JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Japan Standaardtyd

regs|duimnael|200px|'n Keiserlike Ordinansie wat op 27 Desember Meiji 28 (1895) uitgevaardig is
Japan Standaardtyd of JST (日本標準時 of 中央標準時) is die standaardtydsone van Japan, en is 9 ure voor UTC. As dit byvoorbeeld middernag (00:00) in UTC is, is dit 9 vm (09:00) in Japan Standaardtyd. Japan pas nie somertyd toe nie. Die invoer van somertyd het egter reeds verskeie kere onder bespreking gekom. Japan Standaardtyd is dieselfde as Korea Standaardtyd, Indonesiese Oostelike Standaardtyd en Jakoetsktyd. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is dit baie keer in Westerse konteks Tokio Standaardtyd (Engels: Tokyo Standard Time) genoem.

Voor die Meiji era (1868–1912) het elke plaaslike gebied sy eie tydsone gehad waarin middag gestel is na die tyd wanneer die son sy hoogste punt bereik het. Soos moderne vervoermiddels soos treine ingestel is, het die gebruik onprakties begin raak as gevolg van die verwarring wat dit veroorsaak het. 'n Verskil van ongeveer 5 lengtegrade tussen Tokio en Osaka lei tot 'n verskil van 20 minute tussen die stede. In 1886 is Ordinansie 51 uitgevaardig om die probleem op te los. Hiervolgens is 9 ure voor GMT gestel (UTC was toe nog nie gevestig nie.) In die ordinansie noem die eerste klousule GMT, die tweede definieer oostelike lengtegraad en westelike lengtegraad en die derde sê dat die tydsone van 1888 sou geld. Die stad Akashi in Hyogo-prefektuur is toevallig presies op 135 grade Oos geleë en het gevolglik as Toki no machi (Dorp van Tyd) bekend geword.

Met die anneksasie van Taiwan in 1895 is Ordinansie 167 uitgevaardig waarin die vorige standaardtyd na hernoem is en die nuwe by 120° Oos gevestig is. Westelike Standaardtyd, wat in Taiwan en dele van Okinawa gebruik is, is deur Ordinansie 529 in 1937 afgeskaf. Gebiede wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Japan beset is, insluitend Singapoer en Maleisië, het Japan Standaardtyd vir die duur van die besetting aangeneem, maar het na Japan se oorgawe hulle eie tye heraangeneem.

In 1948–1951 het die besette Japan somertyd toegepas vanaf die eerste Sondag in Mei teen 02:00 tot die tweede Saterdag in September teen 02:00, behalwe die 1949 lentevoorwaartsskuif wat op die eerste Sondag in April geval het. meer onlangs is pogings aangewend om somertyd weer in Japan in te voer, maar tot dusver is dit nie deurgevoer nie.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Japan
Kategorie:Tydsones
Abstraksie (rekenaarwetenskap)

Abstraksie in rekenaarwetenskap is die proses waarop die oortollige kenmerke en gedagtes oor 'n spesifieke onderwerp gestroop word sodat slegs die noodsaaklike eienskappe wat direk van toepassing is op die probleem onder oorweging op daardie tydstip oorbly.

Om die begrip 'n bietjie meer toe te lig met 'n alledaagse voorbeeld kan 'n mens dink aan 'n geval waar een persoon vir 'n ander vra om vir hom 'n poskaart te stuur as hy by sy bestemming aankom. Dit is nie nodig vir die twee persone om aan 'n spesifieke soort poskaart te dink nie. Altwee partye verstaan goed wat 'n poskaart is in breë terme as 'n versameling voorwerpe wat gewoonlik 'n prentjie/foto aan die een kant het en 'n plek vir 'n adres en 'n nota op die keersy. Die besonderhede is nie belangrik nie. 'n Abstraksie kan dus gesien word as 'n begrip of idee wat nie met 'n spesifieke geval verband hou nie.

