JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
නාට්‍ය ශාලා වර්ග 3

theatre Jerzy Goto wiki විසින් පෝලන්තයේ දී ඔහුගේ නාට්‍යය කර්මාන්තයට දෙනු ලැබූ නාමය පදනම් කොට නිර්මාණය විය. grotouski මෙම නාමය කලාව ප්‍රධාන ලක්ෂණ 5 ක් මත පදනම් විය.

1. විශේෂ ලෙස සැකසූ රංගශාලා නොමැත (ආලෝකය, තාක්ෂණය,ක්‍රමවේදය, සංවිධානය)

2. ප්‍රේක්ෂකයනුත්, වේදිකාවත් ලෙස වෙන්වූ රංග භූමියක් නොවීය. ඒ වෙනුවට නළුවන් සහ ප්‍රෙක්ෂකයින් එකම වේදිකාවේ බෙදා හදාගත්හ.

3. නළුවන් සියල්ලටම ප්‍රධාන විය. නමුත් සරල ඇදුම් භාවිතා කලහ. මාසයක් පුරාවටම පෙර රංගනයන්ගේ නිරත වන්නෝ විය.

4.Pooo theatre නාටකයත් බොහෝ විට පුංචි කේෂ්ත්‍රයක පිරිසකට එක් වරක් පමණක් තිරගත කරන්නේය.

මෙම නාට්‍ය භූමි ක්‍රමය බොහෝ සෙයින් 1960 හා 70 සමයේ ප්‍රචලිත වූ අතර ලෝකය පුරා බොහෝ නිර්මාණ කරුවන් මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කලේය.

Physical theatre - ඉදිරිපත් කිරීමකට වඩා ශරීරය යොදා කරන නර්තනය, චලනයන් හා රූකඩ බෙදොගෙන තම අදහස් හුවා දක්වන ක්‍රමයකි.

Reck opera : compept album - Opera පාදක කර රූප දැක්වෙන ලෙස Rock සංගීත පසුබිම් කර ගනී

Ronantic Comedy - වීරයාගේ හෝ වීරවරියගේ කෙලින්ම දායක වන අදහස් වලට තැනුන අරුම පුදුම සොයා ගැනීම් අහඹු සිදුවීම් හිත හා ආදරය මූලික කොට තැනුන තනුවක් යොදාගෙන රඟ දක්වන්නා වූ නිර්මාණයකි.

Satric - හාස්‍ය පදනම් කොට රඟ දැක්වෙන මෙය මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ අපහාසය, ව්‍යාජත්වය, සමච්චලය යොදාගෙන මනුෂ්‍යයන් අතර සිටින මෝඩයන්ට හා දුශ්චරිතයන්ට පහර දෙයි. එමෙන්ම සමච්චලය ප්‍රෝඩාව, නින්දා සහගත බව අපහාසාත්මක තේමා වදන් මෙම රංගනයට ආචාර කරයි.

Theatre for socid shange - සමාජ ගත ප්‍රශ්න අයුක්තිය තුළින් රඟ දක්වා ප්‍රේක්ෂකයින්‍ට ඉදිරිපත් කරයි.


Theater of the Absurd - මෙම නාමය Moren Esslin විසින් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු රචිත නිර්වචන සඳහා යොදා ගන්තකි. මෙම නිර්මාණ ලෝකයේ වටිනාකම විනාශ වූ ආකාරය පිළිඹිබු කරයි. Semuel Beckett Eugene loneseo වැනි පුද්ගලයන් නිසා අනෙකුත් පුද්ගලයන් අතර මෙය ප්‍රසිද්ධ විය.

Total Theatre මෙය Riharaid wagghers Gesan tkunts ගේ සංකල්පය හෙවත් පූර්ණ කලා නිර්මාණය මඟින් අවධි වූවකි. මෙහිදී සංගීතය, නර්තනය නාට්‍ය පිටපතට ගමන් කරයි. මෙය නළුවන්ද පසුතලය බවට ගෙන රංගන ක්‍රමයක් සොයාගත් Sleven Berfoff නම් නිර්මාණකරුවන් විසින් පවා යොදාගත් ක්‍රමයකි. මෙම ක්‍රමය ග්‍රි වෙගුටියන් අංශයටද යොදා ගනී.
සටහන්
ක්‍රි.පූ තුන්වැනි ශතවර්ෂයේ ඊබ්ලා

ඊබ්ලා යන නමේ අදහස සුදු පාට පර්වතය යන්නයි. එම නගරය සෑදි ඇති මතු වූ හිරිගල මතක් කර දෙයි. එසේම මෙම ප්‍රදේශයේ ක්‍රි.පූ 3000 ට පෙර සිටම නොකඩවාම අත්පත් කර ගෙන තිබුන බවට සලකුණු තිබේ. එහි ශක්ති උත්පාදනය සහ එහි ග්‍රාහකයේ පොළොවේ සිට ඉතා දුරින් පිහිටි ස්ථානයට ලඟාවුයේ පහත සඳහන් ශත වර්ෂවල දෙ‍වැනි භාගයේ දීය. ඊබ්ලාහි ප්‍රථම භූදූරකය(Apogee) සිදු වුයේ ක්‍රි.පූ 2400 සහ ක්‍රි.පූ 2240 වර්ෂ වලදීය. එහි නම Akkad සිට ක්‍රි.පූ 2300 අතර කාලය තුළ සඳහන් වෙයි.


එම කාලවකවානුවේ සිට බොහෝමයක් ඊබ්ලා රාජමාලිගාවල පුවරුවල සටහන්ව තිබුණේ ආර්ථික ප්‍රශ්ණ පිළිබඳවයි. ඔවුන්ගෙන් වැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට ඉතා හොඳ රැකවරණයක් ලැබුණි. එසේම උතුරු සිරියාව හා නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල ආර්ථික, සමාජිය හා දේශපාලනික ජිවිතය පිළිබඳව ඉතා වැදගත් දර්ශනයක් ක්‍රි.පූ 3000 මැද භාගයේ දී ලබා දුනි. සටහන් රජයේ ආදායම් බදුවල අයවැය ලේඛකයයි. නමුත් මේවායේ රාජකීය ලියවිලි, ශබ්දකෝෂ, පාසල් පාඨ සහ ගිවිසුම පිළිබඳ ලිපි ද ඇතුලත් වේ.


