JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
නර්තන වර්ගීකරණය හා ප්‍රභේද

යුගල නැටුම්
සහභාගී වන සංඛ්යා#ව අනුව නර්තනයෝ තනි නැටුම් යුගල නැටුම් හෝ කණ්ඩායම් නර්තන ලෙස වර්ග කළ හැක. එසේම චාරිතරාD නුකූල නර්තනය, ශෲංගාරාත්මක නර්තනය, පරුඳ සාංගික නර්තනය හා සමාජ නර්තනය වැනි විවිධ අභිමතාර්ථ අනුව සිදුකෙරෙන නර්තන ඇත .
නර්තනය හා සංගීතය
බොහෝ මුල්කාලීන සංගීත හා නර්තන පර්ත භව සමගාමීව නිර්මාණය වූ හා ඉදිරිපත් කෙරුණු ඒවා විය. මෙම යුගලමය දියුණුව ජිග්, වෝලට්ස්, ටැන්ගෝ, ඩිස්කෝ, සල්සා, ඉලෙක්ට්රොරනික් හා හිප්හොප් ලෙස යුගාන්තරව පැතිරුණි. බැරක් සංගීතය වැනි ඇතැම් සංගීත පර්ට භව බැරක් නර්තනය වැනි සමගාමී නර්තන පරාී භව දරන අතර සම්භාව්ය බැලේ නර්තනය වැනි ඇතැම් නර්තනයෝ සම්භාව්ය සංගීතය වැනි ස්වායක්ත ව දියුණු වූ නර්තන පර්භ භව දරති.
සාමාන්යයයෙන් නර්තනය සංගීතයත් සමග ඉදිරිපත් කළ ද එය ස්වාධීනව හෝ ටැප් ඩාන්ස් වැනි එයින්ම උත්පාදනය වන රිද්මයක් සමගින් ඉදිරිපත් කළ හැක. සංගීතයත් සමග ඉදිරිපත් කරන නර්තනය රිද්මයට අනුගතව හෝ එසේ නොමැතිව ඉදිරිපත් කළ හැකි අතැ එය නර්තන ශෛල්යපය මත රැුඳී පවතී. සංගීතය නොමැතිව පවත්වන නර්තනය තමාගේම රිද්මයේ නර්තනය (ඩාන්ස් ටු ඉට්ස් ඔවුන් රිදම්) ලෙස හැඳින්වේ.


http://en.wikipedia.org/wiki/Dance#Dance_classification_and_genres
නර්තන තරගාවලි

නර්තන තරගාවලියක් යනු තරගකරුවන් විනිිසුරුවෝ ඉදිරියෙහි සම්මාන උදෙසා හෝ ඇතැම් අවස්ථාවල මුල්‍ය ත්‍යාග උදෙසා තම කුසලතාවයන් ප‍්‍රදර්ශණය කරන සංවිධානාත්මක කි‍්‍රයාදාමයකි. ප‍්‍රධාන නර්තන තරගාවලි කිහිපයක් ඇති අතර ඒවා නර්තන ශෛලීන් අනුව වෙනස් වේ. ප‍්‍රධානතම නර්තන තරගාවලි පහත දැක්වේ

තරගකාරී නර්තනය - ඇක්රෝ, බැලේ, ජෑස්, හිප් හොප් සහ ටැප් ඩාන්ස් වැනි බොහෝ වේදිකා නර්තනයෝ මේ සඳහා පිළිගැනේ.
විවෘත තරගාවලි - මේ සඳහා පුළුල් පරාසයක නර්තන ශෛලීන් වලට අවස්ථාව ලබාදේ. ජනප‍්‍රිය රූපවාහිනී වැඩසටහනක් වන “සෝ යූ තින්ක් යූ කැන් ඩාන්ස්” මේ සඳහා උදාහරණ වේ

ක‍්‍රීඩානර්තන - මෙහිදී විශේෂයෙන්ම බෝල් රූම් හා ලතින් නර්තන භාවිතා වේ. ජනප‍්‍රිය උදාහරණයක් ලෙස “ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස්” රූපවාහිනී වැඩසටහන දැක්විය හැක.

ඒකශෛලී තරගාවලි - මෙහිදී එක් ශෛලියකට පමණක් අවස්ථාව ලබාදෙන අතර ‘හයිලන්ඞ් ඩාන්ස්’ ‘ඩාන්ස් ටීම්’ හා ‘අයිරිෂ් ඩාන්ස්’ මේ තරගාවලි සඳහා උදාහරණ වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Dance#Dance_competitions
නර්තන ක්ෂණ නිර්මාණය

නර්තන ක්ෂණ නිර්මාණය යනු එම අවස්ථාවේ ම නිර්මාණය කළ නර්තන ඉදිරිපත් කිරීම වන අතර බොහෝ විට විසි වන සියවසේ ප‍්‍රසාංගික නර්තනයේ දී ඉදිරිපත් කරනු ලැබූවත් එයට ආවේණික නොවේ.
ක්ෂණ නිර්මාණයෝ විවිධ නිර්මාණාත්මක ක‍්‍රම වේදයන් පාදක කරගෙන ඇතිවිය හැකි අතර එයින් සමහරක් පහත දැක්වේ.
බොඩි මැපින් - ශරීරය හා මනස කේන්ද්‍ර කරගෙන ඇතිවූවකි
මට්ටම් හැඩතල හා ප‍්‍රවේග
සංවේදී අත්දැකීම් - ස්පර්ශය හරහා ගොඩනැගෙන ක්ෂණ නිර්මාණය
සංජානික පටිපාටිය
ජනප‍්‍රිය මතයෙන් බැහැරව නර්තන ක්ෂණ නිර්මාණය යන්න නව නිර්මාණ බිහිකිරීම පමණක් නොව ශරීරය එහි සාම්ප‍්‍රදායික චලනයන්ගෙන් වෙන් කරලීම ලෙසද අරුත් දැක්විය හැක. නර්තනවේදී මයිකල් ජැක්සන් ක්ෂණ නිර්මාණය මෙම අරුත් දෙකම සංජානනය වන ලෙස භාවිතා කරයි. ඔහු බිලී ජීන් ගීතයට නර්තනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට කැමති, සෑම අවස්ථාවකම නව නර්තනයක් ඉදිරිපත් වන්නේ නම් පමණක් බව ඔහු ප‍්‍රකාශ කරයි.
ආර්ජන්ටිනියානු ටැංගෝ නැටුම්

