JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
සිරාන් උපේන්ද්‍ර දැරණියගල

ආචාර්ය සිරාන් උපේන්ද්‍ර දැරණියගල (උපත 1942) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු පුරාවිද්‍ය අධ්‍යක්ෂක ජනරාල්වරයෙකි(2005 මැයි 20). ඔහු අාචාර්ය පෝල් ඊ. පී. දැරණියගල මහතාගේ පුත්‍රයෙකු වේ. 1968 වර්ෂයේදී ඔහු විසින් පාහියන් ලෙන ආශ්‍රිත ව ඉපැරණි මනුෂ්‍ය සුසාන සොයාගන්නා ලදී.
ජීවන තොරතුරු සහ සේවාව

සිරාන් උපේන්දු දැරණියගල 1942 දී රත්නපුර දී උපත ලැබී ය. ඒ ලංකා ජාතික කෞතුකාගාරයේ හිටපු අධ්‍යාක්ෂවරයෙකු වන පෝල්ස් එඩ්වර්ඩ් පීරිස් දැරණියගල මහතාගේ තෙවැනි දරුවා ලෙස ය. ඔහුගේ මව ප්‍රීනි මොලමුරේ වූවා ය. මුත්තණුවන් වූයේ ශ්‍රීමත් දැරණියගල පෝල්ස් එඩ්වර්ඩ් පීරිස් සමරසිංහ සිරිවර්ධනයන් ය.
ගල්කිස්ස සාන්ත තෝමස් විදුහලින් පාසල් අධ්‍යාපනය ලැබූ හෙතෙම කේම්බ්‍රිජ් ත්‍රිත්ව විදුහලෙන් ශාස්ත්‍රවේදී සහ ශාස්ත්‍රපති උපාධි ලබා ගත්තේ ය. ඒ වාස්තු විද්‍යාව සහ සංස්කෘත භාෂාව යන විෂයයන්ගෙනි. ඉන්පසුව ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයන් පුරාවිද්‍යාව පිළිබද පශ්චාත් උපාධියක් ලැබී ය. එහි දී ගෞරව සාමාර්ථ සහිත ව සමත් වන හෙතෙම පුරාවිද්‍යා විෂයේ සෑම අංශයක ම දක්ෂතා පෙන් වූ හොදම ශිෂ්‍යයාට හිමි වන ගෝර්ඩන් චයිල්ඩ් සම්මානය දිනාගත් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ද විය. 1968 වසරේ දී ඔහු ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ කැනීම් අංශයේ සහකාර කොමසාරිස් වශයෙන් පත්වීම් ලැබුවේ ය. 1969 දී අනුරාධපුරයේ ඇතුළුනුවර ගෙඩිගේ ප්‍රථම වරට ඔහු විසින් කැනීමට ලක් විය.
ඉන්පසු අදින් වසර 130 000ක් පැරණි ඉරණමඩු පාංශු සංගතිය යනුවෙන් හැදින්වෙන නැඟෙනහිර වෙරළ තීරයේ ගවේෂණය කරා ඔහුගේ අවධානය යොමු විය. එම ගවේෂණයේන් ලබාගත් දත්ත ඇසුරින් සකස් කළ නිබන්ධනය උදෙසා හාවර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගැනීමට ද හෙතෙම සමත් විය. ඒ 1998 දී ය. 1992 දී පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ලෙස පත්වීම් ලැබූ සිරාන් දැරණියගල 2001 දක්වා ඒ තනතුරේ කටයුතු කළේ ය.
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:1942 උපත්
ප්‍රවර්ගය:පුරා විද්‍යාව - ශ්‍රී ලංකාව
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික පුරාවිද්‍යාඥයෝ
පොටෑසියම් හයිඩ්‍රජන් තැලේට්

බොහෝ විට KHP ලෙස හඳුන්වන පොටෑසියම් හයිඩ්‍රජන් තැලේට් ආම්ලික ලවනමය සංයෝගයකි.
එයට සුදු පැහැති කුඩු, අවර්ණ ස්ඵටික, අවර්ණ ද්‍රාවන යන රූපාකාර පවතියි.මෙය තැලික් අම්ලයේ මොනොපොටෑසියම් ලවනයයි.අයනික ඝනයකි. මෙහි හයිඩ්‍රජන් තරමක් ආම්ලික වන අතර KHP ප්‍රාථමික ප්‍රාමානිකයක් ලෙස අම්ල-භෂ්ම අනුමාපන වලදී භාවිතා වෙයි. ඝනයක් වීම හා වාතයේදී ස්ථායී වීම නිසා නිරවද්‍ය ලෙස බර මැන ගැනීමට හැකි ව ඇති බැවින් KHP මේ සඳහා සුදුසු ය. නමුත් මෙය තරමක් ජලාකර්ශන ගුණයෙන් යුක්ත නිසා සාමාන්‍යයෙන් භාවිතයට පෙර ඩේසිකේටරයක් තුල තබයි.KHP ද්‍රාවනයක pH අගය ස්ථායිව පවතින නිසා pH මීටර ක්‍රමාංකනය සඳහාද රාථමික ප්‍රාමානිකයක් ලෙස භාවිතා වෙයි.

