JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Paranga

Paranga ni kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41805.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 17,613 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,297 waishio humo.

Asilimia kubwa ya wakazi wa kata ya Paranga ni Warangi.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Paranga vyenye shule ya msingi ni Paranga yenyewe, Kelema Balai, Kelema Kuu, Isini, Sori na cheku.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chemba
Sanzawa

Sanzawa ni kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41811.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 15,970 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10613 waishio humo.

Sanzawa ipo katika tarafa ya Kwamtoro. Ina jumla ya vitongoji vinane. Wakazi wake ni wasandawe, wagogo na wabarabaig. Wakazi wa Sanzawa wanajishughulisha na kilimo cha mazao ya chakula na biashara. Mazao ya chakula ni pamoja na mahindi, uwele, mtama, udo, mihogo n.k. Mazao ya biashara ni alizeti, ufuta na karanga.

Wakazi wa Sanzawa pia ni wafugaji wa mifugo mbalimbali. Hali ya hewa ya Sanzawa ni nusu jangwa hivyo hukabiliwa na ukame na hali ya ukosefu wa maji kwa kipindi kirefu. Hivyo kwa wafugaji hutembea umbali mrefu kutafuta maji kwa ajili mifugo yao.

Sanzawa pia ni makao makuu ya kata. Hivyo ina shule ya sekondari ya kata.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chemba
Soera

Soera ni kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41708.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 8,597 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7616 waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Soera vyenye shule ya msingi ni Soera yenyewe, Humai, Isabe na Kwadinu. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Soera ni Waalagwa.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kondoa
Suruke

Suruke ni kata ya Wilaya ya Kondoa Mjini katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41702.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 3,734 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3545 waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Suruke vyenye shule ya msingi ni Mongoroma, Munguri, Mulua, Tungufu na Unkuku. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Suruke ni Warangi.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kondoa Mjini
Thawi

Thawi ni kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41707.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,932 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10799 waishio humo.

Baadhi ya vijiji vya kata ya Thawi vyenye shule ya msingi ni Thawi yenyewe, Thawi Juu, Gaara, Sakami na Kwamadebe. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Thawi ni Waalagwa.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kondoa
Katumba (Rungwe)

Kwa kata nyingine yenye jina hilo, tazama Katumba (Nsimbo).

Katumba ilikuwa kata ya Wilaya ya Rungwe katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.

Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,965 waishio humo.

Katumba ni moja kati ya maeneo yanayokua kwa kasi sana. Huko kuna kiwanda cha chai cha Rungwe Tea Growers Association (WAKULIMA). Sasa hivi kuna vijana wengi wanaofanya biashara mbalimbali. Hii imesaidiwa na kwamba Katumba ni mojawapo ya njia panda kuu ya kuelekea Mwakaleli. Njia kuu nyingine ya kuelekea milima ya Kyejo na Masoko ipo Tukuyu mjini. Hivyo basi pamoja na biashara ni sehemu kubwa sana kwa wasafiri wengi wanaoelekea kandokando ya mlima Rungwe na Kyejo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rungwe
Kibaoni (Ifakara)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia hapa

Kibaoni ni kata ya Wilaya ya Ifakara Mjini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania, yenye Postikodi namba 67502 katika Misimbo ya posta.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 29,550 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 28,869 walioishi humo.inapatakana katika mji mdogo wa ifakara
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ifakara Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Morogoro
Isanga (Mbeya)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Isanga


Isanga ni kata ya Mbeya Mjini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Isanga ni sehemu ya Mbeya mjini kando ya barabara inayopanda mlima kuelekea Chunya.

Katika sensa iliyofanyika mwaka 2022 wakazi walihesabika kuwa 11,332 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,307 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Mbeya Mjini
Jamii:Kata za Mkoa wa Mbeya
Lumuma (Mpwapwa)

Kwa matumizi mengine za jina hili angalia Lumuma (Kilosa)

ni kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41617.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 4,339 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,783 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,974 wanaoishi humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Mpwapwa
Matomondo

Matomondo ni kata ya Wilaya ya Mpwapwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41615.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 11,228 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17131 waishio humo.

Kata ya Matomondo ina vijiji vitano ambavyo ni
*Mbori, ambapo ndipo makao makuu ya kata
*Tambi, ambapo kuna sekondari ya kata inayoitwa Matomondo Secondary
*Mlembule
*Mwenzele
*Nana

Inasemekana kuwa jina Matomondo lilitokana na mnyama aliyekuwa akiishi katika mto unaopatikana maeneo yaliyo katika kata hiyo. Mnyama huyo aliitwa Itomondo, kwa Kiswahili ni Kiboko.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Mpwapwa
Iduo

Iduo ni kata ya Wilaya ya Kongwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41504.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 15,244 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11197 waishio humo.

Wenyeji ni Wakaguru na Wagogo, wanajishughulisha na kilimo na ufugaji.

Mwaka 2015 kijiji kimepata umeme wa TANESCO kwa bei nafuu. Mzaliwa wa kwanza kujenga nyumba ya kisasa na yenye gharama kubwa ya mamilioni ya pesa ni kijana mdogo,wa ukoo wa Ndolonjei anaeitwa Lazaro Ndolonjei alijenga nyumba kubwa yakisasa akiwa na umri wa miaka 27 mwaka 2012 na pia ni mtu wakwanza kuweka wiring ya umeme,pia Lazaro Ndolonjei ni mtu wakwanza kuvuta maji ya bomba katika kata ya IDUO na kuwa mtu wakwanza kuwa na maji ya bomba nyumbani kwake.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kongwa
Mlali (Kongwa)

Mlali ni kata ya Wilaya ya Kongwa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41505.

Mlali kijiografia ipo kwenye mlima wa kuvutia ambao upo kwenye safu za milima ya Rubeho.

Kwa sasa Mlali inajumuisha vijiji vitatu, Mlali Iyegu, Mlali Bondeni na Ihanda. Mlali Iyegu ni pazuri kwa kutalii kwenye mlima na kujionea wanyama kama nyani, ngedere, gendaheka, digidigi, nyegere n.k.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 28,218 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,623 waishio humo.

Wakazi wengi wanajishughulisha na kilimo (mahindi, alizeti, mbaazi, karanga, n.k.) na ufugaji (ng'ombe, mbuzi, kondoo, kuku, bata, n.k.).

Mlali ni kijiji kinachotegemewa kwa huduma za afya kwa ukanda mkubwa wa wilaya ya Kongwa na wilaya jirani kupitia kituo Cha afya cha Mlali ,lakini pia Mlali kuna kituo cha watoto walemavu ambacho kinasaidia Tanzania nzima na nchi jirani kunyoosha viungo na matibabu mengi ya viungo vya watoto walemavu.
Mlali ni mojawapo ya sehemu chache katika mkoa wa Dodoma zinazopata huduma za maji Kwa asilimia kubwa,maji yanayotegemewa na wakazi yanatoka katika mlima mkubwa uliopo Mlali unaotokana na safu za mlima rubeho.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kongwa
Sagara

Sagara ni kata ya Wilaya ya Kongwa, katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41503.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 28,536 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 22,066 waishio humo. Makabila yaishiyo Sagara kwa wingi ni Wakaguru na Wagogo.

Kata hii ina jumla ya vijiji 5: Sagara A na B, Msingisa, Ijaka, Laikala. Sagara ndiyo makao makuu ya kata ya Sagara. Kijiji cha Sagara kina mandhari nzuri kiasi, kina maji ya kutosha kutoka kwenye chanzo cha maji; wanakijiji hawanunui maji.

Katika kata za Sagara kuna shule za sekondari mbili na shule za msingi saba. mfano wa shule za msingi ni Sogelea, Sagara, Kadyango, Ijaka, Laikala na Msingisa. Shule Za sekondari ni Sagara na Laikala.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Kongwa
Kitongoni

ni kata ya Wilaya ya Kigoma Mjini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47107.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,219 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,973 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 10,671 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Manisipaa ya Kigoma-Ujiji
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Bitale

Bitale ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, nchini Tanzania, yenye msimbo wa posta 47202.

Kata hiyo ina ukubwa wa kilometa za mraba 48.2 na ina mwinuko wa wastani wa mita 1,035 (futi 3,396).

