JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Alemán Coloniero

Alemán Coloniero is 'n Nederalemanniese dialek wat hoofsaaklik in Colonia Tovar, Venezuela gepraat word.

duimnael|links|Alemán Coloniero
Die dialek is soos ander Alemanniese dialekte vir Standaardduitssprekende mense moeilik verstaanbaar. Alemán Coloniero is die taal van die nageslagte van Duitse setlaars, wat in 1843 grotendeels uit die omgewing van Kaiserstuhl na Venezuela geïmmigreer het.

Die dialek het uit die Suid-Badiese dialek met geringe invloed uit 'n paar ander dialekte uit Suid-Duitsland, Oostenryk en Switserland ontwikkel. Die meeste sprekers was ook Spaans magtig, wat daartoe gelei het dat diverse Spaanse leenwoorde in Alemán Coloniero opgeneem is.

Alemán Coloniero word vandag selde gepraat en sal waarskynlik binne een of twee generasies uitsterf.
Verwysings
Eksterne skakels

* Ethnologue.com oor Alemán Coloniero
* "Isch alles guat" ("Dit gaan goed hier") – Luisa Müssle, 'n boerevrou van Colonia Tovar, praat in die plaaslike dialek van Colonia Tovar (Real Player-sagteware word benodig)


Kategorie:Opperduitse tale
Kategorie:Tale van Venezuela
Swabiese Duits

Swabies (Duits: Schwäbisch) is een van die Alemanniese dialekte van Hoogduits, wat in die Swabestreek gepraat word. Swabe dek 'n groot deel van Duitsland se suidwestelike Bundesland (deelstaat) Baden-Württemberg (insluitend die hoofstad Stuttgart en 'n landelike gebied wat bekend staan as die Swabiese Alb) en die suidweste van die Bundesland Beiere.

Die dialek wissel van 'n 'standaard' Swabies wat in Stuttgart gepraat word tot effens anders en 'dikker' vorme wat in kleiner dorpies in die platteland aangetref word. Ouer mens kan baie keer bepaal van watter dorpie iemand af kom deur na hulle aksent te luister.

Swabies is soos ander Alemanniese dialekte moeilik verstaanbaar vir sprekers van Standaardduits. Dit bevat woordeskat wat geheel en al van Standaardduits verskil (b.v.. Standaardduits Marmelade is Gsälz in Swabies).

In 2009 is die woord Muggeseggele, ’n Swabiese idioom wat die skrotum van ’n huisvlieg beteken, in ’n lesersopname deur die Stuttgarter Nachrichten, Stuttgart se grootste koerant, aangewys as "die mooiste Swabiese woord". Dit word op ’n ironiese manier gebruik om ’n klein maateenheid aan te dui en word as geskik beskou om voor kinders te gebruik.
Eienskappe

Taalkundig

Eienskappe (in vergelyking met Standaardduits) sluit in:
* Die Middel-Hoogduitse monoftonge î en û het [] en [] geword, nie [] en [] nie.
* die "-et" agtervoegsel vir werkwoorde in die 3rd persoon meervoudsvorm
* soos in ander Alemanniese dialekte, die uitspreek van "s" voor konsonante soos [] (b.v.. Fest 'fees' word uitgespreek as Fescht)
* die verkleiningsvorm agtervoegsel "-le" (baie vinnig uitgespreek, b.v. Haus kan Häusle word, Bisschen kan Bissle word) en "-la" vir meervoud (b.v. Spätzle word Spätzla)
Klank

Die Swabiese dialek word met 'n unieke melodie gepraat wat ook teenwoordig is wanneer Swabiese sprekers Standaardduits praat.
Variasie

Die Swabiese dialek bestaan uit talle sub-dialekte waarvan elkeen sys eie variasies het. Hierdie sub-dialekte kan gekategoriseer word volgens die verskil in die vorm van die verlede deelwoord 'sein' (om te wees) na gwä en gsi. Die Gsi groepe is nader aan die ander Alemanniese dialekte soos Switserse Duits.

Drie Swabiese variante kan onderskei word van Wes na Oos in Swabe:


Daar is nie 'n beduidende verskil tussen die Swabiese Duits wat deur Katolieke en Protestante sprekers gepraat word nie.
Swabiese dialek skrywers

* Sebastian Sailer (1714–1777)
* August Lämmle
* Sebastian Blau
* Peter Schlack, b. 1943
Verwysings
Eksterne skakels

* Die Swabies-Engels woordeboek


Kategorie:Opperduitse tale
Kategorie:Tale van Duitsland
Kategorie:Tale van Oostenryk
Nederlandse dialekte

regs|duimnael|Nederlandse dialekte in Nederland, België en Frans-Vlaandere
regs|400px|'n Kaart van die Nederlandse dialekte in Nederland, België, Frans-Vlaandere en Duitsland

In die Nederlandse taal is daar verskeie plaaslike verskille, sowel in Nederland as in Vlaandere, die hoofgebied waar Nederlands gepraat word. Die plaaslike verskille is dialekte of streektale wat onderverdeel is in stadsdialekte en streekdialekte (soos: Hollands >> Suid-Hollands >> Amsterdams).
Hollands-Frankiese dialekte

*Wes-Vlaams, België
** Frans-Vlaams, Frankryk
*Seeus, Nederland
*Suid-Hollands
*Waterlands
**Volendams
*Amsterdams
*Saans
*Kennermerlands
*Wes-Fries
*Bildts/Amelands
*Stadsfries
*Weshoeks
*Utrechts
Kyk ok Hollands en Noord-Hollands
Brabants-Frankiese dialekte

*Suid-Gelders (Kleverlands), Nederland en Duitsland
**Pella-Nederlands

*Noord-Brabants, Nederland
**Noord-Limburgs, Nederland

*Brabants, België
**Antwerps
**Leuvens
**Brabants
**Kempens

*Oos-Vlaams, België en Nederland
**Aalsters
Limburgs-Frankiese dialekte

*Limburgs, Nederland en België
**Suid-Limburgs
**Maastrichts
**Valkenburgs
**Platdiets (Wallonië en die Voerstreek)
(Nederlandse) Nedersaksiese dialekte

duimnael|regs|380px|Nedersaksiese streektale in Nederland en Duitsland

Die Nedersaksiese dialekte in Nederland:
* Kollumerlands
* Gronings/Noord-Drents
* Stellingwerfs
* Midden-Drents
* Suid-Drents
* Twents
* Twents-Graafschaps
* Gelders-Overijssels
**Achterhoeks
**Urks
* Veluws

Die taalgrense en dialekgrense tussen Duitsland en Nederland is nie baie duidelik nie.
Nie-kontinentale dialekte

*Surinaams-Nederlands, Suriname
*Antiliaans-Nederlands, (die ses eilande van die) Nederlandse Antille
*Pella-Nederlands
* Afrikaans
**Kaapse Afrikaans
**Oorlams
**Namibiese Afrikaans
**Oranjerivier-Afrikaans
**Oosgrens-Afrikaans
Dialekte teenoor die Standaard-Nederlands

400px|duimnael|Taalafstand tussen dialekte en die Standaardtaal (1). (Nederland, België, Frankryk, Suid-Afrika, Namibië, Suriname en die Nederlandse Antille en Aruba
Die dialekte groei oor die algemeen nader aan die standaardtaal (of Algemeen Nederlands, ABN). Die norm van Standaardnederlands lê in Haarlem. Die dialekte uit Drenthe, Groningen, Limburg en West-Vlaandere is ver van die standaardtaal verwyder, selfs meer as Afrikaans:
Sien ook

*Nederlands - Nederlandse dialekte
*Geskiedenis van het Nederlands

Kategorie:Tale van Nederland
Kategorie:Tale van Vlaandere
Vlae van departemente van Colombia

Hierdie is 'n lys van vlae van departemente van Colombia.
Vlae van die departemente


Beeld:Flag of Amazonas (Colombia).svg|Vlag van Amazonas
Beeld:Flag of Antioquia Department.svg|Vlag van Antioquia
Beeld:Flag of Arauca.svg|Vlag van Arauca
Beeld:Flag of Atlántico.svg|Vlag van Atlántico
Beeld:Flag of Bolívar (Colombia).svg|Vlag van Bolívar
Beeld:Flag of Boyacá Department.svg|Vlag van Boyacá
Beeld:Flag of Caldas.svg|Vlag van Caldas
Beeld:Flag of Caquetá.svg|Vlag van Caquetá
Beeld:Flag of Casanare.svg|Vlag van Casanare
Beeld:Flag of Cauca.svg|Vlag van Cauca
Beeld:Flag of Cesar.svg|Vlag van Cesar
Beeld:Flag of Chocó.svg|Vlag van Chocó
Beeld:Flag of Córdoba.svg|Vlag van Córdoba
Beeld:Flag of Cundinamarca.svg|Vlag van Cundinamarca
Beeld:Flag of Guainía.svg|Vlag van Guainía
Beeld:Flag of La Guajira.svg|Vlag van Guajira
Beeld:Flag of Guaviare.svg|Vlag van Guaviare
Beeld:Flag of Huila.svg|Vlag van Huila
Beeld:Flag of Magdalena.svg|Vlag van Magdalena
Beeld:Flag of Meta.svg|Vlag van Meta
Beeld:Flag of Nariño.svg|Vlag van Nariño
Beeld:Flag of Norte de Santander.svg|Vlag van Norte de Santander
Beeld:Flag of Putumayo.svg|Vlag van Putumayo
Beeld:Flag of Quindío.svg|Vlag van Quindío
Beeld:Flag of Risaralda.svg|Vlag van Risaralda
Beeld:Flag of San Andrés y Providencia.svg|Vlag van San Andrés en Providencia
Beeld:Flag of Santander Department.svg|Vlag van Santander
Beeld:Flag of Sucre (Colombia).svg|Vlag van Sucre
Beeld:Flag of Tolima.svg|Vlag van Tolima
Beeld:Flag of Valle del Cauca.svg|Vlag van Valle del Cauca
Beeld:Flag of Vaupés.svg|Vlag van Vaupés
Beeld:Flag of Vichada.svg|Vlag van Vichada

Vlag van die federale gebied


Beeld:Flag of Bogotá.svg|Vlag van die hoofdstedelike distrik (Bogotá)

Sien ook

* Vlag van Colombia
* Departemente van Colombia
Eksterne skakels

* Colombia – Departemente – Oorsig en indeks by Flags of the World.


Kategorie:Colombia
Colombia
Alpegloei

duimnael|regs|300px|Alpegloei teen sononder in die Duitse Alpe (met die bergspitse Kehlstein, Hoher Göll en Hohes Brett)

Die term Alpegloei (Duits: Alpenglühen) verwys na 'n optiese verskynsel in 'n gebergte wat deur die verspreide lig van sonop en sononder veroorsaak word. Rotse, sneeu en ys weerkaats hierdie lig met 'n besonderse rooi kleur, terwyl die voorgrond in die donker lê. Saans word die Alpegloei verder versterk, sodra die aardskadu in die ooste ná sononder begin styg.
Eksterne skakels

*



Kategorie:Alpe
Kategorie:Optiese verskynsels
Steve Mokone

Stephen Madi Mokone (23 Maart 1932 in Doornfontein, Johannesburg – 19 Maart 2015 in Washington, D.C., VSA) was 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler.

Hy het as jongeling aanvanklik in Johannesburg, Sophiatown en Kilnerton (Pretoria) gespeel. Later het hy vir Coventry City in Engeland (1955-1957) en die Nederlandse klub SC Heracles (1957-1958) gespeel, en ook by FC Barcelona, Olympique de Marseille, Torino FC en Valencia CF. Hy was een van die grootste sokkerspelers van sy tyd.

Die Nederlandse joernalis Tom Egbers het 'n boek, De Zwarte Meteoor, geskryf oor sy lewe by SC Heracles in die Nederlandse stad Almelo. In 2000 is 'n rolprent van hierdie boek gemaak.


Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers
Kategorie:Geboortes in 1932
Kategorie:Sterftes in 2015
Aiguille du Midi

Die Aiguille du Midi is 'n rotsige voorpos van Europa se hoogste berg Mont Blanc. Die berg in die Franse gedeelte van die Mont Blanc-massief het 'n hoogte van 3 842 meter en toring sowat 2 800 meter oor die skioord Chamonix-Mont-Blanc.

Die kabelkar (Frans: Télépherique de l'Aiguille du Midi), wat besoekers in twee seksies – met 'n tussenstop by die stasie aan die Plan de l'Aiguille teen 'n hoogte van 2 310 meter – na die bergspits neem, is in 1955 geopen en was destyds met sy eindstasie teen 'n hoogte van 3 777 meter die hoogste ter wêreld. Ná die opening van die kabelkar van die Klein Matterhorn in Zermatt (Switserland) is dit egter nog steeds die tweede hoogste. Die bergstasie met sy uitsigpunt, restourant en kafee is een van die gewildste besienswaardighede in Chamonix. Op die bergspits is ook radio- en televisie-uitsaaigeriewe ingerig.

duimnael|links|280px|Aiguille du Midi (regs) en Dôme de Goûter (heel links)
Die kabelkar na die Aiguille du Midi maak deel uit van 'n reeks kabelkarre in die Mont Blanc-massief. Twee ander belangrike kabelkarre neem toeriste oor die gletser Glacier de Géant en vanuit Entrèves naby Courmayeur (Aostavallei) – met 'n tussenstop by die Refugio (berghotel) Torino (3 375 meter) na die Italiaanse Pointe Helbronner teen 'n hoogte van 3 462 meter. Die sweefspoor oor die gletser is weens die sterk winde in die gebied slegs onreëlmatig in bedryf.

Die bergstasie op die Aiguille du Midi is die uitgangspunt van 'n roete na die Mont Blanc, wat oor die berghut Refuge des Cosmiques en die Mont Maudit-bergspits lei, en van die beroemde skiroete Vallée Blanche, wat oor die gletsers Glacier de Géant en Mer de Glace tot by Montenvers en Chamonix lei. Dit is met 'n lengte van sowat 20 kilometer en 'n hoogteverskil van 2 800 meter die langste in die Alpe.
Die panorama

duimnael|regs|250px|Die bergspits van die Aiguille du Midi

Danksy die ligging teenoor die Mont Blanc en bo-oor die Vallée Blanche bied die Aiguille du Midi 'n pragtige uitsig oor die belangrikste berge met 'n hoogte van meer as 4 000 meter in Frankryk, Switserland en Italië, waaronder die Cervin, die Mont Rose, die Aiguilles de Chamonix, die Grandes Jorasses (4 208 meter), L'Aiguille Verte en die Drus, die Dôme du Goûter en natuurlik die Mont Blanc (4 810 meter).

In die weste bied die bergspits 'n asemberowende uitsig oor Chamonix en 'n aantal berggebiede, waaronder die bergmassief van die Aiguilles Rouges, die Aravis, die Chablais, die Genevois, die Jura en die Chartreuse.
Eksterne skakels

* 'n Panoramiese uitsig oor die berglandskap van die Aiguille du Midi – benodig Quicktime-sagteware

Kategorie:Alpe
Kategorie:Alpinisme
Kategorie:Berge van Frankryk
Kategorie:Rhône-Alpes
Michel-Gabriel Paccard

duimnael|regs|Monument van Michel-Gabriel Paccard - Chamonix (Frankryk).|250px
Michel-Gabriel Paccard (1757 - 1827 in Chamonix) was 'n Italiaanse geneeskundige. Paccard het geneeskunde aan die Universiteit van Turyn gestudeer. Danksy sy passie vir plantkunde en minerale het hy vir Horace-Bénédict de Saussure ontmoet, wat die wedloop om die eerste bestyging van die Mont Blanc, Europa se hoogste berg, begin het. Saam met Marc-Théodore Bourrit het Paccard in 1783 'n eerste onsuksesvolle poging onderneem om die Mont Blanc te beklim. In 1784 het hy weer 'n aantal pogings saam met Pierre Balmat onderneem. Op 8 Augustus 1786 slaag hy saam met Jacques Balmat, 'n gemsbokjagter en bergkristalversamelaar, daarin om die Mont Blanc-bergspits vir die eerste keer te bestyg.


Kategorie:Italiaanse wetenskaplikes
Kategorie:Bergklimmers
Kategorie:Geneeskundiges
Kategorie:Alpinisme
Kategorie:Geboortes in 1757
Kategorie:Sterftes in 1827
Mosambiek-ooreenkoms

|}

Die Mosambiek-ooreenkoms is in 1912 deur die destydse Unie van Suid-Afrika en Portugal gesluit en daarna, tot by die jaar 1975, verskeie kere gewysig. Die ooreenkoms het die gebruik van Mosambiekse spoorweggeriewe en die hawe van Lourenço Marques (later Maputo) vir die vervoer van Suid-Afrikaanse goedere gereël, wat vir die Witwatersrandse nywerheids- en mynbougebied bestem was of van daar uitgevoer is.

Tegelykertyd is Mosambiekse trekarbeiders toegestaan om in Suid-Afrika te gaan werk. Die ooreenkoms het hiervoor 'n sogenaamde goudopsie bevat, waarvolgens Suid-Afrika die invoer van Mosambiekse mannekrag met goud betaal het. Met die eensydige opsegging van die goudopsie deur die Republiek van Suid-Afrika in 1978 het Mosambiek se buitelandse valuta-inkomste ten opsigte van trekarbeid in Suid-Afrika van tussen 150 en 175 miljoen VSA-dollar in die jaar 1975 tot slegs 15 miljoen in 1978 verminder.
Kritiek

Die Mosambiek-ooreenkoms word dikwels as 'n tipiese voorbeeld van Portugal se sogenaamde "surrogaat-" of "ultra-kolonialisme" aangevoer, aangesien die Portugese owerhede Mosambiek se produksiefaktore land en mannekrag aan buitelandse maatskappye (soos die Britse Lonrho-korporasie) en Suid-Afrika "uitgeleen" het. Die staatsinkomste, wat uit hierdie ooreenkoms gevloei het, is deur Portugal weer gebruik om sy koloniale heerskappy in Mosambiek te finansieer - waaronder sy polisie- en weermag, geheimediens en koloniale administrasie.
Bronne

* W.J. Breytenbach: Migratory Labour in Southern Africa, in: Communications of the Africa Institute, No. 20, Pretoria 1972, veral hoofstuk 4, bladsy 19.
* James H. Mittelman: Mozambique: The Political Economy of Underdevelopment, in: Journal of Southern African Affairs, Vol. 3, No. 1 (1978), bladsy 36.
* W.J. Breytenbach: Mozambique: Migrant Labour and Gold, in: Bulletin of the Africa Institute of South Africa, Pretoria, Vol. 8, No. 3 (1978), bladsye 116-119.
* Perry Anderson: Portugal and the End of Ultra-Colonialism, in: New Left Review, No. 15/16 (1962).

Kategorie:Geskiedenis van Mosambiek
Kategorie:Geskiedenis van Portugal
Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika
Arve

Die Arve is 'n rivier in die Frans-Switserse Wes-Alpe met 'n lengte van 102 kilometer, wat by die Col de Balme in die Chamonixvallei ontspring en naby Genève in die Rhône uitmond.
duimnael|links|250px|Die Arve in Chamonix (Frankryk)
Talle bergstroompies mond in die Arverivier uit, waaronder ook die Arveyron, wat sy oorsprong in die Mer de Glace het. Die Arve loop byna heeltemaal deur die Franse département Haute-Savoie, met die uitsondering van die laaste kilometers van sy benedeloop in die Switserse kanton Genève. Die belangrikste dorpe, waardeur die Arve vloei, is Chamonix, Les Houches, Sallanches, Cluses, Bonneville, Annemasse en uiteindelik Carouge in die kanton Genève, waar die rivier in die Rhône uitmond.

Kategorie:Riviere in Frankryk
Kategorie:Riviere in Switserland
Matola

Matola is 'n stad in die suide van Mosambiek, wes van die nasionale hoofstad Maputo, met 1 032 197 inwoners (volgens die sensus van 2017). Matola is die hoofstad van die Maputo-provinsie en beskik sedert 1998 oor sy eie verkose stadsregering.

Die stad is 'n nywerheidsentrum en dien as 'n belangrike uitvoerhawe vir minerale soos chroom en ystererts vanuit Eswatini en Suid-Afrika. Matola beskik ook oor raffinaderye (wat tans nie in bedryf is nie) en 'n verskeidenheid ander nywerhede, wat onder meer seep en sement vervaardig en landbouprodukte verwerk. Die belangrikste nywerheid is 'n aluminiumsmeltery, wat in 2002 opgerig is en Mosambiek se bruto binnelandse produk meer as verdubbel het.

Matola is ook die naam van 'n klein rivier met 'n lengte van sowat 60 kilometer, wat die noordelike grens van die Matola-munisipaliteit vorm en in Maputobaai uitmond.

Die naam van die stad, wat ook algemeen as 'n van voorkom, is afgelei van Matsolo a Ronga, 'n koninkryk van die Ronga-stam, wat tot en met die aankoms van die eerste Portugese setlaars in die gebied bestaan het.
duimnael|300px|links|Verkeer in Matola


Kategorie:Nedersettings in Mosambiek
ASPRO-Alliansie

Die ASPRO-Alliansie was 'n informele militêre ooreenkoms, wat in die tydperk tussen 1969 en 1974 tussen die Republiek van Suid-Afrika (onder sy Eerste Ministers H.F. Verwoerd en John Vorster), Rhodesië (onder sy Eerste Minister Ian Smith) en Portugal (onder sy leiers António de Oliveira Salazar en Marcello Caetano) gesluit is. Aspro is 'n akroniem vir die Portugese África do Sul, Portugal en Rodésia.

Die ASPRO-Alliansie het uit die nouer politieke bande tussen die nuutgestigte, maar internasionaal geïsoleerde Republiek van Suid-Afrika met die blanke regering van Rhodesië en Portugal as die koloniale moondheid, wat Angola en Mosambiek oorheers het, voortgespruit.

Die lede van die ASPRO-Alliansie het ooreengekom om gemeenskaplik die militêre basisse in die Suidwes-Afrikaanse Caprivistrook te benut, polisie-eenhede op te lei en strategieë teen terroriste-insypelings en -aanvalle te ontwikkel en deur te voer. Die samewerking van die drie lande was egter nie beperk tot militêre aangeleenthede nie. Daar is ook projekte op die gebied van gesondheidsorg, waterwese, kragopwekking en die lewering van ander infrastruktuur aangepak. Teen die einde van die sestigerjare het ook Lesotho en Malawi daarin belanggestel om met die ASPRO-Alliansie saam te werk.

In 1974, een jaar voor die onafhanklikheidsverklaring van Angola en Mosambiek, is die ASPRO-Alliansie ontbind.
Bronne

* Stephen L. Weigert: Alliances and Regional Integration: The Case of Southern Africa, 1964-1974, twee boekdele, Ann Arbor 1979: University Microfilms International

Kategorie:Geskiedenis van Portugal
Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika
Kategorie:Rhodesië
Aérotrain

duimnael|regs|250px|'n Aérotrain 02-prototipe in die Tegniese Museum van Speyer, Duitsland (2004)


Die Aérotrain was 'n Franse sweeftrein, wat in die tydperk tussen 1965 en 1977 deur die ingenieur Jean Bertin ontwerp is.

Die konsep van die Aérotrain het baie ooreenkomste met dié van die magneetsweeftrein getoon; albei is ontwerp om bo-oor hulle spoor te sweef, sodat die enigste weerstand wat hulle moet oorkom die lugweerstand sou wees. Sodoende was die Aérotrain in staat om baie hoë reissnelhede te bereik, terwyl sy energieverbruik en geraas matig gebly het. Bowendien was sy tegnologie - in vergelyking met magneetsweeftreine - minder ingewikkeld, en sy spoor kon teen 'n laer koste gebou word.

Daar is altesame vyf prototipes ontwikkel en gebou: Die 01, 02 (wat ook op die beeld vertoon word), S44, I-80 en I-80 HV. Die I-80 was 'n passasierswa, wat op sy toetslyn 80 passasiers kon vervoer. Met 'n gemiddelde snelheid van 417,6 en 'n maksimale snelheid van 430 kilometer per uur het dit op 5 Maart 1974 'n nuwe wêreldrekord vir landgebonde lugkussingvoertuie opgestel.

Die Aérotrain-projek is in 1977 - weens 'n gebrek aan fondse, die afsterwe van die ontwikkelaar Jean Bertin en die goedkeuring van die TGV-konsep deur die Franse regering as die oplossing vir die vraagstuk van landgebonde hoësnelheidsvervoer - gestaak.
Eksterne skakels

* Die Aérotrain
* Bertin Technologies: Aérotrain-video
* 'n Promosionele video van Windrider Train Company, wat die Aérotraintegnologie verder wil ontwikkel, uit die jaar 2005


Kategorie:Spoorvervoer in Frankryk
Moment-magnitude-skaal

Die moment-magnitude-skaal, wat in 1979 deur Thomas C. Hanks en Hiroo Kanamori ingevoer is, is 'n meer presiese skaal vir die sterkte van 'n aardbewing as die Richterskaal wat in 1935 ingevoer is. Terwyl die Richterskaal die magnitude (sterkte) van 'n aardbewing deur middel van 'n seismograaf meet wat seismiese golwe of die energie, wat in die diepte van die aarde deur die uiteenskeuring van gesteentes vrygestel word, aanteken, dui die moment-magnitude-skaal die totale energie aan wat deur 'n aardbewing vrygestel word. Dit word gedeeltelik bereken deur die oppervlakte van die breuk wat deur die aardbewing geraak is met die afstand te vermenigvuldig waarmee die grond langs die breuklyn beweeg het.
'n Vergelyking van sterk aardbewings volgens die Richter- en moment-magnitude-skaal
Bronne

* National Geographic, Vol. 187, No.4, April 1995, Living with California's Faults, bladsy 10


*
Kategorie:Seismologie
Eland

Die eland (Taurotragus oryx), is 'n wildsbok wat op grasvlaktes in Oos- en Suider-Afrika aangetref word. Die suidelike subspesie staan ook as die Kaapse eland bekend.

duimnael|links|Eland in die Nasionale Etoshawildtuin, [[Namibië]]
duimnael|links|Elande wei in die De Hoop-natuurreservaat, [[Suid-Afrika.]]

Die eland se skouerhoogte is ongeveer 2 m en hulle weeg van 300 tot 1 000 kg. Elandbulle is gewoonlik donkerbruin of grys, terwyl elandkoeie bruin of ligbruin is. Elande het dikwels ook 'n wit streep vertikaal oor die lyf aan albei kante. Beide die bul en koei het reguit horings wat ongeveer 65 cm lank kan wees. Die koei se horings is gewoonlik langer, maar dunner. 'n Enkele kalf word ná 'n draagtyd van nege maande gebore.

Elande vreet gras, takkies en blare. Hulle leef gewoonlik in troppe van 30 tot 80, maar groter troppe van by die 400 is al aangetref. Ten spyte van hul grootte, kan 'n eland maklik oor 'n heining van 1,5 m spring sonder 'n aanloop.

Elande kan hulself goed verdedig teen roofdiere en is selfs in staat om 'n leeu dood te maak. Dit is waarskynlik die rede waarom hulle deur die geskiedenis 'n mistieke of spirituele eienskap verkry het. Hulle is algemeen in rotskuns uitgebeeld, wat aandui dat hulle beskou is as diere met 'n sterk verbintenis tot 'n ander wêreld. Elandvet is vir die teken van rotskuns gebruik en ook om medisyne mee te maak.

Die vroeëre reisigers na die Kaap het geglo die eland en die eenhoring is verwant, waarskynlik omdat sommige reisigers aangeteken het dat eenhoring-elande in die Kaap voorkom. Daar is ook die geval van 'n horing in die McLeod-kasteel in Skotland wat as die horing van 'n eenhoring bewaar is, maar later geïdentifiseer is as die horing van 'n eland.
Sien ook

* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere
* Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name
* Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes
Verwysings
Eksterne skakels

*
* Eland: Beskrywing deur die African Wildlife Foundation


Kategorie:Wildsbokke