ජලයේදී KHP සම්පූර්ණයෙන්ම විඝටනය වී පොටෑසියම් කැටායන(K+) හා හයිඩ්‍රජන් තැලේට් ඇනායන(HP- or Hphthalate-) නිදහස් කරයි. දුබල අම්ලයක් ලෙස හයිඩ්‍රජන් තැලේට් ජලය සමග ප්‍රතිවර්ත්‍ය ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරමින් හයිඩ්රෝනියම්(H3O+)හා තැලේට් අයන ප්‍රතිඵල කරයි.

: HP- + H2O P2- + H3O+

KHP ස්වාරක්ෂණයේ අවශ්‍යතාව අනුව හයිඩ්‍රක්ලොරික් අම්ලය සමඟ හෝ සෝඩියම් හයිඩ්රෝක්සයිඩ් සමඟ එක කිරීමෙන් ස්වාරක්ශකයක් ලෙස භාවිතා වෙයි. නමුත් කාබෝක්සිල්හරණ ප්‍රතික්‍රියා වලදී KHP ස්වාරක්ශකයක් ලෙස භාවිතා නොවෙයි.ඒ එහිදී KHP හායනය වී එහි ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ ඉවත්වන බැවිනි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:අයිසොතැලික් අම්ලය
ප්‍රවර්ගය:ටෙරීතැලික් අම්ලය
කැහිබෙල්ලා

ශ්‍රී ලංකා කැහිබෙල්ලා ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික පක්ෂියෙකි. ( ඉංග්‍රීසි: Sri Lanka Blue Magpie or Ceylon Magpie (Urocissa ornata) විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ක‍ඳුකර වනාන්තර අශ්‍රීතව වාසය කරයි. කපුටු පවුලට අයත් පක්ෂියෙකි. මොවුන් ජීවත් වන සදාහරිත වැසි වනාන්තර විනාශ වී යාමත් සමඟ වඳ වී ගෙන යාමේ තර්ජනයට වර්තමානයේදී ලක් වී තිබේ. සාමාන්‍යයයෙන් හය, හත් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස සැරිසරන කැහිබෙල්ලන් අධික මාංශ භක්ෂක ලෙස කුඩා ගෙම්බන්, කටුස්සන්, කෘමීන් සහ අනෙකුත් අපෘෂ්ඨවංශීන් ආහාරයට ගන්නා අතර පළතුරුද ආහාරයට ගනී. යුරෝපීය කැහිබෙල්ලාට ප‍්‍රමාණයෙන් සමාන 42-47 cm පමණ වන ශී‍්‍ර ලංකා කැහිබෙල්ලා ගසක හෝ පඳුරක සාදන ලද කෝප්පයක හැඩැති පුංචි කූඩුවක දුඹුරු පැහැ ලප සහිත සුදු පැහැ බිත්තර 3-5 අතර ප‍්‍රමාණයක් දමයි.

වර්තමානය වනවිට කැහිබෙල්ලන්ගේ වදවීමේ ප්‍රවණතාව බොහෝ සෙයින් වැඩිවී තිබේ.
thumb|ශ්‍රී ලංකාවේ කැහිබෙල්ලාගේ ව්‍යාප්තිය


ප්‍රවර්ගය:කුරුල්ලෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවට ඒකදේශීය කුරුල්ලෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
පික්නික්

පික්නික් යනු අන්තර්ජාලගත ඡායාරූප සංස්කරණ සේවාවකි. මෙහි මූලික මධ්‍යස්ථානය පිහිටුවා ඇත්තේ ඇමරිකාවේ, වොෂින්ටන්, සියැටල් නගරයේය. දැනට මෙය ෆේස්බුක්(Facebook), මයිස්පේස්(MySpace), පිකාසා අන්තර්ජාලගත ඇල්බමය(Picasa Web Album), යාහූ ෆ්ලිකර්(Flickr) වල පවත්වනු ලබන පෞද්ගලික ඡායාරූප සංස්කරණය කිරීමටද, තමන්ගේ පරිඝණකයෙන් හෝ පෞද්ගලික වෙබ්අඩවියෙන් ඡායාරූප ඍඡුවම ප්‍රකාශ කිරීමටද පහසුකම් ලබා දෙයි.

පික්නික් වල මූලික ඡායාරූප සංස්කරණ උපකාරක භාවිතය නොමිලේ වේ. පික්නික් premium සේවාව තවත් අමතර විශේෂ අංග රැසක් සහිතව, මාසික, මධ්‍ය වාර්ෂික හෝ වාර්ෂික ග්‍රාහක මුදලකට ලබාගත හැකිය.

තවදුරටත්, පික්නික් සහ ෆ්ලිකර් සේවාව හවුල්වී, විශේෂ අංග අධික අනුවාදයක්ද, ෆ්ලිකර්හි ඡායාරූප සම්පාදකය වශයෙන් යාකොට සාදා ඇත. මොවුන් "වෙබ්ස්" (webs) යන නොමිලේ වෙබ්පිටු නිර්මාණ සේවය සමගද, ඡායාරූප සංස්කරණ උපකාරකය වශයෙන් හවුල්වී ඇත.

පික්නික් ගූගල්(Google) විසින් 2010, මාර්තු 1වනදා අත්පත් කරගන්නා ලදි.
බ්‍රවුසරයේ උපාංග සහ උපකාරක

පික්නික් විසින් තවත් අංග රාශියක්, පික්නික් තුලම ඡායාරූප තැන්පතුව සඳහා නිකුත් කර ඇත. 2007, මැයි 7වනදා, පික්නික් විසින් ෆයර්ෆොක්ස් (Firefox) හා ගූගල් ක්‍රෝම් (Google Chrome) වලට මෙම උපකාරක යොදවා ඇත. එනමුත්, ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් වලට ඡායාරූපයක් තෝරා එය කෙලින්ම පික්නික් වලට ප්‍රවේශ කලහැකි වන අතර, ෆයර්ෆොක්ස් හා ගූගල් ක්රෝම් සම්පූර්ණ ඡායාරූපය හෝ පින්තූරය පික්නික් වලට කෙලින්ම ප්‍රවේශ කරයි
ආශ්‍රිත
බාහිර පුරුක්

*http://www.google.com/support/picnik/bin/answer.py?hl=en&answer=179558
*http://www.picnik.com
අසංක ගුරුසිංහ

දේශබන්ධු අසංක ගුරුසිංහ (ඉංග්‍රීසි: Asanka Gurusinha) (උපත 1966 සැප්තැම්බර් 16 , කොළඹ දි) ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම නියෝජනය කළ දක්ෂ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. වමතින් පන්දුවට පහර​දෙන අසංක ගුරුසිංහ වමත් පිතිකරුවන් අතර ඉතා ඉහළින් වැජඹුන ක්‍රීඩකයෙකි. 1996 වර්ෂයේ ලෝක කුසලාන ක්‍රිකට් තරඟාවලිය දිනවිමට දායක විය. අසංක වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්‌ කළමනාකරු, ජාතික ක්‍රිකට් තේරීම් කමිටු සාමාජිකද වෙයි.
ජීවන සටහන්

දේශබන්ධු අසංක ගුරුසිංහ නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි.
1982 සිට 1985 දක්වා අසංක කොලඹ නාලන්ද විද්‍යාලයේ ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා කල අතර 1985 දී නාලන්දා නායකයාවිය. අසංක වසර 1985 දී ඔබ්සර්ව බාටා හොඳම පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඞකයාට හිමි සම්මානය ලබාගත්තාය.

අසංක ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාසය කරයි.
ආශ්‍රිත

* National Awards Conferred by His Excellency the President of Sri Lanka


ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ
ප්‍රවර්ගය:ආදි නාලන්දියයෝ
ප්‍රවර්ගය:1966 උපත්
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
අට්ඨකථා

අට්ඨකථා එකතුවකින් හෙළටුවා සමන්විතවේ.සිංහලයෙන් ලියන ලද අට්ඨකථා හෙළටුවා වේ.මිහිදු හිමියන්ගේ පැමිණීමත් සමග බුදු දහම ලක්දිව තුල ප්‍රචලිත විය.එබැවින් ධර්මය සිංහලයෙන් ලියන ලදී .ශ්‍රී මහා බෝධියේ ඉතිහාසය බෝධිවංශය ලෙසද ධාතුන්වහන්සේලාගේ ඉතිහාසය ධාතුවවංශය ලෙස ස්ථුප පිළිබද ඉතිහාසය ථුපවංශය ලෙසද, සාසනික ඉතිහාසයක් පවත්වාගෙන යෑම පිණිස වංශ කථා සාහිත්‍යක් ලක්දිව තුල බිහිවිය.එසේම ඊට සමගාමීව බුදු දහම අර්ථකථනය කිරීම පිණිස අටුවා සාහිත්‍යක්ද බිහිවිය.

ප්‍රවර්ගය:බුද්ධාගම
ප්‍රවර්ගය:ත්‍රිපිටකය
අටුවා

ථේරවාද ත්‍රිපිටකයට සබැඳිව පාලි බසින් ඉතා ඈත අතීතයේ ලියවුනු පොත් එකතුවකි. මේවා හෙල අටුවා වල පාලි පරිවර්ථන වේ.

අටුවාද ත්‍රිපිටකය මෙන්ම දඹදිව තුන්සංගායනාවටම නගා ඇත. එසේ තුන්සංගායනාවටම නැගූ පාලි සඟි අටුවා හෙවත් මහා අටුවාව අනුබුද්ධ මහා මහින්ද ස්ථවිරයන් විසින් සිංහල රහතුන්ට ස්වකීය භාෂාවෙන් උගන්වා ඇත . මෙසේ හෙලටුවා බිහිවිය . ලෝසතුන්ගේ හිත පිණිස අටුවා නැවත පාලියට පරිවර්ථනය කිරීම පිණිසම මෙලොව පහල වූ බුද්ධගෝෂ ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ විසින් මේවා මහාවිහාරයේ ග්‍රන්ථකාර පිරිවෙනේ වෙසෙමින් එහි භික්ෂූන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පාලියට පරිවර්ථනය කොට ඇත. ඒ අනුව මේ වන විට අප අතට පත්ව ඇත්තේ මහසඟි අටුවාවේ හෙවත් බුද්ධ භාෂිත අටුවාවේ තෙවැනි පරපුරට අයත් අටුවාවන්‍ ය .
සූත්‍ර පිටකය

සූත්‍ර පිටකය - සතර මහා නිකාය


සූත්‍ර පිටකය - ඛුද්දක නිකායේ ඛුද්දක ග්‍රන්ථ
විනය පිටකය

පාරාකජිකා පාලි, පාචිත්තිය පාලි, චුල්ලවග්ග පාලි, මහාවග්ග පාලි, පරිවාර පාලි යන විනය ග්‍රන්ථ පහටම කරන ලද අටුවාව නම් සමන්තපාසාදිකාවයි.

භික්ඛු පාතිමොක්ඛයටත්, භික්ඛුණි පාතිමොක්ඛයටත් කංඛාවිතරණී මාතිකට්ඨකතාව නම් වූ අටුවාව කොට ඇත. මේ ද්විත්වයම පරිවර්ථනය කර ඇත්තේ භදන්තාචරිය බුද්ධගෝෂ ස්ථවිරයන් විසිනි.
අභිධර්ම පිටකය

බුද්ධඝෝස හිමියන් විසින් කරනලද අටුවා රාශියට ආශ්‍රය කරගෙන ඇත්තේ මහාට්ඨකථා, මහාපච්චරියට්ඨකථා, කුරුන්දට්ඨකථා, සංඛේපට්ඨකථා, අන්‍ධකට්ඨකථා යන මේ හෙල අටුවා පසය. එයිනුත් මහාට්ඨකථාව විශේෂ වශයෙන් උපකාර කරගෙන ඇති බව පෙනේ.
මේවාද බලන්න

* සිංහල අටුවා
මූලාශ්‍ර

*
* බෞද්ධ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ අටුවා පරිවර්ථනයන්හී ප්‍රස්ථාවනාව.(කිරම විමලජෝති හිමි)

ප්‍රවර්ගය:අටුවා
තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව

තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ බුදුන් වහන්සේගේ සමාධි මුද්‍රාව විදහා දක්වයි. අනුරාධපුරයේ තොළුවිල දි 1900 දි මුල්වරට ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන්ට හමුවූ අතර පසුව ඔවුන් විසින් කොළඹ කෞතුකාගාරයට ගෙනයන ලදුව දැනට එහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත. කළු ගලින් නිර්මාණය කරන ලද මෙම ප්‍රතිමාව උසින් අඩි 5 අඟල් 9 ( මිටර 1.75 ) වේ.
මුද්‍රාව

සමාධි මුද්‍රාවේ බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි. මෙම භාවනා කිරීමේ ඉරියව්වේදී එරමිනියා ගොතා ගෙන අත්ල උඩු අතට හරවා එකක් මත එකක් සිටින සේ උකුල මත දෑත් තබා බුදුන් වහන්සේ වැඩ හිඳින සේක.
මෙම පිළිමය අනුරාධපුරයේ සමාධි බුදු පිළිමයට සමානකමක් දක්වයි. වැඩහිඳිනා ඉරියව්ව විරාසනයයි. ඉන්දියාවේ මථුරා පිළිම සම්ප්‍රදායේ ආභාසය ලැබි ඇත. අඩවන් දෙනෙතින් නුදුර බලා සිටින ආකාරයෙන් නෙළා ඇති මෙම පිළිමයෙන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ චිත්ත ඒකාග්‍රතාව මැනවින් පැහැදිලිව පෙන්නුම් කරයි.
ඉතිහාසය

අනුරාධපුරයේ අග භාගයේදි පමණ නිර්මාණය කරන ලදැයි සැලකේ. (ක්‍රි.ව. 4 -5 වන සියවස.)
මේවාද බලන්න

*තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය

ප්‍රවර්ගය:බුදු පිළිම - ශ්‍රී ලංකා
සිංහල අටුවා

මහින්දා ගමනයෙන් ලංකාවට ලැබුන බව සැලකෙන ත්‍රිපිටකයට ඇතුළු නොවුනු කරුණු අටුවා නමින් සිංහල බසින් පැවත එන ලදී. ඊ.ඩබ්. අදිකාරම් මහතාගේ මතය අනුව එබඳු මූලාශ්‍ර 28කි.

# මහා අට්ඨකථා හෙවත් මූල අට්ඨකථා
# මහා පච්චරිය අට්ඨකථා
# කුරුන්දි අට්ඨකථා
# අන්‍ධකට්ඨ කථා
# සංඛෙපට්ඨ කථා
# විනයට්ඨ කථා
# සුත්තන්තට්ඨ කථා
# ආගමට්ඨ කථා
# දීඝට්ඨ කතා
# මජ්ඣිමට්ඨ කථා
# සංයුක්තට්ඨ කථා
# අංගුත්තරට්ඨ කථා
# අට්ඨ කථා ඒක වචනයෙන්
# අට්ඨ කථා බහු වචනයෙන්
# අට්ඨකථා චරිය
මූලාශ්‍ර

*
සබැඳි ලිපි

* අටුවා

ප්‍රවර්ගය:අටුවා
කිරිදත් මතුවීම

කිරිදත් මතුවීම ලදරුවන්ගේ සහ කුඩා දරුවන්ගේ දත් විදුරුමහ තුලින් ඉවතට පැමිනීමේ ක්‍රියාවලියයි. කිරිදත් මතුවීම ආරම්භවීමේ වයස ලදරුවාගෙන් ලදරුවාට වෙනස්වේ. සාමාන්‍යයෙන් මාස 6ත් 9ත් අතරදී ආරම්භවන අතර සමහරවිට මාස 3ක් තරම් අඩු වයසකදී මෙන්ම අවුරුදු 1ක් තරම් වැඩි වයසකදීද මෙය ආරම්භ වියහැක.
මතුවන පිලිවෙල

# පහල මැද කෘන්තක (2)
# ඉහල මැද කෘන්තක (2)
# ඉහල පැති කෘන්තක (2),
# පහල පැති කෘන්තක (2)
# මුල් චාර්වක (4)
# රදකනක (4)
# දෙවන චාර්වක (4)
කිරිදත් මතුවීමේ සායනික ලක්‍ෂණ
ප්‍රතිකාර
ආශ්‍රිත ලිපි

* කිරි දත්
බාහිර යොමු
මූලාශ්‍ර
කොළඹ පාසල් නාමාවලිය

* ලුම්බිණි විද්‍යාලය , කොළඹ 05
* රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ
* අසෝක විද්‍යාලය, කොළඹ10
* ශ්‍රි ජයවර්ධන පුර මහා විද්‍යාලය,කෝට්ටේ
* ආනන්ද බාලිකා විද්‍යාලය, කොළඹ 10
* ආනන්ද විද්‍යාලය
* අනුලා විද්‍යාලය, නුගේගොඩ
* කේරි විද්‍යාලය, කොළඹ
* දේවි බාලිකා විද්‍යාලය, කොළඹ
* ඩී.එස් සේනානායක විද්‍යාලය
* ගෝතමී බාලිකා විද්‍යාලය, කොළඹ 10
* ඉසිපතන විද්‍යාලය
* හින්දු විද්‍යාලය, බම්බලපිටිය
* මහානාම විද්‍යාලය, කොළඹ 03
* මහාමයා බාලිකා මහා විද්‍යාලය, නුගේගොඩ
* නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ
* ධර්මපාල විද්‍යාලය, පන්නිපිටිය
* ජනාධිපති විද්‍යාලය
* ශාන්ත පාවුලු බාලිකා විද්‍යාලය, මිලාගිරිය, කොළඹ 05
* සිරිමාවෝ බන්ඩාරණායක මහා විද්‍යාලය, කොළඹ 07
* ශාන්ත ජෝශප් බාලිකා විද්‍යාලය, නුගේගොඩ
* තර්ස්ටන් විද්‍යාලය
* වේළුවන මහා විද්‍යාලය
* විශාකා විද්‍යාලය
* වේල්ස් කුමර විද්‍යාලය, මොරටුව
* වේල්ස් කුමරි විද්‍යාලය, මොරටුව
* මහින්ද රාජපක්ෂ විද්‍යාලය,පිටිපන,හෝමාගම
*අගමැති විද්‍යාලය,සිරිල් සී. පෙරේරා මාවත,කොළඹ 15
*සමුද්‍රදේවි බාලිකා විද්‍යාලය , නුගේගොඩ

ප්‍රවර්ගය:පාසල් නාමාවලි - ශ්‍රී ලංකා
පලතුරු ඉදීම

]]


අමු පලතුරු ඉදීමේ ක්‍රියාවලියේදී පලතුරු වඩාත් පැණිරස වන අතර කොළ පැහැයෙන් අඩුවී වඩාත් මෘදුවේ. මෙහිදී පැණිරස වැඩිවන නමුදු පලතුරේ ආම්ලිකතාව වැඩිවේ.This curious fact is attributed to the Brix-Acid Ratio.
ස්වභාවික ඉදීමේ ක්‍රියාවලිය
කෘත්‍රිමව පලතුරු ඉදවීම
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම
නවීන ක්‍රම - කෘත්‍රිම ඉදවුම්කාරක (Ripening agents)=

කෘත්‍රිම ඉදවුම්කාරක පලතුරු ඉදීම වෙගවත් කරයි. They allow many fruits to be picked prior to full ripening, which is useful, since ripened fruits do not ship well. For example, bananas are picked when green and artificially ripened after shipment by being gassed with ethylene. A similar method used in parts of Asia was to cover a bed of slightly green-harvested mango and a few small open containers of clumps of calcium carbide with a plastic covering. The moisture in the air reacted with the calcium carbide to release the gas acetylene, which has the same effect as ethylene. Ethylene is not emitted by the plant naturally, and cannot activate the ripening of nearby fruits, rather, it used as a hormone within the plant.
කැල්සියම් කාබයිඩ් (Calcium carbide)

කැල්සියම් කාබයිඩ් (Calcium carbide) සමහර රටවල කෘත්‍රිමව පලතුරු ඉදවීමට යොදාගනී. වෙනත් කාර්මික කටයුතු වලට යොදාගන්නා කැල්සියම් කාබයිඩ් වල ආසනික් සහ ෆොස්සරස් අංශුමාත්‍ර ලෙස අඩංගුවියහැකි බැවින් එම කැල්සියම් කාබයිඩ් පලතුරු ඉදවීම පිණිස යොදාගැනීම සමහර රටවල තහනම්ය. කැල්සියම් කාබයිඩ් ජලය හා මුසුවූවිට ඇසිටලීන් (acetylene) නිපදවේ. සැබැවින්ම කෘත්‍රිම ඉදවුම්කාරකය වන්නේ එම ඇසිටලීන්ය. Acetylene is believed to affect the nervous system by reducing oxygen supply to brain; however, it has been shown that, in practice, acetylene is not sufficiently reactive to affect consumers.
එතිලීන් (ethylene)

Catalytic Generators are used to produce ethylene gas, simply and safely. Ethylene sensors can be used to precisely control the amount of gas.

Covered fruit ripening bowls are commercially available to increase fruit ripening. The manufacturers claim the bowls increase ethylene and carbon dioxide gasses around the fruit which promote ripening.

Climacteric fruits are able to continue ripening after being picked, a process accelerated by ethylene gas. Non-climacteric fruits can ripen only on the plant and, thus, suffer from short shelf-lives.
ඉදීම පමාකිරීම ( Ripening delaying )

SmartFresh is a technology useful to maintain fresh-picked quality of whole fruits and vegetables. 1-Methylcyclopropene (1-MCP 0.14%) works with the ripening process to dramatically slow down ethylene production and prevent over-ripening and problems associated with aging.
Ripening indicators

Iodine (I) can be used to determine whether the fruit is ripening or rotting by showing whether starch in the fruit has turned into සීනි. For example, a drop of iodine on a slightly rotten part (not skin) of an apple will turn a dark-blue or black color, since starch is present. If it stays yellow, then most of the starch had converted to sugar.
References

Notes
බාහිර සබැඳි

* http://plantphys.info/plants_human/fruitgrowripe.html
* http://www.actahort.org/books/398/398_17.htm
*
ප්‍රාන්ත රාජ්‍යය

ප්‍රාන්ත රාජ්‍යය (En= federated state) is a territorial and constitutional community forming part of a federal union. Such states differ from sovereign states, in that they have transferred a portion of their sovereign powers to a federal government. A federated state holds administrative jurisdiction over a defined geographic territory and is a form of regional government.

In countries with federal constitutions, sovereignty is shared between the federal government and its component states. These states are partially self-governing and are usually afforded a considerable degree of autonomy. In most cases, within its own territory, a federated state's administrative rights and powers cannot be over-ruled or vetoed by the federal government. However, the laws governing the relationship between federal and regional powers can be amended through the federal constitution and state constitutions.
List of constituents by federation
Contemporary

The "federated units" in the table below have inherent governmental authority in the federation's constitutional system, while the "other units" are delegated authority by the federal government or are administered directly by it.


} Guárico Lara Mérida Miranda Monagas Nueva Esparta Portuguesa Sucre Táchira Trujillo Vargas Yaracuy Zulia
| 1 federal district: Capital District (Caracas)
|-
| 1 federal dependency:‎ Venezuelan Federal Dependencies
|}

; Notes

See also

*List of sovereign states
*List of autonomous areas by country
*Table of administrative divisions by country
*Federation
*Associated state
*Supranational union
References
කුරහං

කුරහං හෙවත් කුරක්කං () යනු ධාන්‍යයක් ලෙස ආසියාවහි සහ අප්‍රිකාවහි වගාකරන වාර්ශික බොගයකි. ඉතියෝපියානු උස්බිම් මෙහි නිජබිම ලෙස සැලකේ.
වගාකිරීම
ගබඩාකිරීම
පෝෂ්‍ය ගුණය

කුරහං හෙවත් කුරක්කං 100 g ක පහත සඳහන් පෝෂක ප්‍රමාණ අඩංගුවේ

: කාබොහයිඩ්‍රේට් 72 g
: ප්‍රෝටීන් 7.3 g
: ආහාර කෙඳි 3.6 g
: කැල්සියම් 3.4 g
: වෙනත් ඛනිජ 2.7 g
: මේදFat 1.3 g

: ශත්තිය 328 kCal
Preparation as food
ශ්‍රී ලංකාව

රොටී: පොල් සමග අනා කබලේ පුච්චා

තලප: A thick dough made of ragi by boiling it with water and some salt until like a dough ball, it is then eaten with a very spicy meat cury and is usually swallowed in small balss than chewing.

පිට්ටු: Made with Kurakkane powder together with coconut grating and steamed in a cylindrical steamer. .
භාරතය

, Ragi flour is boiled in water and the resultant preparation, called Ragi Mudde is eaten with Sambar.]]
ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ්
කර්ණාටක
මහාරාශ්ඨ
නේපාලය
වියට්නාම්
විවිධ බසින්

* අරාබි: Tailabon
* Chinese: 穇子 (Traditional), 䅟子 (Simplified), cǎnzi (pinyin)
* Danish: Fingerhirse
* Dhivehi: ބިންބި Binbi
* ඉංග්‍රීසි: Finger millet, African millet, ragi, koracan
* ඉතියෝපියා: Dagussa (Amharic/Sodo), tokuso (amharic), barankiya (Oromo)
* French: eleusine cultivee, coracan, koracan
* German: Fingerhirse
* Ragi ರಾಗಿ (Kannada)
* Ragi రాగి (Telugu)
* Ragi in Hindi
* Mandia (Oriya)
* Taidalu (in the Telangana region)
* Kezhvaragu (கேழ்வரகு), kay.pai (கேப்பை), Aariyam (ஆரியம்)(Tamil)
* Muthary ( Panjipul or kooravu (Malayalam)
* Mandua (in some parts of north India)
* Nachani नाचणी / Ragee रागी (Marathi)
* Bajri (Gujarati) - Bajri is regular round millet and not finger millet. Finger Millet is known as Nachni in Gujarati too.
* Madua (Bihar, especially in Mithila region)
* Nasne/Nachne/Nathno नासणे/नाचणे (Konkani)
* Japan: 四国稗 シコクビエ Shikokubie
* Kenya: Wimbi (Swahili), Kal (Dholuo), Ugimbi (Kikuyu and Meru)
* Korea: 수수 (Susu)
* Nepal: कोदो Kodo
* Nigeria: Tamba (Hausa)
* Rwanda: Uburo
* දෙමල குரக்கன் (කුරක්කන්)
* Sudan: Tailabon (Arabic), ceyut (Bari)
* Tanzania: (Swahili) Mbege, mwimbi, Wimbi, ulezi,
* Uganda: Bulo
* Vietnam: Hong mi, Chi ke
* Zambia: Kambale, lupoko, mawele, majolothi, amale, bule
* Zimbabwe: Rapoko, zviyo, njera, rukweza, mazhovole, uphoko, poho
මූලාශ්‍ර
ආශ්‍රිත

* ආහාරමය ඇට වර්ග
බාහිර සබැඳි

* Ragi Nutrition
* Ragi Recipes
*Rag(i)s to Riches by Vikram Doctor
*Crop Wild Relatives Gap Analysis reliable information source on where and what to conserve ex-situ, regarding Eleusine genepool
* Various Particulars of Ragi
* Ragi Sprouts Porridge - Baby Food
* Ethiopian Plant Names
* Ready to eat Ragi Flakes
ෆෙඩරල් රාජ්‍යය

ෆෙඩරල් රාජ්‍යය, ෆෙඩරේෂන, සන්ධීය රාජ්‍ය, එක්සත් රාජ්‍යය ( En:'federal state) යන විවිධ නම් වලින් මෙය හැඳින්වේ. මේවා අර්ධ ස්වයං පාලන ප්‍රාන්ත රාජ්‍ය හෝ ප්‍රදේශ මධ්‍යම ආණ්ඩුවක් මගින් දේශපාලනමය සංගමයකට (political union) එක්සත් වීමෙන් ( united ) සෑදුනු ස්වෛරීය රාජ්‍යවේ. In a federation, the self-governing status of the component states is typically constitutionally entrenched and may not be altered by a unilateral decision of the central government.
Contemporary
Long form titles

*Federal Republic of: Brazil, ජර්මනිය, Nigeria.
* Federation: රුසියාව, Saint Kitts and Nevis
* Republic of: Argentina, Austria, India (also called Indian Union), Iraq, Sudan.
* Others:
** Bolivarian Republic (Venezuela)
** Confederation (Switzerland)
** Commonwealth (ඕස්ට්‍රේලියාව)
** Dominion (Canada)
** Federal Democratic Republic (ඉතියෝපියාව, Nepal)
** Federated States (FS Micronesia)
** Federative Republic (Brazil)
**Islamic Republic (Pakistan)
** Kingdom (Belgium)
** Union (Comoros)
** United Emirates (United Arab Emirates)
** United Mexican States (Mexico)
** United States (United States)
* None:
**Bosnia and Herzegovina
**Canada ("Dominion" had been used originally, but that has fallen into disuse).
**Malaysia
තවදුරටත් නොපවතින ෆෙඩරල් රාජ්‍යයන්

*Federal Republic of Cameroon (1961–1972)
* United Provinces of Central America (1823 – circa 1838)
* Confederate States of America (1861–1865)
* Czechoslovakia (1969–1992)
* Federated Dutch Republic (1581–1795)
* French Equatorial Africa (1910–1960)
* French West Africa (1904–1958)
* Inca Empire (1197–1572)
* United States of Indonesia (1949–1950)
* United Kingdom of Libya (1951–1963)
* Federated Malay States (1896–1946)
* Federation of Malaya (1948–1963)
* Mali Federation (1959–1960)
* New Granada (1855–1886)
* Polish-Lithuanian Commonwealth (1569–1795)
* Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963)
* Federation of South Arabia (1962–1967)
* Union of Soviet Socialist Republics (1922–1991)
* Federal Republic of Spain 1873–1874
* Uganda (1962–1967)
* West Indies Federation (1958–1962)
* Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1943–1992)
* Federal Republic of Yugoslavia (1992–2003)

Some of the proclaimed Arab federations were confederations de facto.
ආශ්‍රිත ලිපි

* යුරෝපා සංගමය
* European Coal and Steel Community
* Federalism in ඕස්ට්‍රේලියාව
* Federal monarchy
* ප්‍රාන්ත රාජ්‍යයe
* Federation of ඕස්ට්‍රේලියාව
* Foederati
* Indian Union
* International organisation
* Neo-functionalism
* New federalism
* Regional state
* Supranationalism
* Supranational union
* Unitary state
* United Federation of Planets
* Centre for Studies on Federalism
Footnotes
ශ්‍රී ලංකාව තුල වැඩිහිටියන්ට සැලකීම

ශ්‍රී ලංකාව තුල වැඩිහිටියන්ට සැලකීම යන මෙම ලිපිය මගින් වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලංකාව තුලදී වැඩිහිටියන්ට උපස්ථානය, සුරැකීම, ආදිය සිදුකෙරෙන අයුරු සලකා බැලෙයි. එලෙසින්ම 1972 ට පෙර ලංකාව ලෙසින් හැඳින්වුනු කල මෙම රට තුල ඔවුනට සැලකිලි දැක්වූ ආකාරයද විමසා බලනු ලැබෙයි. අනෙකුත් රටවල් වල මෙම කාර්යය ඉටු වන අයුර සමග සංසන්දනය කිරීමක්ද කරනු ලැබෙයි. බුදු දහමෙහි වැඩිහිටියන්ට සැලකූ අයුරු දැක්වෙන අයුරු, අපගේ පැරණි කවි, ජන කතා ආදියෙහි ඒ ගැන සඳහන් වන අයුරු ආදියද සලකනු ලැබෙයි.
සමාලෝචනය

දශක දෙකක් ගතවීමට පෙර, ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය තුල වැඩිහිටියන් ප්‍රතිශතය, වර්තමානයෙහි එක්සත් ජනපදය හෝ ජපානය හෝ තුල පවතින තත්වයට පත්වනු ඇත. එනමුදු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා සංසන්දනයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවෙහි ආර්ථික සංවර්ධනය වේගය බෙහෙවින් අඩු මට්ටමක පවතිනු ඇත. සංවර්ධිත රටවල ඒක පුද්ගල ආදායම හා සම වීමට නම් ශ්‍රී ලංකාව තුල ආශ්චර්යමත් සංවර්ධනයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදු වෙයි. ඉමහත් වෙනස්කම් සිදුනොවන්නේ නම් මහත්වූ ගැටළු සමුදායකට හෝ සමහරවිටෙක අර්බුදයකට මුහුණදීමට ශ්‍රී ලංකාවට සිදුවිය හැක.

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව