JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Àwọn ènìyàn dúdú

ní Gúsù ilẹ̀ Áfíríkà.]]
Ẹ̀yà àwọn Ènìyàn dúdú
jẹ́ ọ̀kqn ìpínsísọ̀rí àwọn èya lágbàáyé, látàrí ìrísí àwọ̀ àti ìrísí wọn. Àmọ́ ṣá, kìí ṣe.gbogbo ẹni tí abá pè ní Aláwọ̀ dúdú náà ni wọ́n dú láwọ̀, bí kò ṣe wípé wa fi ma ń ṣàdáyanrí irúfẹ́ ẹ́yà tí ẹnìkan tabí ẹlòmíràn jẹ́ ni. Ní ìlú àwọn aláwọ̀ funfun, wọ́n ma ń tọ́ka sí ẹni tí kò bá fín láwọ̀ bíi tiwọn gẹ́gẹ́ bí ènìyàn dúdú. Wọ́n sábà ma ń lo gbólóhùn "Dúdú" fún àwọn ènìyàn tí wọ́n wá láti Sub-Saharan Africa àti àwọn ènìyàn tí wọ́n bá ti wá láti Oceania. Ẹ̀wẹ̀, àwọn ènìyàn Áfíríkà kìí nàka kìí le ara wọn ní "Dúdú" gẹ́gẹ́ bí àwọn aláwọ̀ funfun ṣe ma ń tọ́ka sí wọn. Wọ́n ka gbólóhùn "Dúdú kún èdè ìperí àwọn aláwọ̀ funfun. The AP Stylebook
Ọ̀nà oríṣiríṣi ni àwọn ènìyàn àwùjọ kọ̀ọ̀kan ma ń lò láti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ bóyá aláwọ̀ dúdú ni ẹnìkan tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Àmọ́ àwọn ọ̀nà wọ̀nyí ti yí padà ní òde òní. Púpọ̀ nínú àwọn orílẹ̀-èdè àgbáyé lónìí ni wọ́n lè pe ẹnìkan ní aláwọ̀ dúdú látàrí àwọ̀ tàbí irúfẹ́ ipò tí ẹni bẹ́ẹ̀ bá wà ní àwùjọ àwọn ènìyàn kan. Ní orílẹ̀-èdè Bríténì, wọ́n lè tọ́ka sí Dúdú gẹ́gẹ́.bí ẹ́ni àwọ̀ rẹ̀ dúdú, tí kìí ṣe ọmọ bíbí orílẹ̀ Yúróòpù. Ní ẹkùn Australasia, àwọn ma ń tọ́ka sí Dúdú gẹ́gẹ́ bí àwọn tí ìran wọn dú láwọ̀l.
Ní ọkàn ẹnikẹ́ni, àwùjọ, Ìlú, agbègbè tàbí orílẹ̀-èdè yóòwù lágbàáyé, gbólóhùn Dúdú jẹ́ gbólóhùn ijọ́un, tí ó ń tàbùkù, kó ẹrẹ̀ báni tabí gbólóhùn ìfojú pani rẹ́ tí kò yẹ.kí ẹnikẹ́ni ó ma lò láti ṣàpèjúwe, tọ́ka, tàbí ṣàdáyanrí ẹnìkan, tàbí àwùjọ ènìyàn kankan lágbàáyé. Bí kìí ṣe láti fi sọ irúfẹ́ àwọ̀ tí irúfẹ́ ẹni tàbí àwọn ènìyàn náà ní.
Ilẹ̀ Áfíríkà
Apá Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà

ní Àárín Ìlà-Oòrùn àti Apá Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà ní àsìkò Middle Ages.]]
Ọpọ àwùjọ àwọn ènìyàn aláwọ̀ dúdú apá Àríwá ilẹ̀ Áfíríkà ni wọ́n ti wà ṣáájú kí wọ́n ó to ní ìmọ̀ àti òye a ń kọ̀tàn nípa àwọn ènìyàn. Àwọn mìíràn lára wọn jẹ́ àwọn ènìyàn tí wọ́n tẹ̀dó sí àwọn ìletò káàkiri látàrí òwò àti kárà-kátà tí wọ́n ma ń ṣe, tàbí lẹ́yìn tí àwọn Lárúbáwá kò wọn lẹ́rú ní ńkan bí ọ̀rùndún méje sèyìn (7th centuries). women, a community of recent Sub-Saharan African origin residing in the Maghreb.]]
In the 18th century, the Moroccan Sultan Moulay Ismail "the Warrior King" (1672–1727) raised a corps of 150,000 black soldiers, called his Black Guard.
Àwọn Itokasi
Kollington Ayinla

Kọ́láwọlé "Kollington" Ayinla (tí a bí ní ọdún 1953) jẹ́ òlòrín fújì ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó wá láti ilọta, èyí tí í ṣe abúlé kan tí ó wà ní gbangba ìlú Ìlọrin ní Ìpínlẹ̀ Kwara, orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ènìyàn tún ma ń pe Kollington Ayinla ní Bàbá Alátíká, Kèbè-n-Kwara, àti Bàbá Alágbàdo.
Ìgbésí ayé