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 19,479 . Mwaka 2016 ripoti ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Tanzania ilisema kuna watu 22,482 katika kata hiyo, kutoka 20,425 mwaka 2012. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,425 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Kagongo

Kagongo ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47209. Imepakana na kata nyingine mbalimbali kama Burumba; pia imepakana na nchi ya Burundi.

Kata hiyo ina ukubwa wa kilomita mraba 114.1 na wastani wa mwinuko wa mita 1,045, sawa na futi 3,329.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,449 . Mwaka 2016 katika ripoti ya ofisi ya taifa ya takwimu kuna watu takriban 10,235 katika kata hiyo . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,407 waishio humo.

Kata hii ina fukwe tulivu sana karibu na ziwa Tanganyika ambayo ni kivutio kimojawapo cha taifa ambacho ni maarufu sana Tanzania.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Kalinzi

Kalinzi ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania yenye msimbo wa posta 47206.
Jiografia

Jiografia ya kata hii ni ya vilima na mabonde inayofanya uwepo wa hali ya ubaridi hasahasa katika msimu wa masika na maji kutiririka katika vijito vilivyopo katika mabonde.

Kalinzi ni kata katika tarafa ya Kalinzi na ina jumla ya vijiji vitatu: Kalinzi, Matyazo na Mkabogo.

Kijiji cha Kalinzi, ambacho kimebeba makao makuu ya kata na pia tarafa, ni mojawapo ya vijiji vya muda mrefu sana hata kabla ya kuanzishwa kwa vijiji vya ujamaa nchini Tanzania. Ndipo walipokuwepo viongozi wa kimila waliojulikanao kama Wami (Wafalme au machifu) kama vile Mwami Rusimbi, Ntare na George.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 21,904 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 27,426 waishio humo.

Wenyeji wa kata hiyo ni wa kabila la Waha na makabila machache sana ya kutoka sehemu mbalimbali za Tanzania na nchi jirani waliopo hapo kwa kazi, biashara au kilimo.
Uchumi

Kata ya Kalinzi ina fursa nyingi za shughuli za kimaendeleo kutokana na hali ya hewa nzuri na tamaduni nzuri za watu wa kata hiyo ambao ni wakarimu kwa watu na wawekezaji toka sehemu mbalimbali.

Kazi kubwa ifanyikayo na wakazi wa kata hii ni kilimo hasahasa kilimo cha chakula ambapo hulima mazao ya chakula kama vile mahindi, mihogo, ndizi (pia hutumika kibiashara), maharage, njegere, nyanya, mboga za majani na viazi. Zao kuu la biashara linalolimwa na wakazi wa kata hii na kuwaingizia pesa nyingi ni kahawa. Lakini pia watu wana misitu hivyo uvunaji na utumiaji au uuzaji wa mbao japo ni kwa kiwango kidogo sana unafanyika katika hiyo kata.

Mbali na shughuli za kilimo wakazi hujishughulisha na biashara za maduka na biashara nyingine ndogondogo ambazo hufanyika sanasana katika soko kuu la Kalinzi ambalo ni mojawapo ya masoko makubwa mkoani Kigoma.

Kwa kiasi kidogo sana wakazi wa kalinzi hujishughulisha na ufugaji wa ng’ombe, mbuzi, kondoo na kuku.
Miundombinu

Usafirishaji wa bidhaa hufanyika kupitia barabara kuu ya Ram ipitayo Kalinzi toka Kigoma mjini kuelekea Manyovu, hivyo kufanya usafirishaji wa watu na bidhaa za kilimo kuwa rahisi.

Katika kata ya Kalinzi hasahasa kijijini kalinzi kilichopo barabarani kuna huduma nyingi kama vile nyumba za kulala wageni, makanisa na misikiti, shule za sekondari ambazo zipo katika vijiji vyote vitatu zenye kuanzia kidato cha kwanza mpaka cha nne, shule za msingi (kwa kila kijiji ni zaidi ya moja), hospitali kubwa ya Matiazo inayomilikiwa na kanisa la Anglikani, na zahanati iliyopo katika kijiji cha Kalinzi.

