JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
පර්යේර විද්‍යාව, භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව

thumb|මැඩිසන් වටා ඇති ගොඩබිම් ප්‍රදේශය.ගොවිබිම් කහ සහ දුඹුරු පැහැයන්ගෙන්ද,ජලාශ නිල් පැහැයෙන්ද, නාගරික ප්‍රදේශ රතු පැහැයෙන්ද දක්වා ඇත.
භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව යනු පරිසර විද්‍යාවෙත් භූගෝල විද්‍යාවෙත් සංකලනයකි. එයින් භූ විෂමතාවය හා පරිසර විද්‍යාත්මක ක්‍රියාදාම (එනම් ශක්තිය ව්‍යාප්තිය හා ශක්ති ගලන) පරිසරයේ සිටින ජීවින් සහ අජීවින්ට බලපාන අන්දම එයින් අධ්‍යනය කෙරේ. භූ දර්ශන විද්‍යාව දර්ශියව දායක වන්නේ ප්‍රායෝගික සහ සාකල්‍ය සන්ධර්භයන්ගේ ප්‍රශ්නවලටය.
නාමාවලිය

*භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාව යන පදය නිර්මාණය කර ඇත්තේ ජර්මානු භූගෝල විද්‍යාඥ Carl troll (1939) විසිනි. ඔහු මෙම නාමාවලියේ සහ භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාවේ මුල්ම සංකල්පයන් බිහිකල පුද්ගලයාය. ඔහු මෙම සංකල්ප බිහිකළේ අහසේ සිට ගත් ඡායාරූප අධ්‍යයනය හා පරිසරයේ වෘක්ෂලතා පිළිබඳ අධ්‍යයනයකිනි.
පැහැදිලි කිරිම

විෂමතාව යනු තැනින් තැන දක්නට ලැබෙන වෙනස්කම්ය. භූ දර්ශන පරිසර විද්‍යාවේදි අවකාශයේ ඇති වස්තුන්ගේ පිහිටිම හා හැඩය නිසා ජීව සංවිධානවල ව්‍යාප්තිය සිදුව ඇති අයුරු අධ්‍යයනය කරයි. එමෙන්ම භූ දර්ශනය අනුව ජීවින්ගේ හැසිරිම හා ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වි ඇති ආකාරයද හදාරනු ලබයි.

මීට අදාළ වන්නේ භූ දර්ශනයේ රටා හෙවත් අභ්‍යන්තර ආකෘතිය ජීවි ක්‍රියාකාරිත්වයට කර ඇති බලපෑම අධ්‍යයනයයි. (Turner 1989) මීට අමතරව භූ දර්ශන විද්‍යාව මඟින් භූ රූප නිර්මාණය කරයි. ( Allaby 1998)

තවද භූ රූප විද්‍යාව මගින් භූ විද්‍යාත්මක විලාසය භූ දර්ශනයට බලපාන ආකාරය අධ්‍යයනය කරයි.
සටහන්

{|


|Landscape_ecology Explanation

|-
කෘමි විද්‍යාව

Entomology හෙවත් කෘමි විද්‍යාව යන පදය ග්‍රික සම්භවයක් දරන පදයකි. මෙහිදී කෘමින් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක් සිදු කරයි. හඳුනාගත ඇති කෘමි විශේෂ සංඛ්‍යාව මිලියන 1.3 වන අතර එය ලෝකයේ සමස්ත ජීවින් සංඛාවෙන් තුනෙන් දෙකක් නියෝජනය කරනු ලබයි. මොවුන්ගේ සම්භවය අදින් වසර මිලියන 400 කට පමණ පෙර සිදුවී ඇති අතර මොවුන් මිනිසා සහ අනෙකුත් ජීවින් සමග විවිධ අන්තර ක්‍රියා සිදු කරයි. එමනිසා මොවුන්ගේ ජීව විද්‍යාව පිළිබදව අධ්‍යයනය ඉතා වැදගත්ය. විද්‍යානුකූල නොවුවද ජීව විද්‍යාව පිළිබද අධ්‍යයන ඉතා වැදගත්ය. විද්‍යානුකුල නොවුවද මෙම විෂයට අදාළව සිදුකෙරෙන ඇතැම් අර්ථ දැක්විම් සමහර අවස්ථාවලදි බෙහෙවින් වැදගත්වේ. භෞතික පරිසරයේ වෙසෙන නව සන්ධිපාදක ජීවි වංශ එනම් (මකුලු සතුන්, මයිරි පොයිඩාවන්, බිම් පණුවන් සහ හංගොල්ලන්) පිළිබඳව අධ්‍යයනය දක්වා මෙම අධ්‍යයන පුළුල් කර ඇත.

සත්ව විද්‍යාව යටතේ වර්ග කර ඇති වෙනත් ක්‍ෂේත්‍ර මෙන්ම කීට විද්‍යාවද තක්සෝන මත පදනම් වු වර්ගීකරණයකි.ඕනෑම ආකාරයක විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක අර්ථ දැක්විමට අනුව කෘමීන් පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යයනය කීට විද්‍යාවට අයත් යැයි පැවසිය හැකිය. කීට විද්‍යාවට අයත් ක්‍ෂේත්‍ර විවිධකාරය මේ අතර ප්‍රවේනි විද්‍යාව, හැසිරිම අධ්‍යයනය, ජීව යාන්ත්‍රනය, ජෛව රසායනය, වර්ගිකරණය, භෞතිකවේදය. සංවර්ධන ජීව විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, රූප විද්‍යාව, පාෂාණ ධාතු විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, රොබෝ විද්‍යාව, කෘෂිකර්මය, හා තවත් අංශ අයත්ය.
චර්යා විද්‍යාව

චර්යාවිද්‍යාව හෙවත් Ethology ය යන්න ග්‍රික සම්භවයක් දරන පදයකි. චර්යාවිද්‍යාව යනු සත්ව චර්යාව පිළබිද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයයි. එය සත්ව විද්‍යාවටම අයත් අංශයකි නමුත් එය මානව වංශ විද්‍යාවට වඩා වෙනස්ය.

ස්වභාවධර්ම විද්‍යාශය වසර සියගනනක් තිස්සේ සත්ව චර්යාව පිළිබද හැදැරැවත් වර්මාන චර්යා විද්‍යාව පිලිබද සංකල්පය මුලින්ම බිහිවුයේ 1960 කාලයේදි ලන්දේසි ජීව විද්‍යාඥ Nikolass Tinbergen සහ ඔස්ට්‍රියානු ජීව විද්‍යාව kourad Lorenz සිදු කල පර්යේෂනවල ප්‍රතිඵල ලෙසද මොවුන් දෙදෙනාට 1973 දි ජීවවිද්‍යාව පිලිබද නොබෙල් ත්‍යාගය ලැබුවෙද මෙම පරික්ෂණ නිසාය. චර්යාවිද්‍යාව පරික්ෂනගාර සහ ස්වභාවික පරිසරයේදි සිදු කරන අධ්‍යයනයේ සහ වෙනත් ක්‍ෂේත්‍ර සමග ශක්තිමත්ව බැදි ඇති විෂයකි. උදාහරණයක් ලෙස ස්නායු ව්‍යජජෙද විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, සහ පරිනාමයයි. චර්යාව විද්‍යශයිස් සාමාන්‍යයෙන් කිසියම් සත්ව කණ්ඩයක චරයාවන් පිළිබද අධ්‍යයනයට වඩා එකි‍නෙකට වෙනස් සත්ව කාණ්ඩවල චර්යාවන් පිලිබද අධ්‍යයනයට කැමති මෙහිදි එක් ලක්ෂණයක් පමණක් සලකා බලයි උදාහරණයක් ලෙස ආක්‍රමණශීලිබව දක්විය හැක.

සත්වලෝකය පිලිබද හැදෑරිමට ඇති මහදොල නියාම 21 වෙනි සියවසෙදි චර්යාවිද්‍යා වේගය වර්ධනය වන ‍ක්ෂේත්‍ර බවට පත්ව ඇත. එමෙන්ම මෙමගින් වෙනත් ක්ෂේත්‍ර පිලිබද අධ්‍යයනය පහසු වී ඇත.එවානම් සත්ව සන්නිවේදන ක්ෂේත්‍රය පිලිබද අධ්‍යයනය පහසු වි ඇත. ඒවානම් සත්ව සන්නිවේදන ක්ෂේත්‍රය, සංකේතාත්මක නම් භාවිතය. සත්ව චිත්තවේගය, සත්තව සංස්කෘතික හා අධ්‍යපනය සහ සත්ව ලිංගික හැසිරිම යන ක්ෂේත්‍රය මිට අමතරව තවත් විප්ලවිය ක්ෂේත්‍රවන ස්නායු චර්යා විද්‍යාව වැනි ක්‍ෂේත්‍ර වලටද මග පැදී ඇත.


ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පරිණාමය සහ පරිණාමය

පරිණාමය සහ පරිණාමය

ජීවින් අතර අන්තර් ක්‍රියා මගින් තරගය සහ සහයොගිකත්වය යන දෙකම ඇති වි ඇත. විශේෂ දෙකක් ඇතර තරගයක් ඇති අවස්ථාවක උදාහරණ ලෙස රෝගකාරකයා සහ ධාරකයා, විලෝපිකයා සහ විලෝපිතයා අතර මෙවිට මෙම ජිවින්ට මෙම අන්තර් ක්‍රියාවලට ගැලපෙන අනුවර්තන ඇති කර ගත හැක. මෙහිදි එක් විශේෂ පරිණාමය අනෙක් විශේෂයේ ද පරිණාමයට හෙතු වේ. මෙම දෙවන විශේෂයේ පරිණාමය නැවත මුල් විශේෂයේ තවත් පරිණාමයක් ඇති කිරීමට හේතු වේ. මෙම වර්ණ සහ ප්‍රතිචාර චක්‍රය සහ පරිණාමය ලෙස හදුන්වයි.

උදාහරණ ලෙස රලු සමක් ඇති Nowt සතුන්ගේ tetrodotoxin නම් විශේෂ නිෂ්පාදනය සහ ඔවුන්ගේ විලෝපිකයන් වන (commongarer snake) නම් සර්පයින්ගේ Tetradoxin ප්‍රතිරෝදය ඇති කිරීම දැක්විමට හැක. මෙම විපෝපික විලෝපිත යුවලගේ පරිණාමිත බලවත් විම නිසා ඉතා විශාල ලෙස Nowt සතුන් tetrodotoxin නිපදවන අතර විලෝපිත සර්පයින්ගේ tetrodotoxin ප්‍රතිරෝදය අධික වීම සිදුව ඇත.
වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව හෙවත් geronotology යනු "වයස පිළිබදව හැදැරිම" යන තේමාව ඇති ග්‍රීක සම්භවයක් දරණ වදනකි. පුද්ගලයෙක් වියපත්වත්ම සමාජිය, මානසික හා ජෛව විද්‍යාත්මක වශයෙන් සිදුවන වෙනස්වීම පිළිබඳ හැදැරිම මේ යටතේ සිදුවේ. මෙම විෂය වෘද්ධ චික්ත්සාව හෙවත් Geriatries වලින් වෙනස් වන්නේ වෘද්ධ චිකිත්සාව යනු වයසට යැමේදි ඇතිවෙන රෝගී තත්ත්වය පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව හදාරනු ලබන විෂයක් නිසාය.

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාවට අයත් වන සහ හැදැරිමට වැයම් කරන ක්ෂේත්‍ර වන්නේ,
* මිනිසුන්ගේ වයසට අනුව ඇතිවන භෞතික, මානසික සහ සමාජීය වෙනස
* වයසට යෑමේ ක්‍රියාදාමය අත්වේශණය
* වියපත් වු පිරිස නිසා සමාජයට ඇතිවන බලපෑම එනම් විශ්‍රාම වැටුප ගෙවීමට සිදුවීම නිසා පොදු දේපලවලට වන පාඩුව, හිමකම්, ජීවන හා සෞඛ්‍ය ආරක්ෂණ සහ විශ්‍රාම ගැනිමේ සැලසුම ආදියයි.
* මෙම දැනුම රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා වැඩසටහන්වලට ඇතුළත් කිරිම එනම් මහේෂණ (රජ්‍ය සැලසුම්) සුක්ෂම (සාත්තු නිවාස) මගින් දියුණුයක් ඇති කරන ආකාරය

වයෝවෘද්ධ විද්‍යාව ඒ වටා ඇති අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර, එනම් මානසික විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව ආදි ක්ෂේත්‍ර සමග නිරතුරුවම ගැටීම සිදු වේ. කෙසේ නමුදු මෙවන් ගැටීම් ඇති නොවි වෘද්ධ විද්‍යාව තනි ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ඉදිරියට යා යුතුය. උදාහරණ ලෙස මානසික විද්‍යාඥයින් පුර්ව වැඩිහිටි හෝ වැඩිහිටි වැනි කරුණුවල විශේෂඥයින් විය යුතුය.නමුත් වෘද්ධවේදින් නොවිය යුතුය.

වෘද්ධ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රය මෑතකාලීනව බිහිවු බැවින් එම ක්ෂේත්‍රයට ඇති ව්‍යුහාත්හක මෙන්ම සංස්ථායික සහයද අඩුය. උදාහරණයක් ලෙස වෘද්ධ විද්‍යාව සදහා පශ්චාත් උපාධිය ප්‍රදානය කරන විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රමාණයද ඉතා සිමිතය. නමුත් බටහිර රටවල මහලු ජන ප්‍රතිශතය ඉහළ යැම නිසා වේගයෙන් වර්ධනය වන විෂයක් බවට පත්වි ඇත.
ලිනෙන් තැන්සෝන නාමකරණයය

ලිනෙන් තැන්සෝන නාමකරණයය

ලිනෙයස් තකයෝගකරකරණයේ වැදගත්කම නම් එමගින් විෂමකාර සජිවි සංගම් සරල සහ ප්‍රායෝගික ලෙස සංවිධානය කර ගැනිමට හැකිවීමයි මෙහිදි සෑම විමෂයකටහ එයට ම අනන්‍ය සහ ස්ථිර නමක්ද ඇත. වෙනත් නම් අනන්‍ය හෝ නියත තැන ඒවා තැනිතැට භාෂාවෙන් භාෂාවට වෙනස්ය මෙම අනන්‍යය හා ස්ථාවර බව නියැමලිනෙයන් තක්සෝනකරණය වර්ගිකරණයන්ගෙ පිලිගැනිමට ලක් වි ඇත. එය හුදෙක් ද්විපද නාමකරඛයක් පමණක් නොව ඊටත් වඩා සංකීර්ණ නීති සහ ක්‍රියාපටිපාටිවන් සුහයක එකතුවකි.

මෙ නීති පාලනය කරන්නේ ජීව විද්‍යාත්මක නාමකරණයේ සම්මත නීති සංග්‍රහමය මගිනි. දිලීර හා ශාක වර්ගීකරණය නාහ කරණය නීති අඩංගුවන්නේ ශාක තක්සෝග කරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මගින් පාලනය කරන උද්බිද විද්‍යාත්මක ශාක නාමකරණයේ ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහයෙහි වර්තමානයේ භවිතා කරන නීති හෙවත් Sain - Lo- code මුල් වරට හදුන්වාදුන්නේ 1999 දිය මේ නිසා මුලින් භාවිතා කල "Tokyo coodes" නම් නීති මාලාව අභාවයට යන ලදි.

මීට සමාන සත්ව නාමකරණය පිළිබද නීති මාලාවක් සන්ධ විද්‍යාත්මක නාමකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර නීති සංග්‍රහය හෙවත් lczn ලෙස හදුන්වයි මේවාද 1999 බිහි වු අතර සත්ව විද්‍යාව පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසම මගින් පාලනය වේ.

බැක්ටීරියා නාමකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර නීති ICNB ලෙස හදුන්වන අතර එය 1990 දි බිහි වු අතර ප්‍රාග්නයන්ධික වර්ගිකරණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසම හෙවත් (ICSP) මගින් පාලනය වේ.

මීට අමරව වෛරස සදහා නාමකරණයක් ඇති අතර එය වෛරද තක්යෝගකරනය පිළිබද ජාත්‍යන්තර කොමිසමේ සාර්වත්‍ර වෛරස ලිපිගොනුව හෙවත් (ICTVDB) වේ. ‍ෙමය තරමක් වෙනස් මුලධර්මයක් මත පදනම් වු වක් වන අතර මෙයට ‍මුලික හේතුව වෛරසවල පරිනාමික ඉතිහාසය පිළිබද නිවැරදි අව‍බෝධයක් නැති කමය.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ක්ෂුද්‍ර පාෂාණිධාතු විද්‍යාව

thumb|300px| ප්ලැට්ස්මිත් චර්ට්, රෙඩ් ඕක්, අයෝවා වෙතින් හමුවී ඇති ෆුසුලින්ඩ් (ට්‍රිටිසෙට්ස්) ([[පර්මියානු).]]
ක්ෂුද්‍ර පාෂාණිධාතු විද්‍යාව යනු පාෂාණිධාතු විද්‍යාවෙහිම ශාඛාවක් වන අතර, ක්ෂුද්‍ර ෆොසිල, හෙවත් නැරඹීමට අණ්වීක්ෂයක් අවශ්‍ය වන්නාවූ ජීවින්ගේ ෆොසිල, ඒවායේ රූප විද්‍යාව සහ ඒවායේ ගුණාත්මක විස්තර එය විසින් අධ්‍යයනය කරයි.
ක්ෂුද්‍ර ෆොසිල

thumb|right|300px|ඩයටමාකාර පාංශු යනු තනි සෛල ඩයටමයන්ගේ ඩයටම සිලිකා බිත්ති (කවච) ආකාරයේ ක්ෂුද්‍ර ෆොසිලයන්ගෙන් සැදුණු මෘදු, [[සිලිකාමය, අවසාදිත පාෂාණයකි. මෙම නියැදිය සමන්විත වී ඇත්තේ කේන්ද්‍රික (අරිය සමමිතික) සහ පක්ෂවත් (ද්වි පාර්ශ්වික සමමිතික) ඩයටමයන්ගේ මිශ්‍රණයක් වෙතිනි. ජලයෙහි පවතින ඩයටමාකාර පාංශු අංශුන්ගේ මෙම රූපයෙහි පරිමාණය වන්නේ 6.236 පික්සල/μමී වන අතර, සම්පූර්ණ රූපය විසින් දළ වශයෙන් 1.13 දිග සහ 0.69 මිමී පළල පරාසයක් ආවරණය කරයි.]]

සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර සතරකට වඩා විශාල සහ පොදු වශයෙන් එක් මිලිමීටරයකට වඩා කුඩා ප්‍රමාණයෙහි ෆොසිල ලෙසින් දැක්විය හැකි ක්ෂුද්‍ර ෆොසිල පිළිබඳ අධ්‍යයනය සඳහා ආලෝක හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය අවශ්‍ය වෙයි. පියවි ඇසින් හෝ අත් කාචය වැනි අඩු-බලැති විශාලකයන් භාවිතයෙන් හෝ අධ්‍යයනය කල හැකි ෆොසිල හැඳින්වෙන්නේ , මහා ෆොසිල ලෙසිනි. සමහරක් ජීවින් ක්ෂුද්‍ර ෆොසිල ලෙසින් සැලකිය යුතුද නැද්ද යන බව තීරණය කිරීම දුෂ්කර විය හැක්කේ ඒවා සඳහා නියත ප්‍රමාණයෙහි සීමා නොපවතින බැවිනි.

නිදසුනක් වශයෙන් ගත් කල, බ්‍රයොසෝවා (විශේෂිත වශයෙන් කීලොස්ටොමාටා) වැනි සමහරක් ගණවාසී ජීවීන්හට සාපේක්ෂ වශයෙන් විශාල ගණවාසයන් තිබුණද, ගණවාසයෙහි කුඩා තනි ජීවීන්ගේ සියුම් කංකාල විස්තර අනුව පදනම් වෙමින් උන් වර්ගීකරණය කෙරෙයි.

තවත් නිදසුනක් ගත් කල ප්‍රාක්තමයන් වන ෆොරැමිනිෆරා ගණයන් අතරින් නිව්මියුලිටයන් වැනි ගණයන්ගේ බොහෝ ෆොසිල පිළිබඳ දැනගත හැකිවන්නේ කාසියක් පමණ විශාල කවච (“ටෙස්ට්” නමින් හැඳින්වෙන) මාර්ගයෙනි.

ක්ෂුද්‍ර පොසිල යනු ප්‍රාග් කේම්බ්‍රිය යුගයේ සිට ප්ලොයෝසීන යුගය දක්වා වූ භූ විද්‍යාත්මක දත්තවලට අනුව සොයා ගන්නා ලද පොසිලය. සාගර පරිසරවල සුලභ වුවත් කලපු ජලයේ, මිරිදිය හා ගොඩබිමද අවසාධිත නිධි ලෙස මේ පොසිල හමුවේ. සෑම ජීව රජධානියක් පිළිබඳව ක්ෂුද්‍ර පොසිල මගින් නිරූපණය වන අතර වඩාත් සුලභ වන්නේ ප්‍රෝටිස්ටා සැකිලි හෝ කෝෂ්ඨය. මේවා Chrysophyta, Pyrrhophyta, Sarcodina, acritarchs සහ chitonozoans යන ජිවී ආකාරයන්ට අයත් වන ඒවා වන අතර මීට අමතරව සනාල ශාකවල පරාග හා බිජානුද හමුවේ.


ක්ෂුද්‍ර පාෂාණික ධාතු විද්‍යාව


මෙම කොටස් නීර්ණය කර ගැනෙන්නේ ෆොසිලයේ රසායනික සංයුතිය මතයි. මෙහිදි වෙනත් තක්සෝන හෝ පරිසර විද්‍යාත්මක නීති වලින් බලපෑම නොවේ. මෙම ක්ෂේත්‍රයේ බොහෝ විශේෂඥයින් ක්ෂුද්‍ර පාෂාණික ධාතු විද්‍යාඥයින් ලෙස හැඳින්වන අතර ඔවුන් තක්සෝන එකක් හෝ කිහිපයක් පිළිබඳව විශේෂ දැනුමක් ඇත්තවුන්ය.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පාෂාණිය ජීව විද්‍යාව

පාෂාණ ජීව විද්‍යාව paleontology ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි. මෙය තවමත් නවමු හා වර්ධනය වන ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර මෙය ස්වභාවිතක ජීව විද්‍යාවේ සහ පාංශු හා පාෂාණිය ධාතු විද්‍යාවේ ක්‍රම හා සොයාගැනිම් සමග අනුබද්ධ වි ඇත. එමනිසා මෙය geobiology හෙවත් භූ ජිව විද්‍යාව ලෙසද හඳුන්වයි.


පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ වලට ලක්කිරීම මගින් අණුක පරිණාමය හා ජීවයේ පරිණාමිය ඉතිහාසය පිළබඳ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සෙවිමට සිදුවේ. වර්තමානයේ පවතින ජීව සමුහය හා වසර මිලියන ගණනක් පුරාණ පොසිලවල ජිව විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍ර ගැන පරික්ෂණද මෙහිදී සිදුකෙරේ. මෙම විද්‍යාත්මක ප්‍රශ්නවලට පිලිතුරු සෙවිමේදි සාම්ප්‍රදායික මහා පොසිල, ක්ෂුද්‍ර පෝසිල සහ අංශු මාත්‍ර පොසිල පිළිබඳවද අධ්‍යයනය කෙරේ. කෙසේ නමුත් 21 වැනි සියවසේදි DNA සහ RNA සාම්පලවල ජෛව රසායනික අධ්‍යයනය මගින් චර්යා විද්‍යාත්මක හා වංශ ප්‍රවේණිය අංශ අධ්‍යයනයට වඩා වැඩි තොරතුරක් සමුහයක් අනාවරණය කර ගැනිමට හැකි වි ඇත.


පාෂාණීය විද්‍යාව හැදෑරීම පිළිබඳව වඩාත් උචිත ක්ෂේත්‍ර නම් "biology & Gelogy" historical biology, palaios, palaeo geography, palaeontology, palaeocology, psychobiology ජර්නල සහ palaeocennography ජර්නලයි. මෙම කේෂත්‍රය හදාරන්න paleontologist හෙවත් පාෂාරි වීම විද්‍යාඥයා ලෙස හඳුන්වයි.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පාෂාණික පරිසර විද්‍යාව

පාෂාණික පරිසර විද්‍යාවේදි උප පොසිල පිළිබඳ දත්ත යොදා ගෙන අතීත පරිසර පද්ධති යළි ගොඩ නැගීම සිදු කරයි. මෙයට අදාළ වන්නේ පොසිල වු ජිවී සංවිධාන පිළිබඳ අධ්‍යයනය, සතුන්ගේ ආහාර මාර්ග පද්ධතියේ තිබි පොසිල වු ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අධ්‍යනය සහ අනෙකුත් අංශු මාත්‍ර පොසිල පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්ය. එමගින් සත්ව ජීවන වක්‍ර, විවෘත අන්තර් ක්‍රියා, ඔවුන්ගේ ස්වාභාවික පරිසරය, ඔවුන් මියගිය හා වැළලුණු ආකාරය පිළිබඳ සොයා බැලිමයි.

මේ අනුව පාෂාණික පරිසර විද්‍යාවේ අභිමතාර්ථය අද පොසිල සේ හමුවන ජිවින්ගේ ජෛව පරිසරය සවිස්තරාත්මක ඉදිරිපත් කිරිමයි. මෙම ප්‍රතිනිර්මාණකරණ පාරිසරික සාධක එනම් උෂ්ණත්වය, ආහාර සැපයුම, සුර්ය තාපය ආදිය සමග කරන සංකිර්ණ අන්තර් ක්‍රියාවකි. මෙහිදි බොහෝ සංකිර්ණ දත්ත පශ්චාත් පොසිලකරණයේදි විසිරීම හා විනාශවිම නිසා මෙම අධ්‍යයනය තවත් සංකිර්ණ වි ඇත.

*පරිසරික සංකිර්ණත්වය නිසා පවතින දත්ත සංඛ්‍යාව සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් අධ්‍යයන දුෂ්කර වී ඇත. පශ්චාත් මරණ පරික්ෂණ මගින් තොරතුරු සොයාගන්නා විෂය ක්ෂේත්‍ර Taphony ලෙස හදුන්වයි.
* බොහෝමයක් පාෂාණික පරිසර විද්‍යාත්මක පරික්ෂණ කෙන්ද්‍රගත වී ඇත්තේ පසුගිය අවුරුදු මිලියන 2 පිළිබඳවය. මක්නිසාදයත් ඊටත් වඩා අතීත තොරතුරු පොසිලවලින්ද පැහැදිලි නොවන නිසාය. බොහොමයක් අධ්‍යයනයන්ගෙන් සනාථ වී ඇත්තේ පොසිල අවධිය එනම් පසුගිය වසර 110000 කාලය සහ ප්ලෙයෙස්ටෝසීන අවධියේ අවධීන් සහ glacial සමයේ එනම් අදින් වසර 50000 ක් 10000 ක් අතර අයිස් යුගයේ Wisconsin/weichsel/ devensian/ wurm glaciation අවධින්ටයි.

මෙම අධ්‍යයන මගින් පරිසර පද්ධති වෙනස්විම සහ පරිසර පද්ධති ප්‍රාග් කාර්මිකරණය යළි ගොඩ නැගිමට හා තේරුම් ගැනිමට ඉවහල් වි ඇත. මේ නිසා එව ප්‍රතිපත්ති හා තිරණ පාෂාණිය පරිසර විද්‍යාව කෙරෙහිද යොමු කිරිම මගින් සංරක්ෂණ පරිසර විද්‍යාව දියුණු කළ හැකිය.
සටහන්
පාෂාරි ධාතු සත්ව විද්‍යාව

palcoology යන්න palaezeloogy ලෙසද ලියන අතර මෙය paleon=old සහ zoom = andimal යන ග්‍රික වචන වලින් බිහිවුවකි. මෙය පාෂාණිය ධාතු විද්‍යාවේ සහ පාෂාණිය ධාතු ජීව විද්‍යාවේම අංශයකි. මෙහිදි මුලිකව කරනු ලබන්නේ ද විද්‍යාත්මක සන්දර්භයන්ගේ ඉතිරි වි ඇති බහු ලෛික විධි පොසිල හදුනා ගැනිම සහ වෙනස්කර ගැනිමයි. එමෙන්ම මෙම පොස්ල භාවිතයෙන් ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය සහ අතීත පරිර පද්ධති ප්‍රතිනිර්මාණයද සිදු කරයි.

බහු සෙලියෝගේ මහා පරිමාණ පොයිල පිලිබදව Neopotorizo වල ඉරාමේ Ediacaran අවධියේ සිටම වාර්තාවන නමුත් මොවුන් paleozoic ඉරාවේ. අවසන් භාගයේ deronial අවධිය දක්වාම සුලභ වි නොමැත.

කෙසේ නමුදු වඩාත්ම ප්‍රමුඛ මහා පොඩිලය ඩයිනොසොරස පොඩිලයි. වෙනත් ප්‍රධාන මනා පොසිල අතර ට්‍රයිලෝබයිටන්, ක්‍රස්ටෝසියාවන්. අස්ථිමසුන්, මොරැන්, පාග්ඨවාශිය්නගේ දන් සහ බො‍හෝ අවෘග්ඨවංශි කෝපයද හමු වි ඇත. මේවා මෙලෙස ඉතිරිව ඇත්තේ මොවා දම කොටස් නිසා ස්වභාවික ජිවිතයට ඔරොත්තු දිම නිසාය. මෙම කොටස් ස්වභාවිකනයට ඔරොත්තුදිම නිසාය. මෙම කොටස් බො‍හෝවිට හමුවන්නේ සත්ව පොසිල වලය. ජල්ලි මසුන් පැනපනුවන්, වටපනුවන් සහ කෘමින්ගේ දෘඩ කොටස් නොමැති නිසා ඔවුන්ගේ පොයිල අල්පය.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
සායනික ව්‍යාධිවේදය

සායනික ව්‍යාධවේදය යනු විශ්මිත වෛද්‍ය ක්‍රමයකි. මෙහිදි රසායන විද්‍යාත්මක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාත්මක, රුධිර විද්‍යාත්මක සහ අණක ව්‍යාද වේද විද්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් රසායනාගරයන් තුලදි දේහ තරල රුධිරය සහ මුත්‍රා පරික්ෂාවට ලක් කර රෝග නීර්නය කෙරේ. සායනික ව්‍යාධිවේදයේදී සිය කාර්යය සිදු කරනුයේ වෛද්‍ය තාක්ෂණය ශිල්ප සමග සමිප සහයෝගිතාවයකිනි.

සායනික ව්‍යාදවේදි විද්‍යාව තව දුරටත් ප්‍රධාන කොටස් කිහිපයකි. ඒවානම් සායනික රසායන විද්‍යාව, සායනික රුධිර විදයාව, රුධිර බැංකු කාර්ය සහ සායනික ක්ෂුද්‍ර ජිව විද්‍යාවයි.

සායනික ව්‍යාදවේදි විද්‍යාව ව්‍යාදවේදි විද්‍යාවේ එක් ප්‍රධාන අංශයකි. අනෙක් අංශ නම් ව්‍යාවච්ඡේද විද්‍යාත්මක ව්‍යා‍දවේදි විද්‍යාවයි. ව්‍යාදවේදින් නිරතුරුවම ව්‍යච්ජේදක සහ සායනික ව්‍යාද වේද විද්‍යාව යන කොටස් 2හිම සංකල‍නයක් ලෙස සාමාන්‍ය ව්‍යාධවේද විද්‍යාව හදාරනු ලබයි.


Image:Blood_film_01.jpg|රුධිර විද්‍යාව:අන්වික්ෂයෙන් නිරිෂණය කිරිමට සුදානම් කර ඇති විදුරැ ‍කදාවයක තැවරැ රැධිර අසුවන්
|රුධිර විද්‍යාව:රුධිර ‍කදායවක අන්වික්ෂ ජායාරැපයකි a රතු රුධිර සෛල b නියුට්‍රෝෆිල c ඉයොසිනේෆිල d වායා සෙල
Image:Enterobacter_cloacae_01.png|බැක්ටිරියා විද්‍යාව:එගාර් තුටික වගාකාර ඇති බැක්ටිරියා ජනපද
Image:Gram_escherichia_coli_und_micrococcus_luteus.jpg|බැක්ටිරියා විද්‍යාව:ග්‍රදම් වර්ණ ගැන්වු වර්ග 2 ක බැක්ටිරියා මිශ්‍රනයක්
Image:Konelab60i.png|සායනික රසායන විද්‍යාව: ස්යංක්‍රිය රුධිර රසායන විද්‍යා විශ්ලේෂළණය - සායනික රසායන විද්‍යාව - මුත්‍ර ස්ඵපටිකාවල අන්වීක්ෂීය ජායාරෑපයක්

සටහන්

|Clinical pathology
|-


ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ශාක ව්‍යාධි විද්‍යාව

ශාක ව්‍යාධි විද්‍යාව (ශාක ව්‍යාධවේදය) යනු රෝග කාරකයක් සහ පාරිසරික තත්ත්වයක් නිසා ඇති වන ශාක රෝග පිළිබදව විද්‍යාත්මකව කෙරෙන අධ්‍යයනයයි. ශාක රෝග ඇති කරන ප්‍රධාන රෝගකාරක නම් දිලීර, උමයිසිටිස්,බැක්ටීරියා, වෛරස වැනි අංශූන්, ෆයිටොප්ලාස්මාවන්, ප්‍රොටොසෝවාවන්, වටපණුවන් සහ පරපෝෂි ශාකත්ය. මේ යටතට නොගන්නා කෘමින්, මැක්කන් පෘෂ්ඨවංශිකයන් සහ අනෙකුත් පලිබෝධයෙන් ශාක කොටස් පරිභෝජනය කිරිමෙන් ශාකයේ පැවැත්මට හානි ඇති කරයි. ශාක ව්‍යාධි විද්‍යාවට අයත් අනෙකුත් කොටස් නම් රෝග ඇති කිරිමට හේතු විද්‍යාව, රෝග චක්‍ර, ආර්ථික බලපෑම, සහ වසංගත අධ්‍යයනයයි, ශාකරෝගවලින් මිනිසාට සහ අනෙකුත් සතුන්ට ඇති බලපෑම, ව්‍යාධි පද්ධතින් වන්නේ ප්‍රවේණි විද්‍යාව සහ ශාක රෝග පාලනයයි.
සටහන්

{|


|Phytopathology

|-
ව්‍යාදවේද විද්‍යාව/ පඥ ව්‍යාද විද්‍යාව

1 පින්තූරය - ක්ෂිර ග්‍රන්ථි පිලිකාවක්
2- පින්තූරයක්- සුනඛයකුගේ කුඹ සෛල පිලිකාවක්

පඥ ව්‍යාද වේදින් යනු සතුන්ගේ දේහ පටක දේහ තරය ආදිය පර්යේෂණ වල‍ට ලක් කොට රෝග නිර්ණය කිරීමට දරා ඇති පඥ වෛද්‍ය වරැන්ගේ පඥව්‍යාධ වේද විද්‍යාව ප්‍රධාන කොටස් දෙකක්ට බෙදිය හැක. ඒවා නම්,
ව්‍යච්ඡේද විද්‍යාත්මක ව්‍යාධ වේදය සහ සායනික ව්‍යාධවේදය ලෙසයි. පඥ ව්‍යධවේදින් ‍ෙඖෂධ නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේදි වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කරනු ලබයි.

අන්තර් ගතය 1. පඥ ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාත්මක ‍ව්‍යධවේදය විද්‍යාව
2. පඥ සායනික ව්‍යාද වේද විද්‍යාව

පඥ ව්‍යාච්ඡේද විද්‍යාත්මක ව්‍යාධවේද විද්‍යාව

ව්‍යච්චේදය විද්‍යාත්මක ව්‍යධවේද විද්‍යාව යනු මතුපිටින්, අන්වික්ෂියව අණුක වශයෙන් දේහ පටක අවයව සහ සම්පුර්ණ දේහයන් අධ්‍යයනය කර ලෙඩ රෝග නිර්ණය කිරීමයි. මෙම පඥව්‍යාධවේදින් සහතික කරනු ලබන්නේ පඥ ව්‍යාධ වේදින්ගේ විද්‍යාලය මගින් පවත්වන සහතික පත්‍ර විභාගයකින් අනතුරැවය. මෙම අධ්‍යයනයේ ප්‍රධාන කොටස් 04 කි. දළ ව්‍යධා වේද විද්‍යාව, අන්වික්ෂිය ව්‍යාධ වේද විද්‍යාව, පඥ වි්‍යාදවේද විද්‍යාව සහ සාමාන්‍ය වියාද වේද විද්‍යාව ලෙසයි. මින් සාමාන්‍ය ව්‍යාධ වේද විද්‍යාව පමණක් ව්‍යවච්‍ජේද විද්‍යාත්මක සහ සායනික ව්‍යාද වේද විද්‍යාව යන විෂයන් දෙකටම ‍අදාල වේ. ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාත්මක ව්‍යාදවේදින් විවිධාකාර ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක රැකියාවන් හි නිරතවන අතර මේ අතර චිකිත්සක, ශික්ෂණ, පර්යේෂණ සහ ‍ෙඖෂධ කර්මාන්ත ප්‍රමුඛය.

පඥ සායනික ව්‍යාධ වේද විද්‍යාව

සායනික ව්‍යාධවේද විද්‍යාවේ මුලික කාර්යය රසායනික ක්ෂද්‍රජීව විද්‍යාත්මක රැධිර විද්‍යාත්මක සහ අණුක ව්‍යාද වේද විද්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් රැධිරය මුත්‍රා වැනි දේහ තරල පරික්ෂා කර රෝග නිර්ණය කිරිමයි. පඥ සායනික ව්‍යාධ වේදින් සහතික කරන්නේ, ඇමරිකානු පඥ සාධනික විද්‍යාලය මගිනි. මෙම උපාධිය DACVP/ ඇමරිකානු පාඥ ව්‍යාද වේදි විද්‍යාලයේ උපාධිධාරි ලෙස හදුන්වන මෙම උපාධිය සමග (clinical pathology/සායනික ව්‍යාධවේදි යන්න දැමිමෙන් ) DACVP උපාධිය ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාත්මක ව්‍යාද වේද උපාධියෙන් වෙන් කිරිම සිදු කරයි.
තෛක විද්‍යාව

පින්තූරය - ලෙනාර්ඩේ ඩාවින්ච්ගේ නම් සිතුවම මුල් යුගයේ ‍‍‍‍ෙභෟතික විද්‍යාව දියුණුවට හේතු වුවකි.

‍ෙභෟතිකවේද විද්‍යාව යන්න ග්‍රික සම්භයක් ඇති වචනයකි. මෙහි පරිiරය පිළිබද අධයනය යන තේරැම ඇත. ‍ ‍ෙභෟතිfව්දය යනු සජිවින්ගේ යාන්ත්‍රික ‍ෙභෟතික සහ ජෛව රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබද අධ්‍යයනයයි.

සාම්ප්‍රදායික ‍‍ෙභෟතික‍වේදය ශාක ‍‍ෙභෟතික‍වේදය සහ සත්ව‍ෙභෟත මගින් කුමන පිටය ගැන අධයනය කලද ඒවා සියලු පිරිස්ට පොදු ‍ෙව්. උදාහරණය ලෙස යිස්‍ට් යේලයේ ‍‍ ‍‍ෙභෟතික‍වේදය මිනිස් සෛල වලට අදාලය.

සත්ව ‍‍ෙභෟතික‍වේදය බිහිවි ඇත්තේ මානව ‍‍ෙභෟතික‍වේදය මෙවලම් භාවිතාකර මානව නොවන ජිවින්ගේ ‍‍ෙභෟතික‍වේදය අධ්‍යයනයෙනි. ශාක ‍ ‍‍ෙභෟතික‍වේදය ක්‍ෂේත්‍ර දෙකෙහිම ක්‍රම භාවිත කරයි. මෙම විෂය පඨයන් විශ්වයේ ගසමෙන් පුලුල් හා විවිධාකාරය. මෙම විෂමතාවය නිසාම මානව ‍ ‍‍ෙභෟතික‍වේදය පරිෂණ මුලික ලෙස මානව ‍‍ෙභෟතික‍ගති ලක්ෂණ පරිනාම ක්‍රියාදාමය ඔස්සේ වෙනස් වි ඇති ආකාරය අධ්‍යයනයට පමණක් යාන්ද්‍ර වී ඇත. මෙම විදයාත්මක අධ්‍යයනයන් යොදාගන්නා ක්‍ෂේත්‍ර අතර ජීව රසායනික, ජෛව ‍‍ෙභෟතික විද්‍යාත්මක, භූදර්ශන ජීව විද්‍යාව, ජෛව යාන්ත්‍රික හා ‍ෙඖෂධ ක්‍ෂේත්‍රය වැදගත් වේ.
ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
පුරුෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය

ප්‍ර‍ජනක පද්ධතිය පුරැෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය

- රූපය- අර්ධ වාර්ශයෙන් රෝම ඉවත් තරමක් සෘජු වු පුරැෂ ලිංගික අවයපිය
1. වෘශන කෝෂ 2. අපිවෘශයෙ 3. කටෝල කැවනෝසම
4. ලිංග්‍රාග්‍ර ‍චර්මය 5. ෆ්රරෙනියුලම 6. මුත්‍රාශ විවරය
7. ශිරැ මුණ්ඩය 8. කටෝල ස්පොන්ජියොසම 9.ශිරපායි
10. අණ්ඩ කෝෂය
alt=|වම|thumb|150x150පික්|පුරුෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය
පුරැෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය යනු ඉන්ද්‍රයින් සමුහයක එකතුවයි. එය ශරිරයට පිටතින් හා ශ්‍රේණි ප්‍රදේශයේ ස්ථානගති වි ඇත. මෙය ප්‍රජනනක ක්‍රියාවලියට දායක නේ. මෙම පද්ධතියේ ප්‍රධාන කාරය සංයුති එනයට අවශ්‍ය පුරැෂ ජර්මානු හෙවත් ‍ශුක්‍රාණු සැපයිමයි.

පුරැෂ ප්‍රජනක පද්ධතියේ ඉන්ද්‍රයන්ගේ කාර්යයන් 3 කි. ඒවානම්
• ශුක්‍රාණු නිෂ්පාදනය හා ගබඩාකර තැබිම- නිශ්පාදනය සිදු වන්නේ,
වෘශනකෝෂ වලදිය මෙම වෘශන කෝෂ පිහිටා ඇත්තේ උෂ්ණත්වය යාමනය කල හැකි අණ්ඩ කෝශ තුලය. මමගින් නිපදවන නොමේරැ ශුක්‍රණු අපි වෘශනයෙම පිවිසෙන අතර එහි වර්ධනය සහ ගබඩාකර ගැනිම සිදුවේ.

• ශුක්‍ර තරල නිපදවිම
මේවා ප්‍රරස්ථ ග්‍රන්ථය, ශුක්‍ර ආශයිකා සහ ශුක්‍රාණු ආශයිකා ශුක්‍රනාල තුල සිදුවේ.

• ස‍ංයෝගය සහ ශුකාණු තැන්පත් කිරිම - මේ සදහා ශිෂ්ණය, ශුකතාල සහ කුපර් ග්‍රන්ථි දායක වේ.

පුරැෂයින්ගේ ප්‍රදාන ද්විතියික ලිංගික ලක්ෂණ නම් දේහය විශාල වීම මංශ පරිමානව වැඩිවිම, කටහඩ ගොරොසු වීම, දේහයේ රෝම වර්ධනය , උරහිස පලල් විම සහ උගුරැ ඇටය නෙරැ එමයි.

ප්‍රධාන ලිංගික හොර්මෝනය නම් ඇන්ඩ්‍රජන් සහ ටෙස්ටෙස්ටොරෝන්ය. පුරුෂයකු වැඩිවියට පැමිණීමත් සමග ශුක්‍රාණු ජනනය ආරම්භ වේ. ශුක්‍රදර නාලිකා තුළ ඇති ශුක්‍රාණු මාතෘ සෛල මෙලෙස ශුක්‍රාණු බවට පත්වේ. ශුක්‍රාණු පරණත වන විට ඒවා ශුක්‍රදර නාලිකාවලට මධ්‍යයට තල්ලුවේ. සංසර්ගයේදී ශුක්‍රාණු ශුක්‍ර නාලය ඔස්සේ පැමිණ මුද්‍රා මාර්ගයට එකතු වන අතර පුරස්ථ ග්‍රන්ථි සහ කූපර් ග්‍රන්ථි යන ග්‍රන්ථවලින් නිකුත් කරන ශ්‍රාවය ද එයට එකතුවේ. ශුක්‍රාණු සෛල මිලියන ගණනක් මිලි ලීටර් එකක ඇතුළත් වේ.
ස්වසන පද්ධතිය

මිනිසාගේ සහ අනෙකුත් ක්ෂිරපායින්ගේ ස්වසන පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ වාතය ගමන් කරන මාර්ග, පෙනහලු සහ ස්වසන පේෂි වලිනි. ස්වසන පේෂි චලනය මගින් වාතය දේහය තුල‍ට ගැනීම සහ දේහයන් පිටකිරිම සිදු කරයි. පෙනහලු වල ගර්ත පද්ධතිය තුළ ඔක්සිජන් වායු අණු සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායු අණු බාහිර වාතය සහ රුධිරය අතර විසරණය මගින් අක්මාව පරිවහණය කරනු ලබයි. එනම් පෙනහලු මගින් රුධිරය ඔක්සිජනිකරණය කිරිම සහ ඊට සම්භාවිත කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ අනෙකුත් වායුමය පරිවෘත්තිය අපද්‍රව්‍ය රැධිරයෙන් බැහැර කිරීම සිදු කරයි. එමෙන්ම එම පද්ධතිය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් රැධිරයෙන් ඉවත්කිරීම මගින් දේහයේ අම්ල භෂ්ම තුලිතයට ඉවහල් වේ.

මිනිසාගේ ස්වසන පද්ධතිය

මිනිසාගේ සහ අනෙකුත් සතුන්ගේ ස්වසන පද්ධතිය වෘත්ත සහ අධර ස්වසන පද්ධතිය ස්යනාලය සහ පෙනහලු ලෙස කොටස් කල හැක.එමන්ම සන්නායක කලාපය (වායු ගෝලයන් අතර වායු ප්‍රවාහන කලාපය) සහ ස්වසන කලාපය (වායු විසරණය සිදුවන නාගරික කලාපය) ලෙසද වර්ග කල හැක. මෙම ස්වසන කලාපයටම සංක්‍රාම් කලාපයද අයත් වේ.

වායු ගමන් පඨය

- වායු ගෝලය
- නාස් කුහරය
- ග්‍රයනිකාව (නාසය,‍ෙමෟඛ, සහ ස්වරාලයික)
- ස්වරාලය
- ස්වාසනාලය
- උරස්කුහරය
- ස්වස නාලිකා
- ගර්ත
වර්ගිකරණ විද්‍යාව

වර්ගීකරණ විද්‍යාව යනු වර්ගිකරණ පිළිබද හදාරන විද්‍යාවයි. මෙහි ඉංග්‍රිසි වචනය Taxonomy යන්න ග්‍රික භාෂාවෙන් සම්භවය වුවකි. වර්ගීකරණය සහ වර්ගීකරණ ක්‍රම සම්බන්ධ වන්නේ වර්ගීකරණ ඒකක හෙවත් තක්සෝන වලිනි. මෙය කිසියම් අනුපිලිවෙලක් අනුව සැදු ව්‍යුහයකි. එවා එකිනෙක උප වර්ග සහ උපරි වර්ග ලෙස සම්භන්ධ වී පවති එය දෙමාපිය දූ දරැ සම්බන්ධය මෙනි. මෙම උප සහ උපරි වර්ග වලින් උපවර්ග උපරි වර්ගයේ ලක්ෂණ එකක්කෙන් කිහිපයක එකතුවකින් සමන්විත වේ. උදාහරණයක් ලෙස කාරය යනු වාහන යන උපරි වර්ගයේ උපවර්ගයකි. එනිසා ඕනෑම කාරයක් ව්‍යාපානයකි. නමුත් සෑම වාහානයක්ම කාරයක් නොවේ. මේ අනුව කිසියම් දෙයක් වාහනයක් වීමට වඩා කාරයක් වීමට තිබිය යුතු ලක්ෂණ අධිකය.

ජෛව වර්ගීකරණයන් මගින් පෘතුවියෙහි ඇති සත්වයාත් පැළෑටිත් අතර වවිධත්වයන් අධ්‍යයනය කෙරෙන්නේය. මෙම සම්බන්ධතාවයන් පරිණාමය හා සම්බන්ධ කෙරෙනු ලැබේ. වංශප්‍රවේණියන් යොදා පරිණාමයේ ගති ලක්ෂණයන් හඳුනා ගන්නේය. තවද වර්ගීකරණයන් පරිණාමයේ අතීතය තහවුරු කර ගැනීමට යොදා ගන්නේය.
වර්ගීකරණයේ උපයෝග

වර්ගීකරණයන්හි මූලිකත්වයක් පෙන්නුම් කෙරුනේ බළලුන් වැනි සත්වයන් වර්ග කිරීමටය. නමුත් මෑත යුගයේදී බොහෝ වර්ගීකරණයන් කෙරීගන යනු ලබන්නේය.
ඕනෑම දෙයක් වර්ගීකරණය කිරීමට බොහෝ යෙදුම් උපයෝගී කරගන්නේය. මෙහිදී කුඩා කන්ඩායම් උපයෝගී කර වර්ගීකරණයන් කර ගත හැකි වන්නේය.
ආශ්‍රිත

Taxonomy Applications

ප්‍රවර්ගය:විද්‍යාව
තක්සෝනකරාය, වංශ ප්‍රවේණිය නාමකරණය

වංශ ප්‍රවේණික නාමකරණය යනු පෙලපත් නාමකරණයට විකල්පයකි. මෙහි සෙද්ධාන්තික අර්ත දැක්විම දෙකකි. එනම් ජෛව විදයාත්මක තක්සෝන නාමයක් තිබිම සහ අනිවාරය පෙලපත් නාමයක් නොතිබිමමයි. මෙම නාමකරණය phylocode යන වචනයේ phyly යන්න 19 වන සියවසේ පැවැති පරිනාමිකසේ අතු ඉති නැමැති අරැතක් ලබාදේ. මෙහිදි වංශප්‍රවේණිය යන්න බිහිවි ඇත්තේ පරිනාමිය වාදයන් නිර්මානය ‍කල පුද්ගලය් නිසාය මිට අමතරව paraphyletic තක්යෝග කරනය සමනය පලිගන්නා අතර සමහර අස්ථා වලදි ලිනෙයස් නාමකරණයේ කොටසක් ලෙස අනුමතද කරයි. නමුත් එය වංශ ප්‍රවේණිය නාමකරණ යටතට නොගනි.