JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Salers

duimnael|250px|regs|'n Salers-bees
Die Salers is 'n beesras, wat sy oorsprong in die département Cantal in die Franse Sentraalmassief het.

Die Salers is taamlik groot beeste, met 'n volwasse gewig van koeie tussen 700 en 750 kilogram en 'n hoogte van 1,40 meter. Die Salers word deur lang gekrulde bruin hare gekenmerk. Sy helder horings is lang en dun.
duimnael|links|250px|'n Salers-kudde op die weiveld
Die veeteler Ernest Tyssandier d'Escous begin die genetiese potensiaal van die Salers in die 19de eeu deur middel van kruisteelt verbeter.

Alhoewel die Salers oorspronklik veral as trekbeeste geteel is, staan hierdie gemengde beesras lankal bekend vir sy gehardheid en sy geskiktheid vir 'n omgewing soos die Franse Sentraalmassief met sy groot temperatuurverskille. Die Salers is ook goed aangepas vir ekonomiese vleis- en melkproduksie (alhoewel die aanwesigheid van die kalf steeds noodsaaklik is vir die melking van 'n Salers-koei).

Die boere van Cantal laat hulle beeskuddes tydens die somer meesal in die hooggeleë gebiede wei. 'n Salers-melkkoei lewer tydens haar leeftyd byna 3 000 kilogram vetryke melk op, wat vir die plaaslike vervaardiging van twee kaassoorte van oorsprong, die Cantal en die Salers gebruik word. Deur middel van kruisteelt met die Charolais-beesras lewer die Salers ook kalwe op, wat as vleisbeeste dien.

Tans is daar sowat 300 000 Salers-beeste in Frankryk. Hulle is ook na meer as 25 lande in Europa, Noord-Amerika, Afrika en Oseanië uitgevoer. Onlangs is daar ook bestemmings soos Suid-Amerika en Asië (China) bygevoeg.
Eksterne skakels

* Vereniging vir die promosie en keuring van Salers-beeste
* Vereniging vir die promosie en uitbreiding van die Salers-beesras

Kategorie:Beeste
Kategorie:Natuur in Frankryk
Bultfontein

Bultfontein is 'n dorp in die Vrystaatprovinsie van Suid-Afrika, 97 km noord van Bloemfontein.
Geskiedenis

Die dorp is in 1874 gestig. Die dorp het sy ontstaan te danke aan 'n sterk fontein, wat op die bult ontspring het. Dit was eers deel van die plaas Kameeldorings. Boesmans, Voortrekkers en wilde diere het by die bron kom water drink.

Bultfontein se fonteinarea is omskep in 'n park genaamd Parabaai. Die park het sy ontstaan te danke gehad aan ene Gerrit Viljoen (1893-1968), wie se idee dit was om die park te stig en te ontwikkel.

Bultfontein is ryk aan geskiedenis, naamlik: Die Tweede Vryheidsoorlog, vliegveld en die Boesmans. In die dorp se ou begraafplaas is Engelse soldate begrawe, wat tydens die oorlog gesneuwel het. Die vliegveld is deur D.J. Viljoen, seun van Gerrit Viljoen, en ander vennote soos Sannie Bekker ontwikkel. Bultfontein beskik oor groot neerslae goud en diamante. Myne sou op die dorp gestig word, maar het nooit 'n werklikheid geword nie.

Die plaas Bultfontein het eers aan Andrew Murray behoort, voor dit 'n dorp geword het. Bultfontein self het 'n bevolking van sowat tweeduisend inwoners en maak deel uit van die Tswelopele Plaaslike Munisipaliteit.
Distrik

Die distrik is 3 000 km² groot. Mielies is die belangrikste gewas wat in die distrik verbou word asook sonneblomme, graan en grondbone. Trofeejag is ook van belang in die distrik.
Infrastruktuur

Die R700-streeksroete gaan suid/noord deur Bultfontein. Die R708-streeksroete gaan suid en weswaarts verby die dorp in 'n verspringende kruising met die R700. Net noord van die dorp tak die R710-streeksroete, wat na Welkom gaan, van die van die R700 af. Net na die aftakking tak die R709-streeksroete af wat by die R30-provinsiale roete naby Bothaville aansluit.
Boorlinge van Bultfontein

* Johannes Gouws, Tweede Wêreldoorlogse vlieënier.
Sien ook

* Gereformeerde kerk Bultfontein
* NG gemeente Bultfontein
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* Phahameng, sy township
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
William Webb Ellis

William Webb Ellis (* 24 November 1806 – † 24 Januarie 1872) word dikwels beskou as die vader van Rugby. Die storie oor hoe hy die spel begin het word deur baie in twyfel getrek. Sy naam is nietemin in die verhaal oor die ontstaan van rugby gevestig en is sy naam verewig in die Webb Ellis-beker wat aan die wenners van die Rugbywêreldbeker oorhandig word. Selfs al was Webb Ellis die eerste om die hardloop met die bal in die hand te begin, was dit nie hierdie aksie wat gelei het tot skei van voetbal as 'n sport in twee onderafdelings nie. Daardie skeiding het eers later gebeur toe die stigters van sokker besluit het om die lak van 'n speler deur hom op sy skeen te skop te verbied. Die tradisionele spelers het dit as 'n onmanlike reël beskou.
Biografie

duimnael|links|Standbeeld van William Webb Ellis by Rugby School
William is gebore in Salford, Lancashire, (ander bronne beweer egter dit was in Manchester). Web Ellis het self in 'n sensus gesê dat hy in Manchester gebore is in 'n sensus-opname van 1851 aangesien hy daarheen verhuis het. Hy was die seun van James Ellis, 'n offisier in die Dragoon Guards, en Ann Webb waarmee in 1804 te Exeter in die huwelik getree het. Na James se dood tydens die Slag van Albuera in 1812 het Mevrou Ellis besluit om na Rugby in Warwickshire te verhuis om te verseker dat William en sy ouer broer Thomas 'n goeie opvoeding by die Rugby School sou kon ontvang. William het die skool daar bygewoon in die jare 1816 tot 1825 en was bekend as 'n goeie skolier en uitmuntende krieketspeler. Die insident waar Webb Ellis die bal tydens 'n voetbalwedstryd opgetel het en daarmee gehardloop het, het na oorlewering in die laaste helfte van 1823 gebeur.

Nadat hy die Rugby verlaat het, het hy in 1826 te Universiteit van Oxford gaan studeer op agtienjarige ouderdom. Daar het hy krieket vir Brasenose College, Oxford gespeel. Hy het toe gedien as kapelaan by St George's, Albermarle Steet in Londen en toe as rektor by St Clement Danes in Strand, Londen. In 1855 word hy rektor by Laver Magdalen in Essex waar die enigste bekende portret van hom in die Illustrated London Post verskyn het nadat hy 'n roerende preek gelewer het met die Krimoorlog as onderwerp. Hy is in die suide van Frankryk oorlede in 1872 waar sy graf deur Ross McWhirter in 1958 herontdek en opgeknap is.
Eksterne skakels

* Die William Webb Ellis-mite
* Ron Schuler's Parlour Tricks: Fine Disregard of the Rules
* CricketArchive: William Ellis


Kategorie:Engelse krieketspelers
Kategorie:Engelse rugbyspelers
Kategorie:Britse predikante
Kategorie:Geboortes in 1806
Kategorie:Sterftes in 1872
IPTV

IPTV, 'n afkorting van Internet Protocol Television, verwys na die digitale verspreiding van televisieprogramme en rolprente oor 'n digitale datanet. Hiervoor word gebruik gemaak van die Internet-protokol (IP).

Die verspreiding van digitale video-gegewens vereis 'n hoë oordragsnelheid van tussen 6 en 16 Mbis/s vir HDTV-programme, afhangende van die kodering. IPTV-dienste baseer dus op hoëspoed-breëbandverbindings soos ADSL2, kabelmodems of VDSL en nuut-ontwikkelde metodes van datakompressie soos VC1 en H.264.

Tans is daar drie verskillende soorte IPTV:
* TV-uitsaaidienste,
* Video-op-aanvraag-dienste en
* internet-TV (waarmee gestoorde video's afgelaai en afgespeel kan word).

Die Internet-protokol is nie beperk op die internet self nie en verwys net na die metode wat vir die verspreiding van video-gegewens gebruik word; IPTV-dienste kan ook deur optiese vesel-, kabeltelevisie- en selfoonnetwerke versprei word. IPTV word onder meer deur sy interaktiwiteit gekenmerk: Aangesien IPTV in 'n soort aanlyn-omgewing aangebied word, is bykomende dienste beskikbaar.

Kategorie:Televisie
David Kuijers

David Kuijers is 'n Suid-Afrikaanse skilder.

Kuijers is gebore op 30 Maart 1962 in Vanderbijlpark, naby Johannesburg. Sy ouers is Nederlandse immigrante. Sy pa was ook 'n kunstenaar en het David van 'n vroeë ouderdom aangemoedig om te teken en te skilder. Hy voltooi sy opleiding aan die Skool vir Kuns, Musiek en Ballet in Pretoria. In 1980 behaal hy 'n onderskeiding in grafika sowel as die beste skilder van die jaar toekenning aan die skool. Nadat hy 'n kort tydperk as 'n letterskilder gewerk het, het hy 'n grafika ontwerpersdiploma aan die Kaapstad Technikon voltooi met illustrasie as hoofvak. Hy gradueer in 1989, en die ontwerper/illustreerder meriete sertifikaat word aan hom toegeken.

Kuijers het 'n tyd as vryskut ontwerper en illustreerder gewerk, maar is nou 'n voltydse kunstenaar.

Bibliografie : D. Kuijers paints the town, D. Kuijers, 2002, ISBN 0-620-28975-9.


Kategorie:Suid-Afrikaanse skilders
Kategorie:Geboortes in 1962
Kategorie:Lewende mense
Keltiese kruis

regs|duimnael|150px|'n Keltiese kruis

Die Keltiese kruis kombineer die Christelike kruis met 'n sirkel wat die kruispunt omring. Dit is die simbool van die Keltiese Christendom, alhoewel dit moontlik 'n voor-Christelike oorsprong het.
Oorsprong

In die Keltiese gebiede van Brittanje, Ierland en Bretagne is sedert die 7de eeu baie vrystaande loodregte kruise opgerig. Sommige van hierdie Keltiese kruise bevat opskrifte met runeskriftekens. Van die vrystaande kruise het in Cornwall en Wallis, op die eiland Iona, op die Hebrides en in Ierland bewaar gebly. Ander steenkruise is in Cumbria en in die Skotse Grensgebiede (Scottish Borders) te vinde, alhoewel sommige van hulle deel uitmaak van die Angel-Saksiese tradisie van kruisoprigting. Die bekendste vrystaande kruise is die Kruis van Wells (graafskap Meath, Republiek van Ierland) en die kruise van Monasterboice (graafskap Louth). Keltiese kruise word ook dikwels op Engelse begraafplase gevind, alhoewel die oorledenes dikwels nie van Keltiese afkoms is nie.

Daar is talle voorbeelde van kruise met 'n sirkel, selfs uit die voor-Christelike tydperk. Die kruise, wat dikwels "sonkruise" genoem word, is in die heidense Noordwes-Europa (waar dit tot die simbool van die Nordiese god Odin ontwikkel het), in die Pireneë en op die Iberiese Skiereiland opgerig. Daar is egter geen bewys dat daar 'n verbintenis met die Christelike kruis is of dat die twee soorte kruise 'n gemeenskaplike oorsprong het nie.
Christelike simboliek

In die Christelike simboliek versinnebeeld die omringde kruis die signaculum Domini of vyf wondes van Jesus Christus aan die kruis. In 'n uitgebreide betekenis is die kruis ook 'n simbool van die hart, wat die lewe nie net ontvang nie, maar die lewe ook skenk in 'n oneindige kringloop.
Politieke simbool

duimnael|'n Keltiese kruis op die Parys|Paryse begraafplaas Père Lachaise
Die kulturele assosiasies van die Keltiese en die sonkruis, asook sy betekenis as 'n simbool vir die Christendom, die Westerse beskawing en Oud-Ariese tradisies, het daartoe gelei dat 'n aantal verregse politieke groeperings 'n gestileerde weergawe van die Keltiese kruis vanaf die sestigerjare van die 20ste eeu as hulle embleem gebruik het, waaronder Occident en die Groupe Union Défense (GUD) in Frankryk. Die kruis word ook deur die Blanke Nasionalistiese Beweging as 'n simbool vir die blanke bewoners van Europa gebruik.

Die verbintenis met die beweging van nuwe druïdes het geen historiese agtergrond nie. Sy oorsprong lê in die 18de eeu.

Die mees belangrike politieke verbintenis van die Keltiese kruis bestaan egter met die onafhanklikheids- en ander bewegings van Keltiese minderhede in Europa.


Kategorie:Keltiese kuns
Kategorie:Christelike kuns
Kirsch

duimnael|regs|150px|Schwarzwälder Kirschwasser - kirsch uit die Swartwoud Kirsch (Duits: Kirschwasser), ook bekend as kersiebrandewyn, is, soos die naam aandui, 'n brandewyn wat uitsluitlik van gefermenteerde kersies gedistilleer word. Kersies wat vir kirsch gebruik word is gewoonlik kleiner as kersies wat in winkels aangebied word, maar word deur 'n hoër suikergehalte en sterker geur gekenmerk. Die gehalte van die kirsch word hoofsaaklik deur die kersies se geurstowwe bepaal. Kirsch word teen 'n drinktemperatuur van 14-16 °C geniet.

Kirsch is ook 'n gewilde geurmiddel in die kookkuns en 'n belangrike bestanddeel van onder meer Swartwoudkoek, Zuger-kersiekoek (Zuger Kirschtorte), Muotathaler-kersieroomtert (Muotathaler Rahmkirschtorte) en ander Duitse en Switserse koekspesialiteite. Kirsch word in Switserland ook as 'n bestanddeel van kaas-fondues gebruik.

Kirsch uit die Duitse gebied Swartwoud (Schwarzwälder Kirschwasser) is 'n kirsch van oorsprong. Wit alkoholiese dranke soos kirsch, wat van vrugte gedistilleer word, is orals in die Duits-Alemanniese dialekgebied (Baden, Switserland en Elsas) en in Oostenryk gewild.

Kategorie:Alkoholiese drank
Kategorie:Swartwoud
Vleis

duimnael|regs|280px|Verskeie soorte vleis.
duimnael|regs|280px|Vleis op die kole.
duimnael|regs|260px|'n Rol rou boerewors.

Vleis, in sy breedste moderne definisie, is alle diereweefsel wat ten doel het om as voedsel te dien. In dié konteks verwys dit nie net na spierweefsel nie, maar sluit ook vet of nie-spier organe in, insluitend longe, lewers, tonge, vel, breine, murg en niere. Diere wat slegs vleis eet is karnivore.

In die menslike dieet het vleis 'n meer spesifieke doel. Dit is meestal vleis, of sagte weefsel, van enige dier, bestaande uit die skeletale spier en vet wat die bene bedek. Die woord vleis word egter tipies gebruik met verwysing na die vleis van lewende hawe (skape, varke, beeste, ens.), wat geteel en geslag word vir menslike inname, gewoonlik met die uitsluitsel van seekos, pluimvee, wild en insekte.

Die vleisverpakkingsbedryf hanteer die slagting, prosessering en verspreiding van vleis vir menslike gebruik in ontwikkelde lande.
Eksterne skakels

*


Kategorie:Diereprodukte
Bloedoortapping

220px|duimnael|links|'n Bloedskenker se arm met die treknaald in posisie

'n Bloedoortapping is die proses waar bloed of bloedprodukte van een persoon oorgedra word na 'n ander persoon se vaskulêre stelsel (bloedvatstelsel). Bloedoortappings word gedoen om mediese toestande te behandel, bv. na 'n massiewe verlies a.g.v. trauma, sjirurgie, skok of waar die meganisme wat rooibloedselle produseer foutief is.

