JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
भारद्वाज गोत्र

भारद्वाज गोत्र नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूलाई जनाउने गोत्र हो। यो गोत्र विभिन्न ऋषिमुनिहरूको वंशजलाई जनाउन र विवाहको समय अन्तर्विवाह (सह गोत्र भएमा) नहुनको लागि नेपाल तथा भारतमा गोत्र पुनरवलोकन गर्ने चलनमा गोत्र निर्धारित गर्न चाहिन्छ।
उत्पत्ति

भरद्वाज ऋषिका वंशजहरूलाई भारद्वाजको गोत्रको रुपमा मानिन्छ। (स्मरण रहोस् भरद्वाज ऋषि हुन् र भारद्वाज गोत्र हो ।) भरद्वाज ऋषि बृहस्पतिका पुत्र थिए। अङ्गिराका (Sanskrit: / , उच्चारण ) पुत्र बृहस्पति ऋषि थिए। यी ३ ऋषिहरूलाई भारद्वाज गोत्रको त्रय ऋषि पनि भनिन्छ। पुर्वाकालिन समयमा विश्वामित्र ऋषि वाहेक केवल ब्राह्मण ऋषिहरू थिए। त्यसैगरी सबै ब्राह्मण योद्धाहरू पछि क्षत्रिय बने। त्यसपछि सबै व्यापारी दिमागी क्षत्रियहरू वैश्य बने। तसर्थ भारद्वाज गोत्र भएका मानिसहरू यी तीनै समुदायका भएको पाइयो।
भारद्वाज गोत्रअन्तर्गत पर्ने थरहरू

यी थरहरू प्राय नेपाली ब्राह्मण, क्षत्रिय तथा अन्य जातिहरूले प्रयोग गरेको पाइन्छ। यी तल दियिएका थरहरू भारद्वाज गोत्रमा पर्छन भनिएको छ।
ब्राह्मणका थरहरू

*चम्लागाई ,चौलागाई, सुवेदी, थपलिया, निरौला, कंडेल,
*वाग्ले, लोहनी, अधिकारी, दुधपोखरेल, देवकोटा, जमरकट्टेल,
*चौरेल, शिवाकोटी, पन्त, पन्थी, उपाध्याय, सिटौला
क्षत्रिय तथा अन्य जातका थरहरू

*बोहरा, बराकोटी, बारकोटी (बाह्रकोटी), बस्नेत(शेर्पाली), चिमरिया, विमली,
*पाँडे (कुलेटा), चन्द, ठकुरी, स/पहाडी ब्राह्मण-क्षत्री (घर्ति क्षेत्रि), राउत, जोशी
*कालाखेती, इटनी(मुख्यगरी धादिङ जिल्लामा बसोबास रहेका),
*संग्रौला, अकौलिया, अधिकारी (थामी) (महाराजजी थापा जो नुवाकोट दुप्चेश्वोर गाउँपालीका मा छ्न नम्बर ९८६०१२२७२०)
*खड्का (लकाई), कर्णेल, बिष्ट (सिजापति),
*सिलवाल, चिलुवाल तथा बैँस राजपूत ४९ अदर्स, हटुवाल, हटवाल, हट्वाल ।
*नेवार ब्राह्मण-क्षत्री: राजोपाध्याय (भक्तपुर), जोशी, राजभण्डारी (काठमाडौँ), पालिखे, लाखे, केहि श्रेष्ठहरू


श्रेणी:गोत्र श्रेणी:थरहरू श्रेणी:ऋषि
श्रेणी: भारद्वाज गोत्र
मौदगल्य गोत्र

मौदगल्य नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको गोत्र हो। नेपालमा बसोबास गर्ने कोइराला,लामा कार्की, कुइंकेल, मुडुला कार्की, उप्रेती, सिंखडा, बसौला,बेल्काणी,मुनाल,गाेराथाेकी, तिम्सिना, तिमल्सिना, बेल्बासे र बगालेको गोत्र मौद्गल्य हो। मौदगल्य छेत्री कुल्का राजा सुर्यवन्शी मुदगल्को ५० भाइ छोरा मध्यका जेठा हुन भन्ने प्रमान श्रीमदभाग्वतमा पाइन्छ।
मौदगल्य गोत्र अन्तर्गत पर्ने थरहरु

१- कोइराला

२- कुइंकेल

३- मुडुला कार्की

४- उप्रेती

५- सिंखडा

६- बेल्काणी

७- तिम्सिना

८- तिमल्सिना

९- बेलबासे

१०- बगाले

११- सिपखान

१२ -निउरे

१३- गोराथोकी

१४- थापा

१५-रुमे कार्की (पर्वत/बागलुङ...बसोबास गर्ने रूमे कार्की हरु द्वारा पनि आफ्नो गोत्र को रूप मा मौद्गगल्य लाई मानिन्छ।)
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:गोत्र
श्रेणी:ऋषि
श्रेणी:थरहरू
वत्स गोत्र

वत्स गोत्र वैदिक परम्परा अनुशरण गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको एउटा गोत्र हो। महर्षि भृगुका सन्ततिहरु यस गोत्रमा पर्छन। यस गोत्रका प्रर्वतक भने वत्स ऋषि हुन।
वत्स गोत्रका प्रवरहरु

