JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ઓઝત નદી

ઓઝત નદી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જુનાગઢ પંથકમાં આવેલી નદી છે. નદીની લંબાઇ ૧૨૫ કિમી છે અને સ્ત્રાવક્ષેત્ર ૩૧૮૫ ચો.કિમી છે. ઓઝત નદી વિસાવદર પાસેથી નીકળીને ટુકડા ગોસા પાસે અરબી સમુદ્રને મળે છે.

ડાય મીણસાર નદી ઓઝત નદીની સહાયક નદી છે.

આ નદી પર બાદલપુર પાસે બંધ-સિંચાઇ યોજના પણ આવેલી છે. આ ઓઝત બંધ ૨૫ દરવાજાઓ ધરાવે છે.
ઓઝત નદીના કાંઠે આવેલાં ગામો

* ખિજડીયા
* બાદલપુર
* બામણાસા
* ધણકુલીયા
* નાના કાજલિયાળા
* આણંદપુર અને નાગલપુર
* ગાંઠીલા
* બાલાગામ
* નવાગામ
* બેલા
* સોનારડી
* મોટા કાજલિયાળા
ધાર્મિક મહત્વ

ભગવાન સ્વામિનારાયણે અહીં ઘણી વાર સ્નાન કર્યું હોવાથી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનાં અનુયાયીઓએ માટે તેનું સવિશેષ મહત્વ છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતની નદીઓ
શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્રની નદીઓ
લદ્દાખ

લદ્દાખ અથવા લદાખ ભારતનાં જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યમાંથી બનેલ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. જેનું સૌથી મોટું શહેર લેહ છે. લદ્દાખ ઉતરમાં કારાકોરમ અને દક્ષિણમાં હિમાલયનાં પર્વતો વચ્ચે આવેલ છે. લદ્દાખનો અર્થ "ઉંચા ઘાટોની ભૂમિ" પણ થાય છે. લદ્દાખ તેનાં પહાડી સૌંદર્ય અને સંસ્કૃતિ માટે જાણીતું છે. ૧૯૭૪ પછી અહીં ભારત સરકારનાં પ્રયત્નોથી પ્રવાસન ઉધોગમાં સારો એવો વિકાસ થયો છે.

અહીંની ઇન્ડો-આર્યન અને તિબેટિયન વંશની લદ્દાખી પ્રજાનો મોટો ભાગ બૌદ્ધ ધર્મ અને અમુક શિયા મુસ્લીમ ધર્મ પાળે છે. અહીં તિબેટિયન સંસ્કૃતિનાં બહોળા ફેલાવાને કારણે ક્યારેક આને "નાનાં તિબેટ" તરીકે પણ ઓળખાવાય છે. ઘણાં તિબેટિયનોનું લાંબા સમયથી માનવું હતું કે, બાકીનાં કાશ્મીર કરતાં આ પ્રદેશ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે ખૂબ જ અલગ પડતો હોઈ, લદ્દાખને "કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ" જાહેર કરવો જોઇએ. જેને ધ્યાનમાં લઈને ભારત સરકારે ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૯ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષાધિકાર આપતી બંધારણની કલમ ૩૭૦ અને ૩૫એ ને હટાવી અને કાશ્મીર રાજ્યને બે કેન્દ્રશાસિત ભાગમાં વહેંચી નાખવાનો નિર્ણય લીધો. તેના અંતર્ગત બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા: જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ.

કાશ્મીરમાં વિધાનસભા છે, જ્યારે લદ્દાખમાં વિધાનસભા નથી. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ૨૦ જિલ્લાઓ છે અને લદ્દાખમાં લેહ અને કારગિલ સહિત કુલ સાત જિલ્લાઓ છે.
ભૂગોળ

અહીંના "કારાકોરમ ઘાટ", "ખરદુંગ લા" ("લા" = ઘાટ), "લછુલુંગ લા" તથા "તાંગલાંગ લા" મુખ્ય ઘાટો છે.
છબીઓ


file:Pensi La-Stod.JPG|પેન્સી લા
file:Lake-on-shingo-la.jpg|શિંગો લા
file:Shanti Stupa, Leh, 20180814.jpg|શાંતિ સ્તુપ, લેહ
file:Front of the Thiksey Monastery.jpg|થિકસે મઠનો આગળનો દેખાવ
file:Likir (224).jpg|લિકિર મઠ
File:Leh, Trees, Ladakh, India.jpg|લેહ નજીક હિમાલય અને વૃક્ષો
File:Nubra Valley view with Reflection.jpg|નુબ્રા ખીણ
File:Mune wall col.jpg|ઝંસ્કારના માર્ગ તરફ ઓમ મણી પદ્મે હ્મ લખેલા પથ્થરો

સંદર્ભ

શ્રેણી:લડાખ
શ્રેણી:તિબેટ
હિતોપદેશ

હિતોપદેશ ભારતીય જનમાનસ તથા પરિવેશથી પ્રભાવિત ઉપદેશાત્મક કથાઓ છે. હિતોપદેશની કથાઓ અત્યંત સરલ અને સુગ્રાહ્ય છે. વિભિન્ન પશુ-પક્ષીઓ પર આધારિત કથાઓ તેની ખાસ-વિશેષતા છે. રચયિતાએ આ પશુ-પક્ષીઓના માધ્યમથી કથાશિલ્પની રચના કરી છે. જેની સમાપ્તિ કોઇ બોધજનક વાતથી થાય છે. પશુઓને નીતિની વાતો કરતા દેખાડેલ છે. બધી કથાઓ એક-બીજા સાથે સંકળાયેલ જણાય છે.
રચયિતા

હિતોપદેશ ના રચયિતા નારાયણ પંડિત છે. પુસ્તકના અંતિમ પદ્યોના આધાર પર આના રચયિતાનું નામ "નારાયણ" જણાય છે.

જેમ કે,

:નારાયણેન પ્રચરતુ રચિતઃ સંગ્રહોsયં કથાનામ્


પંડિત નારાયણે પંચતંત્ર તથા અન્ય નીતિ ગ્રંથોની મદદથી હિતોપદેશની રચના કરી હતી. નારાયણે એ સ્વીકાર કર્યો છે,


:પંચતંત્રાન્તથાડન્યસ્માદ્ ગ્રંથાદાકૃષ્ય લિખ્યતે|


તેમના આશ્રયદાતાનું નામ ધવલચંદ્રજી છે. ધવલચંદ્રજી બંગાળના ચક્રવર્તી રાજા હતા તથા નારાયણ પંડિત રાજા ધવલચંદ્રજીના રાજકવિ હતા. મંગલાચરણ તથા સમાપ્તિ શ્લોક થી નારાયણ ની શિવ માં વિશેષ આસ્થા જણાય છે.
રચના કાળ

thumb|હિતોપ્રદેશની નેપાળી હસ્તપ્રત
નીતિકથાઓમાં પંચતંત્રનું સ્થાન પ્રથમ છે. વિભિન્ન ઉપલબ્ધ અનુવાદો ના આધારે તેની રચના ત્રીજી શતાબ્દી આસ-પાસ થયેલ જણાય છે. હિતોપદેશની રચનાનો આધાર પંચતંત્ર છે.

કથાઓથી પ્રાપ્ત માહિતીના વિશ્લેષણને આધારે ડૉ. ફ્લીટનું માનવું છે કે આની રચના ૧૧ મી શતાબ્દી આસ-પાસ થયેલ હોવી જોઇએ. હિતોપદેશની નેપાળી હસ્તપ્રત ૧૩૭૩ ઈ.સ.ની પ્રાપ્ત છે. વાચસ્પતિ ગૈરોલાજી એ આનો રચનાકાલ ૧૪ મી સદીની આસપાસ ગણાવેલ છે.

હિતોપદેશ ની કથાઓ માં અર્બુદાચલ (આબુ), પાટલિપુત્ર, ઉજ્જયિની, માળવા, હસ્તિનાપુર, કાન્યકુબ્જ (કન્નૌજ), વારાણસી, મગધદેશ, કલિંગદેશ આદિ સ્થાનો નો ઉલ્લેખ છે, જેમાં રચયિતા તથા રચનાની ઉદગમભૂમિ આ સ્થાનોથી પ્રભાવિત જણાય છે.
હિતોપદેશના ચાર ભાગ

હિતોપદેશની કથાઓ ને ચાર ભાગો માં વિભાજીત કરેલ છે:

* મિત્રલાભ
* સુહદ ભેદ
* વિગ્રહ
* સંધિ
આ પણ જુઓ

* પંચતંત્ર
* સિંહાસન બત્રિસી
* વેતાલ પચ્ચીસી
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* હિતોપદેશ (સંસ્કૃત માં) - વિકિસ્ત્રોત પર.
* હિતોપદેશ, ઇંદિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર
* અર્નોલ્ડ દ્વારા અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત હિતોપદેશ
* હિતોપદેશની થોડી વાર્તાઓ કથા-કાવ્ય શૈલીમાં

શ્રેણી:સંસ્કૃત સાહિત્ય
શ્રેણી:બોધકથાઓ
ગિજુભાઈ બધેકા

ગિજુભાઈ બધેકા (૧૫ નવેમ્બર ૧૮૮૫ – ૨૩ જૂન ૧૯૩૯) શિક્ષણવિદ્ હતા, જેમણે ભારતમાં મોન્ટેસરી શિક્ષણની રજૂઆતમાં અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો હતો. તેઓ "મૂછાળી મા" ના હૂલામણાં નામથી જાણીતા હતા. તેઓ શિક્ષણવિદ્ બન્યા પહેલાં હાઇકોર્ટમાં વકીલ હતા. ૧૯૨૩માં તેમના પુત્રના જન્મ પછી તેમણે બાળઉછેર અને શિક્ષણમાં રસ દાખવવાની શરૂઆત કરી. ૧૯૨૦ના દાયકામાં તેમણે બાલ મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. તેમણે શિક્ષણના ક્ષેત્રના અનેક પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાં દિવાસ્વપ્ન અત્યંત વખણાયું છે.
જીવન

તેમનો જન્મ સૌરાષ્ટ્રના અમરેલી જિલ્લાના ચિત્તળ ગામમાં થયો હતો. તેમનું જન્મનું નામ ગિરજાશંકર હતું.તેમનું બાળપણ બાપ દાદાના મૂળ ગામ વલભીપુરમાં વીત્યું હતું. તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ પણ વલભીપુરની નિશાળમાં લીધું હતું. ૧૯૦૭માં તેઓ ધંધાર્થે પૂર્વ આફિક્રા અને પછી મુંબઈ ગયા હતા. ૨૩ જૂન ૧૯૩૯ના રોજ મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું હતું.
શિક્ષણક્ષેત્રે યોગદાન

૧૯૨૦ના દાયકામાં શ્રી દક્ષિણામૂર્તિ વિદ્યાર્થીભવનમાં બાળમંદિરની સ્થાપના થઈ અને ગિજુભાઈ એના આચાર્ય પદે નિયુક્ત થયા.
સર્જન

ગિજુભાઈએ ૨૦૦ જેટલાં પુસ્તકો લખ્યા હતા, જેમાં બાળસાહિત્યનો પણ સમાવેશ થાય છે.

* શિક્ષણ - વાર્તાનું શાસ્ત્ર (૧૯૨૫), માબાપ થવું આકરૂં છે, સ્વતંત્ર બાલશિક્ષણ, મોન્ટેસરી પદ્ધતિ (૧૯૨૭), અક્ષરજ્ઞાન યોજના, બાલ ક્રીડાંગણો, આ તે શી માથાફોડ? (૧૯૩૪), શિક્ષક હો તો (૧૯૩૫), ઘરમાં બાળકે શું કરવું.
* બાળસાહિત્ય - ઈસપનાં પાત્રો, કિશોર સાહિત્ય (૧-૬), બાલ સાહિત્ય માળા (૨૫ ગુચ્છો), બાલ સાહિત્ય વાટિકા (૨૮ પુસ્તિકા), જંગલ સમ્રાટ ટારઝનની અદ્ભૂત કથાઓ (૧-૧૦), બાલ સાહિત્ય માળા (૮૦ પુસ્તકો).
* ચિંતન - પ્રાસંગિક મનન (૧૯૩૨), શાંત પળોમાં (૧૯૩૪).
* દિવાસ્વપ્ન.
સન્માન

તેમના જન્મ દિવસ ૧૫ નવેમ્બરને ગુજરાતમાં બાળ વાર્તા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
* ગિજુભાઈ બધેકાનો પરિચય, sureshbjani.wordpress.com પર
* ગિજુભાઈ બધેકાની બાળવાર્તાઓ ઈ-પુસ્તક સ્વરૂપે


શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર
શ્રેણી:કેળવણીકાર
શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
શ્રેણી:૧૯૩૯માં મૃત્યુ
શ્રેણી:૧૮૮૫માં જન્મ
કચ્છી ભાષા

કચ્છી ભાષા ગુજરાતનાં કચ્છ જિલ્લામાં બોલાતી ભાષા છે.

કચ્છી ભાષા એ ઇન્ડો-આર્યન ભાષા સમુહની જ ભાષા છે, જેમાં મોટા ભાગની ભારતીય ભાષાઓનો સમાવેશ થાય છે. એક અંદાજ પ્રમાણે ફક્ત ભારતમાં જ ૧૦,૩૧,૦૦૦ લોકો કચ્છી ભાષા બોલે છે. કચ્છી, પાકિસ્તાનનાં સિંધ પ્રાંતમાં પણ બોલાય છે અને સિંધી ભાષા સાથે ઘણું સામ્ય ધરાવે છે. કચ્છનો સબંધ ગુજરાત સાથે હોવાથી પ્રાથમિક શાળાઓમાં ગુજરાતી માધ્યમમાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે, કારણ કે કચ્છી ભાષાની પોતાની લીપિ નથી. આ કચ્છી ભાષા કચ્છ સિવાય મુંબઇ અને અન્ય ઘણી જગ્યાએ બોલાય છે. અબડાસા, માંડવી અને ભુજના લોકો બોલે છે, એનાં કરતા ભચાઉ અને રાપરના લોકો જરાક અલગ રીતે બોલે છે. કારણ કે, ભચાઉ અને રાપરના લોકોની બોલીમાં ગુજરાતી છાંટ વધુ દેખાય છે.

ઘણી વખત કચ્છી ભાષાને બોલી સમજવામાં આવે છે, પરંતુ, કચ્છી ભારતની અધિકૃત ભાષાઓ પૈકીની એક છે, અને તેને બોલી નહી પણ ભાષાનો દરજ્જો આપવામાં આવેલો છે.
જાણીતા કચ્છી ભાષી

* યુસુફ મેહરઅલી - સ્વાતંત્ર્ય સેનાની.
* ફહેમીદા મિર્ઝા - પાકિસ્તાનની રાષ્ટ્રીય સંસદના પ્રથમ મહિલા સભાપતિ.
* કલ્યાણજી-આણંદજી - જાણીતી સંગીતકાર જોડી.
* વૈભવી મર્ચંટ - બોલીવુડ નૃત્ય દિગ્દર્શક.
* બાબલા- ડીસ્કો ડાંડીયા શરૂ કરનાર.
* વીજુ શાહ - સંગીતકાર.
* ઓસમાણ મીર - ગાયક ગઝલકાર.
* સુરેશ મહેતા - ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી, ગુજરાત.
નોંધ
સંદર્ભ

શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ
શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો
ચામુંડા

ચામુંડા (), હિંદુ ધર્મમાં માતાજી તરીકે પૂજાય છે. ચામુંડા ચામુંડી અને ચર્ચિકા તરીકે પણ ઓળખાય છે. તે સપ્ત માતાઓમાંની એક મનાય છે. તે ઉપરાંત ચોસઠ જોગણીઓ કે એક્યાસી તાંત્રિક દેવીઓમાં મુખ્ય ગણાય છે. ચામુંડા માતા દુર્ગાનું સ્વરૂપ ગણાય છે. ચંડ અને મુંડ નામનાં રાક્ષસોને મારનાર દૈવી સ્વરૂપ એટલે ચંડી ચામુંડાનું છે. માતા ચામુંડાને ક્યારેક પાર્વતી, ચંડી અને કાલિનું સ્વરૂપ પણ મનાય છે. માતા ચામુંડાનો નિવાસ મોટાભાગે વડનાં વૃક્ષમાં મનાય છે. હિંદુ ધર્મ ઉપરાંત જૈન ધર્મમાં પણ ચામુંડા માતાનું ઘણું મહત્વ મનાયું છે. ત્રિશુલ અને તલવાર એ ચામુંડાનાં આયુધો છે.
મંદિરો

ગુજરાતમાં ચામુંડા માતાનું સ્થાનક ચોટીલામાં આવેલ છે. આ સ્થાનક અમદાવાદથી ૧૪૫ કિમી.ના અંતરે આવેલ છે.


Image:Chotila_chamunda.jpg|ચામુંડામાતા મંદિર, ચોટીલા.
Image:Chotila_from_hill.jpg|ચોટીલા વિહંગદ્રશ્ય, મંદિરેથી.
Image:Baitala Deula Bhubaneswar 15.jpg|૮મી સદીનું બૈતાલ ડેઉલા, ભુવનેશ્વર, ઓડિશા
Image:Chamundi-hills.jpg|upright|ચામુંડેશ્વરી મંદિર
Image:Chamunda Devi Temple Jodhpur.jpg|upright|ચામુંડા દેવી મંદિર, જોધપુર

નોંધ
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
એકાદશી વ્રત

ભારતનાં ઋષિમુનિઓએ ભારતીય સંસ્કૃતિને ઊંચી લાવવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો છે. તેઓએ પાપ-પુણ્યનો, સ્વર્ગ-નર્ક આદિનો વિચાર પ્રદર્શિત કરી મનુષ્યને સારા માર્ગે ચાલવા, સારા કર્મો કરવા, જપ, તપ, વ્રત, ઉપવાસ કરવા સુચન કર્યુ છે. જેમાં એકાદશીનાં વ્રતનું માહાત્મય ખુબજ મોટું છે. એકાદશી એટલે અગિયારસ. વિક્રમ સંવત મુજબ એક વર્ષમાં બાર મહિના(માસ) હોય છે. જેમાં એક માસમાં બે પક્ષ હોય છે. જેમાં એક શુકલ પક્ષ(સુદ) અને બીજો કૃષ્ણ પક્ષ (વદ) કહેવાય છે. બન્ને પક્ષમાં આવતી અગિયારમી તિથિને અગિયારસ અથવા એકાદશી કહેવાય છે. એક વર્ષ દરમિયાન કુલ ૨૪ એકાદશી આવે છે. તે ઉપરાંત જો દર ત્રણ વર્ષે આવતા અધિકમાસની બે એકાદશી મળીને કુલ ૨૬ એકાદશી હોય છે. એકાદશીને તેના મહત્વના લીધે અલગ અલગ નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

એકાદશીનાં વ્રતમાં ઉપવાસ કરવામાં આવે છે. આમ તો સામાન્ય રીતે ઉપવાસ બે પ્રકારનાં છે. સાપત્ય મનુષ્ય શુકલ પક્ષની અને કૃષ્ણ પક્ષની એમ બંને એકાદશીનો ઉપવાસ કરતા હોય છે. જયારે અપત્ય મનુષ્ય કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીનું વ્રત ન કરતાં સમપત્ર વ્રતનો સંકલ્પ કરે છે. એ જ પ્રમાણે શુકલ પક્ષની ક્ષયતિથિ હોય તો પણ વ્રત ન કરવું જોઈએ તેવો મત છે. વૈષ્ણવો કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી કરે છે. આ એકાદશીનું વ્રત શિવ, વૈષ્ણવ અને શૂદ્ર એમ દરેક કરી શકે છે. છવ્વીસ એકાદશીના વ્રત ન કરી શકે તેને અષાઢ સુદ એકાદશી એટલેકે દેવશયની એકાદશીથી કારતક સુદ એકાદશી એટલેકે પ્રબોધિની એકાદશી સુધીની બધી એકાદશી કરવી જોઈએ. પરણેલી સ્ત્રીઓએ પતિની આજ્ઞા સિવાય એકાદશીનું વ્રત ન કરવુ જોઈએ તેવુ મહત્વ છે.

એકાદશીનાં વ્રતમાં ઉપવાસ કરવો જરૂરી છે. બને ત્યાં સુધી ઉપવાસમાં ફકત ફળાહાર કરવો જોઈએ. જુદી જુદી ફરાળી વાનગીઓ બનાવીને આહારમાં લેવી ન જોઈએ. પુરાણોમાં જણાવવામાં આવ્યુ છે કે દિવસમાં એક વખત ભોજન લઈને એકાસશીનું વ્રત કરનારને એક ભવનાં પાપ નાશ પામે છે. હકીકતમાં નિરાહારથી ફળાહાર ઉત્તમ છે. તેમજ એકાદશીનું વ્રત આલોક અને પરલોકનું સુખ આપનાર છે. ઉપરાંત સંતાનની ઇચ્છાવાળાએ આ વ્રત કરવું જોઈએ. આમ પુરાણોમાં લખાયુ છે. દરેક એકાદશીની કથા વાર્તાઓ તથા તેનું અલગ અલગ મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યુ છે જે નીચે મુજબ જોઈએ.
એકાદશીઓ

# પ્રબોધિની એકાદશી
# ઉત્પતિ એકાદશી
# મોક્ષદા એકાદશી
# સફલા એકાદશી
# પુત્રદા એકાદશી
# ષટતિલા એકાદશી
# જયા એકાદશી
# વિજયા એકાદશી
# આમલકી એકાદશી
# પાપમોચિની એકાદશી
# કામદા એકાદશી
# વરુથિની એકાદશી
# મોહિની એકાદશી
# અપરા એકાદશી
# નિર્જળા એકાદશી
# યોગિની એકાદશી
# શયન એકાદશી
# કામિકા એકાદશી
# પુત્રદા એકાદશી
# અજા એકાદશી
# જયંતી એકાદશી
# ઈન્દિરા એકાદશી
# પાશાંકુશા એકાદશી
# રમા એકાદશી
# પદ્મિની એકાદશી
# પરમા એકાદશી

શ્રેણી:ધાર્મિક સાહિત્ય
શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:એકાદશી
પ્રબોધિની એકાદશી

પ્રબોધિની એકાદશી ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર કારતક સુદ અગિયારસે ઉજવવામાં આવે છે. પુરાણો મુજબ બ્રહ્માએ તેનો મહિમા નારદ મુનિને કહ્યો છે. પ્રબોધિની એકાદશીનો દિવસ તુલસીવિવાહ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે.

બ્રહ્માએ કહ્યુકે, હે નારદ ! પ્રબોધિની એકાદશીના દિવસે વિધિપુર્વક જો ઉપવાસ કરવામાં આવે તો તેના કુળનો પણ ઉધ્ધાર થાય છે. વળી તેના ઘરમાં બધાં જ તિર્થોનો વાસ થાય છે. ઉપવાસ કરનાર જ્ઞાની અને યોગી બનીને મોક્ષને પ્રાપ્ત કરવાને ભાગ્યશાળી થાય છે. એકાદશી ભગવાનને ખુબ જ પ્રિય છે, તેથી તેનો ઉપવાસ કરવાથી સૂર્ય અને ચંદ્રના ગ્રહણનું ફળ મેળવવાને ભાગ્યશાળી થાય છે. વળી આ એકાદશીના દિવસે જે કોઈ ભાગવતની કથાનો પાઠ કરશે તેને સપ્તદ્વીપ સહિત પૃથ્વીના દાનનું ફળ મળે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની કથા સાંભળનારને સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત થાય છે. પ્રબોધિની એકાદશી વ્રતનો આ પ્રમાણેનો ઉત્તમ મહિમા નારદ મુનિએ બ્રહ્મા પાસેથી સાંભળ્યો.
વ્રતની વિધિ

પ્રબોધિની એકાદશી વ્રતનો મહિમા સાંભળીને નારદ મુનિ બ્રહ્માને પુછવા લાગ્યા કે, હે પ્રભુ ! આપ આ એકાદશી વ્રત કરવા માટેની વિધિ કહી સંભળાવો. જેથી બ્રહ્મા બોલ્યા, હે નારદ ! આ એકાદશીનાં દિવસે જયારે રાત પાંચ ઘડી બાકી રહે ત્યારે વહેલી પરોઢે નિદ્રામુકત થઈ દાતણ કરી નદી, કુવે કે તળાવમાં સ્નાન કરવું. પછી ભગવાન વિષ્ણુનું પૂજન કરી ને કથા સાંભળવી અને ભજન સત્સંગ કરી ઉપવાસ સમર્પણ કરવો. આ દિવસે ભગવાનનું પુજન ફળ, ફૂલ, કપુર તેમજ કેશરથી કરવું. વળી રાત્રે જાગરણ કરતી વેળાએ જુદી જુદી જાતનાં ફળો લઈ પ્રભુને તેનો અધ્ર્ય આપવો અને પુજન કરતા હોઈએ એમ હાથ જોડીને વંદન કરી ઊભા રહેવું. ફળ-ફૂલથી ભગવાનની પુજા કરનારને સર્વાધિક ફળ મળે છે. બીલીપત્ર તેમજ તુલસીપત્રથી પુજન કરનારનાં જન્મોજન્મનાં પાપો બળી જાય છે. વળી જે કોઈ ભગવાનનું કદંબનાં ફુલોથી પુજન કરે તો તેને કયારેય યમલોકમાં વાસ કરવાનો વારો આવતો નથી. ભગવાન તેના ઉપર ચાર યુગ સુધી પ્રસન્ન રહે છે, અગર જો ભગવાનને કેતકીનાં ફુલો ચઢાવવામાં આવે તો વ્યક્તિ ફરીથી આ સંસારમાં આવી શક્તી નથી. તે પ્રભુકૃપા થકી મુકત થઈ જાય છે અને સતપત્રોથી જે કોઈ પુજા કરશે તેનો સપ્તદ્વીપમાં વાસ થાય છે.

બારશનાં દિવસે નદીએ જઈ ને સ્નાન કરવું. પછી ઘેર આવી ને વિધિપૂર્વક બને તો ઉપર જણાવ્યા મુજવ ભગવાનનું પૂજન કરવું અને વ્રતની સમાપ્તિ માટે વધારે નહિ તો પાંચ બ્રાહ્મણ જમાડવાં. બ્રાહ્મણને જમાડયા પછી યથાશક્તિ દાન આપવુ. પછી ચાતુર્માસમાં જે નિયમો કર્યા હોય તે બ્રાહ્મણો સામે ત્યાગ કરવો. જેણે ભકત ભોજનનો નિયમ કર્યો હોય તેણે બ્રાહ્મણ જમાડવા, જેણે અયાચિત વ્રત કર્યુ હોય તેણે સુવર્ણદાન કરવું. જેણે અડદ આદિનો ચારુર્માસમાં ત્યાગ કર્યો હોય તેણે ગોદાન કરવું. ચાર મહિના સુધી દહી તથા મધનો ત્યાગ કર્યો હોય તેણે દહી તથા મધનું દાન કરવું.
આ પણ જુઓ

* એકાદશી વ્રત

શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:એકાદશી
શ્રેણી:તહેવાર
બહાદુર શાહ ઝફર

thumb|150px| છેલ્લા મુઘલ બાદશાહ બહાદુર શાહ ઝફર

બહાદુર શાહ ઝફર (૨૪ ઓક્ટોબર ૧૭૭૫ – ૭ નવેમ્બર ૧૮૬૨) ભારતમાં મુઘલ સામ્રાજ્યના અંતિમ બાદશાહ હતા અને ઉર્દૂ ભાષાના જાણીતા શાયર હતા. તેમણે ૧૮૫૭ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ભારતીય સિપાહીઓનું નેતૃત્વ કર્યુ હતું. યુદ્ધમાં હાર્યા પછી અંગ્રેજોએ તેમને બર્મા (હવે મ્યાનમાર) મોકલી દીધા, જ્યાં તેમનું મૃત્યુ થયું.

બહાદુર શાહ ઝફરનો જન્મ ૨૪ ઓક્ટોબર, ૧૭૭૫નાં થયો હતો. તે પોતાનાં પિતા અકબર શાહ દ્વિતીયના મૃત્યુ પશ્ચાત ૨૮ સપ્ટેમ્બર, ૧૮૩૮નાં રોજ દિલ્હી સલ્તનતના બાદશાહ બન્યા હતા. તેમની માતા લલબાઈ હિંદુ પરિવારનાં હતા. ઇ. સ. ૧૮૫૭માં જ્યારે હિંદુસ્તાનની આઝાદીની ચિનગારી ભડકી તો બધા વિદ્રોહી સૈનિકો અને રાજા-મહારાજાઓએ તેમને હિંદુસ્તાનનાં સમ્રાટ માન્યા અને તેમના નેતૃત્વમાં અંગ્રેજો સામે લડાઇ લડી. અંગ્રેજોની વિરૂધ્ધ ભારતીય સૈનિકોની ચળવળ જોઇ બહાદુર શાહ ઝફરનો ગુસ્સો પણ ફુટી પડ્યો અને તેમણે અંગ્રેજોને હિંદુસ્તાનની બહાર કરવાનું આહ્વાન કર્યું. ભારતીયોએ દિલ્હી અને દેશનાં અન્ય ભાગોમાં અંગ્રેજોને ખરાબ રીતે હરાવ્યા હતા.

શરૂઆતી પરીણામો હિંદુસ્તાની યોદ્ધાઓની તરફેણમાં રહ્યાં, પરંતુ પછીથી અંગ્રેજોના છળ-કપટે પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની દિશા બદલી અને અંગ્રેજો ચળવળને દબાવવામાં સફળ થયા. બહાદુર શાહ ઝફરે હુમાયૂના મકબરામાં શરણ લીધું પરંતુ મેજર હડસને તેમને તેમના પુત્ર મિર્ઝા મુઘલ અને ખિજર સુલ્તાન તથા પૌત્ર અબૂ બકર સાથે તેમને પકડી લીધા હતા.

અંગ્રેજોએ જુલ્મની તમામ હદો પાર કરી. જ્યારે બહાદુર શાહને ભુખ લાગી તો અંગ્રેજો તેમની સામે થાળીમાં તેમનાં પુત્રનું મસ્તક લાવ્યાં. તેમણે અંગ્રેજોને જવાબ આપ્યો કે હિંદુસ્તાનનાં સપૂતો દેશ માટે માથાં કુરબાન કરી અને પિતા સમક્ષ આ જ અંદાજમાં આવતા રહ્યા છે. આઝાદી માટેના આ સંગ્રામને પૂરી રીતે ખતમ કરી દેવા માટે અંગ્રેજોએ અંતિમ આ મુઘલ બાદશાહને દેશ નિકાલ કરી અને રંગૂન મોકલી દીધાં.
ઉર્દૂ કવિ

બહાદુર શાહ ઝફર ફક્ત એક દેશભક્ત બાદશાહ જ નહીં, પરંતુ ઉર્દૂના જાણીતા કવિ અને શાયર પણ હતા. તેમણે ઘણી મશહુર ઉર્દૂ કવિતાઓ લખી, જેમાંની ઘણી અંગ્રેજો સામેનાં સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન નષ્ટ થઇ ગઇ. તેમના દ્વારા લખાયેલ ઘણી પંકતિઓ પ્રખ્યાત છે, જેમકે,

::ગાઝીઓં મેં બૂ રહેગી જબ તલક ઈમાન કી
::તખ્ત-એ-લંદન તક ચલેગી તેગ હિંદુસ્તાન કી|

દેશની બહાર રંગુનમાં પણ તેમની ઉર્દૂ કવિતાઓનો દબદબો ચાલુ રહ્યો. ત્યાં તેમને દર વખત હિંદુસ્તાનની ચિંતા જ રહેતી હતી. તેમની અંતિમ ઇચ્છા હતી કે તેઓ પોતાનો અંતિમ શ્વાસ હિંદુસ્તાનમાં લે અને તેમને હિંદુસ્તાનમાં દફનાવવામાં આવે, પરંતુ તેમ થઇ શક્યું નહી.

દેશમાંથી અંગ્રેજોને હટાવવાનું સપનું લઇને ૭ નવેમ્બર, ૧૮૬૨નાં રોજ ૮૭ વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થયું. તેમને રંગુનમાં શ્વેડાગોન પેગોડા નજીક દફનાવાયા. તે સ્થળ આજે બહાદુર શાહ ઝફર દરગાહનાં નામથી ઓળખાય છે. ભારતમાં કેટલીય જગ્યાએ રસ્તાઓનાં નામ તેમનાં નામ પરથી રાખવામાં આવ્યાં છે. પાકિસ્તાનમાં લાહોર શહેરમાં એક માર્ગનું નામ તેમનાં નામ પર રખાયું છે. બાંગ્લાદેશનાં જુના ઢાકા શહેરમાં સ્થિત વિક્ટોરિયા પાર્કનું નામ બદલી બહાદુર શાહ ઝફર પાર્ક કરવામાં આવ્યું છે.
બાહ્ય કડીઓ

* બહાદુર શાહ ઝફર પર અંગ્રેજોએ મુકેલ આરોપનામાનો મુળ દસ્તાવેજ (ગુજરાતી)

* ઝફરની રચનાઓ કવિતા કોષ માં (હિન્દી)

શ્રેણી:કવિ
શ્રેણી:મુઘલ બાદશાહ
ઉત્પતિ એકાદશી

ભારતીત ઉપખંડમાં પ્રચલિત એવા હિંદુ ધર્મના પંચાંગ વિક્રમ સંવત પ્રમાણે તથા ગુજરાતી પંચાંગના વર્ષનાં પ્રથમ માસ કારતકની વદ અગિયારસને ઉત્પતિ એકાદશી કહેવાય છે. જેનો મહિમા ભગવાન કૃષ્ણએ માનવકલ્યાણ અર્થે અર્જુનને કહ્યો છે, તેવી પુરાણોમાં પણ કથા વાંચવા મળે છે. જેથી દરેકે આ વ્રત કરવુ જોઈએ.

આ દિવસે ઘણા લોકો એક ટંકનો અથવા નકોરડો ઉપવાસ કરે છે.
આ પણ જુઓ

* એકાદશી વ્રત


શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:એકાદશી
શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ
શ્રેણી:તહેવાર
મોક્ષદા એકાદશી

વિક્રમ સંવત પ્રમાણે ગુજરાતી પંચાંગનાં વર્ષનાં દ્વિતીય માસ, જેને મહર્ષિ ભગવાન વાલ્મીકિએ સંવત્સરભૂષણ કહ્યો તેવા માર્ગશીર્ષ માસની શુક્લ એકાદશીને મોક્ષદા એકાદશી કહેવાય છે. જેનો મહિમા ભગવાન કૃષ્ણ એ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ને કહ્યો છે, તેવી પુરાણોમાં પણ કથા વાંચવા મળે છે. જેથી દરેકે આ વ્રત કરવુ જોઈએ.

આજ દિવસે કૃષ્ણએ અર્જુનને ગીતાનો ઉપદેશ કીધો હતો, માટે આ દિવસને ગીતા જયંતી તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. કુરુક્ષેત્રમાં હસ્તિનાપુરના કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે યુદ્ધનો પ્રારંભ આ દિવસે થયેલો.ગ્રહોની પોઝિશન્સ અને વિદ્વાનોના મત મુજબ, વર્તક 16 ઓક્ટોબર, ઈ.સ. પૂર્વે 5561 ગણે છે. જ્યારે પી.વી. હોલે 13 નવેમ્બર, ઈ.સ. 3143 ગણે છે. જ્યારે આઈહોલ નામના વિદ્વાન ઈ.સ. 3102નો સમય ગણાવે છે.
આ દિવસે ગીતાનાં બધા શ્લોક વાંચનાર અને સાંભળનારનો મોક્ષ નિશ્ચિંત માનવામાં આવે છે, માટે આ એકાદશીને મોક્ષદા એકાદશી કહેવાય છે.
આ પણ જુઓ

* એકાદશી વ્રત


શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:એકાદશી
શ્રેણી:તહેવાર
પુત્રદા એકાદશી

વિક્રમ સંવત પ્રમાણે ગુજરાતી પંચાંગ નાં વર્ષનાં તૃતીય માસ પોષની સુદ અગિયારસને પુત્રદા એકાદશી કહેવાય છે. જેનો મહિમા ભગવાન કૃષ્ણ એ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ને કહ્યો છે, જેની કથા ભદ્રાવતી નગરીનાં રાજા સુકેતુમાનને અનુલક્ષીને કહેવામા આવી છે. આ ઉપરાંત વિક્રમ સંવત પ્રમાણે ગુજરાતી પંચાંગ નાં વર્ષનાં દશમા માસ શ્રાવણની સુદ અગિયારસનાં દિવસની એકાદશીને પણ પુત્રદા એકાદશી કહે છે જેની કથા મહિજીત નામનો રાજા અને લોમેશ નામના ઋષિને અનુલક્ષીને કહેવામાં આવી છે. જે પુરાણોમાં પણ વાંચવા મળે છે.
આ પણ જુઓ

* એકાદશી વ્રત


શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:એકાદશી
શ્રેણી:તહેવાર
ષટતિલા એકાદશી

વિક્રમ સંવત પ્રમાણે ગુજરાતી પંચાંગ નાં વર્ષ નાં તૃતીય માસ પોષની વદ અગિયારસને ષટતિલા એકાદશી કહેવાય છે. જેનો મહિમા ગભસ્તી ઋષિ એ દાલભ્ય ઋષિ ને કહ્યો છે, જેની કથા એક પવિત્ર બ્રાહ્મણ સ્ત્રીને અનુલક્ષીને કહેવામા આવી છે જે પુરાણોમાં પણ વાંચવા મળે છે.આ એકાદશી ના દિવસે તલ નું ખૂબ જ મહત્વ છે જેથી આ દિવસે તલ નું દાન કરવું જોઈએ તેમજ સ્નાન અને ભોજન મા પણ તલ નો ઉપયોગ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.
આ પણ જુઓ

* એકાદશી વ્રત


શ્રેણી:વ્રતો
શ્રેણી:એકાદશી
શ્રેણી:તહેવાર
કાળાપાણ

કાળાપાણ ગામ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલા સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના ગીર-સોમનાથ જિલ્લાનાં ઉના તાલુકામાં આવેલું છે. આ ગામ વડા મથક ઉના શહેર થી ૧૦ કિ.મી. દૂર આવેલું છે. દેલવાડા ગામ થી ખાણ-રજપુતરાજપરા થઈ જઈ શકાય છે. ઇ.સ. ૨૦૦૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ૪૬૬ કુટુંબો નો વસવાટ ધરાવતાં આ ગામમાં ૧૩૮૧ પુરુષો અને ૧૩૨૩ સ્ત્રીઓ મળી કુલ વસ્તી ૨૭૦૪ ની છે. સાક્ષરતાની દ્રષ્ટિએ ૬૨૩ પુરુષો અને ૨૮૦ સ્ત્રીઓ મળી કુલ ૯૦૩ વ્યક્તિ સાક્ષર છે.

ગામમાં ૮ ધોરણ સુધીની પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી અને ગ્રામ પંચાયત કચેરી આવેલી છે. ગ્રામ પંચાયતમાં ઇ-ગ્રામ યોજના હેઠળ કોમ્પ્યુટર ની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. ઇ.સ. ૨૦૦૬માં ચૂંટણી થતા સરપંચ તરીકે લાડુબેન ભાણાભાઈ મજીઠીયા ચૂંટાઇ આવેલ છે. તલાટી કમ મંત્રી તરીકે નરેન્દ્ર ડી.અગ્રાવત ફરજ બજાવે છે. આ ગામની મોટા ભાગની વસ્તી મજુરી કરે છે. ગામની નજીક દરીયો હોઈ ખેતીની જમીનમાં ખારાશનું પ્રમાણ હોવાથી ખેતીના પાકમાં મુખ્યત્વે કપાસનું વાવેતર થાય છે. ભૂગર્ભ જળમાં પણ ક્ષારનું ઉંચુ પ્રમાણ હોવાથી રાવલ ડેમ આધારીત જુથ પાણી પૂરવઠા યોજના દ્વારા પીવા લાયક પાણી આપવામાં આવે છે.

ગામ પંચાયતની સામાન્ય ચુંટણી બાદ તારીખ ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૧૨ થી ભાણાભાઈ લખમણભાઈ સરપંચ તરીકે ચૂંટાઈ આવેલા છે.


શ્રેણી:ઉના તાલુકો
સોક્રેટિસ

મહાન ગ્રીક તત્ત્વજ્ઞાની તથા પ્લેટોના ગુરુ સોક્રેટિસ (; અંગ્રેજી:ˈsɑkrətiːz; ગ્રીક: , Sōkrátēs; ૪૬૯ ઈ.પૂ.–૩૯૯ ઈ.પૂ.) પશ્ચિમી તત્ત્વજ્ઞાન ના પ્રણેતા માનવામાં આવે છે. સોક્રેટિસનો જન્મ ડેમ, એલોપેસ, પ્રાચીન એથેન્સમાં ઈ.પૂ. ૪૬૯માં થયો હતો. ૩૯૯ ઈ.પૂ. આશરે ૭૧ વર્ષની આયુએ પ્રાચીન એથેન્સમાં તેમનું અવસાન થયું. તેઓ પાશ્ચાત્ય દર્શનશાસ્ત્ર કે તત્ત્વચિંતનનાં પ્રણેતાઓમાંના એક ગણાય છે.
જીવન

સોક્રેટિસ વિશેની આધારભૂત માહિતીઓનો અભાવ હોવાથી તેમના જીવન અને કાર્ય અંગે સુનિશ્ચિત માહિતી મળતી નથી. તેમ છતાં, તેમના બે શિષ્યો ઝેનોફોન અને પ્લેટો દ્વારા આપણને સોક્રેટિસ વિશે માહિતી મળે છે.

સોક્રેટિસનો જન્મ ગ્રીસના એથેન્સ નગરમાં ઈ.સ. પૂર્વે ૪૬૯ની સાલમાં થયો હતો. તેમના પિતા શિલ્પી હતા અને માતા દાયણ હતાં. ઉંમરલાયક થતાં તેઓ પિતાના શિલ્પકામના કામમાં જોડાયા, પરંતુ વિજ્ઞાન અને તત્ત્વજ્ઞાનમાં રસ જાગતાં તેમણે શિલ્પકામ છોડી દીધું અને ચિંતનમાં સમય ગાળવા લાગ્યા.
મૃત્યુ

સોક્રેટિસ સોફિસ્ટો (કે જે સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ ધર્મમાં માનતા ન્હોતા) ની જેમ અધાર્મિક માણસ છે - એવી વાત ફેલાવીને તેમની ઉપર ત્રણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યા હતા: (૧) સોક્રેટિસ રાજ્યના દેવોને માનતા નથી, (૨) નવા દેવોની સ્થાપના કરે છે અને (૩) એથેન્સના યુવાનોને અવળા માર્ગે દોરે છે. આ તહોમતનામું ઘડવામાં રાજદારી પુરુષ એનિટસ અને કવિ મિલેટસ એમ બે વ્યક્તિઓએ અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો હતો. આ તહોમતો અંગે ન્યાયાલયમાં સોક્રેટિસ સામે મુકદ્દમો ચલાવ્યા બાદ અંતે સોક્રેટિસને ધતૂરાનું ઝેર પીવડાવીને મારી નાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
છેલ્લા શબ્દો

સોક્રેટિસે મૃત્યુ પહેલા છેલ્લે ક્રીટોને સંબોધન કરેલું. તેમને ક્રીટૉને કહેલુ: (ગુજરાતી ભાષાંતર)
સંદર્ભો
પૂરક વાચન

* સૉક્રેટિસ અને તેનો છેલ્લો સંવાદ (૧૯૧૬); અનુવાદક: જીવનલાલ અમરશી મહેતા,જેઠાલાલ હરિલાલ શાહ
બાહ્ય કડીઓ

* Original Fresque of Socrates in Archaeological Museum of Ephesus
* Socrates Narrates Plato's The Republic
* Apology of Socrates, by Plato.
* Greek Philosophy: Socrates
* Project Gutenberg e-texts on Socrates, amongst others:
** The Dialogues of Plato (see also Wikipedia articles on Dialogues by Plato)
** The writings of Xenophon, such as the Memorablia and Hellenica.
** The satirical plays by Aristophanes
** Aristotle's writings
** Voltaire's Socrates
* A free audiobook of the Socratic dialogue Euthyphro at LibriVox
* Socratic Method Research Portal
* Socrates, from Stanford Encyclopedia of Philosophy (2005)
* Video on Socratic method


શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:તત્ત્વજ્ઞાન
કે.લાલ

કે. લાલ ભારત દેશનાં એક મહાન જાદુગર હતા, તેઓ ગુજરાતી હોવાને નાતે ગુજરાતનું ગૌરવ સમાન છે. તેઓનો જન્મ ૧૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૨૪ના રોજ થયો હતો. તેમણે તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જુનાગઢ પાસેના વંથલી ગામે ૧૬ વર્ષની કિશોરવયે સૌ પ્રથમ જાદુનો ખેલ કરીને કરી હતી. કે. લાલે 61 વર્ષની તેમની કારકિર્દીમાં 22,400 જેટલા મેજિક શૉ યોજીને વિશ્વ વિક્રમ નોંધાવ્યો હતો. કે.લાલના 60 વર્ષીય પુત્ર હસુભાઇ પિતાના માર્ગે આગળ વધ્યા અને તેમની સાથે શૉ કરતા હતા. તેમની ચોથી પેઢી પણ આ ક્ષેત્રમાં આવી છે. ૨૩ સપ્ટેમ્બર -૨૦૧૨ના રોજ તેમણે આ ફાની દુનિયામાંથી વિદાય લીધી.
જન્મ અને બાળપણ

કે. લાલનું મૂળ નામ કાંતિલાલ અને પિતાનું નામ ગિરધરલાલ વોરા હતું, તેઓનો જન્મ અમરેલી જિલ્લાના બગસરા ગામમાં થયો હતો. તેમના દાદા નગરશેઠ હોવાને નાતે કલાના પુજારીઓ તેમને આંગણે હર હંમેશ ઉતારા નાંખતા. ૩૦ના દાયકામાં તેમાનાં કુટુંબ સાથે તેઓ કલકત્તા સ્થાયી થયા, જ્યાં તેમના પિતાએ કાપડનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો હતો. બંગાળ કે જે ભારતમાં જાદુનું પાટનગર ગણાય છે, તેનું પાટનગર કલકત્તા બાળ કે.લાલને જાદુ શીખવાનો માર્ગ મોકળો કરી આપવા તેમાના જીવનમાં આવ્યું જ્યાં તેમની મુલાકાત તે સમયનાં મહાન જાદુગર ગણપતી ચક્રવર્તી સાથે થઈ, અને તેઓએ કાંતિલાલને પોતાના શિષ્ય તરીકે સ્વીકાર્યા..
જીવન ઝરમર

મહંમદ છેલની જાદુની વાતો સાંભળીને કાંતિલાલને જાદુ પ્રત્યે આકર્ષણ થયેલું. ઇ.સ. ૧૯૩૮માં માઇટી ચેંગના જાદુના ખેલ જોઇને પોતે પણ જાદુગર બનવાનો નિર્ણય કર્યો. મદારીઓ અને નાના જાદુગરો પર તેમને પહેલેથી પ્રેમ હતો. તેમની પાસેથી જાદુના નાના પ્રયોગો બાળપણમાં શીખ્યા.
*1931 – કાકાને ઘેર કલકત્તા વસવાટ; બંગાળના જાણીતા જાદુગર ગણપતિ ચક્રવર્તી તેમના ગુરૂ;
*1939- વિશ્વ યુધ્ધ ફાટી નીકળતાં બગસરા પાછા;
*1940- વંથળી એક જાનમાં જતાં અડધો કલાક જાદુનો પ્રયોગ કર્યો, લોકોને ગમ્યો પણ કુટુંબ અને સમાજમાં ‘ કાંતિયો સ્મશાનમાં જઇ કાળો જાદુ શીખી લાવ્યો છે’ તેવી નામોશી મળી;
*1943- કલકત્તા પાછા સ્થળાંતર; ગીતાકુમાર નામના જાદુગર પાસેથી જાદુના શો કરવાનું શીખ્યા;
*1947- શ્યામબજાર , કલકત્તામાં જાદુગરોના અધિવશનમાં અપમાન થતાં ઉપરના શબ્દો ઉચ્ચાર્યા અને જીવન જાદુને સમર્પિત;
*1951- રોક્સી થીયેટર , કલકત્તામાં 200 જાદુગરોને આમંત્રણ આપી, અડધા કલાકના જાદુના શોનો રિવાજ છોડી ત્રણ કલાકનો પૂર્ણ ભારતીય પહેરવેશ સાથે અને અવનવી લાઇટીંગ અને સાઉન્ડ *સીસ્ટમ સાથે પ્રયોગ કર્યો ;
*જાદુના શોનું ભારતીયકરણ કરનાર પહેલા જાદુગર;
*60 વર્ષમાં 18,000 થી વધુ જાદુના શો કર્યા;
*જાદુ વિદ્યાના 10,000 થી વધુ પુસ્તકોનું અંગત પુસ્તકાલય.


સન્માન

*જાપાન સરકારનો સર્વોચ્ચ ગણાતો ‘સાકી’ ખિતાબ;
*જુદા જુદા દેશના 250 થી વધુ એવોર્ડ મળ્યા છે;
*1968 – અમેરીકામાં ’ઇ ન્ટરનેશનલ બ્યુરો ઓફ મેજીશીયન્સ’ તરફથી દુનિયાના સૌથી મહાન અને ઝડપી જાદુગર તરીકેનો એવોર્ડ.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* કે.લાલ જાદુગરનું પોતાની વેબસાઇટ


શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ
શ્રેણી:જાદુગર
શ્રેણી:૧૯૨૪માં જન્મ
શ્રેણી:૨૦૧૨માં મૃત્યુ