JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
किरा

कीरा शब्द ससाना प्राणीहरूलाई जनाउने समुहवाचक संज्ञा हो।
कीरालाई निम्न श्रेणीमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ।
#उड्ने कीरा
#जमीनमा बस्ने कीरा
#पानीमा बस्ने कीरा

अरिङ्गाल
अरिमोठे
कमलकोटी
कमिलो
कान्छी नानी
कीर्नो
खुम्ले कीरा
गँड्यौला
गोब्रेकीरा
चिप्लेकीरा
छिचिमिरा
जुका
जुनकिरी
जुम्रा
झींगा
झ्याउँकिरी
डाँस
पानी पिटुवा
पुन्यू सर्प
फट्याङ्ग्रा
बछ्यूँ
बिच्छी
भँवरा
भुसुनो
माकुरा
लामखुट्टे
शंखेकीरा
साङला
आदि
उड्ने कीरा

अरिङ्गाल

कमलकोटी

छिचिमिरा

जुनकिरी

झींगा

झ्याउँकिरी

डाँस

पानी पिटुवा

बछ्यूँ

भँवरा

भुसुनो

लामखुट्टे

साङला
जमीनमा बस्ने कीरा
पानीमा बस्ने कीरा
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:किराहरू
यलमाया केन्द्र

यलमाया केन्द्र ललितपुर जिल्लामा अवस्थित एक जमघटस्थल हो। यो ललितपुरको पाटनढोकामा अवस्थित छ। ललितपुर जिल्लाको पुरानो नाम यल हो त्यसैबाट यो केन्द्रको नाम रहेको हो। यो केन्द्र परिसरमा ३ वटा सभाहल बग्गीखाना, गौशाला१ तथा गौशाला२ एउटा खुला चौर र एउटा रेष्टुराँ ढोकैमा क्याफे रहेका छन्।
राणा जर्नेल मदन सम्शेरको बग्गीखाना र गाईको गोठहरूलाई परिमार्जन गरेर यी सभाहलहरू बनाइएका हुन्।


यस केन्द्रमा हरेक नेपाली महिनाको २ गते शास्त्रीय संगीतको कार्यक्रम तथा केही साप्ताहिक रूपमा चल्ने नियमित कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुन्छन्।
सन्दर्भ सामग्री


श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल

अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र नेपालको एक प्रमुख सभास्थल हो। यो भवनलाई नेपालको सरकारले संविधान सभा वा संसद भवनको रूपमा पनि प्रयोग गर्दै आएको छ। शहरी विकास मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र नेपालमा जेन जी आन्दोलनको क्रममा वि. स. २०८२ भाद्र २४ गते जलाईदिएका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, जुन पहिले वीरेन्द्र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र (BICC) को रूपमा चिनिन्थ्यो, नेपालको एक प्रमुख सम्मेलन स्थल र संसदीय भवन थियो। नयाँ बानेश्वर, काठमाडौँमा अवस्थित यसमा नेपालको संघीय संसद रहेको थियो। चीनद्वारा नि:शुल्क निर्मित, BICC को औपचारिक रूपमा १९९३ मा उद्घाटन गरिएको थियो।
संरचना

अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र आधुनिक शैलीको भव्य भवन हो। यसमा ठूलो प्रधान सभाहल छ, जसको क्षमता करिब १,०४६ सिटहरूको छ। भवनको कुल बन्द क्षेत्रफल १२,५७३ वर्ग मिटर रहेको छ। यहाँ विभिन्न बैठक कोठा, कक्षाहरू, कार्यालय कक्ष, अतिथि स्वागत हल, र प्रेस कक्षको व्यवस्था छ। यस परिसरमा ४०० भन्दा बढी सवारी साधन अटाउने पार्किङ सुविधा छ। भवनलाई उच्च स्तरको ध्वनि प्रणाली, प्रकाश व्यवस्थापन, तथा अनुवाद प्रविधिले सुसज्जित गरिएको छ।
लागत

अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र चीन सरकारको उपहारस्वरूप नि:शुल्क निर्माण गरिएको हो। निर्माण खर्च करिब ३ अब्ज नेपाली रुपैयाँ बराबरको लागत भएको अनुमान गरिएको छ। निर्माण तथा डिजाइन कार्यमा चिनियाँ सरकारी आर्किटेक्ट र इन्जिनियरहरूको प्रत्यक्ष संलग्नता थियो।
प्रयोजन

अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रको प्रयोग विभिन्न प्रयोजनमा हुँदै आएको छ
संसदीय प्रयोजन

२०६३ सालदेखि २०७४ सालसम्म नेपालको संसद तथा संविधान सभाको बैठक यहीं बसेको थियो।
राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन

राष्ट्रिय स्तरका नीति-निर्माण बैठकहरू, मन्त्रालयगत गोष्ठी, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरू यहीं आयोजना हुने गरेका छन्।
सांस्कृतिक तथा सामाजिक कार्यक्रम

केही ठूला प्रदर्शनी, सांस्कृतिक कार्यक्रम, र शैक्षिक सेमिनारहरू पनि यस भवनमै सम्पन्न हुने गरेका छन्।
आपतकालीन प्रयोग

कहिलेकाहीँ ठूलो संकट वा राजनीतिक घटनाक्रममा, यो भवनलाई अस्थायी प्रशासनिक केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको छ।
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट


श्रेणी:नेपालका सभास्थल
श्रेणी:नेपाल-चीन सम्बन्ध
श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
कमलमणि दीक्षित

वाग्मती अञ्चल अन्तर्गत काठमाडौं गैरीधारामा जन्मिएका कमलमणि आचार्य दीक्षितको विधिपूर्वक राखिएको नाउँ मुकुन्दराज हो । साहित्यिक क्षेत्रमा चाहिै उनी कमल दीक्षित नामले बढी परिचित छन् । नेपाली भाषाका निबन्ध लेखक तथा मदन पुरस्कार पुस्तकालयका संस्थापक दीक्षितले बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयबाट स्नातकोपाधि प्राप्त गरेका छन् । उनका प्रकाशित पुस्तकहरू यसप्रकार छन् :
:# यस्तो पनि (२०१३)
:# कालो अक्षर (२०१७)
:# पर्खँदै बित्ला कि (२०२६)
:# कागतीको सिरप (२०२६)
:# भन्ने कुरा (भूमिका सङ्कलन २०३१)
:# बुकी सुन (खोजमूलक निबन्ध २०३७)
:# उखान मिलेन (खोजमूलक निबन्ध २०३७) ।
दीक्षितका उपर्युक्त बाहेक अरू दुर्इ दर्जनभन्दा बढी कृतिहरू प्रकाशित भएका देखिन्छन् । नेपाली भाषा भनेपछि हुरुक् हुने दीक्षित नेपाली भाषाभक्त व्यक्तित्वका रूपमा प्रतिष्ठापित छन् ।
सन्दर्भ सामग्री
सन्दर्भ सामग्री
बाह्य सूत्र

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
मानसरोवर

मानसरोवर ताल (; ) चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको न्गारी प्रदेशको बुराङ काउन्टीमा रहेको कैलाश पर्वत नजिकैको उच्च उचाइमा रहेको ताजा पानीको ताल हो। यो चीन, भारत र नेपाल बीचको पश्चिमी त्रिसंयोग नजिकै ४,६०० मिटर (१५,१०० फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। यो गङ्गाछु नदी हुँदै छेउछाउको राक्षसतालको नुनिलो पानीको तालमा बग्छ। सिन्धु, सतलज, ब्रह्मपुत्र र कर्णाली गरी चार नदीहरूको स्रोत यस क्षेत्रको वरपर अवस्थित छ।

यो ताल हिन्दु, बौद्ध, जैन र बोन धर्ममा पवित्र छ। भारत, चीन, नेपाल र यस क्षेत्रका अन्य देशका मानिसहरू यस क्षेत्रमा तीर्थयात्रा गर्छन्। तीर्थयात्रा मा सामान्यतया मानसरोवर ताल तर्फ पदयात्रा र नजिकैको कैलाश पर्वतको परिक्रमा शामिल छ। संस्कृत शब्द "मानसरोवर" दुई संस्कृत शब्दहरूको संयोजन हो, मानस्को अर्थ "मन" (सामान्यतया बुद्धि, धारणा, विवेक सहित सम्बन्धित मानसिक शक्तिहरूलाई जनाउँछ) र सरोवरको अर्थ "ताल वा ठुलो पोखरी" हो।
भूगोल

३२० वर्ग माइल (१२० वर्ग माइल) को सतह क्षेत्रफलमा फैलिएको मानसरोवर ताल तुलनात्मक रूपमा गोलाकार आकारको छ जसको परिधि ८८ किलोमिटर (५५ माइल) र अधिकतम गहिराइ १०० मिटर (३३० फिट) छ। मानसरोवर प्राकृतिक गङ्गाछु नदी हुँदै राक्षसतालको नुनिलो पानीको समावृत जलसंभर तालमा बग्छ। यस क्षेत्रबाट निस्कने प्रमुख नदीहरूमा ब्रह्मपुत्र, सिन्धु, सतलज र गङ्गाको सहायक नदी कर्णाली समावेश छन्।

अप्रिल देखि जुन महिनामा दिनको तापक्रम ५ डिग्री सेल्सियस (४१ डिग्री फारेनहाइट) भन्दा बढी र रातको समयको तापक्रम ० डिग्री सेल्सियस (३२ डिग्री फारेनहाइट) नजिक हुने मौसममा मौसम निकै सुख्खा हुन्छ। अक्टोबरमा तापक्रम घट्न थाल्छ र जनवरी सबैभन्दा चिसो हुन्छ। जाडोमा दिनको तापक्रम शून्यभन्दा कम हुन्छ र रातहरू चिसो हुन्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तिब्बतका तालहरू
श्रेणी:पवित्र तालहरू
श्रेणी:हिन्दु मन्दिरहरू
कैलास पर्वत

कैलास पर्वत (; ) चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा अवस्थित एक पर्वत हो। यो तिब्बती पठारको पश्चिमी भागमा, ट्रान्सिमालयको गंगडिसे पर्वतमा (जसलाई कैलाश दायरा पनि भनिन्छ) मा अवस्थित छ। यस हिमालको उचाइ ६,७१४ मिटर (२२,०२८ फीट) छ। कैलास पर्वत तिब्बती पठारको पश्चिमी भागमा, पारहिमालयको कैलास पर्वतमालामा अवस्थित छ। कैलास पर्वत चीन, भारत र नेपालको सिमानाको पश्चिमी त्रिभुजको उत्तरमा १०० किलोमिटर (६२ माइल) भन्दा कम छ।

कैलास पर्वत मानसरोवर ताल र राक्षस तालको नजिक अवस्थित छ। चारवटा प्रमुख एसियाली नदीहरूको स्रोत यस पहाड र दुई तालको नजिकै अवस्थित छ। यी नदीहरू सिन्धु, सतलज, ब्रह्मपुत्र र कर्णाली नदी हुन्। कैलास पर्वतलाई हिन्दु, बौद्ध, जैन र बोन गरी चार धर्ममा पवित्र पर्वत मानिन्छ। भारत, तिब्बत, नेपाल र अन्य विभिन्न राष्ट्रहरूबाट आउने तीर्थयात्रीहरूको निरन्तर आगमन पर्वतको पूजा गर्नको लागि यात्रामा निस्कन्छ।
नामकरण

पहाडलाई संस्कृतमा "कैलास" वा "कैलाश" भनिन्छ। यो नाम "केलास" शब्दबाट पनि आएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "मणिभ" हो।
धार्मिक महत्व
हिन्दु धर्म

हिन्दु धर्ममा, यस पर्वतलाई परम्परागत रूपमा शिवको वासस्थानको रूपमा मान्यता दिइएको छ, जसले त्यहाँ आफ्नो पत्नी देवी पार्वती र उनीहरूका छोराछोरी, गणेश र कात्तिकेयसँग बसोबास गरेका थिए। रामायणको उत्तरकाण्ड खण्डमा, यो भनिएको छ कि रावणले भगवान शिवको बदलाको रूपमा कैलास पर्वतलाई उखेल्ने प्रयास गरेको थियो, जसले बारीमा आफ्नो दाहिने खुट्टाकोऔँला पहाडमा थिचेर रावणलाई बीचमा फसाएको थियो। भगवान शिवको यो संस्करणलाई रावणनुग्रह पनि भनिन्छ, वा कैलास पर्वतमा विराजमान हुँदा रावणलाई अनुग्रहित रूप पनि भनिन्छ।

हिमालको विष्णु पुराणमा एउटा वर्णनमा भनिएको छ कि यसको चार मुख क्रिस्टल, माणिक, सुन र ल्यापिस लाजुलीले बनेको छ। यो संसारको स्तम्भ हो र कमलको प्रतीक छ वटा पर्वत शृङ्खलाको मुटुमा अवस्थित छ। विष्णु पुराणले भगवान शिवलाई कमलको स्थितिमा बसेको, पहाडको सिमाना भित्र गहिरो ध्यानमा व्यस्त र अनन्त आनन्दको अवस्थामा पूर्ण रूपमा डुबेको बारेमा कुरा गरेको छ।
बुद्ध धर्म

बौद्ध धर्ममा, कैलाशले संसारको पिताको प्रतिनिधित्व गर्दछ र मानसरोवर ताल माताको प्रतीक हो। बौद्ध ग्रन्थ अनुसार कैलाश पर्वतलाई पौराणिक मेरु पर्वत भनेर चिनिन्छ।
तीर्थयात्रा

पहाडमा पुग्ने बाटोमा राम्ररी निर्माण गरिएका मन्दिर, मन्दिर वा आराम सुविधा नभएकाले यात्रा भनिने यो तीर्थयात्रा फरक छ। कैलास पर्वतको तीर्थयात्राको इतिहास मानसरोवर तालको तीर्थयात्राको इतिहाससँग नजिकको सम्बन्ध छ।

पवित्र स्थलको परिक्रमा गर्नको लागि संस्कृत शब्द 'परिक्रमा' हो, र सोही कार्यको लागि तिब्बती शब्द 'कोरा' हो। दुबै शब्दहरू कैलास पर्वतको परिक्रमा गर्ने कार्यको वर्णन गर्न व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। धेरै धर्मका तीर्थयात्रीहरूले कैलास पर्वतको परिक्रमा/कोरा पैदल यात्रा गर्नु आध्यात्मिक रूपमा लाभदायक अभ्यास हो जसले पुण्यपूर्ण कर्मको सङ्कलन, आफ्नो चेतनाबाट पापहरूको शुद्धीकरण, र सौभाग्य जस्ता विभिन्न सकारात्मक प्रभावहरू ल्याउन सक्छ भन्ने विश्वास गर्छन्। हिन्दु, बौद्ध र जैनहरूले घडीको दिशामा परिक्रमा गर्छन्, जबकि बोनपोसले घडीको विपरीत दिशामा पहाडको परिक्रमा गर्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तिब्बतका हिमालहरू
राक्षसताल

राक्षस ताल(; विली भाषा: lag-ngar mtsho; चिनिया: 拉昂错, Pinyin: Lā'áng Cuò; संस्कृत: राक्षस ताल) तिब्बतको पश्चिमी भागमा मानसरोवर तथा कैलाश पर्वतको पश्चिममा अवस्थित ऐतिहासिक महत्त्वको ताल हो। राक्षस ताल सतलज नदीको उद्गमस्थान हो जुन नदी यो तालको उत्तर-पश्चिमी कुनाबाट निस्कन्छ। मानसरोवरको नजीकै रहेर पनि धार्मिक आश्थाले यहाँ पुग्ने पर्यटक निकै कम हुन्छन। संस्कृतमा राक्षसको तालको अर्थ दिनेगरी नामाकरण गरिएको यस ताललाई हिन्दू धर्मग्रन्थहरूमा वर्णित दश टाउका भएको लंकाको राजा रावणले महादेवको घोर तपस्या गरेको स्थानको रूपमा लिने गरिन्छ। बौद्ध धर्ममा भने गोलाकार मानसरोवर र अर्धचन्द्राकार राक्षसताललाई क्रमश: उज्यालो र अँध्यारो पक्ष मानिन्छ। सफा पानी पाइने मानसरोवरको नजीकै रहेर पनि यसमा नुनिलो पानी पाइने हुनाले यो तालमा कुनैपनि जलचर प्राणी तथा वनस्पती पाइदैन त्यसैले स्थानीय वासिन्दाहरू यसलाई विषालु पानीको ताल मान्ने गर्छन।
इतिहास

हिन्दू शास्त्रहरूका अनुसार, यो ताल रावणद्वारा बनाइएको थियो। महाशक्ति जुटाउनका निम्ति भगवान शिवलाई रिझाउन सफल भएको थियो।


श्रेणी:तिब्बतका तालहरू
डोलेश्वर महादेव

डोलेश्वर महादेव भक्तपुर सहरबाट दक्षिण-पूर्वी कुनोमा अवस्थित सिपाडोल गाउँमा रहेको महादेव मन्दिर हो । यसलाई केदारनाथको शिर पनि भनिन्छ ।

काठमाडौंबाट सूर्यविनायक गणेशमन्दिरतिर लाग्ने मोड भक्तपुरको पहिले ट्रलिबस रोकिने ठाउँसम्म पुगेर त्यहीँबाट सिपाडोल जान बस समाएर सूर्यविनायक गणेशमन्दिरको बायाँतिरबाट पन्ध्र मिनेट जत्तिकै बिमला नाम गरेको खोलावारी सिपाडोल बसपार्क पुगिन्छ। त्यहाँबाट पूर्वतर्फको कच्ची सडक हुँदै पैदल तल ओर्लेर बिमला खोलामाथिको पुल तरेर उकालो लगभग आधा घन्टा हिँडेपछि डोलेश्वर मन्दिर भेटिन्छ।

डोलेश्वर महादेव विशाल कालो पत्थरको शिवलिङ्ग साढेंको टाउको -शिर) झैँ माथि उठेर दायाँतर्फ कोल्टो परेर ढल्केको छ र चाँदीको नागले बेष्ठित भएर रहेको अति सुन्दर देखिन्छ। सुन्दर शिवलिङ्गको बायाँतर्फ त्रिशूल, डमरू र पित्तलको बञ्चरो गाडिएको छ। मन्दिरको पश्चिम मूलद्वारको दुवैतिर ठूला कलश राखिएका छन्। मन्दिरको चारैतिर ३-४ का द्वारहरू रहेका छन् र उत्तरतर्फको द्वार अगाडि जल बगिरहने हुनाले सधैँ बन्द रहने गरेको छ। ९० सालको भूकम्पमा तीन तल्ले झिँगटीको छाना भएको मन्दिर भत्किएपछि सोही ठाउँमा गुम्बज आकारको छाना भएको भुइँतले मन्दिर बनेको हो जसको शीर्ष भागमा पित्तलको गजुर र पहेँलो कपडाको पताका फहराई रहेको देख्न सकिन्छ। मन्दिरको छाना वरिपरिको पहेँलो चँदुवाको तल हरियो रङको फेर -बोर्डर) रहेको छ। मन्दिरको छानाको चार कुनामा त्रिशूल रहेका छन् भने मन्दिरको दायाँ ठूलो घन्टा र बायाँपट्ट िसानो घन्टा रहेका छन्। मन्दिरको दाहिनेतर्फ अर्थात् दक्षिणतर्फ एकसय बीस -१२०) धार्नीको पत्थरको त्रिशूल गाडिएको छ जसमा ८४९ नेपाल संवत् कुँदिएको छ। मन्दिरको पश्चिमतर्फको मूलद्वारको अगाडिको प्राङ्गणमा शिलाको बसाहा -नन्दी)को मूर्ति स्थापित छ। मन्दिरको दक्षिणपूर्व कुनो अर्थात् शिलाको त्रिशूल अगाडि दीप प्रज्ज्वलनका लागि वरिपरि दियोको स्थान रहेको छ भने रङ्गीचङ्गी टायल लगाइएको बिमलादेवीको सानो चिटिक्क परेको मन्दिर छ।

मूल मन्दिरको दक्षिण पश्चिम कुनोमा रहेको अर्को सानो मन्दिरमा पहिले नारायणको मूर्ति रहेकोमा २०३४ सालमा चोरी भएपछि हाल शिवलिङ्ग स्थापना गरिएको छ। मन्दिरको बायाँ अर्थात् उत्तरतर्फ अविरल जल प्रवाह भइरहने ढुङ्गेधारा छ भने दायाँतर्फ भजन कीर्तनका लागि पक्की सत्तल र अग्निकुण्ड छ। मूल पुजारी जङ्गम थरका मानिसहरूले सम्भवतः मल्ल राजाहरूको पालादेखिनै पूजाआजा गर्दै आएको बताइन्छ। अरू ढोका विशेष दिनमा मात्रै खोलिन्छ भने पश्चिमको मूलढोका सधैँ खोलिन्छ। मूल ढोकाको रूपमा प्रयोग भए पनि चारै ढोकाको चौकोसको आकार भने अलगभग एकैनासको छ। वर्षको ३ पटक वैशाख/जेठमा पर्ने अक्षय तृतीया, केदारनाथको शिर घोषणाको वाषिर्कोत्सव भदौ ६ गते र शिवरात्रीको दिनमा सर्वसाधारण भक्तजन आफँैले मन्दिरभित्र शिवलिङ्ग छोएरै पूजा र ढोग दर्शन गर्न पाउने चलन छ। अरू बेला भक्तहरूको फूलमाला पूजा सामान र भेटी आदि पुजारीहरूद्वारा मात्र चढाउने व्यवस्था छ ।
चित्र दिर्घा


File:Doleshwor Mahadev Temple 01.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 02.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 03.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 04.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 05.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 06.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 07.jpg
File:Doleshwor mahadev00 37 21 135000.jpeg

बाहिरी लिङ्कहरू

* :केदारनाथको 'शिर' डोलेश्वर महादेव- धुरव थापा
*-आज तक
यी पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:देवताहरू
श्रेणी:शिव मन्दिर
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका मन्दिरहरू
कङ्केश्वरी

कंकेश्वरी काठमाडौंमा रहेको विष्णुमति नदीको किनारमा अवस्थित एक शक्तिपीठ हो। नेपाल वंशावलीको अनुसार कलिगत सम्वत् ३८२५ मा काठमाडौँ नगर निर्माण गर्दा राजा गुणकामदेवले देशरक्षार्थ नगरको चारैतिर लुमडी अजिमा, कङ अजिमा, म्हेपी अजिमा, मैती अजिमा, तकती अजिमा, ङेतमरु अजिमा, बछला अजिमा, लुती अजिमा स्थापना गरेर खटजात्रा चलाएका हुन्।
इतिहास
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:शक्तिपीठ
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
कारगिल

कारगिल वा कार्गिल विवादित कश्मीर क्षेत्रको भारतीय प्रशासित लद्दाख एउटा सहर हो। यो कारगिल जिल्ला मुख्यालय पनि हो। यो लेह पछिको लद्दाखको दोस्रो ठुलो सहर हो। कारगिल जम्मु कश्मीरको श्रीनगरबाट २०४ किलोमिटर (१२७ माइल) पूर्वमा र लेहबाट २३४ किलोमिटर (१४५ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। यो वाखा रोङ नदीसँगको सङ्गम नजिकै सुरु नदीको किनारमा छ, जुन लेहको लागि सबैभन्दा पहुँचयोग्य मार्ग प्रदान गर्दछ।
भूगोल

कारगिलको औसत उचाइ २,६७६ मिटर (८,७८० फिट) छ, र यो सुरु नदी (सिन्धु) को किनारमा अवस्थित छ। कारगिल सहर श्रीनगरबाट २०५ किलोमिटर (१२७ माइल) टाढा अवस्थित छ, जुन नियन्त्रण रेखा पारी गिलगिट-बाल्टिस्तानतिर फर्किएको छ। हिमालयका अन्य क्षेत्रहरू जस्तै, कारगिलमा पनि समशीतोष्ण हावापानी छ। गर्मी ऋतु तातो र रातहरू चिसो हुन्छन्, जबकि जाडो ऋतु लामो र चिसो हुन्छ जसको तापक्रम प्रायः −२०°सेल्सियस (−४°फरेनहाइट) भन्दा तल झर्छ।
जनसाङ्ख्यिकी

कारगिल सहरको कुल जनसङ्ख्या सन् १९६१ मा १,६८१ व्यक्तिबाट झण्डै दश गुणा बढेर सन् २०११ मा १६,३३८ पुग्यो। सहरीकरणको स्तर ३.७% बाट ११.६% सम्म बढेको छ। सोही अवधिमा सम्पूर्ण कारगिल जिल्लाको जनसङ्ख्या ४५,०६४ बाट तीन गुणा बढेर १,४०,८०२ पुगेको थियो। भारतको जनगणना २०११ अनुसार, सहरको जनसङ्ख्या १६,३३८ छ, जसमध्ये १०,०८२ पुरुष र ६,२५६ महिला छन्। ०-६ वर्षका बालबालिकाको जनसङ्ख्या १,५६९ छ जुन कुल जनसङ्ख्याको ९.६% हो। लिङ्ग अनुपात ८८९ को तुलनामा लगभग ६२१ छ जुन पहिलेको जम्मु र कश्मीर राज्यको औसत हो। सहरको साक्षरता दर ७५.५३% छ, जसमध्ये ८५.५७% पुरुष र ५९.३५% महिला साक्षर छन्।
धर्म

कारगिल सहरमा इस्लाम सबैभन्दा ठुलो धर्म हो, जसलाई ९२ प्रतिशतभन्दा बढी मानिसहरूले पछ्याउँछन्। बुद्ध धर्म ७.८ प्रतिशत अनुयायीहरूको साथ दोस्रो ठुलो धर्म हो। अन्य ०.००३% जनसङ्ख्या क्रमशः सिख धर्मको अनुयायी हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:कारगिल
श्रेणी:लद्दाखको भूगोल
परिमेय सङ्ख्या

यदि कुनै वास्तविक सङ्ख्यालाई दुइ पूर्ण सङ्ख्याहरूका अनुपातका रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ त त्यसलाई परिमेय सङ्ख्या (Rational number) भन्दछन्। अर्थात कुनै सङ्ख्या \frac{a}{b}, जहाँ a र b दुइटै पूर्ण सङ्ख्याहरू छन् र जहाँ b \ne 0, एक परिमेय सङ्ख्या छ। १, २.५, ३/५, ०.७ आदि परिमेय सङ्ख्याहरूका केही उदाहरण छन्।

परिमेय सङ्ख्यादेखि सम्बन्धित प्रमेय-
यदि x एक परिमेय सङ्ख्या हो जसको दशमलवीय विस्तार सान्त (terminating) छ। तब xलाई p बटा qका रूपमा लेख्न सकिन्छ, जहाँ p तथा q असहभाज्य सङ्ख्याहरू छन् तथा qको अविभाज्य गुणन खंड २-घात-n गुणे ५-घात-mका रूपमा छ जहाँ n र m गैर-ऋणात्मक पूर्णांक छन्।

जो वास्तविक सङ्ख्याहरू परिमेय हुँदैनं, तिनलाई अपरिमेय सङ्ख्या (Irrational number) भन्दछन्; जस्तै √२, पाई, e (प्राकृतिक लघुगणकको आधार), ८को घनमूल आदि।


श्रेणी:सङ्ख्या सिद्धान्त
श्रेणी:गणित
मदन पुरस्कार गुठी

200px|right|thumb|मदन पुरस्कार गुठीको लोगो
मदन पुरस्कार गुठी एक नाफारहित सामाजिक गुठी हो। यसले मुख्यरूपमा नेपाली साहित्यकारहरूलाई मदन पुरस्कार तथा जगदम्बा पुरस्कारबाट विभुषित गर्ने कार्य गर्दछ।
मदन पुरस्कार

मूल लेख मदन पुरस्कार

स्व. ज. मदनशमशेर राणाको स्मृतिमा रानी जगदम्बाबाट स्थापित मदन पुरस्कारको घोषणा २०१२ साल असोज १० गते भएको थियो। पुरस्कार प्रदान गर्ने पहिलो घोषणा २०१३ सालमा भएको हो भने यसको वितरण २०१४ सालदेखि सुरू भएको हो। गुठीको निर्णयअनुसार प्रारम्भमा पुरस्कारको रकम रू ४०००/- रहेकोमा स्वर्णवर्षको अवसरमा २०६१ सालदेखि यसको रकम २००,०००/- भएको छ।

२०१३ सालमा पहिलोपटक “हाम्रो लोकसंस्कृति”का लागि सत्यमोहन जोशी, “जनरल भीमसेन थापा”का लागि चित्तरञ्जएन नेपाली तथा “अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक” का लागि बलराम जोशीले मदन पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको थियो।२०३१ र २०३३ सालमा यो पुरस्कार कसैलाई प्रदान गरिएन।
जगदम्बाश्री पुरस्कार

मूल लेख जगदम्बाश्री पुरस्कार

जगदम्बाश्री पुरस्कार रानी जगदम्बाको स्वर्गारोहणपछि निजको पुण्य स्मृतिमा गुठीले २०४५ सालमा स्थापना गरेको हो। रू. १००,०००/- राशिको पुरस्कार सोही सालबाट नै वितरण भएको हो र हाल यस पुरस्कारको रकम रू. २००,०००/- छ। २०४५ सालमा नारायणगोपाल गुरूवाचार्यले सर्वप्रथम यो पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको थियो।

मदन पुरस्कार एक वर्षभित्र नेपाली भाषामा निस्किएका उत्कृष्ट कृतिहरू मध्ये एक कृतिलाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो भने जगदम्बा-श्री पुरस्कार नेपाली भाषा, संस्कृति, साहित्य लगायतका विविध क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्या्उने व्यक्ति वा संस्थालाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुठी
श्रेणी:मदन पुरस्कार
कार्टुन

कार्टून बहु आयामिक सचित्र दृष्यकलाको एक रूप हो।हो एनिमेसन एक प्रकारको दृश्य कला हो जुन अवास्तविक، वा अर्ध-यथार्थवादी शैलीमा छवि, व्यंग्य, कार्टुन चित्रणको श्रृंखलामा आधारित व्यंग्य, कार्टुन चित्रणको लागि छविहरूको श्रृंखला, चित्रण गर्दछ पहिलो अर्थमा कार्टुन बनाउने व्यक्तिलाई कार्टुनिस्ट भनिन्छ, र दोस्रो अर्थमा उसलाई सामान्यतया एनिमेटर भनिन्छ र उनी असामान्य रूपमा हिँडिरहेकी छिन्.
बाहरी कड़ियाँ

श्रेणी:कला


श्रेणी:कार्टुनिङ
श्रेणी:चलचित्र र भिडियो शब्दावली
श्रेणी:Visual arts genres
श्रेणी:चलचित्र विधाहरू
श्रेणी:विधा अनुसार कलाकारहरू
लाश

क्याडाभर एउटा मृत मानव शरीर हो जसको उपयोग मेडिकल विद्यार्थीहरु, चिकित्सकहरु र अन्य वैज्ञानिकहरुद्वारा शरीर रचना विज्ञानको अध्ययन गर्न, रोग स्थलहरुको पहिचान गर्ने, मृत्युको कारणहरुको निर्धारण गर्न र जीवित मनुष्यमा तन्तुलाई ठीक गर्नका लागि गर्ने गरिन्छ। मेडिकल स्कूलमा छात्र आफ्नो शिक्षाको एउटा अंशको रूपमा क्याडेभरको चीरफार र अध्ययन गर्छन्। क्याडेभर्सको अध्ययन गर्ने वाला अन्य मानिसमा पुरातत्वविद र कलाकार सहभागी छन्।

क्याडाभर शब्दको प्रयोग कानुनको अदालतमा एउटा मृत शरीरलाई सन्दर्भित गर्नलाई गर्ने गरिन्छ, साथै रिकभरी टीमद्वारा प्राकृतिक विपत्तिमा शवहरुको खोजी गर्ने गरिन्छ। यो शब्द ल्याटिन शब्द क्याडेरे ("लड्नु वा खस्नु") बाट आएको हो।
मानव क्षय

क्षयको विभिन्न चरणहरुको अवलोकनले यो निर्धारण गर्नमा सहयोग गर्दछ कि शरीर कति समय पहिले मृत भएको हो भनेर।
क्षयको चरण
इतिहास

क्याडभर्सको उपयोगको इतिहास यस्तो रहेको छ जो विवाद, वैज्ञानिक प्रगति र नयाँ-नयाँ खोज अनुसन्धानले भरिएको छ। यो सब कुराहरुको सुरुवात तेस्रो शताब्दीतिर प्राचीन ग्रीसमा च्याल्सीडोनको हेरोफिलस र सीओसका एरासिस्ट्रेटसको नाम गरेको दुईटा चिकित्सकका साथ सुरु भएको थियो। उनीहरुले एलेक्जेन्ड्रियामा क्याडेभर्सको चीरफार गर्दै अभ्यास गरेका थिए र शरीर रचना विज्ञान जान्न प्रयास गरेका थिए। यी दुई व्यक्तिको मृत्यु भएपछी शारीरिक विच्छेदनको लोकप्रियतामा कमी आएको थियो त्यसपछी यसको लागि प्रयोगहरु बिल्कुलै भएन । १२औं शताब्दीसम्म यस प्रयोगलाई पुनर्जीवित गरिएको थिएन र यो १७औं शताब्दीमा यस प्रक्रियामा लोकप्रिय आएको थियो र त्यसबेला देखि यसको उपयोग गर्न प्रारम्भ भएको थियो।
कलामा

उमेरको माध्यमले शरीर रचना विज्ञानको अध्ययन र शिक्षण, मानव शवहरुका साथ काम गर्ने बेलामा स्केच र खोज-अनुसन्धानको विस्तृत चित्रको बिना सम्भव नहुने थियो। शरीरको अङ्गको स्थानहरुको कलात्मक चित्रणले शरीर रचनाको अध्ययन गर्न र मानव शरीरहरुले कसरी काम गर्छन् भने कुराहरुको सहायता गर्नमा एक महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दछ।
विज्ञानमा महत्व

चिकित्सा क्षेत्रमा महत्व

विच्छेदनमा उपयोगका लागि संरक्षण

तरल पदार्थका साथ उत्सर्जन

रसायन र उत्सर्जनमा भूमिका

पारम्परिक रूपले असन्तुलित क्याडाभर्सको उपयोग गरिनुको फाइदा र बेफाइदा

प्लास्टिनेसन

प्लास्टरको उपयोग गरिनुको फाइदा र बेफाइदा

शरीर छुट्टाउनु

हत्याको शिकार बेचबिखन

श्रेणी:जीव विज्ञान
मन्दोदरी

मन्दोदरी हिन्दू धर्मग्रन्थ रामायणमा वर्णित राक्षसका राजा रावणकी पत्नी हुन् । जहाँ रावण एक धूर्त थियो उही उनी एक पतिब्रता पत्नी थिइन् । उनी रावणको बल पराक्रमसँग परिचित थिइन् अतः उनले सम्भवत अनेकौ नीति पूर्ण तरिकाले रावणलाई सम्झाउने प्रयास गरेकी थिइन् । उनी पञ्चकन्या मध्ये पनि एक हुन्।
अहल्या द्रौपदी सीता तारा मन्दोदरी तथा ।पंचकन्या स्मरेन्नित्यं महापातकनाशनम्।।
यो एक संस्कृत पद्यमा यो प्रकारको स्तुति मिल्छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

यी पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:रामायण
श्रेणी:रामायणका पात्रहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
अप्रिल फुल

अप्रिल फुल प्रत्येक वर्ष अप्रिल महिनाको १ तारिखको दिन विश्वका विभिन्न देशमा मनाइन्छ। नेपालीमा 'फुल'लाई "मूर्ख" भनिन्छ । मान्छेहरूलाई झुटो बोलेर, ख्याल ठट्टा गरेर मुर्ख बनाउने भएकोले यो दिनको नाम अप्रेल फुल रहन गएको हो । यो दिनमा सबैले एक अर्कालाई मुर्ख बनाएर रमाइलो गर्छन् ।
सङ्क्षिप्त इतिहास

पहिला पहिला अप्रिल १ लाई नै नयाँ वर्षको पहिलो दिन मानिन्थ्यो ! मानिसहरु जनवरी १ लाई होइन अप्रिल १ लाइ नै 'न्यु एअर इभ' मान्दथे । पछि केही बुज्रूकले आन्दोलन गरे र जनवरी लाई पहिलो महिना माने र ति पहिलाको जस्तै अप्रिल महिनालाई नै पहिलो महिना मान्नेहरूको नै ब्यङ्ग्य गर्न लागे र अप्रिल फुलको सुरूवात भयो ।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:दिवसहरू
अशेष मल्ल

अशेष मल्ल (जन्म:वि.सं. २०११/१२/२१) उनी एक नाटककार हुन् । उन्को जन्म धनकुटामा भएको हो । उनको बाल्यकाल धनकुटामै बिते पनि नाटक प्रदशन गर्ने क्रममा मल्ल काठमाडौ आएका थिए । सर्वनाम नाट्य समूह सँग आवद्ध नेपाली साहित्य र रङ्गकर्मका साधक हुन् । उनलाई कुनै समय पञ्चायती व्यवस्थाको कलात्मक विरोधका लागि परिकल्पना गरिएको सडकनाटकका कल्पनाकार एवं प्रस्तोता भनेर चिनिन्छ। अशेष मल्ललाई नेपालमा सडकनाटकको जन्मदाता भनेर पनि चिनिन्छ।
शिक्षा

उनले नेपाली विषयमा स्नातकोत्तर गरेका थिए ।
जीवन
वैवाहिक जीवन

पाल्पाकी प्राध्यापक डाक्टर सावित्री मल्ल कक्षपतिसँग उनको प्रेम विवाह भएको हो । उनको एक छोरा र एक छोरी रहेका छन् ।
कृतिहरू:

नाटक सङ्ग्रहहरू

* तुवाँलोले ढाकेको बस्ती
* सडकदेखि सडकसम्म
* अनादिक्रम
* ब्ल्याक स्काई
* समकालीन नेपाली नाटक
कविता सङ्ग्रहहरू

* अज्ञात प्रदेशहरूमा
* निरन्तर निरन्तर
* एक्लो एकान्त
बालकथा तथा बालनाटक सङ्ग्रहहरू

* पानी जंगल र गाउँ
* जंगलमा एक दिन
* सानी र नानी
जीवनीहरू

* बाबाको आशीर्वाद
* दयावीरसिंह कंसाकार
* सुख–दुःखमा साई
‍‍
सम्मान/पुरस्कार

* साझा पुरस्कार
* मोती पुरस्कार
* गोपीनाथ अर्याल पुरस्कार
* रूपक कला पुरस्कार
* मानश्री पुरस्कार
* मुस्या चुया पुरस्कार
* सृजनशील रंगमञ्च पुरस्कार
* वासु शशि सम्मान
* नवीन कला सम्मान
* छिमेकी सम्मान
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:व्यक्तित्व
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नाटककार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका मानिसहरू