कुनै खास गोत्र प्रवर्तक ऋषिका मुख्य पुर्खा तथा सन्ततिलाई प्रवर भनिन्छ। वत्स गोत्र अन्तर्गत पञ्चप्रवरहरु रहेका छन। ती प्रवरहरु वत्स, और्व, च्यवन, भार्गव, र जमदग्नि हुन।

* भार्गव : वत्स गोत्रका प्रवर्तकहरुमध्ये भृगु ऋषि सबैभन्दा पुराना ऋषि हुन। उनलाई ब्रह्माका मानस पुत्र (मनबाट सृजित) भनिन्छ। उनी ब्रह्माद्वारा सृजित प्रजापतिहरु मध्ये एक हुन भने ज्योतिषशास्त्रका प्रर्वतक पनि हुन। श्रीमद्भागवत गीतामा श्रीकृष्णले ऋषिहरु मध्यमा म भृगु ऋषि हुँ भनेका छन। भार्गव शब्द भृगुको विशेषणात्मक शब्द हो र महर्षि भृगुका सन्ततिलाई जनाउन प्रयोग गरिन्छ। भृगु ऋषिका छोराहरु धाता, विधाता, शुक्र, र च्यवन हुन।

* वत्स : कतै कतै वत्स ऋषि, शुक्र ऋषि, र च्यवन ऋषि एकै पुस्ताका हुन भनिएको छ।

* च्यवन : च्यवन ऋषिलाई भृगु ऋषिका छोरा भनिएको छ। कठोर तपस्या पश्चात वृद्द र अशक्त भएका च्यवन ऋषिलाई तागत दिन र जवान बनाउन विभिन्न जडिबुटीहरूबाट एक किसिमको विशेष लेदो (च्यवनप्राश) पहिलो पटक तयार पारिएको थियो।

* और्व : और्व ऋषि च्यवन ऋषिका नाति (अप्नुवनका छोरा) हुन। यी ऋषिको जन्म भृगु सन्तति र क्षेत्री राजाहरूको युद्ध भइरहेको समयमा भएको थियो। सप्तर्षिहरुमध्येका एक जमदग्नि और्व ऋषिका नाति हुन।

* जमदग्नि : जमदग्नि ऋषि और्व ऋषिका नाति हुन। यी ऋषि सप्तर्षिहरुमध्येका एक हुन। जमदग्नि ऋषिका ५ छोराहरुमध्ये कान्छा पर्शुराम भगवान विष्णुको छैठौं अवतार हुन।
वत्स गोत्र अन्तर्गत पर्ने थरहरु

# राणा
# लम्साल
# कुँवर
# दाहाल
# रूपाखेती
# दियाली
# रुचाल
# चौहान
# खराल
# मिश्र
# PANT श्रेणी:थरहरू श्रेणी:गोत्र श्रेणी:ऋषि त
यो पनि हेर्नुहोस
सन्दर्भ सूची
विश्वामित्र गोत्र

विश्वामित्र नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको गोत्र हो । यो गोत्रका गोत्र प्रवर्तक महर्षि विश्वामित्र हुन् जसले अयोध्याका राजकुमारहरु राम र लक्ष्मणलाई घनुर्विद्या सिकाएका थिए ।
विश्वामित्र गोत्र अन्तर्गत पर्ने थरहरु

गर्ग ऋषी बिश्वामित्रका सन्तान भएकाले सम्पुर्ण गर्गगोत्रीहरु बिश्वामित्र गोत्र भित्र पर्दछन् ।
गर्ग गोत्रका थरहरु निम्न छन् :
*लामिछाने थापा
*आचार्य
*बास्तोला
*भुर्तेल
*गजुरेल
हेर्नुहोस्

श्रेणी:थरहरू
श्रेणी:गोत्र
पाँडे (कुलेटा)

पाँडे (कुलेटा) नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको थर हो। यिनीहरू भारद्वाज गोत्रका हुन् ।

भारद्वाज गोत्रका पाण्डेहरू प्यूठान जिल्लाको दम्तीमा पनि बसोबास गर्दै आइरहेका छन । उनिहरू दोलख जिल्लाबाट आएका हुन । अहिले प्यूठानबाट केही दाङ देउखुरी गंगापरस्पुर र केही नेपालगन्ज बसाइ सरी आएका छन भने । रुकुम जिल्लाको साँखमा पनि भारद्वाज गोत्रका पाण्डे हरू बसोबास गर्दै आइरहेका छन ।

हिन्दु धर्मावलम्बीहरूले मनाउने सबै चाडपर्वहरू(दशैं, तिहार, हरीतालिका (तीज), माघेसक्रान्ती, होली, शिवरात्री, चेैते दशैं, साउने सक्रान्ती, जनैपूर्णिमा आदि)भारद्वोज गोत्रका पाण्डेहरूले मनाउदै आइरहेका छन ।
कुलपूजा (देवाली) प्रत्येक 2 वर्षमा मंसिर महिनाको सप्तमी तिथिमा बोकाको बलि चढाएर मनाउने गर्छन ।
पन्त

पन्त नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको थर हो।
उल्लेखनीय पन्तहरू

*भागीरथ पन्त, गोरखाका प्रथम कमाण्डर
*श्रीहर्ष पन्त,
*यादव प्रसाद पन्त,
*राम राज पन्त,
*राघवध्वज पन्त
*नयराज पन्त,
कालिभक्त पन्त, नेपालका संस्कृतिविद, स्वतंत्रता सेनानी,लेखक,गीत तथा संगीतकार

पन्त र पन्थमा धेरै नै झुक्किने अवस्था छ विशेषत पन्थ नेपालको गुल्मी जिल्ला हर्दिनेटा मा परापुर्वक काल देखि बसोविस गरेको पाईन्छ ।पन्थ को गोत्र भारद्वाज गोत्र हो ।हाल गुल्मी देखि आसपास का क्षेत्रमा बसाई सराई गरी पन्थ छरिएर रहेका छन।
पन्तले मान्ने विशेष पर्वहरू

श्रेणी:खस जातिका थरहरू
श्रेणी:भारद्वाज गोत्र
रेग्मी

रेग्मी (Regmi) नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको थर हो। यिनीहरूको गोत्र कौशिक हुन्छ। तत्कालिन डोटी राज्यको रेगम (हाल: बझाङ जिल्लाको थलारा गाउँपालिका) भन्ने स्थानमा बसोवास गरेकोले रेगम भन्ने स्थानबाट रेग्मी थर कायम भएको हो । हाल त्यस स्थानबाट देशका विभिन्न ५० भन्दा बढी जिल्लाका विभिन्न स्थानमा स्थानान्तरण भएको पाईन्छन् । संख्याको आधारमा हेर्दा पश्चिम नेपालको अछाम जिल्लाको गोयलापानी बाट खोटाङ जिल्लाको खाम्तेल सिम्पानी आएका माधव जोशी रेग्मीका सन्तान जो मार्से भन्ने स्थान बिर्ता पाएर त्यहाँबाट विभिन्न स्थानमा छरिएका छन जसको संख्या ८,५०० भन्दा धेरै रहेको छ यो नै कुनै एक मानिसका सबैभन्दा धेरै सन्ततीहुन जुन १६ पुस्तामा त्यतिको संख्या भएको हो उनीहरू आफुलाई परिचय गराउँदा मार्सेली रेग्मी भनेर चिनाउछन ।

श्रेणी:नेपालका थरहरू
जन्म

जीवहरूका शरीर धेरै साना-साना कोशिकाहरूले बनेका छन्। सरलतम एक-कोशिकाई (unicellular) जीवलाई लिनुहोस् कोशिकाको रासायनिक संरचना हामी जान्दछौं। कोशिकाहरू प्रोटीन (protein)देखि बनेका हुन् र तिनको भित्र नाभिकमा नाभिकीय अम्ल (nuclear acid) हुन्छ। यी प्रोटीन केवल २० प्रकारका एमिनो अम्‍ल (amino acids)को शृङ्खला-क्रमबद्धतादेखि बन्दछन् र यस प्रकार २० एमिनो अम्लदेखि प्रकार-प्रकारका प्रोटीन संयोजित हुन्छन्। अमेरिकी र रूसी वैज्ञानिकहरूले प्रयोगद्वारा सिद्ध गरे कि मीथेन (methane), अमोनिया (ammonia) र अक्सीजन (oxygen)लाई कंचका खोख्लो लट्टूका भित्र बन्द गर्न विद्युत आगोको झिल्का द्वारा एमिनो अम्लको निर्माण गर्न सकिन्छ। उनले भन्न प्रारम्भ गरे कि अत्यन्त प्राचीन कालमा जीवविहीन पृथ्वीमा मीथेन, अमोनिया तथा अक्सीजनदेखि भरिएका वातावरणमा बादलहरूका बीच बिजलीको गडगडाहटदेखि एमिनो अम्ल बनेको थियो जोसित प्रोटीन योजित भए॥ ई लोभे पेओप्ले।

