JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ड्रेसडेन

जर्मनीको एउटा राज्य सैक्सोनीको राजधानी हो
चित्र दीर्घा


Dresden-1458-Panorama-2008-gje.jpg|Panorama
Dresden-1470-Frauenkirche-Staendehaus-2008-gje.jpg|Frauenkirche, Ständehaus
Dresden-2330-Fuerstenzug-Fenster 1-6-bis Heinrich der Erlauchte-2015-gje.jpg|Fürstenzug
Dresden-2494-Zwinger-Sempergalerie-Ostecke-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2488-Zwinger-Westecke-Putten und Laternen-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2480-Zwinger-Besucher-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2262-Postplatz-Unser Quartier Motel One-2015-gje.jpg|Hotel am Postplatz
Dresden-1670-Wasserwerk Saloppe-2008-gje.jpg|Wasserwerk Saloppe
Dresden-1624-Blaues Wunder-2008-gje.jpg|Blaues Wunder
Dresden-Pillnitz-Schloss-120-Neues Palais-2015-gje.jpg|Schloss Pillnitz


श्रेणी:जर्मनीका प्रान्तीय राजधानीहरू
कबीरधाम जिल्ला

कबीरधाम जिल्ला मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको ३३ प्रशासनिक जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला पहिले कवर्धा जिल्लाको रूपमा चिनिन्थ्यो। यो जिल्ला २१.३२' देखि २२.२८' उत्तर अक्षांश र ८०.४८' देखि ८१.४८' पूर्वी देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यो जिल्लाले ४,४४७.५ किलोमिटर (१,७१७.२ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। कवर्धा सहर यसको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यो जिल्ला जिल्ला मुख्यालय कवर्धाबाट १८ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित भोरमदेव मन्दिरको लागि परिचित छ।

यस जिल्लाको सिमाना उत्तरमा मध्य प्रदेशको डिन्डोरी जिल्ला, पूर्वमा मुंगेली र बेमेटारा जिल्ला, दक्षिणमा राजनान्दगाउँ जिल्ला, पश्चिममा मध्य प्रदेशको बालाघाट र मण्डला जिल्लाहरूसँग जोडिएको छ। उत्तरी र पश्चिमी भागहरू सतपुराको मैकल पर्वत शृङ्खलाले घेरिएका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
काङ्केर जिल्ला

काङ्केर जिल्ला भारतको छत्तीसगढ राज्यको दक्षिणी क्षेत्रमा २०.६-२०.२४ अक्षांश र ८०.४८-८१.४८ देशान्तरमा अवस्थित छ। जिल्लाको कुल क्षेत्रफल ६४३२ वर्ग किलोमिटर छ र जनसङ्ख्या ७४८,९४१ छ।

जिल्लाको मुख्यालय, काङ्केर सहर, छत्तीसगढका दुई प्रमुख सहरहरू - रायपुर, राज्यको राजधानी, र छिमेकी बस्तर जिल्लाको मुख्यालय जगदलपुरको बीचमा लगभग आधा बाटोमा राष्ट्रिय राजमार्ग ३० मा अवस्थित छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
कोरबा जिल्ला

कोरबा जिल्ला मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो। यस जिल्लाको मुख्यालय कोरबा हो। यो राज्यको क्षेत्रफल अनुसार सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो। छत्तीसगढको उत्तरी भागमा बसोबास गर्ने कोरवा जनजातिको नामबाट यो जिल्लाको नामकरण गरिएको हो।

यो जिल्ला राज्यको उत्तरी भागमा अवस्थित छ, जहाँ छत्तीसगढ मैदान सुरगुजा पठारसँग मिल्छ। जिल्लाको दक्षिणमा छत्तीसगढ मैदानको उत्तरी छेउ छ। पश्चिममा, यी मैदानहरू मैकल पहाडहरूको विस्तारसँग मिल्छन् जसले पठारबाट तराईलाई अलग गर्दछ। पूर्वमा देवपहाडी पर्वतमाला अवस्थित छ। यी घना वन पहाडहरू हसदेव नदीको उपत्यकाले विभाजित छन्। यस क्षेत्रको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पहाड करेला पहाड हो जसको उचाइ ३,२५३ फिट (९९२ मिटर) छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
कोरिया जिल्ला

कोरिया जिल्ला मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको उत्तर-पश्चिमी भागमा अवस्थित एक जिल्ला हो। जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय बैकुण्ठपुर हो। सुरगुजा जिल्लाबाट छुट्टिएर २५ मे १९९८ मा कोरिया जिल्ला अस्तित्वमा आएको थियो। नोभेम्बर १, २००० मा छत्तीसगढको नयाँ राज्यको गठन पछि, कोरिया जिल्ला नयाँ राज्यको हिस्सा बन्यो।