Pia kuna mahakama ya mwanzo iliyopo katika kijiji cha Kalinzi. Pia katika kijiji cha Matiazo ndipo ilipo mashine kubwa ya kukoboa kahawa na hupata wateja mbalimbali kutoka sehemu mbalimbali za mkoa wa Kigoma wajao kukoboa kahawa zao.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Kandaga

Kandaga ni kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania.

Wadi hii ina eneo la km2 168.7 (65.1 sq mi), na ina mwinuko wa wastani wa m 954 (futi 3,130).

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 19,014 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,696 waishio humo. Mwaka 2016 ripoti ya Ofisi ya Taifa ya Takwimu Tanzania ilikuwa na watu 26,083 katika kata hiyo, kutoka 23,696 mwaka 2012.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Uvinza
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Mkigo

Mkigo ni kata ya Wilaya ya Kigoma Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47205.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 5,521 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,252 waishio humo.

Kijiji cha Mkigo kina ardhi nzuri kwa kilimo cha ndizi, michikichi, kahawa na mahindi.

Ndipo yanapochimbwa udongo madini aina ya pemba unaouzwa madukani sehemu mbalimbali Kigoma na Tanzania kwa ujumla.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kigoma Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Uvinza

Uvinza ni kata ya Wilaya ya Uvinza katika Mkoa wa Kigoma, Magharibi mwa Tanzania. Wilaya hiyo ilianzishwa rasmi mnamo Machi 2012 ikiwa na makao makuu Lugufu.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 43,102 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 35,231 waishio humo.

Mji wa Uvinza ni maarufu kwa upatikanaji wa chumvi.

Ulijulikana kama Neu Gottorp wakati wa utawala wa Wajerumani walipokuwa wakijenga Reli ya kati toka Kigoma hadi Dar es Salaam, Mwaka 2007 ulichaguliwa kuwa chanzo cha tawi la reli itakayokwenda Bujumbura, Burundi.
Tazama pia

* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Uvinza
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Busagara

Busagara ni kata ya Wilaya ya Kibondo katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania.
Vijiji

Busagara ni kata iliyopo katika tarafa ya Kifura. Kata ina vijiji 4: Kifura, Kigendeka, Kasaka na Nyaruyoba.
Historia

Kabla ya kuanzishwa kwa vijiji vya ujamaa Busagara kilikuwa kijiji kilichokaliwa na Waha wa mdyank'o (kaya) wa Washubhi na ilikuwa moja kati ya himaya ya mwami Luhaga aliyeitawala Kibondo yote.

Baada ya uhuru mwaka 1961 wakazi walitakiwa kuishi katika vijiji vya ujamaa: ndipo walipoanzisha kijiji cha Kasanda ambacho kwa sasa kinajulikana kama Kifura; eneo ambao lililokuwa kijiji cha zamani cha Busagara kwa sasa ni mashamba.
Wakazi

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,341 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 30,722 waishio humo.
Uchumi

Wakazi wa Busagara ni wakulima hasa wa mazao ya chakula kama vile mahindi, mihogo, maharage ya njano, mtama, karanga, magimbi n.k. Kilimo kinafanyika katika mashamba ya Kunk'ubha, Mrutunhu, Busagara, Mkugwa, Kihivfu nyensato n.k. Asilimia kubwa ya wakazi ni maskini.
Shule

Kata ina shule za sekondari mbili: Moyowosi na Busagara.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kibondo
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Kagera Nkanda

ni kata ya Wilaya ya Kasulu katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47315.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 32,399 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,864 waishio humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,495 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kasulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Muhinda

Muhinda ni kata ya Wilaya ya Buhigwe katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 10,366 .Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,211 waishio humo. Ilikuwa na wakazi wapatao 28,550, hata kuzidi makao makuu ya wilaya ya Buhigwe kwa mujibu wa sensa ya mwaka 2002.

Hii ni kata inayopatikana eneo la Manyovu kutokea Kigoma Mjini, barabara ya Mwandiga-Manyovu ambapo kumeanzishwa Wilaya ya Manyovu-Buhigwe barabara ya Munanila-Kasulu mjini.

Kata ya Muhinda tangu ukoloni ina vijiji vipatavyo vinne: Muhinda, Mwayaya, Nyaruboza na Mbaga.

Kijiji cha Muhinda, makao makuu ya kata, kimegawanywa kama ifuatavyo: Muhinda, Kigaraga, Ruhuba na Kikelenke, kila eneo likiwa mtaa mkubwa wenye shule ya msingi na nyingine mbili ni sekondari: St. Bakanja na Muhinda Secondary.

Eneo hili limo kati ya kanda za mvua nyingi muda wote wa kipindi cha masika. Ni eneo la kiikwetolio katika Afrika.

Kilimo chake kikuu ni kahawa, migomba, nanasi, chikichi, mahindi, mihogo, mtama, uwele, maharagwe, njegere na misitu minene ya mbao. Pia kuna ufugaji wa ng'ombe, nguruwe na kuku.

Kilimo cha kahawa ni maarufu eneo zima la Manyovu, vikiwemo Kalinzi, Mkabogo, Matyazo, Muhinda, Mwayaya, Munanila, Nyakimwe, Kitambuka, Kibwigwa, Mukigo, Nyarubanda. Wenyeji hupaita Kalinzi "Chalinze, Mbeya, Arusha, Bukoba au Kilimanjaro ya Manyovu Buhigwe".

Biashara ni hasa ya mbao na kahawa, vile kuna wafanyabiashara katika soko la kata Muhinda.

Dini kuu ni mbili, Ukristo na Uislamu, nazo zinamwabudu Mwumba wa mbingu na dunia, Mungu wa kweli wa wanadamu wote. Ukristo ndio wenye asilimia kubwa, kwani kuna Ukatoliki, Anglikana, Waadventista Wasabato, Wapentekoste (PAG, TAG, EAGT, PEFA, FPTC), Moravian n.k. Kata ina kanisa kubwa la Kikatoliki la Mt. Maria Mlango wa Mbingu tangu mwaka 1946. Uislamu una Wasuni, Washia na Wahabia.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Buhigwe
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Nyamnyusi

Nyamnyusi ni kata ya Wilaya ya Kasulu Vijijini katika Mkoa wa Kigoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta 47311.

Ndipo ilipo hospitali ya halmashauri ya wilaya, sambamba na ofisi za halmashauri ya wilaya ya Kasulu.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 16,411 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,516 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Kasulu Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Nyamugali

Nyamugali ni kata ya Wilaya ya Buhigwe katika Mkoa wa Kigoma, mpakani mwa Tanzania na Burundi.

Kata hii imeundwa na vijiji viwili: Nyamugali na Burimanyi.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 7,405 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,705 waishio humo.

Hali ya hewa ya Nyamugali ni joto kiasi wakati wa masika na baridi kiasi kwa kiangazi; hii hutokea pekee majira ya asubuhi, wakati mchana jua huwa kali.

Shuguli za kiuchumi ni kilimo, usafirishaji, ufugaji, biashara pamoja na ufundi kama ushonaji wa nguo na unyoaji nywele. Kilimo kama shuguli kuu inayofanywa karibu na asilimia 90 ya wakazi wa Nyamugali bado hakijaendelea sana kwani vifaa duni ndizo nyenzo zinazotumiwa.

Ugali wa mhogo ndio chakula kikuu kwa wakazi wa kata hii; vyakula vingine ni pamoja na viazi vitamu, maharage na ugali wa mahindi.

Elimu katika kata hii imekuwa ikiongozeka siku hadi siku huku ikikumbwa na uhaba wa shule za msingi na sekondari, shule ya sekondari Buha ikiwa ndiyo sekondari pekee inayohudumu kata hii pamoja na vijiji jirani vya Biharu na Kigege.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Buhigwe
Jamii:kata za Mkoa wa Kigoma
Wilaya ya Hai

thumb|250px|Mahali pa Hai (kijani kilichokolea) katika mkoa wa Kilimanjaro.
Wilaya ya Hai ni wilaya mojawapo ya Mkoa wa Kilimanjaro.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa Wilaya ya Hai ilihesabiwa kuwa 210,533. Katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 240,999 .