जन्म महिना

जन्मेको महिना अनुसार तपाईँकस्तो हुनुहुन्छथाहा पाउनुस्ः
# बैशाख महिनाः बैशाखमहिनामा उत्पन्न हुनेमानिस भोगी (सर्वसुखयुक्त),धनवान,राम्रो चित्तर विचार भएका, क्रोधवान, सुन्दरआँखा भएका,रुपवान, स्त्रीहरूलाई माया गर्नेस्वभावका हुन्छन् ।
# जेठ महिनाः जेठमहिनामा जन्मिएका मानिसहरुविदेशमा बस्ने, शुभ चित्त र लामो आयुभएका व्यक्ति हुन्छन् ।
# असारमहिनाः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुधर्मात्मा, धन नाश हुने भएका कारणपिडित, सुन्दरवर्ण भएका र थोरै सुख भोग गर्ने हुन्छन् ।
# साउनः साउनमहिनामा जन्मिएका मानिसहरुसुख, दुःख तथा हानी–लाभमा सधैँ एकनासहुन्छन् ।
# भदौः भदौ महिनामा जन्मिनेमानिसहरु सधैँखुसी रहने, धेरै बोल्ने, मधुर बोली भएको रसुन्दरव्यक्ति हुनेगर्दछन् ।
# असोजः यो महिनामा जन्मिने मानिससुन्दर रुपभएका, अत्यन्त पवित्र, गुणवान र धनी हुनेगर्दछन् ।
#कार्तिकः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुधनवान्, कम बुद्धि, दुष्ट प्रवित्ति रपापी हुनेगर्दछन् ।
#मंसिरः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुमिठो बचन बोल्ने, धनवान,धर्ममा विश्वास राख्ने,निकै मिलनसार, पराक्रमी र अरुलाईउपकार गर्नेप्रकारका हुन्छन् ।
# पुसः यो महिनामा जन्मिने मानिसहरुनिडर,कठोर, देवताहरूलाई नमान्ने र सुख–सुविधा उत्पन्नगर्ने खालका हुन्छन् ।
# माघः यो महिनामा जन्मिनेमानिसहरुवुद्धिमान, धनवान, निडर, निष्ठुर बचनबोल्नेप्रकारका हुन्छन् ।
# फागुनमहिनाः यो महिनामा जन्मिनेमानिसहरु शुक्ल वर्ण भएको, अरुको उपकारगर्ने,धनवान, विद्यावान, सुखी र सधैँ विदेशभ्रमण गर्नेखालका हुन्छन् ।
# चैतः यस महिनामा जन्मिनेव्यक्ति दार्शनीक,अहंकार रहित, राम्रो कर्म गर्ने,रातो आँखा भएको ररिसाहा हुने गर्दछन् ।
एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)

thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो
thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४

एन्ड्रोइड लिनक्समा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो गुगलको अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ जाभा प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ।
आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ।

* गुगल
* सामसुङ
* एचटिसि
* माइक्रोम्याक्स
* एलजी
* डेल
जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन।
एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ।
इतिहास‍

एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए।
सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। गुगलले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए।
एन्ड्रोइड भर्सन‍

यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)
प्रयोग‍

एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग स्मार्टफोन, ल्यापटप, नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , गुगल टिभी, रिस्टवाच, हेडफोन, कार सिडि, डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ।
यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम आर्किटेक्चर हो।
सन्दर्भ
बाह्य लिङ्क

*
*
* Car mechanic simulator 2015 mods Patch - Android and windows Mods
* Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at Stanford University (video archive)
* Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components
* Diagram of Android internals


‍‍


श्रेणी:सफ्टवेयर
श्रेणी:सूचना प्रविधि
नाभिकीय प्रतिक्रिया

200 px|right|लिथियम-६ एवं ड्युटिरियमका नाभिकहरूको प्रतिक्रिया
नाभिकीय प्रतिक्रिया त्यो प्रक्रम छ जसमा मा दुई नाभिक वा नाभिकीय कण आपसमा टक्कर गर्नका पछि नये उत्पाद बनाउँदछन्। सिद्धान्ततः नाभिकीय प्रतिक्रियामा दुइभन्दा अधिक नाभिक पनि भाग लिन सक्छन् किन्तु दुइभन्दा अधिक नाभिकहरुका एकैचोटी टक्राउने प्रायिकता धेरै कम हुन्छ, यस कारण यस्तो प्रतिक्रियाहरु अत्यन्त कम हुन्छन्।

Li-६ + H-२ -> n + He
नाभिकीय प्रतिक्रियाको क्यू मान

नाभिकीय प्रतिक्रियालाई रासायनिक प्रतिक्रियाको भान्ति लेखियोस् र प्रतिक्रियाको उर्जालाई समीकरणका दाहिनेतर्फ लेख्नुहोस् त -

: लक्ष्य नाभिक + प्रक्षिप्त नाभिक (projectile)) ---> अंतिम उत्पाद + बिलगित नाभिक (ejectile) + Q.

उदाहरणका लागि निम्नलिखित नाभिकीय प्रतिक्रियालाई लिनुहोस्-

:Li-६ + H-२ -> २ He + २२.४ MeV

उष्माक्षेपी (exothermal) प्रतिक्रियाहरुका लागि क्यू-मान धनात्मक हुन्छ र उष्माशोषी (endothermal) प्रतिक्रियाहरुका ले ऋणात्मक।
नाभिकीय प्रतिक्रियाहरुका प्रकार

*संलयन
*विखंडन
*स्पालेशन (spallation)
*प्रेरित गामा उत्सर्जन (Induced gamma emiisin)
यी पनि हेर्नुहोस्

*परमाणु बम
*नाभिकीय विखंडन
*नाभिकीय संलयन
*नाभिकीय शृङ्खला प्रतिक्रिया


श्रेणी:नाभिकीय भौतिकी
नाभिकीय संलयन

thumb|ड्यूटेरियमको [[ट्राइटियमदेखि संलयन- जसका परिणामस्वरूप हीलियम-४ बन्दछ अनि एउटा मुक्त न्यूट्रोन निस्कन्छ। यस प्रतिक्रियामा १७.५९ मेगा इलेक्ट्रोन वोल्ट ऊर्जा निस्कन्छ।]]
जब दुइ हल्का नाभिक परस्पर संयुक्त भएर एउटा भारी तत्वका नाभिकको रचना गर्दछन् त यस प्रक्रियालाई नाभिकीय संलयन भन्दछन्। नाभिकीय संलयनका फलस्वरूप जस नाभिकको निर्माण हुन्छ त्यसका द्रव्यमान संलयनमा भाग लिने दुइटै नाभिकहरूका सम्मिलित द्रव्यमानदेखि कम हुन्छ। द्रव्यमानमा यो कमी ऊर्जामा रूपान्तरित हुन जान्छ। जसलाई अल्बर्ट आइन्स्टाइनका समीकरण E = mc२देखि ज्ञात गर्दछन्। ताराहरूका भित्र यो क्रिया निरन्तर जारी छ। सबैभन्दा सरल संयोजनको प्रक्रिया हो चार हाइड्रोजन परमाणुहरूका संयोजन द्वारा एउटा हिलियम परमाणुको निर्माण।
४१H१ → २He४ + २ पोजिट्रान + ऊर्जा
१H२ + १H२ → २He४ + २३.६ MeV
१H३ + १H२ → २He४ + ०n१ + १७.६ MeV
१H१ +१H१ +१H१ +१H१ = २He४ + २१β० + २V + २६.७ MeV
यसै नाभिकीय संलयनका सिद्धान्तमा हाइड्रोजन बमको निर्माण गरिन्छ।
नाभिकीय संलयन उच्च ताप (१०७देखि १०८० सेण्टीग्रेड) एवम् उच्च दाबमा सम्पन्न हुन्छ
जिसकी प्राप्ति केवल नाभिकीय विखण्डनदेखि नैं सम्भव हुन्छ। सूर्यदेखि निरन्तर प्राप्त हुने ऊर्जाको स्रोत वास्तवमा सूर्यका भित्र भइरहेको नाभिकीय संलयन प्रक्रियाको परिमाण हो। सर्वप्रथम मार्क ओलिफहरूट निरन्तर परिश्रम गरेर ताराहरूमा हुने यस प्रक्रियालाई १९३२मा पृथ्वीमा दोहोर्‍याउनमा सफल भए, परन्तु आजसम्म कुनै पनि वैज्ञानिकले यसलाई नियन्त्रित गर्न सकेकोछैन। यसलाई यदि नियन्त्रित गर्न सकियो भनें यो ऊर्जा प्राप्तिको एउटा अति महत्त्वपूर्ण स्रोत हुनेछ। पूरा विश्वमा नाभिकीय संलयनको क्रियालाई नियन्त्रित रूपले सम्पन्न गर्ने दिशामा शोध कार्य हुँदैछ।
सन्दर्भ
बाह्य सूत्र

* के छ आयोटीईआर


श्रेणी:भौतिकी
श्रेणी:भौतिक शब्दावली
श्रेणी:नेपाली विकि डीवीडी परियोजना
श्रेणी:ऊर्जा रूपान्तरण
नाभिकीय विखण्डन

right|thumb|200px|नाभिकीय विखंडनको चलित चित्रण (एनिमेशन)
वह प्रक्रिया जसमा एउटा भारी नाभिक दुइ लगभग बराबर नाभिकहरूमा टु्ट्छन् विखण्डन (fission) कहलाउँछन् । यसै प्रतिक्रियाका आधारमा धेरै परमाणु रिएक्टर वा परमाणु भट्टीहरु बनाइएका छन् जो विद्युत उर्जाको उत्पादन गर्दछ्न्।
right|thumb|200px|यूरेनियम-२३५ नाभिकको न्यूट्रोन द्वारा विखण्डन
यी पनि हेर्नुहोस्

* नाभिकीय संलयन (न्यूक्लियर फ्यूजन)
* नाभिकीय शृंखला प्रतिक्रिया
* परमाणु बम
* परमाणु भट्टी
बाह्य कडीहरू

* The Effects of Nuclear Weapons
* Annotated bibliography for nuclear fission from the Alsos Digital Library
* The Discovery of Nuclear Fission Historical account complete with audio and teacher's guides from the American Institute of Physics History Center
* atomicarchive.com Nuclear Fission Explained
* Nuclear Files.org What is Nuclear Fission?
* Nuclear Fission Animation


श्रेणी:नाभिकीय उर्जा
श्रेणी:नाभिकीय भौतिकी
परमाणु क्रमाङ्क

रसायन विज्ञान एवं भौतिक शास्त्रमा सबै तत्वहरूको अलग-अलग परमाणु क्रमांक (atomic number) छ जो एउटा तत्वलाई अर्का तत्वदेखि अलग गर्दछ। कुनै तत्वको परमाणु क्रमांक त्यसको तत्वका नाभिकमा स्थित प्रोटोनहरुको संख्याका बराबर हुन्छ। यसलाई Z प्रतीकदेखि प्रदर्शित गरिन्छ। कुनै आवेशरहित परमाणुमा एलेक्ट्रोनहरुको संख्या पनि परमाणु क्रमांकका बराबर हुन्छ। रासायनिक तत्वहरूलाई तिनको बढ्दै परमाणु क्रमांकका क्रममा विशेष रीतिदेखि सजाउनाले आवर्त सारणीको निर्माण हुन्छ जसदेखि अनेक रासायनिक एवं भौतिक गुण स्वयं स्पष्ट हुन्छन्।
केही तत्वहरुका परमाणु क्रमांक

