JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika

Tussen 1941 en 1947 is 'n groot aantal Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika aangehou. Die Italiaanse krygsgevangenes is tydens die Tweede Wêreldoorlog in Noord-Afrika gevangene geneem.

regs|duimnael|460px|Teater-, Winkel-, Biblioteek- en Welsynskantoorkompleks in die Zonderwaterkamp
Die eerste Italiaanse krygsgevangenes het in Februarie 1941 in Suid-Afrika aangekom. Die krygsgevangenes is deur die Geallieerdes, insluitende Suid-Afrikaaanse troepe, wat as die Springbokke bekend gestaan het, gevangene geneem in Italiaans Somaliland en Ethiopië. Dié is later gevolg deur duisende uit die Woestynveldtogte in Egipte, Libië, Cyrenaica en Tripolitania. Dit was die eerste keer dat vreemde krysgevangenes in Suid-Afrika aangehou is en die owerhede was nouliks voorbereid op die instroming van gevangenes en die gepaardgaande logistieke uitdagings. Mettertyd sou die Zonderwater-krygsgevangenekamp by Cullinan, sowat 23 myl van Pretoria, egter onder Kolonel HF Prinsloo ontwikkel tot een van die grootste krygsgevangenekampe in die Geallieerde gebiede en 'n toonbeeld van die humanitêre behandeling van krygsgevangenes. Benewens Zonderwater is krygsgevangenes ook in Koffiefontein, Paarl, Robertson, Pringlebaai en Woodlands in Durban aangehou.

Die Italiaanse krygsgevangenes se nalatenskap in Suid-Afrika was die talle konstruksieprojekte waaraan hulle gewerk het. Dit sluit in baie van Suid-Afrika se bergpasse, paaie, bekende geboue, kerke en kapelle, plaashuise en buitegeboue, tuinterrasse, 'n klipdamwal en 'n besproeiingskanaal. Verder het talle van die Italianers nadat hulle gerepatrieer is na Suid-Afrika teruggekeer. 23 000 gevangenes het aansoek gedoen om in Suid-Afrika aan te bly, maar slegs 800 het toestemming gekry. Byna 20 000 het egter binne 'n paar jaar na Suid-Afrika teruggekeer. Dié Italiaanse immigrante het 'n beduidende invloed op die Suid-Afrikaanse samelewing gehad in wynbou, kaasproduksie, restaurantwese, en die kunste.

In die roman, Die swye van Mario Salviati van die Afrikaanse skrywer Etienne van Heerden is die geskiedenis van die Italiaanse krygsgevangenes in Suid-Afrika verweef met ander stories in "'n mengelmoes van feit en fiksie".
Verwysings

Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika
Porsche

Die motorvervaardiger Porsche is deur Ferdinand Porsche, die "Vader van die Volkswagen Beetle", gestig.

duimnael|links|Porsche 912 (1966)
Die eerste Porsche-motorvoertuie het elektriese motors gehad. Eers later het hulle ook petrolenjins gebruik, omdat die batterye nie genoeg lading kon stoor nie. Porsche het selfs trekkers vervaardig. Ferdinand Porsche se seun, Ferdinand ("Ferry") Anton Ernst Porsche het die Porsche motormaatskappy, soos ons dit ken, gevestig. In die 1930's het hy by sy pa se ingenieurskonsultasiebesigheid aangesluit en het direk na die oorlog die klassieke 356 ontwerp. Hy was ook verantwoordelik vir die volgehoue verbintenis met Volkswagen en het so vinniger 'n internasionale status bereik.
Sien ook

* Porsche Museum
Verwysings

Kategorie:Duitse motorvervaardigers
Kategorie:Stuttgart
Kategorie:Porsche
Havana

duimnael|links|Satellietbeeld van Havana.
duimnael|links|Die historiese stadsentrum van Havana.
Havana (Spaans: La Habana) is die hoofstad van Kuba. Die stad is op 25 Augustus 1515 deur die Spanjaarde onder Diego Velázquez de Cuéllar as Villa de San Cristóbal de La Habana gestig en op 16 November 1519 tot die huidige plek geskuif. Koning Filips II van Spanje het op 20 Desember 1592 stadstatus aan Havana verleen. Tydens die Spaanse koloniale bewind was Havana die belangrikste hawestad in die Amerikas.