Abstraksie maak dit moontlik om komplekse probleme makliker op te los. Gewoonlik word daar van verskeie lae of vlakke van abstraksie gebruik gemaak. Eerstens word die probleem eers in breë trekke beskou en sodoende kan 'n duideliker beeld gevorm word van hoe die probleem aangepak behoort te word. Indien 'n mens dadelik deur die fynere besonderhede van implementering oorweldig sou word, sou dit veel moeiliker wees om die probleem op te los.
Sien ook

* Abstraksielaag
Verwysings

Computer Science: From Abstraction to Invention, Jennifer Burg and Stan Thomas, Wake Forest University.

Kategorie:Sagteware
Jugene

duimnael|'n Gedrukte stroombaanbord uit JUGENE met 'n sentrale verwerkingseenheid van die "BlueGene/P"
JUGENE (Jülich Blue Gene) was 'n superrekenaar van die tipe BlueGene/P in die Navorsingsentrum Jülich (Duitsland) en die opvolger van die JUBL, wat ook daar bedryf was. Die rekenaar behoort aan die Instituut "Jülich Supercomputing Centre" (JSC) en aan die virtuele Gauss Centre for Supercomputing.

In hierdie superrekenaar werk 65 536 verwerkers teen 'n frekwensie van 850 MHz. Die tipe verwerkers gebruik is die Power PC 450 wat in 16 kabinette gehuisves is en die rekenaar 'n topkapasiteit van 222,8 TFLOPS (Rpeak) laat lewer. Met 'n amptelike Linpack-kapasiteit van 167,3 TFLOPS (Rmax) het JUGENE as die vinnigste siviele rekenaar tweede plek in die TOP500-lys van November 2007 behaal.

Hierdie rekenaar is gefinansieer deur die navorsingsentrum, die provinsie Noordryn-Wesfale (Nordrhein-Westfalen), en die Bondsministerie vir Navorsing en Onderwys as ook die Helmholtz-Gesellskap (Helmholtz-Gesellschaft). 'n BlueGene/P-Systeem lewer volgens die vervaardiger omtrent 0,35 GFLOP/Watt en is daarmee amper dubbeld so effektief as sy voorganger wat op dieselfde plek gebruik is.
Konsep

Die idee van hierdie rekenaar is juis om met 'n stadiger spoed (850 Mhz) met meer verwerkers (65 536) tog vinnige verwerkings te verkry en elektrisiteit te bespaar. Die effektiwiteit was die eerste prioriteit.
Verwysings

Kategorie:Rekenaars
Landmerk

Die term landmerk word tans gebruik om na maklik herkenbare monumente, geboue of ander strukture te verwys. Landmerke is normaalweg 'n toeriste-attraksie, siende dat hulle gewoonlik noemenswaardige fisiese kenmerke het of van geskiedkundige belang is. Sommige landmerke is natuurlik, soos watervalle of berge, terwyl ander mensgemaak is.

Die term "landmerk" kan ook gebruik word om te verwys na 'n baken wat gebruik word tydens navigasie.

Bekende landmerke in die wêreld sluit die volgende in:

Lêer:Parthenon from west.jpg|Die Parthenon in Athene, Griekeland.
Lêer:All Gizah Pyramids.jpg|Die Egiptiese piramides.
Lêer:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|Die Eiffel-toring in Parys, Frankryk.
Lêer:Sydney Opera House Sails.jpg|Die Sydney-opera in Sydney, Australië.
Lêer:Colosseo 2020.jpg|Die Kolosseum in Rome, Italië.
Lêer:Clock Tower - Palace of Westminster, London - September 2006.jpg|Big Ben in Londen, Engeland.
Lêer:Taj Mahal in March 2004.jpg|Die Taj Mahal in Agra, Indië.
Lêer:Uluru2.jpg|Uluru in Sentraal-Australië.
Lêer:Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|Christus die Verlosser, 'n standbeeld in Rio de Janeiro, Brasilië.
Lêer:GoldenGateBridge-001.jpg|Die Golden Gate-brug by San Francisco, Kalifornië.
Lêer:Chemin de ronde muraille long.JPG|Die Groot Muur in China.
Lêer:Torres Petronas Mayo 2004.jpg|Die Petronas-torings in Kuala Lumpur.
Lêer:Stonehenge back wide.jpg|Stonehenge, in Wiltshire in die Verenigde Koninkryk
Lêer:USA 09847 Grand Canyon Luca Galuzzi 2007.jpg|Die Grand Canyon in Arizona in die VSA.
Lêer:Moai Rano raraku.jpg|Rapa Nui-nasionale park op Paaseiland.
Lêer:Pisa - Campo Santo - Campanile 1 - 2005-08-08 10-15 4638.JPG|Die Skewe Toring van Pisa in Pisa, Italië.