* हाइड्रोजन - १
* हिलियम - २
* अक्सिजन - ८
समस्थानिक

केही रासायनिक तत्व यस्ता पनि छन् जसको नाभिकमा प्रोटोनहरूको संख्या (अर्थात परमाणु क्रमांक) त समान हुन्छ किन्तु तिनको नाभिकमा न्युट्रोनहरूको संख्या अलग-अलग हुन्छ। यस्ता परमाणु समस्थानिक (isotope) कहलाउँछन्। यिनको रासायनिक गुण त प्रायः समान हुन्छन् किन्तु केही भौतिक गुण भिन्न हुन्छन्।
यो पनि हेर्नुहोस्

* आवर्त सारणीको इतिहास
* परमाणु भार
* समस्थानिक (आइसोटोप)


श्रेणी:नाभिकीय भौतिकी
श्रेणी:रसायन शास्त्र
हिन्दुस्तानी शास्त्रीय सङ्गीत

हिन्दुस्तानी शास्त्रीय संगीत भारतीय शास्त्रीय संगीतको दुई प्रमुख आयामहरू मध्ये एक हो । दोस्रो प्रमुख आयाम हो - कर्नाटक संगीत ।

११औं र १२औं शताब्दीमा मुस्लिम सभ्यताको प्रसारले भारतीय संगीतको दिशालाई नयाँ आयाम दियो। यो दिशा प्रोफेसर ललित किशोर सिंहको अनुसार यूनानी पाइथागोरसको ग्राम तथा अरबी फारसी ग्रामको अनुरूप आधुनिक बिलावल ठाठको स्थापना भएको बुझ्न सकिन्च। यसको पूर्व एकदम ठाठ शुद्ध मेल थियो। तर शुद्ध मेलको अतिरिक्त उत्तर भारतीय संगीतमा अरबी-फारसी अथवा अन्य विदेशी संगीतको कुनै प्रभाव परेको छैन। "मध्यकालीन मुसलमान गायकहरू र नायकहरूले भारतीय संस्कारहरूलाई जोगाएर राखे।" (ध्वनि र संगीत. भारतीय ज्ञानपीठ: १९९९. पृ. १६१)

राजदरबार संगीतको प्रमुख संरक्षक बने र जहां अनेक शासकहरूले प्राचीन भारतीय संगीतको समृद्ध परम्परालाई प्रोत्साहन दिए । आफ्नो आवश्यकता र रुचि अनुसार उनीहरूले यसमा अनेक परिवर्तन पनि गरे। हिंदुस्तानी संगीत केवल उत्तर भारतको मात्र हैन। बांगलादेश नेपाल र पाकिस्तानको पनि शास्त्रीय संगीत हो।
हिंदुस्तानी संगीतको विशेषताएँ

यो पनि हेर्नुहोस

*शास्त्रीय संगीत
कर्नाटक सङ्गीत

कर्नाटक संगीत या संस्कृतमा कर्णाटक सङ्गीतं भारतको शास्त्रीय संगीतको दक्षिण भारतीय शैलीको नाम हो, जुन उत्तरी भारतको शैली हिन्दुस्तानी संगीत देखि एकदम अलग छ।

कर्नाटक संगीत ज्यादातर भक्ति संगीतको रूपमा हुन्छ बढी रचनाहरूमा हिन्दू देवी देवताहरूलाई सम्बोधन गरिएको हुन्छ। यसको वाहेक केहि भाग प्रेम र अन्य सामाजिक मुद्दहरूमा पनि समर्पित हुन्छ।

जस्तो कि सामान्यतया भारतीय संगीतमा भएजस्तै, कर्नाटक संगीतको पनि दुई मुख्य तत्त्व राग र ताल हुन्छ।
इतिहास

बाहिरी कडिहरू

* संगीतम
* श्रीहरिदास संकीर्तन स्रवंति
* श्री अन्नमाचारि पदसौरभं - १
* श्री अन्नमाचारि पदसौरभं - २


श्रेणी:भारतीय सङ्गीत
श्रेणी:दक्षिण भारत
सङ्गीत ताल

संगीतमा समयमा आधारित एक निश्चित ढाँचालाई ताल भनिन्छ। शास्त्रीय संगीतमा तालको ठूलो भूमिका हुन्छ। प्राचीन भारतीय संगीतमा मृदंग, घटम् इत्यादिको प्रयोग हुन्छ। आधुनिक हिन्दुस्तानी संगीतमा तबला सर्वाधिक लोकप्रिय छ।

भारतीय शास्त्रीय संगीतमा प्रयोगमा ल्याइएको केहि तालहरू यस प्रकार छन्
* दादरा
* झपताल
* त्रिताल
* एकताल

तन्त्र वाद्याहरूको एक शैली तालको विशेष चलनमा आधारित छ। मिश्रबानीमा डेढ र २ १/२ अन्तराल लागि गए मिजराबको बोल झप-ताल, आडा चार ताल र झूमराको प्रयोग गरिन्छ।
*ताल-वादकहरूमा आलेख

