JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
J

J ni herufi ya 10 katika alfabeti ya Kilatini ambayo ni pia mwandiko wa Kiswahili cha kisasa. Asili yake ni Iota ya alfabeti ya Kigiriki.
Maana za J

* katika fizikia J ni alama ya jouli ambayo ni kipimo cha SI cha nishati.
Historia ya alama J

Historia ya herufi J ni pamoja na I.


Asili ya alama ni picha andishi iliyoonyesha mkono. Wafinisia walikuwa rahisihsa alama hiyo na kuiita kwa neno lao la mkono "yad" (au: yod). Wakaitumia kama alama ya sauti "y" na pia ya "i" ndefu. Wagiriki wakaipokea kama "Iota" na kurahisisha umbo lake zaidi hadi kuwa mstari tu. Wakaitumia kwa sauti ya "i".

Alama ikaendelea hivyo katika alfabeti za Waetruski na za Kilatini. Katika Kietruski ilimaanisha yote vokali ya "i" na konsonanti ya "y" na Waroma wakapokea vile katika Kilatini.

Katika Ulaya wa karne watu hasa Wajerumani walianza kuona haja ka kutofautisha kati ya sauti ya "i" na sauti ya "y" wakaanzisha kutofautisha kati ya "i" na "j" (kwa matamshi ya y). Lakini kwa muda mrefu hadi karne ya 19 mwandishi wa I na J haukufuata utaratibu uliokubaliwa.

Wasemaji wa lugha kama Kiingereza na Kifaransa walitumia "J" kwa sauti ya "j" jinsi ilivyoingia katika Kiswahili.
Jamii:alfabeti ya Kilatini
Asenia

Asenia (pia: arseniki, aseniki; kutoka kigiriki αρσενικόν "arsenikon" iliyotaja kampaundi ya elementi) ni nusumetali au metaloidi yenye namba atomia 33 katika mfumo radidia. Uzani atomia ni 74.9216.
Tabia

Asenia ina tabia ya alotropia kwa hiyo kuna maumbo na rangi mbalimbali. Kuna hasa maumbo yenye rangi za kijivu, nyeusi, njano na kahawia. Asenia ya kijivu ina fuwele na tabia za kimetali. Asenia nyeusi hupatikana kwa umbo hobela kama kioo.

Asenia ni sumu kali kwa binadamu.
Matumizi

Kampaundi za asenia hutumiwa kama madawa katika tiba ya watu lakini pia madawa ya kuua wadudu. Madawa yaliwahu kuleta hasara ya kiafya hata kuua watu.
* Mwaka 1900 walikufa watu 70 mjini Manchester (Uingereza) kwa sababu kiwanja cha bia kilitumia nafaka iliyowahi kutiwa madawa ya asenia kwa kuua wadudu.
* katika karne ya 20 bao za ujenzi zitiliwa mara nyingi dawa la asenia kwa kuzuia wadudu. Bao hazikuwa na hasara lakini imeonekana baadaye ya kwamba majivu ya ubao huu kama ulichomwa motoni yalikuwa hatari sana; gramu 20 za majivu ya ubao huo zikatosha kumwua mtu; maafa yalitokea baada ya watoto kucheza kwenye majivu au wanyama kulamba maji karibu na mahali pa moto baada ya mvua.

Asenia ikichanganywa na risasi (metali) (plumbi) husaidia katika kutengenezwa kwa beteri za gari ikiboresha umwagaji wa plumbi kiwandani.


Jamii:Elementi
Jamii:Metaloidi
Kobalti

Kobalti (kutoka Kiingereza cobalt inayotoka Kijerumani kobalt) ni elementi na metali haba duniani. Kikemia ni elementi mpito yenye kifupi cha Co na namba atomia 27 katika mfumo radidia yenye uzani atomia 58.933.

Kobalti hupatikana mara chache kama metali tupu lakini zaidi ndani ya mitapo hasa za nikeli na shaba.

Tangu kale kampaundi zake hutumiwa kwa rangi na wino mbalimbali, hasa za buluu, kijani na njano. Kampaundi ya CoAl2O4 inatumiwa kutengeneza kioo cha buluu.

Katika karne ya 20 matumizi yalienea katika uzalishaji wa feleji, aloi yake inaongeza ugumu wa feleji.

Tangu kupatikana kwa simu za mkononi na magari ya umeme kobalti imekuwa muhimu sana kwa uzalishaji wa beteri. Hii ilisababisha mlipuko wa soko la kobalti na uchimbaji wake. Mwaka 2016 takriban asilimia 60 za mahitaji yote yalichimmbwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Marejeo


Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Andalusia

thumb|right|200px|Mahali pa Andalusia
thumb|right|200px|Seville
Andalusia (kwa Kihispania: Andalucía) ni jimbo la kujitawala (Kihisp.: comunidade autónoma) la Hispania katika kusini ya rasi ya Iberia. Mji mkuu ni Sevilla. Katika historia ni sehemu ya Hispania iliyowahi kutwaliwa na iliyotawaliwa kwa karne nyingi zaidi na Waarabu Waislamu.
Jiografia

Imepakana na majimbo ya Hispania ya Extremadura, Castilla-La Mancha na Murcia. Upande wa magharibi iko Ureno na upande wa kusini kuna pwani ya Mediteranea, Mlango wa Gibraltar pamoja na eneo la Kiingereza la Gibraltar na pwani ya Atlantiki.

Andalusia ina eneo la km² 87,268 (17,2 % ya Hispania yote) ambalo linakaliwa na watu milioni 8.

Mto mkubwa ni Guadalquivir na mlima mrefu ni Mulhacen (m 3,479).

Miji muhimu ni (idadi ya wakazi kwa mabano): Sevilla (705,000), Malaga (560,000), Cordoba, Granada, Almeria, Cadiz, Jaen, Huelva, Jerez na Marbella.
Historia

Andalusia ni eneo la pekee kutokana na historia yake. Iliwahi kutawaliwa na nchi za nje tangu zama za kale. Wafinisia walikuwa na koloni hapa, Waroma wa Kale waliingiza eneo lote katika Dola la Roma wakifuatwa na Wavandali halafu na Wavisigothi waliojenga hapa ufalme wao.

Mwaka 711 Waarabu na Waberber Waislamu walivamia Hispania kwa kuvuka mlango wa Gibraltar na kuanzisha utawala wao katika sehemu kubwa za rasi ya Iberia uliokwisha mwaka 1492. Kati ya maeneo yote ya Hispania ni Andalusia iliyokaa muda mrefu chini ya utawala wa Kiislamu. Eneo lote chini ya utawala wa Kiislamu likaitwa "Al-Andalus" na Andalusia ya leo ilikuwa kiini chake.

Utamaduni wa Andalusia uliathiriwa sana na karne hizo chini ya Uislamu. Cordoba ikawa kwa sehemu kubwa ya wakati ule mji mkuu wa utawala wa nchi ikawa mji mkubwa wa Ulaya. Vyuo vikuu vya Andalusia vikawa vitovu vya elimu ambako wataalamu wa Ulaya, Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi walikutana. Hata uchumi ulistawi.

Kati ya mabaki ya kipindi hicho ni majengo kama Alhambra wa Granada, majina ya kijiografia kama mto Guadalquivir (kutoka Kiarabu الوادي الكبير "wadi al kabir" yaani mto mkubwa) na muziki wa Andalusia.
Utawala

Jimbo la Andalusia huwa na mikoa 8. Mahakama hufanya kazi kwenye msingi wa maeneo ya korti kwa jumla ni 125 katika Andalusia.
Viungo vya nje

Jamii:Hispania
Jamii:Mediteranea
Jamii:Majimbo ya Hispania
!
Lita

thumb|250px|Bilauri hii ina karibu nusu lita ya bia
Lita ni kipimo cha mjao cha 10,000 cm³. Hii inalingana na mchemraba wa sentimita 10x10x10 au desimita ya mjao moja.

Lita ya maji ina masi ya kilogramu moja. Kifupi chake ni herufi L.

Lita ni kipimo cha kawaida wakati wa kushughulika kiowevu katika maisha ya kila siku. Maji, maziwa na bia huuzwa mara nyingi katika chombo cha lita moja au nusu lita.


Jamii:Vipimo vya mjao
Rama Yade

Rama Yade (* 13 Desemba 1976) ni waziri msaidizi wa mambo ya nje katika serikali ya rais Nicolas Sarkozy wa Ufaransa.

Jina lake kamili ni Ramatoulaye Yade-Zimet. Alizaliwa nchini Senegal kama mtoto wa baba mwanasiasa Msenegal na mama aliyekuwa profesa wa chuo kikuu. Alihamia Ufaransa alipokuwa na umri wa miaka minane pamoja na familia wakati baba alikuwa mbalozi wa Senegal huko Paris. Wazazi waliachana na Rama alibaki na mama Ufaransa na kuchukua uraia huko.

Alisoma kwenye chuo cha Institut d'études politiques akamaliza kwa digrii ya diploma. Ajira yake ilipatikana katika utawala wa bunge la senati ya Ufaransa. Akajiunga na siasa ya chama cha UMP cha rais Jaques Chirac.

Baada ya kutoa hotuba kwenye mkutano wa kitaifa wa chama hiki mwaka 2006 alialikwa na mgombea wa urais Nicholas Sarkozy kujiunga na kampeni yake. Baada ya ushindi wa Sarkozy alikuwa waziri msaidizi wa mambo ya nje chini ya waziri Kouchner. Idara yake ni haki za binadamu katika siasa ya nje.

Ameolewa na Joseph Zimet ambaye ni mtumishi wa serikali na mwana wa mwimbaji mashuhuri wa nyimbo za Kiyidish.
Viungo vya Nje

*Wasifu ya Rama Yade
* "Rama Yade" by Eloi Laurent on Arthur Goldhammer's "French Politics" : http://artgoldhammer.blogspot.com/2007/07/rama-yade-guest-post-eloi-laurent.html


Jamii:Waliozaliwa 1976
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Watu wa Senegal
Jamii:Watu walio hai
Nicolas Sarkozy

thumb|250px|Sarkozy tar. 16 Mei 2007 alipokuwa rais
Nicolas Sarkozy (kwa jina kamili Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa; * 28 Januari 1955 Paris) ni mwanasiasa aliyekuwa Rais wa Ufaransa tangu 16 Mei 2007.

Sarkozy ni mtoto wa baba mkimbizi kutoka Hungaria na mama wa asili ya Kiyahudi. Alijiunga na siasa akawa mwenyekiti wa chama cha UMP cha rais Jacques Chirac akateuliwa kuwa mgombea wa chama hiki.

Chini ya rais Chirc akawa waziri wa mambo ya ndani kwa miaka mingi. Akajipatia sifa ya kuwa mkali dhidi ya wageni na wahamiaji waliovunja sheria akidai kuwarudisha katika nchi walipotoka au hata nchi za mababu.

Tangu kuwa rais alishangaza watazamiaji wengi kwa kuingiza mawaziri kutoka chama cha upinzani (parti socialiste) katika serikali yake pamoja na mawaziri wenye asili ya Kiafrika na Kiarabu kati yao Rachida Dati (waziri wa sheria), Fadela Amara (waziri msaidizi wa nyumba na maendeleo ya miji) na Rama Yade (waziri msaidizi wa mambo ya nje kwa haki za binadamu).

Mwezi wa Oktoba 2007 Sarkozy alitangaza talaka na mke wake Cécilia Sarkozy atakayeendelea kulea mtoto wao wa pamoja.
Viungo vya Nje

* Nicolas Sarkozy Construire Ensemble—Official web site of the presidential campaign
* Website of the UMP, Sarkozy's party
* Nicolas Sarkozy –Official Website
* Supporters de Sarkozy–Official Website of Nicolas Sarkozy's supporters
Magazeti

* Charlie Rose show 02.02.07 (video interview at Place Beauvau, Paris with PBS journalist Charlie Rose, 30.01.07)
* Sarkozy takes over Chirac's UMP party (BBC)
* Profile: Nicolas Sarkozy (BBC)
* Nicolas Sarkozy: French Choose the American Way? by David Storobin
* Vive this difference by Suzanne Fields
* France's chance, Economist, 12 Aprili 2007
* Letter From Europe- Round 1 Jane Kramer, The New Yorker, 23 Aprili 2007


Jamii:Waliozaliwa 1955
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Marais wa Ufaransa
Alama za kimataifa za magari

thumb|Alama za barabarani mjini Kigali
Alama za kimataifa za magari ni herufi zinazoonyesha ni nchi gani gari fulani inapotoka.

Utaratibu huu ulianzishwa kwa mapatano ya kimataifa kuhusu usafiri kwa magari wa 1926. Ukasahihishwa mara ya mwisho katika mapatano ya kimataifa ya Vienna kuhusu usafiri wa barabarani wa 1968.

Orodha lifuatalo hufuata ufuatano wa alama hizi ambao si sawa na ufuatano wa majina ya nchi. Kwa mfano alama za nchi za Kenya, Tanzania na Uganda hazipatikana chini ya herufi K, T au U kwa sababu zote zaanza kwa "EA" kwa "East Africa". Kwa hiyo njia rahisi ya kupata nchi maalumu ni kutumia nafasi ya kutafuta ya kisakuzi wavuti (browser) kupitia "edit - find in this page".


; Tahadhari
: * si rasmi
Alam za zamani
Marejeo

* UN Economic Commission for Europe, Working Party on Road Transport (WP.11)

Jamii:Magari
Jamii:Usafiri
Volta ya Juu

ya Volta ya Juu]]
ambayo inaonyesha matawi ya mto Volta nchini]]
Volta ya Juu (kwa Kifaransa: Haute Volta) lilikuwa jina la koloni la Ufaransa na tangu mwaka 1960 nchi huru ya Afrika ya Magharibi inayoitwa Burkina Faso tangu mwaka 1984.

Jina limetokana na mto Volta unaoanzia hapa.

Nchi ilianzishwa kwa njia ya kugawa koloni la Cote d'Ivoire mwaka 1919.

Kati ya miaka 1932 na 1947 eneo lake lilitawaliwa na makoloni ya jirani.

Kiongozi wa nchi Thomas Sankara alibadilisha jina la nchi tarehe 4 Agosti 1984.


Jamii:Nchi za kihistoria za Afrika
Zinki

Zinki ni elementi yenye namba atomia 30 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni 65.409. Alama yake ni Zi.

Katika mazingira ya kawaida ni metali yenye rangi ya buluu-nyeupe. Kiwango chake cha kuyeyuka ni 1,180 C°.

Hupatikana ndani ya madini, haitokei kiasili kama elementi tupu. Huchimbwa hasa China, Peru, Australia, Kanada, Marekani, Meksiko na Afrika Kusini.
thumb|left|150px|Mabati ya paa huhitaji zinki.
Matumizi ya zinki ni takriban tani milioni 11 (kwa mwaka 2006). Takriban nusu yake ni kwa kuzuia ubabuzi (kutokea kwa kutu) wa mabati au vifaa vingine vya chuma kwa njia ya galvania n.k..

Vinginevyo hutumiwa katika aloi kama shaba nyeupe na hasa kutengeza betri.


Jamii:Elementi
Jamii:Metali
Yako

wa Yako]]
Yako ni mji wa Burkina Faso ya kaskazini na makao makuu ya wilaya ya Passore, katika mkoa wa Nord. Pamoja na vijiji katika eneo lake kuna takriban wakazi 77,000.

Iko kilomita 100 kaskazini-magharibi kwa Ouagadougou.

Kihistoria ilijulikana kama mji mkuu wa dola dogo na msikiti mkubwa.

Yako ni mahali ambako rais wa tano wa Burkina Faso Thomas Sankara alizaliwa na kuzikwa.
Tazama pia

* Orodha ya miji ya Burkina Faso
Tanbihi

Jamii:Nord, Burkina Faso
Metali ya mpito

thumb|right|350px|Kampaundi za metali za mpito zaonyesha rangi nyingi; miyeyusho ya kamapaundi zifuatazo: Co(NO3)2 (nyekundu); [[K2Cr2O7 (machungwa); K2CrO4 (njano); NiCl2 (kijani); CuSO4 (buluu); KMnO4 (dhambarau).]]

Metali za mpito ni kundi la metali inayopatikana katikati ya jedwali la mfumo radidia wa elementi za kikemia. Zina tabia za kufanana. Ni elementi namba 21 hadi 30, 39 hadi 48, 57 hadi 80 na 89 hadi 112.

Zaitwa pia elementi za mpito lakini kwa sababu zote ni metali jina hili la "metali za mpito" ni kawaida vilevile. Jina latokana na tabia ya mzingo elektroni namba d katika atomi zao kutojaa nafasi zote za elektroni. Ndani ya kundi idadi ya elektroni katika nafasi ile huongezeka mfululizo kuanzia Skandi hadi Ununbi. Kwa hiyo kundi hili laonyesha mpito kutoka kundi la pili (Metali za udongo alikalini) hadi kundi la 13 (kundi la Boroni).

Kikemia metali ya mpito ni elementi yenye angalau ioni moja ya mzingo elektroni "d" usiojaa elektroni kwenye nafasi zote.

Kampaundi za metali za mpito mara nyingi huwa na rangi nyingi. Kwa mfano kampaundi za chuma huwa na rangi nyekundu au kijani; zile za kupri huwa ni nyeupe au kijani.

Isipokuwa Hidragiri zote ni katika hali mango kwa halijoto ya wastani.


Jamii:Kemia
Uhindu

Uhindu (kwa Kisanskrit: हिन्दू धर्म: Hindū Dharma; pia सनातन धर्म Sanātana Dharma) ni dini kubwa yenye asili katika Bara Hindi.Ikiwa na wafuasi milioni 900 ni dini ya tatu baada ya Ukristo na Uislamu kwa wingi wa waumini.
Nchi zenye Wahindu

Katika nchi za India, Nepal na Morisi na kwenye kisiwa cha Bali (Indonesia) wakazi wengi hufuata aina mojawapo ya Uhindu.

Vikundi vikubwa viko pia:

* Bangladesh (11 millioni),
* Myanmar (7.1 millioni),
* Pakistan (3.3 millioni),
* Sri Lanka (2.5 millioni),
* Marekani (2.0 millioni)
* Afrika Kusini (1.2 millioni),
* Uingereza (1.2 millioni),
* Malaysia (1.1 millioni),
* Kanada (0.7 millioni),
* Fiji (0.5 millioni),
* Trinidad na Tobago (0.5 millioni),
* Guyana (0.4 millioni),
* Uholanzi (0.4 millioni),
* Singapur (0.3 millioni)
* Surinam (0.2 millioni).
Jina

Neno Hindu linatokana na lugha ya Kisanskrit ambapo Sindhu ni jina la kale la mto Indus uliopo kwenye sehemu ya magharibi kaskazini ya Bara Hindi. "Hindu" imepatikana mara ya kwanza wakati wa karne ya 6 KK katika andishi la mfalme Darius I kwa maana ya "watu wa ng'ambo ya mto Indus (Kisanskrit: Sindhu). Hapa "Sindhu / Hindu" haina maana ya kidini bali ya kijiografia pekee.

Katika Kiajemi neno "Hindu" linamaanisha wakazi wa Uhindi pamoja na wafuasi wa dini kubwa ya nchi hiyo. Mnamo karne ya 11 milki iliundwa na Waajemi katika Bara Hindi iliyoitwa "Hindustan" na mji mkuu ulikuwa Lahore.

Baadaye Waingereza walipokea jina hilo kutoka Kiajemi, wakilitumia kwanza kwa nchi na baadaye hasa kwa wafuasi wa dini zisizo za Kiislamu, Kiyahudi wala Kikristo. Jina Hinduism (iliyoandikwa mwanzoni Hindooism) lilikuwa kawaida tangu karne ya 18 kwa kutaja falsafa na dini zenye asili ya India.
Marejeo


Viungo vya Nje

* Rigveda. Britannica Concise Encyclopedia
* "Hinduism" on Microsoft Encarta Online
* Wiki based encyclopedia about Hindusim
* http://www.hinduism-today.com



Jamii:Dini
Sani Abacha

Jenerali Sani Abacha (20 Septemba 1943 – 8 Juni 1998) alikuwa kiongozi wa kijeshi na mwanasiasa wa Nigeria. Kuanzia mwaka wa 1993 hadi kifo chake mwaka wa 1998 alikuwa Rais wa kumi wa nchi hiyo.
Maisha

Abacha alizaliwa mjini Kano tar. 20 Septemba mwaka 1943.
Urais

Abacha alitanguliwa na Rais Ernest Shonekan.

Kama Rais, Abacha alifahamika sana kwa udikteta.

Baada ya kifo cha Abacha, akashika madaraka Abdulsalami Abubakar aliyekaa madarakani kwa muda wa mwaka mmoja tu, kisha uchaguzi wa kitaifa ukapita.
Viungo vya Nje

* Makala kuhusu Abacha katika BBC


Jamii:Waliozaliwa 1943
Jamii:Waliofariki 1998
Jamii:Marais wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Picha ya skrini

thumb|350px|Picha ya skrini ya ukurasa huu ukihaririwa
Picha ya skrini (pia: kielelezo-skrini) ni skrinishoti ya kompyuta. Katika Windows ni kazi rahisi kabisa.
Matumizi

Inasaidia
* Kushika makosa yanayotokea wakati wa kutumia programu za kompyuta
* Kunakili picha ambazo hazipatikani kwa njia nyingine
* Mawasiliano na maelewano kati ya watumiaji wa kompyuta wakiwasiliana kwa njia ya barua pepe
Namna ya kufanya picha kwa kutumia kibodi

# Chagua ukurasa au mwandishi au yale unayotaka kuonyesha na hakikisha yameonekana kwenye skrini cha kompyuta yako
# Halafu fungua programu ya picha - kwa mfano "paint" (ama kupitia Start-All Programs-Accessories-paint AU kupitia start-run - mspaint).
# Kwenye dirisha unalotaka kuonyesha bofya "print screen" (kwa kawaida juu upande wa kulia kwenye sehemu ya kibodi kwa tarakilishi zingine huandikwa kwa kifupi "prt sc" na kwa vifaa zisizo na kibodi vidunde za kuongezea na kupunguza sauti hutumika). Hutaona badiliko lakini umenakili tayari picha ya skrini yako katika kumbukumbu ya muda.
# Katika paint (au programu nyingine ya picha) tekeleza amri ya "paste" (kwa menu edit-paste AU kwa puku right click-paste AU kwa kushika CTRL halafu bofya V).
# Amri hii inaingiza picha ya skrini katika dirisha la paint.
# Picha hii awali bado si imara, unaweza kuisukuma. Bofya "Esc" halafu ni imara.
# Sasa unakata sehemu ile tu ambayo unaitaka kuonyesha halafu unainakili na kuiweka kwa ukurasa mpya ya paint.
# Ukurasa huu unahifadhi kama picha ukichagua format ya jpg.
# Ukihariri picha unaweza pia kuchora duara nyekundu mahali unapotaka kuonyesha hasa.
# Hii faili ya picha unaweza kutuma kwa barua pepe au kuingiza katika wikipedia.

TAHADHARI: Usisahau kubadilisha format kuwa jpg au kile unachotaka kwa sababu pekee yake inaweza kuwa faili kubwa sana ya format ya bmp.
Tanbihi
Marejeo
Viungo vya nje

* Jia tofauti za kutumia "Snipping -tool" kupiga picha ya skrini

Jamii:Kompyuta
Kanga (ndege)

Kanga ni ndege wa familia Numididae. Jina hili ni jina la kawaida la ndege hawa, lakini spishi za Afrika ya Mashariki wana majina mengine kama chelele, chepeo, kololo, kororo na kicheleko (tazama orodha ya spishi). Kanga ni wakubwa kuliko kwale na wana rangi nyeusi na madoa meupe. Kichwa chao hakina manyoya lakini spishi tatu zina manyoya juu ya utosi. Kanga mweusi na kanga kidari-cheupe hawajulikani sana, lakini mwenendo wao unasadikiwa kufanana na ule wa spishi nyingine. Hula mbegu, wadudu, makoa na nyungunyungu, na hutaga mayai ardhini. Kanga huwa mwenzi mmoja tu maisha yao yote.

Spishi zote zinatokea Afrika. Chepeo hufugwa hususa huko Afrika ya Magharibi na pia katika Ulaya na Marekani.
Spishi

* Acryllium vulturinum, Kicheleko (Vulturine Guineafowl)
* Agelastes meleagrides, Kanga Kidari-cheupe (White-breasted Guineafowl)
* Agelastes niger, Kanga Mweusi (Black Guineafowl)
* Guttera plumifera, Kororo-misitu (Plumed Guineafowl)
* Guttera pucherani, Kororo au Chelele (Crested Guineafowl)
* Numida meleagris, Kanga wa Kawaida au Chepeo (Helmeted Guineafowl)
Picha


Picha:Acryllium vulturinum.jpg|Kicheleko
Picha:Agelastus meleagrides - Elliot.jpg|Kanga kidari-cheupe
Picha:Agelastes niger.jpg|Kanga mweusi
Picha:Guttera plumifera.jpg|Kororo-misitu
Picha:Crested guineafowl mkuze.jpg|Kororo
Picha:Numida meleagris.jpg|Kanga wa kawaida

Viungo vya Nje

Jamii:Kuku na jamaa
Nnamdi Azikiwe

thumbnail|right|280px|Sanamu ya Nnamdi Azikiwe huko Owerri
Benjamin Nnamdi Azikiwe (kwa kawaida hujulikana kama Nnamdi Azikiwe, au, kinyumbani na maarufu, Zik; 16 Novemba 1904 – 11 Mei 1996) alikuwa mwanzilishi wa nadharia ya siasa ya utaifa wa Nigeria na pia rais wa kwanza kuchaguliwa kidemokrasia wa Nigeria ya leo. Alishirikilia nafasi kama mwanajamhuri wa kwanza wa Nigeria.

Azikiwe alifafanua siasa ya "Uziki" katika maandishi yake, kama vile: Renascent Africa (1973) na historia ya maisha yake: My Odyssey.
thumb|Nnamdi Azikiwe

Uziki unategemea misingi mitano kwa ukombozi wa Afrika:
*Uwiano wa kiroho
*Jamii kuzaliwa upya
*Nia katika uchumi
*Ukombozi wa akili
*Ufufuko wa kisiasa
Tanbihi
Viungo vya Nje

* Habari Kuhusu Sifa za Azikiwe
* Habari Kuhusu watu wa Nigeria


Jamii:Nnamdi Azikiwe
Darmstadti

Darmstadti (zamani: ununnilium ilikuwa jina la kwanza) ni elementi sintetiki yenye namba atomia 110 kwenye mfumo radidia, uzani atomia ni 281. Alama yake ni Ds. Jina latokana na mji wa Darmstadt katika Ujerumani ambako ilitengenezwa mara ya kwanza katika maabara ya "Gesellschaft für Schwerionenforschung (GSI)".
Elementi ya kutengenezwa katika maabara

Ni elementi sintetiki au tamburania yaani haipatikani kiasili. Sababu yake ni nusumaisha ya isotopi zake ni fupi mno. 269Ds ina nusumaisha ya mikrosekunde 180; isotopi yenye nusumaisha ndefu ya dakika 1.1 ni 281Ds.

Darmstadti ilitambuliwa mara ya kwanza na wanasayansi wa taasisi ya utafiti wa kinyuklia huko Darmstadt. Walifaulu kutengeneza atomi chache tu katika chombo cha nyuklia tar. 9 Novemba 1994 kwa njia ya myeyungano wa ioni za Plumbi na Nikeli.

Mligano uanofuata waonyesha mmenyuko uliotokea. Pb ni alama ya risasi (metali) (plumbi), Ni nikeli na n ni alama ya neutroni inayobaki mwishoni.

: {208 \atop 82}\mathrm{Pb}+{62 \atop 28}\mathrm{Ni}\quad\rightarrow\quad{269 \atop 110}\mathrm{Ds}+{1 \atop 0}\mathrm{n} \;
Jina

Jina la elementi ilikuwa awali "ununnilium" yaani Kilatini kwa moja-moja-sifuri kwa namba yake 110. Hii ilipatikana kinadharia kabla ya kuwa na elementi lakini wataalamu walikadiria kuwepo wake. Baadaye wanasayansi wa Darmstadt walifaulu kutengeneza elementiki sinteiki sita zilizowahi kutabiriwa kinadharia na kwa sababu hii ofisi kuu ya kumataifa ya wanafisikia iliamua kubadilisha jina kuwa Darmstadt kwa heshima ya maabara katika mji huu.
Matumizi

Kama elementi zote za sintetiki haina matumizi bado zatengenezwa tu kwa kusudi la utafiti. Duniani hazipatikani kiasili tena. Kuna uwezekano ya kwamba ziliwahi kupatikana zamani ila tu kutokana na maisha mafupi ya atomi zao zimeshapotea muda mrefu.
Viungo vya Nje

* WebElements.com - Darmstadtium
* IUPAC: Element 110 is named darmstadtium
* Apsidium - darmstadtium

Jamii:Elementi
Jamii:Elementi sintetiki
Jamii:Mfumo radidia
Kipanya (kompyuta)

Kipanya cha kompyuta (pia: puku) ni kifaa cha kuingizia data katika tarakilishi.

Kipanya hushikwa kwa mkono na kusukumwa mezani. Mwendo wake husababisha mshale wa kasa (kielekezi) kutembea kwenye kiwamba.

Mtumiaji hulenga kwa mshale huko anapochagua kotoa amri kwa kubofya kitufe cha kipanya. Tendo hili lasababisha amri inayoonekana kama alama au mchoro kwenye skrini kutekelezwa na programu ya kompyuta.
Ernest Shonekan

alt=Chief Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan|thumb|Chief Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan
Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan (amezaliwa tar. 9 Mei 1936 mjini Lagos, Nigeria) alikuwa rais wa tisa kwa nchi ya Nigeria. Shonekan pia ni mwanasheria aliyesomea sheria nchini Uingereza. Pia ni mmiliki wa kiwanda na pia mwanasiasa.
Alichaguliwa kama rais wa muda wa Nigeria na Jeneral Ibrahim Babangida mnamo tar. 26 Agosti, mwaka 1993. Alikuwa rais kwa miezi mitatu tu.

Ernest Shonekan alitanguliwa na Ibrahim Babangida, kisha akafuatiwa na Jenerali Sani Abacha.


Jamii:Marais wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1936
Ibrahim Babangida

alt=Ibrahim Badamasi Babangida|thumb|Ibrahim Badamasi Babangida
Jenerali Ibrahim Badamasi Babangida (amezaliwa 17 Agosti, 1941), kiumaarufu anajulikana kama IBB, Alikuwa rais wa '8' pia alikuwa kiongozi wa kijeshi wa nchini Nigeria kuanzia mwezi wa Agosti mwaka 1985 hadi safari yake ilipofika ya kutoka ofisini kinguvu, Kutokana na msukumo mzito wa watu wenye kudai demokrasia ya kweli mnamo mwaka 1993, Baada ya kuanguka katika uchaguzi mkubwa uliofanyika mwaka huo.
Uchaguzi huo ulikuwa wa huru na haki katika historia ya Nigeria toka wapate uhuru.
Babangida alitanguliwa na rais Muhammadu Buhari, Kisha akafuatiwa na Ernest Shonekan.
Viungo vya Nje

*Maktaba ya Kongamano za Ustadi wa nchi -Marekani - Serikali ya Babangida
*Babangida katika uchaguzi wa 2007


Jamii:Marais wa Nigeria
Jamii:Wanasiasa wa Nigeria
Jamii:Watu walio hai
Jamii:Waliozaliwa 1941