Jamaika

Jamaika (Engels: Jamaica, [dʒəˈmeɪkə], ) is 'n eilandstaat van die Groot-Antille met 234 kilometer in lengte en 80 kilometer in breedte. Jamaika is in die noorde van die Karibiese See geleë en is naas Kuba, die Dominikaanse Republiek, Haïti en die Bahamas die vyfde grootste eilandstaat van die streek. Jamaika beslaan 'n oppervlakte van 10 991 km² en het 'n bevolking van 2 823 713 in 2024 gehad. Jamaika is in die suide van Kuba, in die weste van Hispaniola en in die suidooste van die Kaaimanseilande geleë. Die hoofstad en grootste stad is Kingston. Ander bekende nedersettings sluit in May Pen, Montego Bay en Spanish Town.

duimnael|links|Nasa-satellietbeeld van Jamaika
duimnael|links|Kaart van Jamaika
duimnael|links|'n Plantasie word tydens die Baptiste-oorlog van 1831–32 aan die brand gesteek
duimnael|links|Harbour Street, Kingston, ca. 1820
Die inheemse bevolking, die Taíno, het die eiland in Arawak Xaymaca genoem, wat "land van woud en water" of "land van fonteine" beteken. Jamaika is in 1494 deur Christophorus Columbus vir Europa ontdek en Santiago genoem. Dit het in 1509 'n Spaanse kolonie geword en is by Nieu-Spanje ingelyf. Die meeste lede van die inheemse Arawak- en Taíno-volke het aan siektes beswyk en die Spanjaarde het slawe uit Wes-Afrika ná die eiland gebring. In 1655 is die eiland deur Engeland verower en na Jamaica hernoem. Jamaika het 'n basis vir kapers geword wat Spaanse skepe op pad na Europa geplunder het. In 1833 is slawerny in die Britse Ryk verbied. Tussen 1958 en 1962 het dit saam met ander Britse kolonies in die Karibiese gebied deel uitgemaak van die Wes-Indiese Federasie.

Op 6 Augustus 1962 het Jamaika van die Verenigde Koninkryk onafhanklik geword. Jamaika is 'n grondwetlike monargie binne die Britse Statebond en Charles III van die Verenigde Koninkryk is die staatshoof van dié land. Bekende Jamaikane sluit in die sanger Bob Marley (1945–1981) en die naelloper Usain Bolt (* 1986). Die Jamaikaanse kultuur is vir sy Reggae-musiek en Rastafarianisme bekend. Die eiland is 'n gesogte vakansieplek en die ekonomie is veral op buitelandse bankdienste, toerisme en mynbou gebaseer.
Etimologie

Die inheemse bevolking, die Yamaye (ook bekend as Taíno), het die eiland in Arawakan Xaymaca [ʃa͡iˈmaka] genoem, wat "land van woud en water" of "land van fonteine" beteken. Volgens Christophorus Columbus se optekeninge is Yamaye as 'n vroeë Taíno-naam vir die eiland voorgestel.

Jamaikaners verwys na hul tuiseiland as die "Rots". Byname soos "Jamrock", "Jamdown" ("Jamdung" in Jamaikaanse patois), of kort "Ja", is daarvan afgelei.
Sport

Krieket is die nasionale sportsoort van Jamaika en ook die eiland se gewildste sportsoort. Jamaika is een van die eilandstate wat met ander Karibiese state spelers beskikbaar stel vir die Wes-Indiese nasionale krieketspan, een van die "nasionale spanne" in internasionale krieket met toetsstatus. Die Wes-Indiese nasionale krieketspan het aan amper elke krieketwêreldbekertoernooi deelgeneem, die eerste twee toernooie in 1975 en 1979 gewen en slegs die 2023-toernooi misgeloop. Daarbenewens kon hulle die T20I-wêreldbekertoernooi twee keer (in 2012 en 2016), en beide die Kampioenetrofee (in 2004) en die o/19-krieketwêreldbeker (in 2016) eenkeer wen. Saam met Antigua en Barbuda, Barbados, Grenada, Guyana, St. Kitts en Nevis, St. Lucia en Trinidad en Tobago het Jamaika die Krieketwêreldbeker 2007 aangebied, wat deur die verdedigende kampioen Australië gewen is.

Rugby is deur Britte na Jamaika saamgebring, maar die nasionale span spel egter slegs teen "kleiner" nasionale spanne en kon tot dusver nog nie vir 'n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie. Hulle kon wel vir die Wêreldrugby o/20-trofee 2008 kwalifiseer.

Sokker is ook gewild op Jamaika en die nasionale sokkerspan kon vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998 kwalifiseer, maar hulle is in die groepfase uitgeskakel.

Jamaika is veral bekend vir sy atlete, waarvan Usain Bolt die suksesvolste wêreldwyd is. Hy het verskeie rekords op Olimpiese Somerspele aangeteken en agt goue medaljes ingepalm (in 2008, 2012 en 2016). Die Jamaikaanse hoofstad Kingston het die Britse Ryk en Statebondspele 1966 gehuisves.
Verwysings
Bronnelys

; Algemeen
*
*
Eksterne skakels

*
* Amptelike webwerf van die Jamaikaanse regering



Kategorie:Britse Statebond
Kategorie:Voormalige Britse kolonies
Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies