JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ

ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ 1665 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 19 ਜੂਨ 1665 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਭੋਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਉਪਰੰਤ 1665 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਸਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਮਾਖੋਵਾਲ ਸੀ। ਦੰਦਕਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੇ ਮਾਖੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਸਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਜਨੀਕ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਨਾਮੀ ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ ਤਾਂ ਮਾਖੋ ਡਾਕੂ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਤੋਰਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਲ੍ਹੇ

ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਬੌਧਿਕਤਾ, ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਵਕਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਲਈ ਪੰਜ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ, ਲੋਹਗੜ੍ਹ, ਹੋਲਗੜ੍ਹ, ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੰਜ ਕਿਲੇ ਉਸਾਰੇ। ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੰਨ 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
*ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਉਸਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਅਪਰੈਲ 1689 ਵਿੱਚ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
*ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸੀ।
*ਤੀਜੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਹੋਲਗੜ੍ਹ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
*ਚੌਥਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
*ਪੰਜਵਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਭਗਤੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਆਵਾਗਮਨ

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ।
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ

ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਦੋ ਸਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਹੋਲਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮਲਾ ਕਰਣਾ। ਮਹੱਲਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਹਮਲਾ ਕਰਣਾ ਹੈ। ਹੋਲਾ-ਮਹੱਲਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਨਿਆਰੇਪਨ ਦਾ ਪਰਤੀਤ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਟੋਲਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਬੋਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਲੀਆਂ ਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹੋਲਾ। ਹੋਲਾ-ਮਹੱਲਾ 1700ਈ. ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਆਨੰਦਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਕੇ ਹੋਲਗੜ੍ਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋਂਦਾ ਹੈ।.......
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਲਾਚੀ

ਇਲਾਚੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁੱਖ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ- ਹਰੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਇਲਾਚੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਲਾਚੀ। ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀ ਇਲਾਚੀ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਲਜੀਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਰੀ ਇਲਾਚੀ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਲਾਚੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕੇਵਲ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ "ਐਲਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਤਰਣ

thumb|right|ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਲਾਚੀ
ਇਲਾਚੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਤਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:-

* ਅਲਟੇਰੀਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਰੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਇਲਾਚੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
* ਐਮੋਮਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇਲਾਚੀ, ਕਾਲੀ ਇਲਾਚੀ, ਭੂਰੀ ਇਲਾਚੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਇਲਾਚੀ, ਬੰਗਾਲ ਇਲਾਚੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਇਲਾਚੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰ ਦੀਰਘਾ


Image:Cardamom-Dried-Seeds01.jpg |ਇਲਾਚੀ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਬੀਜ
Image:Elettaria cardamomum Capsules and seeds.jpg|ਹਰੀ ਇਲਾਚੀ ਦੀ ਫਲੀ ਅਤੇ ਬੀਜ
Image:Green Cardamom.JPG| ਹਰੀ ਇਲਾਚੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਰਤਬਾਨ
ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨੀ

ਖਾਲਿਦ ਹੋਸੈਨੀ (, ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ 1965) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਦ ਕਾਈਟ ਰਨਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਇਸਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਖ਼ਾਲਿਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਨੀਤੀਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਫਰਾਂਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਖੋਲਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੇ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਏ। ਖ਼ਾਲਿਦ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਵਾਂਗੂ ਜਾਪਿਆ।
ਆਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ

ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਮਾਰਚ, 1965 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੇਰਾਤ ਤੋਂ ਸਨ, ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਨਾਸਿਰ, ਉਦਾਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਸੀ ਜੋ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੀਤੀਵਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਤਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਧਿਆਪਿਕਾ ਸੀ। ਹੁਸੈਨੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਮਹੁਮੰਦ ਅਕਬਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ।

1970 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਰਾਨ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1973 ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਿਸ ਕਾਬੁਲ ਲੌਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਿਦ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। 1976 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਹ 11 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਲਈ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ, ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਲਈ ਗਏ।
ਕੈਰੀਅਰ

1984 ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨੀ ਨੇ ਸਾਨ ਹੋਜ਼ੇ, ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇੰਡੀਪੇਨਡੇੰਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਂਟਾ ਕਲਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਿਲਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1993 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਸੇਨ ਡਿਏਗੋ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੇ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਿਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਔਸ਼ਧੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਦ ਕਾਈਟ ਰਨਰ, ਲਿੱਖਿਆ।
ਨਾਵਲ

* ਦ ਕਾਈਟ ਰਨਰ (2003)
* ਅ ਥਾਊਜੈਂਡ ਸਪਲੈਨਡਿਡ ਸਨਜ਼ (2007)
* ਐਂਡ ਦ ਮਾਊਂਟੇਨਜ਼ ਇਕੋਡ (2013)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਕੋਫ਼ੀ ਅਵੂਨੋਰ

ਕੋਫ਼ੀ ਅਵੂਨੋਰ (13 ਮਾਰਚ 1935 – 21 ਸਤੰਬਰ 2013) ਘਾਨਾਵੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਘਰਵਾਸੀ ਈਵ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ- ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜਾਰਜ ਅਵੂਨੋਰ-ਵਿਲੀਅਮਜ ਨਾਮ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੋਫ਼ੀ ਅਵੂਨੋਰ ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੈਰੋਬੀ ਦੇ ਵੈਸਟਗੇਟ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਾਨਾ ਦੇ ਕਵੀ
ਐਮਿਲ ਜ਼ੋਲਾ

ਐਮਿਲ ਐਡੂਆਰਦ ਚਾਰਲਸ ਐਨਟੋਨੀ ਜ਼ੋਲਾ (; 2 ਅਪਰੈਲ 1840 – 29 ਸਤੰਬਰ 1902) ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲੇਖਕ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਨਾਮ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜਨਕ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭਿਆਲ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਜੋਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਅਪਰੈਲ 1840 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਗਰੀਕ ਨਸਲ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਇੰਜਿਨੀਅਰ ਸੀ। 1847ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਉਪਰਾਂਤ ਜੋਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਆਰਥਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫੰਸ ਗਏ। ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਜੋਲਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੀ। 1858 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜੋਲਾ ਨੇ ਬਾਲ-ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਰੁਚੀ ਵਿਖਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਚਪੜਾਸੀ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾਉਣਾ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੋਲਾ ਨੇ ਕਲਰਕ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਜੋਲਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਾਰਜ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖਦਾ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਸਰੇ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ। ਜੋਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦੇ ਵੱਲ ਖਿਚਿਆ ਗਿਆ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

* Contes à Ninon (1864)
* La Confession de Claude (1865)
* Les Mystères de Marseille (1867)
* Thérèse Raquin (1867)
* Madeleine Férat (1868)
* Nouveaux Contes à Ninon (1874)
* Le Roman Experimental (1880)
* Jacques Damour et autres nouvelles (1880)
* L'Attaque du moulin" (1877), ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ Les Soirées de Médan ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
* L'Inondation (ਹੜ੍ਹ) ਛੋਟਾ ਨਾਵਲ (1880)
* Les Rougon-Macquart
** La Fortune des Rougon (1871)
** La Curée (1871–72)
** Le Ventre de Paris (1873)
** La Conquête de Plassans (1874)
** La Faute de l'Abbé Mouret (1875)
** Son Excellence Eugène Rougon (1876)
** L'Assommoir (1877)
** Une Page d'amour (1878)
** Nana (1880)
** Pot-Bouille (1882)
** Au Bonheur des Dames (1883)
** La Joie de vivre (1884)
** Germinal (1885)
** L'Œuvre (1886)
** La Terre (1887)
** Le Rêve (1888)
** La Bête humaine (1890)
** L'Argent (1891)
** La Débâcle (1892)
** Le Docteur Pascal (1893)
* Les Trois Villes
** Lourdes (1894)
** Rome (1896)
** Paris (1898)
* Les Quatre Évangiles
** Fécondité (1899)
** Travail (1901)
** Vérité (1903, ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
** Justice (ਅਧੂਰਾ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ

ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ (ਜਨਮ 18 ਮਾਰਚ 1937) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਾਵਿਤਾ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਅਨੁਵਾਦ, ਸੰਪਾਦਨ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ, ਆਲੋਚਨਾ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਗਨੀ-ਕਲਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਦਾ ਜਨਮ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿੱਥੋ ਵਿਖੇ 18 ਮਾਰਚ 1937 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ ਸਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੀ, ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ ਵੀ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਥੋਂ ਹੀ ਭੁੱਲਰ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਰਚਨਾ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ 1956 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ। ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਭੁੱਲਰ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਪਰ ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪੈ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਕੁਲਵਕਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

* ਓਪਰਾ ਮਰਦ (1967)
* ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀ ਅੱਖ (2010)
* ਮੈਂ ਗਜਨਵੀ ਨਹੀਂ
* 51 ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਅਗਨੀ ਕਲਸ
* ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ
* ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
* ਬਾਰਾਂ ਰੰਗ
* ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ
* ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
* ਕਬਰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵੇ ਹੂ
* ਕਲਮ ਕਟਾਰ
* ਮੈਂ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨਹੀਂ
* ਮੌਨ ਕਹਾਣੀ
* ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਕੋਸ਼
* ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਯਾਤਰਾ
* ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀ
* ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ
* ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ
* ਸੂਹੇ ਫੁੱਲ (ਅਜਰਬਾਈਜਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ)
* ਤਿੰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ
* ਵਖਤਾਂ ਮਾਰੇ
*ਇਕ ਅਮਰੀਕਾ ਇਹ ਵੀ
*ਅੱਖਰ ਅੱਖਰ ਬੋਲਦਾ
*ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਕੌਲ-ਫੁੱਲ
*ਅਸਾਂ ਮਰਨਾ ਨਾਹੀਂ
*
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937
ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ

ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਜਾਂ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ (1918 - 1984) ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। ਉਹ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਬੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੇਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ 'ਹਮਦਰਦ' ਤਖੱਲਸ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਪਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਪੱਦੀ ਮੱਟ ਵਾਲੀ ,ਤਹਸੀਲ ਬੰਗਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਚੌਧਰੀ ਲਭੂ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਸੰਨ 1918 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਹਿਲ ਗਹਲਾ ਤੋਂ ਮਿੱਡਲ ਤੇ ਬੰਗਾ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੱਸ ਕੀਤੀ। ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਐਮ. ਏ. , ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਕੀਤੀ। ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀ. ਐਚ. ਡੀ. ਡਯੂ ਡਿਗਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ।
ਪੱਤਰਕਾਰਿਤਾ

ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਚੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਾਲਾਂ ਜੀਵਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਹ 'ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਟ੍ਰਸਟ ' ਦਾ ਬਾਨੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ 'ਵਿਹਾਰ ਸੁਧਾਰ','ਖਾਲਸਾ ਐਂਡ ਖਾਲਸਾ','ਐਡਵੋਕੇਟ',ਹਫਤਾਵਾਰ ਅਜੀਤ ਅਤੇ ਰੋਜਾਨਾ ਅਜੀਤ ਦਾ ਉਪ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲੰਧਰ ਆ ਕੇ 'ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ । ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।
ਸਹਿਤਕਾਰੀ

ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ

ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਮੋੜ ਦੇਣ ਲਈ ਚੌਧਰੀ ਸ਼ੇਰ ਜੰਗ ਦੇ ਯੁੱਗ ਪਲਟਾਊ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਲ ਹੋਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਹਾਲਾ ਖੁਰਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1939-40 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਗਿਰਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਕੈਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੰਗ ਦੀ ਜਿੰਮੇਦਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਗ਼ਜ਼ਲ (1963)
*ਅੱਖੀਂ ਡਿਠਾ ਰੂਸ (1971)
* ਰੰਗ ਸੁਗੰਧ (1974)
*ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ (1982)
*ਵਾਸ ਸੁਵਾਸ
*ਭਾਂਬੜ ਮਚਦਾ ਰਿਹਾ
*ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਇਨਸਾਨ
*ਜ਼ੀਨਤ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ
*ਟੱਕਰ
*ਅਣਖ
*ਮੇਕ ਅਪ
ਅਜੀਤ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1918
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1984
ਇਬਰਾਹੀਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ

ਇਬਰਾਹੀਮ ਅਲਕਾਜੀ (18 ਅਕਤੂਬਰ 1925 - 4 ਅਗਸਤ 2020)20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗ ਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (1962–1977) ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਤੁਗਲਕ, ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦਾ ਆਸ਼ਾੜ ਕਾ ਏਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਅੰਧਾ ਯੁੱਗ

ਅਲਕਾਜੀ ਨੂੰ 1966 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, 1991 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਨਐਸਡੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ5 ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਕਲਾ, ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਸੀ।
ਇਨਾਮ

* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ (1962) (ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ)
* ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਇਨਾਮ (2004)
* ਪਦਮਸ਼ਰੀ
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ
ਲਾਲ ਕਿਤਾਬ (ਜੁੰਗ)

ਦ ਰੈੱਡ ਬੁੱਕ, ਮੂਲ ਨਾਮ Liber Novus (ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ), 205-ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਖਰੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਵਿਸ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਕਾਰਲ ਗੁਸਤਫ਼ ਜੁੰਗ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 1914 ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫਿਲੇਮੋਨ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਛਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਡਬਲਿਊ. ਡਬਲਿਊ. ਨਾਰਟੋਨ ਐਂਡ ਕੰ. ਨੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕੀਤਾ। 2001 ਤੱਕ ਜੁੰਗ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਜੁੰਗ ਨੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 1913 ਟਵਿੱਚ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ Liber Novus (ਲਾਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ) ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਕਿਤਾਬ (The Red Book) ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਤੇ ਛਪੀ।
ਪਰਸੰਗ ਅਤੇ ਰਚਨਾ

ਜੁੰਗ 1907 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਫ਼ਰਾਇਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਜਦ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਫਾਈਨਲ ਬ੍ਰੇਕ 1913 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਜੋਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਾਰਗ ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀ 1913 ਤੋਂ 1917 ਦੇ ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਰਲ ਜੁੰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ (ਫ਼ਿਲਮ)

ਬੂਟ ਪਾਲਿਸ਼ 1954 ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਹਨ। ਇਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਪਲਾਟ

ਭੋਲਾ (ਰਤਨ ਕੁਮਾਰ) ਅਤੇ ਬੇਲੂ (ਨਾਜ਼) ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਸੀ ਕਮਲਾ (ਚਾਂਦ ਬੁਰਕੇ), ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦੀ ਹੈ।

ਕਮਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬੂਟਲੇਗਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ, ਜੌਨ (ਡੇਵਿਡ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਦੇ ਕੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੁੱਤੀ-ਪਾਲਿਸ਼ ਵਾਲੀ ਕਿੱਟ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਚਮਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਜੁੱਤੀ-ਪਾਲਿਸ਼ ਕਿੱਟ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜੌਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬੇਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਫਰੌਕ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਮੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਪੜੇ ਫਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬੇਲੂ ਅਤੇ ਭੋਲਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੌਨ ਨੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਮਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੋਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਭੀਖ ਨਾ ਮੰਗੇ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੇਲੂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੋਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਬੇਲੂ ਰੇਲਗੱਡੀ 'ਤੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭੋਲਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਲਗੱਡੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਉਦਾਸ ਹੈ।

ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਲਾ ਬੇਲੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਮਰੀ ਵਿੱਚ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਭੀਖ ਮੰਗਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਬੇਲੂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੇਲੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੋਲਾ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੌਨ ਵੀ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੋਲਾ ਦੌੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਲੂ ਅਤੇ ਭੋਲਾ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਭੋਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸਟ

* ਰਤਨ ਕੁਮਾਰ ਭੋਲਾ ਵਜੋਂ
* ਬੇਲੂ ਵਜੋਂ ਨਾਜ਼
* ਜੌਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ
* ਚੰਦ ਬੁਰਕੇ ਕਮਲਾ ਵਜੋਂ
* ਭੂਡੋ ਅਡਵਾਨੀ ਪੇਡਰੋ ਵਜੋਂ
* ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਖੁਦ
ਇਨਾਮ

;1955 ਕਨਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ
* ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਿਕਰ - ਨਾਜ਼

;ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
* ਵਧੀਆ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ - ਤਾਰਾ ਦੱਤ
* ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ - ਰਾਜ ਕਪੂਰ
* ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ - ਡੇਵਿਡ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
* Boot Polish (1954) on YouTube
* Review Essay in Visual Anthropology: Virtue Ethics of Boot Polish and Dosti, as Compared with Slumdog Millionaire


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਲੂਸੀ ਗਰੇ

ਲੂਸੀ ਗਰੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ‎ ਦੀ 1799 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਲਿਰੀਕਲ ਬੈਲਡਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੁਆਨ ਹੋ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਲੂਸੀ ਗਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਲਟੇਨ ਲੈ ਕੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਗੁੰਮ ਗਈ ਤੇ ਮੁੜ ਘਰ ਨਾ ਆਈ।
ਪਿਛੋਕੜ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਡੋਰੋਥੀ ਦੀ ਦੱਸੀ ਹੇਲੀਫੈਕਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਅਸਲ ਬੀਤੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇਰਿਤ ਹੋਕੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ। ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ‎ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "1799 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਗਲੋਸਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਦੱਸੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਯਾਰਕਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਹੇਲੀਫੈਕਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੂਫਾਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਗਈ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਪੈੜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਪੁਲ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮਿਲੇ। ਆਖਰ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਸ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।" ਲੂਸੀ ਗਰੇਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਿਰੀਕਲ ਬੈਲਡਸ ਦੇ 1800 ਵਾਲੇ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ‎ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਦ ਕੈਚਰ ਇਨ ਦ ਰਾਈ

ਦ ਕੈਚਰ ਇਨ ਦ ਰਾਈ(1951) ਜੇ ਡੀ ਸੇਲਿੰਗਰ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਛਪਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਇਹ ਪੁੰਗਰਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਚਰਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਜੋ ਇਹ ਇਸ ਉਮਰੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਬੇਗਾਨਗੀ ਅਤੇ ਬਿਹਬਲਤਾ ਦੇ ਥੀਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਲੱਗਪਗ ਸਭਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਗਪਗ 250,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵਿੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 65 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਅਨਾਇਕ, ਹੋਲਡੇਨ ਕਾਲਫੀਲਡ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਯੁਵਕ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੇਵਲ 220 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੌਚਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਲਡੇਨ ਕਾਲਫੀਲਡ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਯੁਵਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਸਕੂਲੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲੋਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਲ ਕਥਾਨਕ ਵਿੱਚ ਬੁਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਬੇਸਿਰਪੈਰ ਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਲੇਖਕ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਨਾਬਰ (ਫ਼ਿਲਮ)

ਨਾਬਰ ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਖੇਤਰੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਦਾ 60ਵਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਸਬੀਰ ਡੇਰੇਵਾਲ ਹੈ।
ਪਲਾਟ

ਵਰਤਮਾਨ ਆਰਥਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਇੱਛਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕਰਮੇ (ਨਿਸ਼ਾਨ ਭੁੱਲਰ) ਨੂੰ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜਣ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਬੁਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਬਟੋਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ (ਹਰਦੀਪ ਗਿੱਲ) ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਜੁੰਡਲੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਿਆਂ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਰਮਨ

ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਰਮਨ (; ਜਨਮ 21 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਰਮਨ ਨੇ 2001 ਤੋਂ ਪੰਜ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 2006 ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਵਰਲਡ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਮਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਸਾਲਟ ਰੇਨ ਨੂੰ 2001 ਦੇ ਮਰਕਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਭਗਤੀਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਊਰਜਾਤਮਕ, ਜੀਵੰਤ, ਸਮਕਾਲੀ, ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੇ ਸੈਮ ਮਿੱਲਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਂ

ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਰਮਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਸੱਠਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਯੂ.ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਰਮਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਸਾਡੀ ਤਾਮਿਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।" ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਬੈਂਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੋਰ ਬਲੂਜ਼ ਅਤੇ ਜੈਜ਼-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ "ਫੰਕ ਐਂਡ ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ 1995 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਹੋਰ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੋਜਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਗਈ।
ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ

1997 ਵਿੱਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ, ਗਿਟਾਰਿਸਟ/ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੈਮ ਮਿਲਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪਬਨ ਦਾਸ ਬਾਉਲ ਨਾਮ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕ ਨਾਲ "ਰੀਅਲ ਸ਼ੂਗਰ" ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਅਧਾਰ ਲੱਭੇ।" 1999 ਵਿੱਚ, ਰਮਨ ਨੇ ਜੋਈ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ "ਵਨ ਐਂਡ ਵਨ ਇਜ਼ ਵਨ" ਵਿਚਲੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ ਜੋ "ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਾਈਬਜ਼" ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿਲਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਟਾਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਪਰਕ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ

* ਸਾਲਟ ਰੇਨ (2001) ਨੰ. 29 ਐਫਆਰਏ
* ਲਵ ਟਰੈਪ (2003) ਨੰ. 32 ਐਫਆਰਏ
* ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਫਾਰ ਕ੍ਰੋਕੋਡਾਇਲਸ (2005) ਨੰ. 51 ਐਫਆਰਏ
* 33 (2007) ਨੰ. 120 ਐਫਆਰਏ
* ਵੇਲ (2011)
* ਕੁਈਨ ਬੀਟਵੀਨ (2014)
* ਗੋਸਟ ਸੇਮਲੈਨ (2018)
* ਜਿਪਸੀ (2020)
ਵੀਡੀਓ

* "ਵੋਡੂ ਚਾਇਲਡ"
* "ਯੂ ਡੂ ਰਾਇਟ / ਬੋਲੋ ਬੋਲੋ"
* ‘ਗਣਪਤੀ’ (2001)
* ‘ਸਾਲਟ ਰੇਨ’ (2001)
* ‘ਮਾਇਆ’ (2002)
ਕਥਨ

ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ.'ਸ ਮਾਊਂਨਟੇਨਸ ਆਫ਼ ਦ ਮੌਨਸੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 4 (ਭਾਰਤ)

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 4 (ਭਾਰਤ) ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੰਬਈ, ਪੁਣੇ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਚੇਨੱਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1235 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।
ਰੂਟ

ਇਸ ਸਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁਣੇ-ਬੰਗਲੋਰੂ ਸੜਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ-ਪੁਣੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੁਝਿਆ ਹੋਇਆ ਖਟਰਾ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਰੂਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਰ ਇੱਕ ਘੱਟੇ ਦਾ ਸਫਰ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਵੇ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ:
*ਮੁੰਬਈ
*ਪਣਵਲ
*ਪੁਣੇ
*ਸਤਾਰਾ
*ਕਰਦ
*ਸੰਗਲੀ-ਮਿਰਾਜ
*Iਚਲਕਰਨਜੀ
*ਕੋਹਲਾਪੁਰ

ਕਰਨਾਟਕਾ:
*ਨਿਪਾਨੀ
*ਸੰਕੇਸ਼ਵਰ
*ਗੋਕਕ ਜੋ ਹਿਦਕਲ ਡੈਮ ਤੋਂ ਹਿਕਰਗੀ ਰਾਹੀ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
*ਬੈਲਗਾਉ
*ਹੁਬਲੀ-ਧਾਰਵਾੜ
*ਹਵੇਰੀ
*ਰਣਵੇਨੂਰ
*ਹਰੀਹਰ
*ਦੇਵਨਗਾਰੇ
*ਚਿੱਤਰਦੁਰਗਾ
*ਹਿਰਿਯੁਰ
*ਸਿਰਾ
*ਤੰਕੁਰ
*ਬੰਗਲੌਰ
*ਕੋਲਰ

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼:
*ਚਿਤੋੜ

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ:
*ਰਾਨੀਪੱਟ
*ਵਾਲਜਪੱਟ
*ਚੇਨੱਈ
Gallery


Image:Pune bypass Soham Pablo.jpg| ਪੁਣੇ ਦਾ ਬਾਈਪਾਸ ਜੋ ਇਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਦਾ ਹਿਸਾ ਹੈ
Image:NH4-KR-Puram-Hanging-Bridge.jpg| ਪੁਰਾਣੀ ਮਦਰਾਸ ਸੜਕ ਦਾ ਲਟਕ ਦਾ ਪੁੱਲ
Image:NH4-Thiruvalam.jpg| ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਥੀਰੂਵੇਲਮ, ਵਿਲੋਰ ਦੀ ਸੜਕ
File:NBTPL-Jalahalli-Cross.jpg| ਬੰਗਲੌਰ ਦਾ ਟੋਲ ਸੜਕ
NH4 Kalamboli.jpg| ਕਲੰਬੋਲੀ ਦਾ ਹਿਸਾ
File:Service-lane-Tumkur-Road-Dasanapura.jpg| ਬੰਗਲੌਰ-ਤੰਕੁਲ ਸੜਕ
File:Old-Madras-Road-Benniganahalli.jpg| ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਦਰਾਸ ਸੜਕ
File:Lanco-Hosakote-Highway-Old-Madras-Road.jpg| ਪੁਰਾਣੀ ਮਦਰਾਸ ਸੜਕ
File:MEP-Pennalur-Toll-Plaza.JPG| ਪੇਨਅਲੋਰ ਦਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ
File:NBTPL-Arasinakunte.jpg| ਅਰਸਿਨਕੁੰਟੇ ਫਲਾਈਉਵਰ
File:NBTPL-Variable-Board.jpg| ਬੰਗਲੌਰ-ਤੁੰਕੁਰ ਹਾਈਵੇ

ਹੋਰ ਦੇਖੋ

*NH 4 on Google Maps
*Map of NH4 from the National Highways Authority of India
*NH 4 on MapsofIndia


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