नवराज सुब्बा

डा. नवराज सुब्बा :en: Nawa Raj Subba) कवि, गीतकार तथा निबन्धकार हुन्। मानवता, राष्ट्रियता तथा सीमान्तकृत समुदायका आवाज बोकेका उनका रचना सरल, सरस र सबल ढङ्गले नेपाली साहित्य र सङ्गीत जगत्मा मुखरित छन् । उनी गायक पनि हुन्। उनी एक दक्ष जनस्वास्थ्यकर्मी तथा शोधकर्ता पनि हुन् । उनले नेपालका विभिन्न जिल्लामा जनस्वास्थ्य व्यवस्थापनमा तीन दशकभन्दा बढी काम गरे । उनमा बहुमुखी प्रतिभा छ । उनको जन्म सन् १९६१ अक्टोबर १ मा ताप्लेजुङ जिल्लाको हाङपाङ गाउँमा भएको थियो ।
शिक्षा

उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट जनस्वास्थ्य र नेपालीमा स्नातकोत्तर तथा स्वास्थ्य मनोविज्ञानमा विद्यावारिधि गरे । उनले लेखन ७० को दशकमा सुरु गरेता पनि समाजशास्त्र समेतको अध्ययन गरेर मात्र सन् २००० पछि उनले पुस्तकाकार कृतिहरू प्रकाशमा ल्याएको भन्ने उनको भनाई रहेको छ ।
अध्ययन अनुसन्धान

उनले नेपालको जनस्वास्थ्य र स्वास्थ्य मनोविज्ञान क्षेत्रका विभिन्न शिर्षकहरूमा अध्ययन गरी लेख तथा शोधपत्रहरू अन्तराष्ट्रिय जर्नलहरूमा प्रकाशित गरेका छन् ।
*Suicides in Ilam district of Nepal
*Traditional Practices on Mother and Child Health Care in Rajbanshi Community of Nepal.
* Postpartum Depression Relating to Smoking and Drinking Habits of Husbands Among Rajbanshi Mothers in Nepal.
* Modification of Delivery Practice in Rajbanshi Mothers of Nepal.
* Delivery Practices among Rajbanshi.
* A study of public health indicators of Morang Nepal by Lot Quality Assurance Sampling method.
* Health Seeking Behavior of Rajbanshi in Katahari and Baijanathpur of Morang District, Nepal.
* Demographic Assessment on Vasectomy Clients of Sankhuwasabha Nepal.
साहित्यिक क्षेत्र

बेलायत स्थित अनलाईन नेपाली साहित्य मञ्चले सन् २००७ मा पहिलो अनलाईन वेभक्याम विश्व कविता प्रतियोगिता आयोजना गरेको थियो । प्रतियोगितामा २७ देशका १०३ जना प्रतियोगी सहभागी थिए । विराटनगर नेपालबाट अनलाईन वेभक्याममा सहभागी कवि नवराज सुब्बा प्रतियोगितामा प्रथम भए । यसले सुब्बाको चर्चा चुलियो । उनका कविताहरु अंग्रेजी र वंगला भाषामा पनि अनुवाद गरिएका छन् । कवि वैरागी काइँला नवराज सुब्बाकालाई सरल तर गहिरो मान्छे भन्नु हुन्छ र लेखनको भाषा पनि सरल छ भन्दै कविता सरल र गहन रूपमा लेख्ने काम कठिन कार्य हो जो सुब्बाले गरेका छन् भन्नु हुन्छ । भाषाशास्त्री बालकृष्ण पोखरेल नवराजका कवितामा नकारात्मक ब्यापार पाईदैनन् र उनले सफलताको एउटा चचुरो चुमेका छन् भन्नुहुन्छ । समालोचक डा. गोविन्दराज भट्टराई नवराज सुब्बालाई आमा, देशप्रेम र सीमान्तकृत समुदायका विषयमा लेख्ने एक शक्तिशाली कविका रूपमा लिएका छन् । यसैगरि समालोचक लीला लुइँटेल नवराजका कवितामा नारीलाई सम्मान गरिएको छ उच्च स्थान दिइएको छ भन्नु हुन्छ । समालोचक डा. कृष्णप्रसाद दाहाल नवराजका कवितामा उच्च, उदात्त र स्वाभीमानी जीवनमूल्यको प्रतिबिम्बन भएको पाइन्छ भन्नुहुन्छ । समालोचक दधिराज सुबेदी सुब्बालाई हिजैको परिवेशमा जन्मिएका भए सिद्धिचरण श्रेष्ठ, हरिभक्त कटुवाल र भूपी शेरचन पछिका पङ्तिमा उनको नाम दरिने थियो भन्नु हुन्छ । आख्यानकार परशु प्रधान भन्नु हुन्छ– नवराज सुब्बा दक्ष र राम्रा कवि मात्र होइनन् राम्रा निबन्धकार पनि हुन् । उनी राम्रा प्रशासक मात्र होइनन् राम्रा मानवतावादी पनि हुन् । राम्रा गीतकार मात्र होइनन् राम्रा गायक पनि हुन् । उनीभित्र सर्वतोमुखी प्रतिभा छ । त्यसलाई बेलैमा चिनेर कदर गर्न जान्नु पर्छ । हाल नवराज सुब्बाको कृतीत्व तथा ब्यक्तित्वको बारेमा विभिन्न शोधार्थीहरूले त्रिभुवन विद्यालयमा अध्ययन गरिरहेका छन् ।
*कृतिहरू
# जीवन मेरो शब्दकोशमा कवितासङ्ग्रह (सन् २००६)
# मनको मझेरी निबन्धसङ्ग्रह (सन् २००७)
# बीच बाटोमा ब्यूँझेर कवितासङ्ग्रह (सन् २००८)
# सहिदलाई सलाम गीतसङ्ग्रह (सन् २०१०)
# यात्रा आधा शताब्दीको कवितासङ्ग्रह (सन् २०११)
# चीत्कार मुक्तकसङ्ग्रह (सन् २०१२)
# समयको स्वाद निबन्धसङ्ग्रह (सन् २०१३)
# मन र माटो गीतसङ्ग्रह (सन् २०१६)
साङ्गीतिक क्षेत्र

बरिष्ठ गीतकार रत्न समशेर थापाले नवराज सुब्बाका गीतहरु राष्ट्रियभावनाले ओतप्रोत छन् जो सबै देशभक्त नेपालीले सुन्नै पर्ने बताउनु हुन्छ । अर्का बरिष्ठ गीतकार किरण खरेल भन्नुहुन्छ सुब्बाका गीतमा त्यो साहित्यिक गहिराई छ जसले गीतलाई गम्भीर बनाएको छ । अर्का बरिष्ठ गीतकार कालीप्रसाद रिजालले सुब्बाका गीत नेपाली गीतसंगीत क्षेत्रका अमूल्य निधिका रूपमा रहने छन् भन्नु भएको छ ।
*कृतिहरू
# देशको माया देशभक्तिगीत एल्बम (सन् २००९)
# लुकेको रहर गजल एल्बम (सन् २०१०)
# अमूल्य जीवन आधुनिकगीत एल्बम (सन् २०११)
# हामी पहिले नेपाली देशभक्तिगीत एल्बम (सन् २०१२)
# हिमालैमा हिउँ लोकगीत एल्बम (सन् २०१३)
# बहारसंग आधुनिकगीत (सन् २०१५)


हामी नेपाली
नेपाली नेपाली हामी नेपाली
मधेशी होस वा जनजाति हामी नेपाली
हिमाल, पहाड, तराई माटोका रङ्ग एउटै छ
शर्मा या शेर्पा थारू या राई रगतको रङ्ग एउटै छ
नेपाली नेपाली हामी नेपाली...
(देशको माया देशभक्ति गीति एल्बम सन् २००९)


* गीत-सङ्गीत/अन्तर्वार्ता (भिडियो)
# नवराज सुब्बाको प्रतिबिम्ब, भाग–१ भिडियो एल्बम (सन् २०१०)
# प्रतिबिम्ब, भाग–२ भिडियो एल्बम (सन् २०१०)
# प्रतिबिम्ब, भाग–३ भिडियो एल्बम (सन् २०११)
# प्रतिबिम्ब, भाग–४ भिडियो एल्बम (सन् २०१२)
जनस्वास्थ्य क्षेत्र

जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा उनका पुस्तकहरु प्रकाशित छन् ।
कृतिहरू
# Health Seeking Behavior of Rajbansi Community in Nepal, 2001
# Assessment on Health Improvement in Eastern Nepal, 2003
# Assessment on Morang Innovative Neonatal Intervention, 2006
# जनस्वास्थ्यः पाटा बाटा र अनुभूति Janaswasthya paataa, baataa ra anubhuti (Collection of Contemporary Public Health Articles) 2006
# जनस्वास्थ्यका सवालहरू Janaswasthyaka Sawalharu (Collection of Contemporary Public Health Articles) 2007
साहित्यिक तथा प्राज्ञिक सम्मान

# नेपाल विद्याभूषण क
# पहिलो अनलाईन विश्व वेभक्याम कविता प्रतियोगितामा प्रथम, सन् २००७
# घमानसिंह घले साहित्य सम्मान, सन् २०१४
# व्यथित काव्य वनिता पुरस्कार, सन् २०१४
# लेखनाथ पुस्तकालयद्वारा सम्मान, सन् २०१२
# उदयानन्द मुक्तिनाथ अज्र्याल संगीत प्रतिभा पुरस्कार, सन् २०११
# पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान सम्मान, सन् २००९
# जयन्द्र प्रसाई स्मृति साहित्य सम्मान, सन् २००७
# मोहन रेग्मी वाणी पुरस्कार, सन् २००६
# नाट्येश्वर प्रतिष्ठान विराटनगर सम्मान, सन् २००६
# नवरङ्ग साहित्य सम्मान, सन् २००६
राष्ट्रसेवा सम्मान

# विराटेश्वर वृद्धाश्रमद्वारा सम्मान, २०१३
# दीर्घराना समुन्द्रवम सम्मान, २०१३
# स्पर्श नेपालद्वारा सम्मानित, २०१२
# मोरङ एड्स सञ्जलबाट सम्मानित, २०११
# किरात याक्थुङ चुम्लुङ मोरङबाट सम्मानित, २०११
# विराटनगर उपमहानगरपालिकाबाट सम्मानित, २०१०
# बबरसिंह थापा स्मृति सम्मान पुरस्कार, २००७
# हाङपाङ सेवा समाज काठमाडौँबाट अभिनन्दित, २००७
# गोरखादक्षिणबाहु, १९९०
सभ देखी

* नेपाली लेखकहरूको सूची
सन्दर्भ सामग्री
वाह्य लिङ्क

*डा. नवराज सुब्बा
*डा. नवराज सुब्बाका गीतहरू


श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:कवि तथा लेखकहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरूको सूची
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:नेपाली कविहरू
श्रेणी:नेपाली गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:नेपाली गीत
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली जनस्वास्थ्य
श्रेणी:नेपाली जनस्वास्थ्यकर्मी
श्रेणी:नेपाली अनुसन्धाता