JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਤਿਰਮਿਜ਼

ਤਿਰਮਿਜ਼ (; ; ; Termez, Tirmiz; Tirmidh) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੈਰਤਨ ਸਰਹੱਦ ਲਾਂਘੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ 2005 ਨੂੰ 140404 ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਰਖਾਨਦਰਿਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
ਨਾਂ-ਬਣਤਰ

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਂ ਸੌਗਦੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ Tarmiδ ਵਿੱਚੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਇਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ tara-maiθa ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਂਘਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਥਰਮੋਸ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ taramato ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ।
ਆਵਾਜਾਈ

ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ-ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੋਸਤਾਨਾ ਪੁਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਕਸਬੇ ਹੈਰਤਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਿਰਮਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਨੂੰ ਉਡਾਨਾਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਿਰਮਿਜ਼ ਉਜ਼ਬੇਕ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਰੇਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਸ਼ਕੰਤ-ਤਿਰਮਿਜ਼ (ਨੰ: 379)ਅਤੇ ਤਿਰਮਿਜ਼-ਤਾਸ਼ਕੰਤ (ਨੰ: 379) ਰੇਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਸ਼ਾਂਬੇ - ਕਾਨਬਾਦਾਮ (ਨੰ: 367) ਅਤੇ ਕਾਨੀਬਦਾਮ-ਦੁਸ਼ਾਂਬੇ ਰੇਲ (ਨੰ: 367) ਤਿਰਮਿਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ।
ਜਨਸੰਖਿਆ

ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਤਿਰਮਿਜ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2005 ਵਿੱਚ 140,4040 ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜਿਕ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਮੌਸਮ

ਤਿਰਮਿਜ਼ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਰੂਥਲੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਗਰਮ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ

ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ (ਉਜਬੇਕ: Тошкент вилояти, ਤੋਸ਼ਕੇਂਤ ਵਿਲੋਇਤੀ) ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਤੀਨ ਸ਼ਾਨ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ, ਸਿਰਦਾਰਯੋ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਨਮਾਗਾਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 15,300 ਵਰਗ ਕਿ ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਆਬਾਦੀ 44, 50,000 ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ 15 ਪ੍ਰਾਸ਼ਸਨਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 2017 ਤੋਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂਰੋਫ਼ਸ਼ਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਨ, ਉਲਮਾਲਿਕ, ਉਖਾਨਗਰੋਨ, ਬੇਕਾਬਾਦ, ਚਿਰਚਿਕ, ਗ਼ਜ਼ਲਕੰਤ, ਕੇਲੇਸ, ਪਾਰਕੰਤ, ਯੰਗੀਆਬਾਦ ਅਤੇ ਯੰਗੀਓਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਮ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੁਸ਼ਕ ਗਰਮੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ, ਭੂਰਾ ਕੋਲਾ, ਮੋਲਿਬਡੇਨਿਮ, ਜ਼ਿੰਕ, ਸੋਨਾ, ਸਿਲਵਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਸਲਫ਼ਰ, ਲੂਣ, ਚੂਨਾ-ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਗਰੇਨਾਈਟ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਮਾਇਨਿੰਗ, ਧਾਤੂ ਢਾਲਣਾ, ਖਾਦ ਬਣਾਉਣਾ, ਰਸਾਇਣ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਕੱਪੜਾ, ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ, ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੁੱਤਾ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।

ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਦਯੋਗ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਿੰਜਾਈ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਭੰਗ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਪਰ ਦਾਲਾਂ, ਖ਼ਰਬੂਜ਼ੇ, ਤਰਬੂਜ਼, ਕੱਦੂ, ਤੋਰੀਆਂ, ਫ਼ਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਵਿਕਸਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 360 km ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ 3771 km ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ। ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ।

ਚਤਕਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕੇ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਖੇਤਰ
ਯਮਨ

ਯਮਨ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: اليَمَن ਅਲ - ਯਮਨ),ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਮਨ ਲੋਕ-ਰਾਜ (ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: الجمهورية اليمنية ਅਲ - ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ - ਯਮਨ) ਮਧ ਪੂਰਵ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਯਮਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਊਦੀ ਅਰਬ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਯਮਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ 200 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕੋਤਰਾ ਟਾਪੂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Long beautiful old room.jpg| ਲੰਮਾ ਸੁੰਦਰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਮਰਾ
File:The place where Imam Yahya Hamid al-Din was sitting.jpg| ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਇਮਾਮ ਯਾਹੀਆ ਹਾਮਿਦ ਅਲ-ਦੀਨ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
File:الحياة في جزيرة سقطرى.jpg| ਊਠ ਅਜੇ ਵੀ ਯਮਨ ਦੇ ਸੋਕੋਟਰਾ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ
File:يسلمون على بعضهم.jpg|ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮਨ ਦੇ ਸੋਕੋਟਰਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਜਾਂ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
File:الفلولكلور اليمني.jpg|ਯਮਨੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਯਮਨੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਅੱਧ-ਚੰਦ ਵਿੰਡੋ ਪਹਿਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਯਮਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਮਰਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
File:زي شعبي وشجرة فريدة.jpg|ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੋਕ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਯਮਨ ਦੇ ਸੋਕੋਟਰਾ ਟਾਪੂ ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਹੈ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਮਿਤਰਕ ਤਾਰਾ

thumb|200px|ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਕ ਤਾਰਾ (ਉਰਫ ਪੁੱਤਰ ਸੰਟੌਰੀ) ਅਤੇ [[ਮਿੱਤਰ ਤਾਰਾ (ਉਰਫ ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) - ਮਿੱਤਰ ਤਾਰਾ ਮਿਤਰਕ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 6048 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਗਲੀ ਤਰਫ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ]]

ਮਿਤਰਕ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੰਟੌਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਇਰ ਨਾਮ β Centauri ਜਾਂ β Cen ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨੂੰ ਹਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਲੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਵਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੇਣੀਕਰਣ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਲੋਂ ਇਸਨੂੰ B1 III ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਤਾਰੇ

ਸੰਨ 1935 ਵਿੱਚ ਜੋਨ ਵੂਟ ਨਾਮਕ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤੇ ਦੇ ਮਿਤਰਕ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ ਤਾਰਾ ਹੈ (ਯਾਨੀ ਦੋ ਤਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ)।. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਚਲਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ (ਮਿਤਰਕ ਏ ਜਾਂ ਹਦਰ A) ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਵਿਤਾਰਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਦੇ ਕੁਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੈ। ਮਿਤਰਕ ਏ ਦੇ ਦੋ ਤਾਰੇ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਿਕਰਮਾ ਹਰ 357 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਬਯੋਰਾ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ -

* ਮਿਤਰਕ ਏ (ਦਵਿਤਾਰਾ) - ਇਸ ਦਾ ਦਰਵਿਅਮਾਨ (ਮਹੀਨਾ) ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦਾ 10 . 7 ਗੁਨਾ, ਵਿਆਸ (ਡਾਇਮੀਟਰ) ਸੌਰ ਵਿਆਸ ਦਾ 8 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਦੀ 16, 000 ਗੁਣਾ ਹੈ।
* ਮਿਤਰਕ ਬੀ - ਇਸ ਦਾ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਵਿਅਮਾਨ ਦਾ 10 . 3 ਗੁਨਾ, ਵਿਆਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦਾ 8 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਦੀ 15, 000 ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

thumb|200px|ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

ਨਰਤੁਰੰਗ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਤਲੱਬ: ਨਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ) ਜਾਂ ਸੰਟੌਰਸ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ 88 ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਟਾਲਮੀ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ 48 ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਰਾ, ਮਿਤਰਕ (ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸੰਟੌਰਸ ਕਾਂਸਟਲੇਸ਼ਨ (Centaurus constellation) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੇ

ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 69 ਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 13 ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਗ਼ੈਰ - ਸੌਰੀਏ ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਕ (ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ) ਹੈ ਜੋ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਟ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਕਸਿਮਾ ਸੰਟੌਰੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਮੀਪੀ ਗੁਆਂਢੀ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਖਗੋਲੀਵਸਤੁਵਾਂਵੀ ਹਨ -
* ਬੀ॰ਪੀ॰ਏਮ॰ 37093 ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫੇਦ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੇਪਰਮਾਣੁਵਾਂਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਣਿਭ (ਕਰਿਸਟਲ) ਢਾਂਚਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਬਨ ਮਣਿਭ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾ ਹੀਰੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੈ। ਬੀਟਲਜ ਨਾਮ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਪ - ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਾਨਾ ਸੀ ਲੂਸੀ ਇਸ ਦ ਸਕਾਏ ਵਿਦ ਡਾਇਮੰਡਜ (ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਸਤਰੀ / ਕੁੜੀ), ਇਸਲਈ ਇਸ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲੂਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆ ਹੈ।
* ਓਮੇਗਾ ਸੰਟੌਰੀ (ω Centauri) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛ, ਜੋ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ (ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛ ਹੈ।
* ਬੀਟਾ ਸੰਟੌਰੀ (β Centauri) ਜਾਂ ਹਦਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨ ਨੀਲਾ - ਸਫੇਦ ਦਾਨਵ ਤਾਰਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਰੋਸ਼ਨਪਨ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੋਸ਼ਨਪਨ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਪਰੀਸਥਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਨਿਰਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਗੋਲੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਵਿੱਚ ਮਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਦੇ ਇਹ ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਜਿਹਨਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਿਤਾਰਾ ਓਨਾ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਦਵਿਤਾਰੇ

ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਖੋਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਿਆਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਤਾਰਾ ਜਾਂ ਦਵਿਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣੇ ਵੀ ਠੀਕ ਵਲੋਂ ਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੋ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੈ ਇਹ ਸੂਚੀ ਇਕੱਲੇ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਅਰਥਾਤ ਦਵਿਤਾਰਾ ਜਾਂ ਬਹੁ - ਤਾਰਾ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਅਧਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ ਨੂੰ)। . ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਸੂਚੀਆਂ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਕੇ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀ ਉੱਤੇ ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਮਿਣਨੇ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ (ਫੋਟੋਮੀਟਰ) ਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪੱਧਰ (ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ) ਇੱਕ - ਦੂੱਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ - ਜਿਵੇਂ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਉਤਾਰ - ਚੜਾਵ ਸੰਭਵ ਹੈ।
ਸੂਚੀ

ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ -
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*25 Brightest Stars, as Seen from the Earth
*The Brightest Stars at An Atlas of the Universe
*The Magnitude system
*About stellar magnitudes

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ
ਊਰਜਾ

right|thumb|300px

ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਰਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਘੇਰਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਛਾਂ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਪਰ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਓਨੀ ਹੀ ਅਸਲੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਜੋਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਪੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਜਦੋਂ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਝੁਕਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੱਕ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਨਚੱਕੀ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰੂਦ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਤੋਪ ਵਲੋਂ ਗੋਲਾ ਦਾਗਣ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੋਟਰ ਚਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਸਦਾ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੇਲੋਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਵਿੱਚ ਨਾਭਿਕੀ ਊਰਜਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਊਰਜਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਊਰਜਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਥਿਤੀਜ ਊਰਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ; ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਹੈ ; ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਊਰਜਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਊਰਜਾ ਹੈ ; ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੀ ਊਰਜਾ ਵੈਦਿਉਤ ਊਰਜਾ ਹੈ ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਊਰਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਊਰਜਾ ਹੈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਤਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਉਸ਼ਮਾ ਊਰਜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਿਸਮਾਂ

* ਗਤਿਜ
* ਸੰਭਾਵੀ
* ਯਾਂਤਰਿਕ
* ਯਾਂਤਰਿਕ ਤਰੰਗ
* ਰਸਾਇਣੀ
*ਬਿਜਲਈ
* ਚੁੰਭਕੀ
* ਰੇਡੀਐਂਟ
* ਨਾਭਿਕੀ
* ਆਇਓਨਾਜੇਸ਼ਨ
* ਲੱਚਕੱਤਾ
* ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ੀ
* ਸਥਿਰ
* ਗਰਮੀ
* ਯਾਂਤਰਿਕ
*ਉਸ਼ਮਾ ਊਰਜਾ
ਇਤਿਹਾਸ

ਮਾਪਣ ਦੇ ਮਾਤਰਕ

ਐਸ. ਆ. ਇਕਾ = ਜੂਲ(joule)
ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤੋਂ

==ਊਰਜਾ ਦਾ ਬਚੱਤ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਪਣ ਦੇ ਮਾਤਰਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸੌਰ ਪੁੰਜ

thumb|ਸੌਰ ਪੁੰਜ

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੌਰ ਪੁੰਜ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: solar mass) ਪੁੰਜ ਦੀ ਮਾਣਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਨ ਮਾਨ . ੯੮੮੯੨ X ੧੦੩੦ ਕਿ . ਗਰਿਆ . ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਰਤੋਂ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਇੰਗਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ੧ ਸੌਰ ਪੁੰਜ ਦਾ ਮਾਨ ਮਾਨ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ੩, ੩੨, ੯੫੦ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ੧, ੦੪੮ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪੁੰਜ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪੁੰਜ ੨੦ \begin{smallmatrix}M_\odot\end{smallmatrix} ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੂਰਜ
ਕਰਾਇਨਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

thumb|200px|ਕਰਾਇਨਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

ਕਰਾਇਨਾ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਆਰਗੋ ਕਸ਼ਤੀ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ, ਅਗਸਤਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਇਨਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਨੂੰ ਕਰੈਨਾ ਕਾਂਸਟਲੇਸ਼ਨ (Carina constellation) ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਾਇਨਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪੇਂਦਾ (ਜਾਂ ਆਧਾਰ)। ਫਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹਤਖਤਾ (‎شاه‌تخته‎) ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਧਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖਗੋਲੀ ਵਸਤੂਆਂ

ਰਾਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ (ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ) ਦਾ ਫੈਲਾ ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਲੋਂ ਗੁਜਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁੱਲੇ ਤਾਰਾ ਗੁੱਛੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਾਇਨਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਏਟਾ ਕੈਰਿਨਿਡਸ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਉਲਕਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਬੌਛਾਰਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ 21 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰਾਮੰਡਲ
ਸਵਾਤੀ ਤਾਰਾ

ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਸਵਾਤੀ ਦਾ ਵਿਆਸ ਲੱਗਭੱਗ ੨੫ ਗੁਣਾ ਹੈ]]

ਸਵਾਤੀ ਜਾਂ ਆਰਕਟਿਉਰਸ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ: Arcturus) ਗਵਾਲਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦਾ ਦਾਨਵ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਅਲਫਾ ਬੋਓਟੀਸ (α Boötis) ਹੈ। ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ (ਚਮਕ) - 0.04 ਮੈਗਨਿਟਿਊਡ ਹੈ। ਸਵਾਤੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 36.7 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 25.7 ਗੁਣਾ ਇਹਦਾ ਵਿਆਸ (ਡਾਇਆਮੀਟਰ) ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਤਹੀ ਤਾਪਮਾਨ 4,300 ਕੈਲਵਿਨ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਤੀ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਤਾਰੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਾਥੀ ਤਾਰਾ ਇਸ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਰੇ
ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ

thumb|250px|1 ਜੀ.ਬੀ ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ-2 ਰੈਮ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਡਾਟਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ। ਮੈਮਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਨੂੰ ਸੈਂਚੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਕਰਿਆਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਭੰਡਾਰਖਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸਮਾਂ

ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਮਰੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ:
ਮੁੱਖ ਮੈਮਰੀ

thumb|250px|1 ਜੀ.ਬੀ ਐਸ.ਡੀ ਰੈਮ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਮੁੱਢਲੀ ਭੰਡਾਰਣ ਮੈਮਰੀ

ਮੁੱਖ ਜਾਂ ਮੇਨ ਮੈਮਰੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮਾਇਕਰੋਪ੍ਰੋਸੇਸਰ ਜਾਂ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਭੰਡਾਰਣ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
:ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੈ:
ਰੈਮ

ਰੈਮ ਯਾਨੀ ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਮਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਚਾਲੂ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਮਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੇਸਰ ਪੜ੍ਹ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੋਮ

ਰੋਮ ਯਾਨੀ ਮੋਟਾ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾਂ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਰੋਮ ਵਿਚਲਾ ਡਾਟਾ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਗੌਣ ਮੈਮਰੀ

thumb|250px|40 ਜੀ.ਬੀ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਈਵ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭੰਡਾਰਣ ਮੈਮਰੀ
ਗੌਣ ਮੈਮਰੀ ਜਾਂ ਆਕਜਿਲਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭੰਡਾਰਣ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਟੋਰੇਜ ਯੂਨਿਟ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਣਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਮਦਰਬੋਰਡ

thumb|right|250px|ਮਦਰਬੋਰਡ
thumb|right|350px| ਮਦਰਬੋਰਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ

ਮਦਰਬੋਰਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੈਪਟਾਪ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਪ੍ਰਿੰਟਡ ਪਰਿਪਥ ਬੋਰਡ ਬੋਰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੇਨ ਬੋਰਡ, ਸਿਸਟਮ ਬੋਰਡ, ਪਲੇਨਰ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਲੌਜਿਕ ਬੋਰਡ, ਜਾਂ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਮੋਬੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਜੁਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੰਤਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਇਵੋਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਛਤ ਬਿਜਲਈ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਇਕਰੋਪ੍ਰੋਸੇਸਰ, ਮੇਨ ਮੇਮੋਰੀ ਅਤੇ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕੰਪੋਨੇਂਟ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰੇਜ, ਵੀਡੀਓ ਡਿਸਪਲੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜ ਨੂੰ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲਰਸ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਅਤੇ ਯੁਕਤੀਆਂ ਕਨੇਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਲੋਂ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਦਰਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਇਸ ਦਾ ਚਿਪਸੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਿਪ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਮਦਰਬੋਰਡ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੇਸਿੰਗ ਇਕਾਈ (ਸੀਪੀਊ), ਬਾਔਸ, ਸਿਮਰਤੀ (ਮੇਮੋਰੀ ਸਟੋਰੇਜ), ਸੀਰਿਅਲ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਅਤੇ ਡਿਸਕ ਡਰਾਇਵ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮਦਰਬੋਰਡਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਕੇਟ ਜਾਂ ਸਲਾਟ ਹੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਇਕਰੋਪ੍ਰੋਸੇਸਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕ ਜਨਰੇਟਰ, ਇੱਕ ਚਿਪਸੇਟ, ਵਿਸਥਾਰ (ਏਕਸਪੇਂਸ਼ਨ) ਕਾਰਡ ਲਈ ਸਲਾਟ, ਬਿਜਲਈ ਆਪੂਰਤੀ (ਪਾਵਰ) ਕਨੇਕਟਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਭਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸਲਾਟ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਟ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਵਲੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟੇਡ ਸਰਕਿਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੇਮੋਰੀ, ਸੀ.ਪੀ.ਯੂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੇਰੀਫੇਰਲ ਡਿਵਾਇਸੇਜ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। 1980 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਮਦਰਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਰਿਪਥ (ਇੰਟਰੀਗਰੇਟੇਡ ਸਰਕਿਟ) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਘੱਟ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਪੇਰੀਫੇਰਲ, ਜਿਵੇਂ ਦੀ - ਬੋਰਡ, ਮਾਉਸ, ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਸੀ।

1990 ਵਿੱਚ ਮਦਰਬੋਰਡ ਫੁਲ ਰੇਂਜ ਦੇ ਆਡਯੋ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪ੍ਰਕਾਰਿਆੋਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਾਗ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। 3ਡੀ ਗੇਮਿੰਗ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਗਰਾਫਿਕਸ ਲਈ ਵੱਖ ਵਲੋਂ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਇਕਰੋਨਿਕਸ, ਏਏਮਆਈ, ਡੀਟੀਕੇ, ਮਾਇਲੈਕਸ ਆਰਕਿਡ ਟੇਕਨੋਲਾਜੀ ਵਰਗੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏੱਪਲ ਇੰਕਾ ਅਤੇ ਆਈ.ਬੀ.ਐਮ ਵਰਗੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਦਰਬੋਰਡ
ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ

thumb|200px|ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮੋਰੀ
ਰੈਮ (RAM) ਯਾਨੀ ਰੈਂਡਮ ਐਕਸੈਸ ਮੈਮਰੀ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੈਮਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਚਾਲੂ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੈਂਡਮ ਅਕਸੈਸ ਮੈਮੋਰੀ ਉੱਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਪੜ੍ਹ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੈਮ ਦੀਆ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇ ਕਿ:-ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ, ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ-2,ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ-3, ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ-4. ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ-3 ਅੱਜ-ਕੱਲ ਸਭ ਤੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਰੈਮ ਹੋਵੇਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇਜ਼ ਚਲੇਗਾ।
ਮੈਮਰੀ ਸੈੱਲ

ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਹੈ। ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਇਨਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਿੱਟ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਲੈਪਟਾਪ

ਲੈਪਟਾੱਪ ਜਾਂ ਨੋਟਬੁੱਕ [ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:laptop (lap:ਗੋਦ, top:ਉੱਤੇ)] ਜਾਂ ਸੁਵਾਹਿਅ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ’ਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣਾ-ਲਿਜਾਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਲੈਪਟਾੱਪ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੋਟੇ ਤੇ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੈਪਟਾੱਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:- ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਮ ਤੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣ ਲਈ, ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਰਫਿੰਗ, ਨਿੱਜੀ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ।

ਲੈਪਟਾੱਪ ਡਿਸਪਲੇਅ ਸਕ੍ਰੀਨ, ਛੋਟੇ ਸਪੀਕਰ, ਇੱਕ ਕੀਬੋਰਡ, ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ, ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ, ਪੁਆਇੰਟਿੰਗ ਡਿਵਾਈਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਡੈਸਕਟਾੱਪ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਨਪੁੱਟ / ਆਊਟਪੁੱਟ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੈਪਟਾੱਪ ਵੈੱਬਕੈਮ ਅਤੇ ਬਿਲਟ-ਇਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫ਼ੋਮਸ ਫੀਚਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲੈਪਟਾੱਪ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ AC ਐਡਪਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੱਤ, ਫਾਰਮ ਫੈਕਟਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਮਾੱਡਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੈਪਟਾੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾੱਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨੋਟਬੁੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਰਤਨ

ਲੈਪਟਾਪ ਅਤੇ ਨੋਟਬੁੱਕ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ- ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੈਪਟਾਪ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ 1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰੀ , ਪੋਰਟੇਬਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸ਼ਬਦ "ਨੋਟਬੁੱਕ" ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਏ 4 ਪੇਪਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਕਿਅਰ ਲੈਪਟਾਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਟਬੁੱਕ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਬਦ ਬਦਲਾਵ ਯੋਗ ਸਨ।
ਕੁੱਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੈਪਟਾਪ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ:-

#ਅੈਪਲ (Apple)
# ਡੈੱਲ (Dell)
# ਹਿਊਲੇਟ ਪੈਕਰਡ (Hewlett - Packard)
# ਸੈਮਸੰਗ (Samsung)
# ਲੀਨੋਵੋ (Lenovo)
# ਸੋਨੀ (Sony)
# ਏਸਰ (Acer)
# ਕੌਮਪੈਕ (Compaq)
# ਤੋਸ਼ੀਬਾ (Toshiba)
# ਐੱਚ.ਸੀ.ਐੱਲ. (HCL)
ਪ੍ਰਿੰਟੇਡ ਪਰਿਪਥ ਬੋਰਡ

thumb|250px|right|ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ ZX ਸਪੇਕਟਰਮ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪੀ:ਸੀ:ਬੀ:

ਪ੍ਰਿੰਟੇਡ ਸਰਕਿਟ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਪੀਸੀਬੀ ਏਲੇਕਟਰਾਨਿਕ ਅਵਇਵੋਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ / ਸਹਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੁਚਾਲਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਚਾਲਕ ਆਧਾਰ (ਸਬਸਟਰੇਟ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਤਾਂਬਾ (ਕਪੜਾ) ਦੀ ਪਤਲੀ ਪੰਨੀ ੜਲੇ ਬੋਰਡ ਵਲੋਂ ਉੱਤਮ ਵਿਚਾਰ ਢ਼ੰਗ ਵਲੋਂ ਕਪੜਾ ਨੂੰ ਹਟਾਕੇ (ਇਚ ਕਰ ਕੇ) ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੀਸੀਬੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਰਵਥਾ ਉਪਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰ
ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ

right|thumb|200px
ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕੀ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਜਾਂ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ (IC) ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਸਰਕਿਟ (ਸੂਖਮ ਸਰਕਟ), ਮਾਈਕਰੋ ਚਿਪ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਚਿਪ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਚਿਪ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਧਚਾਲਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ, ਸੰਧਾਰਿਤਰ ਆਦਿ ਪੈਸਿਵ ਕੰਪੋਨੇਂਟ (ਅਕਰਮਕ ਘਟਕ) ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਡਾਔਡ, ਟਰਾਂਜਿਸਟਰ ਆਦਿ ਅਰਧਚਾਲਕ ਪੁਰਜੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਪਰਿਪਥ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਖ - ਵੱਖ (ਡਿਸਕਰੀਟ) ਪੁਰਜੇ ਜੋੜਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਈ ਸੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਂਜ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਅਰਧਚਾਲਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਪੁਰਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਰਿਪਥ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਏਲੇਕਟਰਾਨਿਕ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਤਿਅੰਤ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਬੇਰੜਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਵੀ ਲਘੂ ਸਰੂਪ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਅਵਇਵੋਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਜੋੜਕੇ ਅਤੇ ਏਪਾਕਸੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜੜਕਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਸ ਲਈ ਇਹ ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਆਈ ਸੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਧਚਾਲਕ ਯੰਤਰ
ਮਾਊਸ

thumb|right|300px|ਮਾਉਸ

ਮਾਊਸ (ਚੂਹਾ ਜਾਂ ਮੂਸ਼ਕ) ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਇਨਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਸਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਕੇ ਮਾਨੀਟਰ ਦੇ ਇੱਛਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬਟਨ ਦਬਾ ਕੇ ਉਚਿਤ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਨ ਫੋਰਡ ਰਿਸਰਚ ਸੰਸਥਾਨ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਖਤ ਪੱਧਰੀ ਮੁਲਾਇਮ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਬਟਨ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ - ਕਦੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਬਟਨ ਤੱਕ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਯੂਜ਼ਰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਪੌਆਇੰਟਿੰਗ ਉਪਕਰਨ ਹੈ।
ਨਾਮਕਰਨ

ਇਤਿਹਾਸ

ਕੰਮ

ਕਿਸਮਾਂ

ਮਕੈਨਕੀ ਮਾਊਸ

ਆਪਟੀਕਲ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਮਾਊਸ

ਇਨਰਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਜਾਇਰੋਸਕੋਪੀ ਮਾਊਸ

3ਡੀ ਮਾਊਸ

ਕੰਪਣ ਮਾਊਸ

ਪੱਕਜ਼

ਵਿਓਂਤਬੰਦੀ ਮਾਊਸ

ਗੇਮਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਊਸ

ਜੋੜ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ

ਬਹੁ-ਮਾਊਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਨਪੁੱਟ ਉਪਕਰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਿਊਟਰੀ ਉਪਕਰਨ
ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ

ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ (Engineering) ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਆਇਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ ਇੰਜੇਨਿਅਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ; ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹੈ। ਕਲਾਵਿਦ ਦੀ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਹੋ ਗਈ।

ਨਜ਼ਦੀਕ ਭੂਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜੋ ਮਤਲਬ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਇੱਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸੰਰਚਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਯਾਂਤਰਿਕੀ (ਮਕੈਨਿਕਸ) ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਮੁਨੁੱਖ ਉਪਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਸੀਮਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕੀ। ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ ਇੱਕ ਤਰਫ ਨਾਭਿਕੀ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ (ਨਿਊਕਲਿਅਰ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ) ਦੇ ਉੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਵਿਧਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਨਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਤ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਾਰਜ ਸਮਰਥਾ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਆਦਿ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗੀ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਜਿਆਦਾ ਉਪਯੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਮਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਬੀਨ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਜੀਨੀਅਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਇੰਜੀਨੀਅਰ

ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿ ਵਿਵਸਾਇਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਂਤਰਿਕੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਯੰਤਰਵੇੱਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਅੰਤਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਪਰ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ (Engineer) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਅਭਿਅੰਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਤਰ ਅਭਿਅੰਤਾ ਅਭਿਆਂਤਰਿਕੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧੰਦਾ