JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सुल्तानपुर जिल्ला

सुल्तानपुर जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको अवध क्षेत्रको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला राज्यको अयोध्या मण्डलको एउटा भाग हो। जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय सुल्तानपुर सहर हो। सुल्तानपुर जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २६७२.८९ वर्ग किलोमिटर छ।

सन् २०११ को अनुसार, सुल्तानपुर जिल्लाको २,२४९,०३६ जनसङ्ख्या छ।
जनसाङ्ख्यिकी

सुल्तानपुर जिल्ला (दुभाजन पछि) को जनसङ्ख्या २,२४९,०३६ थियो। जनसङ्ख्याको ६.५३% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको ४८१,७३५ (२१.४२%) ओगटेको छ।

सन् २०११ भारतीय जनगणनाले पुरानो जिल्ला सीमाहरू प्रयोग गरेको थियो, जहाँ सुल्तानपुर जिल्लाले अमेठी, गौरीगन्ज, जयसिंहपुर, कादिपुर, लम्बुआ, मुसाफिरखाना, र सुल्तानपुर उप-जिल्लाहरू (तहसील) समावेश गर्दछ। अमेठी जिल्ला बनेपछि अमेठी, गौरीगन्ज र मुसाफिरखाना उपजिल्ला अमेठी जिल्लामा सारिएको थियो। यस परिवर्तनको प्रभावलाई तलको तालिकामा "नयाँ सीमाहरू" को रूपमा देखाइएको छ - यसले बालदिराई उप-जिल्लाको हिसाब गर्दैन, जुन सन् २०११ को जनगणनाको समयमा अवस्थित थिएन।

हिन्दी जिल्लाको आधिकारिक भाषा हो जसमा उर्दु अतिरिक्त आधिकारिक भाषा हो। जिल्लाका बासिन्दाहरूले बोल्ने भाषा अवधी हो, अवध क्षेत्रमा ३.८ करोड भन्दा बढी मानिसहरूले बोल्ने हिन्दीको बोली हो।

सुल्तानपुरमा हिन्दुहरूको बाहुल्यता रहेको छ। मुस्लिमहरू सहरी क्षेत्रमा बढी केन्द्रित छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:फैजाबाद मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
वाराणसी जिल्ला

वाराणसी जिल्ला भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा जिल्ला हो, जसको पवित्र सहर वाराणसी जिल्लाको मुख्यालय हो। यो वाराणसी मण्डलको मुख्यालय पनि हो जसमा ४ जिल्लाहरू छन् (वाराणसी सहित)।

यो मिर्जापुर जिल्ला, जौनपुर जिल्ला, गाजीपुर जिल्ला, चन्दौली जिल्ला र भदोही जिल्ला घेरिएको छ। गङ्गा यस जिल्लाबाट बग्छ। वाराणसी मण्डलको भाग, जिल्लाले १,५३५ वर्ग किलोमिटर (५९३ वर्ग माइल) को क्षेत्र ओगटेको छ र भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, यसको जनसङ्ख्या ३६,७६,८४१ थियो।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, वाराणसी जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,६७६,८४१ छ, यसले यसलाई भारतमा ७५औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १७.३२% थियो। वाराणसीमा प्रत्येक १००० पुरुषहरूको लागि ९०९ महिलाहरूको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ७७.०५% छ। जनसङ्ख्याको ४३.४४% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः जनसङ्ख्याको १३.२४% र ०.७८% छन्।
भाषाहरू

भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, ७६.१९% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १९.६८% भोजपुरी र ३.२४% ले उर्दु लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्। भोजपुरी स्थानीय भाषा वाराणसी हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
अमरोहा जिल्ला

अमरोहा उत्तरी भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको ७५ जिल्ला मध्ये एक हो। अमरोहा सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। भारत सरकारका अनुसार, जनसङ्ख्या, सामाजिक-आर्थिक सूचकहरू र आधारभूत सुविधाहरू सूचकहरूमा २००१ को जनगणनाको आधारमा जिल्ला अल्पसङ्ख्यक केन्द्रित जिल्लाहरू मध्ये एक हो।

यस जिल्लाको उत्तरमा बिजनौर जिल्ला, पूर्व र दक्षिणपूर्वमा मोरादाबाद जिल्ला, दक्षिणमा बदौन जिल्ला र पश्चिममा गङ्गा नदीले घेरिएको छ, जसको पारिपट्टि बुलन्दशहर, हापुर र मेरठ जिल्लाहरू छन्। राज्य राजमार्ग ७२ र ७३ सहरमा प्रवेश गर्छ र प्रमुख मार्गहरूको रूपमा कार्य गर्दछ।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, 'अमरोहा जिल्ला' को जनसङ्ख्या १,८४०,२२१ छ, लगभग कोसोवो राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नेब्रास्का बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा २५८औँ स्थानमा राख्छ (कुल ६४० बाट। जनसङ्ख्या घनत्व ८१८ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (२,१२०/वर्ग माइल) छ र दशकमा जनसङ्ख्या वृद्धि दर २००१-२०११ २२.६६% थियो। अमरोहामा प्रत्येक १,००० पुरुषमा ९०७ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ६५.७% छ। २४.९३% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्थे। अनुसूचित जातिले कुल जनसङ्ख्याको १७.२८% ओगट्छन्।
धर्म

यो जिल्ला हिन्दु बहुल भए तापनि मुस्लिमहरू अल्पसङ्ख्यक छन् र सहरी क्षेत्रमा उनीहरूको प्रभुत्व छ। सन् २०११ को जनगणना अनुसार ९ वटा जनगणना शहरमध्ये ७ वटामा मुस्लिमको बाहुल्यता छ भने गजरौला (७७.३३ प्रतिशत) र धनौरा (६६.३८ प्रतिशत) मा हिन्दुहरूको बाहुल्यता छ।
भाषा

भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ८०.१०% जनसङ्ख्याले हिन्दी र १९.७०% ले उर्दु लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
व्यास

महर्षि वेदव्यासलाई भगवान् विष्णुका २४ अवतारहरूमा एक अवतार मानिएको छ। उनको नाम कृष्ण द्वैपायन हो । श्रीमददेवीभागवतका अनुसार महर्षि वेदव्यास प्रत्येक द्वापर युगमा अवतरित हुन्छन्। यहाँभन्दा पहिले २८ वटा व्यासहरू अवतरित भइसकेको मानिन्छ।
व्यास ऋषिको जन्म

व्यास ऋषिको जन्म बारेको प्रसङ्गमा दमौलीदेखि ८ कि.मि. पूर्व छाब्दी बाराहको मन्दिरदेखि करिब ५० मिटर पश्चिम पट्टिको कुण्डमा ब्यासकी माता सत्यवतीको जन्म भएको थियो । माछाको रूपबाट जन्म भएकीले त्यस कुण्डको नाम मच्छे कुण्ड रहन आएको हो भनिन्छ। सत्यवती ६,७ वर्षकी सानी बालिका छदा घुम्दै, फिर्दै दमौलीमा माझीहरूको डुंगा चलेको ठाउँमा पुगीछिन् र ती माझीहरूले यति सानी माया लाग्दी बालिकालाई देखेर घरमा लगी केही दिन पालेछ्न् । त्यतिबेला पराशर ऋषिको आश्रम पनि दमौली नजीकै रहेछ | घुम्दै फिर्दै एकदिन पराशर ऋषि र सत्यवातीको भेट भएछ । भेटमा परासर ऋषिले उनी अत्यान्तै अद्भुत रहेको थाहा पाएपछि भेटको सिलसिलामा तत्काल पराशर ऋषिले ऋतुदान(बिर्यदान) लेउ भनी सत्यवतीसँग अनुरोध गर्नुभयो । सत्यवतीले 'म सानी बालिका भएकोले तपाई जवान भैसकेको मानिससंग ऋतुदान(बिर्यदान) लिन नसक्ने बताए । सबै अद्भुत इश्वरिय शक्ति थाहा पाईसक्नु भएको पराशर ऋषिले तिमीलाई म जस्तै जवान बनाइदिने र तिमिसङ्ग रहेको मत्स्यगन्ध हटाई सुगन्धित हुने बरदान दिन्छु भनेर र सत्यावतिसङ्ग अनुरोध गर्नुभयो । यो अनुरोध मानेपछि प्रतिज्ञा गरी सत्यवातीलाई आफूसमान बनाउनु भयो । यसपश्चात समागम गरी ऋतुदान(बिर्यदान)का लागि पराशरले अनुरोध गर्नुभयो तर सत्यवतिले यस्तो खुला आकाशमुनि सुर्य र बायुको अघाडि यो सम्भव नहुने बताएपछी ऋषि पराशरले हामिलाई छोप्नको लागि कुहिरो उत्पन्न गरिदिन्छु भन्नुभयो र तत्कालै कुहिरो उत्पति गराई ऋषि पराशर र सत्यवतीको समागम भई उनै सत्यवतीको कोखबाट व्यासलाई जन्म दिएकी हुन । पछि आमाको पूजाको लागि व्यास ऋषिले दमौलीबाट पूर्व दिशामा छाब्दी बराहमा माछाको पूजाआजा चलाएको मानिन्छ । जुन आजसम्म पनि निरन्तर पुजाआजा गरिरहेका छन र व्यासको जन्म तनहुँको डेम्बुले(दमौली)मा नै भएको भन्ने बलियो प्रमाणको रूपमा रहेको छ । र ब्यासको साधना तथा तपस्या स्थल ब्यास गुफा यहि सेदि र मादी नदीको दोभानमा रहेको छ जहाँ बसेर ब्यासले बेद लगायत महाभारतको रचना गरेको किम्बदन्ती छ ।
मख्य कार्य

ऋषि व्यासलाई वेदव्यास भनेर पनि चिनिन्छ किनकि यिनले ४ वटै वेद र महाभारत मा महत्त्वपूर्ण कार्य गरेका छन्।
सन्दर्भ सामग्री
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:ऋषि
श्रेणी:प्राचीन भारतका व्यक्ति
श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
श्रेणी:चिरञ्जीवि
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
उन्नाव जिल्ला

उन्नाव जिल्ला मध्य भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा जिल्ला हो। उन्नाव सहर जिल्लाको मुख्यालय हो। जिल्ला लखनऊ मण्डलको हिस्सा हो।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, उन्नाव जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,१०८,३६७ छ, जसले यसलाई उत्तर प्रदेशको ३१औँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला बनाउँछ। यो मुख्यतया ग्रामीण जिल्ला हो, जसको ८०% भन्दा बढी जनसङ्ख्या ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्।
इतिहास

रामायणमा देवी सीतालाई लक्ष्मणले सुतियातारा चौराहा (तत्कालीन सीता-उदारा जङ्गल भनिन्छ) मा छोडेका थिए। अहिले सुतियातारामा एउटा चौराहा क्रस र एउटा शिव मन्दिर छ। आफ्नो दोस्रो निर्वासनको समयमा, उनी यहाँ परियारको गाउँमा बसेकी थिइन्, जुन ऋषि वाल्मीकिको आश्रम थियो। यो आँप, नीम, बरगद, पीपलको रूख आदिले भरिएको थियो। त्यहाँ उनले छोराहरू कुश र लवलाई जन्म दिइन्। वर्तमान, माता सीता, कुशा र लवको एक प्रसिद्ध मन्दिर छ जसलाई जानकी कुण्ड भनिन्छ (जसको अर्थ हो कि माता सीता आफ्नो आध्यात्मिक माता भूमिको साथ क्षीरा सागरमा गएको स्थान) र लोधेश्वर नामक शिव मन्दिर छ।

भारत जाने चिनियाँ तीर्थयात्री हुयान साङ सन् ६३६ मा कन्नौजमा ३ महिना बसे। यहाँबाट उनले करिब २६ मिटरको यात्रा गरेका थिए किमी र गङ्गाको पूर्वी किनारमा उभिएको नाफोटिपोकुलो (नवदेवकुला) सहरमा पुगे। सहर करिब ५ बजेको थियो किमी परिधिमा र देव मन्दिर, धेरै बौद्ध मठ र स्तूपहरू थिए।

पछिको मुगल कालमा यस क्षेत्रका केही सन्दर्भहरू छन्, तर अवधका नवाबहरूको समयमा तिनीहरू धेरै सङ्ख्यामा छन्। नवाबहरूले सुरुमा यस क्षेत्रमा बलियो केन्द्रीय अख्तियार बनाएका थिए, धेरैजसो स्थानीय जमिन्दारहरूले कुनै लडाइँ नगरी उनीहरूलाई समर्पण गरे, तर बिस्तारै यहाँ उनीहरूको अधिकार घट्दै गयो र स्थानीय शासकहरू व्यावहारिक रूपमा स्वतन्त्र भए।
जनसाङ्ख्यिकी

सन् २०११ को जनगणना अनुसार उन्नाव जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,१०८,३६७ छ, लगभग मङ्गोलिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य आयोवा बराबर छ। यसले यसलाई उत्तर प्रदेश मा ३१औँ र भारतमा ११२औँ (कुल ६४० मध्ये) को श्रेणीकरण दिन्छ। जिल्लाको जनघनत्व छ।, जुन उत्तर प्रदेश भन्दा कम छ। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १५.१९% थियो। जिल्लाको जनसङ्ख्या २०११ को अनुसार ८२.९% ग्रामीण र १७.१% सहरी छ। उन्नाव जिल्लामा प्रत्येक १,००० पुरुषहरूको लागि ९०६महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, जुन राज्यमा ३०औँ-उच्च हो। योसँग ६६.४% को साक्षरता दर पनि छ, जुन राज्यमा ४७औँ-उच्च हो। जनसङ्ख्याको १७.१०% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिहरूले जनसङ्ख्याको ३०.५१% ओगटेका छन्।

भारतको २०११ जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ९७.५९% जनसङ्ख्याले हिन्दी (वा सम्बन्धित भाषा) र २.२५% उर्दुलाई उनीहरूको पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:लखनऊ मण्डल
बागपत जिल्ला

बागपत जिल्ला, जसलाई व्याघ्रप्रस्थ जिल्ला पनि भनिन्छ, भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो, जसको मुख्यालय बागपत सहरमा छ। यो राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र भित्र पर्छ। १९९७ मा सिर्जना गरिएको, जिल्लाको क्षेत्रफल छ।। सन् २०११ को जनगणना अनुसार बागपतको जनसङ्ख्या १,३०३,०४८छ।
इतिहास

बागपत सहर, जसको पछि जिल्लाले यसको नाम लिन्छ, यसको नाम या त व्याघ्रप्रस्थ ("बाघहरूको भूमि") बाट आएको हो। यस सहरको अन्ततः नाम बागपत मुगल युगमा राखिएको थियो।

बागपत जिल्ला १७ सेप्टेम्बर १९९७ मा सिर्जना गरिएको थियो र मेरठ जिल्लाको पूर्व बागपत तहसीलको नामबाट नामकरण गरिएको थियो।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणना अनुसार, बागपत जिल्लाको जनसङ्ख्या १,३०३,०४८ छ, जुन लगभग अफ्रिकी राष्ट्र मौरिसस वा अमेरिकी राज्य न्यू ह्याम्प्सरको बराबर छ। यसले यसलाई भारतको ३७६औँ सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जिल्लाहरूको श्रेणी दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ११.८७% थियो। बागपतमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८५८ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ, र साक्षरता दर ७३.५४% छ। २१.११% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्थे। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको ११.४४% ओगटेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:मेरठ मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
अचार

अचार नेपाली खानामा पर्ने एक परिकार हो । अचार ताजा तथा गलौटा गरी विभिन्न वर्गमा विभाजित गर्न सकिन्छ । अचार प्रायः पिरो , अमिलो या तिखो स्वादको हुन्छ । कहिले काहीँ यसलाई चटनी भन्ने
right|thumb|250px|मिर्च का अचार
thumb|right|250px|नींबू का अचार
thumb|right|250px|कच्चे आम का अचार
thumb|आम का अचार (मीठा)
पनि गरिन्छ।
* चुकाउनी
* मासुको अचार
* आलु-केराउको अचार
* आलुको अचार
* सुन्तलाको केस्रा अचार
* निबुवाको लेदो अचार


श्रेणी:परिकार
श्रेणी:नेपाली खाना
दीप श्रेष्ठ

दीप श्रेष्ठ नेपाली गायक तथा संगितकार हुन । उनले गाएको 'बितेका कुरा','कति कमजोर रहेछ भाग्य','हर रात् सपनिमा ऐठन हुन्छ' नेपाली संगितमा सदाबहार गायक रुपमा परिचित छन ।
जीवनी

जन्म स्थान : धरान नगरपालिका(कोशी अञ्चल)
गीत हरू

*बितेका कुरा ले

*कति कमजोर रहेछ भाग्य

*तिमि टाढा हुन्छऔ जति

*हर रात् सपनिमा ऐठन हुन्छ

*आखा हरूमा चाह अल्इदा
अवार्ड
सन्दर्भ

श्रेणी:गायक
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
संरक्षित क्षेत्र

संरक्षित क्षेत्रहरू वा संरक्षण क्षेत्रहरू भन्नाले प्राकृतिक, पर्यावरणीय वा सांस्कृतिक महत्त्वहरूको कारण सुरक्षा वा संरक्षण गरिएका स्थानहरू हुन्। विश्वमा विभिन्न राष्ट्रको कानुन तथा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संगठनहरूसँग सम्बन्धित नियमहरूको आधारमा धेरै किसिमका संरक्षित क्षेत्रहरू रहेको पाइन्छ।
आईयूसीएनको संरक्षित क्षेत्रहरूको श्रेणीहरू

संरक्षित क्षेत्रको विश्वव्यापी अवधारणालाई एउटा साझा खाकाभित्र राख्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले विश्वका ४०,००० भन्दा बढी संरक्षित क्षेत्रहरूलाई निम्न ६ श्रेणीमा विभाजन गरेको छः

* श्रेणी १ (क) — कडा निगरानीको प्राकृतिक आरक्ष
* श्रेणी १ (ख) — वन्य क्षेत्र
* श्रेणी २ — राष्ट्रिय निकुञ्ज
* श्रेणी ३ — प्राकृतिक सम्पदा
* श्रेणी ४ — वासस्थान/प्रजाति व्यवस्थापन क्षेत्र
* श्रेणी ५ — संरक्षित भूस्वरूप/सामुद्रिक क्षेत्र
* श्रेणी ६ – प्राकृतिक श्रोतहरू सहितका संरक्षित क्षेत्र
मकालु-बरूण राष्ट्रिय निकुञ्जमा अवस्थित क्षेत्र बरुण उपत्यका]]
यो पनि हेर्नुहोस्

* नेपालका संरक्षित क्षेत्रहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*World Database on Protected Areas
*ProtectedPlanet.net
*DOPA, a Digital Observatory for Protected Areas
*United Nations Environment Programme World Conservation Monitoring Center, Protected Areas Programme
*IUCN World Commission on Protected Areas
*IUCN Global Protected Area Programme
*2010 Biodiversity Indicators Partnership Indicator Factsheet: Management Effectiveness of Protected Areas
*A-Z of Areas of Biodiversity Importance
* Brazilian Amazon Protected areas - Instituto Socioambiental

श्रेणी:प्रकृति
श्रेणी:संरक्षित क्षेत्र
दुर्गा बराल

वात्स्यायनको उपनामबाट बिख्यात दुर्गा बराल कार्टुनकलामा नेपाल् भित्र र्सवाधिक लोकप्रिय स्रष्टा हुन्। उनी नेपाली कार्टुनलाई नयाँ दिशा र गतिलो धार दिने शिल्पी मानिन्छन्। उनी २०७३ सालमा जगदम्बा श्री पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए। पोखराको आर्वाबाट कला सिक्न काठमाडौँ आएका बरालले वि.सं. २०२१ देखि नयाँसन्देश मार्फत कार्टुन सिर्जनामा हात हाले।

प्राङ्गण, राष्ट्रपुकार, मातृभूमि, देशान्तर, सुरुचि, गोरखापत्र हुँदै २०५२ देखि कान्तिपुर पव्लिकेशन्समा नियमित कार्टुन लेखिरहेका वात्स्यायन पेन्टिङमा समेत उत्तिकै कहलिएका छन्। पोखराको पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा २७ वर्षकला पढाइसकेका अनुभवी अध्यापक पनि हुन् उनी।

कार्टुन सिर्जनामा राजनीति उनको प्रिय विधा हो र राजनीतिमा देखिने विसङ्गति प्रिय विषयवस्तु। नेपालका प्रायः सबै नयाँ कार्टुनिष्ट का प्रेरणास्रोत मानिने वात्स्यायनबारे प्रशंसकहरू भन्छन्, "उनको व्यङ्ग्यमा नेपालीपन हुन्छ। उच्छृङ्खलता हुँदैन। गहिरो घोचपेच हुन्छ। कार्टुन वरिपरिको वातावरणसहित चित्रकारिताको स्वाद लिन सकिन्छ। कार्टुन 'स्ट्रोक'मा देखिने परिपक्वता नै उनको सबैभन्दा ठूलो खुवी हो।"
सन्दर्भहरू

श्रेणी:व्यक्तित्व
योग

भगवानको मूर्ति। यो मूर्ति भारतको बैंगलोरमा अवस्थित]]

योग(Yoga) धार्मिकविश्वास अनुसार भगवान शिव् द्वारा अनुसरण् गरिएको पद्धति योग शब्दको सामान्य अर्थ सम्बन्ध वा जोड हो ।विविध आसन, अभ्यास, साधना,ध्यान आदिका माध्यमबाट मन र शरीरलाई जोड्ने प्रक्रिया योग हो। पुर्विय दर्शन र शास्त्रहरूमा आदिमकालदेखि नै योग शव्दको प्रयोग हुदै आएको छ। हिन्दू धर्मशास्त्रमा आत्मदर्शन र समाधीदेखि लिएर कर्मक्षेत्रसम्म योगको ब्यापक प्रयोग भएको छ।

महर्षि पतञ्जलीका सिद्धान्तनुसार चित्तको वृत्तिलाई वास्तविक निरोध गर्नु नै योग हो । महषिर् पतञ्जलीका अनुसार योगश्चितवृत्तिनिरोध अर्थात् योगलेचित्तवृत्तिको निरोध गर्दछ । हाम्रो अस्थिर मनलाई स्थिर बनाउनु नै योग हो । हाम्रो मनमा अनेक प्रकारका राम्रा नराम्रा वृत्ति उतपत्ति र लय भइरहेको हुन्छ ।योगले मानिसमा आफूभित्र रहेको रोगलाई निरोध गर्न सक्छ । योगको अज्ञानताबाट ज्ञानतर्फ, जडबाट चेतनातर्फ, निर्बलताबाट सवलता, जीवनबाट ब्रहृम, प्रत्यक्षबाट परोक्ष एवं सीमितबाट असीमिततर्फको आध्यात्मिक यात्रा हो योग ।केही विद्वान् ऋषिमुनिले योगको अर्थ संयोग अथवा मिलन पनि हो भनेका छन् संक्षपमा भन्नुपर्दा आफ्नो इच्छाशक्तिलाई परआत्माको इच्छाशक्तिमा संयोग गर्नुलाई नै योग भनिन्छ । एक विद्वान्काअनुसार योगको वास्तविक अर्थ हो, जोड्नु, मिल्नु वा एकाकार हुनु, यहाँ पुनः अर्को शब्दमा जीवात्मा र परमात्माको एकाकारको अवस्थानै योग हो भनेका छन् ।

श्री मदभगवत्गीतामा मुख्य तीन प्रकारका योगलाई मानिसको जीवनमा उतारिएको पाइन्छ ।

* कर्मयोग,
* ज्ञानयोग र
* भक्तियोग

यसरी गीताले कसैले भक्तिपूर्वक गरेको कर्मलाई कर्मयोग भनिएको छ । कर्मयोगमा सर्वप्रथम काम त्याग्नु भनिएको पाइन्छ । यसरी गीताले शिक्षाद्वारा आफ्नो सम्पूर्ण जनतामा ज्ञानको प्रकाश फैलाएर उनीहरूलाई कामरूपी भवबन्धनबाट बचाउनु भनिएको पाइन्छ ।यसरी नै भक्तियोगको विषयमा गीता भन्दछ कि यदि कोही व्यक्ति भगवान्को सान्निध्य चाहिन्छ भने उसले भगवानको भक्ति गर्नुपर्दछ । यदि कोही योगीमध्ये जसले आफ्नो अन्तःकरणमा निरन्तर भगवानको चिन्तन गर्छन् उही योगी परमसिद्ध भनिन्छन् ।

पतांजलि का अनुसार् 'अष्टांग योग"("आठ-अंगित योग" वा आठ अङ्ग) देहाय बमोजिम छन|

१.यमा (पांच "परिहार"): अहिंसा, सत्य बोली(झूठ नबोल्नु),गैर लोभ, गैर विषयासक्ति, र् गैर स्वामिगत

२.नियमा (पांच "धार्मिक क्रिया"): पवित्रता, सन्तुष्टि, तपस्या, अध्ययन, र भगवानको आत्मसमर्पण

३.आसन : अर्थ "बस्ने आसन", र पतांजलि सूत्रमा ध्यानको मतलब स्थिर स्थिति.

४.प्राणायामा ("सांसको स्थगित गर्नु"): प्राणा ,सांस, "अयामा ",को नियन्त्रित गर्नु . साथ नैं जीवन शक्तिको नियन्त्रण करने की व्याख्या गरियो है।

५.प्रत्यहारा ("अमूर्त"):वाहृय वस्तु द्वारा भावना अङ्गको प्रत्याहार.

६.धारणा ("एकाग्रता"): एक चित्त

७.ध्याना:गहन चिंतन.

८.समाधि("विमुक्ति"):ध्यान कोवस्तुको चैतन्यको साथ विलय

* योग आसन

योगको ८४ आसन भगवान शिव् बाट संसारीक जीवलाई प्राप्त भयेको विश्वास गरिएको छ ।

*विश्व योग दिवस मनाउन भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले गरेको प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्र सङ्घले स्वीकार गरेपछि जुन २१ लाई विश्व योग दिवसका रूपमा मनाइने भएको हो्।
यो पनि हेर्नुहोस्

* विश्व योग दिवस
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* योग विश्वकोश


श्रेणी:योग
श्रेणी:ध्यान
श्रेणी:व्यायाम
पञ्जाबी (स्पष्टता)

पञ्जाबी पञ्जाबको विशेषण रूप हो, जुन एउटा प्रान्तको नाम हो। पञ्जाब नामको प्रान्त भारत र पाकिस्तान दुईटै देशमा छन्।

:पञ्जाबी शब्दले निम्न कुराहरू थाह हुन्छ:

*पञ्जाबी भाषा
*पञ्जाबी जनता, एक जातिय समूह जुन भारत र पाकिस्तानका वासिन्दा हुन्।
*पञ्जाबी संस्कृति
*पञ्जाबी खाना
*पञ्जाबी शेख
*पञ्जाबी ब्राह्मण
*पञ्जाबी दलित
*पञ्जाबी विश्वविद्यालय
*पञ्जाबी नाच
*पञ्जाबी (घोडा)
*पञ्जाबीको प्रयोग अङ्ग्रेजी र बङ्गालीमा कुर्थाको लागि पनि हुन्छ, कुर्था एक प्रकारको वस्त्र हो जुन दक्षिण एसियाको मान्छेहरूले लाउने गर्छन।


श्रेणी:पन्जाब
रक्तचाप

मुटुबाट बाहिरिने र भित्र पस्ने रगतद्वारा रक्त नलिमा परेको चाप लाई रक्तचाप भनिन्छ |
thumb|रक्तचाप नाप्न प्रयोग गरिने उपकरण

सामान्य रक्तचाप भनेको १२०/८० हो। १८ वर्षभन्दा माथिका मानिसमा यदि माथिल्लो ब्लड प्रेसर (सिस्टोलिक) १४० अथवा त्यसभन्दा बढी र तल्लो -डायस्टोलिक) ब्लड प्रेसर ९० वा त्यसभन्दा बढी पुगे उच्च रक्तचाप भएको मानिन्छ। कार्डियोभास्कुलर रोगका कारण मान्छेको मृत्युसमेत हुनसक्ने खतरा त्यतिखेर उत्पन्न हुनसक्छ, तब सामान्यतया ११५/७५को रक्तचापमा २०/१० का दरले बढ्दै दोब्बर हुनसक्छ। सामान्य रक्तचाप भएको ५५ वषर्ीय व्यक्तिलाई जीवनमा उच्च रक्तचाप हुने खतरा ९० प्रतिशत हुनसक्छ। उच्च रक्तचाप भएको व्यक्तिमा टाउको दुख्ने, झुम्म पार्ने जस्ता लक्षण देखापर्न सक्छन् वा कुनै पनि लक्षण नदेखिन पनि सक्छ। उच्च रक्तचापको कारण भने करिब १० प्रतिशत बिरामीमा मात्रै पत्ता लाग्ने गर्छ।

उच्च रक्तचापको समयमै उपचार नगरिए बिरामीमध्ये ५० प्रतिशतको हृदयाघात वा मुटुगति बन्द हुन्छ। २० प्रतिशत बिरामी पक्षाघातबाट मर्छन्। खानामा नुनको कमी, शारीरिक तौलमा नियन्त्रण, धूमपानको त्याग, नियमित शारीरिक व्यायाम, ताजा फलफूल तथा सागपातको बढी प्रयोग इत्यादि रक्तचाप नियन्त्रण गर्ने उपयोगी उपाय हुन्। उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्ने औषधी प्रयोग गर्ने या नगर्ने निर्णय सम्बन्धित बिरामीमा रहन्छ। रक्तचापलाई जहिले पनि १३०/८०मा सीमित राख्नुपर्छ।

सन्तुलित (नियन्त्रित) रक्तचाप स्व्स्थ्य जीवनको प्रमुख आधार मानियको छ् | नेसनल हर्ट लङ्ग एन्ड ब्लड इन्स्िटच्युटले यसको प्रभावकारी नियन्त्रणका लागि विशेष प्रकारको भोजनको योजना (DASH DIET)को विकास गरेको छ। यस (DASH) योजनाको प्रमुख उद्देश्य दैनिक भोजनको उचित व्यवस्था गरी यसकै माध्यमबाट उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्नु हो। यस योजनामा फलफूल, हरियो सागसब्जीलाई प्रमुख प्राथमिकतामा राखिएको छ भने दूध, चिल्लो पदार्थ, तृप्त फ्याटी एसिड, कोलेस्टेरोलको प्रयोगलाई न्यून गरिएको छ।

यसै गरी फाइबर, पोटासियम, क्याल्सियम, म्याग्नेसियमजस्ता तत्त्व भएका खाद्यपदार्थलाई भोजनमा बढी महत्त्व दिइएको छ। साथै प्रोटिन ठीक मात्र प्रयोग गर्न सकिने तथा चिनी र चिनीयुक्त खाद्यपदार्थको प्रयोगलाई पनि न्यूनरूपमा मात्र प्रयोग गर्न सकिने उल्लेख छ। भोजनको यस योजनालाई राम्ररी अवलम्बन गर्न सकेमा रक्तचाप नियन्त्रण एवम् कम गर्न सकिने कुरा अध्ययनले देखाएको छ।



*हृदय रोग
*कोलेस्टेरोल
*मधुमेह
*हृदयघात


श्रेणी:रोग
बुलबुले ताल

बुलबुले ताल कर्णाली प्रदेशको राजधानी विरेन्द्रनगर, सुर्खेतमा अवस्थित ताल हो। जमिनमुनिबाट बुल्बुल गर्दै पानी आउने भएर बुलबुले ताल नामकरण गरिएको हो। यो समुन्द्र सतहबाट लगभग ६५७ मिटर (२१५७ फिट)को उचाइमा अवस्थित छ। बुलबुले ताल र काँक्रेबिहार एकै उपत्यकामा पर्नुको साथै निकै नजिक अवस्थित छ।
चित्र दीर्घा


Bulbule Tal 01.jpg
Bulbule Tal 02.jpg
Bulbule Tal 03.jpg
Bulbule Tal 04.jpg
Bulbule Tal 05.jpg
Bulbule Tal 06.jpg
Bulbule Tal 07.jpg

बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
दुलेगौँडा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १५६९४ रहेको थियो जसमध्ये ७११९ पुरुष र ८५७५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३९९२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शुक्लागण्डकी नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १-३ वडाहरू शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ४-६ वडाहरू वडा नम्बर ३, ७ नम्बर वडा वडा नम्बर ४ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू
अधिकारी

अधिकारी नेपाली बाहुन तथा क्षेत्री समुदायको बहुसङ्ख्यक थर हो। यो थर ऐतिहासिक उच्च पदस्थ खस कर्मचारीको थर हो। कार्की, भट्ट, भण्डारी, आदि थरहरू जस्तै सरकारी तथा प्रशासनिक कर्मचारीहरूलाई अधिकारी भनिएको विभिन्न इतिहासकारहरू बताउँछन्। त्यसैले अधिकारी जातिगत नभई कार्यगत थर हो।

अधिकारी नेपालको एक बहुसङ्ख्यक थरभित्र पर्दछ। यस थरका व्यक्तिहरू नेपालमा सर्वत्र पाइन्छन्। यो थरका व्यक्तिहरू प्राचिन खस देशका रैथाने हुन्। उद्गमदेखि आजसम्ममा यिनीहरू पहाडी परिवेशमा विभिन्न स्थानहरूमा मानसम्मान पाएका व्यक्तित्व भएको देखिन्छ। प्रधानमन्त्री मनमोहन अधिकारी, बाला गुरु षडानन्द, आदि जस्ता व्यक्तित्व यस थरसँग सम्बन्धित छन्। त्यसैले अधिकारी नेपालको एक सत्तारूढ थर हो।

अधिकारीका कुलघरानहरू; अधिकारी (भँडारे), खिड्किसैने अधिकारी, कौवाली अधिकारी, ठाडाराई अधिकारी, आदि हुन्।
उल्लेखनीय अधिकारीहरू

*मनमोहन अधिकारी
*बाला गुरु षडानन्द
*रविन्द्र अधिकारी
*दिनेश अधिकारी
*बोधविक्रम अधिकारी
*क्षेत्रप्रताप अधिकारी
*रामचन्द्र अधिकारी
*निशा अधिकारी
*केकी अधिकारी
*पण्डित रुद्र मणि अधिकारी
*भरतमोहन अधिकारी
*सोमनाथ अधिकारी प्यासी
*खगराज अधिकारी
*सिध्दान्त अधिकारी
यो पनि हेर्नुहोस्

*खस
*पौडेल
*पोखरेल
*चौलागाँई
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:खस जातिका थरहरू
श्रेणी:भारद्वाज गोत्र
आत्मा

अनेकौँ दर्शन शास्त्र र धर्म शास्त्रहरू अनुसार आत्मा जीवनको एउटा अङ्ग हो। मानव प्राणी जुन अलौकिक छन्,को मृत्यु पश्चात पनि आत्माको मृत्यु हुँदैन। विज्ञानले आज सम्म यस बारे केही पनि पतो लगाउन सकेको छैन, किन भनें आत्माको जाँचको लागि कुनै पनि नियन्त्रण मार्ग छैन। मृत्यु पश्चात के हुन्छ? भन्ने बारेमा धेरै प्रकारका अनेकौँ मान्छेहरूका आफ्नो आफ्नो विचारहरू छन्। धेरै नास्तिकहरू भन्छन् आत्मा जस्तो कुनै वस्तु छैन, र ब्यक्तिको एकमात्र हिस्सा शरीर मात्र हो। तर ऋषिहरु र योगीहरूले आत्माबारे आफुले योग गरेर जानेको र योबारे जानेपछि मृत्युको भयबाट मुक्त भएको भन्ने दाबी गर्ने गरेका छन ।
अन्य बुझाइ

आत्माको बारेमा श्रीमद्भागवत गीतामा यसो भनिएको छ: किन व्यर्थ चिन्ता गर्छौ? कोसँग व्यर्थ डराउँछौ ? कसले तिमीलाई मार्न सक्छ ? आत्मा न पैदा हुन्छ, न त मारिन्छ नै ।
शाब्दिक प्रयोग

आत्मा भन्ने शब्दको प्रयोग अङ्ग्रेजीबाट बुझाउँदा : In popular culture, soul usually means deep feeling and commitment.
यो पनि हेर्नुहोस

*गीता
सन्दर्भ
बाह्य कडीहरू

https://www.youtube.com/watch?v=xPRPCdEM9bQ


श्रेणी:प्राकृत
श्रेणी:दर्शन
श्रेणी:ऋषि मुनि
रावतकोट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५२४३ रहेको थियो जसमध्ये २४९८ पुरुष र २७४५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०४५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भैरवी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-९ वडाहरू भैरवी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने १-४ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
भिटामिन

भिटामिन एक रसायनिक यौगिक हो, जुन मानव शरीरको लागि राम्ररी काम गर्नलाई आवश्यक छ। यसमा हुन्छन: भिटामिन ए, कयौं भिटामिन बीहरू (जस्तै भिटामिन बी-१, भिटामिन बी-२, भिटामिन बी-३, भिटामिन बी-६, र भिटामिन बी-१२), भिटामिन सी, भिटामिन डी, भिटामिन ई, अनि भिटामिन के। उदाहरणको लागि, अमिलो फलहरू जस्तै सुन्तलाहरू अनि कागतीमा भिटामिन सी हुन्छ।

धेरै भिटामिनहरू छन् जसलाई हाम्रो शरीरले आफै बनाउन सक्दैन। हाम्रो शरीरले न बनाउन सक्ने भिटामिनहरू कुनै अरु माध्यमबाट हाम्रो शरीरलाई चाहिन्छ, वस्तुत: भोजनको माध्यमबाट चाहिन्छ। एउटा छोटो समयको लागि एउटा निश्चित भिटामिनको कमी सामान्यत: कुनै समस्या होईन, यसको लागि हाम्रो शरीरले केही भिटामिनहरू शरीर भित्रै छोटो समयको लागि बचायेर राख्न सक्दछ। जब आवश्यक भिटामिन लामो समयको लागि हाम्रो शरीरलाई उपलब्ध भयेन भने हामीलाई विभिन्न प्रकारका रोगहरू लाग्न सक्छन। शायद भिटामिन सीको कमीबाट :en:scurvy रोग लाग्न पनि सक्छन।

भिटामिनहरूको राम्रो स्त्रोतहरू हुन हरियो साग-सब्जी अनि ताजा फलहरू।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मेडिकल
श्रेणी:भिटामिन
श्रेणी:पोषण
भिम बहादुर बस्नेत "विजय"

भिम बहादुर बस्नेत ने.क.पा.(माओवादी)ले चलाएको जनयुद्धमा शहिद भएका व्याक्ती हुन्। उनको जन्म २०३८ साल श्रावण १८ गते का दिन दैलेख जिल्लाको पिपलकोट गा.वि.स.मा भएको थियो । उनका बुवा श्री धन ब. बस्नेत तथा आमा श्रीमती जिरा बस्नेत हुन् । वि.सं. २०५३ साल तिर ने.क.पा.(माओवादी)को सङ्गठनमा जुटेका बस्नेत २०५४ सालमा भुमिगत भएका थिए । २०६१ साल असार महिनाको ५ गते सुर्खेत जिल्लाको मैनतडा गा.वि.स.को जहरे भन्ने ठाउँमा नेपाली सेना द्वारा गोली हानेर उनको हत्या गरिएको थियो ।
बाल्यकाल
राजनीति
कार्य क्षेत्र
मृत्यु
सन्दर्भ सूचीहरू
सङ्क्रान्ति

महिनाको पहिलो दिन| हिन्दु धर्म परम्परा अनुसार वर्षमा १२ वटा सङ्क्रान्ति हुन्छ|सूर्यले राशी परिवर्तन गर्ने दीनलाइ सङ्क्रान्ति भनिन्छ।१ वर्षमा सूर्यले १२ वटा राशीमा भ्रमण गर्दछ, सूर्यले एउटा राशीमा बीताउने समयलाइ हामी महीना भन्दछौं। सूर्यले १२ वटा राशीमा भ्रमण गरीसक्दा १ वर्ष पूरा हुन्छ। त्यस मध्य माघे सङ्क्रान्ति र साउने सङ्क्रान्ति बिशेश मह्त्व राख्दछ्न|

साउने सङ्क्रान्ति

श्रेणी:नेपाली चाढ
श्रेणी:हिन्दु चाडपर्वहरू
श्रेणी:सङ्क्रान्ति