JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Ugaidi

thumbnail|right|200px|Mashambulio ya 11 Septemba 2001|Mashambulio ya kigaidi New York, [[11 Septemba 2001.]]
Ugaidi (kutoka Kiar. غيظ ghaiz kwa maana ya hasira) ni hasa mfumo wa kulenga mabadiliko ya kisiasa kwa kutisha watu kwa njia ya vurugu au mauaji. Matendo ya kigaidi yanatisha kwa sababu watu wanajeruhiwa au kuuawa. Watendaji wa ugaidi kwa kawaida ni vikundi au watu wasio na cheo au nafasi rasmi.

Mara nyingi si rahisi kutofautisha kati ya magaidi, wapigania uhuru au watu wanaoendesha vita ya msituni. Hata jeshi rasmi ya serikali linaweza kutumia mbinu za kigaidi lakini kwa kawaida hawahesabiwi kati ya magaidi.
Mfano wa tendo la kigaidi

Tarehe 7 Agosti 1998 kundi la Al-Qaida lililipua mabomu kwenye balozi za Marekani majijini Nairobi na Dar es Salaam. Watu 223 walikufa na zaidi ya 4,100 walijeruhiwa. Kwa njia hiyo Al-Qaida ilitaka kupinga matendo ya Marekani katika Somalia. Kuna madokezo ya kwamba shabaha ya nyongeza ilikuwa kusababisha mashambulio ya Marekani dhidi ya Afghanistan ambako Al-Qaida ilikuwa na kimbilio. Lakini inasemekana ya kwamba viongozi waliogopa majadiliano kati ya makampuni ya Kimarekani na serikali ya Taliban nchini Afghanistan na mashambulio dhidi ya balozi yalilenga kuvuruga majadiliano yale na hivyo kuimarisha kimbilio kwa Al-Qaida. Kundi la Al-Qaida haikusikia uadui dhidi ya watu wa Tanzania au Kenya lakini haikusita kuwaua wengi kwa kutimiza shabaha yake ya kutisha serikali ya Marekani.
Marejeo
Kihungaria

Kihungaria (pia: KiMadyar, Kihungaria: magyar au magyar nyelv) ni lugha ya Kiugori ya magharibi katika jamii ya lugha za Kifini-Kiugori.

Huzungumzwa hasa katika nchi za Hungaria (10 mill.), Romania (1.4 mill.), Slovakia (520.000), Serbia (300.000), Austria (22.000), Australia (50.000) na Marekani (1.6 mill. - 117.000).

thumb|right|400px|Maeneo yanapozungumzwa lugha ya Kihungaria.
Kihungaria kama lugha rasmi au lugha inayotambuliwa

Kihungaria kinatumiwa kama lugha rasmi kitaifa katika nchi zifuatazo:
* Hungaria
* Vojvodina (Serbia)
* Slovenia (kieneo)

Kinatambuliwa kama lugha ya wakazi wenye utamaduni wa Kihungaria katika nchi zifuatazo:
* Transsylvania (Romania) - katika Romania kuna lahaja ya pekee iliyoatiriwa na Kiromania huitwa "csángó" (tamka: chango).
* Slovakia
* Ukraine
* Kroatia
* Burgenland (Austria)

Ni pia lugha rasmi katika Umoja wa Ulaya.

thumb|right|400px|Maeneo yanapozungumzwa lugha ya Kifini-Kiugori.
Lugha inayofundishwa

Kihungaria kama lugha ya kigeni kinafundishwa shuleni au kwenye taasisi za elimu ya watu wazima katika nchi nyingi. Mwaka 2001 idadi ya wanafunzi wa Kihungaria ilkuwa kama ifuatayo:

* Romania: 1.443.970
* Slovakia: 520.528
* Serbia: 293.299
* Ukraine: 149.400
* Marekani: 117.973*
* Kanada: 75.555
* Israeli: 70.000
* Austria: 22.000
* Kroatia: 16.500
* Slovenia: 9.240
Jumla: watu milioni 12-13
Sauti

Alfabeti

a, á, b, c, cs, d, dz, dzs, e, é, f, g, gy, h, i, í, j, k, l, ly, m, n, ny, o, ó, ö, ő, p, q, r, s, sz, t, ty, u, ú, ü, ű, v, w, x, y, z, zs.

* ny = n+y (nyúl [nyuul] =sungara)
* gy = d+y (gyerek [dyerek] =mtoto)
* ly = y (hely [hey] = mahali)
* ty = t+y (tyúk [tyuuk] =inghoko)
* cs = ch (család [chalaad] =familia, jamaa)
* sz = s (szép [seep] =zuri)
* s = sh (sajt [shayt] =jibini)
* dzs = j (dzsem [jem] =kubana)
* zs = zh (zseb [zheb] =mbosho) - kama Kifaransa j wa jour

Uangalifu!

* di, ni, ti = [dy, ny, ty]
* gyi, nyi, tyi = [dyi, nyi, tyi]
* de, ne, te = [de, ne, te]
* gye, nye, tye = [dye, nye, tye]
Vitenzi

||||||||||||||||||||||||||


|
|}
Viungo vya nje

*makala za OLAC kuhusu Kihungaria
*lugha ya Kihungaria katika Glottolog
*http://www.ethnologue.com/language/hun
*lugha ya Kihungaria kwenye Multitree

Jamii:Lugha za Kifini-Kiugori
Jamii:Lugha za Hungaria
Jamii:Lugha za Romania
Jamii:Lugha za Slovakia
Jamii:Lugha za Serbia
Jamii:Lugha za Slovenia
Vietnam Kusini

thumb|222px|Nembo (1967 - 1975)
thumb|222px|Ramani ya Vietnam Kusini
thumb|222px|Wanajeshi wa Marekani katika Vietnam Kusini
Vietnam Kusini au Jamhuri ya Vietnam (kwa Kivietnam: Việt Nam Cộng Hòa) ilikuwa nchi katika nusu ya kusini ya Vietnam ya leo kati ya miaka 1954 na 1976. Mji mkuu ulikuwa Saigon (leo: Mji wa Ho-Chi-Minh).
Uhuru wa koloni ya Kifaransa

Koloni la Kifaransa la Vietnam liligawiwa mwaka 1954 wakati wa kuondoka kwa Wafaransa. Katika kaskazini ya nchi wanamgambo Wakomunisti chini ya Ho Chi Minh waliwahi kuwafukuza Wafaransa katika vita ya Indochina. Wakimbizi wengi waliohofia Wakomunisti walikimbilia kusini.

Wafaransa waliwahi kuunda serikali ya kienyeji na kumkabidhi madaraka Kaisari Bao Dai kwa sehemu ya kusini walipobaki na uwezo. Mkutano wa Geneva juu ya Indochina ya mwaka 1954 uliomaliza vita uliamua ya kwamba serikali ya Bao Dai itawale kusini na kanda la eneo lisilo na jeshi ligawanye sehemu mbili za nchi.
Udikteta wa Diem

Wakati wa kundoka kwa Wafaransa Bao Dai alipinduliwa na waziri mkuu Ngô Đình Diệm. Diem alikataza uchaguzi kwa Vietnam yote uliopangwa kwa mwaka 1956. Akaendesha vikali utawala kama rais akawa dikteta. Mwenyewe alikuwa Mkatoliki akashindwa kujenga uhusiano na Wabuddha waliokuwa wengi kati ya wakazi. Farakano hili kati ya Wakristo na Wabuddha lilisaidia upanuzi wa Wakomunisti.
Vita ya Vietnam

Mwaka 1963 Diem alipinduliwa na jeshi na nchi iliendelea chini ya kamati za kijeshi. Wakomunisti kutoka kaskazini walipeleka silaha kusini na kuanzisha maeneo waliotawala kwa umbo la chama cha Vietkong. Vita ya wenyewe kwa wenyewe ilipanuka. Marekani ilijiunga katika vita hii kwa kutuma wanajeshi kwanza kama washauri na wasaidizi wa jeshi la Vietnam Kusini na baadaye pia kwa vikosi vilivyoshiriki katika vita ya msituni dhidi ya Wakomunisti wa Vietkong.
Kuingilia kwa Marekani

Jeshi la Vietnam Kusini liliongozwa vibaya na viongozi wake walijishughulisha zaidi na ufisadi kuliko vita. Wanajeshi wa kawaida hawakuwa na hamu kuwafuata wakubwa ambao walijali pesa kuliko maisha ya watu wao. Hivyo Marekani ilichukua sehemu kubwa zaidi za mapigano na mwaka 1968 wanajeshi 543,000 Wamarekani walikuwepo Vietnam Kusini.

Huko Marekani watu wengi walianza kupinga mchango wa nchi yao katika vita hii na serikali ilianza kupunguza idadi ya wanajeshi wake ikijaribu kuimarisha jeshi la Vietnam Kusini.

Kwa jumla majaribio hayo yalishindikana. Vietnam Kaskazini iliendelea kutuma wanajeshi wengi kupitia Laos na Marekani ilishindwa kuwazuia.
Mwisho wa Vietnam Kusini

Mwaka 1975 Vietkong pamoja na jeshi la Vietnam Kaskazini iliteka mji mkuu Saigon. Kwa mwaka moja serikali ya kikomunisti ilitawala kusini na mwaka 1976 sehemu mbili za Vietnam ziliunganishwa.

Takriban milioni na nusu ya wakazi wa kusini walikimbia baada ya 1976 wakitumia maboti na mashua ya kila aina wakajaribu kuvuka bahari na kufikia nchi pasipo Ukomunisti. Wengi wao walikufa njiani.

Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Historia ya Vietnam
Umoja wa Kizalendo kwa Ukombozi wa Vietnam Kusini

thumb|right|250px|Bendera ya Vietkong
Umoja wa Kizalendo kwa Ukombozi wa Vietnam Kusini (pia: Vietkong, NLF) ilikuwa harakati ya kijeshi chini ya uongozi wa wakomunisti katika Vietnam Kusini iliyopinga serikali ya Vietnam Kusini pamoja na wasaidizi wake Wamarekani kuanzia 1960 hadi 1975.

Ilijulikana kimataifa mara nyingi kwa kufupi cha "Vietkong" au kifupi cha Kiingereza cha "NLF" (National Liberation Front).

Vietkong ilianzishwa kwa amri wa chama cha kikomunisti cha Vietnam Kaskazini mwaka 1960 kwa lengo la kuchukua utawala wa kusini ya Vietnam. Harakati mpya ulijengwa juu ya ushirikiano wa mabaki ya wapinzani wa kale dhidi ya ukoloni wa Ufaransa ambao hawakuridhiki na serikali ya Vietnam Kusini pamoja na maafisa kutoka kaskazini. Msingi huu uliwapa Vietkong vituo vingi kote Vietnam Kusini ambako walikuwa na wasaidizi na wanachama. Lakini uongozi ulikuwa mkononi mwa Vietnam Kaskazini na wakati wa vita ya Vietnam idadi ya wanajeshi kutoka kaskazini iliongezeka mfululizo.

Mwishoni vikundi wa askari wa kusini walikuwa sehemu ndogo tu pamoja na vikosi vya kijeshi kutoka Vietnam Kaskazini ingawa kwa jina mapambano yote yalitekelezwa na Vietkong.

Vietkong ilipigania vita ya msituni na kusababisha jeshi la Marekani kuondoka Vietnam Kusini hadi 1975.

Jamii:Vietnam
Habsburg

thumb|250px|Boma la Habsburg katika Uswisi ni nyumba asilia ya nasaba
thumb|150px|Simba mwekundu mwenye taji ni nembo la nasaba ya Habsburg
thumb|250px|Bendera ya Habsburg ilikuwa pia bendera ya Austria penyewe hadi 1918

Nyumba ya Habsburg ilikuwa nasaba ya watawala wa Austria tangu mwaka 1278 hadi 1918. Kuanzia 1438 hadi 1806 makaisari wa Dola Takatifu la Kiroma walikuwa Wahabsburg isipokuwa katika kipindi cha Kaisari Karolo VII (1742–1745).

Kiasili familia ya Habsburg walikuwa watawala makabaila katika eneo la Aargau (Uswisi). Walifaulu kupanusha eneo lao katika Uswisi uliokuwa sehemu ya Dola Takatifu wakati ule hadi Ujerumani ya Kusini.

Mtemi Rudolf wa Habsburg alifaulu kuchaguliwa kama mfalme wa Wajerumani na mkuu wa Dola Takatifu. Akiwa mfalme aliweza kupata utemi wa Austria na wafuasi walibaki na nafasi hii ya watawala wa Austria.

Mwaka 1438 Mhabsburg mwingine Albert II alichaguliwa tena kuwa mfalme wa Wajerumani. Hakutapata cheo cha Kaisari lakini kuanzia Albrecht wakuu wa Austria walichaguliwa tena kama wafalme wa Wajerumani na wote baada yake walipewa pia taji la Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma. Tangu 1526 walikuwa pia na cheo cha wafalme wa Hungaria.

Mhabsburg aliyetawala maeneo makubwa kabisa alikuwa Kaisari Karolo V (kama mfalme wa Hispania: Carlos I) (1500 – 1558) aliyeunganisha falme za Dola Takatifu (Ujerumani, Uswisi, Uholanzi, Ubelgiji, Italia Kaskazini, Austria) pamoja na Hispania na koloni zake katika Amerika ya Kati na Amerika Kusini.

Wakati wa vita za Napoleoni Kaisari Franz II wa Ujerumani alilazimishwa kuacha taji la kaisari la Dola Takatifu lakini alijitanganza kuwa Kaisari Franz I wa Austria akaanzisha cheo cha maikasari wa Austria walioendelea hadi mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia 1918.

Mtawala wa mwisho wa Habsburg alikuwa Karolo I wa Austria (1916-1918) aliyejiuzulu wakati wa kuporomoka kwa milki ya Austria-Hungaria baada ya kushindwa katika vita kuu ya kwanza.

Mwaka 1961 mkuu wa familia Otto von Habsburg alitia sahihi tangazo ya kwamba nasaba yake imeachana na madai yote ya utawala.


Jamii:Historia ya Austria
Jamii:Dola Takatifu la Kiroma
Wavikingi

thumb|right|250px|Upanuzi wa Waskandinavia wakati wa karne za 8 - 11
Wavikingi ni jina la kujumlisha makundi ya watu wa makabila ya Kigermanik katika Ulaya ya Kaskazini walioonekana kwa majirani kama wafanyabiashara na pia maharamia wa baharini.

Asili yao ilikuwa katika Skandinavia ya Kaskazini na kusini, wakatumia jahazi ndogo wakivuka nazo Bahari ya Kaskazini, Bahari ya Baltiki na kuingia pia barani kupitia mito ya Ulaya hadi Mediteranea.

Mara nyingi walishambulia tu miji na vijiji vya pwani wakipora mali na kurudi kwao.

Kulikuwa pia na vipindi ambako Wavikingi walifaulu kuteka eneo fulani na kukaa huko. Walifika Uingereza, Uskoti, Ufaransa, Hispania, Urusi hadi Bizanti na Sisilia.

Katika Uingereza, Ufaransa ya Kaskazini na Italia ya Kusini walianzisha makazi wakitawala maeneo huko kwa muda. Huko walijulikana pia kwa majina kama Wanormani au Rus, na Rus ndiyo asili ya jina la Urusi.

Walivuka pia Atlantiki na kufika Greenland na Kanada.

Walihofiwa mara nyingi kama majambazi wakali lakini walitafutwa pia kama wanajeshi wa kukodi.

Inaaminiwa ya kwamba waliondoka kwao kwa sababu hali ya hewa ilileta njaa na uhaba wa ardhi ya kulima na pia kwa sababu utajiri wa nchi za kusini iliwavuta vijana wao.

thumb|200px|Jahazi ya Wavikingi
Viungo vya Nje

* BBC: History of Vikings
* Borg Viking museum, Norway
* The Viking Network
* Ibn Fadlan and the Rusiyyah, by James E. Montgomery, with full translation of Ibn Fadlan


Jamii:Makabila ya Wagermanik
Jamii:Historia ya Ulaya
Jamii:Historia ya Denmark
Jamii:Historia ya Uswidi
Jamii:Historia ya Norwei
Jamii:Historia ya Kanada
Ferdinand-Edouard Buisson

left|80px
thumbnail|right|200px|Ferdinand-Edouard Buisson

Ferdinand Édouard Buisson (20 Desemba 1841 – 16 Februari 1932) alikuwa mtaalamu, mwanasiasa na mchungaji wa Kiprotestanti kutoka nchi ya Ufaransa. Nchini kwake, alijitahidi hasa kwa ajili ya elimu ya msingi. Mwaka wa 1927, pamoja na Ludwig Quidde alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


Jamii:Waliozaliwa 1841
Jamii:Waliofariki 1932
Jamii:Wanasiasa wa Ufaransa
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Nathan Söderblom

left|80px
thumb|Nathan Söderblom
Lars Olof Jonathan Söderblom (15 Januari 1866 – 12 Julai 1931) alikuwa askofu wa Kanisa la Kilutheri kutoka nchi ya Uswidi. Hasa alijitahidi upande wa umoja wa madhehebu. Mwaka wa 1930 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.
Maisha

Söderblom alizaliwa kijijini katika eneo la Söderhamn, Uswidi. Baba yake alikuwa mchungaji mwenye imani imara.

Mwaka wa 1883, Söderblom aliingia chuo kikuu cha Uppsala. Alimfuata baba yake katika masomo ya teolojia na kuwekwa wakfu kama mchungaji mwaka wa 1893.

Mwaka wa 1912 aliteuliwa kuwa profesa wa masomo ya dini katika chuo kikuu cha Leipzig, Ujerumani. Baada ya miaka miwili tu ilimbidi kurudi Uswidi kwa vile aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa Kanisa la Kilutheri nchini kwake. Kama kiongozi wa kanisa, alijitahidi hasa kwa ajili ya umoja wa madhehebu, na alikuwa rafiki wa karibu wa George Bell, mchungaji Mwingereza.
Viungo vya nje

* wasifu ya Söderblom kwenye tovuti ya Tuzo ya Nobel


Jamii:Waliozaliwa 1866
Jamii:Waliofariki 1931
Jamii:Maaskofu
jamii:watu wa Uswidi
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Vietnam Kaskazini

thumb|Mahali pa Vietnam Kaskazini 1955-1976
thumb|Ramani ya Vietnam Kaskazini 1955-1976
thumb|Bendera ya Vietnam Kaskazini 1955-1976
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam au Vietnam Kaskazini (kwa Kivietnam: Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa) ilikuwa jina la dola kaskazini mwa Vietnam ya leo kati ya miaka 1946 na 1976.

Jamhuri hiyo ilitangazwa na Ho Chi Minh baada ya mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia tarehe 2 Septemba 1945 mjini Hanoi katika kaskazini ya koloni la Kifaransa ya Indochina. Tangazo lilijumlisha eneo la majimbo ya Tonking na Annan ya Indochina ya Kifaransa. Ho Chi Minh alikuwa kiongozi wa Chama cha Kikomunisti kilichotawala harakati ya Viet Minh iliyoendesha upiganaji dhidi ya Ufaransa.

Tangu mwaka 1946 Ufaransa iliyowahi kufukuzwa kutoka Vietnam na Wajapani wakati wa vita vikuu ilijaribu kurudisha utawala wake. Katika vita vya Indochina jeshi la kikoloni la Ufaransa lilishindwa mwaka 1954 na Mkutano wa Geneva juu ya Indochina ya 1954 uliligawa koloni la awali katika nchi za Laos, Kambodia na Vietnam. Vietnam iligawiwa sehemu mbili yaani Vietnam Kaskazini (rasmi: Jamhuri ya Kidemokrasia ya Vietnam) na Vietnam Kusini (rasmi: Jamhuri ya Vietnam). Mapatano ya amani yalitarajia kuwepo kwa uchaguzi wa kitaifa lakini serikali ya kusini ilikataa kura hiyo.

Hivyo Vietnam Kaskazini ilibaki kama nchi ya kikomunisti na Ho Chi Minh alikuwa rais wake.

Tangu mwaka 1960 uongozi wa Vietnam Kaskazini uliamua kujenga harakati ya Vietkong katika Vietnam Kusini kwa shabaha ya kupindua serikali ya Kusini na kuunganisha nchi yote. Hii ilisababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe ya kusini na kulazimisha kuingia kwa Marekani katika vita hivyo.

Kuanzia mwaka 1964 Vietnam Kaskazini ilituma wanajeshi wengi kwenda kusini waliofaulu kushinda vita na kuteka Saigon mwaka 1975 wakiunda serikali ya kikomunisti ya kusini. Mwaka 1976 sehemu zote mbili za Vietnam ziliunganishwa kwa jina la Jamhuri ya Kijamii ya Vietnam.
Viungo vya nje

*Azimio la Uhuru wa Vietnam Kaskazini
*
*

Jamii:Nchi za kihistoria za Asia
Jamii:Historia ya Vietnam
Nicholas Butler

left|80px

Nicholas Murray Butler (2 Aprili 1862 – 7 Desemba 1947) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa mwenyekiti wa Chuo Kikuu cha Columbia, na alijitahidi hasa upande wa elimu ya kimataifa. Mwaka wa 1912, alipofariki Kaimu Rais James Sherman, Butler aliteuliwa kuchukua nafasi yake Sherman chini ya Rais William Howard Taft katika uchaguzi wa 1912 lakini wakashindwa na Woodrow Wilson. Mwaka wa 1931, pamoja na Jane Addams alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.


Jamii:Waliozaliwa 1862
Jamii:Waliofariki 1947
Jamii:Wanasiasa wa Marekani
Jamii:Tuzo ya Nobel ya Amani
Kinyarwanda

Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.

Wasemaji wa Kinyarwanda na Kirundi wanasikizana bila matatizo.
Mifano

amakuru = Hujambo - hamjambo

Muraho = Habari gani?

Wiriwe = Habari za mchana

ndagukunda = Nakupenda

murakoze = asante

vuba = haraka

kuririmba = kuimba

kurya = kula

icyayi = chai

Umugabo = mwanaume

Umugore = mwanamke

Umwana = mtoto / mwana
Viungo vya nje

* lugha ya Kinyarwanda kwenye Multitree
* http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=kin



Jamii:Lugha za Rwanda
Jamii:Lugha za Kibantu
Serikali ya Víchy

thumbnail|right|200px|Muonekano wa mji wa Vichy
Serikali ya Víchy ilitawala Ufaransa chini ya amri ya Ujerumani wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Iliongozwa na Jemadari Philippe Pétain na makao makuu yalikuwepo mjini Vichy katika kusini ya Ufaransa.

Petain alikubali kuunda serikali hii baada ya Ufaransa kushindwa na Ujerumani mwaka 1940. Kati ya Julai 1940 hadi Novemba 1942 serikali ya Vichy ilikuwa na mamlaka juu ya kusini ya Ufaransa ambako wanajeshi wa Ujerumani hawakuingia kufuatana na mapatano ya kusimamisha vita. Kaskazini ya Ufaransa ilikuwa chini ya amri ya kijeshi ya Kijerumani lakini hata hapa serikali ya Vichy ilikuwa na mamlaka ya kusimamia utawala wa miji na polisi ya Kifaransa.

Sehemu ya koloni za Ufaransa hasa katika Asia (Indochina) zilikubali mamlaka ya Vichy. Koloni katika Afrika zilifuata serikali ya "Ufaransa Huru" iliyoongozwa na Charles de Gaulle.

Tangu mwisho wa 1942 Ujerumani ulipeleka wanajeshi pia katika kusini ya nchi baada ya Wamarekani kufika Afrika ya Kaskazini na kutisha utawala wao katika kusini ya Ulaya.

Baada ya uvamizi wa maadui wa Ujerumani katika Ufaransa Kaskazini sehemu kubwa ya Wafaransa walisimama upande wa Charles de Gaulle na serikali ya Petain ilipaswa kukimbia Ujerumani. Maafisa wake walikamatwa huko 1945.


Jamii:Historia ya Ufaransa
Bram Stoker

thumb|right|300px|Bram Stoker

Abraham "Bram" Stoker (8 Novemba 1847 – 20 Aprili 1912) alikuwa mtunzi wa riwaya na hadithi fupifupi kutoka nchini Ireland. Anafahamika zaidi leo hii kwa kutunga riwaya ya kutisha ya Dracula kunako miaka ya 1897.
Vitabu vyake

Riwaya

* The Primrose Path (1875)
* The Snake's Pass (1890)
* The Watter's Mou' (1895)
* The Shoulder of Shasta (1895)
* Dracula (1897)
* Miss Betty (1898)
* The Mystery of the Sea (1902)
* The Jewel of Seven Stars (1903)
* The Man (AKA: The Gates of Life) (1905)
* Lady Athlyne (1908)
* Snowbound: The Record of a Theatrical Touring Party (1908)
* The Lady of the Shroud (1909)
* Lair of the White Worm (1911)
Mkusanyiko wa hadithi fupi

* Under the Sunset (1881)
* Dracula's Guest (1914) Kilichapishwa na Florence Stoker
Hadithi zilizokuwa hazijatoka

* Bridal of Dead (alternative ending to The Jewel of Seven Stars)
* Buried Treasures
* The Chain of Destiny
* The Crystal Cup (1872)- published by 'The London Society'
* The Dualitists; or, The Death Doom of the Double Born
* The Fate of Fenella (1892), Chapter 10, "Lord Castleton Explains" only.
* The Gombeen Man
* In the Valley of the Shadow
* The Man from Shorrox
* Midnight Tales
* The Red Stockade
* The Seer
Haidithi za kawaida

* The Duties of Clerks of Petty Sessions in Ireland (1879)
* A Glimpse of America (1886)
* Personal Reminiscences of Henry Irving (1906)
* Famous Impostors (1910)
Viungo vya nje

* Bram Stoker cultural Heritage visitor centre , Dublin
* Stoker: A Biography of the Author of Dracula"
* h2g2 article on Bram Stoker
* Bram Stoker's brief biography and works
* The Lair of the White Worm - dedicated site (film and novel)
* 20 Common Misconceptions and Other Miscellaneous Information


Jamii:Waliozaliwa 1847
Jamii:Waliofariki 1912
Jamii:Waandishi wa Ireland
Great Barrier Reef

thumb|250px|Great Barrier Reef jinsi inavyoonekana kutoka angani; kaskazini iko upande wa kulia
Great Barrier Reef ni jina la kimataifa la safu ndefu ya miamba tumbawe inayokaa katika Bahari ya Matumbawe mbele ya pwani ya Australia kwa urefu wa kilomita 2,600.

Ni safu ya mwamba tumbawe kubwa kabisa duniani ikiwa na miamba tumbawe 2,900 ya pekee na visiwa 900 katika eneo la km² 344,400. Safu hii ya mwamba tumbawe inaonekana kutoka anga-nje upande wa mashariki-kaskazini wa Australia mbele ya pwani ya Queensland.

UNEP imeiita moja kati ya maajabu saba asilia za dunia na imepokewa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO.

Ni mahali muhimu kwa ekolojia ya bahari; ina aina 359 za matumbawe magumu na aina 80 za matumbawe laini, aina za sifongo 1,500 pia aina za samaki 1,500 pamoja na viumbe vingine vingi.

Great Barrier Reef inavuta watalii wengi Australia kutoka pande zote za dunia zinazovutwa na maajabu ya dunia hii chini ya maji.
Viungo vya nje

* Tovuti ya UNESCO juu ya Great Barrier Reef

Jamii:jiografia ya Australia
Jamii:Maajabu ya Dunia
Jamii:Urithi wa Dunia
Indochina

thumb|300px|Ramani ya Indochina ya 1886

Indochina ni jina la kijiografia linalojumlisha maeneo ya kibara ya Asia ya Kusini-Mashariki (bila visiwa) upande wa kusini ya China na upande wa mashariki ya Uhindi.

Kihistoria ilitaja koloni ya Indochina ya Kifaransa iliyojumlisha maeneo ya nchi za
* Kambodia
* Laos
* Vietnam

Mara nyingi pia maneeo ya
* Sehemu ya Rasi ya Malay ya Malaysia
* Myanmar
* Singapur
* Uthai

huhesabiwa kuwa sehemu za Indochina.

Kiutamaduni nchi hizi ziliathiriwa na Uhindi na China kwa viwango tofauti. Kwa jumla athira ya Uhindi ilikuwa kubwa lakini Vietnam imepokea mengi zaidi kutoka China.

Dini kuu ni Ubuddha hasa dhehebu ya Theravada. Ubuddha ya Mahayana iko zaidi Vietnam. Malaysia ina Waislamu wengi. Wahindu si wengi kwa sababu kihistoria Ubuddha ilichukua nafasi ya Uhindu.

Wakristo si wengi kwa jumla lakini makabila kadhaa yamepokea Ukristo kama sehemu za utamaduni wao.

Jamii:Asia
Katibu Mkuu wa UM

Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa ni mtendaji mkuu wa UM na mwenyekiti wa Ofisi Kuu ya UM ambayo ni kati ya vitengo muhimu vya Umoja wa Mataifa.
Uteuzi wa Katibu Mkuu

Katibu Mkuu huchaguliwa na Mkutano Mkuu wa UM kwa muda wa miaka mitano. Jina linapelekwa mbele ya Mkutano Mkuu na Baraza la Usalama la UM. Kwa hiyo uteuzi wa Katibu Mkuu uko mkononi mwa Baraza la Usalama na kila taifa mjumbe wa kudumu linaweza kuzuia jina fulani lisipelekwa kwa njia ya Veto yake. Lakini Baraza la Usalama linapaswa kumteua mtu atakayepata kura za kutosha katika Mkutano Mkuu.

Hakuna sheria juu ya muda wa kazi yake lakini hadi sasa hakuna Katibu Mkuu aliyehudumia UM zaidi ya vipindi viwili au miaka 10. Kuna kawaida ya kwamba nafasi ya Katibu Mkuu inapita kwenye mabara yote ingawa hiyo si sheria.

Mshahara wa Katibu Mkuu ni dolar za Marekani 176,877 kwa mwaka. (2006).
Orodha ya Makatibu Wakuu
Makamu wa Katibu Mkuu

Mkutano Mkuu uliamua 1997 kuanzisha cheo kipya cha makamu wa Katibu Mkuu.

Tangu 7 Januari 2007 Asha-Rose Migiro kutoka Tanzania amepewa nafasi hii. Alimfuata Mark Malloch Brown.
Viungo vya Nje

* Tovuti rasmi ya Katibu Mkuu wa UM

Jamii:Umoja wa Mataifa
Shirika la Afya Duniani

right|180px|
Shirika la Afya Duniani (kwa Kiing. World Health Organization - kifupi: WHO) ni kitengo cha Umoja wa Mataifa. Inashughulika habari za afya ya umma ikilenga kuunganisha juhudi za kitaifa za kupambana na magonjwa na kujenga afya.

Kisheria WHO ni shirika lenye madola wanachama 193.

Kati ya shughuli muhimu za WHO ni programu za kupambana na magonjwa yanayoathiri watu wengi kama vile Malaria, Ukimwi au SARS. Hata hivyo wapo wanaoilaumu kwa kuhamasisha sera nyingine, kama utoaji mimba na udhibiti wa uzazi hata bila ya wahusika kujua.

WHO inaratibu mipango ya kutengeneza na kusambaza dawa za kinga. Inaratibu pia miradi ya chanjo dhidi ya magonjwa mbalimbali.
thumb|200px|Kanda za WHO
Makao makuu ya WHO yapo Geneva (Uswisi). Kuna ofisi sita za kikanda kama zifuatazo:
* Brazzaville (kanda ya Afrika)
* Washington D.C. (kanda ya Amerika)
* New Delhi (kanda ya Asia ya Kusini Mashariki)
* Kopenhagen (kanda ya Ulaya)
* Kairo (kanda ya Mediteranea ya mashariki)
* Manila (kanda ya Pasifiki ya magharibi)
Viungo vya Nje

* World Health Organization
Jamii:Umoja wa Mataifa
Jamii:Mashirika ya kimataifa
Jamii:Tiba