JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
दक्षिणकाली मन्दिर

दक्षिणकाली मन्दिर राजधानी काठमाडौँबाट दक्षिण भेगमा करिब १७ किमिको दुरीमा रहेको छ। यो कालीदेवीको मन्दिर हो। यो मन्दिर राजा प्रताप मल्लद्वारा निर्माण गरिएको हो। यो फर्पिङको मुटुस्थित ऐतिहासिक महत्त्वले भरिपूर्ण मन्दिर हो। चारैतिर हरियालीले सजिएको यो मन्दिर दुई नदीको दोभानमा छ। यो मन्दिरमा कालीको मूर्तिबोहक अन्य देवी देवताको मूर्ति पनि छन्।

यहाँ केवल एक मन्दिरमात्र नभई वनभोजका लागि अत्यन्त रमणीय र मनोरञ्जनात्मक दृष्टिले भरिएको स्थल पनि छन्।
राजाहरू पनि यहाँ बर्सेनि वैशाखमा आफ्नो देवाली मनाउन आउँथे। यो शान्त वातावरणमा रमेको छ। त्यहाँ पर्यटन व्यवसाय पनि फस्टाउन सक्छ। यो मन्दिरमा बर्सेनि हजारौं भक्तजन आफ्नो मनोकाङ्क्षा पूरा गर्न आउँछन्। मूलत: दसैंको बेला यहाँ विशेष मेला लाग्छ।
दसैंको नवरात्रीमा यहाँ कैयौँ भक्तजनहरू हाँस, कुखुरा राँगो, बोकाको बलि दिन्छन्। यो मन्दिर धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिकोटले धनी छ।

पहिलेपहिले यो मन्दिरमा देवीको मुर्तिको मुखमै नरिवल फुटाइने गरेकाले देवीका मुखाकृति केही बिग्रिएको देख्न सकिन्छ।
चित्र दिर्धा


File:Dakshin Kali Temple Panorama.jpg|दक्षिणकाली भगवती मन्दिर
File:Daxinkali ktm02.JPG|दक्षिणकाली मन्दिर
File:Dakshinkali Temple Kathmandu Nepal.jpg|दक्षिणकाली मन्दिर
File:Dakshinkali Temple Kathmandu.jpg|दक्षिणकाली मन्दिर
file:People worshiping in Dakshinkali temple.jpg|दक्षिणकाली मन्दिर

यो पनि हेर्नुहोस्

# मन्दिर
# कुम्भेश्वर मन्दिर ()
# वटुक भैरव ()
# बंगलामुखी मन्दिर ()
# चामुन्डा मन्दिर, पाटन ()
# मिन नाथ मन्दिर (चाकुवा ध्यो) ()
# रातो मच्छिन्द्रनाथको भोटो जात्रा
# मच्छिन्द्रनाथ
# सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
# मच्छिन्द्रनाथ रथ जात्रा(दोलखा)
# शक्तिपीठ
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
बज्रयोगिनी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४३३३ रहेको थियो जसमध्ये २०८६ पुरुष र २२४७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९२८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शङ्खरापुर नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १-६ वडाहरू शङ्खरापुर नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ७-९ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

काठमाडौँ जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने मणिचुड पर्वतको दुई पहराको विचमा देवी स्थापना गरी निर्माण गरिदिएको मन्दिर भगवान बुद्धको तपस्याबाट प्रसन्न भई प्रस्तरह रूपमा प्रकट भएकी पार्वती नै बज्रयोगिनी हुन भन्ने आख्यान पाइन्छ। यहाँ बौद्ध र हिन्दु परम्परानुसार देवीको पूजा गरिन्छ। उपत्यका र वरिपरि जिल्लाका भक्तजनले तान्त्रिक देवीको रूपमा बज्रयोगिनीको आराधना गर्छन्। मन्दिरमा बज्रयोगिनी, उग्रतारा, सिंहबाहिनीका मूर्तिहरू देख्न सकिन्छ। नेपालको एक प्राचीन सहर साँखु यसै गाविसमा पर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका ठाउँहरू
जेम्स के. पोल्क

जेम्स नक्स पोल्क अमेरिकाका एघारौँ राष्ट्रपति हुन्। उनको जन्म सन् १७९५ नोभेम्बर २मा नर्थ क्यारोलिना राज्यको मेक्लेनवर्गमा भएको थियो।

उनी सन् १८४५ मार्च ४ देखि सन् १८४९ मार्च ४ सम्म अमेरिकाका राष्ट्रपति थिए।

उनको निधन सन् १८४९ जुन १५मा भयो।
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) राष्ट्रपति प्रत्याशीहरू
भानुअटु

right|130px
right|200px
भानुअटु मुलुक प्रशान्त महासागरमा छ । यसको राजधानी पोर्ट-भिला हो। यहाँ इसाई धर्मका मानिस बस्छन् । यहाँको औपचारिक भाषा बिस्लामा, अङ्ग्रेजी र फ्रेन्च हो ।

करिब १२ हजार २ सय वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको भानुअटुमा २ लाख मानिस बस्छन् । छ प्रान्तमा विभाजित यो मुलुकमा संसदीय प्रजातन्त्र छ ।
८३ वटा टापु मिलेर यो देश बनेको छ । छ प्रान्तमा विभाजित यो मुलुकमा संसदीय प्रजातन्त्र छ ।

भानुअटुलाई इन्टरनेटमा जनाइने कोड डट भियु हो भने यहाँ फोन गर्दा प्रयोग हुने कलिङ कोड +६७८ हो । मुद्राका रूपमा यहाँ भाटु प्रचलनमा छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:ओसिनियाका राष्ट्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
बार्बाडोस

बार्बाडोस ( or ) क्यारेबियन क्षेत्रमा अवस्थित राष्ट्र हो । इसाई धर्म यहाँको मुख्य धर्म हो । अङ्ग्रेजी यहाँको मुख्य भाषा हो ।

सन् १९६६मा संयुक्त अधिराज्यबाट स्वतन्त्र भएको यो मुलुकको राष्ट्रप्रमुख भने बेलायती राजसंस्था प्रमुख रहन्छ अर्थात् यो राष्ट्र राष्ट्रमण्डलको सदस्य हो ।
संसदीय प्रजातन्त्र रहेको बार्बाडोसमा दुई संसद छन् । हाउस अफ एसेम्बलीमा २८ सदस्य र सिनेटमा २१ सदस्य रहन्छन् । दुवै सदनका सदस्यको म्याद पाँच वर्षे हुन्छ ।
जनसङ्ख्या

इतिहास

भूगोल

राज्यनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सूची
बाहिरी लिङ्कहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
बुरुन्डी

बुरुन्डी (), आधिकारिक नाम गणतन्त्र बुरुन्डी (, ; , ) अफ्रिका महादेशमा अवस्थित भू-परिवेष्ठित राष्ट्र हो । यसको उत्तरमा रुवान्डा, पूर्व तथा दक्षिणमा तान्जानिया छ । पश्चिममा तान्गान्यिका ताल र प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र छ । यो अफ्रिका महादेशको पूर्वी क्षेत्रमा छ ।

यो देश सन् १९६२ जुलाई १मा स्वतन्त्र भएको हो । त्यसअघि यो देशमा बेल्जियमले शासन गर्दै आएको थियो ।

बुरुन्डी को क्षेत्रफल २७ हजार ८ सय ३४ वर्ग किलोमिटर छ । यो देश अफ्रिका महादेशका साना देशहरूमध्येको एक हो । बुरुन्डी को राजधानी बुजुम्बुरा हो । बुरुन्डी को जनसङ्ख्या ६३ लाख ७० हजार ६ सय ९ छ ।
त्यहाँका कूल वासिन्दामध्ये ८५ प्रतिशत हुतु जातिका छन् । १४ प्रतिशत तुत्सी छन् भने एक प्रतिशत त्वा जातिका बस्छन ।

यहाँको मुद्रालाई बुरुन्डी फ्रांक भनिन्छ । यहाँबाट कफि, चिया, कपास जस्ता वस्तु अन्य देशमा पठाइन्छ । यहाँ रूण्डी, फ्रेन्च र स्वाहिली भाषा बोलिन्छ ।
जनसङ्ख्या

इतिहास

भूगोल

राज्यनीति

अर्थतन्त्र

धर्म

जीवनशैली

अरु सम्बन्धित विषयहरू

सन्दर्भ सूची
बाहिरी लिङ्कहरू

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अफ्रिका
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
नक्साल भगवती

नक्साल भगवती काठमाडौँ उपत्यकाका प्रसिद्ध शक्तिपीठ मध्येको एक हो। यो मन्दिरमा सोह्र भूजायुक्त देवीको मूर्ति रहेको छ। भगवती दुर्गाकै रूपमा पुजिने नक्साल भगवती प्रति काठमाडौँ उपत्यकाका भक्तजनहरूको ठूलो आस्था रहेको पाइन्छ।
चित्र दिर्घा


File:Naxal bhagawati .jpg
File:Naxal bhagawati temple .jpg

यो पनि हेर्नुहोस्

# मन्दिर
# वटुक भैरव ()
# बंगलामुखी मन्दिर ()
# चामुन्डा मन्दिर, पाटन ()
# मिन नाथ मन्दिर (चाकुवा ध्यो) ()
# रातो मच्छिन्द्रनाथको भोटो जात्रा
# मच्छिन्द्रनाथ
# सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
# मच्छिन्द्रनाथ रथ जात्रा(दोलखा)
फोटो ग्यालरी
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:शक्तिपीठ
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
श्रेणी: विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
नरबहादुर भण्डारी

नरबहादुर भण्डारी ( जन्म ५ अक्टूबर १९४० - मृत्यु १६ जुलाई २०१७ ) पश्चिम सिक्किमको सोरेङ भन्ने ठाउँको मालबासे गाउमा भएको हो। उनी एक लोकप्रिय भारतीय राजनीतिज्ञ हुन, जो १९७९ देखि १९९४ सम्म सिक्किमको मुख्यमन्त्री थिए र सिक्किम संग्राम परिषद लाई नेतृत्व प्रदान गरे। राज्यमा अस्थिरताको अवधि पछि, उनी १९७९मा नियुक्त गरिएको थियो। उनले १९८४ र १९८९को चुनावमा १९८९ सम्म शक्ति कायम गरे।।

१४ अक्तूबर १९७९ मा आयोजित राज्य विधानसभाको चुनावमा, सिक्किम संग्राम परिषदले बहुमत स्थान प्राप्त गर्‍यो र नर बहादुर भण्डारीले १८ अक्टूबरमा मुख्यमन्त्री के रूपमा शपथ ग्रहण गरे।
सेवा

वर्तमानमा उनी सिक्किम प्रदेश काङ्ग्रेस समिति (SPCC) का एक सदस्य हुन। उनले भारतीय राष्ट्रीय काङ्ग्रेस (आई)मा उनको पार्टीलाई विलय गरे र त्यसको अध्यक्ष छन। उनको पार्टीले २००९ को विधानसभा चुनावमा वर्तमान मुख्यमन्त्री पवन कुमार चाम्लिङ्लाई गद्दीबाट हटाउने आशा लिएको थियो तर उनिहरूको पक्षमा परिणाम आएन। त्यहाँ चाम्लिङ सरकारद्वारा निर्वाचनको बेला खराब आचारण गरेको आरोप छ। तर उनिसँग अहिले पनि ग्रामीण जनता बीच एउटा धेरै राम्रो जनादेश छ , उनी सिक्किमका आदिवासी जनता बीच पनि प्रसिद्ध छन। उनी चामलिंग सरकारको बिरुद्द सदैब एउटा शक्तिशाली विपक्ष खडा गर्न सक्षम छन। उनी अहिले पनि सिक्किम प्रदेश काङ्ग्रेस समिति के अध्यक्ष का पद बहन गरी रहेका छन।

आजसम्म यो देखिएको छ कि नरबहादुर भण्डारी सिक्किमको सबैभन्दा प्रिय र लोकप्रिय मुख्यमन्त्री हुन। उनको वक्तृत्वकलाले जनतालाई घण्टौ सम्म मंत्रमुग्ध राख्दछ। भण्डारी आफ्नो रणनीतिबाट प्रसिद्ध छन, उनी अहिले पनि केंद्रीय नेता लगायत बिच सुपरिचित छन। एउटा सच्चा सिक्किमे भएकोमा उनी गर्व गर्दछन।

सिक्किमले, उनको कार्यकालको अबधिमा सम्पूर्ण विकास देख्यो। ग्रामीण विद्युतीकरण पुरा गरिएको, ग्रामीण सडक, धेरै पुल, सिक्किम मणिपाल विश्वविद्यालय, लोयोला कॉलेज( सिक्किममा एकमात्र शिक्षा कॉलेज) उनको कार्यकालमा बनाईएको थियो। उनी अपने कार्यकालको अबधिमा सांप्रदायिक सद्भावको कुरा गर्दथे, जो अहिले सिक्किममा मौजूद छैन।
सम्मान

नेपालबाहिर नेपाली भाषा र साहित्यको समुन्नतिमा व्यक्तिगत तथा संस्थागत स्तरमा असाधारण योगदान गरिरहेबापत वि.सं. २०४७ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गरियो ।
सन्दर्भ


बाह्य कडीहरू

* मदन पुरस्कार गुठी


श्रेणी:सिक्किमका मुख्यमन्त्रीहरू
श्रेणी:सोरेङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू
सिक्किम सङ्ग्राम परिषद्

सिक्किम सङ्ग्राम परिषद् भारतीय राज्य सिक्किम भएको एउटा राजनीतिक दल हो। १९७९ मा, अस्थिरताको अवधि पछि, एक लोकप्रिय नेतानरबहादुर भण्डारीको नेत्रीत्वमा सत्ता प्राप्त गरे र उनकै अध्यक्षतामा मन्त्री परिषद् गठन गरे। भण्डारी १९८४ र १९८९ को निर्वाचनमा सत्तामा कायम रहे, तर त्यसपछि सिक्किम डेमोक्रेटिक फ्रन्टलाई पराजय भए पछि , यो १९९९ निर्वाचन देखि बडारिएको छ। सिक्किम सङ्ग्राम परिषद्ले २००४को निर्वाचनमा राज्य विधानसभामा कुनै पानी स्थान जित्न सकेंन।

श्रेणी:सिक्किमका राजनीतिक दलहरू
इन्द्रायणी

इन्द्रायणी काठमाडौँ एक प्रसिद्ध मन्दिर तथा शक्तिपीठ हो । यो मन्दिर विष्णुमती नदीको पूर्व किनारमा रहेको छ । यो लुती अजिमाको मन्दिर हो। वंशावली का अनुसार कलिगत संवत् ३८२५ मा काठमाडौँ नगर निर्माण गर्दा राजा गुणकामदेवले देशरक्षार्थ नगरको चारैतिर लुमडी अजिमा, कङ्ग अजिमा, म्हेपी अजिमा, मैती अजिमा, तकती अजिमा, ङेतमरु अजिमा, बछला अजिमा, लुती अजिमा स्थापना गरी खटजात्रा चलाएका हुन्। नेपालको विभिन्न स्थानहरूमा लुती अजिमाको स्थापना गरेर पूजा गरिंदै आएको छ ।
भक्तपुरको इन्द्रायणी देवी

इन्द्रजात्राको दिन भक्तपुरको इन्द्रायणी देबीको खट यात्रा अवेर राति हुने गर्दछ। त्यसको भोलिपल्ट भने खटलाई सिद्धपोखरीमा राखिन्छ। यसै दिन यहाँ मेला लाग्ने गरेको हो। मेलाका दिन बिहान पख भक्तजनहरूको सिद्धपोखरीमा स्नान गर्नको लागि जाने गरेका छन्। दिउसोतिर बाजागाजा सहित इन्द्रयाणीको खट ल्याइए पछि भने पूजा अर्चना हुने गर्दछ। इन्द्रायणीको जात्रा हुने भएकोले यस पोखरीलाई इन्द्रसरोबर पनि भन्ने गरिएको छ। एक दशक अघि पोखरी पुरिन लागेको बेलामा लोप हुने देखिएको सिद्धपोखरी मेला केही वर्ष यता फेरी भब्यताका साथ मनाउन थालिएको हो। चारैतिर पर्खालले घेरिएको पोखरी परिसरमा साँझ सात बजे पछि प्रबेश निषेध गरिएको छ। दिपावलीको गरिने भएकोले वर्षको एक चोटी यसै दिन मात्र सिद्धपोखरी राति अवेर सम्म खुल्ला रहन्छ। भक्तपुर कै सबैभन्दा ठूलो पोखरीको रूपमा रहेका यस पोखरीलाई स्थानीय भाषामा तःपुखु पनि भन्ने गरिएको छ। पोखरीको करीब ९ मिटरको परिधि परिक्रमा गर्न सरदर १० मिनेट समय लाग्ने गर्दछ। मेलाका दिनमा पोखरीका चार वटा ढोका मध्ये पुर्बको एउटै ढोका मात्र खुल्ला राखिन्छ।
मकवानपुरको इन्द्रायणी

उत्तरी मकवानपुरको पालुङ खेल्पु डाँडाको इन्द्रायणी चौरमा इन्द्रायणी भगवतीको मन्दिर छ । यहाँको तीनवर्षे मेला र रथ यात्रा त्यस भेकमा प्रसिद्ध रहेको छ। बिहानै पालुङ-६, पालुङ बजारबाट पकाएको चामलको गोजा इन्द्रायणी मन्दिरमा पुर्‍याएपछि रथलाई खेल्पु डाँडामा रहेको इन्द्रायणी मन्दिरमा लैजाने चलन रहेको छ। धार्मिक किम्बदन्तीअनुसार इन्द्र र रावणबीच लर्डाईँ हुँदा हारेका इन्द्रले स्वर्ग छाडेपछि इन्द्रपत्नी इन्द्रायणीले श्रीमान युद्धमा मरेको आशंकामा इन्द्रायणी मन्दिर नजीकै रहेको सतीघाटमा सती जान लाग्दा आकासवाणीमा इन्द्रले आफू नमरेको जानकारी दिएपछि खुसीयालीमा जात्रा मनाउन थालिएको हो।
मेलामा पालुङ-३ र ६ का बासिन्दाले ठगु जुजु (ठकुरी राजा) को पूजा गर्ने गरेका छन्। स्थानीय भक्तजनहरूले भाकलका बोका, कुखुरा, हाँसको बलि दिएपछि मात्र अन्यत्रबाट आएका भक्तजनका भाकलको पूजाआजा गर्ने चलन रहेको छ। उत्तरी मकवानपुरको सबैभन्दा बढी बलि दिने मेलाको रूपमा लिइने इन्द्रायणी मेला इन्द्रायणी चौरमा ल्याएको रथ फिर्ता गरेपछि नाचगान भजनका साथ रमाइलो गर्दै समापन गरिन्छ। मेला भर्न मकवानपुर, चितवन, वीरगञ्ज देखिका भक्तजनहरू पालुङ आउने गरेका छन् ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यी पनि हेर्नुहोस्

शक्तिपीठ


श्रेणी:शक्तिपीठ
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
फ्र्याङ्कलिन पियर्स

फ्र्यांकलिन पार्स अमेरिकाका चौधौँ राष्ट्रपति हुन् । उनको जन्म सन् १८०४ नोभेम्बर २३ मा भएको थियो । उनी सन् १८५३ मार्च ४ देखि सन् १८५७ मार्च ४ सम्म अमेरिकाका राष्ट्रपति थिए । उनी न्यु ह्याम्सर राज्यबाट राष्ट्रपति हुने एक मात्र व्यक्ति हुन् । उनको निधन सन् १८६९ अक्टोबर ८ मा भयो ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू
सिक्किम प्रजातान्त्रिक मोर्चा

सिक्किम डेमोक्रेटिक फ्रन्ट भारतीय राज्य सिक्किमको सबैभन्दा ठूलो र सत्तारूढ राजनीतिक दल हो। यो राजनीतिक दलको नेतृत्व भूतपूर्व मुख्यमन्त्री पवन कुमार चाम्लिङ द्वारा भएको छ र उनले १९९४ देखि राज्यमा शासन गरिरहेका छन्। दलले १९९९ र २००४ को राज्य विधानसभा निर्वाचनमा तीब्र गतिले अघि बढी आफ्नो स्थिति मजबूत गरेको छ। सन २००४ को विधानसभा निर्वाचनमा यो दलले ३२ मध्ये ३१ स्थान जित्यो। सन २००९ को विधानसभा निर्वाचनमा दलले प्रष्ट अग्रगति लिदै सबै ३२ स्थान जित्यो। यसले एक मात्र लोकसभा सीट पनि कायम राख्यो।
आधिकारिक वेबसाईट

* Sikkim Democratic Front
सन्दर्भ

श्रेणी:सिक्किमका राजनीतिक दलहरू
मत्स्य पुराण

मत्स्य पुराणमा भगवान् श्रीहरिको मत्स्य अवतारको मुख्य कथाका साथ अनेक तीर्थ, व्रत, यज्ञ, दान आदिको विस्तृत वर्णन गरिएकोछ। यसमा जल प्रलय, मत्स्य अनि मनुको संवाद, राजधर्म, तीर्थयात्रा, दान महात्म्य, प्रयाग महात्म्य, काशी महात्म्य, नर्मदा महात्म्य, मूर्ति निर्माण माहात्म्य एवं त्रिदेवको महिमा आदिमाथि पनि विशेष प्रकाश पारिएकोछ। चौध हजार श्लोकहरू भएको यो पुराणप्राचीन ग्रन्थहरू मध्येको एउटा हो।
मत्स्य पुराणको संक्षिप्त जानकारी

thumb|275px|मत्स्य अवतार
यस पुराणमा सात कल्पहरूको कथन छ, नृसिंह वर्णनदेखि शुरु भएर यो चौदह हजार श्लोकहरूको पुराण हो। मनु र मत्स्यको संवादबाट शुरु भएर ब्रह्माण्डको वर्णन ब्रह्मा देवता र असुरहरूको उत्त्पत्ति, मरुद्गणहरूको प्रादुर्भाव यसपछि राजा पृथुका राज्यको वर्णन वैवस्त मनुको उत्पत्ति व्रत र उपवासहरूको साथ मार्तण्डशयन व्रत द्वीप र लोकहरूको वर्णन देव मन्दिर निर्माण प्रासाद निर्माण आदिको वर्णन छ। यस पुराणका अनुसार मत्स्य (माछा)को अवतारमा भगवान विष्णुले एक ऋषिलाई सब प्रकारका जीव-जन्तु एकत्रित गर्नकालागि भनें र पृथ्वी जब जलमा डुबीरहेथ्यो, तब मत्स्य अवतारमा भगवानले ती ऋषिको नांउको रक्षा गरे। तत्पश्चात ब्रह्माले पुनः जीवनको निर्माण गरे। अर्को मन्यता अनुसार एउटा राक्षसले जब वेदहरू चोरेर सागरमा लुकाइदियो, तब भगवान विष्णुले मत्स्य रूप धारण गरेर वेदहरू भेट्टाएका थिए र पुनः स्थापित गरेका थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पुराण
हरिवंश पुराण

हरिवंश पर्व महाभारतको अन्तिम पर्व हो यसलाई हरिवंशपुराणको नामले पनि जानिन्छ हरिवंशपुराण भविष्यपर्वमा पुराण पञ्चलक्षणका सर्गप्रतिसर्गका अनुसार सृष्टिको उत्पत्ति, ब्रह्मको स्वरूप, अवतार गणना र सांख्य तथा योगमाथि विचार गरिएको छ। स्मृतिसामग्री तथा सांप्रदायिक विचारधाराहरू पनि यस पर्वमा अधिकांश रूपमा पाइन्छ।
विष्णुपर्वमा नृत्य र अभिनयसम्बन्धि सामग्री मौलिक रूपमा पाइन्छ।
संक्षिप्त कथा
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:पुराण
कूर्म पुराण

महापुराणहरूको सूचीमा पंध्रौं पुराणको रूपमा गनिने कूर्मपुराणको विशेष महत्त्व छ। सर्वप्रथम भगवान् विष्णुले कूर्म अवतार धारण गरेर यो पुराण राजा इन्द्रद्युम्नलाई सुनाएका थिए, पुनः भगावन् कूर्मले त्यहि कथानक समुद्र-मन्थनको समयमा इन्द्रादि देवताहरू तथा नारदादि ऋषिगणलाई सुनाएका थिए। तेस्रो पल्ट बार नैमिषारण्यको द्वादशवर्षीय महासत्रको अवसरमा रोमहर्षण सूतद्वारा यस पुराणलाई अट्ठासी हजार ऋषिहरूले सुने। भगवान् कूर्म द्वारा कथित भएको कारण नै यस पुराणको नाम कूर्म पुराण विख्यात भयो। सत्रह श्लोकहरूको यो पुराण विष्णुजीले राजा इन्द्रद्युम्नलाई दिएकाथिए। यसमा विष्णु र शिवको अभिन्नता कहिएको छ। पार्वतीका आठ सहस्र नाम पनि बताइएकोछ। काशी अनि प्रयाग क्षेत्रको महात्म्य, ईश्वर गीता, व्यास गीता आदि पनि यसमा समाविष्ट छन्। यद्यपि कूर्म पुराण एक वैष्णव प्रधान पुराण हो, तथापि यसमा शैव तथा शाक्त मतको पनि विस्तृत चर्चा गरिएकोछ। यस पुराणमा पुराणहरूमा पाँच प्रमुख लक्षणों-सर्ग, प्रतिसर्ग, वंश, मन्वन्तर एवं वंशानुचरितको क्रमबद्ध तथा विस्तृत विवेचन गरिएकोछ।
विस्तार

यस पुराणमा १७,००० श्लोक छन्, यस पुराणमा पुराणहरूमा पाँच प्रमुख लक्षणहरू- सर्ग, प्रतिसर्ग, वंश, मन्वन्तर एवं वंशानुचरितको क्रमबद्ध तथा विस्तृत विवेचन गरिएको छ एवं सबै विषयहरूको सानुपातिक उल्लेख गरिएकोछ। बीच-बीचमा अध्यात्म-विवेचन, कलिकर्म र सदाचार आदिमा पनि प्रकाश पारिएकोछ।
संक्षिप्त कथा

रोमहर्षण सूत तथा शौनकादि ऋषिहरूको संवादका रूपमा आरम्भ हुने यस पुराणमा सर्वप्रथम सूतजीले पुराण-लक्षण एवं अट्ठारह महापुराण तथा उपपुराणका नामको परिगणन् गर्दै भगवानका कूर्मावतारको कथाको सरस विवेचन गरेकाछन। कूर्मावतारका प्रसंगमा लक्ष्मीको उत्पत्ति र महात्म्य, लक्ष्मी तथा इन्द्रद्युम्नको वृत्तान्त, इन्द्रद्युम्नद्वारा भगवान विष्णुको स्तुति, वर्ण, आश्रम र तीनको कर्तव्य वर्णन तथा परब्रह्मका रूपमा शिवतत्त्वको प्रतिपादन किया गरिएकोछ। तदनन्तर सृष्टिवर्णन, कल्प, मन्वन्तर तथा युगहरूको काल-गणना, वराहावतारको कथा, शिवपार्वती-चरित्र, योगशास्त्र, वामनवतारको कथा, सूर्य-चन्द्रवंशवर्णन, अनुसूयाको सन्तति-वर्णन तथा यदुवंशका वर्णनमा भगवान् श्रीकृष्णका मङ्गल मय चरित्रको सुन्दर निरूपण गरिएकोछ। यसका अतिरिक्त यसमा श्रीकृष्ण द्वारा शिवको तपस्या तथा उनको कृपाले साम्बनामक पुत्रको प्राप्ति, लिंगमाहात्म्य, चार युगको स्वभाव तथा युगधर्म-वर्णन, मोक्षका साधन, ग्रह-नक्षत्रों का वर्णन, तीर्थ-महात्म्य, विष्णु-महात्म्य, वैवस्तव मन्वतरका २८ द्वापरयुगको २८ व्यासको उल्लेख, शिवका अवतारको वर्णन, भावी मन्वन्तरको नाम, ईश्वरगीता तथा कूर्मपुराणको फलश्रुतिको सरस प्रस्तुति छ। हिन्दुधर्मका तीन मुख्य सम्प्रदाय—वैष्णव, शैव, एवं शाक्तका अद्भुत समन्वयका साथ यस पुराणमा त्रिदेवको एकता, शक्ति-शक्तिमानमा अभेद तथा विष्णु एवं शिवमा परमैक्यको सुन्दर प्रतिपादन गरिएकोछ।


श्रेणी:पुराण
वराह पुराण

यस पुराणमा भगवान् श्रीहरिको वराह अवतारको मुख्य कथाका साथ अनेक तीर्थ, व्रत, यज्ञ, दान आदिको विस्तृत वर्णन गरिएकोछ। यसमा भगवान् नारायणका पूजन-विधान, शिव-पार्वतीका कथाहरू, वराह क्षेत्रवर्ती आदित्य तीर्थको महिमा, मोक्षदायिनी नदीहरूको उत्पत्ति र माहात्म्य एवं त्रिदेवहरूको महिमा आदि्मा विशेष प्रकाश पारिएकोछ।
विस्तार

यह पुराण दुइ भागहरूले युक्त छ र सनातन भगवान विष्णुको माहात्मयको सूचक हो। वराह पुराणको श्लोक संख्या चौबीस हजार छ, यसलाई सर्वप्रथम प्राचीन कालमा वेदव्यास जीले लिपिबद्ध गरेकाथिए। यसमा भगवान् श्रीहरिको वराह अवतारको मुख्य कथाको साथमा अनेक तीर्थ, व्रत, यज्ञ-यजन, श्राद्ध-तर्पण, दान र अनुष्ठान आदिको शिक्षाप्रद र आत्मकल्याणकारी वर्णन छ। भगवान् श्रीहरिको महिमा, पूजन-विधान, हिमालयकी पुत्रीको रूपमा गौरीको उत्पत्तिको वर्णन र भगवान शंकरको साथ उनका विवाहको रोचक कथा यसमा विस्तारसित वर्णित छ। यसका अतिरिक्त यसमा वराह-क्षेत्रवर्ती आदित्य-तीर्थको वर्णन, भगवान श्रीकृष्ण र उनका लीलाहरूको प्रभावले मथुरामण्डल र व्रजका समस्त तीर्थको महिमा र तिनको प्रभावको विशद तथा रोचक वर्णन छ।
कथा

वाराह पुराणमा सबभन्दा पहिला पृथ्वी र वाराह भगवानको संवाद छ, तदनन्तर आदि सत्ययुगको वृतांतमा रैम्य्को चरित्र छ,च दुर्जेयको चरित्र र श्राद्ध कल्प का वर्णन छ, तत्पश्चात महातपा्को आख्यान, गौरीको उत्पत्ति, विनायक, नागगण सेनानी (कार्तिकेय) आदित्यगण देवी धनद तथा वृषको आख्यान छ। त्यसपछि सत्यतपाको व्रतको कथा दिइएकोछ, तदनन्तर अगस्ट्य गीता तथा रुद्रगीता बताइएकोछ, महिषासुरको विध्वंसमा ब्रह्मा विष्णु रुद्र तीनको शक्तिको माहात्म्य प्रकट गरिएकोछ, तत्पश्चात पर्वाध्याय श्वेतोपाख्यान गोप्रदानिक इत्यादि सत्ययुग वृतान्त प्रथम भागमा बताइएकोछ, फेरी भगवर्द्धमा व्रत र तीर्थहरूको कथा छ, बत्तीस अपराधको शारीरिक प्रायश्चित बताइएकोछ, प्राय: सबै तिर्थको पृथक पृथक माहात्मयको वर्णन छ, मथुराको महिमा विशेषरूपले दीएकोछ, त्यसपछि श्राद्ध आदिको विधि छ, तदनन्तर ऋषि पुत्रको प्रसँग सहित यमलोक्को वर्णन छ, कर्मविपाक एवं विष्णुव्रत्को निरूपण छ, गोकर्णको पापनाशक माहात्मय्को पनि वर्णन गरिएकोछ, यस प्रकार वाराहपुराण्को यो पूर्वभाग बताइएकोछ, उत्तर भागमा पुलस्त्य र पुरुराजको सम्वादमा विस्तारको साथ सब तीर्थको माहात्मय्को पृथक पृथक वर्णन छ। सम्पूर्ण धर्मको व्याख्या र पुष्कर नामक पुण्य पर्व का पनि वर्णन छ।





श्रेणी:पुराण
मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम

मुसिकोट नगरपालिका नेपालको कर्णाली प्रदेशको पश्चिम रुकुम जिल्लाको एक नगरपालिका हो। मुसिकोटमा पर्ने खलङ्गा बजार नगरपालिकाको केन्द्र हो। २०७१ पुस २८ मा, साविकका खलङ्गा र साँख गाविसहरूलाई गाभेर नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो भने २०७३ फागुन २७ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा चौखावाङ, भलाक्चा, छिवाङ र स्यालापाखा गाविस वडा नं. ३-४ वडाहरू यसमा गाभिएका थिए।
ऐतिहासिक परिचय

पहिला नेपालमा बाइसे राज्य र चौबिसे राज्य हुँदा एकजना राजाले आफनी मुसी नाम गरेकि एक नोकर्निलाई रुकुममा पठाए। उसले राजालाई रुकुमको कोट भन्ने ठाउँ स्वर्ग झैं सुन्दर भएको भनेर बताईन। राजालाई पनि त्यो ठाउँ निकै मन परेछ र उनले आफ्नो दरबार रुकुममै सारेछन्। उनै राजाले त्यो ठाउँलाई मुसिको नामबाट मुसिकोट राखेछन्। उनको दरबारको आजपनि भग्नावशेष छ ।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार मुसिकोट को कुल जनसङ्ख्या ३४,२७० रहेको छ भने यहाँ ८,६९३ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:पश्चिम रुकुम जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:२०७२ असोज १ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
नरबहादुर साउद

नरबहादुर साउद (२०१९ फागुन ४ -) मदन पुरस्कार विजेता नेपालका कृषि प्राविधिक हुन्। साउँदले कृषि विधामा लेखेको नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती पुस्तकका लागि २०६६ सालको मदन पुरस्कार पाएका हुन्।
जन्म र शिक्षा

उनको जन्म बैतडीको रिम-३ बन्डामा २०१९ सालमा बुबा धनबहादुर साउँद र आमा धर्मादेवी साउँदका सन्तानका रूपमा भएको हो।

उनले गाउँकै पञ्चदेव माविबाट २०३६ सालमा एसएलसी सकेका हुन्। साउँदले रामपुर क्याम्पसबाट २०३९मा कृषिमा आईएस्सी- एजी गरे। ०४१ सालमा सरकारी छात्रवृत्तिमा हिमाञ्चल प्रदेशको कृषि विश्वविद्यालय, पालमपुरबाट कृषि बिषयमा स्नातक, बीएस्सी- एग्री गरे।
जागीर र दुर्घटना

सन् १९८९मा सहायक स्याउ उत्पादन अधिकृतका रूपमा राष्ट्रिय कृषि अनुसन्धान परिषद् खुमलटारबाट सेवा सुरू गरेका हुन्। उनी दुग्ध विकास संस्थानको प्राविधिक अधिकृत बने।

उनी २०४७ मै संस्थानमा कार्यरत थिए। बुटवलबाट सुर्खेत जाँदै गर्दा दूधको ट्यांकर दुर्घटनामा भयो। उनी घाइते भए। साउँदले थुप्रै उपचार गरे पनि सञ्चो भएन। कम्मरमुनि नचल्ने गरी अशक्त भए। दुर्घटनामा परेर अपांग भएपछि माइती गएकी श्रीमती फर्किनन्।

ओछ्यानमै पल्टेर उनले कृति तयार पारे। करिब १० वर्ष लगाएर पुस्तक तयार भएको हो। नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती २०६५ सम्म अपडेट छ। पहिले पाण्डुलिपि साझा प्रकाशन पठाइयो। सुरूमा विश्वास गरिएन। कृषि विशेषज्ञ डा. फणिन्द्रप्रसाद न्यौपानेको पाण्डुलिपि पढेपछि कृषिको क्षेत्रमा प्रथम दर्जाको कृति टिप्पणी गरेपछि किताब २०६७ वैशाखमा मात्र बाहिर आएको हो। साउँदको ९४० पृष्ठको उनको उक्त किताब सात खण्डमा बाँडिएको छ।

अहिले उनी च्याउ उत्पादनसम्बन्धी किताब लेख्दै छन्।

हाल उनी भीमदत्त नगरपालिका-१, उल्टाखाम कन्चनपुरमा बुबा, आमा र बहिनीहरूसँग बस्दै आउनु भएको छ।
बाहिरी लिङ्कहरू

* मदन पुरस्कार गुठी
* मदन र जगदम्बाश्री पुरस्कार साउद र डा. विमललाई
* ओछ्यानमै लेखेर मदन पुरस्कार

श्रेणी:विज्ञान
आगम

हिन्दू आगम

आगम परम्परादेखि आएका हिन्दू धर्मका महत्त्वपूर्ण ग्रन्थ हुन्। वेदका सम्पूरक हुन्। यिनका वक्ता प्रायः शिवजी हुन्छन्।
जैन आगम

जैन-साहित्यको प्राचीनतम भाग ‘आगम’को नामले जानिन्छ। यी आगम ४६ वटा छन्-
१२ अङ्ग : आयारंग, सूयगडं, ठाणांग, समवायांग, भगवती, नायाधम्मकहा, उवासगदसा, अंतगडदसा, अनुत्तरोववाइयदसा, पण्हवागरण, विवागसुय, दिठ्ठवाय।
१२ उपांग : ओवाइय, रायपसेणिय, जीवाभिगम, पन्नवणा, सूरियपन्नति, जम्बुद्दीवपन्नति, निरयावलि, कप्पवडंसिया, पुप्फिया, पुप्फचूलिया, वण्हिदसा।
१० पइन्ना : चउसरण, आउरपचक्खाण, भत्तपरिन्ना, संथर, तंदुलवेयालिय, चंदविज्झय, देविंदत्थव, गणिविज्जा, महापंचक्खाण, वोरत्थव।
६ छेदसूत्र : निसीह, महानिसीह, ववहार, आचारदसा, कप्प (बृहत्कल्प), पंचकप्प।
४ मूलसूत्र : उत्तरज्झयण, आवस्सय, दसवेयालिय, पिंडनिज्जुति। नंदि र अनुयोग।

आगम ग्रन्थ धेरै प्राचीन हुन्, तथा जो स्थान वैदिक साहित्य क्षेत्रमा वेद र बौद्ध साहित्यमा त्रिपिटकको छ, त्यहि स्थान जैन साहित्यमा आगमहरूको छ। आगम ग्रन्थहरूमा महावीरका उपदेशों तथा जैन संस्कृतिसित सम्बन्धित अनेक कथाहरूको सङ्कलन छ।
यो पनि पढ्नुहोस्

*तन्त्र साहित्य (भारतीय)