Ayinla ati olùbádíje ọ̀rẹ́ rẹ, Ayinde Barrister ni wọ́n fi sí ipò kanná àn gẹ́gẹ́ bí i àwọn òṣèré olórin méjì tí ó gbajúmọ̀ jùlọ tí wọ́n sì tún jẹ́ àwọn tí ó jẹ gàba lórí orin fújì láti ìgbàtí orin fújì ti bẹ̀rẹ̀ ní àwọn ọdún 1970 sí àwọn ọdún 1990 ní àkókò tí orin fújì ti di ijó tí ó gbajúmọ̀ tí àwọn ènìyàn ń jó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Laarin àwọn ọdún 1970 sí àwọn ọdún 1980, Kollington wà ní ipò kanna pẹ̀lú Barrister gẹgẹ bí i aṣíwájú àti gbajúmọ̀ fún àwọn orin fújì bí i àpàlà àti wákà ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Àwọn ẹlẹ́sìn mùsùlùmí ni wọ́n pọ̀jù nínú àwọn tí ń kọ àwọn orin fújì yí tí wọ́n sì ń ṣe àmúlò ohùn wọn láti kọ wọ́n ṣùgbọ́n tí wọn kò ṣe àmúlò gìtá láti le ṣe àfihàn ìjìnlẹ̀ ohùn orin ìbílẹ̀. Kollington bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ gbígba orin sílẹ̀ fún EMI ti ilẹ̀ Nàìjíríà ní ọdún 1974, àti wípé ní ọdún 1978, iṣẹ́ orin kíkọ rẹ yọrí sókè fún ìgbà díẹ̀ ju ti barrister lọ ní àkókò tí ó mú Ìlu-Bàtá wọ inú orin fújì ( títí di àkókò yẹn, ìlù aláfisọ̀rọ̀ tàbí aláfùnpọ̀ ni wọ́n má ń lò fún orin fújì) èyí tí ó mú ìwúrí bá àwọn tí ó ń ra àwo orin fújì. Ní ọdún 1982, nígbàtí orin fújì bẹ̀rẹ̀ sí ní fi igbagágba pẹ̀lú orin jùjú gẹ́gẹ́ bí i orin ìbílẹ̀ tí ó gbajúmọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Kọllington ṣe ìdásílẹ̀ àmì ìdánimọ̀ orí àwo-orin tirẹ̀ tí ó pè ní kollington Records nípasẹ̀ èyí tí ó fi gbé àwo-orin ọgbọ̀n, ó kéré jù, jáde laarin ọdún márùn ún. Bí orin fújì ṣe ń gbajúmọ̀ si tí ̀atìlẹyìn àwọn olólùfẹ́ orin àwọn òṣèré méjèèjì yí si ń pọ̀ si nípasẹ̀ ríra àwo-orin wọn, bẹ́ ẹ̀ gẹ́gẹ́ ni ìṣọ̀tá tí ó wà laarin Kollington àti Barrister n dinku. Ní ọdún 1983, Kọllington àti Barrister ní ànfààní làti dúró ní ẹ̀gbẹ́ ara wọn nígbà tí wọ́n lọ bá wọn ṣọ̀fọ̀ níbi ìsìnkú Haruna Iṣọla tí í ṣe gbajúmọ̀ olórin àpàlà. Ní́ àárín àwọn ọdún 1980s ní ifagagbága tuntun òmíràn tún jẹyọ pẹ̀lú Salawa Abẹni, ọba wákà, ẹni tí ó ń sòkò ọ̀rọ̀ èébú sí kọllington Ayinla lórí oríṣiríṣi àwọn àwo-orin tí wọ́n gbé jáde àti èyí tí ó tako àwọn àwo-orin tí ó jáde. Ó jẹ́ ǹ kan ìbànújẹ́ pé àwọn tí kì i sọ èdè yòrùbá rí àwọn ọ̀rọ̀ àlùfànṣá yi gẹ́gẹ́ bí i àwọn ọ̀rọ̀ tí kò mú òye dání, bíòtilẹ̀jẹ́ wípé àfilọ̀ ẹ̀rú-ìlù àti orin afúnra yi kárí gbogbo àgbáyé.

Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1980s, Ayinla bẹ̀rẹ̀ ilé-iṣẹ́ àwo-orin tirẹ̀, èyí tí ó sọ ní Kollington Records láti má a ṣe àgbéjáde àwọn orin rẹ̀. Títí di òní yi, Kollington wà gẹ́gẹ́ bí i olórin aláìlẹ́gbẹ́, lẹ́yìn tí ó ti ṣe àkọsílẹ̀ àwo-orin àádọ́ta èyí tí ó jẹ́ wípé púpọ̀ nínú wọn ni wọ́n gbé jáde ní ilẹ̀ Nàìjíríà.

Ní ọdún 2019, Ayinla sọ wípé níṣe ni ò un fi iṣẹ́ ológun sílẹ̀ fún iṣẹ́ orin.
Awon Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn akọrin fújì ará Nàìjíríà
Paul Krugman

Paul Robin Krugman (; ojoibi February 28, 1953) je onimo ikowo, alayokakiko ati olukowe omo orile-ede Amerika. O je Ojogbon Oro Okowo ati Ikariaye ni Woodrow Wilson School of Public and International Affairs, Yunifasity Princeton, Ojogbon Centenary ni London School of Economics, ati akoro olootu fun The New York Times. Ni 2008, Krugman gba Ebun Iseranti Nobel ninu Oro-okowo fun afikun re si Ero Idunaduna Tuntun ati Jeografi Oro-Okowo Tuntun. Iwe-iroyin igbadegba Prospect Magazine diboyan gege bi omowe eni ekefa larin awon 100 tolewaju lagbaye ni 2005.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1953
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel nínú Ọ̀rọ̀-Òkòwò
Ẹ̀ka:Àwọn ẹlẹ́bùn Nobel ará Amẹ́ríkà
Chris Ngige

Christian Nwabueze Ngige (bíi ní Ọjọ́ kẹjọ Oṣù kẹjọ Ọdún 1952) jẹ́ gómìnà Ipinle Anambra, Nàìjíríà láti Ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù karún Odún 2003 di Ọjọ́ kẹtàdínlógún Oṣù kẹta Odún 2006 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú People's Democratic Party. Wọ́n dìbò yàn wọlé gẹ́gẹ́ bí aṣojú àárín Anambra ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti ilẹ̀ Nàìjíríà ní Oṣù kẹrin Ọdún 2011 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Dabo Aliyu

Olùrànlọ́wọ́ Ìǹspẹ́kítọ̀ Gbogbogbò ti ọlọ́pàá (fẹ̀hìntì) Dabo Aliyu CON mni psc jẹ́ Alákoso ìjọba ní ìpínlẹ̀ Anambra láti Oṣù kọkànlá sí Oṣù kejìlá ọdún 1993, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àbojútó ìpínlẹ̀ Yobe láti Oṣù kejìlá ọdún 1993 sí Oṣù kẹjọ ọdún 1996 ní àkókò ìjọba ológun ti General Sani Abacha. Ó jẹ́ olùrànlọ́wọ́ Olùdárí NSO State House Annex nígbà kan, ó tún jẹ́ Ìrànlọ́wọ́ Ìǹspẹ́kítọ̀ Gbogbogbò ti ọlọ́pàá ti agbègbè Zone 7 Abuja. A fún un ní àmì-ẹ̀yẹ lórí Ìdènà àwọn ìwà burúkú, ẹ̀bùn lórí Kọmísọ́nà ọlọ́pàá tí ó dára jùlọ nípasẹ̀ Olùyẹ̀wò Gbogbogbò ti ọlọ́pàá àtí ẹ̀bùn lórí iṣẹ́ ọlọ́pàá tó dára jùlọ ní Ìpínlẹ̀ Anambra. Ó ń gbé ní Ìpínlẹ̀ Kaduna, ó jẹ́ Sardaunan Ruma àkọ́lé ní ìlú abínibí rẹ̀, Ruma.
Àwọn Ìtọ́ka Sí

Ẹ̀ka:Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Anámbra
Laura Chinchilla

Laura Chinchilla Miranda (ojoibi 28 March 1959) je oloselu ara Kosta Rika ati obinrin akoko Aare ile Kosta Rika. Ohun ni ikan ninu awon Igbakeji Aare si Óscar Arias Sánchez ati Alakoso Idajo ijoba re. Ohun aduroibo fun egbe PLN fun idiboyan Aare ninu ibiboyan gbogbogbo odun 2010 nibi to ti bori pelu 46.76% awon ibo didi. O je obinrin kefa ti yio je didiboyan bi Aare ni orile-ede Amerika Latini kan. She was sworn as president of Costa Rica on May 8, 2010.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Kóstá Rikà
Àwọn àmì ọ̀pá àṣẹ Áfríkà

right|250px

African countries have the following coats of arms or national emblems:

}(ǀXam: Unity In Diversity")(literally "Diverse People Unite")
|Coat of arms of South Africa
|-
|Sudan
|100px
|Al-Nasr Lana()
|Coat of arms of Sudan
|-
|Swaziland
|100px
|Siyinqaba()
|Coat of arms of Swaziland
|-
|Tanzania
|100px
|Uhuru na Umoja()
|Coat of arms of Tanzania
|-
|Togo
|100px
|Travail, Liberté, Patrie()
|Emblem of Togo
|-
|Tunisia
|100px
|Order, Liberty, Justice
|Coat of Arms of Tunisia
|-
|Uganda
|100px
|For God and My Country
|Coat of arms of Uganda
|-
|Zambia
|100px
|One Zambia, One Nation
|Coat of arms of Zambia
|-
|Zimbabwe
|100px
|Unity, Freedom, Work
|Coat of arms of Zimbabwe
|}
Dependencies, Autonomous Regions, Autonomous Cities and other territories

Ẹ̀ka:Áfríkà
George Akume

George Akume (bíI Ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀ Oṣù kejìlá Ọdún 1953) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó jẹ́ Gómìnà Ìpínlẹ̀ Benue tẹ́lẹ̀. Òhun ni ààrẹ Ile-igbimo Asofin Naijiria tí ó sì jẹ́ aṣojú fún abasoju Àríwá-ìwòorùn Benue láti Ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù karún Ọdún 2007.

Ó jẹ́ aṣojú ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin lẹ́yìn tí ó wọlé látàrí ètò ìdìbò ti oṣù kẹrin ọdún 2007 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress of Nigeria.
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Bẹ́núé
Ẹ̀ka:Àyọkà kúkurú
Shehu Musa Yar'Adua

Shehu Musa Yar'Adua (March 5, 1943 – December 8, 1997) je omo orile-ede Naijiria to je onisowo, jagunjagun ati oloselu. Nigba ijoba ologun Ogagun Olusegun Obasanjo, Yar'Adua ni o je igbakeji olori orile-ede gege bi Oga Gbogbo Omose Ologun. Yar'Adua ku ni ogba ewon ni ojo 8 osu 12, 1997 leyin atimole re lowo ijoba ologun Ogagun Sani Abacha nitori akitiyan re fun ijoba arailu.

Shehu Musa Yar'Adua ni egbon Aare Naijiria tele Umaru Yar'Adua.
Ìgbà èwe àti aáyan ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀

Yar'Adua wa lati ilu Katsina lati idile oba . Baba Musa Yar'Adua, je oluko,won je oye Minisita fun ọrọ Eko lati 1957 si 1966 nigba Naiijiria Orilẹ -ede Akọkọ won je oye Tafidan Katsina ni ilu Katsina ati Mutawallin Katsina (keeper of the treasury). Baba to bi baba Yar'Adua's , Malam Umaru je Mutawalli, aburo e Umaru Yar'Adua, je olori ede ti Naiijiria lati 2007 to 2010 .

Yar'Adua ka ile-ẹkọ ni Sẹkọndiri Katsina Middle School ati Katsina Provincial School (ti je Government College, Katsina) awon ati Muhammadu Buhari jo je ọmo ile -iwe naa.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ará Nàìjíríà
J. E. A. Wey

Joseph Edet Akinwale Wey (ojoalaisi 12 December 1990) je omose ologun ojuomi orile-ede Naijiria to figba kan je, bi olori Ile-ise Ologun Ojuomi Naijiria, adipo Alakoso Oro Okere, ati Oga Gbogbo Omose Ologun ni Ibujoko Togajulo, eyi to so di de facto Igbakeji Aare ile Naijiria nigba ijoba Yakubu Gowon. O fi tipatipa feyinti nigba ti Murtala Mohammed fitipagbajoba lowo Gowon.
References

Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Owoye Andrew Azazi

Ogagun Owoye Andrew Azazi (rtd) (1 February 1952 – 15 December 2012) je oga agba fun oro abo ara Naijiria to sise bi Oludamoran Abo Orile-ede fun Aare Goodluck Jonathan, o tun sise bi Oga awon Omose Ologun (CDS) ile Nigeria, ati Oga awon Omose Agbogun (COAS). Ki o to di oga awon omose agbogun, ohun lo je Alase Gbogbo Osise (GOC) Eka 1k Ile-ise Agbogun Naijiria to budo si Kaduna.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ọ̀gá Ọmọṣẹ́ Agbógun Nàìjíríà
Ẹ̀ka:Àwọn ọmọṣẹ́ ológun ará Nàìjíríà
Stuttgart

thumb|Stuttgart (2007)
je ilu ni orile-ede Jẹ́mánì.
Gbajumo osere

* Torsten Haß: O kọ ẹkọ ni Stuttgart (1994-1996)
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel: A bi i ni Stuttgart (1770)
* Theodor Heuss: O ku ni Stuttgart (1963)
* Max Horkheimer: A bi i ni Stuttgart (1895)
* Friedrich Schiller: O kọ ẹkọ ni Stuttgart (1773-1780)
* Richard von Weizsäcker: A bi i ni Stuttgart (1920)
* Timo Werner: A bi i ni Stuttgart (1996)
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Baden-Württemberg
Limpopo

Limpopo is the northernmost province of South Africa. It is named after the Limpopo River, which forms the province's western and northern borders. The capital and largest city in the province is Polokwane (formerly Pietersburg).

The province was formed from the northern region of Transvaal Province in 1994, and was initially named Northern Transvaal. The following year, it was renamed Northern Province, which remained the name until 2003, when it was formally changed to Limpopo after deliberation by the provincial government and amendment of the South African Constitution. An alternate name considered for the province was Mapungubwe.

jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn igberiko 9 ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Mpumalanga

jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn igberiko 9 ní orílẹ̀-èdè Gúúsù Áfíríkà. Mpumalanga jẹ́ ọ̀kan gbòógì ìlú tí ó ni ibi ìgbafẹ́ púpọ̀. Àwọn ilé ìgbafẹ́ tí wọ́n wà níbẹ̀: Odo Blyde Kanyo, Ipase ibere, Fèrèsé Ọlọ́run, Age gagara ti o wa ni kilomita marun-din-logoji Graskopu ni oju ona Panorama, Ogba Lofedi ti oni orisirisi nkan ogbin ti o le ni ẹgbẹ̀rún méjì, Iho gbohun gbohun, Adágún odò kiirisi irú rẹ̀ tí ó tóbi ju ní gúúsù Áfíríkà, Oke ikoja, Ilé ìgbafẹ́ Gustafu.
Àwọn Ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Àwọn Ìgbèríko ilẹ̀ Gúúsù Áfríkà
Durban

Durban () je ilu ni orile-ede Guusu Afrika.

O wa ni eti Okun India, ni igberiko ti KwaZulu-Natal, ilu Durban ni olu-ilu iṣaaju ti ileto ati agbegbe Natal, ti a mọ tẹlẹ bi Port-Natal. Ti ipa India ati ti ileto, o jẹ loni olokiki oniriajo ati ibi-afẹde okun. Awọn arinrin ajo le wa si Durban lati gbadun awọn eti okun ẹlẹwa ati awọn eti okun igbẹ. O tun mu idapọmọra nla ti faaji ati aṣa papọ, pẹlu awọn ẹda ti akoko amunisin, awọn ile ọnọ musiọmu ti o nifẹ, ati awọn agbegbe adun. Lati pari aworan iyalẹnu tẹlẹ yii, Durban tun mọ fun awọn ẹranko, ododo, ati eweko tutu ti o yi i ka!
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ìlú àti abúlé ní Gúúsù Áfríkà
Àsìá ilẹ̀ Ghánà

Àsìá ilẹ̀ Ghánà ni Afrika.

Àsìá kìí ṣe agbègbè ni Ghana, sùgbọ́n kọnputa kan, sibẹsibẹ Ghana, orilẹ-ede Iwọ-oorun Afirika kan, ni awọn ibatan to lagbara pẹlu Asia nipasẹ iṣowo (fifiranṣẹ awọn ohun elo aise bi goolu si awọn ile-iṣelọpọ Asia), awọn paṣipaarọ aṣa (bii Awọn ẹkọ Asia ni Afirika), ati awọn ere bọọlu ọrẹ kariaye to ṣẹṣẹ pẹlu awọn ẹgbẹ Esia (Japan, South Korea) ni ipari 2025. Ghana tun n yi idojukọ idagbasoke idagbasoke rẹ si idiyele agbegbe, lakoko ti Asia tun n gbe awọn ohun elo idagbasoke rẹ pọ si. awọn agbegbe ti ngbe inu rẹ.
Itokasi

Ghana
Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà

Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin Àgbà Orílẹ̀ Èdè Nàìjíríà jẹ́ ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin gíga ti ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin oníbínibí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. O ní àwọn asò̀fin 109: ìkọ̀ọ̀kan àwọn ìpínlẹ̀ mẹ́r̀ndínlógójì jẹ́ pípín sí agbèègbè asòfin mẹta tí wón dìbòyàn asòfin kọ̀ọ̀kan; bé̀ẹ̀ sì ni agbè̀gbè olúìlú ìjọba àpapọ̀ náà dìbòyàn asòfin kan pééré.
Awon Arannise Ipinle Naijiria
Àwọn Alàgbà
Àwọn ìtọ́kasí

Ẹ̀ka:Ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà
Ìhìnrere Márkù

().]]


tí àwọn miran ń pè Ihinrere gẹ́gẹ́ bi ti Marku tàbí Marku ni ìwé kejì nínú àwọn ìwé mẹ́rin ti ìhìn rere nínú Bíbélì. Ó sọ nípa ìsẹ́ ìránṣẹ́ Jésù láti ìgbà tí a ti ọwọ Jòhánù onitebomi rìí bomi títí di ìgbà tí wọ́n kàn mọ́ àgbélébùú, tí wón sin sí ibojì àti ìgbà tí ibojì rẹ́ ṣófo. Bí ó tilè jé wípé ìhìn rere Marku kò sọ nípa ibí rẹ̀ láti owó Èmi Mímọ́ tàbí ìfarahàn rẹ̀ lẹ́yìn àjíǹde(àwọn ìwé Ìhìn Rere tó kù fi ìdí èyí múlè..