कोरिया जिल्ला २२°५६' र २३°४८' उत्तर र ८१°५६' र ८२°४७' पूर्वको बीचमा अवस्थित छ। यो उत्तर-पश्चिममा मानेन्द्रगढ-चिरमिरी-भरतपुर जिल्ला, दक्षिणमा कोरबा जिल्ला, पूर्वमा सुरजपुर जिल्लाले घेरिएको छ। जिल्लाको क्षेत्रफल ५९७७ वर्ग किलोमिटर छ, जसमध्ये ५९.९% वन क्षेत्र हो। यो जिल्ला पहाडी शृङ्खलाहरूको विशाल समूह हो। तल्लो तालभूमिको कुल उचाइ समुद्र सतहबाट ५५० मिटर (१८०० फिट) छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
बस्तर जिल्ला

बस्तर मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक जिल्ला हो। जगदलपुर, जिल्लाको सदरमुकाम हो। बस्तरलाई उत्तर-पश्चिममा नारायणपुर जिल्ला, उत्तरमा कोन्डगाउँ जिल्ला, पूर्वमा ओडिसा राज्यको नबरंगपुर र कोरापुट जिल्ला, दक्षिण र दक्षिण-पश्चिममा दन्तेवाडा र सुकमाले घेरेको छ। यस जिल्लामा आदिवासी र ओडिया संस्कृतिको अद्वितीय मिश्रण छ।

सन् १९९९ मा यस जिल्लालाई बस्तर, दन्तेवाडा र काङ्केरमा विभाजन गरिएको थियो। सन् २००० मा, बस्तर मध्य प्रदेशका १६ जिल्लाहरूमध्ये एक थियो जुन नयाँ राज्य छत्तीसगढको एक भाग बनेको थियो। सन् २०१२ मा, यसलाई फेरि विभाजन गरी कोन्डगाउँ जिल्ला बनाइएको थियो। यी चार जिल्ला बस्तर विभाजनको एक भाग हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
रायगढ जिल्ला

रायगढ जिल्ला भारतको मध्य राज्य छत्तीसगढको एक जिल्ला हो। रायगढ, जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो जिल्ला रायगढ, सक्ती, सरनगढ, उदयपुर र जशपुर रियासतहरूलाई मिलाएर गठन गरिएको थियो। जशपुर अब छुट्टै जिल्ला हो। सक्ती अब रायगढ जिल्लाको भाग होइन। सारणगढ पनि २०२१ मा अलग गरिएको थियो।

यो छत्तीसगढको औद्योगिक जिल्लाको रूपमा द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। भारतको सबैभन्दा पुरानो जुट मिलहरू मध्ये एक, मोहन जुट मिल यहाँ अवस्थित छ; यो छत्तीसगढ राज्य र अविभाजित मध्य प्रदेशको एक मात्र जुट मिल थियो। रायगढ देशको इस्पात र बिजुलीको प्रमुख उत्पादकहरू मध्ये एक हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
रायपुर जिल्ला

रायपुर जिल्ला भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक जिल्ला हो। यसको प्रशासनिक मुख्यालय रायपुर सहर हो। यो जिल्ला खनिज स्रोतहरूले भरिपूर्ण छ र यहाँ धेरै वन्यजन्तु आरक्षहरू छन्। २० लाख जनसङ्ख्या भएको यो जिल्ला छत्तीसगढको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो। यो २२° ३३' उत्तर देखि २१°१४' उत्तर अक्षांश र ८२° ६' देखि ८१° ३८' पूर्व देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यसले माथिल्लो महानदी उपत्यकाको दक्षिण पूर्वी भाग र दक्षिण र पूर्वमा सीमावर्ती पहाडहरू ओगटेको छ। यो जिल्ला छत्तीसगढको मैदानमा अवस्थित छ, पहाडहरू नजिकका क्षेत्रहरू विभाजित भएका थिए जब जिल्ला तीन भागमा विभाजित भएको थियो।

रायपुर जिल्ला प्रशासनिक रूपमा ४ तहसील र ४ विकास खण्डमा विभाजित छ। यसमा एक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र (रायपुर) र ९ विधानसभा (छत्तीसगढ विधानसभा) निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्। यस क्षेत्रको प्रमुख बाली धान हो। यस जिल्लामा ५० भन्दा बढी ठुला र मध्यम स्तरका उद्योगहरू छन् जसले १०,००० भन्दा बढी मानिसहरूलाई रोजगारी प्रदान गरेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
सरगुजा जिल्ला

सरगुजा जिल्ला भारतको छत्तीसगढ राज्यको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला छत्तीसगढको सबैभन्दा पुरानो जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको मुख्यालय अम्बिकापुर हो।

यो जिल्ला यसको उपनाम सरगुजा बोली क्षेत्रमा अवस्थित छ (जहाँ सुरगुजिया बोलिन्छ) र प्रायद्वीपीय भारतको विन्ध्याचल-बघेलखण्ड क्षेत्रको पूर्वमा अवस्थित छ। किंवदन्ती अनुसार, भगवान रामले आफ्नो १४ वर्षको वनवासको समयमा सरगुजाको भ्रमण गरेका थिए। रामायण महाकाव्यसँग सम्बन्धित धेरै स्थानहरू छन्, जुन भगवान राम, लक्ष्मण र देवी सीताको नाममा राखिएको छ जस्तै रामगढ, सीता-भेङ्ग्रा र लक्ष्मणगढ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
कारगिल जिल्ला

कारगिल जिल्ला भारत प्रशासित लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक जिल्ला हो। यो भारत प्रशासित केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखमा पर्ने दुई जिल्लामध्ये एक हो। यस जिल्लाको सदरमुकाम कारगिल सहरमा अवस्थित छ। यस जिल्लालाई पश्चिममा भारत प्रशासित केन्द्र शासित प्रदेश जम्मु र कश्मीर, उत्तरमा पाकिस्तान प्रशासित प्रशासनिक क्षेत्र गिलगित-बाल्टिस्तान, पूर्वमा लद्दाखको लेह जिल्ला र दक्षिणमा भारतीय राज्य हिमाचल प्रदेशले घेरेको छ। पुरिग, द्रास र जांस्करको नामले चिनिने तीन ऐतिहासिक क्षेत्रहरू समावेश गरिएको यो जिल्ला महान हिमालयको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित छ र जांस्कर शृङ्खलाको अधिकांश भाग लाई समेटेको छ।

शिया मुसलमानहरूले यस जिल्लाको जनसङ्ख्याको बहुमत समावेश गरेका छन्, जसमा बौद्ध धर्मावलम्बीहरू एक महत्त्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यक को गठन गर्दछन्, मुख्यतया जांस्कर तहसीलमा बसोबास गर्दछन्। सन् २०१९ मा, लद्दाख एक केन्द्र शासित प्रदेश बनेको थियो, कारगिल र लेह यसको संयुक्त राजधानी थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:लद्दाखका जिल्लाहरू
लेह जिल्ला

लेह जिल्ला भारत प्रशासित लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक जिल्ला हो। ४५,११० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो जिल्ला कच्छपछि दोस्रो ठुलो जिल्ला हो। यसको उत्तरमा गिलगित-बाल्टिस्तानको खार्माङ र घाँचे जिल्लाहरू र सिन्जियाङको काशगर प्रान्त र होतान प्रान्तले घेरेको छ, जससँग यो ऐतिहासिक काराकोरम भन्ज्याङ हुँदै जोडिएको छ। अक्साई चिन र तिब्बत पूर्वमा, कारगिल जिल्ला पश्चिममा र लाहुल र स्पीति दक्षिणमा छन्। यस जिल्लाको सदरमुकाम लेहमा रहेको छ। यो ३२ देखि ३६ डिग्री उत्तरी अक्षांश र ७५ देखि ८० डिग्री पूर्वी देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ।

१ जुलाई १९७९ सम्म सम्पूर्ण लद्दाख लेहको प्रशासनमा थियो, जब कारगिल र लेह प्रशासनिक जिल्लाहरू सिर्जना गरिएको थियो। २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धदेखि नै बौद्ध र मुस्लिमहरूबीचको गुनासोको स्रोत धर्म भएको छ र यस विभाजनमा योगदान पुर्याएको छ। अगस्ट २०१९ मा, भारतको संसदले लेहलाई नयाँ केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखको जिल्ला बनाउने प्रावधानहरू समावेश गर्ने अधिनियम पारित गरेको थियो, जुन ३१ अक्टोबर २०१९ मा गठन गरिएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:लद्दाखका जिल्लाहरू
अहमदाबाद जिल्ला

अहमदाबाद जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको मध्य भागमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यो भारतको सातौँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो (७३९ मध्ये)। अहमदाबाद वरपरको क्षेत्र ११औँ शताब्दीदेखि बसोबास गर्दै आएको छ, जब यसलाई अशावलको नामले चिनिन्थ्यो। त्यस समयमा अखिलवारा (आधुनिक पाटन) का चौलुक्या (सोलंकी) शासक कर्णले अशावलका भील राजाविरुद्ध सफल युद्ध गरे र साबरमतीको किनारमा कर्णावती नामक नगर को स्थापना गरे।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार अहमदाबाद जिल्लाको जनसङ्ख्या ७२,१४,२२५ रहेको छ, जुन हङकङ वा अमेरिकी राज्य वासिङ्टनको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा आठौँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ९८३ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (२,५५०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २२.३१ प्रतिशत थियो। अहमदाबादमा प्रति १० पुरुषमा ९०३ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ८६.६५% रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
अमरेली जिल्ला

अमरेली जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको ३३ प्रशासनिक जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको सदरमुकाम अमरेलीमा अवस्थित छ। यस जिल्लाको क्षेत्रफल ६,७६० वर्ग किलोमिटर रहेको छ र यसको जनसङ्ख्या १,५१४,१९० रहेको छ जसमध्ये २२.४५% सहरी थिए (सन् २०११ को तथ्याङ्क अनुसार)। अमरेलीले धारी गिर राष्ट्रिय वन अभयारण्य क्षेत्र ओगटेको छ। अहिले यो शिक्षाको केन्द्रको रुपमा विकास भइरहेको छ।

सुरुमा, अमरेली एक प्राचीन इतिहासको साथ एक सानो गाउँ थियो, र यस क्षेत्रमा स्थापित विभिन्न राज्यहरू र साम्राज्यहरू को भाग थियो। सन् १७८० को दशकमा मराठाहरूले क्षेत्र अधिग्रहण गर्न र यस क्षेत्रमा आफ्नो शासन स्थापित गर्न थालेपछि यो एक गाउँबाट अर्को सहरमा परिणत भयो। स्वतन्त्रता पछि यो जिल्ला बम्बई राज्यको भाग बन्यो र बम्बई राज्यको विभाजन पछि गुजरात राज्यको एक अलग जिल्ला बन्यो। अमरेलीमा मध्यम कालो, दोमट, बलौटे, चट्टानी हीन र खारा जस्ता विभिन्न प्रकारका माटोहरू छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
आनन्द जिल्ला

आनन्द जिल्ला पश्चिमी भारतको गुजरात राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो र जसको लोकप्रिय उपनाम चारोटार हो। यसलाई सन् १९९७ मा खेडा जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। आनन्द जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यस जिल्लालाई उत्तरमा खेडा जिल्ला, पूर्वमा वडोदरा जिल्ला, पश्चिममा अहमदाबाद जिल्ला र दक्षिणमा खम्भातको खाडीले घेरेको छ। प्रमुख सहरहरू उमरेथ, खम्भात, करमसाद, तारापुर, पेटलाड, बोरसाड र सोजित्रा हुन्।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, आनन्द जिल्लाको जनसङ्ख्या २०,९२,७४५ (कुल पुरुष १,०८८,२५३ र कुल महिला १,००२,०२३) रहेको छ, जुन लगभग उत्तरी म्यासेडोनिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नयाँ मेक्सिकोको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा २१९औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ७११ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,८४०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १२.५७ प्रतिशत थियो। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ९६.६६% जनसङ्ख्याले गुजराती, २.१०% हिन्दी र ०.५८% उर्दु लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
बनासकाण्ठा जिल्ला

बनासकाण्ठा जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको ३३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय पालनपुरमा रहेको छ जुन यसको सबैभन्दा ठुलो सहर पनि हो। यो जिल्ला गुजरातको उत्तरपूर्वमा अवस्थित छ र सम्भवतः पश्चिम बनास नदीको नामबाट नामाकरण गरिएको छ जुन माउन्ट आबु र अरावली पर्वत शृङ्खलाको बीचमा घाटी हुँदै यस क्षेत्रमा गुजरातको मैदानी क्षेत्रमा र कच्छको रणतर्फ बग्छ। यो जिल्ला अम्बाजी मन्दिरका लागि प्रसिद्ध छ जसले धेरै पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। यस जिल्लाको क्षेत्रफल १२,७०३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ र यो राज्यको दोस्रो ठुलो जिल्ला हो।

यस जिल्लाको अर्थव्यवस्था कृषि र खाद्य प्रसंस्करण, पर्यटन, टेक्सटाइल र खनिज आधारित उद्योगहरूमा आधारित छ। विगत दुई दशकमा जिल्लामा खाद्य प्रशोधन उद्योगले कुल लगानीको ५७ प्रतिशत आकर्षित गरेको छ। यो देशको इसाबगुलको अग्रणी उत्पादकहरू मध्ये एक पनि हो। यो जूनागढ जिल्ला र जामनगर जिल्ला पछि राज्यमा तेल बीउको तेस्रो ठुलो उत्पादक पनि हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
भरुच जिल्ला

भरुच भारतको गुजरात राज्यको पश्चिमी तटमा काठियावाड प्रायद्वीपको दक्षिणी भागमा रहेको एउटा जिल्ला हो जसको आकार र जनसङ्ख्या बोस्टनसँग तुलना गर्न सकिन्छ। भरुचको नाम प्रसिद्ध हिन्दु ऋषि भृगुबाट आएको हो। भरुचको ऐतिहासिक नाम 'भृगुकच्छ' हो। पौराणिक भृगु ऋषिलाई ब्रह्माका दश पुत्रमध्ये एक भनिन्छ।

