JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ

----


ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ, ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਰੀਆ ਜਨਵਾਦੀ ਲੋਕੰਤਰਿਕ ਲੋਕ-ਰਾਜ (ਹੰਗੁਲ: 조선 민주주의 인민 공화국, ਹਾਂਜਾ: 朝鲜民主主义人民共和国) ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਯੋਂਗਯਾਂਗ ਹੈ। ਕੋਰੀਆ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ 38 ਵਾਂ ਸਮਾਂਤਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕੋਰੀਆਈ ਸੈੰਨਿਵਿਹੀਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਰੇਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮਨੋਕ ਨਦੀ ਅਤੇ ਤੁਮੇਨ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਧੁਰ ਉੱਤਰ - ਪੂਰਵੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਤੁਮੇਨ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਦ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨਾਂਅ

ਉਤਰ ਕੋਰੀਆ
ਇਤਿਹਾਸ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ

ਧਰਾਤਲ

ਜਲਵਾਯੂ

ਸਰਹੱਦਾਂ

ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
ਜਨ-ਸੰਖਿਆ

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ

ਭਾਸ਼ਾ

ਧਰਮ

ਸਿੱਖਿਆ

ਸਿਹਤ
ਰਾਜਨੀਤਕ

ਸਰਕਾਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ
ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ

ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਸਨਅਤ

ਵਿੱਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ

ਯਾਤਾਯਾਤ

ਊਰਜਾ

ਪਾਣੀ

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ
ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ

ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਸਾਹਿਤ

ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ

ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ

ਲੋਕ-ਕਲਾ

ਭੋਜਨ

ਤਿਉਹਾਰ

ਖੇਡਾਂ

ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ

ਅਜਾਇਬਘਰ ਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ
ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਮਸਲੇ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਕ-ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ
ਪਿਉਂਗਯਾਂਗ

ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤਾਇਡੋਂਗ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਪੀਲਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੋਰੀਆ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਮੀਲ (48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਨੂੰ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ, ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਹਵਾਈ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਰੂਟਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਜੋਂ। ਕੁਝ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਹਨ ਜੋ ਨੈਂਪੋ,ਵੋਨਸਾਨ, ਅਤੇ ਕੇਸੋਂਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸੁਨਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਬਵੇਅ, ਬੱਸ, ਅਤੇ ਟਰਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ

ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ (ਕੋਰੀਆਈ: 대한민국 (ਹਾਂਗੁਲ), 大韩民国 (ਹਾਞਜਾ)), ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰੀਆਈ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਰਧਭਾਗ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਭੂਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਓਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਨਗਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਾਰਿਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਰੀਆਈ ਹੈ ਜੋ ਹੰਗੁਲ ਅਤੇ ਹਞਜਾ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਵਾਨ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ 238 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੱਦ ਹੈ। ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਕੋਰੀਆਵਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਫੌਜੀ ਜਮਾਵੜੇ ਵਾਲੀ ਹੱਦ ਹੈ।

ਕੋਰੀਆਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਝੇਲ ਚੁੱਕਿਆ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਸੰਗਿਆਤਮਕ) ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ।
ਨਾਂਅ

ਇਤਿਹਾਸ
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ

ਧਰਾਤਲ

ਜਲਵਾਯੂ

ਸਰਹੱਦਾਂ

ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ
ਜਨਸੰਖਿਆ

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ

ਭਾਸ਼ਾ

ਧਰਮ

ਸਿੱਖਿਆ

ਸਿਹਤ
ਰਾਜਨੀਤਕ

ਸਰਕਾਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ
ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ

ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ

ਸਨਅਤ

ਵਿੱਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ

ਯਾਤਾਯਾਤ

ਊਰਜਾ

ਪਾਣੀ

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ
ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ

ਸਾਹਿਤ

ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ

ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ

ਲੋਕ ਕਲਾ

ਭੋਜਨ

ਤਿਉਹਾਰ

ਖੇਡਾਂ

ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਿਨੇਮਾ

ਅਜਾਇਬਘਰ ਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ

ਤਸਵੀਰਾਂ


ਤਸਵੀਰ:Activity in Korea 1.jpg|ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਗਤੀਵਿਧੀ
ਤਸਵੀਰ:Secluded Shrine on Inwangsan Mountain (2).jpg|ਸਿਓਲ ਦੇ ਇੰਵਾਂਗਸਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਇਕ ਰਸਤੇ' ਤੇ ਇਕ ਇਕਾਂਤ ਅਸਥਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Sinmok in Seoul Grand Park Zoo (Detail).jpg|ਸਿਓਲ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪਾਰਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿਚ ਸਿਨਮੋਕ
ਤਸਵੀਰ:Southern Side of the Beopwangru at Bongeunsa.jpg|ਸਿਓਲ ਦੇ ਬੋਂਗੂੰਸਾ ਵਿਖੇ ਬੀਓਪਵੰਗਰੂ ("ਧਰਮ ਹਾਲ") ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ।
ਤਸਵੀਰ:Cuisine of Korea (display).jpg|￼ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਪਕਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Korean cuisine 1.jpg|￼ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਪਕਵਾਨ
ਤਸਵੀਰ:Cuisine of South Korea 2.jpg|￼ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਪਕਵਾਨ

ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਸਲੇ

ਬਾਹਰੀ ਮਸਲੇ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ
ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ

ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਨਾਤੋਲੀਆ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੇਵਾਂਤ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅੱਡ ਜਲ-ਪਿੰਡ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ "Mediterranean" ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ mediterraneus, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੰਦਰਲਾ" ਜਾਂ "ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ" (medius, "ਵਿਚਕਾਰ" ਅਤੇ terra, "ਭੋਂ" ਤੋਂ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 25 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜ (ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦਾ ਪਣਜੋੜ) ਸਿਰਫ਼ 14 ਕਿ.ਮੀ. ਚੌੜਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਵਾਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਯੂਰਪ-ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ
ਇਸਲਾਮ

ਇਸਲਾਮ (ਅਰਬੀ: الإسلام; ) ਇੱਕ ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਮ ਰਸੂਲ ਅਤੇ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੁਆਰਾ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਅੰੰਤਿਮ ਰੱਬੀ ਕਿਤਾਬ "ਕੁਰਾਨ" ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 2 ਅਰਬ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਬਾਦੀ ਹੈ। ਦੁਨਿਆਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਲਾਮ (ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਖ਼ਰੀ ਧਰਮ ਸੁਧਾਰ) ਦਾ ਆਗਾਜ਼, 610 ਤੋਂ 632 ਤੱਕ, ਤਕਰੀਬਨ 23 ਬਰਸ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਨਬੀ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੀ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀਆ ਵ ਆਲਾਹ ਵਸੱਲਮ ਪਰ ਨਾਜ਼ਲ ਇਲਹਾਮ (ਕੁਰਆਨ) ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਆਨ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਜਿਲ ਹੋਇਆ (ਗੁਪਤ ਕਾਰਨ: ਆਲਲਸਾਨ ਕੁਰਆਨ) ਅਤੇ ਉਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 24% ਹਿੱਸਾ ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ 106 ਤੋਂ 108 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ (ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 30 ਕਰੋੜ ਹੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਰਬੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ 70 ਤੋਂ 80 ਕਰੋੜ, ਗੈਰ ਅਰਬ ਜਾਂ ਇਜਮੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ

ਲਫ਼ਜ਼ "ਇਸਲਾਮ" ਸ਼ਬਦ ਨਿਰੁਕਤੀ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰੀ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਸ-ਲ-ਮ (س ل م, ਸੀਨ ਲਾਮ ਮੀਮ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਸਾਬਤ, ਸਲਾਮਤ ਅਤੇ ਅਮਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਸਾ ਦਰਅਸਲ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਬ ਦੇ ਨਿਹਾਇਤ ਹੱਸਾਸ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਰਾਬ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਰੱਦੋ ਬਦਲ ਨਾਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਇਤ ਫ਼ਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਲਫ਼ਜ਼ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਆਇਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਸਲਮ, ਆਪਣੇ ਸ ਉੱਪਰ ਜ਼ਬਰ ਔਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜ਼ੇਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦੋ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਲਾਮੀ ਮੱਤ

ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੱਤ ਇਹ ਹਨ:
ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਏਕਤਾ

ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਮੰਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਅੱਲਾਹ (ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ: خدا ਖੁਦਾ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਏਕੇਸ਼ਵਰਵਾਦ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ "ਤੌਹੀਦ" ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਵਾਹਿਦ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇੱਕ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਜਾਏ ਉਸਦੀ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰ ਅਦਵਿਤੀ ਹੈ: ਉਸਦੇ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਵਧਾਰਣਾ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਕਲਪਨਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਬੀ (ਦੂਤ) ਅਤੇ ਰਸੂਲ

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਬਣਾਇਆ।
ਚਾਰ

ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ
* ਮਿੱਟੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਅੱਗ
ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਚੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ
'ਚ' ਨੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਰ ਮਨਜ਼ਿਲ ਦਿੱਤੀਆਂ
* ਸ਼ਰੀਅਤ, ਤਰੀਕਤ, ਮਾਅਰਫ਼ਤ, ਹਕੀਕਤ
* ਚਾਰ ਕਤੇਬ ਹਨ -ਤੌਰੈਤ, ਜਬੂਰ, ਅੰਜੀਲ, ਕੁਰਆਨ
* ਚਾਰ ਯਾਰ -ਅਬੂ ਬਕਰ, ਉਸਮਾਨ, ਉਮਰ, ਅਲੀ
* ਚਾਰ ਤੂਫ਼ਾਨ- ਨੂਹ ਦੀ ਕੌਮ'ਤੇ, ਲੂਤ ਦੀ ਕੌਮ 'ਤੇ , ਸਾਲਹ ਦੀ ਕੌਮ'ਤੇ ਅਤੇ ਹੂਦ ਦੀ ਕੌਮ 'ਤੇ
* ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਵੀ ਚਾਰ ।
* ਚਾਰ ਮੁਰਗ਼ ਏ ਖ਼ਲੀਲ- ਮੁਰਗਾ, ਕਬੂਤਰ, ਮੋਰ, ਕਾਂ ।
ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹਿਮ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਮਤਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਡੇਰਾ ਹੈ ,ਨੇ ਇਹਨਾ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚਾਰ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ
ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਚਾਰ ਹਨ -
* ਜਿਬਰਾਈਲ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਇਸਰਾਫ਼ੀਲ, ਮੀਕਾਇਲ
ਹਵਾਲੇ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਸਲਾਮ
ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ

ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅੱਸੂ ਸੁਦੀ ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੀ ਸਂ 1490 ਵਿ. ਵਿੱਚ ਬਰਵਾਡਾ ਅਤੇ ਨਾਣ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬੰਧਨ ਰਹਿਤ ਸਿੰਹਜੀ ਕਛਵਾਹਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨਿਰਬਾਣ ਜੀ ਦੇ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਰਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਉੱਪਰਾਂਤ ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਵਿ . ਸਂ . 1502 ਵਿੱਚ ਬਰਵਾਡਾ ਅਤੇ ਨਾਣ ਦੇ 24 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਏ | ਆਮੇਰ ਨਿਰੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਟਵੀ ਰਾਜਾ ਥੇ ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਆਪਣੀ ਯੁਵਾਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਤਰਿਕ ਰਾਜ ਆਮੇਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 360 ਪਿੰਡਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਜਾਦ ਕਛਵਾਹ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ | ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਨੂੰ ਆਮੇਰ ਨਿਰੇਸ਼ ਰਜਾ ਚੰਦਰਸੇਨ ਜੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਛੇ ਲੜਾਈਯਾਂ ਲੜਨੀ ਪਈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਸ਼ੇਖਾਜੀ ਦੀ ਹੀ ਹੋਈ, ਅਖੀਰ ਲੜਾਈ ਮੈ ਸਮਝੋਤਾ ਕਰ ਆਮੇਰ ਨਿਰੇਸ਼ ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਨੂੰ ਆਜਾਦ ਸ਼ਾਸਕ ਮਾਨ ਹੀ ਲਿਆ | ਮਹਾਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਨੇ ਅਮਰਸਰ ਨਗਰ ਬਸਾਇਆ, ਸ਼ਿਖਰਗੜ, ਨਾਣ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਅਮਰਗੜ, ਜਗੰਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਾਇਆ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਵੀਰ ਪੁਰਖ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਤੇ ਹੈ | ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀਰ, ਸਾਹਸੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸਨ ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1200 ਪੰਨੀ ਪਠਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜਾਗਿਰੇਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਮੈ ਭਰਦੀ ਕਰ ਕੇ ਹਿੰਦੂਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪ੍ਰਥਮ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਦਾ ਜਾਣ ਪਹਿਚਾਣ ਦਿੱਤਾ | ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖਾਣ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਸੀ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਪਠਾਨਾਂ ਲਈ ਗਾਂ, ਮੋਰ ਆਦਿ ਮਾਰਨੇ ਅਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ | ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਦੁਸ਼ਟੋਂ ਅਤੇ ਉਦੰਡੋਂ ਦੇ ਤਾਂ ਕਾਲ ਸਨ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਮਾਨ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੰਬੰਧੀ ਗੌੜ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਗੌੜ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਲੜਾਇਯਾਂ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਖੁਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੜਾਈ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਵੀਰ ਕਸ਼ਤਰਿਅ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ | ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਦੀ ਮੌਤ ਰਲਾਵਤਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਪਹਾਡੀ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਯ ਤ੍ਰਤੀਆ ਵਿ . ਸ . 1545 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ | ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਦੀ ਗੌਰਵ ਕਥਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਾਂਦੀ ਹੈ | ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਆਪਣੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ . ਸਾਹਸੀ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਰਾਜਨਿਗਿਅ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ, ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਲੜਾਇਯਾਂ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ | ਅਤੇ ਅੰਤ ਵੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਵੀਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜੋਂ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਪੂਤ - ਪਠਾਨ ਫੌਜ ਅਤੇ ਫੈਲਿਆ ਆਜਾਦ ਰਾਜ ਛੱਡ ਗਏ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਬੂਲ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਵੰਸ਼ਜੋਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਫਤਹਿ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਰਾਵ ਸ਼ੇਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਝਾਂਸੀ ਦਾਦਰੀ, ਭਿਵਾਨੀ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ | ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਕਹਲਾਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਵਾਤੋ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਸ਼ੇਖਾਵਾਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ ਕਛਵਾਹਾ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ | ਰਾਵ ਸ਼ੇਖਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁਤਰ ਰਾਵ ਰਾਇਮਲ ਜੀ ਅਮਰਸਰ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਾਂਤੀ ਹੀ ਵੀਰ ਜੋਧਾ ਅਤੇ ਨਿਪੂਣ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ |


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮਰਾਜ
ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ

thumb|350px| ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ, 1400 BCE
ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ (1600 - 1200 ਈ:ਪੂ) ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਸਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਪਰਵਾਸੀ ਬਣੇ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਵੇਦ ਦੀ ਮੈਤਰਾਇਣੀਏ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਹਨ। ਮਿੱਤਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸੁਖਾਨੀ (ਪੈਸਾ ਦੀ ਖਾਨ) ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਵਾਹਿਕ ਸੰਬੰਧ ਮਿਸਰ ਨਾਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਾਬਿਲ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਉੱਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
ਸ਼ਾਸ਼ਕ

* ਕਿਰਤਾ
* ਸ਼ੁਤਰਨ ਪਹਿਲਾ
* ਪਰਸ਼ਤਾਤਰ
* ਆਰਤਤਮ 1
* ਸ਼ੁਤਰਨ 2
* ਤੁਸ਼ਿਅਰਥ
* ਮਤੀਵਾਜ
* ਆਰਤਤਮ 2
* ਕਸ਼ਤਰਵਰ 1
* ਵਸੁਕਸ਼ਤਰ
* ਵਰਤਰਣ
* ਕਸ਼ਤਰਵਰ 2


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਕਿਰਤਾ

ਕਿਰਤਾ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁਰੀਅਨ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ 1500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਤਾਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਸਮਰਥਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਮਿਲੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ "ਸ਼ੁਤਰਨਾ, ਕਿਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਾਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ।" ਮੱਧ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 1540 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਮਿੱਤਾਨੀ
* ਕੇਰੇਟ ਦੀ ਦੰਤਕਥਾ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਜਾ
ਆਰਤਤਮ ਪਹਿਲਾ

ਆਰਤਤਮ ਪਹਿਲਾ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ [[ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ] ਦੇ ਹੁਰੀਅਨ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਸਰੀ ਫ਼ਿਰਊਨ ਅਮੇਨਹੋਟੇਪ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਥੂਟਮੋਸ ਚੌਥਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਾਨੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ੌਸ਼ਤਾਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਰਤਤਮ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਤਾਲ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਗੋਲੀਆਂ ਅਲਾਖ ਵਿਖੇ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਅਰਤਾਤਾਮਾ ਨੂੰ ਅਮਰਨਾ ਪੱਤਰਾਂ (EA 29) ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਰਤ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੂਜਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਥੂਟਮੋਸ ਚੌਥਾ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੋ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ, ਆਰਤਤਮ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵੰਡ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨਾਲ ਅਮੇਨਹੋਟੇਪ ਦੂਜਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਗਲਤ ਖੇਡ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਥੂਟਮੋਸ ਚੌਥੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥੂਟਮੋਸ ਅਤੇ ਆਰਤਤਮ ਦੀ ਧੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਅਣਜਾਣ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਰਤਤਮ ਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਤਤਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਣੇ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਰਤਤਮ ਰਾਣੀ ਮੁਟੇਮਵੀਆ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅਮੇਨਹੋਟੇਪ ਤੀਜਾ ਦਾ ਨਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਤਤਮ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੂਜਾ ਬਣਿਆ।

ਹਿੱਤੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਪਰੀਲੁਮਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਾਨੀ ਵਾਸਲ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਤਰਨਾਜ਼ਾ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸ਼ੁਤਰਨਾਜ਼ਾ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ "ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਤੁਸ਼ਰੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਤੂਫਾਨ-ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਰਤਤਮ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ: ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (= ਸ਼ੁਤਰਨ) ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਰਤਤਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ।"
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੂਜਾ

ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੂਜਾ (ਜਾਂ ਸ਼ੁਤਰਨ) 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਰੀਅਨ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ

ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੂਜਾ ਇਸ ਪਦ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਰਤਾਤਮ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।

ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਰਤਾਸ਼ੁਮਾਰ, ਨੇ ਗੱਡੀ ਸਾਂਭੀ ਪਰ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜ

ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਮਿੱਤਾਨੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਲਾਖ ਤੋਂ, ਮਿੱਤਾਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, ਲਗਭਗ ਓਰੋਂਟੇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ। ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਦੋ ਫੱਟੀਆਂ ਫਰਾਤ ਦੇ ਕੰਢੇ ਟਾਲ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿਖੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਰ ਫੱਟੀਆਂ ਅਲਾਖ, ਟੈਲ ਬ੍ਰਾਕ, ਨੂਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਮ ਅਲ-ਮਾਰਰਾ ਵਿਖੇ ਮਿਲੀਆਂ। ਰਾਜ ਦਾ ਦਿਲ ਖਾਬੂਰ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਸ਼ਸ਼ੂਕੰਨੀ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੱਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਅਰਰਾਫਾ ਮਿੱਤਾਨੀ ਦੇ ਜਾਤੀਗਤ ਰਾਜ ਸਨ। ਹਿੱਤੀਆਂ ਨੇ ਮਿੱਤਾਨੀ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਤਰਨ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ।
ਮਿਸਰ

ਉਹ ਮਿਸਰੀ ਫ਼ਿਰਊਨ ਅਮੈਨਹੋਟੇਪ ਤੀਜਾ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਅਮਰਨਾ ਅੱਖਰਾਂ EA#182, EA#183 ਅਤੇ EA#184 ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਟਾਰਨਾ ਦੀ ਧੀ ਕਿਲੂ-ਹੇਪਾ (ਕਈ ਵਾਰ ਗਿਲੂਖੇਪਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਨੂੰ ਫ਼ਿਰਊਨ ਦੇ 10ਵੇਂ ਰਾਜਕਾਲ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਨਹੋਟੇਪ ਤੀਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਾਜ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਮਿੱਤਾਨੀ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿੱਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ
ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ

thumbnail|ਮੌਰਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੁਕੂਮਤ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਖੇਤਰਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ (322 - 185 ਈਸਾਪੂਰਵ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ। ਇਸਨੇ 137 ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪੁੰਨ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਕੌਟਲਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਨੰਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਘਨਾਨੰਦ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਗਧ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ (ਅੱਜ ਦਾ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ)ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ (ਅੱਜ ਦੇ ਪਟਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੋਲ) ਸੀ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ ਨੇ 322 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਦੀ ਤਰਫ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਮੱਤਭੇਦਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। 316 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਮੌਰੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

* ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ 322 ਈਸਾਪੂਰਵ - 298 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਬਿੰਦੁਸਾਰ 297 ਈਸਾਪੂਰਵ - 272 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਅਸ਼ੋਕ 273 ਈਸਾਪੂਰਵ - 232 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਦਸ਼ਰਥ ਮੌਰੀਆ 232 ਈਸਾਪੂਰਵ - 224 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਸੰਪ੍ਰਤੀ 224 ਈਸਾਪੂਰਵ - 215 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਸ਼ਾਲਿਸੁਕ 215 ਈਸਾਪੂਰਵ - 202 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਦੇਵਵਰਮੰਨ 202 ਈਸਾਪੂਰਵ - 195 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਸ਼ਤਧੰਵੰਨ ਮੌਰੀਆ 195 ਈਸਾਪੂਰਵ 187 ਈਸਾਪੂਰਵ
* ਬਰਿਹਦਰਥ ਮੌਰੀਆ 187 ਈਸਾਪੂਰਵ - 185 ਈਸਾਪੂਰਵ
ਹਵਾਲੇ

* Robert Morkot, The Penguin Historical Atlas of Ancient Greece ISBN 0-14-051335-3
* ਚਾਣਕਿਆ, Arthashastra ISBN 0-14-044603-6
* J.F.C. Fuller, The Generalship of Alexander the Great ISBN 0-306-81330-0
* Siddharth Petare 14 February 2013 @ 2 pm


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਮਰਾਜ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ

ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ (ਜਨਮ 340 ਈਪੂ, ਰਾਜ 322 - 298 ਈਪੂ) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ /ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।

ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਚਾਣਕਯ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨੰਦ ਅਤੇ ਨੰਦਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪਟਨੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਬਿਹਾਰ, ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਾ ਸੇਲਿਊਕਸ ਦੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਮੁਦ੍ਰਾਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਗੁਪਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ B.C. 322 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ B.C.298 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਛੱਡਕੇ ਬਨਬਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੰਦ੍ਰਗੁਪਤ ਦੀ ਚਤੁਰੰਗਿਨੀ ਫੌਜ 6,90,000 ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਬਿੰਦੂਸਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਸੰਪ੍ਰਤੀ

ਸੰਪ੍ਰਤੀ () ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ 5ਵਾਂ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਜੇ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਨਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਚੌਥੇ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ 1,50,000 ਜੈਨ ਡੇਰੇ (ਜੈਨਲਯ/ਜੈਨ ਮੰਦਰ/ਜੈਨ ਮੰਦਰ) ਬਣਾਏ ਅਤੇ 1,50,00,000 ਜੈਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਜਿਨਾਲੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਖੋਦਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਨਵਕਰਸ਼ੀ (ਜੈਨ ਨਾਸ਼ਤਾ) ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਗੱਦੀ

ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਪੋਤੀ ਸੀ। ਕੁਨਾਲਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ (ਜੋ ਜੈਨ ਸੀ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਨਾਲ ਨੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁਆਰਾ ਗੱਦੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਣਾਲਾ ਆਪਣੀ "ਢਾਈ ਮਾਂ" ਨਾਲ ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਉੱਥੇ ਹੋਇਆ। ਸਿੰਘਾਸਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਣਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਨੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਅਸ਼ੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਸ ਹੋਵੇਗੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
ਰਾਜ

ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ 53 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਜੈਨ ਗ੍ਰੰਥ ਪਰਿਸਿਤਪਰਵਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਅਤੇ ਉਜੈਨ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਜੈਨ ਪਾਠ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ (ਅਰਥਾਤ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ) ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸੰਪ੍ਰਤਿ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ

ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਜੈਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਸਥਾਵੀਰਾਵਲੀ 9.53), ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਹਸਤਿਸੁਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਵੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਡਲੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਆਗੂ। ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵਹਿਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ। ਉਹ ਸੁਹਸਤਿਸੁਰਜੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ।

ਕਲਪ-ਸੂਤਰ-ਭਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਆਂਧਰਾ, ਦ੍ਰਵਿੜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੂਰ੍ਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ

1100 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪੂਰਨਤੱਲਾ ਗੱਚਾ ਦੇ ਦੇਵਚੰਦਰਸੂਰੀ ਨੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (ਮੂਲਸ਼ੁਧੀ ਪ੍ਰਕਾਰਣ) ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ। ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਹਦ ਗਚਾ ਦੇ ਅਮਰਦੇਵਸੁਰੀ ਨੇ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ (ਅਖਿਆਨਾ ਮਨੀਕੋਸ਼) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। 1204 ਵਿੱਚ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਗੱਚਾ ਦੇ ਮਨਤੁੰਗਸੁਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਮਲਾਇਆਪ੍ਰਭਾਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਜਯੰਤੀ (ਜਯੰਤੀ ਕਾਰਿਤਾ) ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦੇ ਗੁਣ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ (ਕੌਧਰੀ 1973: 201-2)। ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੁਝ ਅਗਿਆਤ ਅਤੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਦੇ 461-ਛੰਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਰਤੱਬ (ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਨ੍ਰਿਪ ਚਰਿਤ੍ਰ)।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਮੌਰੀਆ

ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ, ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਮੌਰਿਆ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ 9ਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ 187 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ 185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਂਡਰ ਪੁਸ਼ਿਆਮਿੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਉਭਰਿਆ ਜਿਸਨੂੰ "ਸ਼ੁੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। "ਸੀਲੋਨੀਜ਼ ਬੋਧੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜੇ ਡੇਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਦੀ ਧੀ ਬੇਰੇਨੀਕੇ (ਪਾਲੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨਾਕਸੀ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।"
ਰਾਜ

ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣਾ

ਆਖਰੀ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਮੌਰੀਆ ਨੂੰ 185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਸੱਤਾ ਹਥਿਆ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਣਭੱਟ ਦਾ ਹਰਸ਼ਚਰਿਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਮੌਰੀਆ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਪਰੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਡੇਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਹਮਲਾ

185 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਠੀਕ ਬਾਅਦ, ਯੂਨਾਨੀ-ਬੈਕਟ੍ਰੀਅਨ ਰਾਜਾ ਡੇਮੇਟ੍ਰੀਅਸ (ਧਰਮਮਿਤਾ) ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ (ਆਧੁਨਿਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ) 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੌਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਠਜੋੜ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ-ਬੈਕਟਰੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਰੰਪਰਾਪੁਸਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੇ ਡੇਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਦੀ ਧੀ, ਬੇਰੇਨਿਸ (ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨਕਸੀ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਯੂਨਾਨੀ-ਬੈਕਟਰੀਅਨਾਂ ਨੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਲੜਨ (ਸ਼ਾਇਦ ਯੂਕ੍ਰੇਟਾਈਡਸ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੇਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਵਿਚਕਾਰ) ਲਈ ਬੈਕਟਰੀਆ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।

ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਯਵਨ ਹਮਲਾ ਯੁਗ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਰਾਜਾ ਧਰਮਮਿਤਾ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਫਿਰ, ਸਾਕੇਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੰਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਵਨ (ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ), ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ, ਕੁਸੁਮਧਵਜ ("ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ", ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ) ਪਹੁੰਚਣਗੇ।

ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਸ਼ਪਪੁਰਾ (ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ) ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, [ਅਤੇ] ਇਸਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿੱਟੀ[-ਦੀਵਾਰਾਂ] ਢਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਅਰਾਜਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋਣਗੇ।

— ਯੁਗ ਪੁਰਾਣ
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਮਗਧ
* ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ
* ਸ਼ੁੰਗ ਸਾਮਰਾਜ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼
ਜੋਧਪੁਰ

ਜੋਧਪੁਰ (ਰਾਜਸ‍ਥਾਨੀ: जोधपुर), (),( ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ‍ਥਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਅਜਿਹੇ ਸ‍ਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ - ਜੋਧਪੁਰ। ਮਾਰਵਾੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ! ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੜ੍ਹ ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਗੜ੍ਹਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ! ਦਹਿਆ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੜ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਰਵਾੜੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ,ਜਿੱਥੇ ਰਾਠੌੜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋਧਪੁਰ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਸੱਜੀ ਕੰਨੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਕਿਲਾ ਅਤੇ ਮਹਲ ਇੱਥੇ ਆਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੰਤਮ ਕੰਨੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਮੇਹਰਾਨਗੜ ਦਾ ਕਿਲਾ ਮਧ‍ਕਾਲੀਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀ‍ਬਿੰਬ ਹੈ।

ਥਾਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਸਿਆ, ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਸਹਿਤ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮਾਰਵਾੜ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ। ਈਸਵੀਂ ਸੰਨ 1459 ਦੀ 12 ਮਈ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰਾਵ ਜੋਧਾ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ - ਉਹ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਠੌੜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵੀਰ ਨਾਇਕ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰਜਾਰ-ਪਤ੍ਰੀਹਾਰ ਕੌਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਰਗੁਜਰ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਰਾਠੌਰ ਰਾਜੇ ਜੋਧਾ ਨੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 231 ਮੀਟਰ (758 ਫੁਟ) ਦੀ ਉੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਹੈ। 2013 ‘ਚ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12 ਲੱਖ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ।

ਇਹ ਆਪਣੀ ਉੱਤਮ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ, ਮੂਰਤੀ ਕਲਾ, ਵਾਸਤੂ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਸਨ ਸਿਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਧੁੱਪ ਖਿੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਨੀਲਾ ਸ਼ਹਿਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਹਿਰਾਨਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਦੇਖਦਿਆਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਰ ਨੀਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਬਿਲਾਸਪੁਰ

ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ

* ਬਿਲਾਸਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ), ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕਾ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਮਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਗਰ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਯਮਨਾ ਨਗਰ, ਯਮਨਾ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ
* ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
*ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮੋਗਾ
ਹੋਰ

* ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਿੰਡ ਚਕਰਭੱਟਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