ආර්ජන්ටිනියානු ටැංගෝ නැටුම් යනු නිර්මාණශීලීත්වය මත රඳා පවත්නා රංගන ශෛලියකි. මෙම නැටුම්හි නර්තන පසුබිම වේදිකාව හා පරිසරය සහ එහි තරඟකාරීත්වය අනුව නිර්මාණකරණය වෙනස් වේ.තවද සංගීත නාද රටා ,නර්තන සහකාරිය හෝ සහකරු සහ රංගන වින්‍යාසය මෙම ටැංගෝ නර්තන කලාවේ නිර්මාණකරණයට මහත් රුකුලක් වී ඇත.
උදරය නැටවීම ( බෙලි නැටුම්)

මෙම නැටුම් ප්‍රචලිතව ඇත්තේ ක්ෂණික නිර්මාණ නැටුම් යනුවෙනි. මෙම නැටුම් සඳහා සජීවී සංගීත රිද්ම භාවිතා නොවේ. වෘත්තීමය නැටුම් ශිල්පීන් ප්‍රසිද්ධ ස්ථානවල සහ සමාජීය ශාලාවල ද සතියකට රාත්‍රී හයක් හා රාත්‍රියට තුන්වරක් මෙම නැටුම් පෙර සූදානමකින් තොරව ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙම නැටුම් කණ්ඩායම කණ්ඩායම් නැටුම් ලෙස ප්‍රචලිත වී ඇත. පෙර සූදානමකින් තොර වුවද ඉතා අලංකාර ලෙස හා මනා හැකියාවකින් යුතුව මෙම රංගන ශිල්පීන් ඔවුන්ගේ ක්ෂණික නිර්මාණයන් ඉදිරිපත් කරයි. මෙම නැටුම් ශෛලිය ප්‍රචලිව ඇත්තේ ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේය.
ඔස්ට්‍රේලියානු නර්තනය

ඔස්ටේරත් ලියාවේ නර්තන පරස් භව රාශියක් පවතී. සම්භාව්යන බැලේ නර්තනයේ, ඔස්ටේරමධ ලියානු බැලේ ශෛල්යටයක් ඇත. වෙනත් ඔස්ටේරලන ලියානු බැලේ හා නූතන නර්තන පරු් භව අතර ඔස්ටේරිය ලියානු නර්තන වේදිකාව, බන්ග්රා නර්තන වේදිකාව, ලේ ඇන්ඞ් වොරන් ඩාන්සර්ස්, චන්කි මූව්, මිරාමු ඩාන්ස් කොම්පැනි සහ සිඞ්නි ඩාන්ස් කොම්පැනි වේ. ඔස්ටේරල් ලියානු නර්තනයේ හිනිපෙත්ත වන්නේ ඔස්ටේරනි ලියානු නර්තන කවුන්සිලය හෙවත් ඔස්ඩාන්ස් ය.

1992 දී තිරගත කරන ලද ස්ටිරෙවික්ට්ලි බෝල්රූම් චිතරඔස්පටය ඔස්ටේරත් ලියාවේ නිව් සවුත්වේල්ස් පරා න්තයේ සිඞ්නි පසුබිම් කරගත් අතර එය තරගකාරී නර්තනය පිළිබඳ ඔස්ටේරනි ලියානු අවබෝධය වර්ධනය කරලීමට සමත් විය. ‘ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස්’ හි ඔස්ටේරනි ලියානු පරවද භේදය මෙම අවබෝධය තව දුරටත් පුළුල් කිරීමටත් නර්තනය තරගයක් ලෙස විකාශයටත් අවස්ථාව ලබා දුනි.

බුෂ් ඩාන්ස් (පඳුරු නර්තනය) සාම්පරගක දායික පරළි බේදයන් තුලින් වර්ධනය වු ඔස්ටේරව් ලියානු නර්තනයක් වන අතර එංගලන්ත, අයර්ලන්ත, ස්කොට්ලන්ත හා අනෙකුත් යුරෝපීය නර්තනයන් ගෙන් ආභාෂය ලබා ඇත . යුරෝපියානු ජන්මය ලත් අයර්ලන්ත ‘පරෙක යිඞ් ඔෆ් ඊඞ්න්’ හා ‘ලාන්සර්ස්’ වැනි ජනපරිවුතය කණ්ඩායම් මෙන්ම ඔස්ටේරතී ලියානු ජාතිකයන් වන ‘වේව්ස් ඔෆ් බොන්ඩි’, ‘මෙල්බෝර්න් ශෆල්’ හා ‘නිව් වෝග්’ වැනි කණ්ඩායම් ද ජනපරින්මය නර්තන කණ්ඩායම් අතර සිටිති.

බොහෝ සංකරායමමණික ජනවර්ගයෝ ද තම තමන්ගේ නර්තන සම්පරි්රදායන් වෘත්තීය හා ආධුනික මට්ටමෙන් පවත්වා ගෙන යති. එමනිසා ඔස්ටේරන් ලියාව තුල බොහෝ සම්පරෝර්දායනට අයත් නර්තන රටා පවතී. බෝල්ටික් පරනි දේශයේ නර්තන එහි ඉතාමත් සුළභ අතර ඉන්දියානු, ඉන්දුනීසියානු සහ අපරිනර්කානු නර්තන ද ඔස්ටේරයා ලියානු සමාජ ආයතන මගින් උගන්වනු ලැබේ.

