JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
චින් රාජවංශය

thumb|ක්‍රි.පු 210 දී චින් රාජවංශයඅගනුවර සියෑන්යෑන්ග්භාෂාව චීන භාෂාව‍පාලනය රජු යටතේඉතිහාසයචීනය එක්සේසත් කිරීම ක්‍රි.පු. 221චින් ෂී හුවාන්ග්ඩිගේ මරණය ක්‍රි. පු. 210ලියු බෑන්ග්හට යටත්විම ක්‍රි.පු. 206







චීන රාජවංශයක් වන චින් රාජවංශය ක්‍රි.පු. 221 දී පළමු අධිරාජ්‍යයා වු චින් ෂී හුවාන්ග්ඩි විසින් චීනය එක්සත් කිරීමත් සමග ආරම්භ විය. ක්‍රි.පු. 221 ආරම්භ වු මෙම පාලන සමයට පෙර අතුව චීනය පාලනය වුයේ රදළ වංශික ෂෝවු රාජ වංශය මගින් වේ. ක්‍රි.පු. 206 දී මෙම රාජ වංශය බිද වැටීමත් සමග චීනය හැන් රාජවංශයේ පාලනයට නතුවිය. මෙම රාජවංශයට අයත් පළමු අධිරාජ්‍යයා ෂී වෑන්ග් ටි ලෙස ද හැදින්වෙන අතර ඔහු චීනය එක්සේසත් කිරීමත් සමග චීනයේ අධිරාජ්‍යමය පාලන සමය ආරම්භ විය. එය අවසන් වුයේ 1912 වසරේදී චින්ග් රාජවංශය බිද වැටීමත් සමගයි. චින් රාජ වංශය එහි පාලන සමය තුළදී කේන්ද්‍රගත වු නිළධාරී වාදි පාලන ක්‍රමයක් නිර්මාණය කල අතර එය එතැන් පටන් අනුයාත රාජ වංශයන් මගින් භාවිතා කරන ලදී. චින් රාජ වංශයේ පාලන සමයේ උපරිම අවධියේදී ඔය යටතේ පාලනය වු ජනතාව මිලියන 40 ක් පමණ වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Qin_Dynasty
චිත්‍රාගාර

near Berlin was the first large-scale film studio in the world and the forerunner to Hollywood. It still produces movies every year.]]

චිත්‍රාගාරයක් යනු චිත්‍රපට නිර්මාණය සඳහා සකස් කළ පාලිත පරිසරයකි. මෙම පරිසරයට අභ්‍යන්තර (ශබ්ද වේදිකාව), බාහිර (පසුපස ප්‍රදේශය) හෝ එම ද්විත්වයම අයත් විය හැකිය. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී චිත්‍රාගාරය යන යෙදුම චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන හැඳින්වීමට ද භාවිතා කෙරෙයි. මීට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ හොලිවුඩයේ ස්වර්ණමය අවධියේදී (1920 දශකයේ අග භාගයේ සිට 1940 දශකයේ අගභාගය දක්වා) ප්‍රමුඛ පෙළේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදන ආයතන සතුව ඔවුන්ගේම චිත්‍රාගාර පැවතීමයි. වර්තමානයේද ඇතැම් නිෂ්පාදන ආයතන සතුව චිත්‍රාගාර පවතී. කෙසේ නමුත් සමස්තයක් ලෙස ලෝකය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල (එක්සත් ජනපදයේ පවා) බොහෝ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක ආයතන කිසිදිනෙක තමන්ට අයත් චිත්‍රාගාර පවත්වාගෙන ගොස් නැත. ඒ වෙනුවට ඔවුහු ස්වාධීන අයිතිය සහිත ස්ථාන කුලියට ගෙන සිය නිර්මාණ සිදු කර ඇත. බොහෝ විට මෙම ස්ථාන අයත් පුද්ගලයින්ම විසින් තමන්ගේම චිත්‍රපට නිපදවීම සිදු නොකරති.
අමතර අවධානයට
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Who built the first film studio in the United States?
* Columbia Pictures Production Crew Contract 1945
* A Film Studio for the Age of Virtual Reality . "A Montreal-based film studio is making movies that you’ll watch with a virtual-reality headset, pointing the way to a whole new form of entertainment." Rachel Metz, MIT Technology Review
චිත්‍රපටි ශාලා

චිත්‍රපටි ශාලාවක් හෙවත් සිනමා ශාලාවක් යනු චිත්‍රපට පෙන්වන ස්ථානයක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් මෙය ගොඩනැගිල්ලක් වෙයි.

බොහෝ චිත්‍රපට ශාලා වාණිජමය අරමුණින් ක්‍රියාත්මක වන ඒවා වන අතර පොදු ජනතාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක වෙයි. මේවාට ඇතුල්වීම සඳහා ටිකට්පතක් මිලට ගත යුතු වේ. දර්ශන ශාලාවේ ඉදිරි පස පිහිටා ඇති විශාල ප්‍රක්ෂේපක තිරයකට ප්‍රක්ෂේපක යන්ත්‍රයක් ආධාරයෙන් චිත්‍රපටය ප්‍රක්ෂේපණය කෙරේ. ඇතැම් චිත්‍රපට ශාලා මේවන විට සංඛ්‍යාත සිනමා ප්‍රක්ෂේපණ හැකියාවෙන් යුක්ත වෙයි. එබැවින් ඒවාට භෞතිකව චිත්‍රපට පිටපත් ප්‍රවාහනය අනවශ්‍ය වේ.
සටහන්

වසා දැමූ චිත්‍රපට ශාලා :- zසෙයින්තාන් - ග්‍රෑන්ඩ්පාස්, විලාසිනී - වැල්ලම්පිටිය,
කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට

thumb|එළිමහන් කාමෝද්දීපන චිත්‍රපටයක් රූගත කරන අතරතුර.
කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නොහොත් අසභ්‍ය සිනමාපට හුදෙක් නරඹන්නාගේ ලිංගික හැඟීම් උද්දීපනය කිරීම සඳහා, ලිංගික සංසර්ගය හෝ ලිංගිකත්වය හා සබැඳි අනෙකුත් ලිංගික ක්‍රියාවන් විවෘතව ප්‍රදර්ශණය කෙරෙන චිත්‍රපටයි. මෙම චිත්‍රපටි, 1900 මුල් භාගයේ බිහි වී ඉතා කෙටි කලකට පසු පරිණාමය විය.
නාමකරණය

ජාත්‍යන්තරව “Pornography” යන්න බොහෝ විට කෙටියෙන් “porn" ලෙස හඳුන්වන අතර මෙම චිත්‍රපට හැඳින්වීමේ පැරණි නම් අතර "adult film" (වැඩිහිටි චිත්‍රපට), "blue film" (නිල් චිත්‍රපට) හා "stag film" ඇතුළත් වේ. සාමාන්‍යයෙන් "softcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය හෝ අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය ඇතුළත් දර්ශන පෙන්නුම් නොකරන එහෙත් කාමෝද්දීපන දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා කරන අතර, "hardcore" යන්න ලිංගික ක්‍රියාවලිය සහ අත්‍යන්ත ලිංගික ආශ්වාදය සහිත පූර්ණ දර්ශන හැඳින්වීම සඳහා යොදා ගනු ලැබේ.
ඉතිහාසය

සිනමා කැමරාව, එහි ඉතිහාසයේ සිටම කාමෝද්දීපන දර්ශන රූගත කිරීම සඳහා භාවිතා කර ඇත. බොහෝ අවස්ථාවල දී ඒවා රහසේ බෙදා හැරුණු අතර නිවසේ හෝ පෞද්ගලික සමාජ ශාලා සහ රාත්‍රී සිනමා ශාලාවල ප්‍රදර්ශණය සඳහා මේවා යොදා ගැණුනි. මෙම චිත්‍රපට අර්ධ වශයෙන් නීත්‍යානුකූල කරනු ලැබුවේ 1970 දශකයේ දීය. 1980 දශකයේ දී නිකුත්වූ අසභ්‍ය වීඩියෝ පිටපත් මීට දශක කිහිපයකට පෙර නොසිතූ පරිදි විශාල ලෙස බෙදාහැරුණි. 1990 දශකයේ අගභාගයේ දී සහ 2000 මුල් භාගයේ දී අන්තර්ජාලයේ ව්‍යාප්තියත් සමඟ අසභ්‍ය නිර්මාණ බෙදා හැරීම ද ඝාතීයව වැඩි විය. එසේම එයින් අසභ්‍යත්වය පිළිබඳ නීතිමය පැමිණිලි ද සංකීර්ණ බවට පත් කළේය.
ජනප්‍රසාදය

thumb|left|upright=1.1|ජාත්‍යන්තර කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන්.
අසභ්‍ය සිනමාව සාර්ථකභාවයට පහාසුවෙන් පත්වන මූල්‍යමය වශයෙන් අතිශය ලාභදායී ව්‍යාපාරයකි. 2025 වර්ෂය වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන ගණනක් උපයන මෙම ක්ෂේත්‍රය මඟින් සෑම තත්පරයකටම අන්තර්ජාල පරිශ්‍රීලකයන් 28,000කට අධික ප්‍රමාණයක්ද, සෑම දිනකටම අන්තර්ජාල සෙවුම් මිලියන 68කට අධික ප්‍රමාණයක්ද ආවරණය කරයි. සමස්ථ ගෝලීය අන්තර්ජාල බාගතකිරීම්වලින් 35%ක්ම අසභ්‍ය සිනමාපටවේ.

ලෝකපූජිත ජාත්‍යන්තර කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන් මෙන්ම, සුමනා ගෝමස්, චන්දි රසිකා, තනූජා වීරසූරිය, සප්නා රෝෂිණී-කරීම්, විනූ වෙත්තමුණි, තමරා රෝෂිණී හා ශෙහාරා ජයවීර වැනි ශ්‍රී ලාංකික කාමෝද්දීපන චිත්‍රපට නිළියන්ද එක්ලෙස රසික ජනාදරයට පාත්‍ර විය.
The Lord of the ring : The Return of the King

ප්‍රවර්ධන දැන්වීම

අධ්‍යක්ෂණය පීටර් ජැක්සන්

නිෂ්පාදනය බැරී M. ඔස්බර්න්
ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්

නවකතාව :

J.R.R. ටොල්කීන්

තිර රචනය :

රචනය ෆ්‍රෑන් වොල්ෂ්
ෆිල්පා බොයෙන්ස්
පීටර් ජැක්සන්

එලිජා වුඩ්
සින් ඇස්ටින්
විගෝ මෝර්ටෙන්සන්
ලෑන් මැකලන්
ඇන්ඩි සර්කිස්
ලිව් ටයිලර්
කේට් බ්ලැන්චට්

ප්‍රධාන ජෝන් රිස් - ඩේවිස්
බර්නාඩ් හිල්
ක්‍රිස්ටෝර්පර් ලී
බිලි බොයිඩ්
ඩොමිනික් මොනගන්
ඕලන්ඩෝ බ්ලූම්
හියුගෝ වීවින්ග්
මිරැන්ඩා ඔටෝ
ඩේවිඩ් වෙන්හැම්
බ්‍රැඩ් ඩවුරිෆ්
කාර්ල් අර්බන්
ජෝන් නොබෙල්
සීන් බීන්

සංගීතය හොවර්ඩ් ෂෝ

සිනමාකරණය ඇන්ඩෘ ලෙස්නි

සංස්කරණය ජෙමී සෙල්කර්ක්

බෙදාහැරීම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය - New Line Cinema
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හැර වෙනත් විවිධ බෙදාහරින්නන්

නිකුත්කළ දින (ය) 2003 දෙසැම්බර් 17

සිනමා දර්ශනය :

ධාවන කාලය මීටර් 200

දීර්ඝ කළ සංස්කරණය :

මීටර් 252

රට නවසීලන්තය
එක්සත් ජනපදය

භාෂාව ඉංග්‍රීසි

වියදම ඩොලර් මිලියන 94

දළ ආදායම ඩොලර් 1,119,263,306

මුල් කෘතිය The Lord of the Rings :
The Two Towers


The Lord of the ring : The Return of the King යනු පීටර් ජැක්සන් විසින් සම රචනා කළ සම නිෂ්පාදනය කළ මනඃකල්පිත වීර චරිත චිත්‍රපටයකි. මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් J.R.R වොල්‍කීන්ගේ ‘The Lord of the Rings’ කාතියෙහි තුන්වන වෙළුම මත පදනම් වී ඇති අතර (නමුත් දෙවන වෙළුමෙහි කොටස් ද ඇතුළත් වේ.) එය ‘The Lord of the Rings’ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයෙහි අවසාන චිත්‍රපටය වේ. එය ‘The Fellowship of the Rings’ සහ ‘The Two Towers’ අනුව දිවෙන අතර සම චිත්‍රපටවලට සමගාමීව චිත්‍රපටයට නගා ඇත.

සවුරන් විසින් භූමි මධ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේ ඔහුගේ අවසාන අදියරත් දියත් කිරීමත් සමග, මායාකාර ගැන්ඩාෆ් සහ රෝහන්හි රජු තිඔ‍ඩන් විසින් ඉදිරියෙන් පැමිණෙන තර්ජනයෙන් ගොන්ඩර්හි අගනුවර වන මිනාස් ටිරිත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිය හමුදාවන් රැස් කරති. ඇරගන් අවසානයේදී ගොන්ඩර් අත්පත් කරගන්නා අතර ඔහු විසින් සෞරන් පරාජය කිරීම පිණිස උදවු ලබා ගැනීමට භූත සේනාවක් කැඳවයි. අවසානයේදී අවසානයේදී ආයුවල සියළු බලයන් හමුදාවේ වුවද ඔවුන්ට ජයගත නොහැකි බව ඔවුන් තේරුම් ගනී; හොබිට්ස්, ෆ්‍රෝඩෝ, සහ සෑමි තිදෙනාට මුද්දේ වගකීම පැවරෙන අතර ගොලමි ඔවුන්ට ද්‍රෝහි වේ, අවසානයේදී ඔවුන් මෝඩෝහි One Ring විනාශ කරනු ලැබේ.

2003 නොවැම්බර් 17 වන දින නිකුත් වූ ‘The Lord of the ring : The Return of the King’ චිත්‍රපටය, වැඩිම විවේචක ප්‍රසාදය දිනූ චිත්‍රපටි අතුරින් 1 ක් සහ මෙතෙක් වැඩිම බොක්ස් ඔෆිස් සම්මානය ලැබූ චිත්‍රපටය බවට පත් විය. එය යෝජිත ඇකඩමි සම්මාන එකොළහම ජයග්‍රහණය කළ අතර, එමගින් මෙය වැඩිම ඇකඩමි සම්මාණ ජයග්‍රහණය වෙනුවෙන් ‘ටයිටැනික්’ සහ ‘බෙන් - හර්’ චිත්‍රපට සමග සම තත්වයට පත් වේ. මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානයද ජයග්‍රහණය කළ අතර එම ජයග්‍රහණය මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයක් ඉතිහාසයේ පළමුවරට ලැබූ අවස්ථාව එය විය.එසේම එය ‘ටයිටැනික්’ චිත්‍රපටයට පිටුපසින් සිටිමින් මෙතෙක් ලොව පුරා දෙවැනි වැඩිම ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බවටද, චිත්‍රපට මාලාවෙහි වැඩිම සාර්ථකත්වය ලැබූ චිත්‍රපටය බවටද පත් විය‍. මෙහි විශේෂ දීර්ඝ කරන ලද සංස්කරණය, චිත්‍රපටයේ විවිධ කොටස් සහිත අතිරේක මිනිත්තු 52 න් සමන්විත වන අතර එහි DVD තැටිය 2004 දෙසැම්බර් 14 වන දින නිකුත් කරන ලදී.


thumb|
References

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Lord_of_the_Rings:_The_Return_of_the_King
දෙමළ සිනමාව

දෙමළ සිනමා ව්‍යාපාරය ඉන්දියාවේ කේන්ද්‍රගතව පවතින දෙමළ භාෂා සිනමා නිර්මාණ සඳහා වාසස්ථානය වන අතර එය ඇතැම් විට කොලිවුඩය ලෙසද හැඳින්වේ. (கோலிவுட்) කොලිවුඩ් නම් නාමය කොඩම්බක්කම් නම් චෙන්නාහි (අතීතයේදී මෙය මදුරාසිය ලෙස හැඳින්වුණි) පිහිටා ඇති ප්‍රදේශය ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූවකි. මෙම කොඩම්බක්කම් ප්‍රදේශයේ දී දෙමළ චිත්‍රපටවලින් බහුතරයක් නිර්මාණය කෙරෙයි. දෙමළ භාෂා චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකාවේදීද පටිගත කෙරෙයි.

1916 වසරේදී කීචකා වාදම් නම් චිත්‍රපටයෙන් නිහඬ කොලිවුඩ් චිත්‍රපට නිර්මාණය වූ අතර ශබ්ද සහිත චිත්‍රපට නිර්මාණය 1931 පටන් ආරම්භ විය. 1930 දශකයේ අවසාන කොටස වන විට මෙම ක්ෂේත්‍රය කෙතරම් සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුණේද යත් මදුරාසි ප්‍රාන්තයේ ව්‍යවස්ථාදායකය විසින් ප්‍රථම වරට 1939 දී විනෝදාස්වාද බදු පනතක් ඉතා අඩු විරෝධයක් මධ්‍යයේ සම්මත කර ගන්නා ලදී.
ශ්‍රී ලංකා දෙමළ සිනමාව

දමිල බසින් හඬ කැවූ සිංහල චිත්‍රපට

#කුසුමලතා(සැඟගවුණ පිළිතුර)
#කලියුගකාලම්(කලියුග කාලේ)
#නාන්ගු ලෙච්චම්(හාරලක්ෂෙ)
#යාර් අවල්(අභිරහස)
#ඔරුතෙලෙ කාදල්(ඒක දිග කතාවක්)
#පනි මලර්ගල්(මිහිදුම් සිහින)
#ඉවලුම් ඔරු පෙන්(ගැහැනියක්)
#අජාසත්ත(අජාසත්ත)
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:සිනමා කලාව
ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව
ටයිටැනික් (1997 චිත්‍රපටය)

ටයිටැනික් 1997 වර්ෂයේ දී ජේම්ස් කැමරන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කර ,රචනා කර, නිෂ්පාදනය කර සංස්කරණය කරන ලද RMS ටයිටැනික් නැව ගිලීයාම පිළිබඳව වූ ,ව්‍යවසනය කැටිවූ ප්‍රේම වෘත්තාන්තමය චිත්‍රපටයකි. 1912 දී මංගල යාත්‍රාවේ යෙදෙන අතරතුරදී අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ගොදුරු වන ටයිටැනික් නෞකාව තුළදී ආදරයෙන් වෙළෙන සමාජයේ වෙනස් සමාජ පන්ති දෙකකින් එන ජැක් ඩෝසන් සහ රෝස් ඩිවිටි බුකාටර් (ලියනාඩෙ ඩි කැප්රියෝ සහ කේට් වින්ස්ලෙට් රඟ දක්වයි) අතර ප්‍රේම වෘතාන්තය මෙය තුළින් ගෙන හැර දක්වයි. මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත සහ කේන්ද්‍රගත ආදර කතාව කල්පිත ඒවා වුවද සමහර සහායක චරිත(නාවික පිරිසෙහි සාමාජිකයන් වැනි) ඓතිහාසික චරිත පදනම් කරගෙන ගොඩනගා ඇත. ග්ලෝරියා ස්ටුවර්ට් විසින් වයස් ගත රෝස් ගේ චරිතය රඟ දක්වන අතර ඇය විසින් නූතන දින රාමුවක සිට කතාව කියනු ලැබේ. සුන්බුන් වූ සැබෑ RMS ටයිටැනික් නෞකාවෙහි කොටසක් රූපගත කළ කැමරන් විසින් 1995 දී චිත්‍රපටය නිෂ්පාදනය ආරම්භ කළේය. ඔහු විසින් මෙම ආදර කතාව සැබෑ ජීවිතයේ ශෝකාන්තය දැනවීමට ප්‍රේක්ෂක පිරිස ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස චිත්‍රපටයේ වර්තමාන දර්ශන සඳහා රූගත කිරීම් Akademik Mstislav Keldysh හිදි සිදු කෙරෙනු අතර Playas de Rosarito හිදී නෞකාව යලි නිර්මාණය කරන ලදී. කැමරන් විසින් ‘පරිමාණ ආදර්ශය’ සහ පරිගණක රූපද නෞකාවේ ගිලියෑම නැවත නිරූපනය සඳහා යොදා ගන්නා ලදී. ටයිටැනික් සඳහා දැරූ වියදම ඇ.ඩොලර් මිලියන 200ක් පමණ වූ අතර එය මෙතෙක් නිපදවා ඇති වැඩිම වියදම් දැරූ චිත්‍රපටයද වේ. මේ සඳහා Paramount Pictures සහ20th Century Fox. ආයතනද මූල්‍යයමය ආධාර සපයා ඇත. චිත්‍රපටය 1997 ජුලි මස 2 වැනි දා මුලින්ම නිකුත් වීමට නියමිතව තිබුණද එයින් පසු නිෂ්පාදන කාර්යන් නිකුත් වීමේ දිනය 1997 දෙසැම්බර් 19 වැනිදා දක්වා කල් ගියේය. ටයිටැනික් නිකුතුවේ දිනය කල් යෑම පිළිබඳ පුවත සැල වීමත් සමග මුද්‍රණාලය ටයිටැනික් අසාර්ථකවේ යැයිද එය Fox සහ Paramount ආයතන වල වැටීමට හේතු වේ යැයි ද විශ්වාස කළේය. සියලු සුන්වූ බලාපොරොත්තු මැද ටයිටැනික් චිත්‍රපටය චිවේචනාත්මක වශයෙන් සහ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක චිත්‍රපටයක් බවට පත්විය. එය ‘ඇකඩම් සම්මාන’සඳහා යෝජිත නම් අතරට 14 වතාවක් එකතු වෙමින් ඇකඩම් සම්මාන සඳහා වැඩියෙන්ම යෝජනා වු චිත්‍රපටය බවට පත්විය. ටයිටැනික් චිත්‍රපටය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානය ඇතුළුව ඇකඩම් සම්මාන 11 ක් ජයග්‍රහණය කළේය. එමෙන්ම එය ලොව වටා ඩොලර් බිලියන 1.8ක ආදායමක් ලබමින් මෙතෙක් දෙවෙනි වැඩිම ආදායමක් ලද චිත්‍රපටය බවටද පත්විය.
සටහන්

ප්‍රවර්ගය:හොලිවුඩ් චිත්‍රපට
ප්‍රවර්ගය:චිත්‍රපට
යුරෝපානු ඉතිහාසය-වසර සියයේ යුද්ධය

වසර සියයේ යුද්ධය යනු ප්‍රංශයේ ජේෂ්ඨ කේප්ටියානු රජ පරම්පරාවේ නැතිවීමත් සමග හිස්වු ප්‍රංශ රජකිරුල සදහා රාජකීය නිවාස දෙකක් අතර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවති ගැටුමකි. මූලික තරඟ කරුවන් දෙපල වුයේ වැලෝයිස් (Volais) නිවහන හා ප්ලේටජෙනට් (Plantaganet) නිවහනයි. වැලෝයිස් නිවහන ප්‍රංශ රජකමට ඉල්ලුම් කළ අතර එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් නිවහන ප්‍රංශය හා එංගලන්තය රජ කමට ඉල්ලුම් කරන ලදී. අංජවු නිවහන ලෙසද හැදින්වු එංගලන්තයේ ප්ලේටර්ජෙනට් රජවරුන්ගේ මූල ප්‍රංශයේ අංජවු හා නොර්මැන්ඩි ප්‍රදේශ වල පිහිටා තිබුණි. ප්‍රංශ සොල්දාදුවන් දෙපැත්තෙහිම සටන් කළ අතර බුර්ගන්ඩිවරු හා ඇක්විටෙන්වරු ප්ලේටජෙනට් පැත්තට වැඩි දායකත්වයක් ලබාදෙන ලදී.

මෙම ගැටුම 1337 සිට 1453 දක්වා වසර 116 ක් පුරාවට පැවතුණි. යුද්ධය කුඩා සාමකාල කිහිපයකින් හා දිගු සාමකාල දෙකකින් අතරමග විරාම සහිතව සිදු වන ලදී. අවසානයේදී එය ප්ලේටර්ජෙනට්වරු ප්‍රංශයෙන් නෙරපාදැමීමත් සමගම ඉවත් විය. (කැලයිස් පේල් හැර) 1360 සිට 1369 දක්වා හා 1389 සිට 1415 දක්වා තිබු දිගු සාමකාල දෙක අඩු කළ විට යුද්ධය වසර 81 ක් පුරාවටම පැවති ඇත.

යුද්ධය ඇත්ත වශයෙන්ම ගැටුම් ශ්‍රේණියක් වු අතර සාමාන්‍යයෙන් කොටස් තුනකට හෝ 4 කට බෙදීම සිදු කරනු ලැබේ. ඒවා නම් එඩ්වඩ් යුද්ධය (1337 – 1360), කැරොලයින් යුද්ධය (1369 – 1389) ලැන්කස්ටර් යුද්ධය (1412 – 1431) හා ජෝන් ඔෆ් ආර්ක් (1412 – 1431) ගේ පෙනී සිටීමෙන් පසු ඉංග්‍රීසි බලමුළුව ක්‍රමයෙන් හීන වී යාමයි. අනෙකුත් සමකාලීන යුරෝපීය ගැටුම් කිහිපයක් ද එංගලන්තය හා‍ප්‍රංශය අතර ගැටුමට සෘජුවම සම්බන්ධ වී තිබේ. ඒවා නම් පරම්පරාව පිළිබද බ්‍රිටන් යුද්ධය, කැස්ටිලියානු සිවිල් යුද්ධය හා රිටර්වරු දෙදෙනාගේ යුද්ධය වෙයි. වසර 100 යේ යුද්ධය යන වදන මෙම ක්‍රියාදාම ශ්‍රේණිය විස්තර කිරීම සදහා පසුව හදුන්වා දෙන ලද වදනකි.

සාධක ගණනක් නිසා මෙම යුද්ධයට ඓතිහාසික විශේෂත්වයක් උරුම වී ඇත. මූලිකවම පෙලපත් පිලිබද ගැටුමක් වුවත් මෙම යුද්ධය මගින් ප්‍රංශය හා ඉංග්‍රීසි ජාතිකත්වය පිළිබද අදහසට වේගයක් ලබා දෙන ලදී. යුධමය වශයෙන් එමගින් නව ආයුධ හා ශිල්පීය ක්‍රම බිහිවු අතර දැඩි අශ්වා රෝහකයන් විසින් අනසක පතුරුවා ගෙන සිටි වැඩ වසම් හමුදා පති ඉවත දමන ලදී. බටහිර රෝම අධිරාජ්‍ය කාලයේ සිට බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රථම නැගිසිටිමේ හමුදාව මෙම යුද්ධය සදහා හදුනාවාදුන් අතර එමනිසා කුලී ජනයාගේ භූමිකාව බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය. මේ සියල්ල නිසා මෙන්ම එහි දිගු කාලය නිසා එය මධ්‍යතන යුධ ඉතිහාසයේ වඩාත් විශේෂිත ගැටුම් වලින් එකක් ලෙස සැලකිය හැක. ප්‍රංශයේ සිදු වු ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණ, සිවිල් යුද්ධ, මරණීය වසංගත, දුර්භික්ෂ හා කුලී හමුදා මංකොල්ල කරුවන් බවට පත්වීම මගින් එහි ජනගහනය 2/3 කින් අඩුවන ලදී.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Hundred_Years_War
යුරෝපානු ඉතිහාසය-ප්‍රංශයේ පළමු නැපෝලියන්

නැපෝලියන් I ( ඉපදුණේ නැපෝලියන් දි බොනපාර්ට්, පසුව නැපොලියන් බොනපාර්ට්) (0769 අගෝස්තු 15 – 1821 මැයි 5) නම් නවීන යුරෝපියන් ඉතිහාසයට කැපී පෙනෙන ලෙස බලපෑම් එලල් කළ ප්‍රංශ යුධ හමුදා සහ දේශපාලනික නායකයෙකි. ඔහු ප්‍රංශ විප්ලවය කාලයේ (French Revoolution) ජෙනරල් වරයෙකි. ප්‍රංශ ජනරජයේ ප්‍රධාන කොන්සල්වරයෙකු ලෙස ප්‍රංශයේ පාලකයා , ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා (Empereur des Francais), ඉතාලියේ රජුය. ස්විස්ටර්ලන්තයේ රාජ්‍යය සන්ධානයේ මැදිහත් කරුය. රයින් රාජ්‍යය සන්ධානයේ ආරක්ෂකයාය.

කෝර්සිකාහි (Corsica) උපත ලබා ප්‍රංශයේ ප්‍රධාන දේශයේ කාලතුවක්කු නිළධාරියෙකු ලෙස පුහුණු වුණේය. ඔහු ප්‍රථමයෙන්ම ප්‍රංශ විප්ලවයේ (French Revolution) ජෙනරල්වරයෙකු වශයෙන් ප්‍රමුඛව ඉහළට ආවේය. ඒ ප්‍රංශයට එරෙහිව පෙළ ගැස්වූ පළමු සහ දෙවන ඒකාබද්ධ හවුලට (Forst Coalition and second Coalition) එරෙහිව සාර්ථක වූ යුධ මෙහෙයුම් කිහිපයක් මෙහෙය වූ නිසයි.1799 පසු කාලීනව නැපෝලියන්ට නීත්‍යානුකූල නොවන බලය අල්ලා ගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසුණු අතර ඔහු ඔහුවට පළමු කොන්සල්වරයෙකු ලෙස තනතුරේ පිහිටුවා ගත්තේය. අවුරුදු 05 කට පසු ඔහු ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා බනට පත් විය. දහනව වන සියවසේ පළමු දශකයේ ඔහු ප්‍රංශයේ යුධ හමුදාව යුරෝපයේ ප්‍රබල ප්‍රධාන රටවල් වලට එරෙහිව හරව‍ා යැවීය. එහිද යුරෝපා මහද්වීපයට (Europe) ඉතා ඉක්මන් යුධමය ජයග්‍රහණයන් ඔස්සේ පාලනය කෙරිණි. එහිදී ඔස්ටර්ලිට්ස් (Austerlitz) සහ ෆීජ්ලන්ඩ්(Friedland) වැනි සටන් හරහා ප්‍රතිමූර්තියක් විය. ඒ ව්‍යාප්ත වූ මිත්‍ර ගිවිසුම් ක්‍රමයන්හි සැකසීම හරහායි. ඔහු ප්‍රංශය විසින් පාලනය කෙරුණු රජයන්හි වැදගත් රජයේ නිළධාරීන් ලෙස හා බලවතුන් ලෙස ඔහුගේ මිත්‍රයන් හා පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කළේය.
1812 දී ප්‍රංශය විසින් මෙහෙයවූ විනාශකාරී රුසියානු ආක්‍රමණය , නැපෝලියන්ගේ වාසනාව තීරණය කරන අවස්ථාවක් ලෙස සටහන් විය. යුධ මෙහෙයුම් නැවත පෙර පැවති බලය ලබා ගත නොහැකි වන ආකාරයෙන් “ ග්‍රොන්ඩ් ආමි” (Grande Armee) විනාශ කර දැමීය. 1813 දී ඔක්තෝබරයේ හයවන ඒකාබද්ධ හවුල මගින් (Sixth Coalition) ලෙයිප්සිග් (Leipzig) හිදී ඔහුගේ හමුදාව පරාද කළ අතර පසුව ප්‍රංශය ආක්‍රමණය කළේය. 1814 අප්‍රේල් මාසයේදී ඒකාබද්ධ හවුල මගින් නැපෝලියන් බලයෙන් අස්කිරීමට බලපෑම් කෙරුණු අතර ඔහුව ඉල්බා (Elba) දිවයිනට පිටිවහල් කිරීමටද බලපෑම් කෙරුණි. අවුරුද්දකටත් අඩු කාලයකින් නැවත ප්‍රංහයට පැමිණි අතර දින 100 න් (Hundred days) රජයේ පාලනය නැවත ලබා ගත්තේය. එය 1815 ජුනි මාසයේ 18 වන දින වොටර්ලු හිදී සුදු වූ ඔහුගේ අවසාන පරාජයට කලින් සිදු විය. නැපෝලියන් ඔහුගේ ජීවිතයේ ඉතිරි අවුරුදු සයක කාලය බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයා යටතේ ඇති ශාන්ත හෙලේනා (st. Helena) දිවයිනේ ගත කළේය. නැපෝලියන් සංසන්දනාත්මකව ස්වල්ප යුධමය නවීකරණයන් දියුණු කළේය. ඔහුගේ තනතුර කාලතුවක්කු අංශයේ සිට අවි ආයුධ තැනට වෙනස් වුවත්, සහ ඉහළ ප්‍රමිතියෙන් යුතු සියලු ආයුධ ඒකකයන් සේ හමුදා බලඇණි උසස් කිරීම සියලු විශාල නවීන හමුදා මගින් සැබවින්ම පිළිගැණිනි. ඔහු ඔහුගේ උසස්ම උපක්‍රම , වෙනස් වූ මුලාශ්‍රවලින් ආකර්ෂණය කරගත් අතර ඔහු ඔහුගේ නවීන, ප්‍රතිසංස්කරණය වූ ප්‍රංශ හමුදාව සමග ප්‍රධාන විජයග්‍රහනයන් කිහිපයක් ලබා ගත්තේය. ඔහුගේ යුධ මෙහෙයුම් ලෝකයේ සියලු යුධමය අධ්‍යයන කරුවන් අධ්‍යයනය කළ අතර ඔහුව පුළුල් ලෙස ඉතිහාසයේ ශේෂ්ඨතම අණ දෙන්නෙක් ලෙස සැලකීය. ඔහුගේ යුධමය ජයග්‍රහණය හැරුණු කොට ; නැපෝලියන්, නවීන ප්‍රංශ ජනපදයේ රාජ්‍යය පරිපාලනයට පදනම සකසන නැපෝලියන් රහස්‍යය සංකේත (Napoleanic Code) ස්ථාපනය කිරීම වෙනුවෙන්ද මතකයේ රඳවාගෙන තිබේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Napoleon

ප්‍රවර්ගය:කැබලි ලිපි
රෝමානු නීතිය

thumb|

Digesta හි 16 වන සියවසේ පසුභාගයේ සංස්කරණයක මුල් පිටුව. ජස්ටීනියන් අධිරාජ්යයාගේ Corpus Juris Civilis හි කොටසකි.

රෝමානු නීතිය යනු පුරාතන රෝමයේ නෛතික පද්ධතියයි. බටහිර ලෝකයේ යොදා ගන්නා පරිදි මෙම වදන මඟින් හැඳින්වෙන්නේ රෝමානු / බයිසන්ටියානු රාජ්යයන් ඒවායේ නිල භාෂාව ලෙස 7 වන සියවසේ දී ග්‍රීක භාෂාව තෝරා ගැනීමට පෙර වූ නෛතික දියුණුවීම්ය. එවැනි දියුණුවක් තිබූ රෝමානු නීතිය වසර 1000කට වඩා වැඩි කාල පරිච්ඡේදයක් ආවරණය කරන අතර එය Twelve Table නීතියේ සිට (449BC සිට) පළවන ජස්ටීනියන් අධිරාජ්යයාගේ Corpus Juris Civilis දක්වා දිවේ. ජස්ටීනියන් කේතවල සංරක්ෂණය වී ඇති පරිදි රෝමානු නීතිය බයිසන්ටයින් අධිරාජ්යයේ නෛතික ක්‍රියාකාරකම්වල පදනම වූ අතර පසුව යුරෝපානු මහාද්වීපයේ මෙන්ම ඉතියෝපියාවේ නෛතික ක්‍රියාකාරකම්වල පදනම ද විය.

වඩා පුළුල් අර්ථයකින් ගත් කළ රෝමානු නීතිය පුරාතන රෝමයේ නෛතික පද්ධතියට පමණක් පරිශීලනය නොවන අතර එමඟින් 18 වන සියවසේ අවසානය දක්වා බටහිර යුරෝපයේ බොහෝමයක් කොටස් පුරාවට යෙදී තිබූ නීතිය පරිශීලනය වේ. ජර්මනිය වැනි සමහරක් රටවල්වලදී රෝමානු නීතියේ ප්‍රායෝගික යෙදීම් 18 වන සියවසෙන් එපිටද පැවතුණි. මෙම හේතුව නිසා යුරෝපයේ හා වෙනත් ප්‍රදේශවල ඇති නූතන සිවිල් නීති පද්ධති රෝමානු නීතිය මඟින් අතිශය බලපෑමකට ලක්වී ඇත. මෙය පුද්ගලික් නීති ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂයෙන් වේ. රෝමානු නීතිය මඟින් ඉංග්‍රීසි නෛතික පද්ධතිය මත මහද්වීපයෙහි නෛතික පද්ධතිවලට වඩා අඩු බලපෑමක් එල්ල කළත් ඉංග්‍රීසි හා උතුරු ඇමරිකානු සාමාන්‍ය නීතිවල රෝමානු නීතියට යම් නැඹුරුතාවක් ඇත. රෝමානු නීතියෙහි බලපෑම සියළු නෛතික පද්ධතිවලින් පාහේ යොදා ගන්නා නෛතික වාග් මාලාවේ පොහොසත්කමින් හොඳින් දර්ශනය වේ. මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස Stare Decisis, Culpa In Contrahendo හෝ Pacta Sunt Servanda යන වදන් දැක්විය හැක. වඩාත් විශේෂිත දෙය වන්නේ Corpus Juris Civilis පැමිණි බයිසන්ටයින් අධිරාජ්යයේ නැඟෙනහිර යුරෝපානු රටවලට අධික බලපෑමක් එල්ල වුවත් ඒවා Corpus මඟින් සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑමකට ලක් නොවීමයි. කෙසේ නමුත් ඒවා රෝමානු ගොවිතැන්කරුවන්ගේ නීතිය මඟින් යම්තාක් දුරකට බලපෑමට පත් වී තිබුණි.

ප්‍රවර්ගය:රෝමානු නීතිය
ප්‍රවර්ගය:අපරාධ නීතිය
යුරෝපානු ඉතිහාසය-පළමු අධිරාජ්‍යයා

රෝමයේ ප්‍රථම අධිරාජ්‍යයා හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන් අර්ථ දක්වන ලද පිළිතුරු ‍නොමැත. ශුද්ධ තාක්ෂණික දර්ශනයක් යටතේ දී පැහැදිලි ප්‍රථම අධිරාජ්‍යවරයෙක් නොපවතී. මෙම තනතුර රෝමානු පාලන පද්ධතියේ නිළ තනතුරක් නොවේ. එය එකිනෙකට වෙනස් කාර්යයන් ගණනක සම්මිශ්‍රණයකි.
thumb|ජුලියස් සීසර් ගේ ඩයබේස් උඩුකය ප්‍රතිමාවක්

ජුලියස් සීසර් Dictator Perpetuus (ජීවිතය සඳහා අඥාදායකයෙක්) විය. එය අඥාදායකත්වයේ අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක් වූ අතර රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ නිළ ස්ථානයක් විය. නීතිය අනුව අඥාදායකයකුගේ පාලනය කිසිවිටකත් මාස 6ක් නොයික්මවයි. එමනිසා සීසර් මඟින් නිර්මාණය කරන ලද ආකාර‍ය රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ මූලික න්‍යායන්වලට පටහැනි වේ. එනමුත් නිළ වශයෙන් ඔහුගේ අධිකාරය මෙම සමූහාණ්ඩු තනතුර මත රඳා පැවතුණි. කෙසේ නමුත් එය අසාමාන්‍ය වූ නිසා ඔහුව සමූහාණ්ඩු නිළධාරීවරයෙක් ලෙස සැලකුණි. කෙසේ නමුත් ඔහු විසින් සමාව දී තිබූ ඔහුගේ පෙර සතුරන් කිහිප දෙනෙක් ඇතුළත්ව සෙනෙට් සභිකයන් කිහිප දෙනෙක් ඔහු රජකමට පත් වී රාජාණ්ඩුවක් පිහිටීමට උත්සාහ දරනු ඇතැයි බියට පත් වූහ. එමනිසා ඔවුන් ඔහුව ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණ සකස් කළහ. 44 BC මාර්තු මාසයේ දී ඝාතකයන්ගේ කඩු පහරවල්වලින් ආඥාදායකයා මරණයට පත් විය.

ඔහුගේ මිනිපිරියගේ ස්වාමිපුරුෂයා වූ ඔක්ටේවියන් ඔහුගේ පුරෝගාමියාගේ වරදින් යම් දෙයක් ඉගෙන ගත් අතර ඔහු ආඥාදායකයා යන වදන කිසිවිටකත් ප්‍රකාශ නොකළ අතර ඔහුගේ බලයන් සමූහාණ්ඩු ආකාරය යටතේ වඩාත් පරිස්සමින් මෙහෙය විය. ඔහුට ඔගස්ටස් (ඔසවා තබන ලද තැනැත්තා) හා ප්‍රින්සෙප්ස් (රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රථම පුද්ගලයා හෝ රෝමානු සෙනෙට් ප්‍රථම නායකයා) වැනි නාම කිහිපයක් ලැබුණි. පසුව සඳහන් වූ නාමය රාජ්‍ය සඳහා තම සේවය ඉටු කළ අය සඳහා ප්‍රධ‍ානය කරන ලද්දක් විය. පොම්පේ එම නාමය දරා සිටින ලදී.

මීට අමතරව ඔගස්ටස්ට (ඉන්පසුව ඔහුව නම් කළ පරිදි) ජය පත්‍ර හා ඕර්ක්වලින් යුත් සිවිල් ඔටුන්න පැලදීමට ඉඩ ලැබුණි. කෙසේ නමුත් නිළ වශයෙන් මේ එකදු නාමයක් හෝ සිවිල් ඔටුන්න ඔගස්ටස්ට අතිරේක බලයක් හෝ අධිකාරයක් ලබා දුන්නේ නැත. ඔහු සරල වශයෙන් අතිශයින් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බව දරා සිටි රෝමානු රටවැසියෙකු විය. 13BC හි දී මාකස් අමිලියස් ලෙපිඩස්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔගස්ටස් Pontifex Maximus බවට ද පත් විය. නාම විශාල ගණනකට හිමිකම් නොකියමින් ඔහු වෙනත් අතිරේක හා සුවිශේෂි බලයන් කිහිපයක් ද හිමි කර ගත්තේය. අවසානයේ දී ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ නාම නොව අධිකාරය පමණි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Empire#The_first_emperor
යුරෝපානු ඉතිහාසය - සමූලඝාතනය

මැයි /ජුනි, Auschtitz , Judenrampe මත වූ තෝරා ගැනීමක්. වම් පසින් වහල් ජනයා පෙන්වන අතර දකුණු පසින් දැක්වෙන්නේ ගෑස් කුටිය. මෙම ඡායාරූප‍ය පෙන්වන්නේ කාපෙතෝ - රුතේ‍නියා සිට හංගේරියානු යුදෙව්වන් පැමිණීමයි. ඔවුන්ගෙන් බොහොමයක් බෙරහෝ යුදෙව් ජනාවාස (Berehov) වල සිට ආ අය වූහ. මෙම ඡායාරූපය ගන්නා ලැබ ඇත්තේ යැඩ් වෂම් (Yad Vashem) හි SS අනුග්‍රහයේ අර්නස්ට් හොෆ්මන් හෝ බර්න්හර්ඩ් වෝල්ටර් විසිනි. |thumb]]

සමූල ඝාතනය යනු සාමාන්‍යයෙන්,දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර දී ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් මඟින් අණ දුන් ජර්මනියේ ජාතික සමාජවාදී ආධිපත්‍ය මඟින් සැලසුම් කර ක්‍රියාවට නැංවූ සමුච්ඡේදන වැඩසටහන්හි කොටසක් ලෙස මිලියන 6ක පමණ යුරෝපීය යුදෙව්වන් ඝාතනය කිරීම විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා වදනකි.

රෝම, සෝවියට් (යුද්‍ධයේ සිරකරුවන්) , ජාති වාදී ධ්‍රැව, අනෙකුත් ස්ලේවික් මිනිසුන්, ආබාධිතයින්, සමලිංගික මිනිසුන්, දේශපාලනික හා ආගමික විරුද්ධවාදීන් ඇතුළත්ව අනෙකුත් කණ්ඩායම් ජර්මානු ආධිපත්‍ය විසින් ඝාතනය කරන ලදී. බොහොමයක් රාජ්‍ය මෙම කණ්ඩායම් සමූල ඝාතනය යන්න අර්ථ දැක්වීමට ඇතුළත් කර නොගන්නා අතර ඔවුන් ‍එය අර්ථ දක්වන්නේ යුදෙව් සංහාරය හෝ නාසිවරු විසින් හඳුන්වන පරිදි යුදෙව් ප්‍රශ්නයට අවසාන විසඳුම ලෙස නාසි හිංසා කිරීම්වල සියලුම ගොදුරු සැලකිල්ලට ගත් කළ මරණ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දක්වා ඉහල ගොස් ඇති අතර ආසන්න වශයෙන් මුළු ගොදුරු ගණන මිලියන 9 සිට 11 දක්වා පරාසගත වේ.

වද දීම හා ඝාතනය කිරීම අදියර කිහිපයක් යටතේ සම්පූර්ණ වේ. සිවිල් සමාජයෙන් යුදෙව්වන් ඉවත් කිරීම සඳහා වූ ප්‍රවර්ධනය 2වන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට වසරකට පෙර අක්‍රීය කරන ලදී. සාන්ද්‍රණ කඳවුරු ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර පදිංචිකරුවන් අධික වැඩ ගැනීමෙන් හෝ ලෙඩ රෝගවලින් මරණයට පත් වන තෙක් වහල් සේවකයන් ලෙස සේවයෙහි යොදවා ගැනේ. තුන්වන ජර්මන් රාජ්‍යය නැඟෙනහිර යුරෝපයේ නව භූමියක් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව එයින්සැට්ස්ගෘපේන් (Einsatzgruppen) ලෙසින් හැඳින්වූ විශේෂිත කණ්ඩායමක් විසින් යුදෙව්වන් හා දේශපාලනික ප්‍රතිවාදීන් මරා දමනු ලැබීය. යුදෙව්වන් හා රෝමානුවන් ප්‍රවාහන දුම්රියවලින් ඝාතනය කිරීමේ කඳවුරුවලට ගෙනයාමට පෙර යුදෙව් ජනාවාසවල තබනු ලැබීය. ඔවුන් ඔවුන්ගේ ගමන මරණයට ලක්වීමෙන් තොරව අවසාන කළ ‍ද ඔවුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් ගෑස් කුටි තුළ දී මරණයට පත් වනු ලැබීය. ජර්මනි නිල තන්ත්‍රයේ සියළුම හස්තයන් මෙම සමූල ඝාතන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මැදිහත් වූ අතර එමඟින් ජර්මනිය එක් සමූල ඝාතන ප්‍රාඥයෙක් විසින් පවසා ඇති පරිදි මහජන සංහාර රාජ්‍යයක් බවට පරිවර්තනය විය.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Holocaust