त्यहाँ एक कथा पनि छ जसले सङ्केत गर्दछ कि भृगुले आफ्ना नातेदारहरूसँग भरुचमा अस्थायी पहुँच मागेको थियो जुन लक्ष्मीको हो भनिन्छ, भरुच नर्मदा नदीको किनारमा अवस्थित भएकोले रुद्रदेह पनि भनिन्छ। चन्रा माउली महादेव भरुचका भार्गवहरूको हिन्दु कुल देवता हुन्। नर्मदा नदीले आफ्नो भूमिबाट खम्बातको खाडीमा पुग्छ र त्यो ढुवानी धमनीले भारतको उपमहाद्वीपको मध्य र उत्तरी भागहरूमा अवस्थित राज्यहरू र साम्राज्यहरूमा आन्तरिक पहुँच प्रदान गर्‍यो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
भावनगर जिल्ला

भावनगर जिल्ला सौराष्ट्र प्रायद्वीपमा अवस्थित गुजरातको एउटा जिल्ला हो। प्रशासनिक मुख्यालय भावनगर सहरमा छ।
भूगोल

भावनगर जिल्लाले ८३३४ किमी २ भन्दा बढी क्षेत्र ओगटेको छ। तटीय क्षेत्र धेरैजसो जलोइको छ।

भावनगरको उत्तरपूर्वमा अहमदाबाद जिल्ला, उत्तरपश्चिममा बोटाड जिल्ला, पूर्व र दक्षिणमा क्याम्बेको खाडी र पश्चिममा अमरेली जिल्लाको सिमाना छ।
इतिहास

भावनगर राज्य गोहिल राजपूतहरूले शासन गरेको राजको समयमा एक सलामी राज्य थियो।

भावनगरले बोटाड र गढडा नामक दुईवटा तालुकहरू गुमायो, जुन अगस्ट २०१३ मा बोटाडको नयाँ जिल्ला गठन भयो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
दाहोद जिल्ला

दाहोद जिल्ला पश्चिम भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो। आदिवासी जनजातिको बाहुल्य रहेको यो जिल्ला प्रायः जङ्गल र पहाडले ढाकेको छ। दाहोद पूर्वी गुजरातमा अवस्थित छ। यो गुजरात, राजस्थान र मध्य प्रदेश बीचको त्रिविन्दुमा अवस्थित छ। यसको उत्तरमा राजस्थान, पूर्वमा मध्यप्रदेश, दक्षिणमा छोटा उदयपुर जिल्ला, पश्चिममा पञ्चमहल जिल्ला र उत्तरमा महिसागर जिल्ला रहेको छ।

जिल्लामा दुई क्षेत्रहरू छन्: जिल्लाको पश्चिमी भागमा क्षुपभूमिको क्षेत्र र पूर्वमा पहाडहरू। यी सबै क्षेत्र जङ्गलले ढाकेका छन्। यस जिल्लामा पनाम, खान, कालुटारी, मछान र अनास नदीहरू छन्। यी नदीहरू माहीका सहायक नदीहरू हुन्। सन् १९४८ मा भारतको स्वतन्त्रता अघि, दाहोद जिल्ला सुन्ठ रियासतको एक भाग थियो। अक्टोबर र नोभेम्बर १९१३ मा गोविन्दगिरी अन्तर्गतका भीलहरूले यसको गाउँहरूमा छापा मारेका थिए जसलाई उत्तरपूर्वको मानगढ पहाडमा छाउनी हालेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
डाङ जिल्ला

डाङ () भारतको गुजरात राज्यको एक जिल्ला हो। यो जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम आहवामा रहेको छ। डाङ जिल्लाको कुल क्षेत्रफल १,७६४ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यो जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या सन् २०११ को जनगणना अनुसार २,२८,२९१ रहेको छ। डाङ जिल्ला गुजरात राज्यमा रहेका ३३ वटा जिल्लाहरू मध्ये सबैभन्दा थोरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला पनि हो।

९४% जनसङ्ख्या अनुसूचित जनजातिहरू मध्ये एक हो। सन् १८४२ मा भारत सरकार र डाङका राजाहरू बीच भएको सम्झौताका कारण हाल डाङका पाँच राजाहरू भारतको एक मात्र वंशाणुगत राजपरिवार हुन् जसको उपाधिलाई हाल सरकारले मान्यता दिएको छ। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ५९.५५% जनसङ्ख्याले डाँगी, ३२.५३% गुजराती, ३.१८% गामित, १.९९% मराठी र १.२१% हिन्दी लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
गान्धीनगर जिल्ला

गान्धीनगर जिल्ला गुजरात, भारतको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको मुख्यालय राज्यको राजधानी गान्धीनगरमा छ। यसको आयोजना सन् १९६४ मा भएको थियो। यसको क्षेत्रफल २,१४० वर्ग किलोमिटर छ, र यसको जनसङ्ख्या १,३९१,७५३ रहेको छ जसमध्ये ४३.१६% सहरी क्षेत्रमा बस्छन् (२०११ को जनगणना)।

गान्धीनगर जिल्लालाई सबरकन्ठा जिल्ला र अरबल्ली जिल्लाले उत्तरपूर्वमा, खेडालाई दक्षिण-पूर्वमा, अहमदाबादलाई दक्षिण-पश्चिममा र मेहसाना जिल्लाले उत्तर-पश्चिममा घेरेको छ। पुरानो मुम्बई राज्यको विभाजनको कारण, गुजरात राज्यको गठन १ मे १९६० मा भएको थियो। गुजरातको क्षेत्रको विकासको कारण, राज्यको राजधानी अहमदाबाद मा राखिएको थियो। त्यस समयमा, अहमदाबाद सहरको जनसङ्ख्या मोटाई कम गर्न, गुजरातको क्षेत्रको नयाँ राजधानी गान्धीनगरको स्थापना गरिएको थियो। राष्ट्रपिता महात्मा गान्धीको चिरस्थायी स्मृतिलाई कायम राख्न नयाँ राजधानीको नाम गान्धीनगर राखिएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
जामनगर जिल्ला

जामनगर जिल्ला पश्चिमी भारतको गुजरातको एउटा जिल्ला हो। यसको मुख्यालय जामनगर नामक सहरमा अवस्थित छ। यसले रिलायन्स जस्ता ठुला भारतीय कम्पनीहरूको उत्पादन सुविधाहरू आयोजक गर्दछ। यसको आकर्षणहरूमा धेरै महलहरू, एक समुद्री राष्ट्रिय निकुञ्ज र एक पक्षी अभयारण्य छन्, जसलाई खिजाडिया पक्षी अभयारण्यको रूपमा चिनिन्छ। सन् २०१३ मा, देवभूमि द्वारका जिल्लालाई जिल्लाको पश्चिमी भागबाट अलग गरिएको थियो।

जामनगर र भुज, अहमदाबाद, सुरत, वडोदरा, मुम्बई, पुणे र अन्य प्रमुख सहरहरू बीच चल्ने कोचहरूसँग धेरै निजी बस सेवा प्रदायकहरू छन्। राज्य यातायातसँग गुजरात राज्यका लगभग सबै सहरहरूमा बस सेवाहरू र अन्तरराज्यीय यातायात सुविधाहरू छन्। सन् २०२३ को जनगणना अनुसार जामनगर जिल्लाको अनुमानित जनसङ्ख्या २५,१६,००० रहेको छ, जुन नामिबिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नयाँ मेक्सिकोको बराबर हो। यसले यस जिल्लालाई भारतको ८७औँ (कुल ६४० मध्ये) स्थान दिन्छ। यस जिल्लाको जनघनत्व १५३ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (४००/वर्ग माइल) रहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
जुनागढ जिल्ला

जुनागढ जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो। यसको प्रशासनिक मुख्यालय जुनागढ सहर हो। यो जिल्ला पश्चिमी गुजरातको काठियावाड प्रायद्वीपमा अवस्थित छ। यस जिल्लालाई राजकोट जिल्ला (उत्तरमा), पोरबन्दर जिल्ला (उत्तर-पश्चिम) र अमरेली जिल्ला (पूर्व) ले घेरेको छ। दक्षिण र पश्चिममा अरब सागर छ। जुनागढमा गिरनार भनिने हिमाल छ जुन हिन्दु र जैन धर्मका लागि तीर्थस्थल हो।

विभाजित जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५२५,६०५ छ, जसमध्ये ५७३,४०३ (३७.५९%) सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। जुनागढमा प्रति १००० पुरुषमा ९४५ महिलाको लिङ्ग अनुपात थियो। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजाति क्रमशः १५१,९७१ (९.९६%) र ३७,८१० (२.४८%) जनसङ्ख्या छन्। गुजराती प्रमुख भाषा थियो जसलाई जनसङ्ख्याको ९७.४४% ले बोल्ने गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
कच्छ जिल्ला

कच्छ जिल्ला पश्चिमी भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो, यसको मुख्यालय (राजधानी) भुजमा रहेको छ।४५,६७४ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको यो जिल्ला भारतको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो। कच्छको क्षेत्रफल हरियाणा (४४,२१२ वर्ग किलोमिटर) र केरल (३८,८६३ वर्ग किलोमिटर) जस्ता अन्य भारतीय राज्यहरूको सम्पूर्ण क्षेत्रफलभन्दा ठुलो छ। कच्छको जनसङ्ख्या लगभग २०,९२,३७१ रहेको छ। यस जिल्लामा १० तालुक, ९३९ गाउँ र ६ नगरपालिकाहरू रहेका छन्। कच्छ जिल्ला कच्छी भाषा बोल्ने कच्छी मानिसहरूको घर हो।

कच्छ दक्षिण र पश्चिममा कच्छको खाडी र अरब सागरले घेरिएको छ भने उत्तरी र पूर्वी भाग कच्छको महान रण र सानो रण (मौसमी सिमसार) ले घेरिएको छ। यो भारतको छिमेकी देश पाकिस्तानसँगको सीमाको छेउमा पनि छ। जब यसका नदीहरूमा धेरै बाँधहरू बनाइएको थिएनन्, कच्छको रण वर्षको ठुलो भागको लागि सिमसार थियो। आज पनि, यो क्षेत्र वर्षको एक महत्त्वपूर्ण भागको लागि भिजेको छ। सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २०,९२,३७१ रहेको छ जसमध्ये ३०% सहरी थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
खेडा जिल्ला

खेडा जिल्ला पश्चिमी भारतको गुजरात राज्यको तेत्तीस जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो खेडा र आनन्द जिल्लाहरू मिलेर चारोटार भनेर चिनिने क्षेत्र हो। यसको मध्य सहर नाडियाद जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। २०औँ शताब्दीको पूर्वार्धमा भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामको दौडान, चारोटार क्षेत्र र कायराका अन्य क्षेत्रका पाटीदारहरूले धेरै गतिरोधहरूमा अङ्ग्रेजहरूको प्रतिरोध गरे, विशेष गरी १९१३ को कायरा कर विरोधी अभियान, १९१८ को खेडा सत्याग्रह, १९२३ को बोरसाद सत्याग्रह, र १९२८ को बारडोली सत्याग्रह।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार खेडा जिल्लाको जनसङ्ख्या २२,९९,८८५ रहेको छ, जुन लाटभिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नयाँ मेक्सिकोको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा १९७औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ५४१ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (१,४००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १२.८१ प्रतिशत थियो। खेडामा प्रति १० पुरुषमा ९३७ महिलाको लिंग अनुपात र साक्षरता दर ८४.३१% रहेको छ। सन् २०११ को जनगणना अनुसार, ९७.३५% जनसङ्ख्याले गुजराती र २.०१% ले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा हिन्दी बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
महेसाणा जिल्ला

महेसाणा जिल्ला (वैकल्पिक हिज्जे "मेहसाना") पश्चिमी भारत गुजरात राज्यको ३३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। महेसाणा सहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जिल्लाको जनसङ्ख्या १८ लाखभन्दा बढी छ र यसको क्षेत्रफल ४,५०० वर्ग किलोमिटरभन्दा बढी छ। यस जिल्लामा २०,३५,०६४ जनसङ्ख्या भएका ६०० भन्दा बढी गाउँहरू छन् जसमध्ये २२.४०% २०११ को अनुसार सहरी थिए।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, महेसाणा जिल्लाको जनसङ्ख्या २०,३५,०६४ छ, लगभग स्लोभेनिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य न्यू मेक्सिकोको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा २२९औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ९.९१% थियो। महेसाणामा प्रत्येक १,००० पुरुषहरूको लागि ९२५ महिलाहरूको लिंग अनुपात छ, र साक्षरता दर ८४.२६% छ। जनसङ्ख्याको २५.२७% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्थे। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः जनसङ्ख्याको ७.९७% र ०.४६% थिए।

भारतको सन् २०११ जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ९७.५८% जनसङ्ख्याले गुजराती र १.७६% हिन्दीलाई उनीहरूको पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट
*


श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
नर्मदा जिल्ला

नर्मदा जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो। यस जिल्लाको उत्तरमा वडोदरा र छोटा उदयपुर जिल्ला, पूर्वमा महाराष्ट्र राज्यको नंदुरबार जिल्ला, दक्षिणमा सुरत र तापी जिल्ला र पश्चिममा भरुच जिल्ला रहेका छन्। यस जिल्लाको क्षेत्रफल २,७५५ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ५,९०,२९७ (सन् २०११ को जनगणना अनुसार) रहेको छ। सन् २०११ मा यो १०.४४ प्रतिशत सहरी थियो। सन् २०११ को तथ्याङ्क अनुसार, यो गुजरातको सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको जिल्ला (३३ मध्ये) डाङ र पोरबन्दर पछि तेस्रो सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।

यो जिल्ला अक्टोबर २, १९९७ मा बनाइएको थियो। नवगठित जिल्लामा तत्कालीन वडोदरा जिल्लाको तिलकवाडा तालुका र तत्कालीन भरूच जिल्लाको ३ तालुकहरू: नन्दोद, देडियापाडा र सागबारा समावेश थिए। सन् २००६ मा पंचायती राज मन्त्रालयले नर्मदालाई देशको २५० सबैभन्दा पिछडिएका जिल्लाहरू मध्ये एक (कुल ६४० मध्ये) को रूपमा नामकरण गरेको थियो। यो गुजरातको छ वटा जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसले हाल पिछडिएको क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रमबाट रकम प्राप्त गरिरहेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
नवसारी जिल्ला

नवसारी भारतको गुजरात राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको मुख्यालय नवसारी सहरमा छ। यस जिल्लाले २,२११ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ र १९९७ मा वलसाड जिल्लालाई वलसाड र नवसारी जिल्लामा विभाजन गरेपछि यसको गठन गरिएको थियो। यो भारतमा चिकुको सबैभन्दा ठुलो उत्पादक हो। नवसारी जिल्ला पूर्णा नदीको तटीय क्षेत्रमा अवस्थित एउटा प्रसिद्ध स्थान हो। यो जिल्ला सुरतदेखि १७ माइल दक्षिण-दक्षिण पूर्वमा रहेको छ।

सन् २००१-२०११ को दशकमा जनसङ्ख्या वृद्धि दर ८.२४% थियो, जुन गुजरातमा सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या वृद्धि दर (७.८६% पुरुष र ८.६३% महिलाहरूको साथ), २१औँ शताब्दीको पहिलो दशकमा गुजरातको वृद्धि दरको आधा भन्दा कम थियो। गुजरातमा सबैभन्दा कम ६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाको जनसङ्ख्या ९.७३ प्रतिशत छ र यसमा ५२ प्रतिशत पुरुष र ४८ प्रतिशत महिला छन्। जिल्लामा करिब दुई लाख ९५ हजार १३१ घरधुरी रहेकामा प्रत्येकमा औसतमा पाँच जना सदस्य रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
पाटन जिल्ला

पाटन जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको एक जिल्ला हो। यसको मुख्य सहर पाटन हो। यो जिल्ला उत्तरी गुजरातमा अवस्थित छ र उत्तर र उत्तर-पूर्वमा बनासकांठा जिल्ला, पूर्व र दक्षिणपूर्वमा मेहसाणा जिल्ला, दक्षिणमा सुरेन्द्रनगर जिल्ला र कच्छ जिल्ला र पश्चिममा कच्छ नु नानु रन (कच्छको सानो रण) ले घेरेको छ। यस जिल्लाको क्षेत्रफल ५,७९२ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

कच्छसँग सीमा जोडिएको हरिज र सामी जस्ता केही क्षेत्रहरू अत्यन्त संवेदनशील छन् किनभने भौगोलिक रूपमा सीमा केही टाढा भए तापनि त्यहाँ र पाकिस्तानको सीमाको बीचमा कुनै बसोबास छैन। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लामा ९८.३६% जनसङ्ख्याले गुजराती र १.१०% ले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा हिन्दी भाषा बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
पञ्चमहल जिल्ला

पञ्चमहल जिल्ला भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम गोधरा हो। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २३,९०,७७६ रहेको छ जसमध्ये सन् २००१ को जनगणना अनुसार १२.५१% सहरी थियो। यो जिल्ला राज्यको पूर्वी छोरमा अवस्थित छ। यस जिल्लालाई दाहोद जिल्लाले उत्तर-पूर्व र पूर्वमा, वडोदरा जिल्लाले दक्षिण-पश्चिममा र छोटा उदयपुर जिल्लाले दक्षिण-पूर्वमा, खेडा जिल्लाले पश्चिममा र महीसागर जिल्लाले उत्तरमा घेरेको छ।

सन् २००६ मा पंचायती राज मन्त्रालयले पञ्चमहललाई देशको २५० अति पिछडिएका जिल्लाहरू मध्ये एक (कुल ६४० मध्ये) घोषणा गरेको थियो। यो गुजरातको छ वटा जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसले हाल पिछडिएको क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रमबाट रकम प्राप्त गरिरहेको छ। पञ्चमहलका मुख्य पशुपंक्षीहरू भैंसीहरू हुन्, विशेष गरी मेहसानी र सुरती नस्लका गाईहरू, गाईहरू र बाख्राहरू। धेरै जनावरहरू दुग्ध जन्य पदार्थका लागि राखिन्छन् र डेरी फार्महरू परम्परागत रूपमा धेरै ग्रामीण परिवारहरूको लागि रोजगारीको महत्त्वपूर्ण स्रोत बनेका छन्। यसबाहेक, सन् २०११ मा पञ्चमहल जिल्लामा माछा मार्ने काममा लगभग ३,० मानिसहरूले रोजगारी पाएका थिए, लगभग पूर्ण रूपमा पोखरी र कृत्रिम ट्याङ्कीहरूमा यस क्षेत्रमा प्रमुख वर्षभरिका नदीहरूको अभावका कारण।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू