JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ICDL

duimnael|ICDL kenteken|regs
duimnael|ECDL Profile sertifisering uitgereik in Griekeland in Februarie [[2017.]]
Die International Computer Driving Licence in Europa bekend as die European Computer Driving License is sertifikate wat deur die ECDL Foundation, 'n organisasie sonder winsbejag, toegeken word. In Sub-Sahara Afrika (Zimbabwe uitgesluit) word die ICDL-kwalifikasies deur ICDL South Africa ook 'n organisasie sonder winsbejag bestuur wat deur die CSSA in Suid-Afrika gestig is.

Die kursus behels eksamens in sleutelareas in die veld van Inligtingstegnologie, soos bedryfstelsels, kantoorprogrammatuur soos woordverwerkers, spreivelle, databasisse, kommunikasieprogramme en dies meer.
ICDL Kursus-struktuur

Die ICDL-kwalifikasie bestaan uit sewe modules wat as volg daaruit sien:

#Basiese begrippe: behels die terminologie, toepassings en gebruik van rekenaars, IT en die samelewing en ander algemene gebruike.
#Rekenaargebruik en die bestuur van lêers: behels hoofsaaklik die gebruik van die bedryfstelsel.
#Woordverwerking: Sluit al die gewone vaardighede in die verband in asook gevorderde vaardighede soos die insluiting van epos in dokumente en integrasie met spreivelle en grafika.
#Spreivelle: Vereis 'n deeglike kennis van die gebruik van spreivelle.
#Databasisse
#Aanbiedingshulpbronne: Vereis kennis in die gebruik van sodanige programmatuur.
#Inligting en kommunikasie: Behels die gebruik van epos programmatuur en die verkryging van inligting oor die internet.

'n Slaagsyfer van 75% moet behaal word in elkeen van die modules om die sertifikaat te bekom.
Doelwit

Die doel van die kursus is om die vlak van kennis oor inligtingstegnologie te verhoog en die vlak van bekwaamheid in die algemene gebruik van persoonlike rekenaars en algemene rekenaarprogrammatuur te verhoog vir alle mense in die wêreld. Die mikpunt is om inligting te versprei, om die program te bevorder en te ontwikkel as 'n wêreldwyd erkende kwalifiseringsprogram vir IT-vaardighede om alle mense toe te rus om deel te neem aan die inligtingsamelewing.

Die ECDL-Foundation mik daarna om vennootskappe met professionele rekenaarverenigings wêreldwyd te vorm wat die program kan bestuur in hulle eie plaaslike gemeenskappe.

Die program is in 1997 van stapel gestuur en teen 2005 het soveel as 5 miljoen mense vanuit 138 lande al aan die program deelgeneem. Die program is tans (2006) al in 32 tale vertaal.
Sien ook

*Rekenaargeletterdheid
Eksterne skakels

* ECDL se webwerf
* ICDL in Suider Afrika
* ICDL hulpbronne en inligting
* 'n Artikel wat die nut van die ICDL-kwalifikasie en die moontlikheid van 'n soortgelyke kwalifikasie vir oopbronprogrammatuur daar te stel


Kategorie:Rekenaars
Ewigdurende beweging

duimnael|Villard de Honnecourt se Ewigdurende Masjien (ongeveer 1230)
duimnael|Robert Boyle se self-vloeiende fles sou selfvullend blyk te wees
Ewigdurende beweging (in Engels is dit "perpetual motion" of 'n "perpetual machine") is 'n eienskap van 'n voorgestelde meganiese stelsel wat sodanig gekonstrueer is dat dit, sodra dit aan die gang gesit is, vir altyd sal aanhou beweeg sonder enige eksterne energiebron. Vir ewigdurende beweging om plaas te vind moet 'n stelsel 100% effektief wees. Wanneer die stelsel aan die gang gesit word sal alle energie binne die stelsel herwin word om verdere beweging te veroorsaak. Oor die algemeen word ware ewigdurende beweging as onmoontlik beskou omdat dit óf die eerste óf die tweede wet van Termodinamika verbreek.

Nog 'n voorbeeld: As jy bv ’n bal aan ’n tou kon laat swaai sonder om elke nou en dan die bal te maak, sou dit 'n 100% effektiewe masjien wees. Soos ons weet is dit nie moontlik nie, want die bal sal naderhand ophou swaai agv die windweerstand wat dit sal laat stop. Vir hierdie sisteem om meer as 100% effektief te wees, moet die bal vanself hoër begin swaai, dus onmoontlik. Die rede hoekom ’n mens nooit 'n 100% effektiewe masjien sal kry nie, is omdat daar altyd wrywing/weerstand is – om nog nie eens te praat van 'n masjien wat meer as 100% effektief is. Teoreties is ’n masjien wat meer as 100% effektief is onmoontlik, want dit is teenstrydig met die wet van behoud van energie wat sê dat energie nie geskep kan word nie.


Kategorie:Fisika
Asphalt Green Aquacenter

duimnael|300px|Die gebou in 2008

Die Asphalt Green Aquacenter ook bekend as die Asphalt Green Sports and Arts Center by 655 East 90th Street in New York is oorspronklik in 1944 opgerig as die munisipale teeraanleg (Engels: Municipal Asphalt Plant). Die gebou wat deur Kahn & Jacobs ontwerp is word gekenmerk deur die gebou se paraboliese boogstruktuur. Dit is in 1982 aangepas as 'n sportsentrum volgens 'n ontwerp deur Hellmuth, Obata & Kassabaum en Pasanella + Klein en in 1993 is dit as die Asphalt Green Aquacenter, ontwerp deur Richard Dattner, geopen.
Verwysings
Eksterne skakels

Kategorie:Geboue en strukture in New York (stad)
Fluistergewelf

duimnael|300px|regs|Die gewelf van die Statuary Hall

'n Fluistergewelf is 'n ruimte wat die vorm van 'n sferoïed het, of dit benader deurdat sommige oppervlaktes soos die mure en gewelf ellipties gevorm is. As mens dan by een brandpunt staan kan mens 'n fluistergesprek voer met iemand wat by die ander brandpunt staan.
Voorbeelde

* Statuary Hall in die VSA Capitol is 'n beroemde fluistergewelf voorbeeld
* Sint Paul's Katedraal in Londen.
* Cincinnati Museum Center by Union Terminal
* Die galery voor die Oyster House-restaurant Grand Central Station in New York Stad.
* Die rotunda van die Texas State Capitol

Caltech in die VSA doen navorsing oor optiese fluistergewelwe wat tot dusver nie groter as 40 mikrometer in deursnee is nie en gefilter moet word om waargeneem te kan word.
Eksterne skakels

* Whispering Gallery Modes inligting van die Universiteit van Bristol in die Verenigde Koninkryk.
* Fluistergewelf by die Museum of Science and Industry in Chicago, VSA.
* A. E. Bate, Inligting oor Fluistergewelf van St Paul's Katedraal, Londen. Proceedings of the Physical Society, 50:293–297, 1938.

Kategorie:Argitektuur
Kategorie:Kamers
Kategorie:Kunsmuseums en -galerye
SABMiller

SABMiller was die naasgrootste broumaatskappy ter wêreld (in terme van volume), voordat hy in 2016 met saamgesmelt het. Die maatskappy is in 2002 gevorm deur die samesmelting van South African Breweries en Miller Brewing van Amerika.

Omdat brouery 'n industrie is met 'n hoë winsverhouding, het die meeste markte 'n winsgewende, dominante brouer, 'n paar minder winsgewende, sekondêre brouers en invoer van dominante brouers uit ander gebiede. Die streke waarin SABMiller oorheersend is, sluit in Afrika, Noord-Amerika en Oos-Europa. Die maatskappy se hoofkantoor was egter in Londen, waar dit 'n betreklike klein aandeel van die mark gehad het en nie enige van sy eie biere gebrou het nie. Aandele is verhandel op die Londense Effektebeurs en was deel van die "FTSE 100-indeks".

SABMiller het in Julie 2005 aangekondig dat hulle ingestem het om Bavaria S.A. te bekom. Bavaria S.A. is 'n Kolombiese brouery dominant in sy tuisland, asook Peru, Ecuador en Panama. Dit is die tweede grootste brouery in Suid-Amerika met 'n inkomste van meer as $2 miljard† in 2004. 70% van Bavaria was besit deur die Santo Domingo-familie wat hul aandeel verruil het vir nuwe aandele in SABMiller. Dié transaksie het vir hulle 'n aandeel van 15% tot 20% verseker, wat hulle die tweede grootste aandeelhouer maak. Volgens die New York Times is dié aandeel ongeveer $3.8 miljard† werd, alhoewel die bedrag op 'n dag-tot-dagbasis wissel in ooreenstemming met SABMiller se aandeelprys. SABMiller het ook 4.9 miljard† Kolombiese pesos (ongeveer $2.2 miljard†) se skuld aangeneem.
Besitreg

Die maatskappy se grootste aandeelhouer is Alteria Group, wat van tevore Miller Brewing besit het.
Handelsmerk

SABMiller se handelsmerke sluit in:
* Castle Lager
* Castle Lite
* Castle Milk Stout
* Carling Black Label
* Grolsch
* Miller Genuine Draft
* Miller High Life
* Miller Lite
* Pilsner Urquell (via brouer Plzeňský Prazdroj, a. s.)
* Birra Peroni
* Nastro Azzurro (Blue Ribbon in Italiaans)
* Redds
* Ursus
* Tyskie, Żubr en Lech – top 3 handelsmerke in Pole
* Sparks
* Steel Reserve
Bestuur

* Voorsitter: Meyer Kahn
* Hoof uitvoerende bestuurder: Ernest A. (Graham) Mackay
* Hoof finansiële bestuurder: Malcolm I. Wyman
Notas

* † Miljard = 1 000 000 000 (een duisend miljoen).
Bron

* Vertaal van die Engelse Wikipedia-artikel
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike webwerf
* Yahoo! - SABMiller plc Maatskappy profiel


Kategorie:Britse maatskappye
Kategorie:Londen
Kategorie:JSE-genoteerde maatskappye
Krag

:Hierdie bladsy handel oor krag as 'n oorsaak om 'n liggaam in beweging te bring, vir ander gebruike sien krag (dubbelsinnig).

duimnael|regs|260px|Enkele voorbeelde van hoe kragte teen mekaar inwerk.

Krag (in terme van fisika) word gedefinieer as enige oorsaak wat 'n liggaam van massa laat versnel. Die versnelling van die liggaam is in direkte verhouding met die krag in klassieke Newtoniese fisika. Die verhouding is deur Isaac Newton bestudeer en daaruit het hy sy tweede wet van beweging geformuleer.

Newton se tweede wet van beweging kan as volg gedefinieer word:

: \vec{F} = m \vec{a}

waar
* F krag is.
* m massa is.
* a versnelling is.

Die SI-eenheid vir krag is dus vernoem na Sir Isaac Newton die Engelse wetenskaplike en staan bekend as slegs 'n newton (simbool "N"). Aangesien dat die naam van die eenheid nie 'n eienaam is nie, begin dit met 'n klein letter (behalwe by die begin van 'n sin) maar aangesien dat dit na 'n persoon vernoem is, is die simbool 'n groot letter.
Misbruik

Let wel dat "perdekrag" 'n eenheid van drywing is en nie van krag nie. In die gebed "Onse Vader" is die Latynse woord "potestas" as "power" in Engels, as "puissance" in Frans, as "krag" in Afrikaans, as "kracht" in Nederlands en as "Kraft" in Duits vertaal. In fisika, het die Franse woord "puissance" en die Engelse woord "power" dieselfde betekenis, dit wil sê "drywing", maar die Duitse woord "Kraft" en die Nederlandse woord "kracht" het dieselfde betekenis as die Afrikaanse woord, naamlik "krag".

In Nederlands gebruik 'n mens die woord "vermogen" is plaas van die woord "drywing".
Sien ook

* Werk
* Drywing
* Energie
* Swaartekrag
Verwysings

Kategorie:Meganika
Sergels torg

duimnael|300px|Sergels torg met Kulturhuset (aan die linkerkant) snags
duimnael|300px|Uitsig van Kulturhuset na die noordooste met die superellipsvorm van Sergels torg duidelik sigbaar
Sergels torg ("Sergel se Plein") is 'n bekende openbare plein in die middel van Stockholm, Swede. Die plein is vernoem na die 18de eeuse beeldhouer Johan Tobias Sergel wat sy werkswinkel in die gebied om die plein gehad het.

duimnael|links|225px|Ikoniese driehoekpatroon van die voetgangersplein. Die Muttern, die heksagoniese gebou regs van die trappe, is in 2005 met straatvlaktoegang na die T-Centralen-metrostasie vervang.
duimnael|links|225px|Aansig van die fontein

Dit is bekend vir 'n aantal kenmerke insluitend die rol wat dit gespeel het as die beginpunt van die demonstrasie van die superellipsvorm as 'n vorm vir die plein se verkeersirkel. Dit is in 1959 deur die Deense wiskundige Piet Hein ontwerp. Die 37 meter hoë glaspilaar in die middel is die Kristall-vertikal accent ("Kristal-vertikale aksentuur", 1974) deur Edvin Öhrström. Die amptelike naam word selde gebruik en dit staan onder Stockholm se inwoners bekend as die "glasobelisk" of menige fallies-verwante omgangstaalbenamings.

Wes van die eintlike plein is 'n laer-liggende plein wat met wit en swart teëls geplavei is. Dit staan informeel as die Plattan ("Die Blad") bekend is tans berug vir die dwelmhandelaars wat daar teenwoordig is. Wes van Plattan is wye trappe wat as 'n gewilde ontmoetingspunt dien. Wes van die trappe lê Drottninggatan. Noord is vyf wolkekrabbers, Hötorgsskraporna, van die min geboue hoër as agt verdiepings in Stockholm se middestad. Suid van die plein lê Stockholm se Kulturhuset.

Die breë Sveavägen straat, vandag bekend as die straat waar Eerste Minister Olof Palme vermoor is, strek noordwaarts van die plein. Daar is aanvanklik beplan om die straat as 'n groot "Nasionale Promenade" te ontwikkel wat van die koninklike begraafplaas, Haga, tot by die Koninklike Paleis sou strek. Die projek is egter nooit heeltemal voltooi nie.


Kategorie:Stockholm
Kategorie:Pleine
Astroïed

:Let wel dat astroïed nie verwar moet word met asteroïde nie

In wiskunde is 'n astroïed 'n hiposikloïed met vier punte.
Dit is ook 'n superellips met n=2/3 en a=b.

Die moderne naam daarvan kom van die Griekse woord vir "ster". Die kromme het voorheen 'n verskeidenheid name gehad insluitend tetracuspid (steeds in gebruik), kubosikloïed, en parasiklus.

Die astroïed word afgetrek deur 'n punt op die omtrek 'n sirkel met radius 1/4 wat binne 'n sirkel met radius 1 rol. 'n Lynsegment met lengte 1 gly met een punt op die x-as en die ander op die y-as, sodat dit 'n raaklyn met die astroïed is (wat dus 'n omhullingskromme is). Die parametriese vergelyking is

:x=\cos^3\theta,\qquad y=\sin^3\theta.

Die astroïed is 'n vlak algebraïese kromme van genus nul. Dit het die vergelyking

:(x^2+y^2-1)^3+27x^2y^2=0.

Die astroïed is daarom van graad ses, en het vier punt sigulariteite in die reële vlak, die punte van die ster. Dit het twee ander meer komplekse puntsingulariteite by oneindigheid, en vier komplekse dubbele punte, wat al te saam tien singulariteite gee.

Die dualis kromme tot die astroïëd is die kruisvormige kromme met vergelyking \textstyle x^2 y^2 = x^2 + y^2.
Die evoluut van 'n astroïed is 'n astroïed twee keer so groot.

Die ou U.S. Steel kenteken het uit drie astroïëde in blou, geel en rooi bestaan. Dit word tans gebruik as die kenteken van die Pittsburgh Steelers.
Eksterne skakels

*
* Artikel op 2dcurves.com
* Stoner-Wohlfarth astroid applet (physics)


Kategorie:Algebraïese krommes
Kategorie:Krommes
Geoktrooieerde rekenmeester (Suid-Afrika)

Geoktrooieerde rekenmeester (SA) is die titel van 'n sekere klas lede van die Suid-Afrikaanse Instituut van Geoktrooieerde Rekenmeesters (SAIGR). Dit is die hoogste professionele rekeningkundige kwalifikasie wat in Suid-Afrika behaal kan word en geregistreerde geoktrooieerde rekenmeesters mag die agtervoegsel GR(SA) by hulle titels gebruik.

Geoktrooieerde rekenmeesters se opleiding sluit in rekeningkunde, ouditkunde, finansiële bestuur, belasting en handelsreg en hulle is gesogte werknemers in menige dissiplines van die sake- en akademiese wêreld wat dikwels topsalarisse kan beding. As gevolg van die hoë standaard van opleiding is Suid-Afrikaanse geoktrooieerde rekenmeesters ook baie gesog in die buiteland. Navorsing deur die SAIGR in 2007 het onthul dat van die 2 227 direkteure van die top 200 maatskappye op die JSE Sekuriteitebeurs, 662 (ongeveer 30%) GR(SA)'s was. Van die top 50 maatskappye se hoof- finansiële beamptes was 82% geoktrooieerde rekenmeesters en van die top 50 se hoof-uitvoerende beamptes was 22% GR's. Selfs onder die voorsitters van die top 50 was 18% geoktrooieerde rekenmeesters.

Om by die SAIGR te registreer, moet 'n voornemende GR die volgende vermag:

* 'n Sertifikaat in die Teorie van Rekeningkunde (STR) behaal. Sekere Suid-Afrikaanse universiteite is deur die SAIGR geakkrediteer om 'n STR uit te reik wanneer 'n spesifieke honneursgraad in rekeningkunde behaal word.
* Beide dele van die SAIGR kwalifiserende eksamen slaag. Deel 2 kan slegs aangepak word indien die kandidaat reeds Deel 1 geslaag het en 18 maande se opleiding as geregistreerde leerlingrekenmeester voltooi het.
* 'n Driejarige opleidingskontrak voltooi by 'n firma van geoktrooieerde rekenmeesters in openbare praktyk, of by 'n goedgekeurde maatskappy in die handel en nywerheid.

Ingevolge die huidige maatskappywet moet alle openbare- en privaatmaatskappye jaarliks geoudit word. Slegs persone wat by die Openbare Rekenmeesters- en Ouditeursraad (OROR) geregistreer is kon ingevolge die Wet op Openbare Rekenmeesters en Ouditeurs 'n statutêre oudit verrig. Slegs persone wat as geoktrooieerde rekenmeesters (SA) geregistreer is, kan by die Openbare Rekenmeesters- en Ouditeursraad registreer.

Die speelveld het van 2007 af ingrypend verander. Kandidate sal nou ingevolge die nuwe Ouditprofessiewet, wat die Wet op Openbare Rekenmeesters en Ouditeurs vervang, die kwalifiserende eksamen van die nuwe Onafhanklike Reguleringsraad vir Ouditeure (ORO) moet slaag om die statutêre ouditfunksie te mag verrig. Die akkreditasie van instellings wat voldoen aan die toelatingsvereistes tot die kwalifiserende eksamen van die ORO word nie meer net tot die SAIGR beperk nie.
Eksterne skakels

* Suid-Afrikaanse Instituut vir Geoktrooieerde Rekenmeesters (SAICA)
* IRBA
Verwysings


Kategorie:Ekonomie
Piet Hein (wetenskaplike)

:Hierdie artikel handel oor die Deense wetenskaplike en digter, Piet Hein. Sien gerus Piet Hein (seevaarder) vir die artikel oor die seevaarder en Nederlandse volksheld.


duimnael|links|Superellips
duimnael|links|Die superellipsvorm van die Sergels Torg|Sergels torg verkeersirkel in [[Stockholm]]
duimnael|links|Driedimensionele weergawe van die superellips, die supereier
Piet Hein (16 Desember 1905 – 17 April 1996) was 'n Deense veelweter (digter, outeur, uitvinder, wiskundige en wetenskaplike). Hein het die pseudonieme Kumbel, Kumbel Kumbell en Notorius Jubelco (Berugte Opgewekte) gebruik.

Piet Hein het groot geword in 'n geleerde familie wat gereelde kontak gehad het met kunstenaars en wetenskaplikes (onder andere Niels Bohr), en Karen Blixen was sy ma se niggie. Een van Piet Hein se voorvaders was die Nederlandse vlootoffisier en nasionale held Piet Pieterszoon Hein.

Nadat hy 'n hoërskool sertifikaat in wiskunde van die Metropolitanskolen verkry, gaan hy na Stockholm om verder by die Koninklike Sweedse Kunsakademie te studeer. Voordat hy sy studies daar voltooi keer hy egter terug om teoretiese fisika by die Universiteit van Kopenhagen te studeer. Hy voltooi ook nie die kursus nie.

Kumbel se Gruks is wêreldberoemd. Die meeste daarvan is in Deens geskryf, maar sommige is in meer as twintig tale vertaal. Dit is kort vindingryke gedigte, baie keer met tekeninge, wat blydskap met sorg en donkerte met lig kombineer. Tussen sewe- en nege duisend daarvan is geskryf. Die eerste en bekendste was oor die klein katjie op die pad (Deens: lille kat på vejen, der sgu var sin egen).

Hein is ook bekend vir sy meetkundige figure die superellips, (superellipsetafel), superellipsoïed en supereier.

As wiskundige het Hein gefokus op die toepassing van kombinatorika op speletjies. In 1942 vind hy die bordspeletjie Hex, aanvanklik genaamd Polygon, uit.

In 1959 ontwerp hy die Sergels Torg in Stockholm, Swede in die vorm van 'n superellips om 'n oplossing te bied vir die reghoekige vorm waarin die verkeersirkel moes pas.
Eksterne skakels

* Piet Hein Tuisblad
* Notas oor Piet Hein , insluitend 'n paar gruks.
* Superellips (MathWorld)
* Gruks deur Piet Hein
* Questia A Super-elliptical Moment in the Cultural Form of the Table: A Case Study of a Danish Table
* The "Superellipse": a curve that lies between the ellipse and the rectangle


Kategorie:Deense digters
Kategorie:Deense uitvinders
Kategorie:Deense wiskundiges
Kategorie:Geboortes in 1905
Kategorie:Sterftes in 1996
Bobotie

duimnael|regs|Bobotie met geelrys en blatjang.
duimnael|regs| Bobotie in 'n bak

Bobotie is 'n eg Suid-Afrikaanse gereg wat bestaan uit maalvleis en speserye met 'n eier-, melk- en borriebolaag. Daar was lank geglo dat die resep afkomstig is van die VOC kolonies in Batavia en moontlik afgelei van die Indonesiese gereg Botok, maar dit is meer waarskynlik dat dit reeds saam met Jan van Riebeeck in die Kaap aangekom het. Die Hollanders het reeds teen die tyd geweet hoe om kerrievleis te berei. Dit was so algemeen dat spesiale potte reeds teen 1752 daarvoor vervaardig is, soos wat blyk uit 'n boedelinventaris van die tydperk waarin 'n bobotijkeetel (bobotiepot) genoem is.

Die dis is in 1951 opgeneem as 'n verteenwoordigende Suid-Afrikaanse gereg in 'n internasionale resepteboek wat deur die Verenigde Nasies gepubliseer is.

Die gereg was al teen die 17de eeu bekend in die Kaap van Goeie Hoop, toe dit gemaak is van 'n mengsel van skaap- en varkvleis. Deesdae word skaap- en beesvleis verkies. Die oorspronklike resepte het gemmer en suurlemoenskil bevat. Die ontdekking van kerrie het die resep vergemaklik, maar die basiese idee het dieselfde gebly. Oorspronklik was daar ook gebruik gemaak van rosyntjies of sultanas en deesdae word grondboontjies, blatjang en ook piesang gereeld gebruik.

Bobotie is deur Suid-Afrikaanse setlaars na ander kolonies in Afrika versprei. Vandag kan resepte afkomstig van blanke setlaars gevind word in gemeenskappe in Kenia, Botswana, Zimbabwe en Zambië. Daar is 'n variasie vandag wat baie gewild is onder die sowat 7 000 Boeresetlaars wat hulle aan die begin van die 20ste eeu in die Chubut-riviervallei in Argentinië gevestig het. Hulle pak 'n bobotiemengsel binne in 'n groot pampoen wat hulle dan in die oond bak tot dit sag is.
Verwysings

Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns
Harslag

duimnael|300px|Disse wat van afval gemaak is.
duimnael|regs|175px|Afval te koop op 'n mark in Istanboel.

Die harslag is die ingewande wat in die borsholte van die geslagte dier voorkom. Dit sluit in die hart, milt, longe, slukderm en gorrel en soms ook die lewer. Die Afrikanercuisine ken baie geregte waarby harslag die vernaamste bestanddeel is. Gewoonlik word na sulke geregte verwys as afval. Deesdae word onder afval egter veral enige gereg met pens en pootjies verstaan.
Herkoms van die woord

Vir die etimologie van harslag verwys die Etimologiewoordeboek van Afrikaans (2003) na sy Nederlandse herkoms; daar bestaan hartslag wat 'die borsingewande' sowel as 'die klop van die hart' beteken. In Afrikaans het die woord hom volksetimologies gedifferensieer tot harslag (die ingewande) en as hartslag (die klop van die hart).
Gebruike

Aangesien harslag soms taai kan wees hak of maal mense dit voordat dit in 'n gereg verwerk word. Varkhaksel en skaaphaksel is van die tipes geregte wat berei word. Dit sluit, byvoorbeeld, in:

* Boerehaksel – gehakte lewer, hart en niertjies met wortel, ui, neutmuskaat, naeltjies en beespotegelatien (sien ook by afval)
* Haksel in netvet – gemaalde lewer, hart en niertjies met naeltjies, kaneel, gemmer, suiker, sout en peper toegewikkel in netvet ('n met-vetweefsel-deuraarde vlies van die pens)
* Skilpadjies van skaapafval – gemaalde skaaplewer, skaaplonge en skaapniertjies met ui, koljander, sout en peper, toegevou in netvet en bedek met vetderm.
Buite Suid-Afrika

In Oos-Nederland ken 'n mens die sogehete pungel of zwoerdmaag: 'n met hart, swoerd en worsvleis opgestopte varkpens wat toegestik en opgehang word om te laat droog.

In Karintië (Suid-Oostenryk) bestaan die Maischale of Maischerl: in netvet gebakte klompies van gemaalde varkhart, varklonge, maer varkvleis, gemeng met gekookte gort, knoffel, sout, peper, tiemie, marjolein, basilikum en 'n bietjie vleissop.

In die Angelsaksiese wêreld is pluck die eweknie van harslag; die heel bekendste harslaggereg ter wêreld is die Skotse haggis: in 'n skaappens gebakte gehakte skaaphart, skaaplonge, skaaplewer, skaapniere met hul niervet (suet), met aartappels, gort, vleissop en ui.
Bronne

* J.P. Stam-Dresselhuys en J.C. Wessels-Nijenhuis, Streekrecepten. L.J. Veen's Uitgeversmaatschappij N.V.; Amsterdam, 1966
* G.J. van Wyk, Etimologiewoordeboek van Afrikaans. Die Buro van die WAT; Stellenbosch, 2003
* Dine van Zyl, Afval en Afvalligheidjies. Saayman en Weber; Kaapstad, 1983
* Rosa Walder, Kärntner Spezialitäten. Fleischmann & Mair GmbH; Innsbruck-Rum, 1993

Kategorie:Kosbestanddele