श्रेणी:शास्त्रीय संगीत
राग बसन्त

thumb|right|200px|रागमालाको एक लघु चित्रमा राग वसन्तराग बसंत या राग वसन्त शास्त्रीय संगीतमा हिंदुस्तानी पद्धतिको राग हो। वसन्तको अर्थ वसन्त ऋतु हो, अतः यसलाई विशेषरूपले वसन्त ऋतुमा गाइने या बजाइने गरिन्छ। यसको आरोहमा पाँच तथा अवरोहमा सात स्वर हुन्छन्। अतः यो औडव-संपूर्ण जातिको राग हो। वसन्त ऋतुमा गाइने भएको कारणले यस रागमा होलियाँ धेरै मिलछ। यो प्रसन्नता तथा उत्फुल्लताको राग हो। यो विश्वास गरिन्छ कि यसको गायन या श्रवणले मन प्रसन्न हुन्छ। यसको गायन समय रातको अन्तिम प्रहर सँग छ तर यो दिन या रातमा कुनै समय पनि गाइन या बजाउन सकिन्छ। रागमालामा यसलाई राग हिंडोलको पुत्र मानिएको छ। यो पूर्वी थाटको राग हो। शास्त्रहरूमा यससँग मिल्ने जुल्ने एक राग वसन्त हिंडोलको बारेमा पनि उल्लेख भेटिन्छ। यो एक अत्यंत प्राचीन राग हो जसको उल्लेख अनेक प्राचीन ग्रन्थहरूमा भेटिन्छ।

संक्षिप्त परिचय राग बसंत-

दो मध्यम कोमल ऋषभ चढत न पंचम कीन्ह।

स-म वादी संवादी ते, यो बसंत कह दीन्ह॥

आरोह- सा ग, म॑ ध॒ रें॒ सां, नि सां।

अवरोह- रें॒ नि ध॒ प, म॑ ग म॑ ऽ ग, म॑ ध॒ ग म॑ ग, रे॒ सा।

पकड- म॑ ध॒ रें॒ सां, नि ध॒ प, म॑ ग म॑ ऽ ग।

वादी स्वरः सा

संवादीः म

थाट- पूर्वी (प्रचलित)

यस रागको बारेमा केही मतभेद पनि छन्। पहिले मतानुसार यस रागमा केवल तीव्र मध्यमको प्रयोग हुनु पर्छ, तर दोस्रो मतानुसार दुवै मको प्रयोग हुनु पर्छ जुन आज प्रचलनमा छ।

विशेषता- उत्तरांग प्रधान राग भएको कारणले यसमा तार सप्तकको सा खूब चम्कन्छ। शुद्ध मको प्रयोग केवल आरोहमा एक विशेष तरिकाबाट हुन्छ- सा म, म ग, म॑ ध॒ सां।

गायन समय- रात्रिको अन्तिम प्रहर (तर बसंत ऋतुमा यसलाई हरेक समय गाया गाउन या बजाउन सकिन्छ।)

यसमा राग देखि बचानको लागि आरोहमा 'नि'को लंघन गर्छन-

सा ग म॑ ध॒ सां

या

सा ग म॑ ध॒ रें॒ सां

विशेष स्वर संगतिहरू-

१) प म॑ ग, म॑ ऽ ग

२) म॑ ध॒ रें सां

३) सा म ऽ म ग, म॑ ध॒ रें॒ सां
हेर्नुहोस्

*राग मालश्री
*राग ध्रूपद
*राग दिपक
*राग बहार
*राग जौनपुरी
*राग बागेश्री
*राग मारू बिहाग
*राग देश
*राग बिहाग
*राग हंसध्वनि
*राग ललित
*राग यमन
*राग दरबारी
*राग भैरव
*राग वृन्दावनी
*राग भीमपलासी
*राग मालकोश
*राग
सन्दर्भ


श्रेणी:राग
श्रेणी:सङ्गीत
भैरव राग

भैरव हिन्दुस्तानी शास्त्रीय सङ्गीत अन्तर्गत पर्ने भैरव ठाटको एउटा राग हो। यस रागमा सातै स्वर लाग्ने भएकोले यसको जाति सम्पूर्ण मानिन्छ। रे र ध यस रागमा कोमल लाग्छन्। वादी स्वर ध र सम्वादी स्वर रे मानिन्छ। यस रागलाई गाउनको लागि बिहानको समय उपयुक्त मानिन्छ।
इतिहास

भैरव रागलाई निक्कै प्राचीन राग मान्ने गरिन्छ र यसको उत्पत्ति कयौं शताब्दी पहिले भएको हो। भैरव रागको उत्पत्ति सम्बन्धमा विवादहरू रहेका छन्। केही सङ्गीतकारहरूका अनुसार भैरव राग पहिलो राग थियो जुन भगवान शिवको मुखबाट उत्पन्न भएको थियो भने केही सङ्गीतकारहरूको तर्क अनुसार भैरव रागको उत्पत्ति भगवान सूर्यको मुखबाट भएको थियो जसकारण यस रागलाई एकाबिहानै गाउने गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:राग
श्रेणी:सङ्गीत
सरगम

संगीतको सुरहरूको नाम सरगम दिइएको छ। सरगम शब्द प्रथम चार सुरको नामहरूको प्रथम अक्षरको संयोजनले बनाइएको हो । एक प्रकारले यसलाई संक्षिप्तीकरण (abbreviation) पनि भन्न सकिन्छ।

संगीतको मुख्य सात सुर हुन्छन् जसको नाम षडज्, ऋषभ, गांधार, मध्यम, पंचम, धैवत र निषाद छन्। साधारण बोलचालमा यिनलाई सा, रे, ग, म, प, ध तथा नि भनिन्छ। स्पष्ट छ कि प्रथम चार सुरहरूको बिना मात्रा वाला अक्षरहरूलाई लिएर सरगम नाम बनाइएको हो।

उपर्युक्त सात मुख्य सुरहरूको अतिरिक्त पाँच सहायक सुर पनि हुन्छन् जसलाई कोमल रे, कोमल ग, तीव्र म, कोमल ध र कोमल नि भनिन्छ। यही सुरहरूको सहायताले संगीतको रचना गरिन्छ।
उदाहरण

स रे ग म प ध नि स
मूल

अन्य अर्थ

सम्बन्धित शब्द

श्रेणी:शब्दार्थ
श्रेणी:संगित
देव आनन्द

देव आनन्द (, ) (२६ सेप्टेम्बर १९२३ - ०४ डिसेम्बर २०११), देव आनन्द नामले चर्चित(, ), धर्मदेव आनन्द भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेता, निर्देशक तथा चलचित्र निर्माता थिए।
बाल्यकाल

व्यक्तिगत जीवन

धर्मदेव आनंद, जो देव आनन्द को नाम ले प्रसिद्ध थिए, उनको जन्म २६ सेप्टेम्बर १९२३ मा गुरदास पुर (जुन अहिले नारोवाल जिल्ला, पकिस्तान मा अवस्थित छ ) मा भयो र उनको निधन ३ दिसम्बर २०११ रात १० बजे लन्डन मा हृद्याघातको कारण भयो । उनी भारतीय सिनेमा को धेरै नै सफल कलाकार, निर्देशक र फिलिम निर्माता थिए। उनका पिता किशोरीमल आनंद वकील थिए। उनले गवर्नमेंट कलेज लाहौरबाट अङ्ग्रेजी साहित्य मा स्नातक को डिग्री प्राप्त गरेका थिए। देव आनंद का भाइ, चेतन आनंद र विजय आनंद पनि भारतीय सिनेमा मा सफल निर्देशक थिए। उनकी बहिनी शील कांता कपूर प्रसिद्ध फिलिम निर्देशक शेखर कपूर कि आमा हुन्। भारत सरकार ले देव आनंद लाई भारतीय सिनेमा को योगदान को लागि २००१ मा पद्मभूषण र २००२ मा दादासाहेब फाल्के पुरस्कार ले सम्मानित गरेको थियो।
प्रसिद्धि

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

* Official website
*
*
* RIP Dev Anand – Bollywood Mourns Dev Anand’s Death
* List of Dev Anand songs
* The Telegraph – Dev Anand Bio and Obituary
यी पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू
पन्जाबी भाषा

पन्जाबी भाषा पाकिस्तान र भारतको पन्जाब क्षेत्रको हिन्द-आर्य भाषा हो। यसमा लगभग ११३ मिलियन देशी वक्ताहरू छन्। पाकिस्तानमा, पन्जाबी शाहमुखी वर्णमाला प्रयोग गरेर लेखिएको छ, पर्सो-अरबी लिपिमा आधारित; भारतमा, यो भारतीय लिपिहरूमा आधारित, गुरुमुखी वर्णमाला प्रयोग गरेर लेखिएको छ।
भौगोलिक वितरण

पन्जाबी पाकिस्तानमा सबैभन्दा धेरै बोलिने भाषा हो, भारतमा एघारौं-सबैभन्दा धेरै बोलिने भाषा हो, र विभिन्न देशहरूमा पन्जाबी डायस्पोरामा पनि अवस्थित छ।
पाकिस्तान

पन्जाबी पाकिस्तानमा सबैभन्दा धेरै बोलिने भाषा हो, ८०.५ मिलियन मानिसहरूको मातृभाषा, वा देशको जनसङ्ख्याको लगभग ३९%।
भारत

पन्जाबी भारतीय राज्य पन्जाबको आधिकारिक भाषा हो, र हरियाणा र दिल्लीमा अतिरिक्त आधिकारिक भाषाको स्थिति छ। उत्तरी भारतका केही प्रमुख सहरी केन्द्रहरू अमृतसर, लुधियाना, चण्डीगढ, जालन्धर, अम्बाला, पटियाला, भटिंडा, होशियारपुर, फिरोजपुर र दिल्ली हुन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:पन्जाबी भाषा
श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:भारतका आधिकारिक भाषाहरू
श्रेणी:साहित्य अकादमीले मान्यता दिएका भाषाहरू
श्रेणी:आधिकारिक रूपमा ब्राह्मी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:अद्वितीय लिपि भएका भाषाहरू
श्रेणी:पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:पन्जाब, पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू