JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Yuda Iskarioti

thumb|Busu la Yuda kwa [[Yesu bustanini lilivyochorwa na Beato Angelico]]


Yuda Iskarioti (kwa Kiebrania יהודה איש־קריות), Myahudi wa karne ya 1, alikuwa mmojawapo wa Mitume wa Yesu, maarufu kwa kuwa alimsaliti mwalimu wake apate vipande thelathini vya fedha (Injili ya Mathayo 26:14-16).

Ni tofauti na mtume mwenzake Yuda Tadei.
Majina

Kwa Kigiriki, katika Agano Jipya anaitwa Ιουδας Ισκαριωθ (Ioudas Iskariôth) na Ισκαριωτης (Iskariôtês).

Kwa kuwa Yuda ni jina la babu wa kabila kubwa la Israeli lililobaki baada ya yale ya Kaskazini kupotea uhamishoni (722 KK), lilitumiwa sana na Wayahudi, hata wawili kati ya mitume hao wanaitwa hivyo.

Ndiyo sababu ilibidi kuwatofautisha kwa jina la pili, ambalo kwake ni "Iskarioti", maana yake "mtu wa Kariot" (Ish Kariot) kutokana na kijiji cha asili (Keriot-Chezron kinachotajwa tu katika Kitabu cha Yoshua 15:25, kikiwa Kusini kwa Yudea, mipakani kwa Edomu, kwenye Neghev.

Tafsiri nyingine inategemea jina Ekariot ("gaidi") walilopewa wapiganiauhuru wakali zaidi, waliokuwa tayari kuua wakoloni popote pale.

Tafsiri ya tatu inazingatia neno la Kiaramu sheqarya' au shiqrai, linalomaanisha mtu dhalimu; "tapeli" linaweza kutafsriwa ishqaraya.

Tafsiri ya mwisho inategemea neno lingine la lugha hiyo, sakar, yaani anayekabidhi.
Katika Agano Jipya

Yuda anatajwa katika Injili na mwanzoni mwa Matendo ya Mitume.

Humo tunasoma kwamba alikuwa mwekahazina wa kundi la Mitume (Injili ya Yohane 12:6) mwenye tabia ya udokozi ambaye hatimaye alimuuza Yesu Kristo kwa maadui wake wa Baraza la Israeli (Injili ya Mathayo 26:47-49).

Mapema baada ya tukio hilo alikufa vibaya (30 B.K.) na nafasi yake ikashikwa na Mtume Mathia.
Viungo vya nje

* Yuda katika Catholic Encyclopedia


Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Mtume Simoni Mkananayo

(1611 hivi), katika mfululizo wake juu ya Thenashara uliopo Museo del Prado, Madrid.]]
left|100px|thumb|Sanamu iliyoko Bruges inayomuonyesha akiwa na msumeno, chombo ambacho inasemekana kilitumika kumuulia.


Simoni Mkananayo (alifariki karne ya 1) alikuwa mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu.

Ili kumtofautisha na mtume mwenzake Simoni Petro anaitwa Mkananayo, yaani Mwenye juhudi kwa ukombozi wa Israeli kutoka ukoloni wa Roma.

Jina lake linapatikana katika orodha zote za Mitume, lakini hatuna habari zake zaidi, isipokuwa masimulizi mbalimbali yasiyo na hakika.

Inasadikika kuwa kaburi lake liko Komani (Georgia).

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Oktoba pamoja na Yuda Tadei.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 378-379
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 334-335
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 83
Viungo vya nje

*All appearances of "Simon" in the New Testament
*Legenda Aurea: Lives of Saints Simon and Jude
*Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle
*Ὁ Ἅγιος Σίμων ὁ Ἀπόστολος ὁ Ζηλωτής 10 Μαΐου. ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ.
*Simon the Zealot (novel) by Alfred Brenner

Jamii:Waliofariki karne ya 1
S
S
S
S
Mtume Mathayo

thumb|right|Mtume Mathayo


Mathayo (kwa Kiebrania מַתִּתְיָהוּ, Mattityahu au מתי, Mattay, Zawadi ya Mungu; kwa Kigiriki Ματθαῖος, Matthaios. Labda aliitwa pia Lawi) alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu anayeheshimiwa hasa kutokana na Injili yenye jina lake ambayo inataka kuthibitisha kwamba Yesu Kristo, mwana wa Daudi, mwana wa Abrahamu, ametimiza ahadi za Agano la Kale .
Maisha

Kabla hajaitwa na Yesu Kristo amfuate, Mathayo alikuwa mtozaushuru, na kwa sababu hiyo alitazamwa na Wayahudi kama msaliti wa taifa na mkosefu.

Hata hivyo Yesu alipomkuta forodhani alimuambia, "Nifuate" (Injili ya Marko 2:14). Ndipo Mathayo akaacha vyote akaanza kuwa mwanafunzi wake. Katika nafasi hiyo alimuandalia karamu kubwa waliyoishiriki watozaushuru wengi, hata kusababisha lawama kwa Yesu toka kwa Mafarisayo.

Inasemekana kwamba baada ya ufufuko wa Yesu, Mathayo alieneza habari njema Ethiopia, ingawa masalia yake yanaheshimiwa huko Salerno (Italia) tangu mwaka 954.
Maandishi

Kuna ushahidi wa zamani kwamba aliwahi kuandika misemo ya Yesu kwa lugha ya Kiaramu. Kitabu hicho kilipotea mapema, na ni vigumu kusema kina uhusiano gani na Injili ya Mathayo iliyoandikwa moja kwa moja kwa Kigiriki fasaha.
Heshima baada ya kifo

Wakristo wa madhehebu yote wanamheshimu kama mtakatifu, hasa tarehe 21 Septemba na 16 Novemba.

Anaheshimiwa kama msimamizi wa watu wa benki, forodha, wahasibu n.k.
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Marejeo
Marejeo ya Kiswahili

* Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 341-343
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 329-330
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 283-284
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 72-73
Marejeo ya lugha nyingine
Viungo vya nje

*St Matthew the Apostle from The Golden Legend
*Apostle and Evangelist Matthew Orthodox icon and synaxarion
*Synaxis of the Holy Apostles


Jamii:waliofariki karne ya 1
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Jamii:Mitume katika Ukristo
Jamii:Wainjili
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Kiaramu

thumb|Herufi za kiaramu
Kiaramu ni mojawapo kati ya lugha za Kisemiti ambazo zinapangwa kati ya lugha za Afrika-Asia pamoja na Kiebrania na nyinginezo.

Inatumika tangu miaka 3,000 iliyopita. Ndiyo lugha aliyoitumia Yesu pamoja na Wayahudi wengi wa wakati wake.

Sehemu chache za Biblia ziliandikwa kwa lugha hiyo wakati ilipokuwa imeenea zaidi kwenye Mashariki ya Kati hata Kiaramu cha Kale kikawa lugha rasmi ya utawala katika Milki ya Uajemi.

Baada ya Aleksander Mkuu wasemaji wa Kiaramu walitawaliwa na watu wa ustaarabu wa Kigiriki. Katika miji mikubwa Kigiriki kilikuwa lugha kuu. Baada ya uenezaji wa Ukristo lugha hiyo iliendelea ikajulikana zaidi kama "Kisiria".

Hata baada ya uenezi wa Uislamu Kisiria kiliendelea kupanuka na vitabu vingi viliandikwa kwa lugha hiyo. Hata hivyo polepole wasemaji wengi wa Kisiria walianza kutumia Kiarabu, hasa wale waliogeukia Uislamu.

Pamoja na hayo watu 445,000 hivi wanaitumia hata leo, hasa nchini Syria, Iraq na Uturuki. Karibu wote ni Wakristo.
Viungo vya nje

*
* Comprehensive Aramaic Lexicon — ya Hebrew Union College, Cincinnati
* Klabu ya Vijana wa Kanisa Katoliki la Kisiria
* Tovuti ya utafiti ya Kiisraeli
* Kuhusu matumizi ya Kiaramu huko Israeli



Jamii:Lugha za Asia
Jamii:Lugha za Syria
Jamii:Lugha za Iraq
Jamii:Lugha za Uturuki
Jamii:Biblia
Jamii:Lugha za Kiafrika-Kiasia
Dongobesh

Dongobesh ni kata ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,799 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,770 waishio humo.

Wengi katika eneo hili ni Wairaqw, na shughuli kubwa zinazofanyika ni za kilimo na biashara mbalimbali.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Maretadu

Maretadu ni kata ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Hali ya hewa huko ni nzuri yenye misimu ya mvua na ya kiangazi kwa muda unaoeleweka. Masika huanza mwezi Novemba hadi Mei. Baada ya hapo ni kiangazi na vuli za kawaida.

Kata hiyo ina vijiji kama Endamasak, Maretadu Juu, Maheri, Qamtananat, Maretadu Chini na Garkawe.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 15,200 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,343 waishio humo.

Wakazi hasa ni wa makabila ya Wairaqw na Watatoga.

Shughuli kubwa ya kiuchumi ya wakazi wa hapo ni kilimo na ufugaji. Kilimo kinachoendeshwa sana ni cha mahindi, maharage, ngano, dengu, alizeti, mtama, n.k. Ufugaji ni wa ngombe, mbuzi, kondoo, punda na kuku.

Kata ya Maretadu ina shule kadhaa za msingi kama Maretadu juu, Maretadu Chini, Hayedarer, Simha, Qamtananat. Shule ya Msingi Maretadu Juu ni ya miaka mingi na imeanza mwaka 1953. Tokea hapo imeendelea kutoa wasomi wengi na inafanya vizuri hadi sasa.

Pia kuna Shule za Sekondari kama Shule ya Sekondari Maretadu, shule ya Sekondari Maretadu Juu, na Shule ya Sekondari Jakaya Kiwete.

Wasomi kadhaa wametoka katika kata hiyo. Baadhi ni Prof. Joshua Doriye aliyepata kushika nyadhifa mbalimbali serikalini hadi ngazi ya Katibu Mkuu wa Wizara, Tume ya Mipango na Mkuu wa Chuo cha Usimamizi wa Fedha (IFM) Dar es Salaam. Pia yuko Dr. Bertha Maegga, wa Taasisi ya Uchunguzi wa Magonjwa ya Binadamu (NIMRI).

Maretadu hata hivyo inahitaji maendeleo katika nyanja mbalimbali ili ipate kusonga mbele kutoka hapo ilipofikia.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Tumati

Tumati ni kata ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Kata hii ipo katika uwanda wa juu na inapakana na msitu mnene wa Nowu kwa upande wa mashariki, kaskazini kata ya Yaeda Ampa, magharibi kata ya Dongobesh na kusini wilaya ya Babati. Eneo kubwa la kata hii lina baridi kali mwaka mzima, hasa vijiji vya Tumati, Mongahay na Endesh.

Kata ya Tumati inajumuisha vijiji vya Tumati, Mongahay, Endoji, Endesh na Getesh.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,745 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,798 waishio humo.

Wenyeji wa kata hii ni wa kabila la Wairaqw kwa zaidi ya asilimia 98.

Kilimo ndiyo shughuli kubwa katika kata hii; mazao yalimwayo ni mahindi, maharage, viazi mviringo na vitunguu saumu ambapo wenyeji wanayaita mashamba ya zao hili kuwa ni "migodi" au "nyumba za kupanga" kutokana na fedha nyingi zinazotokana na zao hilo. Mbali na kilimo wenyeji pia wanajishughulisha na ufugaji.

Kata hii ni miongoni mwa kata zilizoongoza Tanzania kuwa na shule nyingi za wananchi za kata. Kabla ya kata kugawanywa mwaka 2009 ilkuwa na shule 3 za sekondari za wananchi shule hizo ni Tumati, Yaeda Ampa na Endoji. Kwa sasa zipo shule 2 za Tumati na Endoji baada ya shule ya Yaeda Ampa kuwa katika kata mpya ya Yaeda Ampa. Zipo shule 7 za msingi ambazo ni Tumati, Mongahay, Yerotamburda, Endesh, Endoji, Erboshan na Getesh.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Yaeda Chini

Yaeda Chini ni kata ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Yaeda Chini ni kata pekee ya Mbulu vijijini yenye msitu mkubwa ambao unatumiwa na wanyama mbalimbali kama njia (corridor) inayounganisha hifadhi ya Ngorongoro na Hifadhi ya Ziwa Manyara pamoja na ziwa Eyasi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,088 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,420 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Kiru (Manyara)

Kwa kata ya Kenya yenye jina hilo, tazama Kiru (Murang'a).

Kiru ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27221.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,031 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,119 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Magugu (Babati)

Magugu ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27201.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 43,282 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 32,774 waishio humo.
Jamii

Kata ya Magugu ina wakazi wa makabila mbalimbali, ila watu wa asili wa kata hii ni kabila dogo la Wambugwe. Wengine ni hasa Wairaqw, Warangi, Wanyaturu, Wanyiramba na makabila mengine madogomadogo.

Wakazi walio wengi wanajihusisha na kilimo cha mazao mbalimbali ya chakula na biashara, hasa mpunga, karanga, mtama, miwa, alizeti pamoja na ufuta.
Elimu

Katika uwanja wa elimu kata ya Magugu ina shule kadhaa za serikali na za binafsi zinazotoa elimu kwa ngazi ya msingi na ya sekondari. Shule hizo ni: Shule ya msingi Magugu, Shule ya msingi Kibaoni, Shule ya msingi Mekiroy, Shule ya msingi Joshua, Shule ya msingi Glory Junior, Shule ya Holy Land, Shule ya msingi Mapea, Shule ya msingi Gichameda, halafu Shule ya sekondari Magugu, Shule ya sekondari Joshua, Shule ya sekondari Holy land, Shule ya sekondari Matufa na Shule ya sekondari Gichameda.

Shule ya sekondari Magugu iliyoanza mwaka 2005 ina takribani wanafunzi 900 na walimu takribani 43, lakini walimu 6 hivi ni wa masomo ya sayansi na baadhi yao ni wakongwe wa shule hiyo (Dominick Medard, Msungu Henry, Laurence Manimo, Pareso Richard, Gerny Shigela na Fiita Sandemu). Mkuu wa shule wa kwanza ni Mwl. Magambo akafuatiwa na Mwl. Maginga na wa sasa anaitwa Mfwangavo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Mwada

Mwada ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27202.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 11,605 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,139 waishio humo.

Wakazi wa Mwada kiuchumi wanajihughulisha na masuala ya kilimo cha mazao mbalimbali kama pamba, ufuta, mahindi, ngwara, maharagwe, alizeti na mbaazi, pamoja na uvuvi mdogo katika ziwa Burunge.

Utalii pia ni sehemu mojawapo ya shughuli za kiuchumi katika eneo hilo kutokana na uwepo wa hifadhi ya Burunge ambayo imepakana na hifadhi ya Taifa ya Tarangire.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Nkaiti

Nkaiti ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania, yenye postikodi namba 27203.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 18,653 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,150 waishio humo.

Shule ya sekondari Nkaiti ilianza mnamo mwaka 2007 ikiwa na walimu wachache sana.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Babati Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Hirbadaw

Hirbadaw ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Kata ina vijiji vinne, yaani: Hirbadaw, Maisaka, Mwanga na Sasumwega na imepakana na Wilaya ya Mkalama (Mkoa wa Singida).

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,459 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,903 waishio humo.

Wenyeji wa kata hiyo ni Wanyiramba, Wanyaturu, Wairaqw na Wabarbaig.

Wakazi wa Hirbadaw hutegemea kilimo na ufugaji. Hujishughulisha zaidi na kilimo cha mahindi, mtama, maharage, alizeti, vitunguu, ngano n.k.

Kata ya Hirbadaw ina shule moja ya sekondari ya kata ambayo ni Hirbadaw Secondary School (S 1981) na inachukua wanafunzi kutoka shule nne za msingi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Hanang
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Masqaroda (Mbulu)

Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama: Masqaroda (Hanang).

Masqaroda ni kata ya Wilaya ya Mbulu Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,080 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,262 waishio humo.

Masqaroda niongoni mwa maeeneo yenye umaarufu wa wa kuwepo kwa wazee wa kimila wenye uwezo mkubwa kiganga katika mambo mbalimbali hasa katika kuvuta na kuzuia mvua, hata kuondoa balaa/nuksi ambayo inaweza ikaleta mtafaruko kabila hili hujulikana kama Manda Do Bayo .Pia masqaro ya mbulu husifika kwa kuwa na shule ya sekondari yenye majengo mazuri yanayovutia na inatoa elimu yenye ufaulu mara kwa mara.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Sirop

Sirop ni kata ya Wilaya ya Hanang katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kata imepakana na Wilaya ya Kondoa.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 6,277 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,563 waishio humo.

Wenyeji wa kata hiyo ni Wafyomi wenye asili ya Wairaqw.

Wakazi hutegemea kilimo na ufugaji.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Hanang
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Mirerani

Mirerani ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Katika milima iliyo karibu na mji huo kuna migodi mingi ambako vito vilivyopendwa vya tanzanaiti kuchimbwa. Hata kama ni mahali pekee duniani ambako vito hivyo vinapatikana, bado Mirerani ni mahali pa umaskini bila dalili nyingi za maendeleo.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 21,250 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,450 waishio humo. lakini hali halisi idadi ya wakazi ni kubwa zaidi kutokana na uchimbaji na biashara ya vito vya [[tanzanaiti]].
Uchimbaji wa madini

Eneo ambako tanzanaiti inapatikana lina urefu wa kilomita 50 na upana wa kilomita mbili. Tangu kugunduliwa kwa tanzanaiti mnamo mwaka 1967 kampuni ya serikali ya Tanzania Gemstone Industries (TGI) ilipewa haki pekee ya kuchimba vito Mirerani. TGI ilishindwa kuendesha kazi hiyo; ikaruhusu wachimbaji wadogo kuanzisha migodi pia kwa sharti la kwamba wauze vito vyote kwa kampuni. Lakini mapato yalikuwa duni mno, inaaminiwa kuwa sehemu kubwa ya vito haikuonyeshwa na kupelekwa nje ya nchi kwa siri. TGI ikatoka mnamo 1986 wakati serikali iliruhusu kampuni za kigeni kufanya shughuli nchini. Wachimbaji wadogo waliingia katika sehemu zilizowahi kumilikiwa na TGI.

Mwaka 1991 serikali iligawa eneo katika kanda nne zinazoitwa Block A, B, C na D. Wachimbaji wadogo walipewa block D, wafanyabiashara Watanzania walipewa block A na B. Block C ilitolewa kwa kampuni ya Graphtan, ushirikiano wa TGI na kampuni ya Uingereza. Graphtan walilenga si vito bali madini ya grafati (ing. graphite). Baada ya kushindwa kwa Graphtan, haki za kuchimba kwenye Block C ilinunuliwa kwanza na kampuni ya Afrika Kusini Mererani Mining Ltd iliyonunuliwa mwaka 2004 na kampuni ya TanzaniteOne ambayo ni kampuni ya kigeni ulioandikishwa kwenye visiwa vya Bahamas.

Leo hii TanzaniteOne inaendelea kuchimba vito katika mashimo ya migodi sita yenye kina cha mita 250 hadi 350. Kampuni ina wafanyakazi 560. Block B na D zinachimbwa na wachimbaji wadogo na kuna mashimo yapatao 700 . Kampuni za Kilimanjaro Mining na Tanzanite Africa Ltd. zinachimba kwenye Block A na pia kando ya Block D: yote mawili ni makampuni ya Kitanzania.

Vito vya tanzanaiti vinapatikana chini ya ardhi katika mabonge hapa na pale; wachimbaji wanaweza kuendelea kwa siku au hata miezi bila kukuta kitu. Migodi pekee inayoendelea kutoa vito mfululizo ni ya TanzaniteOne.

Mara kwa mara kuna matatizo kati ya kampuni kubwa na wachimbaji wadogo ilhali kampuni inalalamika ya kwamba wachimbaji wadogo wanaingia ndani ya block C kupitia chini ya ardhi na kuvuna kwa siri. Vivyo hivyo wachimbaji wazawa mara nyingi wanasikitika kuwepo kwa kampuni ya kigeni.
Marejeo
Viungo vya Nje

*M. S. Helliesen, Tangled up in Blue: Tanzanite Mining and Conflict in Mererani, Tanzania, Critical African Studies, 4:7, 58-93, DOI:10.1080/21681392.2012.10597799, to link to this article: http://dx.doi.org/10.1080/21681392.2012.10597799, published online: 18 Dec 2012


Jamii:Wilaya ya Simanjiro
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Terrat (Simanjiro)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Terrat (Arusha)


Terrat ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 14,290 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,586 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,705 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Simanjiro
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Sunya

Sunya ni kata ya Wilaya ya Kiteto katika Mkoa wa Manyara, Tanzania.

Kata hiyo inapakana na mikoa ya Tanga, Morogoro na Dodoma.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 38,167 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,558 waishio humo.

Wakazi wa kata hiyo ni Wanguu, Wakagulu, Wakamba na Wamasai.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kiteto
Jamii:kata za Mkoa wa Manyara
Ilangala

Ilangala ni kata ya Wilaya ya Ukerewe katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania. Msimbo wa posta ni 33615.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 30,329 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 38,008 waishio humo.
Tarafa ya Ilangala

Ilangala ni pia jina la tarafa, ambayo ni miongoni mwa tarafa nne za Wilaya ya Ukerewe. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, tarafa hiyo ilikuwa na wakazi wapatao 139,329 waishio humo.

Tarafa ya Ilangala inaundwa na kata saba ambazo ni: Ilangala, Kakukuru, Namilembe, Muriti, Nduruma, Igalla na Bwiro.

Tarafa ya Ilangala ina jumla ya vijiji 30 na vitongoji 197. Tarafa hii pia ina visiwa zaidi ya 18 vinavyokaliwa na watu.

Shughuli kubwa za wananchi ni kilimo, ufugaji na kwa sehemu kubwa ni uvuvi.

Makao makuu ya Tarafa ni Muriti.

Taasisi za Umma zilizopo katika tarafa ya Ilangala ni pamoja na:

Shamba la miti la Rubya (TFS-Rubya).

Ulinzi na Usalama: tarafa ina jumla ya vituo viwili vya Polisi (Muriti na Selema) na kila kijiji kinao Askari wa Jeshi la Akiba kwa ajili ya kudumisha Ulinzi na Usalama katika maeneo hayo.

Elimu: kila kata inayo shule ya Sekondari na baadhi ya kata zina Sekondari zaidi ya moja, kwa mfano Muriti na Nduruma. Kila kijiji kina shule ya msingi na baadhi ya vijiji vina shule zaidi ya moja. Elimu katika visiwa inatolewa.

Afya: kila kata inayo huduma ya afya kwa ngazi ya zahanati, pia kuna vituo viwili vya afya (Igala na Muriti).

Haki: tarafa inayo Mahakama ya Mwanzo moja.

Huduma nyinginezo: tarafa inazo huduma zote muhimu kama vile mawasiliano, maji n.k.

Utalii: tarafa ya Ilangala inavyo vivutio vya utalii kama vile
1. Makumbusho ya Handebezo yaliyopo kijiji cha Halwego, kata ya Nduruma
2. Ufukwe wa mchanga mweupe wa Rubya yaani Rubya beach
3. Ngoma na vyakula vya asili kama vile kitoweo cha samaki aina ya ngere.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ukerewe
Jamii:kata za Mkoa wa Mwanza