ਕੋਹਕਾਫ਼

ਕੋਹਕਾਫ਼ ਜਾਂ ਕੌਕਸ ਜਾਂ ਕੌਕਸਸ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸ ਪਹਾੜ ਲੜੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ, ਏਲਬਰੁਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਕਾਕਸ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਖੰਡ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉੱਤਰ ਕਾਕਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕਾਕਸ। ਉੱਤਰ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਚੇਚਨੀਆ, ਇੰਗੁਸ਼ੇਤੀਆ, ਦਾਗਿਸਤਾਨ, ਆਦਿਗਿਆ, ਕਾਬਾਰਦੀਨੋ-ਬਲਕਾਰੀਆ, ਕਾਰਾਚਾਏ-ਚਰਕੱਸੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਓਸੈਤੀਆ, ਕਰਾਸਨੋਦਾਰ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਸਤਾਵਰੋਪੋਲ ਕਰਾਏ ਦੇ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਆਰਮੀਨਿਆ, ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜਿਆ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਓਸੈਤੀਆ, ਅਬਖ਼ਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਗੌਰਨੋ-ਕਾਰਾਬਾਖ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ

* ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਕਾਕਸ (Caucas) ਜਾਂ ਕੌਕਸਸ (Caucasus) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਕਫ਼ਕਾਜ਼ (قفقاز) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸ ਨੂੰ ਕਵਕਾਜ਼ (Кавка́з) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ

right|thumb|300px|ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ

ਉੱਤਰੀ ਕਾਕਸ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰੂਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਵੱਲ ਰੂਸ ਹੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਦੇ ਵੱਲ ਕਾਕਸ ਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਕਾਕਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਾਕਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਕਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਅੰਗ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਾਕਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

6,400 ਭਿੰਨ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਦਰਖਤ-ਬੂਟੇ ਅਤੇ 1,600 ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੰਗ, ਭੂਰਾ ਰਿੱਛ, ਬਘਿਆੜ, ਜੰਗਲੀ ਭੈਸਾ, ਕੈਸਪਿਅਨ ਹੰਗੂਲ (ਲਾਲ ਮਿਰਗ), ਸੁਨੇਹਰਾ ਮਹਾਸ਼ਿਏਨ (ਚੀਲ) ਅਤੇ ਓੜਨੀ (ਹੁਡਿਡ) ਕੌਵਾ ਚਰਚਿਤ ਹਨ। ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ 1,000 ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਮਕੜੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਣਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੈ- ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਦਰਖਤ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਰੁੱਖ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬੰਜਰ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੀ ਵਿੱਖਦੀ ਹੈ। ਕਾਕਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਓਵਚਰਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਚਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਲੋਕ

ਕਾਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਪਗ 50 ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਦੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਕੇਵਲ ਕਾਕਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਤੁਲਣਾ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰਖਿਏ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਜਿਸ ਹਿੰਦ ਯੂਰੋਪੀ ਬੋਲੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦਸੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰੋਂ ਮੀਲ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਅਸਮ ਰਾਜ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਧ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਆਇਸਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਤੱਕ। ਕਾਕਸ ਦੀ ਉਲਝੀ ਅਣਗਿਣਤ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਸੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਪਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ- ਆਰਮੀਨਿਆਈ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਔਸੇਤੀ ਬੋਲੀ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਅਜੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਲਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂਬਰ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਨਜਰਿਏ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਭਿੰਨ ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੁੰਨੀ ਮਤ ਦੇ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸ਼ਿਆ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ।

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਕਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗੋਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਿੱਟ-ਰੰਗੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਕਸੀ ਜਾਂ ਕਾਕੇਸ਼ਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ- ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਜ਼ਰ ਵਲੋਂ ਕੁੱਝ ਗੋਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ) ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਮਿਲਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੱਧ-ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਕੁਝ ਮਿਸਰ ਵਰਗੇ ਅਰਬ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ (ਜਾਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਸਨ) ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭੂਰੀ ਜਾਂ ਨੀਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਕਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੋਰਾਪਨ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਚਰਕਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

*Ethnographic map of Caucasus
*for travellers and others about Caucasus and Georgia
*Caucasian Review of।nternational Affairs—an academic journal on the South Caucasus
*BBC News: North Caucasus at a glance, 8 September 2005
*United Nations Environment Programme map: Landcover of the Caucasus
*United Nations Environment Programme map: Population density of the Caucasus
*Food Security in Caucasus (FAO)
*Caucasus and।ran entry in Encyclopaedia।ranica
*University of Turin-Observatory on Caucasus
*MA in Black Sea Cultural Studies.।nternational Hellenic University-School of Humanities
*Circassians Caucasus Web (Turkish)
*Georgian Biodiversity Database (checklists for ca. 11,000 plant and animal species)


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