Met 'n bevolking van 2 135 498 is Havana die grootste stad van Kuba asook van Wes-Indië. Die stad is in die noordoostee van die eiland aan die kus van die Golf van Meksiko net 150 kilometer suid van Florida geleë. Die oustad La Habana Vieja en die Spaanse vesting is in 1982 deur UNESCO as 'n wêrelderfenisgebied gelys.
Eksterne skakels

* Amptelike UNESCO bladsy


Kategorie:Kusstede
Kategorie:Nedersettings in Kuba
Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Noord-Amerika
Bakoorjakkals

Die bakoorjakkals (Otocyon megalotis), bekend vanweë sy groot ore, is 'n klein, skadelose dier wat in Oos- en Suid-Afrika voorkom. Dit is die enigste spesie in die genus Otocyon. As gevolg van die bakoorjakkels se gebit, word dit soms ook as 'n selfstandige subfamilie beskou (Otocyoninae).

Bakoorjakkalse het 'n grysbruin pels en groot, breë ore wat binne-in wit is. 'n Gemiddelde volwasse bakoorjakkals het 'n massa van 5 kg, 'n lengte van ± 80 cm en 'n hoogte van ± 35 cm. Sy ore is ongeveer 13 cm lank en goed ontwikkel is om by die woestynklimaat aan te pas. Die oppervlak van die ore is goed beaar en bevorder die verwerking van oortollige hitte.
duimnael|links|Twee bakoorjakkalse in die veld.
Bakoorjakkalse lewe van insekte en ander goggas, muise en ander knaagdiere en wilde vrugte. Hulle sal ook soms klein voëltjies vang of voëleiers eet. Sy gebit lyk ook meer op dié van 'n inseketer as dié van 'n roofdier. Bakoorjakkelse het tussen 40 en 46 relatief klein tande.

Hulle kom in droë streke voor en is meestal snags aktief. Bakoorjakkalse woon alleen, in pare (met hulle kleintjies) of selfs in klein groepe. Die wyfie is vir 3 maande dragtig en skenk telkens aan 3 tot 5 kleintjies geboorte. Beide ouers help om die kleintjies groot te maak.
Subspesies

* Otocyon megalotis megalotis - Suid-Zambië, Botswana, Namibië en Suid-Afrika
* Otocyon megalotis virgatus - Tanzanië, Kenia
* Otocyon megalotis canescens - Ethiopië, Somalië
Sien ook

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes
Bronnelys

* Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. .
* Clark, H.O., Jr. 2005. Otocyon megalotis. Mammalian Species. 766:1-5.
* Nel & Maas (2004): Otocyon megalotis by die IUCN se Red List vir bedreigde spesies.
* Hondagtiges in Wêreldspektrum, volume 11. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.
* Vosse in Wêreldspektrum, volume 29. 1983 Ensiklopedie Afrikana: (EDMS) BPK.


Kategorie:Hondagtiges
Hawaii (eiland)

Hawaii is die grootste eiland van en naamgewer vir die Amerikaanse deelstaat en gelyknamige eilandketting Hawaii in die sentrale Stille Oseaan met 'n oppervlakte van 10 432,5 vierkante kilometer en 'n bevolking van 185 079 in 2010. Om verwarring met die deelstaat te voorkom, word die eiland deur sy bewoners meestal The Big Island (Die Groot Eiland) genoem. Ander byname, wat minder gebruiklik is, is Orgideë- en Vulkaaneiland.

duimnael|links|Topografiese kaart van die eiland Hawaii
duimnael|links|Die swart basaltsand van Punaluʻu-strand
Die eiland het die kenmerkende vorm van 'n driehoek en beslaan twee derdes van die Hawaise eilandketting se oppervlakte. Hawaii beskik met sy golwende weilande, tropiese reënwoude en woestyne, sneeubedekte bergpieke en strande oor die grootste verskeidenheid landskapsvorme van alle eilande. Sy vulkane is die grootstes en mees aktiewes op ons planeet.

Hawaii het eers sowat 500 000 jaar gelede ontstaan en is sodoende geologies sowel die jongste van die Hawaise eilande asook een van die jongste landmassas op aarde. Twee van sy vyf vulkane, Mauna Kea (4 205 meter) en Mauna Loa (4 169 meter), is die hoogste bergpieke van die eilandketting en ook die enigste twee wat gedurende die wintermaande met sneeu bedek is. As gevolg van voortgesette vulkaniese aktiwiteite groei die eiland Hawaii nog steeds. Die hoofstad Hilo is die enigste stedelike nedersetting op die andersins yl bevolkte eiland.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Eilande van Hawaii
Kona-koffie

duimnael|regs|200px|Die sendeling Samuel Ruggles (1795-1871) het die eerste koffieplante na Hawaii gebring
Kona-koffie is 'n bekende koffievariant van Coffea arabica wat teen die hange van Mount Hualalai en Mauna Loa in die Noordelike en Suidelike Kona-distrik van die eiland Hawaii in die gelyknamige Amerikaanse deelstaat verbou word.

Die weerspatroon van die Kona-distrikte met sonnige oggende, vogtige, reënerige namiddae en milde nagtemperature is uiters geskik vir die verbouing van eersterangse koffie. Kona-koffie het gevolglik 'n reputasie van besonder hoë gehalte opgebou wat van hom een van die duurste en gewildste koffiesoorte op die wêreldmark gemaak het. "Kona" is tans 'n beskermde koffie van oorsprong, en die naam mag slegs vir koffiebone gebruik word wat in die Kona-distrikte geoes is.
Eksterne skakels

* The Kona Coffee Council

Kategorie:Hawaii
Kategorie:Koffie
Silwerjakkals

Die silwerjakkals (Vulpes chama), ook genoem die draaijakkals is 'n klein soogdier wat in Suidelike Afrika aangetref word, veral in oop grasvlaktes en halfwoestyne.
Bou

Silwerjakkalse is swart of silwergrys met liggeel strepe op hulle flanke en hulle maag. Die punte van hulle sterte is swart. 'n Gemiddelde volwasse silwerjakkals is tussen 45 en 61 cm lank en het 'n stert wat 'n verdere 30 tot 40 cm lank kan wees. Silwerjakkalse het 'n gemiddelde hoogte van 30 cm en weeg tussen 3,6 en 5 kg.
duimnael|links|Twee klein silwerjakkalsies.
Die mannetjies is effens swaarder as die wyfies.
Habitat en gewoontes

Hulle hou in oop grasvlaktes met of sonder struike, oop droë boomveld, karoobossieveld en fynbos. Die soogdier is 'n alleenloper. Hulle is meestal snags aktief en eet hoofsaaklik goggas, muise, dassies, hase en grondvoëls. Soms sal hulle ook aas vir voedsel. Hulle maak 'n hoë huil-blafgeluid.

Die wyfie is tussen 7 en 8 weke dragtig en skenk telkens aan 3 tot 5 kleintjies geboorte tussen Oktober en November.
Sien ook

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes
Bronnelys

* Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. ISBN 0-86953-027-5.
* Die Soogdiergids van Suider-Afrika. Burger Cillié. 2009. ISBN 978-1-875093-46-5


Kategorie:Hondagtiges
Moore se wet

duimnael|350px|Groei in die transistortelling in Intel-mikroverwerkers vergeleke met Moore se wet (vertikale skaal is logaritmies

Moore se wet beskryf 'n belangrike neiging in die geskiedenis van rekenaars: die aantal transistors wat ekonomies op 'n geïntegreerde stroombaan geplaas kan word, vermeerder eksponensieel met 'n verdubbeling elke twee jaar.

Die waarneming is vir die eerste keer deur die medestigter van Intel, Gordon Moore gemaak in 'n publikasie in 1965. Hierdie neiging het voortgeduur vir meer as 'n halfeeu en daar word voorspel dat dit sal voortduur vir ten minste nog 'n dekade indien nie langer nie.

Byna alle maatstawwe van die vermoëns van digitale elektroniese toestelle hou verband met Moore se wet: verwerkingsnelheid, geheuekapasiteit en selfs die resolusie van digitale kameras. Al hierdie maatstawwe is ook besig om rofweg eksponensieel te verbeter. Dit het meegebring dat nutswaarde van digitale elektronika dramaties toegeneem het in bykans elke segment van die wêreldekonomie. Moore se wet beskryf die dryfveer agter die tegnologiese- en sosiale veranderinge wat in die laat 20ste en 21ste voorgekom het.
Verwysings


Kategorie:Tegnologie
Vrye mark

'n Vrye mark is 'n mark waar die pryse van goedere en dienste geheel en al deur die onderlinge ooreenkoms tussen kopers en verkopers vasgestel word. Volgens die definisie sal kopers en verkopers mekaar nie dwing of mislei of deur dwang van 'n derde party beïnvloed word nie. In sy geheel word die gesamentlike effek van hierdie besluite beskryf as die natuurlike wet van vraag en aanbod. Vrye markte staan in skrille kontras met beheerde markte waar regerings direk of indirek beheer op pryse uitoefen en sodoende die markseine verwring. In die markte help die prys van 'n goedere of diens om die waarde daarvan vir verbruikers te kwantifiseer en word dit dan sodoende teenoor ander goedere en dienste gebalanseer. In 'n vrye mark is hierdie verwantskap tussen prys en waarde duideliker as in 'n beheerde mark. Deur kompetisie tussen handelaars vir die verskaffing van produkte en dienste, is pryse geneig om te daal en neig kwaliteit ook om te verhoog.

Die vrye mark ekonomie het 'n noue verband met die laissez-faire ekonomiese filosofie wat hierdie omgewing verder uitbrei deur regeringsingryping te beperk tot markfalings. Met regeringsmag beperk tot 'n verdedigingsrol, is die regering nie 'n dryfveer vir ekonomiese inisiatiewe in die mark behalwe in die geval van die insameling van belastings om die onderhoud van die vrye mark te befonds nie. Sommige vrye mark voorstanders staan belasting ook teen, en beweer dat die mark meer doeltreffend is om waardevolle dienste te verskaf waar verdediging en wetgewing nie uitsonderings is nie en dat sulke dienste verskaf kan word sonder direkte belastings.
Verwysings

Kategorie:Ekonomie
San Pedro Manrique

San Pedro Manrique is 'n munisipaliteit in die provinsie Soria in die Spaanse outonome gebied Kastilië en León. Die dorp San Pedro Manrique is een van min plekke op aarde waar die outydse ritueel van vuurloop op brandende kole in die sogenaamde Paso de Fuego nog steeds lewendig is. Volgens die 2012-sensus het die munisipaliteit 'n bevolking van 642 inwoners.


Kategorie:Nedersettings in Spanje
Kategorie:Provinsie Soria
Mauna Kea

duimnael|links|Mauna Kea op die eiland Hawaii
Mauna Kea is 'n slapende vulkaan op Big Island (Hawaii), die grootste eiland van die Amerikaanse deelstaat Hawaii, en een van altesaam vyf vulkane waaruit hierdie eiland bestaan. Pu'u Wekiu, een van talle slakkekeëls op die piekplato, is die hoogste punt in die deelstaat op 'n hoogte van 4 205 meter (13 796 voet) bo seevlak.

Mauna Kea is een van die hoogste bergspitse ter wêreld as 'n mens sy hoogte vanaf die voet meet wat teen 'n diepte van 5 800 meter (19 000 voet) onder die seespieël van die Stille Oseaan lê. Mauna Kea bereik sodoende 'n totale hoogte van 10 205 meter (33 000 voet).

In die inheemse Hawaiïese taal beteken Mauna Kea letterlik "Wit Berg", 'n verwysing na sy piek wat gedurende die wintermaande gewoonlik met sneeu bedek is.

Mauna Kea het in die 1960's bekendheid verwerf as die oefenterrein vir die ruimtevaarders van die Apollo-ekspedisies en staan vandag veral bekend vir sy sterrewagte teen 'n hoogte van 3 400 meter.
Sien ook

* Mauna Loa
Verwysings
Eksterne skakels

*


Kategorie:Berge van Hawaii
Kategorie:Vulkane
Kategorie:Skildvulkane
Gàidhealtachd

duimnael|336px|regs|Geografiese verspreiding van Skots-Gaeliese sprekers in Skotland (2001)
Die Gàidhealtachd , soms ook bekend as A' Ghàidhealtachd (die Gàidhealtachd), verwys na die tradisionele gebied van die Skots-Gaeliese gemeenskap en bestaan rofweg uit die Skotse Hoogland, waarmee dit baie keer sinoniem is, en die westelike Skotse Eilande. Die term word ook toegepas op die Gaeliessprekende gebiede van Nova Scotia in Kanada.

'n Iers-Gaeliese stam genaamd die Scotti het hulle waarskynlik vir die eerste keer in die hedendaagse Skotland gevestig voor 450 n.C. Die Scotti het geleidelik hulle gebied uitgebrei en 'n Keltiese monastiese vorm van Christendom ingevoer. Nadat hulle met die Picts saamgesmelt het, is 'n verenigde Keltiese Koninkryk van Skotland teen die 9de eeu gevestig. Die Gaeliese taal het egter geleidelik veld verloor teen Engels wat die taal van die koninklike hof was. Met die Krone-unie met Engeland in 1601 het Engels die dominante taal in die hele suidelike, sentrale en oostelike Skotland geword. Gaelies het egter die taal van die Hoogland en die eilande gebly. In 1746 het 'n ramp die taal getref toe baie van die Gaeliese clans (stamme) hulle aan die verloorkant van die stryd om die Britse kroon tussen die Huise van Stuart en Hanover bevind het.

Ontwapening van die clans, konfiskasie van grondgebied en hongersnood het gedwonge migrasie veroorsaak wat gelei het tot die ontruiming van Gaeliese sprekers na Noord-Amerika en Skotse stede. Dié agteruitgang het tot in die 20ste eeu voortgeduur en is versnel deur die onderwysstelsel wat kinders gestraf of gespot het vir die gebruik van Gaelies. Die aantal Gaeliese sprekers het soveel agteruitgegaan dat daar teen 2001 slegs 1,2% van die Skotse bevolking was wat Gaelies kon praat. In die Skotse hoogland was die syfer 6,3% in 'n bevolking van 208 914. Sowat 40% van die Skot-Gaeliese sprekers het teen 2001 buite die Gàidhealtachd in stedelike omgewings of in die Skotse vlakte gewoon.

Meer onlangs word pogings aangewend om die toestand van die Skots-Gaeliese taal in beskouing te neem en om te bepaal wat gedoen kan word om dit te ontwikkel. Ingrypings sluit in 'n Gaeliese taalplan, Gaelies-medium voorskoolse speelgroepies en kleuterskole, kulturele en kuns ontwikkeling en kommersieël toepassing van Gaelies.

In Nova Scotia, Kanada het die taal reeds so te sê uitgesterf met minder as 1000 sprekers wat oorbly. Daar is wel ook in Kanada pogings om kennis van die taal verbreed.

Die ooreenstemmende Iers-Gaeliese woord Gaeltacht verwys na die Iers-Gaeliessprekende gebiede in Ierland.

duimnael|330px|regs|Die Gaeliessprekende gebiede van die kusgebied van Kanada.
Verwysings

Kategorie:Skotland
Kategorie:Skotse kultuur
Kategorie:Skots-Gaeliese taal
Skotse Hoogland

duimnael|Laagland-Hoogland skeidingDie Skotse Hoogland (Skots-Gaelies: A' Ghàidhealtachd, Skots: Hielands, Engels: Scottish Highlands) sluit die ruwe en bergagtige dele van Skotland noord en wes van die Hooglandgrensbreuk in. Veral in die ooste is die grens egter nie duidelik gedefinieer nie. Die Great Glen skei die Grampianberge in die suidooste van die Noordwes-Hoogland. Die Skotse Hoogland verteenwoordig die grootste deel van die Gàidhealtachd, die tradisionele gebied van die Skots-Gaeliese gemeenskap en dit is baie keer sinoniem daarmee.Die Hoogland word baie keer beskryf as een van die mees skilderagtige streke van Europa.

Die Skotse Hoogland is yl bevolk met talle bergreekse wat die gebied oorheers. Dit sluit die hoogste berg in die Britse Eilande, Ben Nevis, in. Voor die 19de eeu het die Hoogland 'n baie groter bevolking gehad wat as gevolg van 'n aantal redes drasties verminder het. Die redes sluit in 'n verbod op die tradisionele Hooglandlewenswyse na die Tweede Jakobitiese Opstand, die berugte Ontruiming van die Hoogland (Engels: Highland Clearances), en grootskaalse migrasie na stedelike gebiede tydens die Industriële Revolusie. Die gebied is vandag een van die yls bevolkste gebiede in Europa.

Die Highland Council is die administratiewe owerheid vir die grootste deel van die Skotse Hoogland en het sy administratiewe middelpunt in Inverness. Die Hoogland sluit egter ook dele van die Raadsgebiede van Aberdeenshire, Angus, Argyll en Bute, Moray, Perth en Kinross, en Stirling in. Hoewel die Isle of Arran administratiefgewys tot Noord-Ayrshire behoort word die noordelike gedeelte algemeen as deel van die Hoogland gesien.
Verwysings

Hoogland
Bernie Ecclestone

Bernard Charles (Bernie) Ecclestone (* 28 Oktober 1930 naby Bungay in Suffolk, Engeland) was die president en Hoofbesturende direkteur van Formula One Management en Formula One Administration en besit ook 'n aandeel in Alpha Prema, die moedermaatskappy van die Formule Een Groep-maatskappye. As sulks was hy as die primêre gesaghebber in Formule Een beskou. Aan die begin van 2017 is F1 se eienaarskap oorgeneem deur Liberty Media Corporation en Delta Topco. Chase Carey, die voorsitter van hierdie maatskappye, is aangewys as die uitvoerende hoof van F1. Mnr. Ecclestone het hierna in 'n raadgewende hoedanigheid as "Voorsitter Emeritus" van F1 gedien, tot in 2020.

In die pers word daar dikwels na hom verwys as die "F1 Supremo". Sy vroeëre betrokkenheid by die sport was as 'n deelnemer en later as bestuurder van die renjaers Stuart Lewis-Evans en Jochen Rindt. In 1972 het hy die Brabham-span gekoop, wat hy vir vyftien jaar lank bestuur het. As 'n spanbaas het hy 'n lid van die "Formula One Constructors Association" geword. Sy beheer oor die sport wat gespruit het uit sy pionierswerk in die verkoop van televisieregte in die laat 1970's, is hoofsaaklik finansieel van aard maar onder die voorwaardes van die Concorde Ooreenkoms het hy en sy maatskappye die administrasie, reëlings en logistiek van alle Formule Een Grands Prix behartig. Ecclestone het probeer om aan twee Grand Prix wedrenne deel te neem in die 1958-seisoen maar het nie daarin geslaag om vir enigeen van die twee te kwalifiseer nie.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Britse entrepreneurs
Kategorie:Britse renjaers
Kategorie:Engelse sportlui
Kategorie:Formule Een-renjaers
Kategorie:Geboortes in 1930
Kategorie:Lewende mense
Skulpromp

Die skulpromp is 'n vervaardigingstegniek waar die romp van die vaartuig (motor of vliegtuig) die strukturele lading van die vaartuig dra. Dit staan in teenstelling met die interne raamwerk (onderstel) wat dan met 'n nie-lasdraende romp bedek word. Die skulpromp is in die 1930's vir die eerste keer in vliegtuigvervaardiging aangewend. 'n Verwante tegniek in motorvervaardiging is waar die motorvoertuig se onderstel en die romp in 'n enkele eenheid geïntegreer word eerder as om 'n afsonderlike romp op die raamwerk te bou. Hierdie vervaardigingstegniek is vandag die oorheersende metode in motorvoertuigvervaardiging.
duimnael|alt=Deperdussin Monocoque|Uitstekende voorbeeld van 'n skulpromp
Vliegtuie

Vroeë vliegtuie is almal op 'n interne raamwerk gebou wat tipies uit hout of staalbuise bestaan het, wat dan oorgetrek is met doek om 'n gladde oppervlak te vorm. Verskillende materiale is gebruik; sommige bouers het plaatmetaal of laaghout vir die rompbedekking gebruik. Al hierdie vroeëre ontwerpe het egter staatgemaak op die beginsel van lasdraende strukture met aparte rompbekleding.

In 1916 het Luft-Fahrzeug-Gesellschaft van Duitsland hulle Roland C.II bekendgestel wat 'n romp gehad het wat uit gebuigde laaghout bestaan het en beide die buitenste bekleding en die lasdraende struktuur uitgemaak het. Dit het die vliegtuig besonder sterk gemaak vergeleke met ander ontwerpe van dié tydperk al was dit nogal swaar gewees. Soortgelyke ontwerpe is ook deur Pfalz Flugzeugwerke vervaardig wat aanvanklik die Roland onder lisensie vervaardig het.

Teen die laat 1920's het die prys van aluminium (spesifiek "duralumin") beduidend gedaal en het baie vervaardigers begin om dit te gebruik om die interne raamwerk te vervang en in sommige gevalle ook die bekleding. 'n Klassieke ontwerp van so 'n ontwerp was die Ford Trimotor wat die ou struktuur behou het met nuwe materiale. Die struktuur van die vliegtuig het bestaan uit vakwerk bestaande uit aluminiumbalke met 'n dun laag aluminiumbedekking wat met klinknaels daarop vasgemaak is.

Met die verskyning van hierdie ontwerpe het dit gou duidelik geword dat die romp self oor strukturele eienskappe beskik het. Met voldoende dikte sou 'n mens met die interne raamwerk kon wegdoen. 'n Dikker bekleding alleen sou egter steeds te swaar wees. Met 'n dunner ykmaat sou mens met die nodige buigings en kurwes ook 'n sterk genoeg struktuur skep om verskeie soorte ladings te kon dra.

Hierdie ontwikkeling saam met groter enjinkraglewering en meer aandag wat geskenk is aan vaartbelyning om vinniger vliegtuie te bou het 'n baie stewiger romp vereis om ondersteuning te bied teen die vinnigvloeiende lug. Die verhoogde wringweerstand was ook belangrik om aero-elastiese probleme te vermy in die oorgang vanaf die goed-ondersteunde tweedekkervliegtuigkonstruksie. 'n Uitstekende vroeë voorbeeld van 'n ontwerp waar hierdie probleme aangespreek is, was die Douglas DC-3.


Kategorie:Vliegtuie
Kategorie:Voertuigtegnologie