JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਗ੍ਰਹਿ

thumb|right|upright=2|ਸਾਡੇ ਸੌਰਮੰਡਲ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ - ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਲੋਂ ਖੱਬੇ - ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁਕਰ, ਧਰਤੀ, ਮੰਗਲ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ਨੀ, ਯੁਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚੂਨ
ਗ੍ਰਹਿ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਾਰੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਖਗੋਲ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ - ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁਕਰ, ਧਰਤੀ, ਮੰਗਲ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ਨੀ, ਯੁਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚੂਨ . ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਿੰਨ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ - ਸੀਰੀਸ, ਪਲੂਟੋ ਅਤੇ ਏਰੀਸ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਰਹੋਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ - ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਿੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲੋਂ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਸਾਪੇਖ ਵੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉੱਤੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਹਨ ਜੋ ਬਾਕੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਾਪੇਖ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ - ਯਾਨੀ ਕਿ ਉਹ ਘੁਮੱਕੜ ਸਨ।
ਅਰਥ

Planet ਇੱਕ ਲੈਟਿਨ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਏਧਰ - ਉੱਧਰ ਘੁੱਮਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਨਾਮ Planet ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਨੀ ਤੋ ਦੂਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਗ੍ਰਹਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ

ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੱਖ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਿ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ, ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁਕਰ, ਮੰਗਲ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਨੀ, ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੁ।
ਨਾਮ ਅਤੇ ਚਿਨ੍ਹ

# ਬੁੱਧ
# ਸ਼ੁਕਰ
# ਧਰਤੀ
# ਮੰਗਲ
# ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ
# ਸ਼ਨੀ
# ਯੁਰੇਨਸ
# ਵਰੁਣ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਖਗੋਲੀ ਪਿੰਡ

right|300px|thumb|ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ|ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖਗੋਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਐਨ॰ਜੀ॰ਸੀ॰ 4414 ਸਾਡੇ [[ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਤੋਂ 6 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ - ਸਾਲ ਦੂਰ ਇੱਕ 55,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਆਸ ਵਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਹੈ।]]

ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ (ਗੈਲਕਸੀ), ਵਗੈਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲੀ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਪੂਰਨ ਚਮਕ

ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਤਾਰੇ ਦੇ ਠੀਕ 10 ਪਾਰਸੈਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚਮਕੀਲਾ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂਲ ਚਮਕ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਲੇਕਿਨ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਣਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ (magnitude) ਕਹਲਾਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਵਲੋਕਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ

right|thumb|300px|ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਖਲਾਅ (ਸਪੇਸ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਇਹਨਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਐਕਸ-ਕਿਰਨਾਂ, ਗਾਮਾ-ਕਿਰਨਾਂ, ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਵਗੈਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਂ ਹਨ।
ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ

ਇਹ ਇੱਕ ਅਨੁਪ੍ਰਸਥ (ਲਾਂਗੀਟਿਊਡਨਲ) ਲਹਿਰ ਹੈ। (ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜ ਇੱਕ ਅਨੁਦੈਰਧਿਅ ਜੰਤਰਿਕ ਲਹਿਰ ਹੈ।)
* ਇਹਦੀ ਹੋਂਦ ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਝੂਟੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* ਇਸ ਦੇ ਸੰਚਰਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਖਲਾਅ ਜਾਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। (ਜਦਕਿ ਅਵਾਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਮਾਧਿਅਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)
* ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬਵਤ ਝੂਟਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਿਜਲਈ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੰਬਵਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਸਿਫ਼ਰ ਜਾਂ ਨਿਰਵਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਵੇਗ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਕਿਮੀ / ਵਲੋਂ (299, 800 ਕਿਮੀ / ਸੇਕੇਂਡ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਅਤਾਂਕ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵੇਗ ਵਲੋਂ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।
ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਸਿਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਦੇ ਜਿਸ ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸਨੂੰ ਦ੍ਰਸ਼ਿਅ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (visible light) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਸ਼ਿਅ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰੰਗਦੈਰਧਿਅ (ਵੇਭਲੇਂਥ) 4000 ਏੰਗਸਟਰਾਮ ਵਲੋਂ 8000 ਏੰਗਸਟਰਾਮ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਬਿਜਲਈ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਹੀ ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
* ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵੇਗ (ਮੋਮੈਂਟਮ) ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਰੰਗੇ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਣੂਆਂ (ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਜਾਂ ਬਿਜਲਾਣੂਆਂ) ਨੂੰ * ਇਹ ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਵੇਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
* ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਗੀਕਰਨ

ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ - ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰ ਕੇ ਵਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਿਜਲਈ-ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: -
* ਰੇਡੀਓ ਲਹਿਰ
* ਅਤੀਸੂਖਮ ਲਹਿਰ
* ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ਼ ਕਿਰਨ
* ਅਧੋਰਕਤ ਕਿਰਨ
* ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
* ਪਰਾਬੈਂਗਣੀ ਕਿਰਨ
* ਐਕਸ ਕਿਰਨ
* ਗਾਮਾ ਕਿਰਨ
ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ

ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲੀ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਜਾਂ ਖਗੋਲੀ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਿਸੇ ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲਘੁਗਣਕ (ਲਾਗਰਿਦਮ) ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਦੇ ਆਂਕਡੇ ਪਰਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧਿਆਨ - ਲਾਇਕ ਚੀਜ ਇਹ ਹੈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਜਿਹਨਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਓਨੀ ਹੀ ਅਧਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ -
* ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ 6 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਵਾਲੀਵਸਤੁਵਾਂਇੰਨੀ ਧੁਂਧਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਵੇਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ
* ਧੁਂਧਲੀ - ਸੀ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਏੰਡਰੋਮੇਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ 3 ਹੈ
* ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਰਾ, ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ - 1 ਹੈ
* ਪੂਨਮ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ - 13 ਹੈ
* ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ - 27 ਹੈ (ਯਾਨੀ ਸ਼ੁੰਨਿ ਵਲੋਂ 27 ਘੱਟ)

da:Størrelsesklasse
fa:قدر ظاهری
fi:Magnitudi (tähtitiede)
hi:खगोलीय मैग्निट्यूड
hr:Magnituda (astronomija)
ml:കാന്തിമാനം
nl:Magnitude
pl:Wielkość gwiazdowa
th:ความส่องสว่าง (ดาราศาสตร์)
zh:星等
ਬੌਣੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ

ਬੌਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ (ਡਵਾਰਫ ਗੈਲਕਸੀ) ਅਜਿਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਰਬ ਤਾਰੇ ਹੀ ਹੋਣ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ, ਮਿਲਕੀਵੇ ਦੇ ੨ - ੪ ਖਰਬ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹਨ। ਮਿਲਕੀਵੇ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਛੋਟਾ ਮਜਲਨਿਕ ਬੱਦਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬੌਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮਕਾਮੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਤਪਤੀ

ਕੁੱਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਕਾਮੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਜਵਾਰਭਾਟਾ ਬਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ। ਇਸ ਧਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਮਿਲਕੀਵੇ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗੁਆਂਢੀ ਐਂਡਰੋਮੇਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਖਿਚੋਤਾਣ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅੰਸ਼ ਖਿੱਚ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਿੱਖ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਡਾਰਕ ਮੈਟਰ (ਕਾਲੇ ਪਦਾਰਥ) ਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਮਿਲਕੀਵੇ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ 14 ਗਿਆਤ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛ, ਓਮੇਗਾ ਸੰਟੌਰੀ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੌਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮਿਲਕੀਵੇ ਨੇ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇੰਤਹਾਈ ਕੰਪੈਕਟ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ

ਇੰਤਹਾਈ ਕੰਪੈਕਟ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੀਹ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਦਸ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਆਮ ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੌਣੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ
ਮਿਲਕੀ ਵੇ

) ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਿੱਤਰ ਜਿਸ ਪਰ ਕੁੱਝ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ - ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਜ਼ਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।]]

ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਇਸ ਨੂੰ ਛੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਜਾਂ ਮਿਲਕੀ ਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 20,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਵਿਆਸ 1,00,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦਾ ਅਕਾਰ ਕੁੰਡਲਦਾਰ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਰੀਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਡਿਮੋਕ੍ਰਿਟਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਡਿਸਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰਜੀ ਵਿੱਚ 'halo' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ 50 ਛੋਟੀਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸਾਰੇ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚੋਂ ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਗਲੈਕਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਕੈਨਿਸ ਮੇਜਰ ਡਵਾਰਫ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 2,500 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ। ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਗਲੈਕਸੀ ਸਾਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ 375 ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ 1,800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਕਾਰ

ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਟੈਲਰ ਡਿਸਕ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 1,00,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਘਣਤਾ 1,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਕਰੋੜ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 40,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ-ਪੁੰਜ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਬੌਣੇ ਤਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 300 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਰਤਮਾਨ 'ਚ ਤਾਰਿਆਂ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁਆਂਢੀ ਗਲੈਕਸੀ ਐਂਡਰੋਮੀਡਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,00,000 ਕਰੋੜ ਤਾਰੇ ਹਨ।

ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਟੈਲਰ ਡਿਸਕ ਦਾ ਕੋਈ ਅਣੀਦਾਰ ਕੋਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਗੋਂ, ਜਿਓਂ-ਜਿਓਂ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਓਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 40,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਇੱਕਦਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਲੱਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਰੇਡੀਓ ਛੱਲ

thumb|300px|Rough plot of Earth's atmospheric transmittance (or opacity) to various wavelengths of electromagnetic radiation, including radio waves.
ਰੇਡੀਓ ਛੱਲਾਂ ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਉਹ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਰੰਗ-ਤਰਤੀਬ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਤਾਰ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਬੱਦਲ ਰਾਹੀਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜਾਂ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਜਲਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੱਲ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅੱਡਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਰੇਡੀਓ ਛੱਲਾਂ ਬਿਜਲਈ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਵਾਰਵਾਰਤਾ ਉੱਤੇ ਬਦਲਣ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਾਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਲਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਂਟੀਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੋਂ ਲੰਘਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਹੋ ਪਾਏ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਤੁ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਐਂਟੀਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਪੁਲਾੜੀ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੋਜੀ

*1887 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੇਨਰਿਚ ਹਰਟਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਬਨਾਉਟੀ ਰੇਡੀਓ ਕਿਰਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ
*1901 ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਖੋਜੀ ਮਾਰਕੋਨੀ ਨੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕਾ ਵੱਲ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਭੇਜੇ |
*ਘੱਟ ਊਰਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਯੰਤਰ 'ਔਸਕੀਲੇਟਰ' ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਅਤਿਸੂਖਮ ਲਹਿਰ

ਅਤਿਸੂਖਮ ਲਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਵ੍ਰਤੀ 300 ਮੈਗਾ ਹਰਟਜ ਤੋਂ 300 ਗੀਗਾ ਹਰਟਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕੀਰਣਨ, ਧਰੁਵੀਕਰਣ, ਵਿਵਰਤਨ, ਅਪਵਰਤਨ, ਵਿਲਇਨ, ਸਮਾਵੇਸ਼ਨ ਆਦਿ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਆਇ: ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਫੈਲਾਵ (ਰੇਂਜ)

ਅਤੀਸੂਕਸ਼ਮ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਿਮਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: -
* ਅਤਿਅੰਤ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ (UHF) (UHF) (0 . 3–3 GHz),
* ਪਰਮ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ (SHF) (SHF) (3–30 GHz), and
* ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ (EHF) (EHF) (30–300 GHz) ਸੰਕੇਤ

300 GHz, ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਦਾ ਵਿਲਇਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੁਆਰਾ ਇੰਨਾ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਪਰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਇੱਕਦਮ ਠੋਸ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਾਪਸ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਅਧੋਰਕਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਕਰਮ ਲਈ।
ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗੁਣ

ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਈਕਰੋਵੇਵ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ| ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ| ਪਾਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭੋਜਨ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਰੇਂਜ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪਾਰਲੀ ਵਾਰਵਾਰਤਾ

ਪਰਿ ਉੱਚ ਆਵਰਤੀ ( ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ : Ultra high frequency ਜਾਂ UHF ), ਉਹ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਦੀ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 300 MHz ਵਲੋਂ 3 GHz ( 3000 MHz ) ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਡੇਸੀਮੀਟਰ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਸ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਡੇਸੀਮੀਟਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉੱਤੇ ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ SHF ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਅਤਯੋੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ ਕਹਲਾਤੀਆਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਗ

UHF ਅਤੇ VHF ਸਬਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਆਵ੍ਰੱਤੀਯਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
* ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਬਾਇਲ ਫੋਨ ਵਿੱਚ।
* ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ।
* ਗਲੋਬਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ।
* 2 . 45 GHz, ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਾਈਫਾਈ, ਬਲੂਟੂਥ ਅਤੇ US ਬੇਤਾਰ ਫੋਨ ਹੇਤੁ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਵਿਕਿਰਣ

thumb|right|400px|Plot of the zenith atmospheric transmission on the summit of Mauna Kea throughout the range of 1 to 3 THz of the electromagnetic spectrum at a precipitable water vapor level of 0.001 mm. (simulated)

ਵਿਦਿਉਤਚੁੰਬਕੀਏ ਤਰੰਗਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ (10 ਉੱਤੇ 12 ਸੱਟ) ਦੇ ਕੋਟਿ (order) ਦੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੇਰਾ ਹਰਟਜ ਵਿਕਿਰਣ ਜਾਂ ਟੀ ਤਰੰਗਾਂ, ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਟੀ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਟੀ - ਲਕਸ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ 300 gigahertz (3x1011 ਹਰਟਜ) ਵਲੋਂ 3 ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ (3x1012 Hz), ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ; ਮੂਜਬ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ 1 ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਸੂਖਮ ਲਹਿਰ ਪੱਟੀ ਦਾ ਉੱਚਾਵ੍ਰੱਤੀ ਸਿਰਿਆ) ਅਤੇ 100 ਮਾਇਕਰੋਮੀਟਰ (ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਅਧੋਰਕਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਸਿਰਿਆ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਤੋ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤੋ ਕਰ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਕੈਮਰੇ ਬਨਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ 25 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁੱਕਾਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਥਰੂ - ਨਿਰਜਨ ਕੈਮਰਾ) ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਹੀਂ ਦਿਖੇਗੀ।
ਟੀ - ਨੀ ਤਕਨਾਲਾਜੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਟੁੱਟਦੇ ਸਿਤਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਕੱਪੜੇ, ਕਾਗਜ, ਚੀਨੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜੀ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕਰ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਧਾਤੁ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਰਪਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਪਾਉਂਦੀਆਂ।
ਏਕਸ - ਕਿਰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਜੋ ਖਤਰਨਾਕ ਰੇਡਯੋਧਰਮੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ; ਟੀ - ਕਿਰਣਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਲਾਲਹੇਠ ਕਿਰਨ

thumb|right|250px|ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅਧੋਰਕਤ (ਤਪੀ) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਚਿੱਤਰ

ਅਵਰਕਤ ਕਿਰਣਾਂ (ਜਾਂ ਕਿਤੇ - ਕਿਤੇ ਅਧੋਰਕਤ ਵੀ ਨਾਮ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਵਿਕਿਰਣ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂਦੀ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਲੋਂ ਬਙ ਹੋ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਲਹਿਰ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਕਰਮ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਲਹਿਰ ਜਿਹਨਾਂਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਇਕ ਲਾਲ ਵਰਣ ਵਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਅਧ: ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ 750 nm and 1 mm ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਾਰਿਰਿਕ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ 10 ਮਾਇਕਰਾਨ [ 1 ] ਦੀ ਅਧੋਰਕਤ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ 1800 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਖੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸਚਲ ਨੇ ਕੀਤੀ| ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਗਰਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਭਾਗ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ|
ਪ੍ਰਯੋਗ

ਅਵਰਕਤ ਛਾਇਆਂਕਨ ਅਕਸਰ ਸਾਮਰਿਕ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਰਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ

* ਜਾਂਚ
* ਲਕਸ਼ ਮਾਰਗਨ ਜਾਂ ਅਨੁਪਥਨ
* ਲਕਸ਼ ਭੇਦਨ
* ਸਾਰੇ ਰਾਡਾਰ ਦੁਆਰਾ।
ਨਾਗਰਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ

* ਤਾਪੀਏ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
* ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤਾਪਮਾਨ ਸੰਵੇਦਨ
* ਲਘੂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਬੇਤਾਰ ਸੰਚਾਰ
* ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ
* ਮੌਸਮ ਪੂਰਵਾਨੁਮਾਨ
* ਅਵਰਕਤ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੂਰਬੀਨ।
ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੂਲ

ਜਿਹਨਾਂਦੀ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਕਤ ਯਨੀ ਲਾਲ ਵਰਣ ਵਲੋਂ ਬਙ ਹੋ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਲਹਿਰ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਹੋ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹਾ ਇਸਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਕਰਮ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀਏ ਲਹਿਰ ਜਿਹਨਾਂਦੀ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਇਕ ਲਾਲ ਵਰਣ ਵਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਅਧ: ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਇੰਫਰਾ ਰੇਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿਰਨਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ
ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

ਪ੍ਰਤੱਖ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼ਿਕ ਵਰਣਕਰਮ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਵਰਣਕਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਵੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮਾਨਵੀ ਅੱਖ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 380 ਤੋਂ 750 ਨੈਨੋ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਕਿਰਨਾਹਟ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਅਪਵਰਤਨ ਗੁਣਾਂਕ (refractive index) ਦੇ ਗੁਣਕ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 400 - 790 ਟੈਰਾ ਹਰਟਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ 555 ਨੈਨੋ ਮੀਟਰ (540 THz), ਵਰਣਕਰਮ ਦੇ ਹਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਣਕਰਮ ਵਿੱਚ ਉਂਜ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਵੀ ਅੱਖ ਜਾਂ ਮਸਤਸ਼ਕ ਵੇਖ ਜਾਂ ਪਹਿਚਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭੂਰਾ, ਗੁਲਾਬੀ ਜਾਂ ਰਾਣੀ ਅਨੁਪਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਤ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਖਾਸਕਰ ਲਾਲ ਦੇ ਛਾਏ।

centre|ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਰਣਕਰਮ ਦਾ sRGB ਅਨੁਵਾਦ
ਵਰਣਕਰਮਿਕ ਰੰਗ

ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਦੇ ਵਾਕਫ਼ ਵਰਣ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਕਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਏਕਲ ਆਵ੍ਰੱਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਣਕਰਮਿਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੰਗੀਏ / ਮੋਨੋਕਰੋਮੈਟਿਕ ਵਰਣ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

simple:Visible light
ਬੈਂਗਣੀ (ਰੰਗ)

ਬੈਂਗਣੀ ਇੱਕ ਸਬਜੀ ਬੈਂਗਣ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਮ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਵਾਇਲੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨਾਮ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ 380–420 nm ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਨੀਲ (ਇੰਡੀਗੋ) ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਰਣਚਕਰ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਹਰਾ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ, ਲਗਭਗ 380 - 450 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਬਸਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱਢਲਾ ਰੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਹਰਾ

ਹਰਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Green) ਇੱਕ ਰੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿਖਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ 495–570 nm ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਸਬਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਰੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਾ ਰੰਗ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਆਰ.ਜੀ.ਬੀ ਰੰਗ ਨਮੂਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੀਲੇ ਤੇ ਸਯਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਸਮੇਤ ਇਹ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲਾ ਰੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਝੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ


File:Flag of Italy.svg|The flag of Italy (1797) was modeled after the flag of France. It was originally the flag of the Cisalpine Republic, and the green came from the uniforms of the army of Milan.
File:Flag of Brazil.svg|The flag of Brazil (1889). The green color was inherited from the flag of the Empire of Brazil, where it represented the color of the House of Braganza.
File:Flag of Ireland.svg|The flag of Ireland (1919). The green represents the culture and traditions of Gaelic Ireland.
File:Flag of India.svg|The flag of India (1947). The green has been said at different times to represent the Muslim community of India, hope, or prosperity.
File:Flag of Bangladesh.svg|The flag of Bangladesh (1971). The green field stands for the lushness of the land of Bangladesh
File:Flag of Saudi Arabia.svg|The Flag of Saudi Arabia (1973) has the green color of Islam. The inscription in Arabic says: There is no God but Allah, and Mohammed is his Prophet,"
File:Flag of South Africa.svg|The flag of South Africa (1994) includes green, yellow and black, the colors of the African National Congress.
File:Flag of Libya (1977-2011).svg|The former flag of Libya (1977–2011) was the only monochromatic flag in the world, with no design or details.
File:Flag of Nigeria.svg|The flag of Nigeria (1960). The green represents the forests and natural wealth of the country.
File:Flag of Pakistan.svg|The flag of Pakistan (1947). The green part represents the Muslim majority of the country.

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਪੀਲਾ (ਰੰਗ)

ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾਈ ਧੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੰਗ ਸੋਨੇ, ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ 570-590 nm ਹੈ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਚਮਕ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਯੈਲੋ (yellow) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੈਲੋ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਿਓਲੂ (geolu) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟਿਕ-ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਯੈਲਵੇਜ (gelwez) ਦਾ ਬਿਗੜਿਆ ਰੂਪ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ, ਕਲਾ ਤੇ ਰਿਵਾਜ

ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ

ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਫ਼ਾ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਲਾਸਕੌਕਸ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 17,300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ

18ਵੀਂ ਅਤੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ

20ਵੀਂ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ
ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤ 'ਚ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ (ਆਪਟਿਕਸ) ਵਿੱਚ

ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ 570 ਤੋਂ 590 ਨੈਃ ਮੀਃ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਟੀਨਾ ਦੇ ਕੋਣ ਸੈੱਲ 'ਤੇ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਬਰਾਬਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 570-590 ਨੈਃ ਮੀਃ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੰਗੀਨ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ

ਰੰਗੀਨ ਛਾਪੇ (ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ)) ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜੈਂਟਾ, ਸੇਆਨ (cyan) ਸਮੇਤ ਤੀਜਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਰੰਗੀਨ ਛਾਪਾ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਰੰਗੀਨ ਤਸਵੀਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਲੇਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ

ਐਸਟ੍ਰੋਨੌਮੀ

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ

ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ

ਮੱਛੀਆਂ ਵਿੱਚ

ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ

ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ

ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ

ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ
ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਚ

ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਤੇ ਬੋਲ-ਚਾਲ 'ਚ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਲਾਲ

ਸੂਹਾ ਜਾ ਰੱਤਾ ਜਾ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੂਰਖ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਢਲੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਦੂਜੇ ਦੋ ਮੁੱਢਲੇ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਪੀਲਾ ਹਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹਦੀ ਛੱਲ-ਲੰਬਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ – ਕਰੀਬ 625–740 nm ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਗ਼ੁੱਸੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਲਾਲ ਫ਼ੌਜ।ਲਾਲ ਰੰਗ ਖੂਨ ਦਾ ਵੀ ਬੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਸੰਤਰੀ (ਰੰਗ)

thumb|right|ਸੰਗਤਰਾ

ਨਾਰੰਗੀ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਉਕਤ ਰੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਰੰਗੀ (ਫਲ) ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਦੇ ਵਰਣ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਪਕਟਰਮ ਦੇ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ, ਲੱਗਭੱਗ 585 - 620 nm ਦੇ ਲਹਿਰ ਦੈਰਘਿਅ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਚ ਇਹ 30º ਦੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗਾਜਰ, ਪੇਠਾ, ਮਿੱਠੇ ਆਲੂ, ਸੰਤਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੈਰੋਟਿਨ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫੋਟੋਸੈਨਥੈਟਿਕ ਤੋਂ ਰੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਇਸ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਪੱਕੇ ਸੰਤਰੀ ਫਲ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਪੋਮ ਡੀ ਓਰੈਂਜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੱਗੋਂ ਇਤਾਲਵੀ ਅਰੈਂਸੀਆ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਰੰਜ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਨਾਰੰਗਾ (ਨਾਰੰਗ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ। ਆਮ ਪਬਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਫਤਰੀ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ 'ਸੰਤਰੀ' ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ 1512 ਵਿਚ ਦਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, “ਸੰਤਰੀ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1044 ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਨੌਰਮਨ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ


File:Ambersweet oranges.jpg|ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ
File:Delicatearch.png|ਆਰਚਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ਯੂਟਾ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਆਰਕ
File:Lifeboats at Arklow Harbour - geograph.org.uk - 1453984.jpg|ਜਿਆਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
File:LaoWalkingMonk.jpg|ਲਾਓਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਬੋਧ ਭਿਕਸ਼ੂ
File:(A) Sadhu India.jpg|ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।
File:Saffron Crop.JPG|ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੇਸਰ

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗ
ਸੰਤਰਾ

thumb|right|ਸੰਤਰਾ
thumb|ਸੰਤਰਾ
ਸੰਤਰਾ ਇੱਕ ਫਲ ਹੈ। ਸੰਗਤਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛਿੱਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਚੂਸਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢਕੇ ਪੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤਰਾ ਠੰਡਾ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸੰਤਰੇ ਲੈਣਾ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਿੰਨੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਸੀ’ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਤਰਾ ਨਿੱਤ ਖਾਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੰਘ-ਜੁਕਾਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਨਿੱਤ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਵਾਦ ਲਈ ਲੂਣ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰੀ ਪਾਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੱਟੇ ਫਲ