्यालाई ध्यानमा राखेर ब्रह्माजीले जनावर बाहेक मनुष्य, देवता, यक्ष, किन्नर, आदी कसैको हातबाट मृत्यु नहुने बरदान दिए। हिरण्याक्षले जनावर सामान्य नै हो भन्ने सोच गरेर ब्रह्माको बरदान स्विकार गर्‍यो तै पनि जनावर जो आमाको कोखबाट पैदा नभएको जनावरले मात्र मार्न पाउने बचन राखेरै छोड्यो। ब्रह्माको बरदान पाएर हिरण्याक्षले जता ततै उत्पात मचाउन थाल्यो। यसरी उत्पात मचाउदै जनावरहरू यसै पृथ्वीमा छन् यो पृथ्वी नै जलमा डुबाइ दिँदा आफू सँधै जिवित रहने छु भन्ने मनसायले एक दिन पृथ्वीलाई लात्तीले हानेर पाताल पुर्याई दिए। तब सारा चराचर जगत नै जलमग्न भयो। यो देखेर ब्रह्मादी देवताहरू चिन्तित भएर भगवान बिष्णुको आराधना गरे।

त्यसैबेला ब्रह्माजीको नाकबाट भगवान विष्णु बँदेलरूप लिएर अवतरीत भए। उनले हिरण्य असुर मारेर भुमीलाई आफ्नो दाँतले उठाएर पूर्ववत गरे। बराह भगवानले नै श्राद्ध पद्धती चलाएको कुरा हिन्दू ग्रन्थमा लेखिएको छ।
सामग्री स्रोत
हेर्नुहोस्

श्रेणी:विष्णु
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
श्रेणी:हिन्दु धर्ममा प्राणी
बराह

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८६३ रहेको थियो जसमध्ये १८८३ पुरुष र १९८० महिला रहेका थिए भने यहाँ ७१९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गुराँस गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ८-९ वडाहरू गुराँस गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ६-७ वडाहरू वडा नम्बर ३ र १-५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू

भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तमा १८ वटा मण्डलहरू छन्। यि मण्डलहरू नेपालका अञ्चलहरू जस्तै हुन।
*अलीगढ मण्डल

*आगरा मण्डल
*आजमगढ मण्डल
*इलाहाबाद मण्डल
*कानपुर मण्डल
*गोरखपुर मण्डल
*चित्रकूट मण्डल
*झाँसी मण्डल
*देवीपाटन मण्डल
*फैजाबाद मण्डल
*बरेली मण्डल
*बस्ती मण्डल
*सहारनपुर मण्डल
*वाराणसी मण्डल
*लखनऊ मण्डल
*मेरठ मण्डल
*मुरादाबाद मण्डल
*मीरजापुर मण्डल


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
चुरोट

एउटा पातलो कागज भित्र सुकेको सुर्तीको पातलाई धुलो बनाएर कागजमा बेरे पछि चुरोट तयार हुन्छ। चुरोट एक प्रकारको धुम्रपानको साधन हो। सुर्तीमा निकोटीनको प्रयोगले गर्दा मान्छेलाई चुरोटको बानी लाग्छ। यसको बानी लागिसकेपछि बानी छुटाउनु धेरै मुश्किल हुन्छ यद्यपि मान्छेलाई थाह हुन्छ कि यसको प्रभाव नराम्रो हुन्छ र स्वाद पनि मिठो हुन्न। धुम्रपानले गर्दा अरूपनि धेरै नराम्रो कुराहरू हुन्छ जुन स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुन्छन। विश्वका धेरै मुलुकहरूमा नियम लागु छ कि कुन उमेरका मानिषले धुम्रपान गर्न सक्छन र कुन ठाँउमा गर्न पाँउछन। धुम्रपानले गर्दा फोक्सोको क्यान्सर हुन सक्छ, मुटुरोग र अन्य प्रकारका रोगहरू पनि लाग्न सक्छ तर यस्ता पनि टेक्निकल इलेक्ट्रनिक चुरोटहरू उपलब्ध छन जसमा निकोटीन हुँदैन अथवा धेरै कम मात्रामा हुन्छ।
हेर्नुहोस

*बीडी
*चिलम
*हुक्का
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:धुम्रपान
श्रेणी:नशालु पदार्थ
श्रेणी:सुर्ती
दन्तकाली मन्दिर

दन्तकाली मन्दिर धरान नगरपालीका वडा नं. १४ विजयपुर डाँडाको मध्य भागमा अवस्थित छ । मध्यकाल तिर कालिकाका नामले चिनिने यो मन्दिर भगवान शिवले सतीदेवीको मृतशरीर बोकेर हिड्दा सतीदेवीको दन्त पतन भई शक्तिपीठको रूपमा स्थापित भएको मानिन्छ । उक्त मन्दिरमा सतिदेवीका दाँतको प्रतिक स्वरूप एउटा कालो प्रस्तर राखी पूजाआजा गर्ने गरिएको छ । यो मन्दिरमा बोका, राँगा आदिको बली दिने चलन छ । यो मन्दिरको बारेमा स्वस्थानी ब्रत कथामा पनि उल्लेख भएको पाइन्छ ।

दन्तकालीको मन्दिर वि.सं. २०३५–३६ सालसम्म सामान्य प्रकारको थियो हाल भने त्यसपछि यस स्थानमा भब्य तले शैलीको मन्दिर बनाइएको छ । दन्तकाली क्षेत्रमा दशैंको नौरथामा मेला लाग्दछ । त्यस समयमा धरान बजारका प्राय सबै मानिसहरू दन्तकालीमा पुग्ने गर्दछन् । यसबाहेक तीज र स्वस्थानी पूर्णिमाका अवसरमा पनि दन्तकालीमा मेला लाग्ने गर्दछ ।
thumb|200px|right|मन्दिरमा भक्तजनको घुँइचो
विजयपुरको दन्तकलीबाट धरान बजारको रमणीय दृश्य देख्न सकिन्छ । यसबाहेक मोरङ जिल्लाका केही भाग र उदयपुर, सप्तरी तथा सुनसरी जिल्लाका इनरुवा, कोशी टप्पु आदि स्थान पनि देख्न सकिन्छ । तसर्थ दन्तकाली धार्मिक रूपमा मात्र नभएर सुन्दरताका दृष्टिले पनि निकै महत्त्वपूर्ण छ ।

दन्तकाली, बुढासुब्बा, पिण्डेश्वर, पञ्चकन्या र भताभङ्गे विजयपुरका रमणीय तथा भ्रमण गर्न योग्य स्थानहरू हुन् । यसबाहेक सम्पूर्ण विजयपुरनै पर्यटकीय दृष्टिले महत्त्वपूर्ण छ ।
यो पनि हेर्नुहोस्

*शक्तिपीठ
*धरान
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:शक्तिपीठ
पिण्डेश्वर मन्दिर

thumb|right|200px|पिण्डेश्वर मन्दिर
thumb|right|200px|पिण्डेश्वर मन्दिरमा रहेको वसाहको मूर्ति
thumb|right|200px|पिण्डेश्वर मन्दिर
पिण्डेश्वर मन्दिर धरानको बिजयपुर मा अवस्थित छ। पौराणिक कथा अनुसार देवता र दानव मिली समुद्र मन्थन गर्दा निस्किएको अमृतले भरिएको घडालाई दानवहरूबाट जोगाई यस स्थानमा ल्याई पुर्‍याएर शिवलिङ्गको रूपमा स्थापना गरेको भन्ने पुराण एवं धर्मशास्त्रमा व्याख्या गरिएको छ। यस मन्दिरमा अमृतपिण्ड पिण्डेश्वरका रूपमा भगवान शंकरको पूजा अर्चना गरिन्छ। यस मन्दिरमा श्रावण महिना भरी चतराको कोशी नदीवाट स्नान गरी जल ल्याई चढाउनको लागि देश विदेशका लाखौं भक्तजनहरूको भिड लाग्ने गर्दछ।


श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
चमार

चमार संस्कृतको शब्द चर्मकारबाट लिएको हो यो एक व्यावसायिक जाति पनि हुन् ।जुन नेपाल, भारत र पाकिस्तानमा बसोबास गर्छन् । चमार दलित हुन। यस्ता उपजातिहरू मुख्यत: भारतीय उत्तर प्रान्तहरू जस्तै पञ्जाब, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, दिल्ली तथा नेपालको हिमाली भेग सम्म बसो बास गरेको पाइन्छ। यि जातिहरूको परम्परागत पेसा छालाको समान बनाउनु तथा छालाको ब्यापार गर्नु, तर कृषि चैं अर्को मुख्य पेसा हो, जसमा उनीहरू खेत मालिकको रूपमा अथवा खेत भाडामा लिएर खेती-बारीको काममा संलग्न छन जसमा पैदावार भई सके पछि मालिक र भाडादारले मिलेर फसल बाँडेर लिने गर्छन, जसमा भाडादारले ¼, ⅓ अथवा ½ हिस्सा खेत मालिकसँग गरेको करार अनुसार फसल पाउँछन।

५० करोड भन्दा बढिको जनसङ्ख्या भएको यो जाति भारतको दोस्रो सबै भन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जाति हो । यस जातिको मानिसहरू राजनीतिमा विशेष रूपमा सक्रिय छन्। यो जाति अनुसूचित जातिहरू बीच एउटा धेरै उच्च प्रभावशाली जातिको रूपमा चिनिन्छ। यिनिहरूको थर महरा तथा राम हुन् ।
रीतिरिवाज

यिनिहरु परम्परागत काम सिनो वा मरेको पशु लाने काम वहिस्कार गरेतापनि वर्तवन्धहरूमा ढोल वा बाजा बजाउने गर्दछन् ।
धर्म

यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।

श्रेणी:जनजातिहरू
श्रेणी:अनुसूचित जनजातिहरू
श्रेणी:दलित
धर्म

यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।
अलीगढ जिल्ला

अलीगढ उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला अलिगढ मण्डलको एउटा भाग हो। अलिगढसँग जोडिएका जिल्लाहरू (उत्तरबाट घडीको दिशामा) गौतम बुद्ध नगर, बुलन्दशहर, सम्भल, बदायूं, कासगन्ज, हाथरस र मथुरा हुन्।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार अलिगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ३६,७३,८८९ रहेको छ जुन मौरिटानिया वा अमेरिकी राज्य ओक्लाहोमाको राष्ट्रसँग लगभग बराबर छ। यसले यस जिल्लालाई भारतको ७६औँ स्थान (कुल ६४० जिल्लाहरू मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व १०० प्रति वर्ग किलोमिटर (२६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१–२०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २२.७८ प्रतिशत थियो। अलिगढमा प्रति १,० पुरुषमा ८७६ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ६९.६१% रहेको छ। जनसङ्ख्याको ३३.१३% सहरी क्षेत्रमा बस्थे। कुल जनसङ्ख्याको २०.५६ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।

भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको कुल जनसङ्ख्याको% ले हिन्दी, उर्दु र ब्रज भाषा आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए। स्थानीय भाषा ब्रज भाषा हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको सिमाना नेपाल लगायत भारतीय राज्य बिहार, झारखण्ड, छत्तीसगढ, मध्य प्रदेश, राजस्थान, हरियाणा, उत्तराखण्ड र राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र दिल्लीसँग जोडिएको छ। राज्यको उत्तरमा हिमालय र दक्षिणमा दक्कनको पठार रहेको छ। उनीहरूको बीचमा गंगा, यमुना, घाघरा पूर्व तर्फ बगेको छ। उत्तर प्रदेशलाई तीन अलग क्षेत्रहरू, दक्षिणी पहाड र गङ्गाको मैदानमा बाडन सकिन्छ।


१९४७ मा जब भारतले स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो, संयुक्त प्रान्तको नाम फेरेर उत्तर प्रदेश राखियो। पूर्व राजसी राज्य टिहरी गढवाललाई १ अगस्ट १९४९ मा उत्तर प्रदेशमा गाभियो। र रामपुरलाई १ डिसेम्बर १९४९ मा उत्तर प्रदेशमा एउटा जिल्ला बनाएर गाभियो। । १९५६ को राज्य पुनर्गठन ऐनले उत्तर प्रदेश प्रान्तको स्थितिमा कुनै विशेष प्रभाव पारेन।

०९ नोभेम्बर २००० मा उत्तर प्रदेशबाट केही विशेष भू-भागलाई छुट्याएर एउटा नयाँ प्रान्त उत्तराञ्चल बनाइयो। पछि यो प्रान्तको नाम पुन: फेरेर उत्तराखण्ड राखियो। उत्तर प्रदेशबाट छुट्याइएका ती भू-भागहरू थिए:
पौडी गढवाल, टिहरी गढवाल, उत्तर काशी, चमोली, देहरादून, नैनीताल, अल्मोडा, पिथौडागढ, उधम सिंह नगर, बागेश्वर, चम्पावत, रुद्रप्रयाग र हरिद्वार जिल्ला।

उत्तर प्रदेशमा अब ७५ वटा जिल्लाहरू र १८ मण्डलहरूमा बाडिएकाछन्। यहाँ जिल्लाहरू जिलाधीशद्वारा प्रशासित छन, र मण्डलहरू मण्डल आययुक्तद्वारा प्रशासित छन्। यस प्रदेशको राजधानी लखनऊ हो, जो लखनऊ जिल्लाबाट गठन गरिएको छ। धेरै अरु जिल्लाहरू छन्
जुन प्रशासनिक इकाईको रूपमा उपविभाग र ब्लकमा बाँडिएका छन, जुन एस डी ओ वा बी डी ओद्वारा क्रमश: प्रशासित छन्।

यस प्रदेशमा स्थनिय निकायको तीन स्तरीय ढाँचा छन्। प्राथमिक इकाईलाई ग्राम पञ्चायत भनिएका छन, जुन गाँउहरूको संग्रहको पञ्चायत सङ्गठन हो। ब्लक स्तरिय सङ्गठनलाई पञ्चायत समिति, र जिल्ला स्तरीय सङ्गठनलाई जिल्ला परिषदको नाम दिइएकोछ।

उत्तर प्रदेशमा ७५ वटा जिल्लाहरूको सूची यस प्रकार छः
सन्दर्भ
हेर्नुहोस

उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
बत्तीस लक्षण

पूर्वीय सभ्यता प्राचीन कालदेखि नै सौन्दर्यप्रति सजग पाइन्छ। यहाँका मनिषीहरूले कस्ता नरनारी सुन्दर एवं शुभदर्शना हुन्छन् भनेर धेरै कृतिमार्फत् वर्णन गरेका छन्। धेरै मात्रामा नारी सौन्दर्यलाई नै महत्त्व दिइएको पाइए पनि पूर्वीय शास्त्रमा पुरुष सौन्दर्यलाई पनि पर्याप्त स्थान दिइएको छ। पूर्वीय दर्शनमा विशिष्ट व्यक्तिहरूका शरीर एवं स्वभावमा हुने प्रसिद्ध बत्तीसवटा शुभलक्षण बताइएको छ। यस्ता लक्षण हुने पुरुष प्राचीन भारतवर्षमा आदर्श मानिन्थ्ये।

----
पुरुषका बत्तीस लक्षणहरु

# पद्मासनमा बस्दा वृत्ताकार आसन हुनु
#औँला लामा-लामा हुनु
#औँला जोड्दा टम्म मिल्ने हुनु
#छाला नरम हुनु र वृद्धावस्थामा पनि युवाको जस्तो श्री हुनु
#शरीर सात प्रकारले सुवासित हुनु
#हरिणका जस्ता फिला
#गुप्तांगहरू हात्तीका अण्डकोषजस्तै गुप्त रहनु
#शरीरको माथिल्लो भाग सिंहको जस्तै सलक्क परेको हुनु
#शरीरका विभिन्न अङ्ग सुगठित रहनु
#काँध पुष्ट, चौडा एवं गोलो हुनु
#पाखुरा राम्रोसँग र्फकने तथा तलसम्म पुग्ने हुनु
#बाहु (हात) लामा हुनु
#सम्पूर्ण शरीर तेजोमय वृत्तले युक्त हुनु
#शङ्खसमान घाँटी हुनु
#सोझो र सिंहको जस्तै चिउँडो हुनु
#बत्तीस दाँत
#उज्ज्वल र छिद्ररहित दन्तपङ्क्ति
#स्वच्छ एवं परस्परमा मिलेका दाँत
#बङ्गारा स्वच्छ र सुन्दर हुनु
#जिब्रो लामो हुनु
#विभिन्न सूक्ष्मातिसूक्ष्म स्वाद लिने शक्ति हुनु
#भँगेराको जस्तो स्वर
#ब्रह्माको जस्तो मौलिक एवं ज्ञानपूर्ण वाणी
#आँखीभौँ साँढेको जस्तो र नीलकमल रंगका हुनु
#दुई आँखीभौँका बीच कोमल रोमरेखा हुनु
#पगरीजस्तो मिलेको र राम्रो केश
#शुद्ध सुनजस्तो प्रदीप्त शरीर
#प्रबल व्यक्तित्व
#शरीरमा धेरै र परस्पर टाँसिएका नरम एवं दाहिनेतिर घुमेका रौँ
#नीलमणिजस्तो कालो र टल्कने केश
#न्यग्रोध परिमण्डल (न्यग्रोध= बरको रुख)
#विष्णुको जस्तो दृढ स्वभाव।
महिलाका बत्तीस लक्षणहरु

#पद्मासनमा बस्दा वृत्ताकार (गोलो) आसनमा देखिनु,
#हातका औंला लामा(लामा हुनु,
#औंलाका कापमा छाला केही बढी र जोड्दा टम्म मिलेका हुनु,
#छाला नरम हुनु र उमेर ढल्किएको अवस्थामा पनि युवावस्थाको जस्तै तेज,
#शरीरमा विभिन्न थरीका सात सुगन्ध,
#हरिणका जस्ता खुट्टा,
#गुप्तांग गुप्त रहनु,
#शरीरको माथिल्लो भाग सिंहको झैं सलक्क मिलेको हुनु,
#शरीरका अंग सुगठित हुनु,
#काँध पुष्ट, चौडा र गोलो हुनु,
#पाखुरा राम्रोसँग र्फकने,
#लामा पाखुरा,
#सम्पूर्ण शरीर तेजोमय,
#शंखजस्तै घाँटी,
#सोझो र सिंहको जस्तो चिउँडो,
#बत्तीसवटा दाँत,
#दाँत चम्किला,
#समान र टमक्क मिलेका दाँत,
#स्वच्छ र सुन्दर बंगारा,
#लामो जिब्रो,
#सानोभन्दा सानोसम्मका विभिन्न स्वाद लिने क्षमता,
#भँगेराको जस्तो स्वर,
#ब्रह्माको जस्तो मौलिक ज्ञानपूर्ण वाणी,
#आँखीभौँ साँढेका जस्ता र नीलकमलको रंगजस्ता,
#आँखीभौँका बीचमा कोमल र सूक्ष्म रेखा,
#मिलेको केश, २७। अकबरी सुनजस्तै प्रदीप्त शरीर,
#प्रबल र प्रभावशाली व्यक्तित्व,
#शरीरमा धेरै र परस्पर टाँसिएका नरम र दाहिनेतिर घुमेका रौँ,
#नीलमणिजस्तो कालो र टल्कने केश,
#स्तन, नितम्ब, कम्मर आदि सबैका शारीरिक लक्षण आकर्षक,
#दृढ स्वभाव।
अञ्जु पन्त

अञ्जु पन्त नेपाली गायिका हुन् । नेपाली गायन क्षेत्रमा उनले विभिन्न चर्चित गीतहरू गाएकी छिन् जसमध्ये न बिर्सें तिमीलाई..., म तिमी बिना मरीहाल्छु, भुन भुन बोल्यो भमरा आदि रहेका छन् । उनले हालसम्म १८ वटा नेपाली चलचित्रका लागि गीत गाईसकेकी छिन् भने सयौं सांगीतिक एल्बममा आफ्नो आवाजको जादु छरिसकेकी छिन् । पाँचथरको आठराईकी आमा मनु योञ्जन र काठमाडौंँ नजिक फफिर्ङका विष्णु पन्तकी छोरी अञ्जु पन्त सबैभन्दा बढी गीत गाउने, सबैभन्दा बढी पुरस्कार पाउने र गीतबाट सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गायिकामा दरिएकी छिन् । उनको सर्वप्रिय गीत ' तिम्ले पराइ ठाने पछि पराइ हुन के भयो र " (शब्द लोकराज अधिकारी संगीत सन्तोष श्रेष्ठ ) नेपालको मोबाइल रिङ्ग ब्याक टोन CRBT मा सर्बाधिक २,८२,७५७ पटक डाउनलोड भएको छ । जुन गित मोबाइलबाट डाउनलोड गरिएको नेपालको सर्वाधिक डाउनलोडेड गीत हो । जुन गीत को डाउनलोड रेकर्ड अहिले सम्म अरुले तोडन सकेका छैनन ।
व्यक्तिगत जीवन

र अञ्जु पन्त, सिड्नीमा साङ्गीतिक प्रस्तुति दिदै]]
०५२/०५३ सालतिर कृष्णमान डङ्गोलसँग औपचारिक सङ्गीत सिक्न थालेको बताउने पन्तले त्यसै अवधितिर गुरूकै सङ्गीतमा रेडियो नेपालमा 'मनवा मन नै योगी बनाऊ' बोलको भजन रेकर्ड गराएकी थिइन् । आफ्नो भाग्यको कारण डङ्गोल जस्ता गुरु पाएको बताउँदै पन्त त्यसपछि सुरु भएको गायन यात्रा अहिले सार्थक भए जस्तो महसुस गर्छिन् । मनोज शिवाकोटिसँग विवाहित उहाँको एक छोरी (परिशोतिका) छिन| यी गायिका इसाई धर्म मान्छिन् ।
विवादहरू

२०१४ को सेप्टेम्बर ५ मा एउटा अनलाइन पत्रिकामा उनले हिन्दु धर्मको देवताहरूको नाम भएको र आफूले त्यस्तो गीत नगाउने भनेर गीत गाउन अस्विकार गरेको खबर आएपछि सामाजिक सन्जालहरूमा उनको व्यापक आलोचना भएको थियो । पछि उनले उक्त आरोप अस्विकार गर्दै आफूले बिरामी भएर उक्त गीत नगाएको बताएकी थिइन् । उनले केहि समय अगाडि आफ्नो धर्म हिन्दुबाट परिवर्तन गरेर ईसाई बनेकी छिन्।
अवार्डहरू

२००९ को डिसेम्बरमा भएको क्लोज अप हिट्स एफएम म्युजिक अवार्डको तेह्रौँ संस्करणमा उनले उत्कृष्ट गायिका, वर्षको उत्कृष्ट रेकर्डेड गीत "नबिर्से तिमीलाई न पाए तिमीलाई" सहित अधिकांश अवार्डहरू जितेकी थिइन् ।
लोकप्रिय गीतहरू

* अँधेरी जस्तै जुन बिनाको
* मैले के विराए
*न बिर्से तिमिलाइ
*यस्तो एउटा कथा रैछ
*कहा भेटिएला
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य कडीहरू

*
*
*


श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली गायिकाहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:दोहोरी गायकहरू
आयशा शाक्य

'आयशा शाक्य' दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग)की दोहोरो स्वर्ण विजेता तथा तेक्वान्दो खेलाडी हुन्। ललितपुरको पाटन, नकवहालमा जन्मिएकी शाक्य तेक्वान्दोमा ब्ल्याक वेल्ट थर्ड डान हुन्। दोहा कतारमा भएको १५ औँ एसियाली खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहबाट उनले काँस्य पदक जितेकी थिइन् भने श्रीलङ्कामा सम्पन्न दसौं साग खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहमा उनले रजत पदक जितेकी थिइन्। त्यसैगरी कोरीयामा आयोजित फस्ट वल्र्ड तेक्वान्दो कल्चर एक्स्पोमा उनले काँस्य पदक जितेकी थिइन्।
बाल्यकाल
खेल जीवन
सम्मान र पुरस्कार

* जनसेवाश्री
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* [दीपक बिष्ट र आयशा शाक्य: आलोचना र सङ्घर्षबाट माथि उठेको सबैभन्दा सफल खेलाडी जोडी - बीबीसी नेपाली सेवा]

श्रेणी:नेपाली खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
रूपरेखा (पत्रिका)

रूपरेखा एक नेपाली साहित्यिक पत्रिका थियो। यो मासिक रूपमा प्रकाशित हुन्थ्यो। यो पत्रिका नेपालको सबैभन्दा लामो समयसम्म चलेको साहित्यिक पत्रिकाहरूमध्ये एक थियो। यो बन्द हुनुभन्दा पहिले लगभग दुई दशकसम्म प्रकाशनमा थियो। धेरै प्रख्यात नेपाली लेखकहरूले यस पत्रिकामा आफ्नो काम प्रकाशित गरेर आफ्नो लेखन जीवन सुरु गरेका थिए। यस पत्रिकामा भूपी शेरचन, शङ्कर लामिछाने, बैरागी काइँला लगायत अन्य थुप्रै नेपाली लेखकका कृतिहरू प्रकाशित भएका थिए। यो पत्रिकाको प्रकाशक राष्ट्रिय पुस्तकालय हो।
यो पत्रिकाको सम्पादन कार्य वासुदेव रिसालद्वारा हुने गरेको थियो। यसको पहिलो प्रति २००९ मा प्रकाशित भएको थियो।
इतिहास

यसको स्थापना श्री रामदेव भट्टराई र उनको समूहले वि.सं २००९ मा अर्ध-मासिक पत्रिकाको रूपमा गरेको थियो। उत्तम कुँवर र बालमुकुन्द पाण्डेको सम्पादनमा यो पत्रिका फस्टाएको थियो। यस पत्रिकाले हिमानी, रचना, भानु, फूलपाती, मुकुट आदि साहित्यिक पत्रिकाहरूलाई पनि प्रेरित गरेको थियो। यो पत्रिका काठमाडौँको ढोका टोलस्थित रुपयन प्रेसबाट छापिएको थियो।

पत्रिकाको २०० औँ अङ्कमा राजा वीरेन्द्रसँग नेपाली साहित्य र भाषाका बारेमा अन्तर्वार्ता लिइएको थियो, जसले पत्रिकाको लोकप्रियता बढाएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:बन्द भएका साहित्यिक पत्रिकाहरू