Kategorie:Geografie
Krai

duimnael|500px|Die nege kreis van Rusland
Krai (Russies: край) is ’n term wat verwys na nege van Rusland se administratiewe of deelgebiede. Dit word op verskeie maniere vertaal: as distrik, provinsie of streek.

In Rusland was krais geskiedkundig groot gebiede wat aan die buitekant van die land geleë was. Tans dui krai egter op die status en outonomiteit van ’n gebied.

Krais word administratief verdeel in distrikte (rajons).

Die volgende krais word in Rusland aangetref:
#Altai
#Kamtsjatka
#Chabarofsk
#Krasnodar
#Krasnojarsk
#Perm
#Primorski
#Stawropol
#Zabaikalski
*Transbaikal (vanaf 1 Maart 2008)
Eksterne skakels

*Etimologie van die woord (in Russies)
Koster

Koster is 'n dorp in die Noordwesprovinsie van Suid-Afrika.
Geskiedenis

Bastiaan Hendricus Koster het hom in 1860 op die plaas "Kleinfontein" gevestig nadat hy vanaf Nederland geëmigreer het. Toe die spoorlyn vanaf Johannesburg na Mahikeng geopen het in 1910, is 'n halte op Kleinfontein opgerig. Die dorp Koster het later ontstaan rondom die halte. Koster het 'n dorp geword in 1913 en 'n munisipaliteit in 1930.
Distrik

Die distrik is 2 700 km2 groot. Die Kosteromgewing is bekend vir mielieboerdery, asook leiklip- en diamantontginning. Op 11 November 1970 was die laaste diamantstormloop in Suid-Afrika hier gehou nadat diamante ontdek is. Die vonds was egter kortstondig.
Geografie

Die distrik lê op die waterskeiding tussen die Oranjerivier en die Limpoporivier. Die Elands- en Kosterriviere vloei noord na die Limpopo en die Mooirivier suid verby Potchefstroom na die Vaalrivier.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bronne

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4


Kategorie:Nedersettings in Noordwes
Kobe

is die hoofstad van die Hyogo-prefektuur en 'n vername hawestad in Japan met 'n bevolking van ongeveer 1,5 miljoen. Die stad is in die Kansaigebied van Japan geleë en is deel van die Osaka-Kobe-Kioto- metropolitaanse gebied. Kobe word geklassifiseer as een van Japan se sewentien aangewese stede.

duimnael|links|Arima-Onsen
Die stad het aanvanklik as bekendgestaan. Die vroegste geskrewe verwysings na die gebied is deur Nihon Sjoki, wat die stigting van die Ikoeta-heiligdom in 201 deur keiserin Jingoe beskryf het. Vir die grootste deel van die gebied se geskiedenis was dit nie 'n enkele politiese eenheid nie; selfs tydens die Tokoegawa-tydperk, toe die hawe direk deur die Tokoegawa-sjogoenaat beheer is. Kobe in sy huidige vorm is in 1889 gestig. Die naam kom van , 'n argaïese titel vir volgelinge van die stad se Ikoeta-heiligdom. Dit het in 1956 een van Japan se aangewese stede geword.

Kobe was een van die eerste stede in Japan wat oopgestel is vir handel met die Weste na die beëindiging van die Sakokoe-isolasiebeleid en het sedertdien as 'n metropolitaanse hawestad bekend geword. Hoewel die Groot Hansjin-aardbewing in 1995 afbreuk gedoen het aan Kobe se rol as hawestad bly dit steeds Japan se vierde besigste behoueringhawe. Maatskappye wat hulle hoofkantore in Kobe het, sluit in ASICS, Kawasaki-swaarindustrieë en Kobe-staal, sowel as 100 internasionale maatskappye met hulle Asiese of Japannese hoofkantore in die stad soos Procter & Gamble en Nestlé.

Die stad is ook bekend danksy Kobe-bief sowel as een van Japan se bekendste onsen-warmwaterbronne, Arima Onsen. Die Kobe-hawetoring is 'n bekende landmerk in die stad.

Kobe was een van die gasheerstede tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002 wat Japan en Suid-Korea saam aangebied het, asook een van die vergaderplekke tydens die Rugbywêreldbeker 2019.
Verwysings
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf



Kategorie:Nedersettings in Japan
Sakoku

duimnael|'n Chinese jonk in Japan aan die begin van die Sakoku-tydperk (1644–1648 Japannese houtblokdruk)

(letterlik "land in kettings" of "geslote land") was die buitelandse beleid van Japan waarvolgens geen buitelander of Japanner die land kon binnekom of verlaat nie, 'n oortreding wat met die doodstraf gestraf kon word. Die beleid is deur die Tokugawa sjogoenaat in plek gestel deur 'n aantal edikte en die beleid vanaf 1633–1639 en het in plek gebly tot 1853 met die aankoms van Kommandeur Matthew C. Perry en die oopstelling van Japan. Dit was steeds teen die wet om Japan te verlaat tot die Meiji-Restorasie in 1868.

Die term Sakoku is afkomstig van die werk Sakoku-ron (鎖国論) wat deur Shitsuki Tadao (志筑 忠雄) gepubliseer is in 1801. Shitsuki het die woord uitgevind terwyl hy besig was om die werke van die 17de eeuse Duitse reisiger Engelbert Kaempfer oor Japan te vertaal. Die term wat tydens die tydperk mees algemeen vir die beleid gebruik is was kaikin (海禁), of "maritiemebeperkings."

Japan was nie geheel en al geïsoleer onder die sakoku-beleid nie, maar was 'n stelsel met regulasies wat streng beperkings op handel en buitelandse betrekkinge deur die sjogoenaat en sekere feodale domeine (hans) toegepas het. Die beleid het bepaal dat die enigste Europese invloed wat toegelaat is, die Nederlandse fabriek en handelspos by Dejima in Nagasaki was. Handel met China is ook in Nagasaki bedryf. Verder is handel met Korea deur die Tsushima-Domein (vandag deel van die Nagasaki Prefektuur), met die Ainoe deur die Matsumae-domein in Hokkaidō, en met die Ryūkyū Koninkryk deur die Satsuma-domein (in die hedendaagse Kagoshima Prefektuur). Benewens hierdie direkte kommersiële kontak in randprovinsies het hierdie lande sendings na die sjogoenaat se setel in Edo gestuur.


Kategorie:Geskiedenis van Japan
Asimut

duimnael|regs|250px|Diagramtiese voorstelling van die Asimut, θ
Asimut is 'n wiskundige begrip wat as 'n hoek tussen die x-as in die xy-vlak en 'n punt gedefinieer word. Dit word gewoonlik deur die simbool θ voorgestel. Dit het verskeie praktiese toepassings insluitende in navigasie, sterrekunde, kartografie, mynbou en artillerie. Die woord asimut is afgelei van die Middeleeuse Latyn azimut wat weer afkomstig is van die Arabies السمت ('al-sumūt') meervoud van al-samt die weg. Dit staan ook veral in navigasie of sterrekunde as die toppuntshoek bekend.
Verwysings

Kategorie:Wiskunde
Kategorie:Hemelmeganika
Kategorie:Hoek
Kategorie:Sterrekunde
Kategorie:Navigasie
Punt (meetkunde)

In Meetkunde is 'n punt 'n 0-dimensionele wiskundige voorwerp wat in 'n n-dimensionele ruimte deur n koördinate gespesifiseer kan word. Dit definieer dus 'n presiese ligging in ruimte en het geen volume, oppervlak of lengte nie. Punte word as 'n basiese element in die taal van meetkunde, fisika, vektorgrafika en talle ander velde gebruik. Die basiese meetkundige strukture in hoër dimensies – die lyn, vlak, ruimte en hiperruimte – word deur oneindige aantal punte wat op spesifieke maniere gerangskik is gebou.

Die begrip van 'n punt het in Euklidiese meetkunde ontstaan. Euklides het die punt gedefinieer as "dit wat geen deel het nie", wat beteken het dat dit geen lengthd, wydte, diepte of enige ander hoër-dimensionele waarde het nie. In tweedimensionele ruimte word 'n punt voorgestel deur 'n geordende paar (a1,a2) getalle, waar a1 gewoonlik die punt se afbeelding op die x-as aandui en a2 die afbeelding op die y-axis. Vir hoer dimensies word 'n punt deur geordende versameling van n elemente, (a1, a2, ..., an) voorgestel waar n die dimensie van die ruimte is.

Euclides het baie sleutel idees oor punte gepostuleer en aangevoer. Sy eerste postulaat was dat dit moontlik is om 'n reguitlyn van enige punt na enige ander punt te trek. Dit word in moderne versamelingteorie in twee dimensies bevestig deur die versameling F = \{\,x, \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}(x - x_1) + y_1 : x \in [x_1, x_2]\,\}, met hoër-dimensionele analoë wat vir enige gegewe aantal dimensies bestaan. Euclides het soms implisiet feite aangeneem wat nie van die aksiomas afgelei is gemaak (byvoorbeeld oor die ordening van punte op lyne, en soms oor die bestaan van punte afsonderlik van 'n oneindige lys punte). Die tradisionele aksiomatisasie van punt was nie heeltemaal volledig en beslissend nie.

Let daarop dat daar ook benaderings tot meetkunde bestaan, soos Whitehead se punt-vrye meetkunde, waarin die punte nie primitiewe begrippe is nie. Die begrip van "gebied" is primitief en die punte word gedefinieer deur toepaslike "abstraksie prosesse" van die gebiede.

In topologie is 'n punt eenvoudig 'n element van die onderliggende versameling van 'n topologiese ruimte. Soortgelyke gebruike geld vir soortgelyke strukture soos uniform ruimtes, metriese ruimtes, en so voorts.
Verwysings
Eksterne skakels

*Definisie van Punt met interaktiewe miniprogram
*Punte definisie bladsye met interaktiewe animasies


Kategorie:Wiskunde
Bonaventura Cavalieri

Bonaventura Francesco Cavalieri (Latyns, Cavalerius) (1598 - 30 November 1647) was 'n Italiaanse wiskundige wat bekendheid verwerf het vir Cavalieri se beginsel wat stel dat die volume van twee voorwerpe gelyk is as die oppervlak van hulle ooreenstemmende deursneë in alle gevalle gelyk is. Twee deursneë stem ooreen as hulle interseksies is van die liggaam met die vlakke ewe ver van 'n gekose vlak. Die beginsel is oorspronklik deur die 3de eeuse Sjinese wiskundige Liu Hui opgeteken in sy kommentaar op Die Nege Hoofstukke oor die Wiskundige Kuns. Cavalieri het 'n "metode van die ondeelbares" gehad, wat hy gebruik het om oppervlaktes en volumes te bepaal. Dit was 'n beduidende stap op die pad na moderne infinitesimale analise.
Lewe en Werk

.]]

Cavalieri is in Milaan gebore en het teologie in die klooster van San Gerolamo in Milaan en meetkunde by die Universiteit van Pisa studeer. Hy het elf boeke gepubliseer; die eerste in 1632. Hy het aan probleme in optika en beweging gewerk. Sy sterrekundige en astrologiee werk het minder aandag gekry as sy hoof belangstelling: meetkunde. Sy laaste boek, Trattato della ruota planetaria perpetua (1646), is egter wel aan sterrekunde toegewy. Hy is deur akademiese en ekklesiasties kontakte aan Galileo voorgestel. Cavalieri sou ten minste 112 briewe aan Galileo stuur. Galileo het oor Cavalieri gesê, "min, indien enige, sedert Archimedes, het so ver en diep by die wetenskap van meetkunde betrokke geraak."

Galileo het 'n groot invloed op Cavalieri uitgeoefen en hom aangemoedig om aan sy nuwe metode te werk en het vrugbare idees aan Cavalieri voorgestel. Deur te bou op die klassieke uitputtingsmetode het Cavalieri 'n meetkundige benadering tot analise ontwikkel en het hy 'n verhandeling oor die onderwerp, Geometria indivisibilibus continuorum nova quadam ratione promota (Meetkunde, ontwikkel deur 'n nuwe metode deur die ondeelbares van die kontinuante, 1635) geskryf. In hierdie werk is 'n oppervlak beskou asof dit sou bestaan uit 'n onbepaalde aantal of parallelle segmente en 'n volume uit 'n onbepaalde aantal parallelle vlak-oppervlaktes. Sulke elemente word onderskeidelik ondeelbares vir oppervlak en volume genoem en dit verskaf die boublokke van Cavalieri se metode.

Cavalieri het ook 'n hidrouliese pomp vir sy klooster gebou en logaritmetabelle gepubliseer waarin hy die praktiese toepassing daarvan in die velde van sterrekunde en geografie beklemtoon het. Hy is in Bologna oorlede.

Die maankrater Cavalerius is vernoem na sy Latynse naam Bonaventura Cavalieri.
Verwysings
Eksterne skakels

*
* Infinitesimal Calculus - , 'n artiekel oor die geskiedkundige ontwikkeling daarvan, in Encyclopaedia of Mathematics, Michiel Hazewinkel ed.
* Meer inligting oor Cavalieri se metode


Kategorie:Italiaanse wiskundiges
Kategorie:Italiaanse sterrekundiges
Kategorie:Geboortes in 1598
Kategorie:Sterftes in 1647
Republiek Komi

Die Republiek van Komi (Russies: Республика Коми) is ’n outonome republiek (’n deelgebied van Rusland) wat in die noordoostelike hoek van Europese Rusland lê. Die Oeralgebergte vorm die oosgrens. Die belangrikste riviere is die Petsjora in die noorde en die Witsjegda in die suide. ’n Kwart van die bevolking praat Komi-Sirjeens, ’n Fins-Oegriese taal.
Ekonomie en geskiedenis

duimnael|links|Kaart van die Republiek van Komi
Die belangrikste bestaansmiddele is jag, vissery en die houtnywerheid. Die grootste nywerheidsentrums is Workoeta, Inta, Petsjora en Oechta (steenkool, aardolie, aardgas, ystererts), wat alles langs die Noordelike spoorlyn gevind word. Dié spoorlyn loop na die suidwestelike Kotlas, ’n stad in Archangelsk-oblast en na die noordooste na Labitnangi in die outonome okroeg Jamalië in Wes-Siberië.

In baie stede is Goelag-strafkampe gevestig – veral Workoeta was berug vir sy kamp. ’n Groot deel van die nywerheid en infrastruktuur het tussen 1929 en 1953 ontstaan met die hulp van honderdduisende Goelag-dwangarbeiders. In die dertigerjare het die NKVD die gebied vir ’n tyd lank self bestuur. In dié tyd is die gebied ook "gesuiwer" van nasionalistiese en invloedryke mense, wetenskaplikes, etniese Duitsers en baie ander "vyande van kommunisme". Duisende mense is ook hierheen gebring om die gebied te bewoon en te ontwikkel.

In 1936 is meer as 2 000 gevangenes tegelykertyd tereggestel (waarvan ’n deel lewend verbrand is) by die rivier Oechtarka ná ’n opstand in een van die kampe van die Oecht-Petsjlag.

Komi was van 1921 af ’n outonome oblast en van 1938 af ’n outonome Sowjetrepubliek (OSSR). Ná die val van die Sowjetunie het die gebied sy huidige status van outonome republiek gekry. Sy ongerepte woude is 'n Unesco-wêrelderfenisgebied.
Groot stede en dorpe

* Siktifkar (Сыктывкар) – 230 011 inwoners
* Oechta (Ухта) – 103 340
* Workoeta (Воркута) – 84 917
* Petsjora (Печора) – 48 700
* Oesinsk (Усинск) – 45 358
* Inta (Инта) – 41 217
* Sosnogorsk (Сосногорск) – 29 587
* Worgasjor (Воргашор) – 19 100
* Jemwa (Емва) – 16 739
* Woektil (Вуктыл) – 14 472
* Sewerni (Северный) – 12 028
* Nizjni Odes (Нижний Одес) – 11 745
* Mikoen (Микунь) – 11 680
* Wilgort (Выльгорт) – 10 211
* Zjesjart (Жешарт) – 10 029
Verwysings