180px|duimnael|'n Bloedskenker gee bloed
Voorsorg

Die bloed word nie direk van skenker na ontvanger gelei nie, dus nie 'n "oortapping" soos aanjaagkabels tussen twee karbatterye nie. Bloed word eers tydens skenking in 'n spesiale houer (gewoonlik 'n plastieksak) versamel wat aan die naald in die skenker se aar verbind is met 'n plastiekbuisie. Hiervandaan word die bloed eers na die bloedbank gestuur en bevrore bewaar (in kwarantyn), terwyl die nodige laboratoriumtoetse op monsters uitgevoer word om die bloed se veiligheid te verseker. Eers dan mag dit vrygestel word vir toediening aan 'n pasiënt in 'n hospitaal.

140px|duimnael|Eritrosietkonsentraat
140px|duimnael|Trombosietkonsentraat
Verenigbaarheid

Daar word goeie voorsorg getref om te verseker dat die ontvanger se immuunstelsel nie die skenkerbloed sal aanval nie. Daar word ook voorsorg getref dat witbloedselle wat 'n aanval teen die skenker se bloed kan loods, nie oorgetap word nie. Ten spyte daarvan onderdruk bloedoortappings wel die immuunstelsel wat die risiko van komplikasies na chirurgie kan verhoog.
duimnael|Die pasiënt kry 'n bloedoortapping deur die kanule.
duimnael|Bloed tydens die bloedoortappingsproses.
Die twee bekendste klassifikasies vir menslike bloed, nl. A, B, AB, en O asook Rhesus (positief of negatief), word mees-algemeen gebruik. Daar is ook ander rooisel-antigene wat bekend is om verenigbaarheid in 'n sekere mate te bepaal. Hierdie tipe antigene word meer belangrik in mense wat herhaaldelik bloedoortappings moet ondergaan, want hul liggame ontwikkel toenemende weerstand teen bloed van ander mense.
; Vandag
Huidig is tot 40 funksies bekend wat verantwoordelik is vir oorplantingverwerping indien alle weefselantigene in ag geneem word in die bepaling van verenigbaarheid. Daar is reeds 15 tot 19 bekende bloedgroepstelsels geïdentifiseer, wat gekenmerk word deur 400 bekende rooibloedsel-antigene. In die Rhesus-bloedgroeptipering kan teoreties tot 300 opgespoor word.
Oordraaglike siektes

Daar bestaan 'n aantal siektes (byvoorbeeld VIGS, sifilis, hepatitis B, hepatitis C, malaria en andere) wat van skenker na ontvanger oorgedra kan word. Dit het daartoe gelei dat daar streng oortapping-standaarde bestaan in ontwikkelde lande, byvoorbeeld sifting vir VIGS.
Sien ook

* Bloed
* Bloedgroep
* Bloedplasma
* Rooibloedsel
* Suid-Afrikaanse Nasionale Bloeddiens


Kategorie:Hartbloedvatstelsel
Kategorie:Mediese prosedures
Antigeen

'n Antigeen (Grieks: anti= teen + gennan = vorm) is enige ligaamsvreemde stof wat na inokulasie in die liggaam in staat is om aanleiding te gee tot die vorming van antiliggame. Die is 'n stof wat 'n immuunrespons stimuleer. Antigene is gewoonlik proteïene of polisakkariede, maar kan enige tipe molekule wees, insluitend klein molekule (haptene) wat gebind is aan 'n draer-proteïen.
Verwysings

Kategorie:Geneeskunde
Kategorie:Immuunstelsel
Kategorie:Biomolekules
Regensburg

duimnael|links|250px|Die katedraal en steenbrug van Regensburg
Regensburg is 'n stad in die ooste van die Vrystaat Beiere (Duitsland) en die hoofstad van die administratiewe gewes Opper-Palts (Duits: Oberpfalz) met 'n bevolking van meer as 152 000.

Die stad is tydens die Tweede Wêreldoorlog behalwe vir sy nywerheidsgebiede nie deur bomaanvalle verwoes nie en is as een van die pragtigste voorbeelde van 'n Middeleeuse Duitse stad op 13 Julie 2006 deur Unesco as 'n wêrelderfenisgebied gelys. Die stad bewaar nie net 'n ryke argitektoniese en historiese erfenis van die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie nie, maar is as die voormalige Romeinse stad Castra Regina, wat in 179 n.C. deur keiser Marcus Aurelius gestig is, ook een van die oudste stede in Duitsland.

Regensburg se argitektuur weerspieël die politieke, ekonomiese en godsdienstige ontwikkelinge gedurende die Middeleeue en pronk met groot, ruim pleine naas smal, kronkelende straatjies in die historiese stadskern. Welvarende koopmansgesinne het tydens die Hoë Middeleeue van Regensburg 'n internasionale handelsmetropool gemaak en statige pastelkleurige geboue met torings vir hulle laat oprig. Daarnaas het hulle die bou van pragtige sakrale geboue geborg.

Regensburg is die setel van 'n Rooms-Katolieke biskop en beskik oor drie universiteite en technikons. Regensburg is die vierde grootste stad in Beiere en 'n belangrike sentrum van die motor-, masjienbou-, elektrotegniese en suikerbedryf.
Geografie

Regensburg lê in die Neder-Beierse lössvlakte, teen die mees noordelike punt van die Donau in die grensgebied van die landskappe Beierse Woud, Frankiese Jura en die Alpynse voetheuwels.

Die Regenrivier mond naby die historiese stadskern in die Donau uit, en 'n aantal stadswyke lê op eilande in die Donau.
Vervoer

Die eerste gereelde skeepsdiens op die Donau, wat Regensburg met Wene in Oostenryk verbind het, is in 1696 ingestel. Die vaart het destyds nog 'n week geduur - mits skeepvaart op die rivier nie deur lae waterpeile, digte mis of sterk winde belemmer is nie.
Verwysings
Eksterne skakels

* Amptelike Unesco-bladsy


Kategorie:Nedersettings in Beiere
Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Duitsland
Rooibloedsel

regs|frame|Menslike rooibloedselle

'n Rooibloedsel is die mees algemene soort bloedsel, ook bekend as 'n eritrosiet (Grieks erythros = rooi + kytos = hol). Dit is nie 'n egte sel nie, omdat dit nie 'n kern bevat nie, maar dit sirkuleer wel in die bloed. Hierdie selle se belang lê daarin om suurstof van die longe van 'n mens/soogdier aan die liggaamselle te lewer via die bloed.

Die rooi kleur is afkomstig van die hemoglobien in die sel, wat 'n ysterbevattende proteïenmolekuul is wat suurstofmolekule kan bind in 'n suurstofryke omgewing en weer kan loslaat in 'n suurstofarme omgewing.

Mans het ongeveer 5 miljoen rooi bloedliggaampies per milliliter bloed, terwyl daar ongeveer 4800000 rooi bloedliggaampies per milliliter in 'n vrou se bloed is. Die suurstofdraende kapasiteit van die bloed word deur die aantal rooi bloedliggaampies bepaal.

Die leeftyd van 'n rooibloedsel is ongeveer 120 dae. Dit maak tot 99% uit van selle in die bloed. Die ander is witbloedselle en bloedplaatjies. Siektes wat die rooibloedselle betrek sluit in malaria asook sekelselsiekte en talassemie.
Bronne

* Wêreldspektrum, Vol. 3, 104-108, ISBN 0 908409 44 3


Kategorie:Hartbloedvatstelsel
Kategorie:Selle
Val Thorens

Val Thorens is 'n ski-oord in die Franse département Savoie (région Auvergne-Rhône-Alpes). Met 'n hoogte van 2 300 meter bo seevlak is dit die hoogste in Europa. Val Thorens vorm saam met Saint-Martin-de-Belleville, Les Menuires, Méribel, La Tania en Courchevel die skigebied van Trois Vallées.

Val Thorens word gekenmerk deur gereelde sneeuval in die winter en die pragtige uitsig vanuit die Cime de Caron (3 200 meter bo seevlak). Die dorp beskik oor 68 ski-hellings en moderne kabelkargeriewe.
Eksterne skakels

* Val Thorens


Kategorie:Alpe
Kategorie:Alpinisme
Kategorie:Nedersettings in Auvergne-Rhône-Alpes
Kategorie:Rhône-Alpes
Baelen

Baelen (Nederlands: Ba(e)len, Ripuaries: Bååle en Bale, Wallonies: Bailou) is 'n klein Belgiese dorp en munisipaliteit in die noordooste van die Waalse provinsie Luik. Die munisipale gebied het 'n oppervlakte van 86 km² en sowat 4 000 inwoners (2011).

Alhoewel Baelen behoort tot die Franstalige deel van Wallonië praat die inwoners Platdiets, 'n oorgangsdialek tussen die Limburgse en Ripuariese dialek.
Eksterne skakels

* Die amptelike webwerf van die munisipaliteit


Kategorie:Munisipaliteite in Luik (provinsie)
Kategorie:Nedersettings in Luik (provinsie)
Gianni Versace

Giovanni "Gianni" Versace (Italiaans: [ˈdʒanni verˈsaːtʃe]; Reggio Calabria, 2 Desember 1946 – Miami, 15 Julie 1997) was 'n charismatiese en begaafde Italiaanse ontwerper van klere en teaterkostuums. Hy is deur Andy Warhol en moderne abstrakte kuns beïnvloed en is as een van die mees kleurvolle en talentvolle ontwerpers van die laat 20ste eeu beskou.
Eksterne skakels

Kategorie:Italianers
Kategorie:Modeontwerpers
Kategorie:Geboortes in 1946
Kategorie:Sterftes in 1997
Rösti

duimnael|regs|350px|Switserse Rösti
duimnael|regs|350px|Leberli met Rösti
Rösti (wat dikwels ook Röschti geskryf word; Frans: pommes de terre rôties) is geroosterde aartappelkoekies en een van die bekendste geregte van die Switserse kookkuns.

Die resep dateer vermoedelik uit die 19de eeu en het oorspronklik veral in die omgewing van Zürich die tradisionele ontbyt van melk- en papgeregte vervang. Rösti het vinnig ook in die omgewing van Bern en in die Franssprekende gebiede van Wes-Switserland gewild geraak, waar hulle pommes de terres rôties ("geroosterde aartappels") genoem is. Die Duitse naam van die gereg is uit Frans ontleen (die kappie oor die o in rôties verwys na 'n s, wat vandag nie meer uitgespreek word nie).

Rösti was aanvanklik veral 'n gewilde ontbyt vir boere, wat hard op hulle plase moes werk. Mettertyd het Rösti egter orals in Switserland tot 'n goedkoop maaltyd en uiteindelik 'n bygereg by die middag- of aandete ontwikkel wat in verskillende variasies berei is. Vandag word dit nog nouliks as 'n ontbyt bedien.

Die hoofbestanddeel van Rösti is steeds gerasperde aartappels wat gerooster word. Hulle word dikwels met 'n verskeidenheid byvoegsels soos uie, spek, kaas, groente, appels of vars kruie verfyn.

Fynproewers verskil nog steeds oor die "juiste" metode van rösti-maak, byvoorbeeld of vars of liewer gekookte aartappels gebruik moet word en ook watter soort aartappels die mees geskikte sou wees vir die gereg. In die algemeen gee die fynproewers van Bern die voorkeur aan gekookte aartappels, terwyl in Zürich en die oostelike Switserland meesal vars aartappels gerasper word.

As 'n bygereg vir 'n souserige vleisdis blyk gekookte aartappels die beste keuse te wees. Word die rösti egter as 'n hoofgereg bedien (byvoorbeeld met 'n kaaskors), word die beste resultate met vars aartappels behaal.

Die Duitse term Röstigraben verwys na die verskil ten opsigte van mentaliteit en politieke oortuigings tussen Duits- en Franstalige Switsers en word dikwels gebruik, wanneer 'n verkiesing of referendum verskillende uitslae in die Duits- en Franstalige gebiede oplewer.


Kategorie:Switserse kookkuns
Kategorie:Gebak