Katika wilaya hiyo wakazi wengi ni Wachaga ambao huzungumza lahaja tofauti, kama Wamachame na Wamasama.

WIlaya hii ilitengwa mwaka 1975 kutoka Wilaya ya Moshi ya awali. Imepakana na Wilaya za Moshi Vijijini (mashariki), Arusha Vijiini na Siha (magharibi). Simanjiro (kusini), Rombo na Mbuga wa Kilimanjaro upande wa kaskazini.

Eneo lake ni kilomita za mraba 1,011. Kiutawala imegawiwa kwa tarafa 3 (Lyamungo, Machame na Masama), kata 14 na vijiji 60. Idadi ya vitongoji ni 248.

Kuna kanda 4 zenye tabianchi tofauti maana wilaya iko kenye mtelemko wa Mlima Kilimanjaro
* Kanda ya Kilele cha Mlima iko juu ya kimo cha mita 1,800 UB pamoja na kilele cha Kibo. Ni hasa maeneo ya mbuga na hifadhi ya taifa hivyo hakuna wakazi wa kudumu. Ni asilimia 27 za eneo la wilaya.
* Kanda ya Juu: iko kwenye kimo kati ya mita 1,666 na 1,800 juu ya UB. Inafaa kwa kilimo cha kahawa na ndizi. Walio wengi ni wakulima wadogo wanaofuga pia ng'ombe wa maziwa na kuuza maziwa.
*Kanda ya Kati: iko kwenye kimo kati ya mita 900 hadi 1,666 juu ya UB. Inapokea mvua kati ya milimita 700 hadi 1250 kwa mwaka; kilimo inafanana na kanda ya juu.
*Kanda ya Chini iko kwenye kimo chini ya mita 900 juu ya UB. Hapa mvua inapungua hadi milimita 500-700 kwa mwaka. Mazao yanayostawi ni pamoja na maharagwe, mahindi, alizeti na mpunga. Ufugaji hapo chini si hasa ya maziwa ni zaidi ng'ombe wa kienyeji.
Marejeo


H
Jamii:Wilaya ya Hai
Kitirima Kingachi

Kitirima Kingachi ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,420 walioishi humo.

Shughuli za kilimo ni pamoja na kilimo cha kahawa kama zao kuu la biashara, ndizi zao la pili la biashara, mahindi, maharagwe, na mboga mboga kama mchicha, kabeji na mboga nyinginezo, pia ufugaji wa ng'ombe, mbuzi, kondoo, sungura, kuku na nguruwe.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rombo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Olele

Olele ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,256 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,723 walioishi humo.

Kata hiyo inaundwa na vijiji viwili ambavyo ni Kilema na Kooti vikitenganishwa na barabara maarufu kwa jina la Mkomta.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Rombo
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro
Hai Mjini

Hai Mjini ni makao makuu ya Wilaya ya Hai katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania.

Kata hiyo ina eneo la km2 54 (sq mi 21), na ina mwinuko wa wastani wa 1,388 m (4,554 ft).

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 34,908 walioishi humo.

Msimbo wa posta ni 25312.

Mji wa Hai ulikua kutoka kwa kijiji cha Bomang'ombe kilichopo kwenye barabara kuu kutoka Arusha kwenda Moshi Mjini. Idadi ya wakazi wa Boma Ng'ombe, kulingana na sensa ya Tanzania ya mwaka 2002, ilikuwa 17,674.

Mto Sanya na bonde la Mungushi na kukatiza barabara ya Arusha-Himo takriban kilomita 17
kutoka Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro. Makao makuu ya Wilaya ya Hai yapo kaskazini mwa barabara hiyo. Mji una soko la umma linalofunguliwa mara mbili kwa wiki.

Kuna shule nyingi, hata hivyo, shule pekee ya sekondari ya upili ndani ya kata kufikia 2012 ilikuwa Shule ya Upili ya Isala. Huko kiko pia Chuo cha Ufundi wa KKKT Dayosisi ya Kaskazini kinachotoa mafunzo ya useremala, ufundi metali, ushonaji na upishi. Ni mahali pekee Tanzania ambako vinanda filimbi vinatengenezwa.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Hai
Jamii:Kata za Mkoa wa Kilimanjaro