JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ

ਪੋਰਟ ਆਫ਼ ਸਪੇਨ, ਜਾਂ ਪੋਰਟ-ਆਫ਼-ਸਪੇਨ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗੋ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਨ ਫ਼ਰਨਾਂਦੋ ਅਤੇ ਚਾਗੁਆਨਾਸ ਮਗਰੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਅਬਾਦੀ 49,031 (2000 ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ) ਹੈ, ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਅਬਾਦੀ 128,026 (1990 ਦਾ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਅੰਦਾਜ਼ਾ) ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਬਾਦੀ 250,000 ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰੀਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁ-ਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚਾਗੁਆਰਾਮਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰੀਮਾ ਤੱਕ ਪਸਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 600,000 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਤੋਬਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ

ਕਿੰਗਸਟਾਊਨ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 25,418 (2005) ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਸਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਪਾਦਰੀ-ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡੀਨਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ

ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ ਇੱਕ ਉਤਸਵ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਤ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ ਜਾਂ ਫੀਸਟ ਔਫ ਸੇਂਟ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਡੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ 14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਛੁਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਸੰਨ 278 ਦੇ ਦਿਨ ਰੋਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿਤੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਰੋਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਲੋਕ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਰਾਜੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਬੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੰਗਣੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿਤੀ। ਪਾਦਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਨੂੰ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੋਤ ਦਿਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਟੀਆਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇਲਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁੱਕਾ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ 'From your Valentine (ਤੇਰੇ ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਵਲੋਂ)'। ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੇਂਟ' ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
14 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘਟਨਾ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੇਗਨ ਲੋਕ (ਰੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਯਾਨੀ ਨਾਸਤਕ) ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਫ਼ੀਸਟ ਆਫ਼ ਲੂਪਰਕੈਲੀਆ' ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਾਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਇਕੋ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸਤਕਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਖ਼ੀਰ 496 ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਗੇਲਾਸੀਅਸ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਸੇਂਟ ਵੈਲਨਟਾਈਨ' ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਨਾਸਤਕਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਨਾ ਮਨਾਇਆ ਕਰਨ ਇਸ ਦਿਨ ਸੇਂਟ ਐਂਗਲੀਕਨ ਫਿਰਕੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਚਰਚ ਵੀ ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲੂਥਰਨ ਚਰਚ, ਈਸਟਰਨ ਔਰਥੋਡੋਕਸ ਚਰਚ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਜੂਰਾਹੁ ਦੀਆ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਕ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਚਾਰਿਆ ਬੱਤਸੀਅਨ ਦੇ ਕਾਮਸੂਤਰ ਨਾਮਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੱਧ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਮਚ੍ਰਿੱਤਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਰਤਿ ਦੇ ਪਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਭਸਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਾਸਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

1992 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਟੀ. ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਪਸਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਐਮ. ਟੀ. ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਧਾਰੀਕਰਨ ਨੇ ਅੱਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਯੁਵਾ ਵਰਗ ਨੇ ਫਿਰ ਦੋ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੇਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਸਾਰ ਲਈਆ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਈ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੱਭਨ ਪਿੱਛੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਨ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਈਸਾਈ ਉਤਸਵ
ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫ਼ਟ

ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ (30 ਨਵੰਬਰ 1667 - 19 ਅਕਤੂਬਰ 1745) ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਕਵੀ, ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਸਨ। ਤਿੱਖੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਕਰਾਰੀ ਚੋਟ ਸਵਿਫਟ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੈਂਫਲਿਟਕਾਰ ਵੀ ਸਨ (ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਹਿਗਾਂ ਲਈ, ਫੇਰ ਟੋਰੀਆਂ ਲਈ), ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਰੁਕਣ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਕਥੈਡਰਲ, ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਡੀਨ ਵੀ ਬਣੇ।
ਜੀਵਨੀ

ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਜਨਮ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡਬਲਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਬਲਿਨ ਦੇ ਟਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕਾਲਜ ਛੱਡਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਟੈਂਪਲ ਦੇ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 1699 ਤੱਕ ਰਹੇ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਦਲਗਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਘੜਮਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਵਿਗ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਟੋਰੀ ਦਲ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਟੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਰੂਪ ਵੱਡੀਆਂ ਆਸ਼ਾਂ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦਿਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰੇ।
ਲੇਖਣੀ

ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਆਕਾਂਖਿਆ ਕਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿਅੰਗਆਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਬੈਟਲ ਆਫ਼ ਦ ਬੁਕਸ 1697 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਰ 1704 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਛਪੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਹੱਤਵ ਉੱਤੇ ਵਿਅੰਗਆਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮਧੂਮੱਖੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਤੁੱਲ ਗਿਆਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ ਮੱਕੜੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ

ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਏ ਟੇਲ ਆਵ ਏ ਟੱਬ ਵੀ 1704 ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਨਾਮ ਹੀ ਛਪੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਰੋਮਨ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਡਿਸੇਂਟਰਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਛਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ।

ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਗੁਲਿਵਰ ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ ਯਾਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲੋਂ ਉੱਕਾ ਭਿੰਨ ਹਨ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ-ਵਿਵਸਥਾ, ਸ਼ਾਸਨ, ਨਿਆਂ, ਸਵਾਰਥੀਪਣੇ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮਸਰੂਪ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਝਗੜਿਆਂ ਆਦਿ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਸ਼ ਸੰਜਮ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਤੇਜ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸਵਿਫਟ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਮਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਣਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸੱਚ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਹਾਨਤਮ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ਼

ਗੁਲੀਵਰਸ ਟਰੈਵਲਜ਼ (1726, 1735 ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ),ਇੱਕ ਐਂਗਲੋ-ਆਇਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਯਾਤਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਉਪ-ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਿਫਟ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ,(ਜਾਨ ਗੇ ਨੇ 1726 ਵਿੱਚ ਸਵਿਫਟ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਬਨੇਟ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਰਸਰੀ ਤੱਕ ਹਰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪਲਾਟ

ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕੁਸ਼ਲ ਸਿਰਲੇਖ 'ਟਰੈਵਲਜ ਇਨਟੂ ਸੈਵਰਲ ਰਿਮੋਟ ਨੇਸ਼ਨਜ ਆਫ ਦ ਵਰਲਡ' ਦੇ ਨਾਲ, ਸਧਾਰਨ ਮੁਸਾਫਰ ਦੇ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਵਰਣਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਲੇਖਕਾਰਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇਵਲ ਲੇੰਮਿਊਲ ਗੁਲਿਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਈ ਜਹਾਜਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਹਨ। ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੈ-ਪੁਰਖ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਗੁਲੀਵਰ ਸਿਰਲੇਖ ਵਰਕੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਦੇ ਤਮਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ 'ਦ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਟੂ ਦ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਅ ਲੇਟਰ ਫਰਾਮ ਕੇਪਟਨ ਗੁਲਿਵਰ ਟੂ ਹਿਜ ਕਜਨ ਸਿੰਪਸਨ' ਜੋ ਇਸ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੇਂਮਿਊਲ ਗੁਲਿਵਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ
ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ

ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ (; ਪੇਮੋਨ ਭਾਸ਼ਾ: Kerepakupai Vená, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਥਾਂ ਦਾ ਆਬਸ਼ਾਰ", ਜਾਂ Parakupá Vená, ਭਾਵ "ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਝਰਨਾ") ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਝਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਚਾਈ 979 ਮੀਟਰ (3,212 ਫੁੱਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਗਾਅ 807 ਮੀਟਰ (2,648 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝਰਨਾ ਆਊਆਂਤੇਪੂਈ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕਨਾਈਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (ਸਪੇਨੀ: Parque Nacional Canaima), ਬੋਲੀਵਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਾਨ ਸਾਬਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ, ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ

(ਹੇਠਾਂ) ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ (ਸਿਖਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਪਨਾਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਉਤਾਂਹ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਖ ਰਹੀ ਹੈ]]

ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਇੱਕ 48 ਮੀਲ (77.1 ਮੀਲ) ਲੰਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ (ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ| ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਪੈਸੀਫਿਕ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰ ਜੋ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਨਹਿਰ ਪਨਾਮਾ ਥਲਜੋੜ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸੌਖ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਜਿੰਦਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਾਤੁਨ ਝੀਲ ਤੱਕ ਉਤਾਂਅ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 26 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ) ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਜਿੰਦਰੇ 33.5 ਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੌੜਾ ਜਿੰਦਰਾ-ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਮੰੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਫਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟ ਗਿਆ| ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ 1914 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਲਾਭ

ਇਹ ਨਹਿਰ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਹੈ| ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 11 ਫੀਸਦੀ ਕੇਕੜੇ ਅਤੇ 5 ਫੀਸਦੀ ਛੋਟੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸਾਲ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੰੁਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਫੀਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਨਹਿਰ ਦੇ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲੋਨ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ |
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰਾਂ
ਪਟਨਾ

ਪਟਨਾ () ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਬਾਦ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਪਟਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਰਿਅੰਕ, ਨੰਦ, ਮੌਰਿਆ, ਸੁੰਗ, ਗੁਪਤ, ਪਾਲਾ ਰਾਜ ਹੇਠ ਮਗਧ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਰਾਜ ਹੇਠ ਸੂਰੀ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਝਰਨੇ ਵਾਟਰ ਫਾਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਸ ਟੇਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ]]
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਨਵਾਰੀਉ ਕਨੇਡਾ]]

]]

*ਐਜਲ ਫਾਲਜ਼ ਵੈਨਯੁਏਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 979 ਮੀਟਰ ਹੈ।
*ਬਰਿਡਲਵੇਅਲ ਝਰਨਾ ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 189 ਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤੇਜ਼ ਚਲਦਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਕੇਸਕਾਟਰ ਡੈਲਾ ਮਰਮੋਰੇ ਇਟਲੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਕੰਬਰਲੈੰਡ ਝਰਨਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨਿਆ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚ ਮੂਨਬੋਅ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
*ਡੈਟੀਫੋਸ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਆਈਸਲੈਂਡ 'ਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ 200 ਘਣਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਪਾਣੀ ਡਿਗਦਾ ਹੈ।
*ੲਸ-ਏ-ਲੋਰਾ ਚੁਅਲ ਅਲੁਇਨ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਬਰਤਾਨੀਆ ਜੋ ਉੱਚਾ ਵਾਟਰ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 200 ਮੀਟਰ ਹੈ।.
*ਲੋਰਾ ਦਾ ਝਰਨਾ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ 'ਚ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਾਉਚ ਈਟੀਵੇ ਦੇ ਭੀੜੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
*ਗੋਚਟਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਉੱਚਾ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਚਾਈ 771 ਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਪੀਰੂ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
*ਹਾਉਨਗੁਉਸ਼ੂ ਝਰਨਾ ਚੀਨ 'ਚ ਜੋ ਏਸੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਇਗੁਅਜ਼ੂ ਝਰਨਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਰਹੰਦ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਹੈ।
*ਜੇਮਜ਼ ਬਰੂਸ ਝਰਨਾ
*ਜਿਅਉ ਲੰਗ ਝਰਨਾ
*ਜੋਗ ਝਰਨਾ ਕਰਨਾਟਕ ਭਾਰਤ
*ਕਾਈਟੇਉਰ ਝਰਨਾ ਘਾਨਾ
*ਨਿਆਗਰਾ ਫਾਲਜ਼ ਉਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
*ਨੋਹਕਾਲਿਕਾਈ ਫਾਲਜ਼ ਮੇਘਾਲਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਝਰਨਾ ਹੈ।
*ਪਿਸੀਇੰਗ ਮਾਰੇ ਫਾਲਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ
*ਰਾਮਨੇਫਜੇਲਜ਼ਫੋਸ਼ਨ ਨੋਰਵੇ
*ਵੇਨਟਾ ਰੈਪਿਡ ਲਾਤਵੀਆ
*ਸ਼ੇਰ-ਅਬਾਦ ਫਾਲਜ਼ ਇਰਾਨ
*ਸ਼ੋਸ਼ੋਨ ਫਾਲਜ਼ ਇਡਾਹੋ
*ਸੈਂਟ ਕਲੈਰਜ਼ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ
*ਟਾਕਾਕਵ ਫਾਲਜ਼ ਕਨੇਡਾ
*ਟਾਕੁਆਰੁਸ਼ੁ ਫਾਲਜ਼ ਬਰਾਜ਼ੀਲ
*ਟਾਕੁਏਨਡਾਮਾ ਫਾਲਜ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ
*ਟੂਗੇਲਾ ਫਾਲਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ
*ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਫਾਲਜ਼ ਜਾਂਬੀਆ
*ਵਿਰਜੀਨੀਆ ਫਾਲਜ਼ ਕਨੇਡਾ
*ਵਾਇਹੀਲਾਯੂ ਫਾਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ
*ਯੋਸੇਮਾਈਟ ਫਾਲਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ
*ਯੁਮਬਿੱਲਾ ਫਾਲਜ਼ ਪੀਰੂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਰਨੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਟਰ ਫਾਲਜ਼
ਮੋਰੋਨੀ

ਮੋਰੋਨੀ (ਅਰਬੀ: موروني) ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼, ਕਾਮਾਰੋਸ ਦਾ ਸੰਘ, ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਕੋਮੋਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੋਰੋਨੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਅੱਗ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ" ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਨਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਊਂਟ ਕਰਥਲਾ ਨਾਮਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਧ-ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਟਾਪੂ ਗ੍ਰਾਂਦ ਕੋਮੋਰ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2003 ਵਿੱਚ 60200 ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਮਾਰੋਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਪੋਰਟ ਲੂਈ

thumb|ਪੋਰਟ ਲੂਈ
ਪੋਰਟ ਲੂਈ (; ਪੋਰ ਲਵੀ) ਜਾਂ ਪੋਰਟ ਲੂਈਸ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪੋਰ ਲੂਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਕਾਲਾ ਦਰਿਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਲੂਈ ਦਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਰਥਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 137,608 ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਮੋਨਰੋਵੀਆ

ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੇਪ ਮਸੂਰਾਦੋ ਵਿਖੇ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੋਂਤਸੇਰਾਦੋ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਡੇਰਾ ਮੋਨਰੋਵੀਆ, ਵਜੋਂ ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਗਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 2008 ਵਿੱਚ 970,824 (ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 29%) ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੋਨਰੋਵੀਆ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਜਿਬੂਤੀ (ਸ਼ਹਿਰ)

ਜਿਬੂਤੀ (, , , ) ਜਿਬੂਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਤਟਵਰਤੀ ਜਿਬੂਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਜੂਰਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 6 ਲੱਖ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਦੁਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਵਪਾਰਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵੱਲੋਂ 1888 ਵਿੱਚ ਤਜੂਰਾ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉਤਲੇ ਇੱਕ ਪਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਿਬੂਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਕਾਰਡਿਫ਼

ਕਾਰਡਿਫ਼ (; ) ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਇਕਾਤਮਕ ਇਖ਼ਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2011 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ 861,400 ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦਕਿ 2009 ਵਿੱਚ ਵਡੇਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੋਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 346,100 ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 2010 ਵਿੱਚ 1.83 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਘੁੰਮਣ ਆਏ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸਕਾਟਲੈਂਡ

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਜਾਂ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ( () ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਐਡਿਨਬਰਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਯੂ.ਕੇ. ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜੁੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ 1707 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਚੁਣੇ ਹੋਏ, 650 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ 59 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਸਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲੇ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਆਦਿ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਯੂ.ਕੇ. ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕੋਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 2011 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅਲੈਕਸ ਸਲਮੰਡ ਨੂੰ ਫਸਟ ਮਨਿਸਟਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਆਰਥੋਪਟੇਰਾ

200px|right|thumb|ਪਤੰਗ ਜਾਪੋਨਿਕਾ
ਆਰਥੋਪਟੇਰਾ (Orthoptera ; ਆਰਥੋ = ਸਿੱਧਾ, ਪਟੇਰਾ = ਖੰਭ) ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਵਿਕਸਿਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿੱਡੀਆਂ, ਟਿੱਡੇ, ਝੀਂਗੁਰ /ਬੀਂਡੇ, ਝਿੱਲੀਆਂ, ਰੀਵਾਂ ਆਦਿ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਕੀਟ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੀਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਨਾਪ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨ - ਭਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਪੰਖਦਾਰ, ਕੁੱਝ ਪੰਖਹੀਣ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਛੋਟੇ ਪੰਖਵਾਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਥਲੀ ਜੀਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਪੰਖ ਪਿਛਲੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਉਲਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਰੋਪਕ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ
ਬ੍ਰਾਤਿਸਲਾਵਾ

ਬ੍ਰਾਤਿਸਲਾਵਾ (, ਜਾਂ ; ਪੂਰਵਲਾ ਸਲੋਵਾਕ Prešpork (ਪ੍ਰੈਸ਼ਪੋਰੋਕ); ਪੂਰਵਲਾ Preßburg, ) ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 460,000 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿੱਚ ਦਨੂਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਮੋਰਾਵਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੋ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ

ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ () ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ 1,210 ਕਿ.ਮੀ. ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੁੱਖਦੀਪੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ 16,136 ਕਿ.ਮੀ. ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੈਲਾਨੇਸ਼ੀਆ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਂਦ ਟੈਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ, ਲੌਇਅਲਟੀ ਟਾਪੂ, ਬਲੇਪ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ, ਚੀੜ੍ਹ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੁਰਾਡੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੋਰਲ ਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਚੈਸਟਰਫ਼ੀਲਡ ਟਾਪੂ ਵੀ ਨਿਊ ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਗ੍ਰਾਂਦ ਟੈਰ ਨੂੰ "ਲ ਕੈਯੂ" (ਚਟਾਨ) ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼
ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ

ਗੋਬੀ (IPA:, "ਅਰਧ-ਮਾਰੂਥਲ"; ) ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰੂਥਲੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀਆਂ ਚਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ-ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ਼, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈਕਸੀ ਲਾਂਘਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਚੀਨੀ ਮੈਦਾਨ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਗੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਅਰਬੀ ਮਾਰੂਥਲ

ਅਰਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਬੀਆਬਾਨ ਹੈ ਜੋ ਯਮਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਬ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 2,330,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਬ ਅਲ-ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਟੁੱਟ ਰੇਤ-ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ (ਲਾਲ ਟਿੱਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਤਕ ਦਲਦਲਾਂ ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਗਜ਼ੈਲ, ਆਰਿਕਸ, ਰੇਤ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅੱਤ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅੱਗਲਾਊ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਜਮਾਊ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਹੱਦਾਂ

ਇਹ ਮਾਰੂਥਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮਿਸਰ (ਸਿਨਾਈ), ਦੱਖਣੀ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜੌਰਡਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਰਬ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ 5 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦਿਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੁਬਾਲ-ਖਲੀ ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭੂਗੋਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ

ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ (ਅਫ਼ਰੀਕਾਂਸ ਵਿੱਚ "Dorsland", ਭਾਵ "ਪਿਆਸ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਜਾਂ "ਪਿਆਸੀ ਧਰਤੀ") ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਿਆ ਰੇਤੀਲਾ ਬਿਰਛੇ ਘਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 900,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰਾ ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਨਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਾਲਾਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਮੀਬੀਆ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰੂਥਲ
ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ

thumb|right| ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਲਮਕਦਾ ਬੈਤਾਲ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ
ਬੈਤਾਲ ਪਚੀਸੀ ਜਾਂ ਬੇਤਾਲ ਪੱਚੀਸੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ: बेतालपञ्चविंशतिका - ਬੇਤਾਲਪੰਚਾਵਿੰਸ਼ਤਿਕਾ) ਪੱਚੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਬੇਤਾਲ ਭੱਟ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਨੌਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪੱਚੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਨਿਆਂ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬੋਧ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਪਤਨੀ ਕੌਣ ਹੰਦੀ ਹੈ? ਵਫਾਦਾਰੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਲਾਲਚ ਕਿਵੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ? ਰਾਜ ਧਰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਆਦਿ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਤਾਲ ਨਿੱਤ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜਾ ਬੋਲੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਖਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲਮਕੇਗਾ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਚੁਪ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।

ਵੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਐਡੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ, ਤਾਮਿਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬਰਟਨ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਟੈਕਸਸ

ਟੈਕਸਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ 48 ਇਕਸਾਰ ਵਸੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ। ਇਹ ਪੱਛਮ-ਦੱਖਣ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਚਿਊਆਊਆ, ਕੋਆਊਈਲਾ, ਨੁਏਵੋ ਲੇਓਨ ਅਤੇ ਤਮਾਊਲੀਪਾਸ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੱਦਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਿਊ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਓਕਲਾਹੋਮਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਰਕਾਂਸਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲੂਈਜ਼ੀਆਨਾ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 268,820 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 2.61 ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਮੋਂਟਾਨਾ

ਮੋਂਟਾਨਾ () ਪੱਛਮੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਾੜ-ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਛੋਟੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਮੱਧਵਰਤੀ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਾਕੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 77 ਹੈ। ਇਹ ਭੂਗੋਲਕ ਤੱਥ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ (ਪਹਾੜ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਨਾਮ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ: "ਵੱਡੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼" ਅਤੇ "ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ", ਅਤੇ ਨਾਅਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ" ਅਤੇ ਅਜੋਕਾ "ਆਖ਼ਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ" ਵੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਪੰਚਤੰਤਰ

thumb|right|270px|ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ [[ਮੇਨਦੁਤ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ 'ਪੰਚਤੰਤਰ' ਦਾ ਰਿਲੀਫ਼]]
ਪੰਚਤੰਤਰ (Sanskrit: पञ्चतन्त्र) ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ ਅੰਤਰਸੰਬੰਧਿਤ ਫਰੇਮ ਕਥਾ ਚੌਖਟੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨੌਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੀਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਤੰਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਪੰ॰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਲੱਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਗਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 80 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਪੰਚਤੰਤਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੰਤਰਾਂ (ਭਾਗਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:
# ਮਿਤਰਭੇਦ (ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਜੁਦਾ ਹੋਣਾ) - ਬੈਲ ਤੇ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ
# ਮਿੱਤਰਲਾਭ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਸੰਪ੍ਰਾਪਤੀ (ਮਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ) -
# ਕਾਕੋਲੁਕੀਇਮ (ਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਲੂਆਂ ਦੀ ਕਥਾ - ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਨ)
# ਲਬਧਪ੍ਰਣਾਸ਼ (ਮਿਲੇ ਲਾਭ ਗੁਆ ਲੈਣਾ) - ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ
# ਅਣਪਰਖੇ ਕਾਰਕਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹੇ; ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਨਾ ਉਠਾਓ) - ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਨਿਓਲਾ

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਵਹਾਰਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਕਰਾਂਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਚਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਚਤੰਤਰ ਦੀ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪਸ਼ੂ- ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਗੱਲਾਂ ਕਹਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
right|thumb|250px|ਦਮਨਕ ਨਾਮੀ ਚਲਾਕ ਗਿੱਦੜ ਸਿਧੇ ਸਾਦੇ ਸੰਜੀਵਕ ਨਾਮੀ ਬੈਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਚਤੰਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਸਾਗੋਈ
ਜਾਰਜੀਆ (ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ)

ਜਾਰਜੀਆ ( ) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1732 ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਾਰਜ II ਮਗਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2 ਜਨਵਰੀ, 1788 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਆੜੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸੂਬਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਟਲਾਂਟਾ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਰਾਜ)

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ () ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਓਰੇਗਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਇਡਾਹੋ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਸੂਬੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਮਗਰੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਨਕਾਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1846 ਵਿੱਚ ਓਰੇਗਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਓਰੇਗਾਨ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ 42ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ 1889 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