ඊබ්ලාහි ඉතාම බලවත්ම රජතුමා වුයේ Treaty with Ashaur කියන ලද ඊබ්‍රියම් ය.
මෙම කාලවකවානුවේ ඊබ්ලාහි පස්වන හා අවසාන රජතුමා වුයේ ඊබ්‍රියම් රජතුමාගේ පුත්‍රයා වන ඉබ්- සිපිෂ් ය.
සටහන්
මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය

මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ, මුලතිව් නගරය අනුව යමිනි . ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි . එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී මුලතිව් මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය ආදේශ කරනු ලැබුව ද බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාසයක් ලෙස මුලතිව් දිගටම පවතියි.
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස
ප්‍රවර්ගය:මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය
ත්‍රිශික්‍ෂා

බුදුදහමේ දැක්වෙන ත්‍රිශික්ෂාව නම්,

* ශීල
* සමාධිය
* ප්‍රඥා
පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථ

තේරවාදී බුදුදහමට අනුව ත්‍රිශික්ෂාව පුහුණු කිරීමෙන් ලෝබ, දෝෂ හා මෝහ නැති කරගැනීමට මග සැලසේ. මෙම ත්‍රිශික්ෂාව සම්පුර්ණයෙන් අවබෝධ කරගන්නා තැනැත්තා නිර්වාණය අවබෝධ කර ගනි.

අංගුත්තර නිකායට අනුව අධිශීලය පිරීම සඳහා ප්‍රාතිමෝක්ෂය අනුගමනය කළ යුතු අතර, උසස් සමාධියකට පත්වීමට සතර ධ්‍යාන වැඩීමද, අධි ප්‍රඥාව ලබා ගැනීම සඳහා චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ කර ගත යුතුය.

ගිහි සාමාන්‍ය ජනයා සඳහා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය අවබෝධ කර ගැනීම තුළින් චතුරාර්ය සත්‍යයද, එමඟින් ත්‍රිශික්ෂාවද අවබෝධ කර ගත හැක.
ත්‍රිශික්ෂාවේ හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ සමානතා

ධම්මදින්නා භික්ෂුනීන් වහන්සේ විසින් විචාරන ලද ගැටළුවකට පිළිතුරු උදෙසා දේශනා කරන ලද කුලවේදල්ල සුත්‍රයට අනුව ත්‍රිශික්ෂාවේ හා ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ ගොනු කිරීම් අතර සම්බන්ධතාවයක් පවතී.
ත්‍රිශික්ෂාව - ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය
ශීලය

සම්මා වාචා (නිවැරදි වචනය)

සම්මා කම්මන්ත (නිවැරදි ක්‍රියා)

සම්මා ආජීව (නිවැරදි දිවි පැවැත්ම)
සමාධි

සම්මා වායාම

සම්මා සති

සම්මා සමාධි
ප්‍රඥා

සම්මා දිට්ඨි(නිවරදි බැලිම)

සම්මා සංකප්ප
සටහන්
ඉස්ලාම් ධර්මයෙහි දෙවියන්වහන්සේ - දෙවියන්‍වහන්සේගේ උපලක්ෂණ

ශුද්ධ වූ අල් කුර් - ආනයේ දෙවියන්‍වහන්සේගේ උපලක්ෂණ හඳුන්වනු ලබන්නේ 'දෙවියන්වහන්සේගේ විචිත්‍රවත් නාමයන්’ ලෙසයි. ගර්හාඩ් බොවරින්ට අනුව ඒවා සම්ප්‍රදායානුකූලව ගණනය කළවිට 99 ක් වන අතර, එයට අල්ලාහ් ගේ උත්තරීතරම නාමය වන අල් ඉස්ම් අල් - අසාම් ද අයත් වේ. අල් කුර් - ආනයේ විවරණ සාහිත්‍යයේ දේව නාමයන් ලැයිස්තුගත කිරීමේ කුර් - ආන ප්‍රකාශය 17:110 දෙවියන් වහ්නසේ අමතන්න, එසේත් නැතිනම් අනුකම්පා සහගත වූවෝ අමතන්න, ඔබ කා හට ඇමතුවද, විචිත්‍රවත්ම නාමයන් හිමිවන්නේ ඔහුටය ලෙස දැක්විය හැක. තවද 59:22:24 හි ද දෙවියන්වහන්සේගේ ගෞරව නාම දොළසකට වැඩියෙන් අඩංගු වේ. දෙවියන්වහන්සේගේ විචිත්‍රවත් නාමයට පහත දැක්වෙන දේ ඇතුළත් වේ.


- අතිශයින්ම කරුණාහරිත

- අතිශයින්ම අනුකම්පා සහගත

- නිරතුරුවම කමා කරන්නා

- නිරතුරුවම සපයන්නා

- ලෝකයන්ගේ අධිපති සහ පෝෂකයා

- ස්වයං යැපෙන්නා (සියලුම ජිවින් පෝෂණය සඳහා යැපෙන්නේ ඔහු මතය)

- සර්වකාලීන අධිපති (සදා නොමැරෙන්නා)

- උත්තරීතරව ප්‍රඥාවන්තයා


ඉස්ලාමීය දේව ධර්මය දෙවියන්වහන්සේගේ උපලක්ෂණ සහ දිව්‍ය හරය යන දෙක අතර පැහැදිලි වෙනසක් පෙන්වා දෙයි.
ආශ්‍රිත

God in Islam God attributes
ඉස්ලාම් ධර්මයේ එන දෙවියන්වහන්සේ

දෙවියන්වහන්සේගේ ඒකීයත්වය හෙවත් තවිභීදය යනු දෙවියන්වහන්සේ (අරාබියෙන්;අල්ලාහ්) අසමසම (වාහිද්) බවත්, ඒකීය බවත් තරයේ විශ්වාස කිරීමයි. අල් කුර් - ආනය මෙලොව ඉක්මවා යන අසහාය නියත සත්‍යයක පැවැත්ම පිළිබඳව තරයේ කියා සිටියි. සම්පූර්ණ නිමැවුමෙන්ම ස්වාධීන වූත්, අනූපමේය වූත්, අභේද්‍ය වූත් භාවයක් පිළිබඳව අල් කුර් - ආනය සඳහන් කරයි.

කුර් - ආනයට අනුව,


“ ඔහු නම් එකම දෙවියන් වහන්සේය, අභේද්‍ය වූ දෙවියන් ය, ඔහු උත්පත්තිය ලබා නොදෙන්නේ ය, ඔහු ඉපිදවන්නේ ද නැත. ඔහු ඔහු තුළමය, ඔහු කිසිවකත් මත යැපෙන්නේ නැත. “(සුරාව 112 – 1- 4)
“ඔබගේ අධිපතියා මුළුමනින්ම ස්වාධීන වේ, සියලු දේම ඔහු විසින් නිර්මාණය කරයි. ඔහුට රිසිවී නම් අනෙකෙකුගේ බීජයෙන් ඔබ තුළ ජනිත කළ සේම, ඔබව නෙරපා හැර අනිකුන් සමඟ ඔබව ප්‍රතිස්ථාපනය කළ හැකිය. “(සුරාව 5 : 133)


වින්සන්ට් කෝනෙල්ට අනුව අල් කුර් - ආනය, යතාර්ථය සමස්ථයක් වශයෙන් ඒකාබද්ධව ගෙන විස්තර කිරීම මඟින් දෙවියන් වහන්සේගේ අද්වෛතවාදී ප්‍රතිරූපය ගොඩනඟයි. මෙහිදී දෙවියන් වහන්සේ පැවැත්මක් ඇති සියලු දේම විස්තර කරන හෝ සියලු දේම පවරන තනි සංකල්පයක් ලෙස ගෙන ඇත.


ඔහු මුල්ම සහ අවසාන පුද්ගලයායි. ඔහු බාහිර සහ අභ්‍යන්තර පුද්ගලයායි. එමෙන්ම සියලු දේ ගැනම දැනුමක් ඇත්තායි.” (සුරාව 57:3) ඉස්ලාම් ධර්මයේ මුලික වශයෙන් එන ඒකදේවවාදය හා සමඟ ඇති නොගැලපීම නිසාත්, මැවුම්කරු සහ සත්වයා යන දෙකෙහි වෙනස අපැහැදිලි වන පරිදි දෙවියන් වහන්සේගේ අද්වෛතවාදී ප්‍රතිරූපයක් කරා යන නිසාත් ඇතැම් මුස්ලිම්වරු විසින් මෙම විවරණය, දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක් කරනු ලබයි.


දෙවියන් වහන්සේගේ අභේද්‍ය භාවය(භේද රහිත බව), දෙවියන්වහන්සේගේ වෛරීභාවයේ අභේද්‍යත්වය හඟවයි. මෙය විශ්වය යන්න අනුභූතීන් සහ බහුදේව වාදයේ එන සදාචාරාත්මක ව්‍යාකූලත්වයට වඩා, සාධාරණ සහ සදාචාරාත්මක ලෙස සංගත දෙයක් යන අවබෝධය ඇති කරයි. තවද අල් කුර් - ආනය දැක්වෙන පරිදි කුසල් සහ අකුසල් යන දෙක ඇතිවන්නේ දෙවියන්ගේ නිර්මාණාත්මක ක්‍රියාවලින් බවත්, නපුරු බලවේග වලට කිසි දෙයක් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාවක් නැති බවත්, තර්කයන් ලෙස ගෙන, දෙවියන් වහන්සේගේ ‍ද්වි ආකාර චින්තනයන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ඉස්ලාම් ධර්මය අදහන දෙවියන් ස්ථානීය ‍හෝ ගොත්‍රික නොව, සාර්වත්‍ර දෙවියෙකි, සාරධර්ම සමෝදානය කර අකුසල් වලට කිසිදු ඉඩක් ලබා ගෙන නොදෙන බලවේගයකි.


තව්හීදයේ ඉස්ලාම් ධර්මයේ දැක්වෙන ප්‍රකාශයන්ගේ ප්‍රධානතම වගන්තිය පිහිටුවයි. තමාට කළ නොහැකියැයි අල් කුර් - ආනයේ සඳහන් වෙන එකම පාපය නම්, මැවූ වස්තුවක් දේවත්වයෙන් ලා සැලකීමයි. ඉස්ලාම් ධර්මයේ ඉගැන්වීම් සියල්ලම තව්හීද් යන ප්‍රතිපත්තිය මත පදනම් වේ යැයි මුස්ලිම්වරු විශ්වාස කරති.
සටහන්

{|


|-

|God in Islam Oneness of God
|-
{|
[[සැකිල්ල:ඉස්ලාම්]
බලන්න

* අල්ලා - වෙනත් භවිතාවන් - ආගම් සැසදුම
ෂෑං රාජවංශය

ෂෑං රාජවංශය () හෙවත් ‍යින් ‍රාජවංශය (), ක්‍රි.පු. 1600 සිට ක්‍රි.පු. 1100 වනතෙක් චීනයේ කහ ගං ඉවුරේ පැවති ලොව දෙවන චීන රාජවශය ලෙස හැදින්වේ. ෂැංග් රාජවශයේ සිටි චීන චරිත පිළිබද තොරතුරු සහ චීනයේ එම කාලවකවානුවේ දී භාවිතා කළ සෙක්සැනොරි වක්‍රය (Sexagenarian Circle) දිව්‍යමය නැටි (Heavenly Stems) සහ මානුෂික අතු (earthly branclees) පිළිබදව හැං රාජවංශය (Han Dynasty) ශිප් (Shijil)ග්‍රන්ථයේ දක්වා ඇත.

මෙම සෙක්සැජෙනාරි වක්‍රය, දිව්‍යමය නැටි සහ මානුසික අතු භාවිතා කිරිමෙන් චීනයේ එම කාලවකවානුවට අදාල දේශපාලනය, ආර්ථිකයථ සංස්කෘතිය , ආගම, භූගෝලීයද්‍යාව, තාරකා විද්‍යාව දින සටහන්, චිත්‍ර කලාව සහ ‍ෙඖෂධ පිලිබද නිමිති ප්‍රකාශ කර ඇත. වර්තමානයේ අනියැංග් (Anyang) ලෙස හදුවන නගර අතීතයේ දී ෂැංග් ජනාවාසයේ ප්‍රධාන නගරයක් වන සිං ලෙස හදුනාගෙන තිබේ. මෙම ප්‍රදේශයේ සිදු කළ කැණිම් වලින් සිං රාජධානියේ රජවරුනේගේ යැයි සැළකිය හැකි සොහොන් 11 ක් රජමාලිගයක අඩිතාලමක් සහ විවිධ පුද පුජා සදහා භාවිතා කරන ලද යැයි සැළකිය හැකි පුජ භුමියක් ද සොයා ගන්නා ලදී. මෙම පුජා භුමියේ තිබි බිලි දිම සදහා යොදාගත් මනුෂ්‍ය සහ සත්ත්ව අස්ථි සොයාගෙන තිබේ. කැණිම් කටයුතු වලින් සොයාගත් ලෝකඩ, පාෂාණ, ජේඩ් සහ අස්ථි මෙවලම් වල ඇති ශිල්පිය නිවාස අනුව ඉතා උසස් ශිෂ්ඨාචාරයක් මෙම යුගයේ පැවති බව නිගමනය කළ හැකිය.
ඉතිහාසය

ෂැංග් රාජවංශය කැරළි නායකයෙකු විසින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලද බව කියවේ. මුලින්ම කෘෂිකර්මාන්තය පමණක් එහි ජිවනෝපාය වු අතර පසුව දඩයම් කිරිම සහ සත්ත්ව පාලනයද රාජධානියේ තුළ දක්නට ලැබිණි.

ෂැංග් රාජවංශයෙහි රජකම පාරම්පරිකව උරුම වුවකි. ෂැංග් රාජධානියෙහි අගනගරය ලෙස සිං නගරය සැළකුණු අතර එහි රජමැදුර ද පැවතිණි. රජතුමා පුරවැසියන්ගේ මුතුන් මිත්තා ලෙස සැලකු අතර ඔහු ආත්ම වන්දනා කරන්නන්ගේ ආමෙහි ප්‍රධාන පූජකවරයා ද විය. එම නිසා මරණින් මතු ජීවිතයේ ප්‍රයෝජනය සදහා ඔහු මරණය‍ට පත් වු පසු රජතුමා විසින් පරිහරණය කරන ලද වටිනා භාණ්ඩ ඔහු හා මිහිදන් කරනු ලැ‍බු අතර සියගණක් වහලුන් ද පණපිටින් ඔහු වැළලුවේය.

අතිශයින් දියුණුවට පත් ලිඛිත භාෂාව ෂැංග් හට තිබුණු අතර එය කාලයක් සමග සංව්රධනය වු බවට සාක්ෂි පවති. ලෝකඩ භාණ්ඩ සහ මැටි භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය ඉතා ඉහළ මට්ටමක පැවතිය අතර සංගීත භාණ්ඩ ද එම යුගයේ පැවති බවට සාක්ෂි පවතී.

ෂැන්ග් රාජවංශය පිළිබඳ ලේඛන ගත වී ඇත්තේ 13 වන ශත වර්ෂයේ දී ය. පුරාවිද්‍යා සාධක අනුව මෙම රාජවංශය ක්‍රි. ව. 1600 – 1046 දක්වා දිවයයි. ෂැන්ග් රාජවංශය කොටස් 2 කට බෙදී ඇත. 1 වන කොටස ඒර්ලිගැන්ග් හා ෂෙන්ග් ෂෝ (1750 – 1045) දක්වා දිවයන අතර, 2 වන කොටස ෂොහැන්ග් හෝ සින්ග් දක්වා පැතිර යයි. ෂැන්ග් රාජවංශය තුළ රජුන් 13 දෙනෙක්ගේ පාලන කාලයන් ඇතුලත්ව ඇත. චීන ජනතාව මේ කාලයේ විවිධ දෙවිවරුන් වන ජලජ දෙවියන්, අහස් දෙවියන් හා බලවත් දෙවිකෙනෙකු වන ඇන්ග්ඩි නමස්කාර කොට ඇත. මොවුන් අතර තිබු තවත් විශ්වාසයක් වන්නේ තමන්ගේ ඥාතීන් මියගිය පසු දෙවියන් බවට පත් වී තමන්ගෙන් නමස්කාර බලපොරො‍ත්තු වෙන බවයි. 1500 කාලයේ චීනුන් අනාගතය කීමට අස්ථි භාවිතා කර ඇත. ස්වාභාවික බලයක් වන ටයාන් (‍දෙව්ලොව) බලවේගයට ද නමස්කාර කර ඇත. දෙව්ලොව ආඥාපනත මඟින් දෙවියන් විසින් චීනය පාලනය කරන්නට දෙවිකෙනෙක් තෝරා ගත්හ. රැජින හෝ රජු විසින් මෙම පනත නැති කළහොත් ස්වාභාවික විනාශ, අහිමි වීම් හා වෙනත් පාලකයෙකු පත් වීම් විය හැකි බව විශ්වාස කළේය. පුරාතන ඉතිහාසය‍‍ට අනුව ෂැන්ග් රාජවංශය තම පාලන අගනුවර 6 වතාවකට මාරු කොට ඇත.
මූලාශ්‍ර
ව්‍යාපාරික සංස්ථාවන්හි හැසිරීම් රටාවේ මුලික නෛසර්ගික ලක්ෂණ

මුලික නෛසර්ගික ලක්ෂණ පහත සඳහන් අයුරු වේ.

· ලාභය -
ලාභ ලැබීම ව්‍යාපාරයන්හි මුලික පරමාර්ථය වේ. මහපරිමාණ ව්‍යාපාරික සංස්ථාවන් අවම වශයෙන් දීර්ඝ කාලීනවත් අඩු ලාභයක් වෙනුවට වැඩි ලාභයක් ලැබීමට කැමැත්තක් දක්වයි.

ලාභ ලැබීමේ පරමාර්ථය අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම සමාජයට සුභ සාධනයක් සැලසිම නොවුවත්, ලාභ නොලබන ආයතනයකට වඩා වැඩි සේවක සංඛ්‍යාවකට රැකියා සැපයීම එයින් ඉටුවේ. මෙම ව්‍යාපාරයන් පවත්වාගෙන යාමේ දී ව්‍යාපාරයට වාසිදායක වුවත්, පරිසරයට, සේවකයන්ට හා රාජ්‍යයට හානිකර නොවිය යුතු කරුණු සම්බන්ධයෙන් ගැටළු ඇති විය හැක.

තීරණ ගැනීමේ අයිතිය ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමණාකරණය හිමිව ඇති ආයතන වල ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමණාකරු සමහර අවස්ථාවලදී ලාභ ලැබීමේ පරමාර්ථ පසෙකලා සිය රැකියාව ආරක්ෂා කරගැනීමේ ක්‍රියා පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට පෙළඹේ. ව්‍යාපාරික සංස්ථාවන් සිය ව්‍යාපාරයන් පුළුල් කිරීමට කැමති වුවත්, සමහර අවස්ථාවලදී එසේ කිරීමට යෑමේ දී කොටස් වලට කැඩී ගිය අවස්ථාවද දැකිය හැක.


· අනාචාර ධර්‍ම -
ප්‍රාණියෙක් නොවන බැවින් සංස්ථාවන්ට ආචාර ධර්‍ම හෝ පරහිතකාමී අරමුණු ‍නොමැත. එසේ වුවත් ඒවා පවත්වාගෙන යන්නන් අදාල රාමුව තුල ආචාර ධර්‍මයන්ට නතුවේ.

· ආධිපත්‍යය -
ව්‍යාපාරික ආධිපත්‍ය විවිධ මට්ටම් වලින් ඇති අතර සීමිත ව්‍යාපාර කීපයක් තුල පමණක් කළමණාකරුවන් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී අයිතිවාසිකම් හිමිවී ඇත. බ්‍රසීලයේ ජිකාඩෝ සෙම්ලර් සිය සේවකයන්ට කළමණාකරුවන් සහ ක්‍රමෝපායන් සොයා ගැනීමේ අයිතිය පවරා ඇත. එපමණක් නොව ඔහුද ප්‍රධාන විධායක තනතුර සඳහා තරඟ වදියි. එය එවැනි ආයතනයකට හොඳ නිදසුනකි.


· සංවිධානයේ ලාභ රාමුව -
ලාභ ලැබීම අරමුණු කරගත් සංවිධානයක අරමුණු ලාභ ලැබීමය. එම ලාභ ලැබීම සඳහා උපකාර වනුයේ ඒවාහි නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලින් හා ක්‍රමෝපායන් පිටුපස සිටින සේවකයන්ය. ලාභය සහ ලාභ ලැබීම තීරණය වන්නේ ඔවුන්ගේ නිර්මාණ කෞෂල්‍ය, නව සොයා ගැනීම්, ජවය යොමුවීම සහ කැපවීම මතය.

එසේ වුවත් හොඳම සේවකයන් බඳවා ගැනීමෙන්ම පමණක් සාර්ථකත්වයක් නොලැබේ. එවැනි සමහරෙක් සේවයට පැමිණියත් ප්‍රධානීන්ගේ සහෝදර සේවකයන් සමඟ ගැටළු ඇතිවීම නිසා ඉවත්ව යති. නිසි මානව සම්පත් දායකත්වයෙන් පමණකි ආයතනයක සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ. ලාභ ලැබීමේ රාමුවක් තුල සාමුහික ක්‍රියාකාරීත්වය තුලින් සාර්ථකත්වය ලැබීම, මනෝ විද්‍යාව අවබෝධ කර ගැනීමත් සාර්ථක විය හැකි බව ලාභ රාමුවේ නිර්මාතෘ ජේමිස් ලියොන් චැන් ෂු ගේ අදහසයි.

ලාභ ලබන නෛසර්ගික ලක්ෂණයෙන් යුතු ආයතනයක සාර්ථකත්වය කෙරෙහි පහත කරුණු 6 බලපායි.
1. විශාල අරමුණු

2. ඒකාබද්ධ අනන්‍යතාවය

3. වෙනසක් ඇති කළ හැකි ක්‍රම වේදයක්

4. පොදු භාෂාවක්

5. අනෝන්‍ය සහයෝගය ලබාගත හැකි පරිසරයක්

6. මුල්‍යමය දැනුම
සටහන්
වෙළඳ මධ්‍යස්ථානවල වැදගත්කම

ක්‍රිස් . පේ.ඩී. කොස්ටමාන් ඔහුගේ “ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය, එහි මායිම් හා අමතක වී ගිය තැන්, සාකච්ඡා” නම් වූ විග්‍රහයේ දී ප්‍රාථමික ‍හෝ ප්‍රාථමික නොවන අවස්ථා වලදී නොනිමි අමුද්‍රව්‍ය හා අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය සොයාගත නොහැකි ලෙස යටි ජල පෝෂික ගංගාධරයන්හි (තැනිතලාවන්), සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ සඳහා දිගු කාල වෙළඳ බලකායක් අවශ්‍ය වීම ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරයන්හි ප්‍රධාන අංගයක් පවතින්නට ඇති බවයි.


ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ දී ජනප්‍රිය භාණ්ඩ අතර තඹ, රත්‍රන්, රිදී, ටින්, සූර්යකාන්ත පාෂාණ(jasper), අගස්ති, ඕර්ටි ගල් , තෝරමල්ලි,ඇසුරිටි ගල්, ලාඕසි, මුතු, බෙල්ලො ස්ෂටයිල‍යිට්, දීප්තිමත් නිල් මැණික්, සබන් ගල්, ඇනිටිමනි සහ ඇත්දළ ආදී භාණ්ඩ සැලකිය හැකිය. මෙම ද්‍රව්‍ය අඩංගු ප්‍රදේශ හිමිකර ගැනීම සඳහා සිදුකළ ආක්‍රමණ හා සිවිල් යුද්ධ මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ ඉදිරිය තීරණය කරන්නට ඇත.


අවම වශයෙන් එකල අන්තර් කලාප අතර ගමනාගමනය සඳහා පෙළඹවීමක් වුයේය. සිල්වියෝ ඩු‍රාන්ට්ගේ ඉන්දියානු මුතු බෙල්ලෝ අධ්‍යයන(1979) හා ඔවුන්ගේ පෙනුම පුරාවිද්‍යාත්මක වාර්ථාවල දී, ඉරානයේ ටෙපේ සහ්යා සහ ෂාර් අයි සොන්ටා වලදී, එමෙන්ම ඉන්දු නිම්න වලදී, පුරාතන වෙළඳ මාර්ග ඔස්සේ (ප්‍රථමයෙන් ඉන්දියානු වෙරළ තීරය දිගේ සොයාගන්නා ලද එක්තරා ගල් විශේෂයක්). පුරාවෘත්තයේ ප්‍රාථමික වශයෙන් සාකච්ඡා කරනුයේ Xancus pyrum නම් බෙල්ලන් විශේෂ ද, ලොව පුරා නොනැසි පැවති ආකාරය, එකල ඒවා ආහාර බවට පත් කල අයුරු හා එහි ගමනාන්තය සමහර විට ලොව නව තැනකට ගෙන යන්නට ඇත.


මෙම විශේෂිත බෙල්ලාගේ වැදගත්කම Xancus pyrum සතුවු සීමිත භූගෝලීය ව්‍යාප්තියත් (ඔවුන් සතුවන සමාන විශේෂත්වය ඛණිජ සම්පත් වල අනතර්ගතය ලම්ප ලෑලි වැනි බෙල්ලන් අති තියුනුය). මේ සම්බන්ධයෙන් දේශිය වශයෙන් නොනිමි අමුද්‍රව්‍ය මෙම බෙල්ලන් ඇතිවන හොඳින් හඳුනාගන්නා ලද ප්‍රදේශ වල සිට ගෙන ඒමේ දී (Xancus pyrum වෙළඳාම සම්බන්ධයෙන් වූ පරිදිම) සමහර විට මෙම ෂෙල් එවකට වූ සංස්කෘතින් අතර සම්බන්ධයන් පවතින්නට ඇත.
සටහන්
රෝමානු කතෝලික දේවස්ථාන ජනගහනය

විශාලතම ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානය වන කතෝලික දේවස්ථානයට ක්‍රිස්තියානුවන්ගෙන් අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් අයත්වේ. මෙය ලෝකයේ ආගම් අතර විශාලතම සංවිධානයයි. ‍දේවස්ථාන සාමාජික සංඛ්‍යාව බිලියන 1.131ද ඉක්මවයි. ලෝකයේ කිතුදහම අදහන්නන් සංඛ්‍යාව නියත වශයෙන්ම නොදන්නා නමුත් ආසියාවේ හා අප්‍රිකාවේ මෙම පිරිස ශීඝ්‍රයෙන් ළ යන බව පෙනේ. යුරෝපයේ, අයර්ලන්තයේ හා ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ කතෝලික බැතිමතුන්ට සාපේක්ෂව පූජකයන් ගණන වැඩි නොවු නිසා පූජකවරුන්ගේ හිඟයක්, පසුගිය වසර කිහිපය තුළ දක්නට ලැබිණි. 2005 වසරේ දත්තවලට අනුව කතෝලිකයන් වැඩි පිරිසක් බ්‍රසීලයන් වාර්තා විණි. ‍ලෝක ව්‍යාප්ත කතෝලික දේවස්ථානය, බටහිර-ලතින් දේවස්ථානයකින් හා පෙරදිග කතෝලික ජිවතන්ත්‍ර දේවස්ථාන 22 කින් සමන්විත වේ. ලතින් දේවස්ථානයේ පාලනය කොට්ඨාශ කිහිපයකට බෙදා ඇත. ඒවා දියෝකීසිය හා එපාර්චීස් නම් වේ. එක් එක් දියෝකීසිය හා එපාර්චී, බිෂෝප්වරුන්, පූජක පිතෘවරුන් හා එපාර්චීවරුන් යටතේ පවතී. මොවුන් පාප්වහන්සේ විසින් පත් කරනු ලබයි. වසර 2006 අවසානයේ දී 2782 පමණ දියෝකිසියන් හා එපාර්චීන් දක්නට ලැබිණි.
සාමාජිකත්වය

ධර්ම නීතියට අනුව යමෙකු බෞතිස්ම කිරීමෙන් පසු එම පුද්ගලයා කතෝලික දේවස්ථානයේ සාමාජිකයෙකු බවට පත් වේ. ‍දේවස්ථානයෙන් පිට බෞතිස්ම කළ හා බෞතිස්ම නොකළ ක්‍රිස්තියානිවරුන්ට ‍“වැඩිහිටියන් සඳහා වූ ක්‍රිස්තියානි ආරම්භක වතාවත්” වැනි ආරම්භක වැඩසටහනකට සහභාගී වීමෙන් සාමාජිකත්වය ලබා ගත හැකිය. මෙවැනි වැඩසටහනකදී ප්‍රථම සංස්කාරය පිළිගැනීම සිදුවන අතර දියෝකිසි බිෂෝප්වරයෙකු මඟින් පාලනය වේ.
අදාළ වතාවත් වලින් අනතුරුව හා විශ්වාසය පිළිබඳ ප්‍රකාශයෙන් අනතුරුව ඉල්ලුම්කරුවන්ට ආරම්භක සංස්කාරය පිළිගැන්වේ. එම පිළිගැනිවීම සිදු කෙරෙන්නේ ශුද්ධ ගණි දින පාස්කු රාත්‍රියක දීය.


යම්කිසිවෙකු බරපතල පාපයක් සිදුකළවිට දී දේවස්ථානයේ සාමාජිකත්වය අහිමිවේ. උදාහරණ ලෙස මිත්‍යා ධර්මවල එල්බ සිටීම, ආගමික නිකායන් ඇති කිරීම, පක්ෂ හැර යාම, ගබ්සාවක් සිදුකිරීම, පෙන්වා දිය හැකිය. සත් ප්‍රසාදයේ දී ලැබුණු ජේසුස් වහන්සේගේ අභිෂික්ත ‍රුධිරය සිරුරෙන් ඉවතලෑම හෝ අපරාධගත ක්‍රියාවන් සඳහා තබා ගැනීම ආදියද සාමාජිකත්වයක් ඉවත් කිරීමට මුලික වශයෙන් හේතු වේ.


නෙරපා දැමීම දැඩි විනයානුකූල දණ්ඩනයක් වන්නේ එය යම් පුද්ගලයකු ‍දේවත්වයකින් සංස්කාර ලැබීම අවලංගු කරයි. පව් සමා කල හැක්කේ පාප්වහන්සේට, එම පුද්ගලයා අයත්වන දියොකිසියේ බිෂෝප්වරයාට හෝ ඔහුගෙන් අනලත් පුජකතුමෙකුට පමනි.


නෙරපන ලද්දන්ට උදාරහරණ වශයෙන් පළමුවන ෆෙඩ්‍රික්, අටවන හෙන්රි, පළවන එලිසබෙත් සහ පුජකවරියන්ගේ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයින් දැක්විය හැක
සටහන්

|Roman Catholic Church Demographics
{|
කැලෑ කැපීම, වන විනාශය

වන විනාශය () යනු වගා බිම්, තෘණ භූමි, නාගරිකකරණය, හිස් භූමි(ක්‍රීඩාංගන) සඳහා මෙන්ම දැව හා ඉන්ධන අවශ්‍යතා සදහා වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීමයි. සාමාන්‍යයෙන් සැළකිය යුතු කැලෑ ප්‍රදේශයක් එළි පෙහෙළි කිරීමේ ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ පරිසරය විනාශවීමයි.ඒ සමඟ ජෛව විවිධත්වය අඩු වීමද සිදුවේ. බොහෝ රටවල මහා පර්මාණයෙන් කැලෑ කැපීම කරගෙන යන අතර ඒ හේතුවෙන් භූ විද්‍යාත්මක පරිසරය හා දේශගුණය වෙනස් වේ.

ප්‍රමාණවත් නැවත වගා කිරීමකින් තොරව ගස් කැපීම යනුවෙන්ද කැලෑ කැපීම හදුන්වා දිය හැකිය.19 සියවසේ මැද භාගයේ පටන් පෙරනුවු පරිදි වනානන්තර විනාශ කිරීමේ අහිතකර විපාකයන්හි ප්‍රතිඵල අත්විදිනට පෘථිවි වාසීන්ට සිදුවිය. අම්ල වැසි නිසාවෙන් යුරෝපයේ වනාන්තර රැසක් විනාශ වී ඇත. පසුගිය දශක දෙකේදී පමණක් ඇෆ්ගනිස්ථානය සතුව පැවත් සමස්ථ වනාන්තර වපසරියෙන් 70% ට වැඩි ප්‍රමාණයක් විනාශ වී ඇත. කෙසේ වෙතත් ලෝකයේ නිවර්තන වැසි වනාන්තර විනාශ කිරීම් මේ වන විටද වේගයෙන් සිදුවේ.මෙම මහා පරිමාණයේ වන විනාශය එම වනාන්තරවල ජෛව විවිධත්වය කෙරෙහි මහත්සේ බලපා ඇත.

වරක් ලෝකය ආවරණය කරන ලද උෂ්ණ කලාපීය මේරු වනාන්තර වපසරිය හෙක්ටයාර් බිලියන 1.5 සිට 1.6 දක්වා වූණි.එයින් හෙක්ටයාර් මිලියන 750 සිට 800 ත් අතර වනගහනයක් මේවන විට කපා දමා ඇත.වනාන්තර විනාශය දැනටමත් උග්‍රවී ඇත්තේ ලෝකයේ ජෛව විවිධත්වයෙන් දෙවැනි තැන ගෙන ඇති දකුණු ආසියාවේ ය. එයින් ද වැඩි වනාන්තර ප්‍රමාණයක් ඉතුරු වී ඇත්තේ ඇමර්සන් කලාපයේ ය. ඇමර්සන් වැසි වනාන්තරයෙන් හෙක්ටයාර් මිලියන 600 වඩා වැඩි භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කර ඇත. මිනිස් ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් වැඩිවීමත් සමඟ මහා පරිමාණයෙන් වනාන්තර විනාශය කරගෙන යනු ලැබේ. එම වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමට ‍ලෝක මට්ටමින් නිසි ක්‍රියාමාර්‍ග ගැනීම වහා කළ යුතුය .නැතහොත් 2030 වන විට ලොක වන ගහ‍නයෙන් ඉතිරි වනුයේ 10% තරම් පහළ අගයකි. ඒ අනුව 80% පමණ වනාන්තර විනාශවී දස දහස් ගණනක් සත්ව වර්‍ග නැතිවී යනු ඇත.


ඉන්දුනීසියාව, තායිලන්තය, මැලේසියාව, ‍බංග්ලාදේශය, චීනය, ශ්‍රී ලංකාව, ලාඕසය , නයිජීරියාව, ගිනි, ඝානා සහ කොට් ඩි වොයර් ඇතුලු බොහෝ උෂ්ණ කාලාපීය රටවල විශාල ප්‍රමාණයක් වැසි වනාන්තර විනාශ වී ඇත. පිලිපීනයේ, ආචිපිලාගෝහි 90% පමණ වනාන්තර කපා දමා ඇත.වර්ෂ 1960 දී පවා මධ්‍යම ඇමරිකාව සතුව එහි මුල් වනාන්තර වලින් 4/5 පමණ ඉතිරිව තිබූ අතර දැනට එයින් ඉතිරිව ඇත්තේ 2/5ක ප්‍රමාණයකි. මැඩගස්කරයේ වැසි වනාන්තරවලින් 95% විනාශවීඇත. බ්‍රසීලයේ අත්ලාන්තික් වෙරළබඩ එහි මාටා ඇට්ලාන්ටිකා වැසි වනාන්තර 90% සිට 95% දක්වා නැතිවී ඇත. රෝන්ඩෝනියාවේ භාගයක් පමණ (එනම් හෙක්ටයාර් මිලියන 24.3 ක්) විනාශ වී යාම නිසා පසුගිය වසර වල වන ආවරණය පහතට වැටී ඇත. 2007 වන විට හයිටිය කැරීබියානු කාන්තාරයත් වනු ඇති බවට අනාවැකි පළ කර ඇති අතර ,එහි දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ පැවති වනාන්තරවලින් 1% කි. 1990 ත් 2005 ත් අතර කාලයේ නයිජීරියාවේද එහි කලින් තිබූ වනාන්තර 79% පමණ විනාශ කර ඇත. රටවල් කීපයක් පිලිපීනය, තායිලන්තය හා ඉන්දියාව ආදි රටවල කැලෑ කැපීම ජාතික අවශ්‍යතාවයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
සටහන්
වියළි ඍතුව

()

වියළි කලාපවල දේශගුණය විස්තර කිරීමේ දී යොදාගන්නා පොදු වචනය වන්නේ වියළි කාලයයි. වියළි කලාපවල දේශගුණය වියළි කලාපීය වැසි තීරය මඟින් බලපත්වනු ලැබේ. එය අවුරුද්ද පුරාම උතුරේ සිට දකුණට බලපායි. වියළි කලාපීය දක්ෂිණ වැසි තීරය වැටී ඇත්තේ දල වශයෙන් ඔක්තෝබර් සිට මාර්තු දක්වා කාලය තුළය. මේ කාලය තුළ උතුරු වියළි කලාප වියළි කාලයක් අත්දකී. එහි ජලය උරා ගැනීම ඉතා විරලය. නියම වශයෙන් දවස පුරා අධික රස්නයෙන් හා හිරු එලියෙන් යුක්ත වේ. අප්‍රේල් සිට සැප්තැම්බර් දක්වා වැසි තීරුව බලපවත්වන්නේඋතුරු අර්‍ධගෝලයේ ය. එම කාලය තුළ දකුණු අර්‍ධගෝලය ඔවුන්ගේ වියළි කලාපය අත්දකී.


වියළි කාලයේදී ස්වභාව ධර්මයේ දැකිය හැකි ලක්ෂණ නම්, අඩු තෙතමනය, ඉහල උෂ්ණත්වය, ජල උල්පත් හා ගංඟා සිඳී යෑමයි. මෙම කාලයේදී බොහෝමයක් උලා කන සතුන් ජල හිඟය නිසා කෑම සොයා වෙනත් ස්ථාන කරා යයි. එවැනි සතුන් වන්නේ සීබ්‍රාස්, ඇතුන් හා වන මෘගයින් ය. මෙම කාලය තුළ ලැව්ගිනි ඇතිවීමද සුලභවේ.


දකුණු අප්‍රිකාවේ වියළි කාලය පැමිණීමත් සමඟ සරම්ප රෝග මෙන්ම වෙනත් බෝවන රෝග ඇතිවීම දැකිය හැකිය. වාරිමාර්‍ග නොමැති කමින් කෘෂිකර්ම කටයුතු අඩාල වෙයි. වියළි කාලයේ මිනිසුන්ගේ මානසික අසහනය ඉහළ යන බව පර්යේෂකයෝ විශ්වාස කරති. මේ කාලයේ දී සමහර ගොවියෝ නගරවලට සංක්‍රමණය වීම නිසා එම ප්‍රදේශ ජනාකීර්ණ වීමෙන් බෝවන රෝග පහසුවෙන් පැතිර යාම සිදුවෙයි.


නිරක්ෂයේ වැහි තීරය වසරකට දෙවරක් පසු කර යන බැවින් තෙත් කාල දෙකක් ‍හා වියළි කාල දෙකක් ඇති වේ. එසේ වරක් නියඟය හා වැසි කාලය උතුරෙන් මෑත්වන අතර වරක් දකුණෙ මෑත් වේ.

නිවර්‍තන හා නිරක්ෂය අතර ප්‍රදේශවල කෙටි තෙත් කාල හා දිගු වියළි කාල දැකිය හැක.


ඕස්ට්‍රේලියාවේ වියළි කාලය මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා යැයි නිළ වශයෙන් පිළි ගැනේ. මෝසම් වැසි පටන් ගැනීමත් සමඟ ඔක්තෝබර් - දෙසැම්බර් මාසවල අධික වැසි හා අධික තෙතමනයත් දැකිය හැකිය.


නව දත්ත පෙන්වන ආකාරයට දකුණු ඇමරිකා ඇමසන් වැහි වනාන්තරවල කොළ අතු වැඩීම වියළි හා තෙත් කාල අතර වෙනස් වේ. වියළිකාලයේදී ආසන්න වශයෙන් 25% කොළ වැඩියෙන් හා ඉක්මණින් වැඩීම සිදුවේ. ඇමර්සන්හි පමණක් තෙත් කාලය පටන් ගැනීමෙන් පසු කොළ වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් වතුර වාෂ්ප වන බව පර්යේෂකයෝ විශ්වාස කරති. ‍ඇමසන් වනයේ ගස් නොකැපු ප්‍රදේශවල පමණක් ගස්මුල් බොහෝ යටට පිහිටා තිබීමෙන් වඩා වැඩි වැහි වතුර ප්‍රමාණයක් ලබාගත හැකි බව පර්යේෂකයෝ විශ්වාස කරති. ඇමසන් වනයේ වියළි හා තෙත් කාල අතර ඕසෝන් මට්ටම වෙනස් වන බවද පෙන්වා දී ඇත. තෙත් කාලයට වඩා වියළි කාලයේ ඕසෝන් මට්ටම වැඩිය.
ආශ්‍රිත

* නියඟය
උඩුප්පිඩි මැතිවරණ කොට්ඨාසය

උඩුප්පිඩි මැතිවරණ කොට්ඨාසය මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ කොට්ඨාස අතුරින් එකක් විය. මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ, උඩුප්පිඩි නගරය අනුව යමිනි . මාර්තු 1960 දී පේදුරුතුඩුව මැතිවරණ කොට්ඨාසයෙහි බස්නාහිර ප්‍රදේශයෙහි කොටසක් කඩා වෙන් කිරීම මගින් මෛම කොට්ඨාසය තැනිණි. ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තෝරා පත්කර ගැනුම සඳහා සමානුපාතික නියෝජන මැතිවරණ ක්‍රමය හඳුන්වාදෙන ලදි . එවිට පැවැති බොහෝ දුරට ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස වූ කොට්ඨාස 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාස 22 ක් ඇති කරන ලදි. සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී උඩුප්පිඩි මැතිවරණ කොට්ඨාසය වෙනුවට යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ කොට්ඨාසය තුළ ඡන්ද කොට්ඨාසයක් ලෙස උඩුප්පිඩි දිගටම පවතියි.
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

22 මාර්තු 1965 දිනදී පැවැත්වුණු හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය

21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා ප්‍රතිඵල:
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ කොට්ඨාස
ප්‍රවර්ගය:යාපනය දිස්ත්‍රික්කය