බොහෝ ඔස්ටේරල් ලියානු නර්තන කණ්ඩායම් තවමත් විවිධ පසුබිම් හරහා නර්තනයේ යෙදෙති. ඒවා අතර කෝට් ඩාන්ස් හා මධ්ය තන නර්තන මෙන්ම සාම්පරන් දායික පා තැබුම් සමග නූතන සංගීතය මිශරේරල කළ නර්තනයෝ ද වෙති.


http://en.wikipedia.org/wiki/Dance_in_Australia
කැනඩා නර්තන ප්‍රසංග සමාගම්

කැනේඩියානු බැලේ සමාගම් ප‍්‍රධාන ලෙස පහත පරිදි වේ. රෝයල් විනිපෙග් බැලේ, ටොරන්ටෝ හි නැෂනල් බැලේ ඔෆ් කැනඩා, බැලේ ජෝර්ගන් කැනඩා, (ටොරන්ටෝ), ල ග‍්‍රෑන්ඞ්ස් බැලේ කැනඩියන්ස් (මොන්ටි‍්‍රයල්), ද ඇල්බර්ටා බැලේ (කැල්ගරි* බැලේ බී සී (වැන්කුවර්* බැලේ කෙලොව්නා බැලේ ඩු ප‍්‍රින්ටෙම්ප්ස් (වැන්කුවර්* බැලේ වික්ටෝරියා, කැනේඩියන් පැසිෆික් බැලේ (වික්ටෝරියා), ගෝ බැලේ (වැන්කුවර්). එසේම පහත දැක්වෙන නූතන නර්තන සමාගම් ද එහි පිහිටා ඇත . ටොරන්ටෝ ඩාන්ස් තියටර්, ඕ වර්ටිගෝ (මොන්ටි‍්‍රයල්), ඩැනී ග්‍රොස්මන් ඩාන්ස් කම්පනි (ටොරන්ටෝ), මෝසියන් ඩාන්ස් (හාල්ෆැක්ස්), විනිපෙග් කන්ටෙම්පරරි ඩාන්සර්.

රටෙහි විශාලතම සමාගම වන්නේ කැනඩාවේ ජාතික බැලේ සමාගමයි. රාජකීය විනිපෙග් සංගමය පැරණිතම සමාගම වන අතර උතුරු අමෙරිකාවේ රාජකීය නාමය දරන එකම බැලේ සමාගම වෙයි. මෙය එම මහාද්වීපයේම පැරණිතම හා තවමත් කි‍්‍රයාකාරී බැලේ සමාගම වේ. පස්වන විශාලතම සමාගම වන බැලේ ජෝර්ගන් කැනඩා විශාලතම සාමාජිකයන් සංඛ්‍යාව දරන අතර සංචාරක සමාගමක් ලෙස ආරම්භ වූවකි.

බොහෝ සංක‍්‍රමණියන් එස්වමරෙල්ඩා එන්රිකි ස්පාඥ්ඥ නර්තන සමාගම හා බැලේ ක‍්‍රියොල් වැනි සමාගම් හරහා තම සම්ප‍්‍රදායික නර්තනයෝ වෘත්තීය හෝ ආධුනික මට්ටමෙන් පවත්වා ගෙන යති. එම සමාගම් ඉතාමත් විශාල හා සාර්ථක වන අතර ටොරන්ටෝ හි සබැඳි පාසල් පවත්වා ගෙන යති.

කැනේඩියානු ස්වදේශික නර්තන ‘පව් වව්ස්’ හි පැවැත්වේ.
නූතන සෛල වාදය

නූතන සෛල වාදය


නූතන සෛල වාදයේ පොදුවේ පිළිගත් කොටස්

# සෛලය ජීවීන්ගේ මූලික ව්‍යුහමය හා කෘතීයමය ඒකකය වේ.

# සියලූම සෛල ඇතිවන්නේ ඊට පෙර පැවති සෛල වලිනි.

# සෛල තුල ශක්ති ගලනය (පරිවෘත්තිය හා ජෛව රසායනය) සිදුවේ.

# සෛල විභාජනයේදී සෛලයෙන් සෛලයට හුවමාරු වූ ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍යය සෛල තුල අන්තර්ගත වේ.

# සෑම සෛලයක්ම රසායනික සංයුතියෙන් මූලිකව එක හා සමාන වේ.

# සියළු ජීවීන් තැනී ඇත්තේ සෛල වලිනි.

# ඇතැම් ජීවීන් ඒක සෛලික වන අතර තනි සෛලයකින් තැනී ඇත.

# අනෙකුත් ජීවීන් බහු සෛලික වන අතර සෛල අසීමිත සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත විය හැක.

# ජීවියාගේ සමස්ත ක්‍රියාකාරිත්වය ස්වාධීන සෛල වල පොදු ක්‍රියාකාරිත්වය මත තීරණය වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Cell_theory#Modern_cell_theory
කාලව විද්‍යාව

" with some physiological parameters.]]
හැඳින්වීම

වැදගත් ජීව විද්‍යාත්මක ක‍්‍රියාවලි සඳහා සජීවී ජීවීන්ගේ ජීව ක‍්‍රියා නිසි කලට හා නියමිත කාලාන්තරය පුරා සිදුවීම වැදගත් වේ. මෙය සතුන් තුල (ආහාර ගැනීම නිදාගැනීම සංසර්ගය පර්යටනය සෛල පුනර්ජනනය ආදිය) හා ශාක තුල (පත‍්‍ර චලන ප‍්‍රභාසංස්ලේශණ ප‍්‍රතික‍්‍රියා ආදිය) සිදුවේ. කාලව විද්‍යාවේ ඉතාමත් වැදගත් රිද්මය ලෙස සළකනු ලබන්නේ සර්කේඩියානු රිද්මය හෙවත් ශාක හා සතුන් තුල දළ වශයෙන් පැය 24කට වරක් සිදුවන කායික විද්‍යාත්මක ක‍්‍රියාවලි සමූහය යි. (සර්කේඩියානු යන වචනය ඇති වන්නේ ලතින් භාෂාවෙන් දළ වශයෙන් දිනක් යන අරුත ඇති සර්කා යන වදන මගිනි) වෙනත් බොහෝ වැදගත් චක‍්‍ර ද අධ්‍යයනය කර ඇත ඒවායින් සමහරක් පහත දැක්වේ..


ඉන්ෆේ‍්‍රඩියානු රිද්ම- දිගු කාලීන චක‍්‍ර වේ වාර්ශික පර්යටන ඇතැම් සතුන්ගේ ප‍්‍රජනන චක‍්‍ර හා මානව ඔසප් චක‍්‍රය මෙයට නිදසුන් ය.
අල්ටේ‍්‍රඩියානු රිද්ම -කෙටි කාලීන චක‍්‍ර වේ මිනිත්තු 90 රෙම් චක‍්‍රය පැය 4 නාසික චක‍්‍රය හා වර්ධක හෝමෝනය නිපදවීමේ තුන් පෑ චක‍්‍රය මෙයට නිදසුන් ය.මේවාට මාස 24කට අඩු කාල සීමා ඇත.
උදම් රිද්ම- සාමාන්‍යයෙන් සාගර ජීවීන්ගේ දැකිය හැක වඩදිය හා බා දිය අතර දළ වශයෙන් ඇති පැය 12 පමණ කාලසීමාව මෙයට අයත් වේ.


ජීව සංවිධාන වල සිදුවන චක්‍රීය විද්‍යාමාන සිද්ධීන් හා ජීවින්ගේ සඳ හා ඉරු අදාල රිද්මයන්ට වන හැඩගැසීම් අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාවේ අංශයකි. මෙම චක්‍ර ජීව රිද්මයන් නොවේ. Chronomics වලින් කාලයක් ජීව විද්‍යාව යන්නෙන් විද්‍යාව, අධ්‍යයනය, ජීවය පිළිබඳ වේ. chronomics, chronome නම් තවත් වචන යොදා ගන්නා අතර එම chronobiological කාලව විද්‍යා සංසිද්ධිවල දී සිදුවන අනුක ක්‍රියාවලීන් විස්තර කිරීමටත් chronobiology, වල සංඛ්‍යාත්මක අංශ දැක්වීමටත් (ජීවින් අතර මෙම වක්‍ර වල සංසන්දනයන් අවශ්‍ය වු විට) යොදා ගනී.

කායච්ජේද විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව අනුක ජීව විද්‍යාව, ජීවින්ගේ හැසිරීම් (ජීව විද්‍යාත්මක චක්‍රිය ක්‍රියාවලීන්ගේ) වල ආදි විශාල ක්ෂත්‍රගණනාවක ඇති මුත් Chrobiological ඒවාට සීමා නොවේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Chronobiology
අපරිකානු ඇමරිකානු අධ්‍යනය

අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු අධ්‍යයනය යන්න අප්‍රිකානු අධ්‍යයන හෝ කළු ජාතික අධ්‍යයනවල උප කොට්ඨාසයකි. මෙය කළු ඇමරිකානුවන්ගේ ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය හා දේශපාලනය පිළිබඳ වූ අන්තර් කලාපීය අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයකි. වඩා පුළුල් අර්ථයෙන් ගත් කළ මෙය හුදෙක් ඇමරිකාවේ වෙසෙන අප්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් පමණක් නොව, බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්වල සිට කැරිබියානු දූපත් දක්වා විසිර සිටින සමස්ත අප්‍රිකානු ඩයස්පෝරාව පිළිබඳ අධ්‍යයනයකි. මෙම ක්ෂේත්‍රය, අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු සාහිත්‍යය, ඉතිහාසය, දේශපාලනය, ආගම හා ආගම් අධ්‍යයනය, සමාජ විද්‍යාව සහ වෙනත් බොහෝ සමාජ විද්‍යාත්මක හා මානව ශාස්ත්‍ර විෂය පථයේ කොට්ඨාස හරහා විහිද ඇත.

සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ ප්‍රාන්තයේ කළු ජාතික අධ්‍යයනයන් උදෙසා පස් මසක වැඩ වැරුමෙන් ඇරඹී අන්තර් වාර්ගික සිසුන් විසින් විශ්ව විද්‍යාල පද්ධති තුළ ගෙන ගිය බොහෝ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් 1960 හා 1970 දශකවල දී බොහෝ විශ්ව විද්‍යාලවල අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු අධ්‍යයනය සඳහා පාඨමාලා හා පීඨ නිර්මාණය විය. 1968 පෙබරවාරි මස දී සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ ප්‍රාන්තය විසින් නේදන් හෙයාර් නම් සමාජ විද්‍යාඥයා පළමු කළු අධ්‍යයන පාඨමාලාව සම්බන්ධීකරණය කිරීමටත්, පළමු කළු ජාතිකයන් පිළිබඳ අධ්‍යයන පීඨය සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමටත් සහභාගි කර ගන්නා ලදී. 1968 දී පීඨය ඇරඹුනු අතර එතෙක් පැවති පස් මස් වැඩ වැරුම අවසන් කරමින් 1969 වසන්තයේ දී නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක විය. කළු ජාතික අධ්‍යයන පිළිබඳ පීඨ හා පාඨමාලා ආරම්භ කිරීම පිළිබඳ ඉල්ලීම් හා උද්ඝෝෂණ සුළුතර ශිෂ්‍ය ප්‍රජාව හා ඔවුනගේ සහයෝගීන් අතර සුළභ විය. තම සංස්කෘතීන් හා විෂය පථයන් සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යාපනික රාමු නිසා පසෙකට වී ඇති බව ඔවුනගේ මතය විය.
කළු ජාතික අධ්‍යයන යනු ලෝකයෙහි වෙසෙන කළු ජාතික ජනතාව පිළිබඳ කෙරෙන ක්‍රමානුකූල අධ්‍යයනයකි. එයට ඔවුනගේ ඉතිහාසය, සංස්කෘතිය, සමාජ විද්‍යාව සහ ආගම ආදිය ඇතුළත් වේ. එය කළු ජාතික අත්දැකීම් පිළිබඳ අධ්‍යයනයක් වන අතර ඔවුන්ගෙන් සමාජයටත්, සමාජයෙන් ඔවුනටත් සිදු වූ බලපෑම් පිළිබඳ විග්‍රහයකි. මෙබඳු අධ්‍යයනයක් බොහෝ වාර්ගික ඒකාකෘතීන් විනාශ කිරීමෙහි ලා වැදගත් විය හැකිය.


http://en.wikipedia.org/wiki/African_American_studies
අප්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය

එක්සත් ජනපද අධ්‍යාපනයෙහිදී, අප්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය, හෝ අප්‍රීකාවිද්‍යාව යනු අප්‍රිකාවෙහි සහ අප්‍රිකානු විසරණයෙහි (අප්‍රිකානු ඩයෙසපෝරාවේ) යන ද්වයයෙහිම අප්‍රිකානු සම්භවයක් සහිත ජනතාවගේ ඉතිහාසය, දේශපාලනය සහ සංස්කෘතීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. ඒ අනුව එය අප්‍රිකාව පිළිබඳ අධ්‍යයනය සහ අප්‍රිකානු විසිරණය පිළිබඳ අධ්‍යයනය (අප්‍රිකා-ලතින් ඇමරිකානු සහ කළු ජාතීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය යන ව්‍යාපෘතීන් ලිහිල් ලෙසින් එක් වී අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය ලෙසින් බිහි විය) යන ක්ෂේත්‍ර දෙකෙහි එකතුවයි. විශේෂිත අධ්‍යයනයන් හී අගයයක් නොමැති බව මෙයින් අදහස් නොකෙරෙයි.

1960 ගණන් වල අග භාගයෙහිදී පිහිටුවුනු "කළු ජාතීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය" වැඩසටහන් සහ අධ්‍යයනාංශයන් ගෙන් ඇරඹී පසුව අප්‍රිකානු මහාද්වීපය සහ සියළු අප්‍රිකානු විසිරණයන් වඩාත් භාවයමය ලෙසින් හා සාම්ප්‍රදායික ශාස්ත්‍රීය අයුරින් පරිග්‍රහණය කෙරුමෙහි චේතනාවෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට "අප්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය" ලෙස යළි නම් කිරීම තුලින් බොහෝ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාලයයන් හි අප්‍රිකානුවන් පිළිබඳ අධ්‍යයන සඳහා අධ්‍යයනාංශ බිහි විය.
ඉතිහාසය

රොබට් හැරිස් (කණිෂ්ට) ට අනුව අප‍්‍රිකානු අධ්‍යයන වර්ධනය අදියර හතරකින් සිදුවිය. 1890 සිට දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා වූ කාලයේ දී අප‍්‍රිකානු ජනතාවගේ සංස්කෘතිය සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට බොහෝ සංවිධාන බිහිවිය. දෙවන අදියරේ දී මෙහි අවධානය කළු ඇමෙරිකානුවන් වෙත යොමුවිය. තුන්වන අදියරේදී අප‍්‍රිකා කේන්ද්‍රික අධ්‍යයන කළු අධ්‍යයන ලෙස සංවිධානගත වන්නට විය. හතරවන අදියර ලෙස වඩා විධිමත් සෙද්ධාන්තික විමර්ශනයක් ඇෆ‍්‍රිකානා ස්ටඞීස් නමින් බිහිවිය.

ඇෆ‍්‍රිකානා ස්ටඞීස් යන වදන පැමිණ ඇතැයි සැළකිය හැක්කේ මානව හිමිකම් ව්‍යාපාරයේ ප‍්‍රථිඵලයක් ලෙස ජේම්ස් ටර්නර් විසින් 1969 දී පිහිටුවන ලද ඇෆ‍්‍රිකානා ස්ටඞීස් ඇන්ඞ් රිසර්ච් සෙන්ටර් අනුසාරයෙනි.
මූලාශ්‍ර
අපරිකානු අධ්යයන - ඉතිහාසය

රොබට් හැරිස් (කණිෂ්ට) ට අනුව අපරිපැමකානු අධ්යඇයන වර්ධනය අදියර හතරකින් සිදුවිය. 1890 සිට දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා වූ කාලයේ දී අපරි‍ශනකානු ජනතාවගේ සංස්කෘතිය සහ ඉතිහාසය පිළිබඳ අධ්යසයනයට බොහෝ සංවිධාන බිහිවිය. දෙවන අදියරේ දී මෙහි අවධානය කළු ඇමෙරිකානුවන් වෙත යොමුවිය. තුන්වන අදියරේදී අපරි ටdකා කේන්ද්රි ක අධ්ය යන කළු අධ්යියන ලෙස සංවිධානගත වන්නට විය. හතරවන අදියර ලෙස වඩා විධිමත් ෙසෙද්ධාන්තික විමර්ශනයක් ඇෆරි‍වධකානා ස්ටඞීස් නමින් බිහිවිය.
ඇෆරිරන/කානා ස්ටඞීස් යන වදන පැමිණ ඇතැයි සැළකිය හැක්කේ මානව හිමිකම් ව්යාවපාරයේ පර්ය ථිඵලයක් ලෙස ජේම්ස් ටර්නර් විසින් 1969 දී පිහිටුවන ලද ඇෆරිහැකකානා ස්ටඞීස් ඇන්ඞ් රිසර්ච් සෙන්ටර් අනුසාරයෙනි.


http://en.wikipedia.org/wiki/Black_studies#History
ඇෆරිකානා අධ්යයන - ජර්නල

x ඇෆරිn.wකානා අධ්යoයන පිළිබඳ ජාත්යාන්තර ජර්නලය - අපරි්ිළකානු ජනතාවගේ අත්දැකීම් පර ශ්න කිරීම සහ විශ්ලේෂණය සඳහා නිර්මාණය වී ඇත.
x අපරිය.wකානු ඉතිහාස අධ්ය යන පිළිබඳ ජාත්යහන්තර ජර්නලය - අපරි‍ුයකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ සෑම අන්දමකම ලිපි පරාe ග් ඓතිහාසික පුරාවිද්යාකවේ සිට මහාද්වීපයේ වර්තමාන අර්බුද දක්වාත් අපරිාසයකාව සහ නව ලෝකයේ අපරිඅපරකානු අමෙරිකානුවන් අතර සබඳතා ත් ඇතුලත් වේ.
x ඇෆරි‍.wකානා - අපරි යනකාව සහ ඩයස්පෝරාව පිළිබඳ අදහස් ඇතුලත් ජර්නලයකි.
x ඇෆරි‍.wකානා ඉලෙක්ට්රොපනික නාමාවලිය - මෙයට අපරිපිළකාව පිළිබඳ සෑම අංගයක් ම පාහේ -එහි ජනතාව නිවාස නගර දිස්තරි් ක්ක පරාි න්ත රාජ්යේ පරරි දේශ ආදියේ සමාජයීය ආර්ථික තිරසාර සංවර්ධනය නිර්මාණශීලී සාහිත්යි කලාව සහ ඩයස්පෝරාව පිළිබඳව - අඩංගු වේ.
x ඇෆරි .wකානා ඔන්ලයින් සංස්කෘතික කලාව හා ගවේෂණ පිළිබඳ අපරි කානු කේන්ද්රයයේ ජර්නලය.


http://en.wikipedia.org/wiki/Black_studies#Journals
ආසියානු අමෙරිකානු අධ්යයන

කෙරෙන අධ්යාiපනික ක්‍ෙෂ්තරගර යයි. මෙය අපරිමෙයකානු අමෙරිකානු අධ්යවයන ලතින් අමෙරිකානු අධ්යමයන සහ අමෙරිකානු ආදිවාසී අධ්ය‍යන ආදිය ඇතුලත් ජනවාර්ගික අධ්ය්යන ක්ෂෙඅ්තරසියයට සමීපත්වයක් දක්වයි. ආසියානු අමෙරිකානු අධ්යයයන ආසියානු අමෙරිකානුවන් ගේ ඉතිහාසය සංස්කෘතිය දේශපාලනය අර්බුද හා අත්දැකීම් පිළිබඳ පුළුල් විගරිකාහයක යෙදෙයි. ආසියානු අමෙරිකානු අධ්යායනිකයෝ සමාජ විද්යා්ව ඉතිහාසය සාහිත්යන දේශපාලන විද්යාආව හා වැනි බොහෝ දෘෂ්ටි කෝන වලින් එන විවිධ විශ්ලේෂණ මෙවලම් තම අධ්යතයන කටයුතු සඳහා භාවිත කරති. මෙය ආසියාවේ ජීවත්වන ආසියානුවන්ගේ ඉතිහාසය සංස්කෘතිය ආගම ආදිය අධ්යතයනය කරන ආසියානු අධ්ය‍යන ක්ෂේ්තරසියයෙන් වෙනස් ව අමෙරිකාවේ වෙසෙන ආසියානුවන් පිළිබඳ ගවේෂණය කරයි.


http://en.wikipedia.org/wiki/Asian_American_Studies
ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන - ප්‍රධාන පාඨමාලා සහ පීඨ

මෙම අධ්‍යාපනයට අදාලව කැලිෆෝනියාවේ ඇති පාඨමාලා ප්‍රධාන වශයෙන් බෙකර්ලි විශ්ව විද්‍යාලය ලොස් ඇන්ජලිස් විශ්ව විද්‍යාලය අර්වින් ඬේවිස් සහ සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාල වල ද ක්ලෙරමොන්ට් කොලේජ් හිද පැවැත්වේ. ලොස් ඇන්ජලිස් විශ්ව විද්‍යාලය මෑතකදී ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන පීඨයක් ආරම්භ කළේය. ස්ටැන්ෆෝර්ඞ් විශ්ව විද්‍යාලය මෑතකදී ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන ද ඇතුලත් වාර්ගික හා සංස්කෘතික පාඨමාලාවක් ආරම්භ කළේ ය.
කැලිෆෝනියාවෙන් පිටත ප්‍රාධාන පාඨමාලා වොෂිංටන්, ඉලිනොයිස්, කොලරාඩෝ, කොර්නෙල් සහ කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාල වල පැවැත්වේ. අනෙකුත් නැගි එන පාඨමාලා ඇරිසෝනා නිව්යෝර්ක් පෙන්සෙල්වේනියා සහ මිනසෝටා විශ්ව විද්‍යාල වල පැවැත්වේ. වර්තමානයේ වර්ජිනියා නෝර්ත්වෙස්ටර්න් සහ නෝර්ත්කැරොලිනා වැනි විශ්ව විද්‍යාල ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන ආරම්භ කිරීමේ වැඩ පිළිවෙල දියත් කරමින් හිඳී.
ලොස් ඇන්ජලිස් විශ්ව විද්‍යාලය ආදියේ ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන පිළිබඳ උසස් උපාධි ලබා ගැනීමට අවස්ථාව සළසා තිබේ.
චාර්ල්ස් බී වැන්ග් ගෙන් ආධාරයක් ලෙස ලද ඩොලර් මිලියන පණහක් වටිනා ගොඩනැගිල්ලේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නැගෙනහිර වෙරළේ ස්ටෝනි බෲක් හි නිව්යෝර්ක් ප්‍රාන්ත විශ්ව විද්‍යාලය මෑතකදී ආසියානු සහ ආසියානු අමෙරිකානු අධ්‍යයන පීඨයක් ආරම්භ කරන ලදී .
විශාල ආසියානු ජනගහනයකින් හෙබි නිව්යෝර්ක් නුවර පිහිටි ක්වීන්ස් කොලේජ් හා නිව් යෝර්ක් නාගරික විශ්ව විද්‍යාලය ආසියානු අමෙරිකානු ගවේෂණ මධ්‍යස්ථානයට හා ආසියානු අමෙරිකානු කේන්ද්‍රයට නිජබිම විය. මෙම ආයතන දෙකම ආසියනු අමෙරිකානුවන් පිළිබඳ ගවේෂණයෙහි ලා ප්‍රමුඛ ව කටයුතු කරන අතර නිව්යෝර්ක් නගරයේ ආසියානු ඩයස්පෝරාව පිළිබඳ වඩාත් අවධානයක් දක්වයි.


http://en.wikipedia.org/wiki/Asian_American_Studies#Major_Programs.2FDepartments
බ්ලූස්

බ්ලූස් සම්ප‍්‍රදායික මූල අප‍්‍රිකානු අමෙරිකානු ජන සංගීතය, සාම්ප‍්‍රදායික සංගීතය, කන්ටි‍්‍ර සංගීතය.සංස්කෘතික මූල දකුනු දිග එක්සත් ජනපදයේ 19 සියවසේ අග භාගයේ.සංගීත භාණ්ඩ ගිටාර්-පියානෝ - හාමෝනිකා - බේස් ගිටාර් - ඩ‍්‍රම් - සැක්සපෝන් - කටහඩ-ට‍්‍රම්පට් - ට‍්‍රැම්බොන් ප‍්‍රධාන ධාරාවේ ජනප‍්‍රියත්වය බ්ලූස් සංගීත ශ්‍රෙණි හා ස්වර ඛණ්ඩ 20 වන සියවසේ ජනප‍්‍රිය සංගීතයේ බහුල වශයෙන් යොදාගන්නා ලදී . මෙය විශාල බලපෑමක් සිදුකළ සංගීත ක‍්‍රමයකි.ව්‍යුත්පන්න රටා ජෑස්, ආර් ඇන්ඞ් බී, රොක් උපක්‍ෂේත‍්‍ර
බුගී-වුගී, සම්භාව්‍ය කාන්තා බ්ලූස්, කන්ටී‍්‍ර බ්ලූස්, ඩෙල්ටා බ්ලූස්, ඉලෙක්ටි‍්‍රක් බ්ලූස්, ෆයිෆ් ඇන්ඞ් ඩ‍්‍රම් බ්ලූස්, ජම්ප් බ්ලූස්, පියානෝ බ්ලූස් සබැඳි ක්ෂේත‍්‍ර බ්ලූස් රොක් ,ජෑස් බ්ලූස් ,පන්ක් බ්ලූස්, සෝල් බ්ලූස් ප‍්‍රාදේශික භාවිතා ඇෆ්රිකන් බ්ලූස්, ඇට්ලන්ටා බ්ලූස්, බි‍්‍රටිෂ් බ්ලූස් ,කැනේඩියන් බ්ලූස්, චිකාගෝ බ්ලූස් ,ඩිට්‍රොයිට් බ්ලූස්, ඊස්ට් කෝස්ට් බ්ලූස්, කෙන්සාස් සිටි බ්ලූස්, ලූසියානා බ්ලූස්, මෙම්පීස් බ්ලූස්, නිව් ඕර්ලින්ස් බ්ලූස්, පෙඩිමොන්ට් බ්ලූස්, සෙන්ට් ලූයිස් බ්ලූස්, ස්වෑම්ප් බ්ලූස්, ටෙක්සාස් බ්ලූස්, වෙස්ට් කෝස්ට් බ්ලූස්



බ්ලූස් යනු කටහඩ හා සංගීත භාණ්ඩ ආශ‍්‍රයෙන් නිර්මාණය කෙරෙන බ්ලූ නෝට්ස් (දුක්ඛ ස්වර) ප‍්‍රමුඛ කොට ගත් සංගීත ප‍්‍රභේදයකි. මෙය අමෙරිකාවේ සිටි අප‍්‍රිකානු අමෙරිකානු ජනතාවගේ බැති ගී, වගා ගී, සැහැලි හා වෙනත් සරල ජන ගී ආශ‍්‍රයෙන් බිහිවුණි. බ්ලූ නෝට්ස් හෙවත් දුක්ඛ ස්වර භාවිතයත් ප‍්‍රශ්නෝතතර (කෝල් ඇන්ඞ් රෙස්පොන්ස්) ක‍්‍රමයේ සංගීතය හා පදරචනා ත් මෙහි අප‍්‍රිකානු ආභාෂය සඳහා සාධක වේ. පසුකාලීනව බ්ලූස් අමෙරිකානු හා බටහිර ජනප‍්‍රිය සංගීතයට මුසු වූ අතර ජෑස්, රිදම් ඇන්ඞ් බ්ලූස්, බ්ලූග‍්‍රාස්, හිප් හොප් හා වෙනත් ජනප‍්‍රිය සංගීත ක‍්‍රම රාශියකට මූල බීජය සැපයීය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Blues
පසල් සංගීතය

කන්ට්‍රි මියුසික් හෙවත් පසල් සංගීතය යනු මූලිකව ම දකුණු දිග එක්සත් ජනපදවල සහ ඇපාචියන් කඳුකරයේ බිහිවූ ජනල්‍රිය සංගීත මිශ්‍රණයකි. එහි මුල් සාම්පරයු දායික ජන සංගීතය කෙල්ටික් සංගීතය බ්ලූස් ගොස්පල් සංගීතය හෝකුම් සහ පැරණි යුගයේ සංගීතය දක්වා දිවෙන අතර 1920 දශකයේ දී මෙය සීඝරතයකයෙන් ව්යාපප්ත විය. මේ සඳහා මුලින් භාවිත වූ හිල්බිලි මියුසික් යන්න බැහැර වන විට 1940 දශකයේ දී කන්ටිරවූ මියුසික් යන්න ආදේශ විය. මෙම වදන 1970 දශකයේ දී වඩාත් ව්යාබප්ත වූ අතර ඉන් පසුව කන්ටිර්ට සහ වෙස්ටර්න් සංගීතය කර්ස මයෙන් පහව යන්නට විය. කෙසේ වුවද එක්සත් රාජධානියේ තවමත් මෙම සංගීත රටාව බහුලව භාවිතා වේ.
වයඹදිග එක්සත් ජනපදවල විවිධ ජාතීන් ට අයත් කණ්ඩායම් විසින් නිමැවූ වෙස්ටර්න් මියුසික් යන්න ත් සමග කන්ටිරරණ සහ වෙස්ටර්න් මියුසික් යන්න පොදු වදනක් සේ භාවිතා විය.
කන්ටිර/e සංගීතය එදා මෙදා තුල වැඩිම අලෙවියක් වාර්තා කළ ගායකයෝ දෙදෙනෙක් බිහිකිරීමට සමත් විය. ඉන් එක් අයෙකු වූ එල්විස් ප්රෙමස්ලි මුල් කාලයේ හිල්බිලි කැට් යන නාමයෙන් හැඳින්වූ අතර ලූසියානා හේරයිඞ් නම් රූපවාහිනී වැඩසටහනේ නිරන්තර පෙනී සිටින්නෙක් විය. ඔහු පසුව එකල නැගී එන සංගීතයක් වූ රොක් ඇන්ඞ් රෝල් අර්ථ නිරූපණය කළ ශිල්පියා බවට පත් විය.
අනෙක් අලෙවි වාර්තා තැබූ ගායකයා වූයේ ගාර්ත් බෲක්ස් ය. වැඩිම ආදායමක් ලැබූ කන්ටිරයි ගායකයෙකු වූ ඔහු 1990 දශකයේ අග භාගයේ කුඩා කාලයකට හැරුණු කොට සම්පූර්ණයෙන් ම කන්ටිරයු ගායකයෙකු ලෙස කටයුතු කළේ ය.
බොහෝ සංගීත කර90 ම වල අලෙවිය අඩු වූවද 2006 වසරේදී කන්ටිරන් සංගීතය එහි හොඳම වසරක් වාර්තා කළේ ය. අමෙරිකාවේ කන්ටිරපව ඇල්බම අලෙවිය සියයට 17.7 කින් වැඩිවූ අතර එය පරරණ මාණාත්මකව මිලියන 36 ක් විය. මීට අමතරව ගුවන් විදුලි වර්ගීකරණ සමාගම් දත්ත අනුව එක්සත් ජනපදය පුරා කන්ටිරනා සංගීතයට සවන් දෙන්නෝ පරඩා මාණය පසුගිය දශකය පුරාම සතියකට වැඩිහිටියන් මිලියන 77.3 ක ඒකාකාරී තත්වයකින් පැවතිණ.
කන්ටිරීා මියුසික් යන පදය බොහෝ ශෛලීන් පරයය භේදයන් සහ අනු පරුව භේදයන් වෙනුවෙන් භාවිත කරනු ලබයි.
සංගීතයේ අර්ථ නිරූපණය

සංගීත ස්වර

ග‍්‍රීක දාර්ශනිකයෝ සහ මධ්‍යතන සෛද්ධාන්තිකයෝ සංගීතය යනු නාදය තිරස් ව රිද්ම ලෙස ත් සිරස් ව සුසංවාද ලෙසත් එක් කිරීම ලෙස අර්ථ දැක්වුවෝ ය. සංගීත වේදය මෙකල ට අනුව බිහිවූයේ සංගීතය යනු බොහෝ විට ශ‍්‍රවණයට පි‍්‍රය උපදවන පටිපාටිගත ක‍්‍රමවේදයක් යන අරුත මත සිට ය. කෙසේවුවද 20 වන සියවසේ සංගීතඥයෝ සංගීතය ඇසීමට ප‍්‍රිය විය යුතු යැයි යන මතයට අභියෝග කරමින් වඩාත් අමිහිරි හා රළු නාදරටා ගවේශණය කළෝ ය. අද දක්නට ඇති ඩෙත් මෙටල් හෝ ග‍්‍රයින්ඞ් කෝර් වැනි සංගීත රටා වඩාත් කටුක නාද රටා පවා පේ‍්‍රක්ෂකයා පෙළඹෙන්නේ නම් සංගීතය ලෙස වර්ග කළ හැකි බව පෙන්වා දෙයි.

විසි වන සියවසේ සංගීතඥයෙකු වූ ජෝන් කේජ් සංගීතය ප‍්‍රියමනාප හෝ තේරුම් ගත හැකි නාද රටා වලින් සමන්විත විය යුතුය යන මතයට එකඟ වූයේ නැත . අප ශ‍්‍රවණය කරන සියලූ ශබ්ද සංගීතය බවට පත්කරලිය හැකි යැයි ඔහු තර්ක කළේ ය. "ශබ්ද කියා දෙයක් නැහැ. තිබෙන්නේ ධ්වනිය පමණයි" ඔහු කියා සිටියේ ය. සංගීතවිශේෂඥයෙකු වූ ජෝන් ජාක්ස් නැට්යෙස් මෙසේ ප‍්‍රකාශ කර තිබේ. "සංගීතය සහ ශබ්දය අතර සීමාව සෑම විටම සංස්කෘතියෙන් තීරණය කර තිබෙනවා. එකම සමාජයක වුනත් මෙම සීමාව එකම තැන නොරැඳෙන්න පුලූවන්. කෙටියෙන් කිවහොත් මේ සම්බන්ධයෙන් එකඟත්වයක් දකින්න ලැබෙන්නෙ නැති තරම්. කුමන ආකාරයෙන් ගත්ත ත් කිසිම තනි සබුද්ධික විශ්වීය අර්ථ නිරූපණයක් සංගීතය සම්බන්ධයෙන් නැහැ".

නිර්මාණකරණය රඟ දැක්වීම හා සංගීත අර්ථ නිරූපණය පවා සංස්කෘතික හා සමාජයීය රාමු වලට අනුව වෙනස් වෙයි. සංගීතය ඉතාමත් ක‍්‍රමානුකූලව සංවිධිත වූ සුසංයෝජන වල සිට නිරායාස සංයෝජන හරහා අහඹු ආකෘති දක්වා දිවෙ යි. සංගීතය විවිධ ප‍්‍රභේද සහ අනු ප‍්‍රභේද වලට බෙදිය හැක. කෙසේ වුවද මෙම විභේදන වල සීමා මායිම් සහ සම්බන්ධතා බොහෝ විට අපහැදිලි වන අතර ඇතැම් විට ආන්දෝලනාත්මක ඒක පුද්ගල මතවාද වලට විවෘත වෙයි. කලාව තුල සංගීතය යන්න ප‍්‍රසාංගික කලාවක් ලලිත කලාවක් හෝ ශ‍්‍රාව්‍ය කලාවක් ලෙස වර්ගකළ හැකි ය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Music#Definition_of_music
මුල් කාලීන සංගීතය

1600 ට පෙර ලිඛිත සංගීතය තුල එය වාදනය ට අවශ්‍ය වාද්‍ය භාණ්ඩ මොනවාදැයි සඳහන් නොවුණි. සියවසකට පෙර සංගීතය රචනා කළෝ එහි කුමන පේලිය සංධ්වනිගත විය යුතුද හෝ භාණ්ඩ මගින් වාදනය විය යුතුදැයි සෑම විට ම සඳහන් නොකළෝ ය. එමෙන් ම රචිත සංගීතය වාදනය කළ යුත්තේ කුමන සප්තකය තුලදැයි යන්න ද සෑම විටම සඳහන් නොවුනි. රිද්මය පිළිබඳ සඳහන් දිවෙන්නේ 1200 තරම් අතීතයකට පමණි. එමනිසා මධ්යතන හා පුනරුද සමයේ සංගීත වාදනය කරන නූතන සංගීතඥයෝ අතර අනුමාන බහුලය. කෙසේ වුවද පුනරුද සංගීතඥයෝ ද්විදිශය තූර්යසංවාදය පිළිබඳ සුවිශේෂී ලෙස පුහුණුව ලැබූවන් විය යුතු අතර එමගින් සංගීතය කියවීම සඳහා අවශ්‍ය අමතර කරුණු ලබාගත්තා විය හැක.

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සිදුවූ සංගීත පිබිදීමත් සමග ඉතිහාස ආවේදිත රඟදැක්වීම් හෙවත් පවතින ලිඛිත හා වෙනත් සාධක ආශ්රයෙන් මුල් සංගීතයට හැකිතාක් සමාන ව සංගීතය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම මුල් කාලීන සංගීතය වර්තමානයේ ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා බොහෝ ඉවහල් විය.
රඟ දැක්වීම පුහුණු වීම

20වන සියවසේ මුල් කාලීන සංගීත කටයුතු රඟ දැක්වීම් පුහුණුවීම සමඟ සමීපව සම්බන්ධවී තිබුණි. මුල් කාලීන සංගීතයේ අලුත් වූ උනන්දු වීම් සමඟ සංගීතය ආවර්ත උපාංග හා සාම්ප්‍රදායිකව දත් වාදනය කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රමවලට උනන්දුවක් දැක්වීය.