* Amptelike UNESCO bladsy


Komi
Komi
Iserlohn

Iserlohn (Wesfalies: Iserlauhn, vanaf Middelnederduits: îse(r)n-lô(ch) "ysterwoud") is 'n stad in Noordryn-Wesfale in die weste van Duitsland, met 'n bevolking van 93 799 op 31 Desember 2012 en 'n oppervlakte van 125,51 km². Iserlohn is net oos van Hagen geleë en is die grootste stad in die distrik Märkischer Kreis.
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf van Iserlohn


Kategorie:Nedersettings in Noordryn-Wesfale
Märkischer Kreis

Märkischer Kreis is 'n distrik (Landkreis) in Noordryn-Wesfale, Duitsland.

* Bevolking: 428 385 (2011)
* Oppervlakte: 1 059 km²
Stede

* Altena (20 244)
* Balve (12 142)
* Halver (17 398)
* Hemer (37 757)
* Herscheid (7 581)
* Iserlohn (99 539)
* Kierspe (18 112)
* Lüdenscheid (78 456)
* Meinerzhagen (21 706)
* Menden (Sauerland) (57 816)
* Nachrodt-Wiblingwerde (6 929)
* Neuenrade (12 389)
* Plettenberg (27 824)
* Schalksmühle (11 675)
* Werdohl (20 434)


Kategorie:Noordryn-Wesfale
Komi

Komi-Sirjeens (коми кыв, komi kif), ook bekend as net Komi of Sirjeens, is ’n Fins-Oegriese taal wat gepraat word deur die Komi-volke in die Noordoostelik-Europese deel van Rusland. Van die verskeie dialekte wat in Komi voorkom, word twee hoofdialekte erken, hoewel die verskille nie groot is nie: Komi-Sirjeens, die grootste groep, dien as die letterkundige basis in Komi; en Komi-Jazwa, wat gepraat word deur ’n klein, afgesonderde groep Komi's in die noordweste van die krai Perm en suid van Komi. Permjaaks (ook Komi-Permjaaks genoem) word gepraat in Komi-Permjak, waar dit letterkundige status het.

Komi-Sirjeens het ’n baie interessante geskiedenis wat die skryfstyl betref wat ongewoon is onder Fins-Oegriese tale. Die eerste skryfstelsel, die Oud-Permiese alfabet, is in die 14de eeu geskep deur die sendeling Stepan Chrap, wie se ma blykbaar ’n Komi van Weliki Oestjoeg was. Stepan het later ’n Komi-heilige geword. Die alfabet toon ooreenkomste met die Middeleeuse Griekse en Cyrilliese alfabet. In die 16de eeu is dit vervang deur die Russiese alfabet met sekere veranderings vir affrikate. In die 1920's is die taal geskryf in die Molodtsof-alfabet, wat ook van Cyrillies afgelei is. In die 1930's is oorgeslaan na die Latynse alfabet. Sedert die 1940's word die Russiese alfabet gebruik plus die bykomende letters І, і and .

Letters van die Molodtsof-alfabet sluit in:
Dialekte

Komi-Sirjeens het tien dialekte: Prisiktifkarski, Nizjnewitsjegodski, Srednewitsjegodski, Loezsko-letski, Werchnesisolski, Werchnewitsjegodski, Petsjorski, Izjemski, Wimski en Oedorski. Prisiktifkarski word gepraat in die streek Siktifkar en is die model vir die generiese standaard-dialek van die taal. Dialekte word verdeel hoofsaaklik volgens hul gebruik van die w- en l-fomene, en sommige dialekte word verder onderskei deur gepalataliseerde d's en t's.
Eksterne skakels

*
* Fins-Oegriese elektroniese biblioteek deur die Fins-Oegriese Inligtingsentrum in Siktifkar, Republiek Komi (tuisblad is in Engels en Russies, teks in Mari, Komi-Sirjeens, Oedmoerties, Erzja en Moksja: http://www.library.finugor.ru/eng/


Kategorie:Fins-Oegriese taalfamilie
Kategorie:Tale van Rusland