African National Congress

Die African National Congress (ANC) is 'n bevrydingsorganisasie en politieke party wat Suid-Afrika sedert die land se eerste nie-rassige, demokratiese nasionale verkiesing van April 1994 regeer. Dié party is in 1912 in Bloemfontein as die South African Native National Congress (SANNC) gestig en was jare lank 'n verbode organisasie in Suid-Afrika. Die huidige naam is in 1923 aanvaar.

Ná die algemene verkiesing van 2024 het die ANC vir die eerste keer in Suid-Afrika se demokratiese geskiedenis sy meerderheid in die parlement verloor. Dit bly steeds die grootste party, met minder as 41% van die stemme. Die party het ook sy meerderheid in Kwa-Zulu Natal, Gauteng en Noord-Kaap verloor. Ten spyte van hierdie terugslae het die ANC mag op nasionale vlak behou deur 'n groot koalisie waarna verwys word as 'n Regering van Nasionale Eenheid, insluitend partye wat saam 72% van die setels in die Parlement het.
Geskiedenis

duimnael|links|Die South African Native National Congress se afvaardiging in Londen, Junie 1914. Van links tot regs: Thomas Mapike, eerwaarde [[Walter Rubusana, eerw. John Dube, Saul Msane en Sol Plaatje.]]
duimnael|upright|Albert Luthuli, voormalige president van die ANC
duimnael|links|Logo van die ANC
duimnael|upright|Oliver Tambo in 1981
duimnael|upright|Sowjetse posseël uit 1988 wat [[Nelson Mandela uitbeeld]]
Die ANC is op 8 Januarie 1912 gestig deur onder andere John Dube, Pixley ka Seme en Sol Plaatje om hom te beywer vir die regte en vryhede van alle Afrikane. Die ANC-jeugliga is in 1944 deur Nelson Mandela, Walter Sisulu, en Oliver Tambo gestig.

Die sege van die Nasionale Party in die 1948-verkiesing en die implementering van apartheid lei tot die sogenaamde Defiance Campaign van 1952, en die opstel van die Vryheidsmanifes in Kliptown in 1955.

In 1959 word die Pan Africanist Congress of Azania (PAC) gestig deur Robert Sobukwe en 'n groep ANC-lede wat gekant was teen die ANC se wending weg van swart nasionalisme af.

As gevolg van sy vreedsame verset teen apartheid en die vele inperkings wat hy hieroor moes verduur, word die Nobelprys vir Vrede in Desember 1961 aan ANC-presidentgeneraal Albert Luthuli toegeken. Hy en sy vrou, Nokukhanya, word deur die regering toegelaat om die oorhandigingseremonie in Oslo by te woon.

Na aanleiding van 'n beroep deur Albert Luthuli word die Anti-apartheidsbeweging in Brittanje gestig en internasionale druk teen die apartheidsbewind, hoofsaaklik deur boikotte, neem toe.

Die besluit van die ANC om oor te gaan na gewapende stryd, en die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), lei tot die inhegtenisname op 11 Julie 1963 van Nelson Mandela en 18 ander MK-lede op die plaas Liliesleaf by Rivonia. Tydens die sogenaamde Rivonia-verhoor word Mandela, Walter Sisulu, Govan Mbeki, Raymond Mhlaba, Elias Motsoaledi, Ahmed Kathrada en Denis Goldberg op 11 Junie 1964 skuldig bevind aan sabotasie en lewensvonisse opgelê. Hierna is die ANC verban.
Geallieerde organisasies

* Anti-apartheidsbeweging
* COSATU
* Sosialistiese Internasionaal
* Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party (SAKP)
* United Democratic Front (UDF)
* Voormalige Bevrydingsbewegings van Suider-Afrika
Bekende lede van die ANC

* Albert Luthuli
* Nelson Mandela
* Thabo Mbeki
* Phumzile Mlambo-Ngcuka
* Walter Sisulu
* Oliver Tambo
* Jacob Zuma
Presidente van die ANC

* Dr. John L. Dube 1912–1917
* Sefato M. Makgatho 1917–1924
* Eerw. Zaccheus R. Mahabane 1924–1927
* Josiah T. Gumede 1927–1930
* Dr. Pixley ka Isaka Seme 1930–1936
* Eerw. Zaccheus R. Mahabane 1937–1940
* Dr. Alfred Bitini Xuma 1940–1949
* Dr. James S. Moroka 1949–1952
* Hoofman Albert Luthuli 1952–1967
* Oliver Tambo 1967–1991
* Nelson Mandela 1991–1997
* Thabo Mbeki 1997–2007
* Jacob Zuma 2007–2017
* Cyril Ramaphosa 2017–tans
bron vir tot 2007.
Verkiesingsresultate

duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014-verkiesing, volgens kiesafdelings.

duimnael|Persentasie van stemme vir die ANC in die Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009|2009-verkiesing, volgens kiesafdelings.
Nasionale verkiesings

Nasionale Vergadering
Nasionale Raad van Provinsies
Provinsiale verkiesings
Munisipale verkiesings
Sien ook

* Lys van politieke partye in Suid-Afrika
* Indian National Congress, Indiese eweknie en bondgenoot
* 55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress
Verwysings
Eksterne skakels

*
*
*
*
*


Kategorie:Apartheid