Ìhìn rere Marku fi Jésù hàn gẹ́gẹ́ bi Olùkọ́, awonisan, onísẹ́ ìyanu àti ọmọ ènìyàn. Ìhìn rere Marku parí pẹ̀lú sí ṣófo ibojì tí a sin Jesu sí, pẹ̀lú ìlérí láti pàdé ní Galilee, àti sí sọ fún àwọn ọmọ ẹ̀yìn láti polongo àjíǹde Jesu.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ onímò ìtàn gbàgbó pé a kò ìhìn rere Marku láàrin 66-74 AD. Ìgbà dí ẹ̀ sáájú tàbí lẹ́yìn tí wọ́n wọ́ tempili kejì ní 70AD..
Àwọn Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Májẹ̀mú Titun

Majẹmu titun ni ìpín kejì tí Bíbélì mímọ Kristẹni. Ó sọ nípa àwọn ẹ̀kọ́ àti ìgbẹ́ ayé Jesu,o tún sọ nípa ìgbé ayé àwọn Kristẹni.

Májẹ̀mú titun jẹ́ àpapọ̀ àwọn ìwé Kristẹni tí wón ko ní èdè Griki, oríṣi àwọn ènìyàn mimo ni ó ko àwọn ìwé yìí. Majẹmu titun ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjọ jẹ́ àpapọ̀ ìwé metadinlogbon.

* Àwọn ìwé Ìhìn réré mẹ́rin(Mátíù, Maru, Lúùkù àti Jòhánù).
* Ìwé ìṣe àwọn Àpọ́sítélì
* Àwọn ìwé mẹ́tàlá Àpọ́sítélì Pọ́ọ̀lù
* Ìwé sí àwọn Hébérù
* 7 Àwọn ìwé méje sí àwọn Kristẹni
* Ìwé ìfihàn.
Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Májẹ̀mú Láéláé

thumb|Àwòrán tó ń ṣàfihàn májẹ̀mú láéláé.
Májẹ̀mú Láéláé je apa kinni ninu Bibeli Mimo, tí ó ní ìwé ọkàn dín logoji, tí wón kó ni èdè Hébérù. Apá kejì Bíbélì mímọ́ ni májẹ̀mú tuntun, èyí tí a ko ni èdè Griki, tí ó sì jẹ́ àkójọ ìwé metadinlogbon.

Májẹ̀mú láéláé jẹ́ akojopo orísi àwọn ìwé tí orisi àwọn ènìyàn mímọ́ ko ni ọpọlọpọ ọdún sẹ́yìn..

Àwọn Kristẹni pín majẹmu Láéláé sí merin: àkókò ni ìwé marun àkókò; àwọn ìwé tí ó sọ nípa ìtàn àwọn ọmọ Israeli, láti ìṣẹ́gun wọn ní Canani sí ìgbà tí a kọ Bábílónì lẹ́ru; àwọn ìwé ọgbọ́n àti ewì àti àwọn ìwé nípa àwọn wòlíì májẹ̀mú Láéláé.

Májẹ̀mú láéláé jẹ́ àkójọ ìwé ọkàn dín logoji, bí ó tilè jẹ́ wípé ìwé Májẹ̀mú Láéláé tí àwọn ìjọ míràn bí ìjọ Kátólíìkì ń lò ní ìwé tí ó tó merindinladota.
Itokasi

Ẹ̀ka:Bíbélì
Ẹgbẹ́ olóṣèlú

Ẹgbẹ́ olóṣèlú je agbajo oloselu kan to n wa lati gba ati lo agbara iselu ninu ijoba, nipa pipolongo idiboyan, eko aralu tabi iseakitiyan. Awon egbe oloselu le ni ero iselu ti won ko sinu eto egbe oloselu to ni ohun pato ti won fe se ninu eyi to ko gbogbo won papo.

Ẹgbẹ́ olóṣèlú je okan gbógì nínú oselu ni gbogbo orilẹ èdè, gẹgẹ bí ìgbàlódé a ko jopo egbé ti a da to sí tan kari gbogbo àgbáyé ni orundun ti ọ ti kò já lo . O jẹ ohun ti ọ sòrò fún ìlú lati má ni no political parties. Awọn orilẹ ède miran ni only one political party awọn miran sí ní several. Egbé olóṣèlú se pàtàkìi nínú in òṣèlú autocracies gẹgẹ bí democracies, sùgbón púpò ijoba tiwantiwa ni ọpọlọpọ egbé olóṣèlú jù ijoba ẹnikan. Ijoba ẹnikan jẹ ẹgbẹ òṣèlú kan ti ọ dárí orilẹ èdè, ati political scientist ri ifi ga gbágà larin ẹgbẹ púpò bi ohun tó ṣe pàtàkì nínú ìjọba tiwantiwa.
Itokasi

Ẹ̀ka:Ìṣèlú
Orílẹ̀-èdè olómìnira alájọṣepọ̀

thumb|right|Orílẹ̀-èdè olómìnira oníjọbapọ̀ ile Naijiria ati awon Ipinle merindinlogoji ati Agbegbe Ijoba Apapo kan ibe

Orílẹ̀-èdè olómìnira alájọṣepọ̀ je orile-ede ìjọba àjọṣepọ̀ to ni iru ijoba orile-ede olominira.

Ninu orile-ede apapo olominira, isejoba je pinpin larin ijoba apapo ati awon ijoba ipinle/ibile to wa ni be.
Akojo awon orile-ede olominira onijobapo

Nigba oni
Nigba atijo

* Republic of the Seven United Netherlands (1581–1795)
* "Great Colombia" (1819-1831), later Colombia (federal republic until 1886; unitary republic after 1886)
* Paraguay (1813-1876)
* Weimar Republic (Germany 1919-1933)
* Union of Burma (1948-1962)
* Federal Republic of Cameroon (République Fédérale du Cameroun) (1961-1972)
* Uganda (1962-1966)
* Czechoslovakia (1969-1992)
* Union of Soviet Socialist Republics (1922-1991)
* Yugoslavia (1945-2003)
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn irú ìjọba


bg:Федерална република
ca:República federal
da:Forbundsrepublik
de:Bundesrepublik
en:Federal republic
gl:República federal
it:Repubblica federale
he:רפובליקה פדרלית
ka:ფედერალური რესპუბლიკა
nl:Federale republiek
nds:Förbundsrepubliek
pl:Republika federalna
pt:República federal
ro:Republică federală
uk:Федеративна республіка
Viktor Yanukovych

Viktor Fedorovych Yanukovych (Ukrainian: Viktor Fedorovyč Janukovyč; ) (ojoibi July 9, 1950, Yenakiieve, Donetsk Oblast) ni Aare ekerin orile-ede Ukraine lati 25 February, 2010.

Yanukovych je Gomina igberiko Donetsk Oblast lati 1997 de 2002. Yanukoych tun wa ni ipo Alakoso Agba ile Ukraine lemeji lati November 21, 2002 de December 31, 2004 labe Aare Leonid Kuchma ati lati August 4, 2006 titi de December 18, 2007 labe Aare Viktor Yushchenko, to je alatako re ninu idiboyan Aare 2004 nibi to gba ipo keji.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn ará Ukréìn
UNESCO-IHE

UNESCO-IHE (ilé-èkó nípa ìmò omi) jé ilé èkó ìlú mo'kaye tí a dá sílè ní odún 2003. UNESCO- IHE jé ìtèsíwájú isé tí ó bèrè ní odún 1957 n'igbati IHE kókó bèrè èkó ìmò èro fún àwon amòye làti orílè èdè to sèsè n'dìde alè.

UNESCO-IHE f'ibujoko sí ìlú Delft, ni orílè èdè Nedalandi, ó sì jé àjoni gbogbo omo egbé orílè èdè UNESCO. A se ìsèdálè rè gégé bi ilé-èkó oní gireedi èkíní nípasè àjosepò UNESCO àti ìjoba orílè èdè Nedalandi.

Ilé- èkó yi lo tóbi julo l'agbalaye nínú ìmò èkó omi ohun nikan si ni ilé èkó ti a fi àse fun nínú ètò UN (United Nations) làti fun ni n 'íwê èrí èkó àgbà (Msc degree).


Àwon ojúse ilé èkó UNESCO -IHE n'iwonyi:
*Làti le je apeere rere l'agbalaye nínú èkó àgbà fun ìmò omi
*Làti pese ètò igbe ni n'igunpa sókè papa julo fun awon orílè èdè to sèsè n'dìde alè
*Làti le pese èkó, ìtóni àti ìwádî ìjìnlè
*Ìpèsè ìjìnlè ìrírí àti ìmòràn lórí èkó omi

Làti ìsèdálè re wa ni odún 1957, IHE- gégé bi ati moosi- ti pese èkó àgbà fún àwon amòye (onímò èro àti siensi) tí ólé ni egbèrún mérìnlá, òpòlopò won làti àwon orílè èdè to sèsè n'dìde alè ,lápapò bi orílè èdè ogójo. O ti fi oyè fún àwon òmòwé ti ólé ni aarun di l'ogorin, bakan naa o ti se àwon isé ìwádî ìjìnlè àti ti igbe ni n'igunpa sókè kakakiri àgbáyé.
Itokasi

*UNESCO-IHE

Ẹ̀ka:àwọn àgbájọ
Ida B. Wells

Ida Bell Wells-Barnett (July 16, 1862 – March 25, 1931) je omo Afrika Amerika oniroyin, olootu iwe-iroyin ati, pelu oko re Ferdinand L. Barnett, ikan ninu asiwaju akoko fun Egbe irinkankan eto omoolu. O se akosile bi Idajopaniyan ni orile-ede Amerika se sele, be sini o kopa ninu egbe irinkankan fun awon eto obinrin ati egbe irinkankan fun eto didibo fun awon obinrin.
Itokasi

Ẹ̀ka:àwọn ọjọ́ìbí ní 1862
Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́aláìsí ní 1931
Ẹ̀ka:àwọn ọmọ Áfríkà Amẹ́ríkà
Ẹ̀ka:Àwọn alákitiyan ará Amẹ́ríkà
C++

thumb|Ìdá lórí C++.
C++ (ti an pe ni "cee pilus pilus") o je kiko ti o duro, form ofe language, orisirisi-paradigm, ti a compili, iwulo gbogboede programming. A o ma pe ni ede aarin, nitori wipe o ni awon irinse |ede ti o ga]] ati ede ti o kere. Bjarne Stroustrup ni eni ti o da ede yi sile lati odun 1979 ni Bell Labs gege bi ilosiwaju fun ede C. Eyin ti oruko ipinle re n je C pelu kilaasisi, won so ede naa ni C++ ni odun 1983.

C++ je ikan lara awon ede ti o gbajumo pelu apilication domain ti o ni sisitem software ninu (gege bi Microsoft Windows), application software, device drivers, embedded software, high-performance server ati client applications, pelu software idaraya gege bi video games. ai moye akojopo ni o man pese C++ ofe ati propreitary compiler software, pelu GNU Project, Microsoft, Intel ati Embarcadero Technologies. C++ ti je arikoshe ti o ni agbara fun awon ede programming yoku tio gbajumo , e yin ti o gbajumo ju C# ati Java.

A tun ma nlo C++ fun hardware design, ni ibi ti a ti koko se apejuwe design ni C++, ti a se ijiroro re, architecturally constrained, ati gbigba aye lati da register-transfer level hardware description language via high-level synthesis.
Itokasi

Ẹ̀ka:Àwọn èdè ìṣèlànà kọ̀mpútà
HTML

thumb|right|300px|Àpẹrẹ àmìọ̀rọ̀ HTML
HTML to duro fun HyperText Markup Language je opagun kariaye.

HTML je akanda ede Pataki ti a n lo lati ko webu ni pele n pele.

HTML ni orisirisi eroja ti a le lo lati we abi bo awon ara eya ara oun ti o wa ninu webu lati je ki o ri bi a se fe ki o ri. Fun apeere, a le lo lati je ki oro inu webu ko tobi abi ko kere abi lati kun ni orisirisi oda bi oda eweko, oda fun, abi dudu abi pupa. A tun le lo HTML lati je ki awon aworan, fidio ati oro ti o wa ninu webu ki o dun nwo loju nipa mimu ki o tobi tabi kere, tabi ki o tan yinyin tabi ki o dudu.

A le fi Jafa ati CSSS kun HTML lati jeki webu ko ni iwulo pupo ati ko le dun now loju si. Ti a ba fi CSSS kun HTML, a le yipada abi se atunse abi afikun bi webu se ma ri ti yo fi rewa ti yoo dun n wo loju. Ti a ba fi Jafa kun HTML, a o le e fi awon iwulo pupo kun webu wa. Fun apere, ti eniyan kan ba fi owo kan botini kan ni inu webu, opolopo n kan ti awon onimo ise ayarabi-asa fi si ori webu lo le yi pada si bi won se se eto re sibe.
Itokasi
Àwọn agbègbè Tànsáníà

|right|300px
|

Tanzania je pipin si agbegbe 26 (mkoa) (oluilu won ninu braketi):
*Arusha (Arusha)
*Dar es Salaam (Dar es Salaam)
*Dodoma (Dodoma)
*Iringa (Iringa)
*Kagera (Bukoba)
*Kigoma (Kigoma)
*Kilimanjaro (Moshi)
*Lindi (Lindi)
*Manyara (Babati)
*Mara (Musoma)
*Mbeya (Mbeya)
*Morogoro (Morogoro)
*Mtwara (Mtwara)
*Mwanza (Mwanza)
*Pemba North (Wete)
*Pemba South (Mkoani)
*Pwani (Kibaha)
*Rukwa (Sumbawanga)
*Ruvuma (Songea)
*Shinyanga (Shinyanga)
*Singida (Singida)
*Tabora (Tabora)
*Tanga (Tanga)
*Zanzibar Central/South (Koani)
*Zanzibar North (Mkokotoni)
*Zanzibar Urban/West (Zanzibar City)
Itokasi
E tun wo

* Awon Ibile Tansania
* ISO 3166-2:TZ
Àkójọ àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Tànsáníà

This is a list of presidents of Tanzania.
Àwọn Ààrẹ ilẹ̀ Tànsáníà, 1964-doni
Awon egbe oloselu

* CCM - Chama Cha Mapinduzi
* TANU - Tanganyika African National Union
E tun wo

* Ìṣèlú ilẹ̀ Tànsáníà
* List of colonial heads of Tanganyika
* List of Governors-General of Tanganyika
* List of Presidents of Tanganyika
* Àkójọ àwọn Alákòóso Àgbà ilẹ̀ Tànsáníà
* List of Sultans of Zanzibar
* List of Presidents of Zanzibar
* List of Prime Ministers of Zanzibar
* Lists of Incumbents

Ẹ̀ka:Tànsáníà