JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Spana

Spana ni kifaa cha ufundi kinachotumiwa kugeuza skurubu na nati kwa kuzikaza au kuzifungua.

Spana nyingi zinalingana na umbo la kawaida la kichwa cha skurubu na nati yake yenye pande 8. Kimsingi kuna aina mbili:
*Spana iliyofungwa umbo la mviringo inashika kichwa cha skurubu pande zote. Ni kifaa bora hasa kama skurubu na nati yake zimeshikana sana.
*Spana wazi lenye umbo la mdomo uliofunguliwa inashika skurubu pande nne kati ya pande sita. Inafaa kugeuza skrubu kwenye kona penye nafasi ndogo isiyoruhusu kutumia spana iliyofungwa.

Spana inatakiwa kulingana kikamilifu na ukubwa wa kichwa cha skrubu au nati yake. Kama spana ni kubwa kidogo au skurubu haina kipimo sanifu kuna hatari ya spana kuteleza na kuharibu kona za kichwa au za nati.

Kuna pia spana za pekee zinazoweza kurekebiswa kulingana na kipimo cha skurubu.

Skurubu za pekee huwa na spana zao.

Jamii:Zana
Bisibisi

thumb|150px|Bisibisi nyofu na bisibisi msalaba
thumb|150px|Seti ya bisibisi mbalimbali
Bisibisi ni kifaa cha ufundi kinachotumiwa kugeuza skurubu (parafujo) yenye kofia iliyo na tundu ama kwa kuikaza au kuifungua..

Bisibisi huwa na shikamano upande moja inayowezesha mkono kuishika vizuri. Mwisho wake una umbo unaolingana na umbo la tundu kwenye kofia ya parafujo.

Maumbo ya kawaida ni ama tundu nyoofu au tundu msalaba. Kuna aina mengine kwa maumbo mbalimbali ya kofia za parafujo za pekee.

Jamii:Vifaa
Msumari

thumb|right|Misumari
thumb|right|Msumari katika ubao
thumb|Misumari.
Msumari (pia: msumali) ni nondo nyembamba ya chuma au feleji yenye ncha na kichwa. Inatumiwa kwa kufunga kitu juu ya kitu kingine.

Kwa kawaida hupigwa kwa kutumia nyundo na hivyo kuingizwa katika ubao au ukutani.

Msumari ni kifaa cha kuchoma au kuchimba kilichotengenezwa kwa kawaida kwa chuma. Kuna aina mbalimbali za misumari zinazotumiwa kwa madhumuni tofauti, lakini kwa ujumla, msumari unatumika kushikilia vitu pamoja, kama vile mbao au vifaa vingine vya ujenzi.

Misumari inaweza kuwa na miundo tofauti, lakini mara nyingi ina kichwa kimoja upande mmoja na mwisho mwingine unaochomeka au unaochimbika. Kichwa cha msumari hutumika kuzuia msumari usiingie ndani ya kitu zaidi ya inavyohitajika, na mwisho wa msumari hutumika kuingia kwenye nyenzo na kushikilia vitu pamoja.

Msumari unaweza kutumika katika miradi mbalimbali, kama vile ujenzi wa nyumba, kutengeneza samani, na shughuli nyingine za ufundi. Misumari pia inaweza kutengenezwa kwa vifaa tofauti, kama vile chuma, alumini, au hata plastiki kulingana na matumizi yake.

Ni muhimu kutumia ukubwa sahihi na aina ya msumari kulingana na mahitaji ya kazi husika. Kwa mfano, misumari inayotumiwa katika ujenzi wa nyumba inaweza kuwa na ukubwa na nguvu zaidi kuliko ile inayotumiwa kwa kazi ndogo za ufundi au mapambo.


Jamii:Vifaa
Pia

thumb|Pia

Pia (Kiing. cone) ni gimba linalopatikana kama nukta zote za duara zinaunganishwa na nukta moja iliyopo juu yake.

Kwa lugha nyingine pia inapatikana kama pembetatu mraba inazunguka kwenye upande wake mfupi.

Eneo la duara ya msingi ni tako la nia. Umbali kutoka tako hadi ncha yake ni kina cha pia.

Katika jiometria si lazima ya kwamba tako ni duara. Umbo lolote linafaa. Kwa mfano piramidi kijiometria ni aina ya pia yenye tako la poligoni kwa kawaida mraba.

Yaliyomo V (=volume) ya pia hukadiriwa kwa njia ifuatayo:

ni theluthi moja ya eneo la tako b (=base) lililozidishwa na kina h (=height):
:V = \frac{1}{3} b h

Kama pia ina tako la mviringo fomula yake ni

theuthi moja ya pai iliyozidishwa na rediasi r mara r mara kina h.

:V = \frac{1}{3} \pi r^2 h.
Marejeo

Jamii:Jiometria
It's About Time (albamu ya Christina Milian)

It's About Time ni albamu ya pili ya mwimbaji wa Kimarekani Bi. Christina Milian. Albamu ilitolewa na studio ya Island Records mnamo 15 Juni 2004 katika Japan, na 13 Julai 2004 katika Marekani.

Albamu hii imekuwa kama ya kwanza kwa Milian katika U.S. kwa tokeo la shambulio la kigaidi la 11 Septemba 2001, ambalo lilitokea wiki mbili kabla ya kutoa albamu yake ya awali. Kwa upande wa matayarisho ya albamu hii, Milian amefanya kazi na Bloodshy na Avant, Darkchild, Cory Rooney, Warryn Campbell, Bryan Cox na Poli Paul.

Albamu imepata kushika nafasi ya kumi na nne katika U.S. Billboard 200 Bora na kushika tena nafasi ya ishirini na moja katika UK, kwa kuuza jumla ya kopi 382,000 na 63,708 kisawawa. Albamu imetunikiwa medani ya fedha katika UK, na kupokea Tuzo za Grammy ikiwa kama albamu bora ya muizki wa R&B.

Single kutoka katika albamu hii ni Dip It Low ikifuatiwa na Whatever U Want ambayo kaimba na msanii Joe Budden, lakini single hizi zote mbili hazikupata mafanikio makubwa kabisa katika US na UK kwa ujumla.
Orodha ya nyimbo

# "Intro"–1:06
# "Dip It Low" (akimshirikisha Fabolous)–3:39
# "I Need More"–3:17
# "Whatever U Want" (akimshirikisha Joe Budden)–3:49
# "Someday One Day"–4:32
# "Highway"–3:33
# "I'm Sorry"–3:44
# "Get Loose"–3:37
# "L.O.V.E" (akimshirikisha Joe Budden)–4:21
# "Peanut Butter & Jelly" (akimshirikisha Joe Budden)–3:46
# "Miss You Like Crazy"–4:49
# "Oh Daddy"–3:55
# "I Can Be That Woman" [wimbo wa ziada wa kimataifa]–3:13
# "Hands on Me" [wimbo wa ziada wa UK]–3:06
Toleo la Kijapani

# "Dip It Low"–3:16
# "L.O.V.E."–3:45
# "Down for You"–3:39
# "Someday One Day"–4:31
# "Highway"–3:33
# "I Can Be That Woman"–3:13
# "Peanut Butter & Jelly"–3:46
# "Hands on Me"–3:06
# "7 Days"–4:17
# "Oh Daddy"–3:55
# "Miss You Like Crazy"–4:49
# "Dip It Low" [Remix] (akimshirikisha S-Word)–3:55
# "Dip It Low" [Full Intension Dub]–5:46
# "You Snooze, You Lose" [wimbo wa ziada]–3:31
Chati
Marejeo
Khan

Khan ((可汗 - Kichina: kèhán; kwa maandishi ya Kiarabu: خان‎) ni cheo cha mtawala chenye asili kati ya wafugaji Wamongolia na Waturki wa Asia ya Kati. Mwanzoni kilikuwa cheo cha kijeshi kilichomaanisha Mkuu, amirijeshi au Bwana mkubwa. Baadaye ilimaanisha hasa mtawala. Kiasili cheo kilikuwa "khagan" lililofupishwa kuwa "khan" pekee.

Wamongolia waliongozwa na Chingis Khan na kutokana na sifa zake matumizi ya cheo hiki kilisambaa pande nyingi za Asia.

Madola mengi yaliyoongozwa na wasemaji wa Lugha za Kiturki yalitawaliwa na makhan au makhagan. Baadaye cheo hiki kilitumiwa pia kwa makabaila wa ngai za chbini zaidi.

Leo hii "Khan" anayejulikana hasa ni Aga Khan ambaye ni kiongozi wa kidini wa Waislamu akitazamiwa kama Imam wa Nizari katika jumuiya ya Waismaili. Imamu wa 46 alipewa cheo hiki kama heshima na Shah wa Uajemi wakati wa karne ya 19. Wafuasi wake wameendelea kutumia cheo hiki hadi leo.
Viungo vya Nje

* on-line encyclopaedia on all Bengal, in English
* Etymology OnLine
* RoyalArk- see under each present country
* WorldStatesmen- see under each present country

Jamii:Cheo
Nasaba ya Qing

RIGHT|250px|thumb|Bendera ya nasaba ya Qing (1890–1912)
RIGHT|250px|thumb|Eneo la China chini ya nasaba ya Qing mnamo 1820

Nasaba ya Qing (Kichina: 清朝; pinyin: Qīng cháo) ilitawala China kati ya 1644 na 1912.

Watawala wa Qing walichukua nafasi ya makaisari wa nasaba ya Ming. Familia ya Qing ilitoka Manchuria na kwa sababu hii huitwa pia "Nasaba ya Manchu".
Chanzo cha watawala kutoka Manchuria

Mnamo 1580 BK Mmanchuria Nurhaci alikuwa jenerali wa kitengo cha kaskazini cha jeshi la nasaba ya Ming. Nurhaci aliunganisha makabila ya Wamanchuria na tangu 1616 akajiita Khan wa Manchuria yote.

Kuanzia 1644 jeshi la Wamanchuria lilianza kuvamia sehemu kubwa za China ya kaskazini na kupindua nasaba ya Ming.

Walihamisha mjiu mkuu wao kwenda Beijing.
Maendelo ya kipindi cha Qing

Karne za utawala wa Qing zilileta maendeleo makubwa katika uchumi na idadi ya wakazi wa China iliongezeka kutoka watu milioni 143 mnamo 1740 hadi watu milioni 430 mnamo 1850. Serikali ilisimamia karahana za mafundi waliotenegeneza bidhaa nyingi zilizopelekwa hadi Ulaya na Marekani. China ilikuwa na mapatao makubwa ya dhahabu kutoka Ulaya kutokana na biashara hii. Kati ya bidhaa zilizotafutwa Ulaya zilikuwa hasa vyombo vya kauri, fanicha na kazi za sanaa.
Ugomvi na Uingereza na vita ya afyuni

Kuanzia miaka ya 1820 Waingereza waliongeza biashara ya afyuni katika China. Majaribio ya serikali ya Qing kusimamisha biashara ya dawa hili la kulevya likasababisha vita ya afyuni ya kwanza (1839 bis 1842) ambako manowari za Uingereza zilishinda wanajeshi wa maji Wachina na kuteka niji muhimu kwenye pwani. Chini ilipaswa kukubali amani iliyoruhusu biashara ya afyuni na kuondoa masharti mengine kuhusu biashara ya nje.

Kwa njia hii China ya Waqing haikuwa tena nchi huru lakini ilipaswa kuwapa wageni kutoka Ulaya nafasi kubwa na kubwa zaidi katika biashara na uchumi. Pamoja na hayo mataifa ya Ulaya yalitwaa miji kama Hongkong kama vituo vyao vya kibiashara na kijeshi.
Mwisho wa Qing na ufalme katika China

Mwisho wa karne ya 19 vikundi mbalimbali ndani ya nasaba ya Qing walianza kuvutana juu ya matengenezo ya utaratibu wa kijamii na kisiasa. Malkia Cixi alizuia mabadiliko haya. Hadi kifo chake mwaka 1908 alitawala China iliyoendelea kushuka katika hali ya nusukoloni ya nchi za Ulaya. Kabla kifo chake alimteua mtoto Pu Yi kama kaisari mpya lakini utawala wa Qing ilipinduliwa katika mapinduzi ya China ya 1911 iliyomaliza nasaba ya Qing pamoja na ufalme katika China. Pu Yi alilazimishwa kuachana na cheo cha Kaisari mwaka 1912.

Mwaka 1934 hadi 1945 Japani ilimteua kama mtawala wa Manchuria iliyokuwa nchi kwa jina tu chini ya usimamizi wa Japani.


Jamii:Madola

Jamii:Historia ya China
Bursa

thumb|right|450px|Mji wa Bursa katika Uturuki.
Bursa (kihistoria pia una julikana kama Prussa, Kigiriki: Προύσα, halafu baadaye waliita Brusa) ni mji ulioko mjini kaskazini-magharibi mwa nchi ya Uturuki na ndiyo mji mkuu wa Mkoa wa Bursa.

Mji una wakazi wapatao 1,562,828 (2007). Huu ni mji wa nne kwa ukubwa katika Uturuki, ukiwa pamoja na kuwa kama ndiyo mji wenye ukuwaji mkubwa wa viwanda na kilimo katika nchi.

Mji wa Bursa upo mjini kaskazini-magharibi katika mapolomoko ya Mlima Uludağ Kusini mwa Mkoa wa Marmara. Mji umepakana kabisa na Bahari ya Marmara na Yalova katika kaskazini, Kocaeli na Sakarya katika kaskazini-mashariki, Bilecik katika mashariki na Kütahya na Balıkesir ipo kunako kusini.
Viungo vya nje

* Uludağ University
* Turkey Live Bursa
* Bursa City Sport Portal
* All About Turkey
* Bursa Metropolitan Municipality
* Bursa Weather Forecast Information
* Bursa - Orhangazi Business Guide
* Pictures of Bursa
*Turkey Handbook
* Golyaka Village, Bursa
* city sport portal, Bursa
* city catamaran manufacturer, Bursa


Jamii:Miji ya Ugiriki ya Kale katika Uturuki
Jamii:Miji ya Uturuki
Michelle Obama

thumb|right|250px|Michelle Obama.
Michelle LaVaughn Obama (jina la kuzaliwa ni Michelle LaVaughn Robinson; alizaliwa 17 Januari 1964) ni Mwanasheria wa Marekani na ndiye mke wa aliyekuwa Rais wa Marekani, Barack Obama.
Huyu ndiye wa kwanza mwenye asili ya Afrika kuwa mke wa Rais wa Marekani.

Michelle alizaliwa na kukua katika kitongoji cha South Side ya Chicago na kusoma hadi kuelekea katika Chuo Kikuu cha Princeton halafu katika Kitivo cha Sheria cha Harvard.

Baada ya kumaliza elimu yake hiyo, alirudi Chicago na kukubali kuchukua nafasi ya kazi katika kampuni ya Sidley Austin, halafu akaja kuwa mmoja kati ya wafanyakazi wa meya wa Chicago Richard M. Daley, halafu baadaye akafanya kazi katika Chuo Kikuu cha Chicago na Hospitali za Chuo Kikuu cha Chicago.

Michelle Obama ni dada wa Craig Robinson, kocha wa mpira wa kikapu wa Oregon State University. Alikutana na Barack pale alipojiunga na Sidley Austin. Pale Barack Obama alipochaguliwa kuwa kama Seneta, familia ya Obama ikachagua kuishi mjini Chicago South Side kuliko kuishi mjini Washington, D.C.
Viungo vya nje

* "Meet Michelle" , biographical entry at BarackObama.com
* "Michelle Obama On Love, Family & Politics" , interview with Katie Couric of CBS News
Marejeo

Jamii:Waliozaliwa 1964
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanawake wa Kwanza wa Marekani
Jamii:Watu katika Chuo Kikuu cha Princeton
Jamii:Chicago, Illinois
Jamii:Washington, DC
Daraja

thumb|Daraja juu ya mto huko Hispania.
Daraja ni jengo lililoundwa kwa kusudi la kuwa na njia ya kupitia juu ya pengo au kizuizi. Mfano mzuri ni daraja linaloendeleza barabara juu ya mto, bopo au juu ya barabara nyingine.

Kuna aina nyingi za madaraja. Ukubwa wa daraja unategemea upande mmoja upana wa kizuizi kinachotakiwa kuvukiwa, yaani upana wa mto au bopo, na kwa upande mwingine uzito wa mizigo itakayopita juu ya daraja. Daraja la kuvukisha watu halina mzigo mkubwa lakini daraja linalopokea njia ya reli au barabara kuu litabeba uzito mkubwa.

Kuna pia madaraja yanayovusha mfereji juu ya mto hivyo kuwezesha meli kupita juu ya meli nyingine. Kwa jumla madaraja ni sehemu muhimu za miundombinu ya kila nchi.
thumb|Upande wa kusini wa daraja la Lake Pontchartrain
Historia

thumb|daraja
Madaraja ya kwanza yalitengenezwa kwa mbao. Baadaye watu waliendelea kutumia mawe. Tangu karne ya 18 madaraja ya chuma yalianza kujengwa. Baadaye madaraja mengi yamejengwa kwa kutumia saruji pamoja na feleji.
Madaraja marefu duniani

Daraja refu zaidi duniani ni Bang Na Expressway mjini Bangkok (Uthai) lenye urefu wa kilomita 54. Linapitisha barabara kuu ya mpito juu ya eneo la jiji.

Daraja refu la pili ni Lake Pontchartrain Causeway linalovuka ziwa Pontchartrain karibu na mji wa New Orleans (Marekani) lenye urefu wa kilomita 38. Madaraja haya yanasimama juu ya nguzo zinazokaa karibu kwa sababu nafasi ya chini si ngumu.
Daraja linaloning'ania

thumb|200px|Daraja linaloning'ania la Akashi
Ugumu wa kujenga daraja ni kuwa zaidi kama nafasi ya kuvukia ni mkono wa bahari na maji yana kina kikubwa. Hapo haiwezekani kuwa na nguzo nyingi na hapa aina ya daraja linaloning'inia inatumiwa. Daraja kubwa linaloning'ania duniani ni daraja la Akashi-Kaikyo (Japani) lenye upana wa kilomita 2 kati ya nguzo za katikati.
Aina za madaraja juu ya njia ya maji

Jamii:Majengo
Horst Buchholz

Horst Werner Buchholz (4 Desemba 1933 – 3 Machi 2003) alikuwa mwigizaji wa filamu kutoka nchini Ujerumani. Ana kumbukwa zaidi kwa kucheza kama Chiko kutoka katika filamu ya The Magnificent Seven. Buchholz amepata kuonekana katika filamu zaidi ya sitini wakati wa shughuli zake kuanzia mwaka 1952 hadi mwaka wa 2002.
Maisha na shughuli za uigizaji

Filamu alizocheza

* Himmel ohne Sterne (1955)
* Die Halbstarken (1956)
* Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull (1957)
* Nasser Asphalt (1958)
* Tiger Bay (1959)
* The Magnificent Seven (1960)
* Fanny
* One, Two, Three (1961)
* The Empty Canvas (1963)
* That Man in Istanbul (1965)
* Cervantes (1967) (he played the title role)
* Sahara (1983)
* Aces: Iron Eagle III (1992)
* Faraway, So Close! (1993)
* Life Is Beautiful (1997)
Viungo vya nje

*
* Horst Buchholz Gravesite


Jamii:Waliozaliwa 1933
Jamii:Waliofariki 2003
Jamii:Waigizaji filamu wa Ujerumani
Plastiki

thumb|300px|Vifaa vya nyumbani vilivyotengenezwa kwa plastiki
Plastiki (kutoka Kigiriki πλαστική plastiki yaani "iliyopewa umbo fulani" ) ni aina ya maunzi mango yanayoundwa kwa njia ya kikemia na kukubali umbo lolote yakiwa teke.

Plastiki ni maunzi sintetiki ambayo haitokei katika mazingira kiasili. Inatengenezwa kwa kuunganisha molekuli nyingi kuwa nyororo ndefu ya polima.

Kuna aina nyingi za plastiki. Kwa kuchagua kemikali na kuongeza madawa mbalimbali kuna chaguo kubwa ya tabia kama ugumu, kubadilika umbo, unyumbufu, uvumilivu kwa joto au baridi au muda wa kudumu.

Wakati wa kutengenezwa plastiki inakubali kila umbo hivyo hutolewa kama filamu, punje, vipande bapa au umbo lolote linalotakiwa. Mifuko na maunzi ya kufugia bidhaa huwa ni plastiki. Plastiki haipokei maji au unyevu hivyo kitu kinachofungwa kabisa ndani ya karatasi ya plastiki inabaki kavu.
Historia

Maunzi ya kwanza katika historia yaliyofanana na plastiki ilikuwa aina ya lami iliyopatikana baada ya kupika utomvu ya miti fulani. Baadaye wataalamu walibuni njia za kubadilisha vitu kama pembe ya wanyama kwa kuipika pamoja na madawa ilikukubali kubadilishwa umbo.

Hatua kubwa ilikuwa mbinu wa kutia dawa la sulfuri kwenye mpira asilia. Kwa njia hii Charles Goodyear wa Marekani aliweza kutengeneza mpira ulioendelea kuwa laini. Aliendelea kubuni njia ya kubadilisha tabia za mpira kuwa mgumu kabisa.

Maendeleo makubwa ya plastiki ilipatikana na utaalamu wa kutumia mafuta ya petroli. Mafuta haya mazito ni mchanganyiko wa kemikali mbalimbali. Katika viwanda vya kusafishia mafuta maunzi haya yanatenganishwa na molekuli zinazofaa zinatolewa kwa matenegnezo ya aina za plastiki.
Aina za Plastiki
Matumizi

Matumizi ya wastani ya plastiki kwa kila mkazi yalikuwa mwaka 2000:
*Marekani: 130 kg
*Ulaya ya Magharibi: 92 kg
*Japani:86 kg
*Amerika ya Kusini: 19 kg
*Ulaya ya Mashariki: 13 kg
*Asia ya Kusini-Mashariki: 13 kg
*Afrika na Mashariki ya Kati: 8 kg

Hadi mwaka 2017 mnamo tani bilioni 8.3 zilitengenezwa duniani. Tani milioni 6.3 za jumla hii zimekuwa takataka isiyotumiwa tena. Asilimia 9 ya takataka hiyo zilirejereshwa na kutumiwa tena kwa umbo tofauti. Asilimia 12 zilichomwa na asilimia 79 ziliwekwa kwenye dampo za takataka au kukaa katika mazingira.
Matatizo ya mazingira

Plastiki huoza polepole sana. Hii inasababisha machafuko ya mazingira hasa pasipo na huduma za takataka. Aina nyingi zikichomwa zinatoa gesi za sumu. Matengenezaji wa Plastiki yanahitaji matumizi ya kemikali nyingi za sumu ambazo ni hatari kwa mazingira.

Hivyo nchi nyingi zimeanza kutoa sheria juu ya matumizi ya plastiki.


Jamii:Kemia
Fair use

Fair use ni suala linalokuwa bora kunakili sehemu ndogo ya kitu kilichoundwa na mtu mwingine bila ya kuvunja sheria.

Katika nchi nyingi, vitu vya sanaa na vingine vingi vitengenezwapo, yaani kama vile hadithi, vitabu, vipindi vya TV, na picha, ambazo zinamilikiwa na mtu aliyeziumba. Mtu huyu anaweza kuruhusu mtu mwingine kutumia vile vitu alivyo vitengeneza, ikibidi hata kwa kujipatia fedha.

Mtu anayemiliki vitu hivi yeye ana hatimiliki ya kumiliki vitu hivyo, ikiwa na maana ya kwamba yeye ana uamuzi wake mwenyewe kuwa nani ana stahili kunakili kazi yake.

Endapo mtu mwingine atatokea na kutumia kazi yake bila ya kumwomba miliki kwanza, basi mtu huyo atakuwa ana vunja sheria. Mmiliki anaweza kumfikisha mtu mahakamani na kudai fidia kwa kitendo walichothubutu kukifanya.


Jamii:Hatimiliki
Jalidi

300px|thumb|Jalidi husababisha kuganda kwa mvuke wa maji uliopo hewani ukikusanyika kwenye matawi ya miti
Jalidi ni hali ya baridi ambapo halijoto inafikia chini ya kiwango cha sentigredi 0. Hii ni kiwango ambako maji yanaanza kuganda kuwa barafu.

Jalidi kama halijoto inaathiri viumbehai na mimea kwa sababu huwa na maji katika miili yao. Mimea inakufa katika hali ya jalidi kama maji ndani ya seli zao inaganda; maji yakiganda yanapanua mjao wake hivyo kupasua seli. Mimea hiyo au sehemu zao zilizokufa huwa nyeusi na hali hii hutiwa jalidi pia (kwa Kiingereza: black frost).

Mimea ya nchi ambako jalidi ni hali ya kawaida wakati wa majira ya baridi ina uwezo wa kukauka kabla ya majira ya jalidi kuanza. Katika mazingira ya joto mimea hufa mara nyingi kama baridi huwa kali.

Kama hali ya jalidi inaendelea kwa wiki mfululizo inaathiri pia ardh,i yaani udongo. Ardhi yenyewe inaganda hadi kimo fulani kinachotegemea muda wa kudumu kwa jalidi. Kwa hiyo mabomba ya maji yanawekwa chini ya ardhi kwenye kimo ambako kwa kawaida jalidi haifiki. Hata hivyo, kama majirabaridi ni kali sana maji yanaweza kuganda ndani ya mabomba na kupasua bomba. Katika mazingira yenye jalidi kunatokea pia uharibifu wa barabara kama maji ya mvua yameingia katika tako la barabara au katika mapengo madogo kwenye lami na kuganda baadaye; maana maji yaliyoganda hupanuka kidogo na hivyo kupasua lami.

Katika mazingira baridi sana kama Aktiki au Antaktiki jalidi inaingia katika udongo hadi kimo cha mita kadhaa. Katika mazingira hayo majirajoto ni mafupi mno, hivyo kuna sehemu za juu za ardhi pekee zinazopoa lakini chini yake bado kuna jalidi ya kudumu (ing. permafrost). Hii inazuia uoto wa miti na kutokea kwa tundra kwa mfano katika maeneo mapana ya Urusi wa Kaskazini na Alaska.
Grafolojia

Grafolojia (kutoka maneno ya Kigiriki , grafé, 'andiko' na , logos, 'elimu'), ambayo pia huitwa elimu ya mwandiko, ni fani inayojaribu kutambua nafsi ya mtu kupitia jinsi anavyoandika.

Msingi wa elimu hiyo ni kwamba hatuandiki kwa mkono tu, kwa kuwa huo unaongozwa na ubongo. Mtu anapoacha kuiga herufi alizofundishwa kwa kuwa amezoea kuandika, anakuja kutokeza nafsi yake mwenyewe katika upekee wake. Tunaweza kusema mtu anapoandika bila kuzingatia usanifu wa herufi anajichora jinsi alivyo.

Wataalamu wa fani hiyo wanazingatia hasa kama mwandiko ni wa mviringomviringo au una pembe na ncha, unakandamiza karatasi kwa nguvu au la, ni mkubwa au mdogo, ni mpana au mwembamba, unapendeza kwa ulinganifu wa herufi zake au la, unafanyika kwa kasi au polepole, unakwenda wima ingawa karatasi haina mstari au huenda ukapanda ama kushuka, unaelekea upande gani, una mapambo au la, n.k.

Kila sifa ya mwandiko ina sababu yake na hivyo kudokeza silika ya mtu upande wa akili, utashi n.k. Lakini baada ya kuzizingatia zote ni muhimu kuziona kwa pamoja ili kumtambua mtu mzima jinsi alivyo, na hatimaye kumsaidia maishani.
Historia

Tangu zamani sana, watu kadhaa wa China, India, Ugiriki na Italia walivutiwa na jinsi mwandiko wa kila mmoja ulivyo tofauti na ule wa wengine, wakaona unadokeza nafsi yake.

Kuanzia karne XVII vilianza kutungwa vitabu kuhusu suala hilo, mpaka ikapatikana ile inayodaiwa na baadhi kuwa sayansi ya mwandiko (grafolojia) inayochunguza uhusiano kati ya mwandiko wa mtu na undani na nafsi yake (akili, maelekeo, vipawa, umbo, maradhi n.k.).
Tanbihi

Jamii:Elimu
Jamii:Mwandiko
Jamii:Saikolojia
B'Day

B'Day ni jina la kutaja albamu ya R&B ya msanii wa Kimarekani - Beyoncé.
Orodha ya nyimbo B'Day

# „Déjà vu” (unaoshirikisha Jay-Z) – 3:59
# „Get Me Bodied” – 3:25
# „Suga mama” – 3:25
# „Upgrade U” (unaoshirikisha Jay-Z) – 4:32
# „Ring the Alarm” – 3:23
# „Kitty Kat” – 3:55
# „Freakum Dress” – 3:20
# „Green Light” – 3:29
# „Irreplaceable” – 3:47
# „Resentment” – 4:41
# „Check on It” (unaoshirikisha Bun B & Slim Thug) – 3:30
#: Ukryte
# „Encore for the fans” – 0:39
# „Listen” (unaotoka sinema Dreamgirls) – 3:39
# „Get Me Bodied (Extended remix)” – 5:59
Orodha ya nyimbo B'Day Deluxe Edition
Single

Jamii:Albamu za 2006
Jamii:Albamu za 2007
Jamii:Albamu za Beyoncé
Siwa barafu

thumb|right|Siwa barafu
thumb|right|Siwa barafu inaweza kuwa na umbo kama hili; asilimia kubwa iko chini ya maji
Siwa barafu (kwa Kiingereza iceberg) ni pande kubwa la barafu linaloelea baharini. Siwa barafu inaweza kusukumwa na mikondo ya baharini hadi kufika kwenye maji vuguvugu inapoyeyuka; kinyume chake inaweza kusukumwa dhidi ya maganda makubwa ya barafu na kuunganika nayo.
Asili ya siwa barafu

Kwa kawaida siwa barafu hupatikana kama pande la barafuto lilomegeka linaloishia pwani na kutumbukia kwenye maji ya bahari. Njia nyingine ni kuvunjika kwa vipande vya maganda ya barafu yanayofunika [[ncha ya kaskazini ya dunia]] na Antaktika.
Tabia

Barafu ni nyepesi kushinda maji na hivyo kipande cha barafu kitaelea kwenye maji lakini sehemu kubwa ya siwa barafu iko ndani ya maji.

Siwa barafu huelea pamoja na mwendo wa mikondo ya bahari. Kadiri inavyofika kwenye maji yasiyo baridi tena, muda wa maisha ni miezi hadi miaka kadhaa. Muda huo hadi kuyeyuka kabisa unategemea ukubwa wa siwa barafu na halijoto ya eneo inapofikia. Zimetazamwa kwa muda wa miaka 3.

Mara nyingi zinaonekana mita 1 hadi 75 juu ya uso wa bahari; uzito hufikia hadi tani 100,000 au 200,000. Siwa barafu kubwa katika Atlantiki ya kaskazini iliyotazamwa ilikuwa na mita 168 juu ya maji yaani kimo cha nyumba ya ghorofa 55.

Siwa barafu kubwa iliyopimwa hadi sasa ilikuwa pande kubwa lililomeguka Antaktika mwaka 2000; urefu wake ulikuwa kilomita 295 na upana kilomita 37. Eneo lake lilikuwa km² 11,000 na masi yake tani bilioni tatu.
Hatari kwa meli

Siwa barafu ni hatari kwa meli kwa sababu sehemu kubwa iko ndani ya maji; asilimia 10 pekee inaonekana juu ya uso wa bahari. Kama meli inakaribia mno kuna uwezekano ya kwamba siwa barafu iko ndani ya maji mita mamia kutoka kilele chake kinachoonekana juu, na meli inaweza kugonga sehemu ile isiyoonekana.

Kwa njia hiyo ajali zinatokea tena na tena na mfano mashuhuri ni ajali ya meli Titanic iliyozama chini mwaka 1912 baada ya kugongana na siwa barafu. Watu zaidi ya 1,500 walikufa baharini.


Jamii:Maji
Jamii:Ekolojia