JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Engaruka

Engaruka ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23415.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 17,087 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,121 walioishi humo, wengi wakiwa Wamasai.

Iko kaskazini kwa Mto wa Mbu, karibu na barabara ya kwenda Oldonyo Lengai.
Historia

Katika eneo lake yanapatikana maghofu maarufu ya ustaarabu wa zama za chuma (karne ya 15 hadi katikati ya karne ya 18) ulioendeleza kilimo cha umwagiliaji pamoja na kuzuia mmomonyoko wa ardhi na kuiongezea samadi.

Utafiti unaelekea kusema walikuwa maelfu ya watu wa jamii ya Kikushi kama Wairaqw.

Wakulima hao walijenga kijiji kwenye miteremko ya eneo la Bonde la Ufa, ambacho kiilikuwa na maelfu ya watu.

Walibuni mifumo bora na imara ya kilimo cha umwagiliaji; mifumo hiyo ilikuwa ikipitisha maji kutoka kwenye miinuko hadi kwenye matuta ya mazao.
Tazama pia

* Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania
Tanbihi
Marejeo

* Nurse, Derek & Franz Rottland. 1991. ‘Sonjo: Description, Classification, History’, in Sprache und Geschichte in Afrika, 12/13, 171-289.
* Westerberg, L.-O., Holmgren, K., Börjeson, L., Håkansson, N.T., Laulumaa, V., Ryner, M., and Öberg, H., 2010: The development of the ancient irrigation system at Engaruka, Northern Tanzania: Physical and societal factors. The Geographical Journal, doi: 10.1111/j.1475-4959.2010.00370.x
Viungo vya nje

* Engaruka Collection of excerpts from different sources, by the nTZ, Northern Tanzania Information Resource
* Maps, Weather, and Airports for Engaruka, Tanzania, United Rep. of Weather graphs.


Jamii:Wilaya ya Monduli
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:WLMGWEI24
Engutoto (Arusha Mjini)

Kwa maana tofauti ya jina hili tazama Engutoto (Monduli)


Engutoto ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzaniayenye postikodi namba 23402.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 12,759 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,426 walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 5,067 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:Wilaya ya Arusha
Mto wa Mbu

Mto wa Mbu ni kata ya Wilaya ya Monduli katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23410.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,995 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,405 walioishi humo.

Mto wa Mbu iko njiani kuelekea mamlaka ya hifadhi ya Ngorongoro (NCAA) na hifadhi ya taifa Serengeti.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Monduli
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Namanga

Namanga ni kata ya Wilaya ya Longido katika Mkoa wa Arusha, Tanzania kaskazini. Ina postikodi namba 23503.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 12,340 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,189 walioishi humo.

Namanga ni kituo cha mpakani baina ya Tanzania na Kenya na hali halisi mji uko pande zote mbili za mpaka wenye jina hilohilo la Namanga.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Longido
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Bwawani (Arusha)

Kwa matumizi tofauti ya jina hilo angalia * Bwawani (Chunya), Bwawani (Kiteto)

Bwawani ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23220.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 14,025 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,117 walioishi humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Arusha Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Maji ya Chai

Maji ya Chai ni kata ya Wilaya ya Meru katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23302.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 19,779 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 29,313 walioishi humo.

Kata iko mguuni pa Mlima Meru kwa kimo cha mita 1,269 juu ya usawa wa bahari.

Sehemu hii ilipewa jina hili kutokana na maji ya mto unaopita humo. Rangi yake ni kama chai ambayo hupikwa kwa kuchemsha maji na majani kuleta rangi nyeusi-kahawia.

Rangi hii inatokana na kemikali zilizopo katika ardhi ya mazingira ya Mlima Meru, hasa bikabonati HCO3 na bikabonati natiri (magadi Na2CO3) ambazo zinarahisisha kuyeyusha kwa mata ogania kutoka sehemu za matopematope ambako mto unapita na kuingia katika maji ya mto

Kata ya Maji ya Chai inajumuisha vijiji vya Kitefu, Maji ya Chai, Lerai na Ngurdoto.
Marejeo
Viungo vya nje

*Kuhusu kijiji cha Imbaseni na Kata ya Maji ya Chai , tovuti ya ecozuri.com, iliangaliwa 1 Julai 2017


Jamii:Wilaya ya Meru
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Moshono

Moshono ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23118.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 26,890 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 20,698 walioishi humo.

Moshono kuna taasisi za elimu kama vile Shule ya St Jude na shule ya msingi Moshono.

Kuna biashara kadha wa kadha na upatikanaji wa chakula ni rahisi kutokana na kuwa na migahawa mingi, hasa stendi ya daladala.
Marejeo

Jamii:Kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:Wilaya ya Arusha
Oldonyosambu (Ngorongoro)

Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Oldonyosambu (Arusha)


Oldonyosambu ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23711.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 5,431 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,233 walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,256 waishio humo.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ngorongoro
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Olturoto

Olturoto ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23216.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 18,899 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,451 walioishi humo.

Vijiji vyake ni: Osunyai, Ilkirevi, Oldonyosapuk, Kivululu, na labda pia Ilkiloriti. Ofisi ya kata ipo katika kijiji cha Ilkirevi.
Tanbihi

Jamii:Wilaya ya Arusha Vijijini
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Usariver

ni mji wa Wilaya ya Meru katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23301. Mji uko takriban katikati ya jiji la Arusha na Uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro kando ya barabara kuu kutoka Arusha kwenda Moshi.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 29,938 waishio humo. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,437 walioishi humo.

Usariver pana makao makuu ya wilaya.

Usariver inajulikana kimataifa kutokana na chuo cha theolojia cha Makumira ambacho leo kimekuwa kitengo cha Chuo Kikuu cha Tumaini cha KKKT.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Meru
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:miji ya Tanzania
Eleuteri

Eleuteri ni jina la kiume. Pengine linaandikwa kifupi kwa kuacha herufi ya kwanza: Leuteri, au kwa kufuata matamshi ya Kiingereza: Eliuta.

Mwanamke anaweza kuitwa: Eleuteria.
Asili

Linatokana na jina la lugha ya Kigiriki Eleutherios, linalofuata kivumishi eleutheros: huru. Kwa Kilatini ni Eleutherius.

Kati ya watu walioitwa hivi, maarufu zaidi ni Papa Eleuteri, anayeheshimiwa kama mtakatifu hasa tarehe 26 Mei. Lakini kuwa watakatifu wengine 10 wenye jina hilo, mbali na watu wengine wengi.
Kaloleni

Kaloleni pamoja na Kalole ni jina la miji, vijiji na mitaa mbalimbali katika Afrika ya Mashariki na Afrika ya Kusini.

*Kata ya Kaloleni kwenye kaunti ya Kilifi (zamani Wilaya ya Kaloleni) nchini Kenya
*Kata ya Kaloleni katika kaunti ya Kisumu, Kenya
*Kata ya Kaloleni katika kaunti ya Taita-Taveta, Kenya
*Kata ya Kaloleni (Arusha) mjini Arusha katika Tanzania
*Kata ya Kaloleni (Kiteto) kwenye Wilaya ya Kiteto, Mkoa wa Manyara, Tanzania
*Kata ya Kaloleni mjini Moshi katika Tanzania
*Kata ya Kaloleni (Tunduma) kwenye Wilaya ya Tunduma, Mkoa wa Songwe, Tanzania
Unga Ltd

Unga Ltd ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23107.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 14,006 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,342 walioishi humo.

Jina la kata latokana na kiwanda cha kampuni ya Unga Ltd kilicho karibu. Unga Ltd ni mtaa wa vibanda na kati ya maeneo maskini zaidi ya Arusha.
Marejeo
Viungo vya Nje

*The Slum series: Welcome to Arusha (blog, ilitazamiwa Mei 2016
*Get to know Unga Limited Arusha, blog. ilitazamiwa Mei 2016


Jamii:Kata za Mkoa wa Arusha
Jamii:Wilaya ya Arusha
Wilaya ya Sengerema

thumb|250px|Mahali pa Sengerema (kijani cheusi) katika mkoa wa Mwanza kabla haujamegwa.
Wilaya ya Sengerema ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Mwanza yenye postikodi namba 33300.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 663,034 waishio humo. na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 425,415 .

Makao makuu ya wilaya yako kwenye mji wa Sengerema wenye kata nne za Ibisabageni, Mwabaluhi (Mwambului), Nyampulukano na Nyatukala.

Misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza na tarakimu 333.

Kuna Telecentre Wilayani Sengerema. Ipo kwenye kwenye makutano ya barabara za Kamanga na Busisi.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Sengerema
S
Wilaya ya Misungwi

thumb|250px|Mahali pa Misungwi (kijani cheusi) katika mkoa wa Mwanza kabla haujamegwa.
Wilaya ya Misungwi ni wilaya mojawapo kati ya 8 za Mkoa wa Mwanza.

Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 351,607 waishio humo na katika ile ya mwaka 2022 walihesabiwa 467,867 .

Misimbo ya posta katika wilaya hii inaanza kwa tarakimu za 335.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Misungwi
M
Wilaya ya Geita

thumb|250px|Mahali pa wilaya ya Geita (kijani cheusi) ilipokuwa katika mkoa wa Mwanza. thumb|Ramani ya wilaya ya Geita kabla [[Mkoa wa Mwanza haujamegwa.]]
Wilaya ya Geita ni wilaya mojawapo kati ya 6 za Mkoa wa Geita, nchini Tanzania.

Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 712,195 Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 807,619 Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 1,035,214 .

Msimbo wa posta ni 30118

Geita kwa sasa inakuja juu kutokana na watu kuwekeza katika mkoa wake mpya. Pia kuna miundombinu inayojengwa kama vile barabara na shule mbalimbali.
Tanbihi

G
Polycarp Pengo

thumb|Polycarp Pengo (2013).
Polycarp Pengo ni kardinali wa pili kutoka Tanzania, akiwa aliteuliwa mara baada ya kifo cha Laurean Rugambwa, kardinali wa kwanza kutoka kusini kwa Sahara.
Maisha

Alizaliwa Mwazye (Wilaya ya Kalambo, mkoa wa Rukwa) tarehe 5 Agosti 1944.

Baada ya masomo ya ngazi mbalimbali, alipewa upadrisho mwaka 1971 na askofu Charles Msakila wa Jimbo Katoliki la Sumbawanga, akasoma teolojia ya maadili huko Roma, Italia, akijitwalia digrii ya udaktari mwaka 1977.

Kisha kufundisha somo hilo kwa muda mfupi kwenye seminari kuu ya Kipalapala (mkoa wa Tabora), alichaguliwa kuwa gombera wa seminari kuu ya Segerea hadi mwaka 1983.

Aliteuliwa askofu wa Nachingwea tarehe 11 Novemba 1983, akapewa daraja takatifu hiyo na Papa Yohane Paulo II tarehe 6 Januari 1984.

Tarehe 17 Oktoba 1986 alihamishiwa jimbo jipya la Tunduru-Masasi.

Tarehe 22 Januari 1990 alifanywa askofu mwandamizi wa Dar-es-Salaam na mwaka 1992, kardinali Laurean Rugambwa alipostaafu, akawa askofu mkuu.

Aliteuliwa na Yohane Paulo II kuwa kardinali tarehe 21 Februari 1998, akikabidhiwa parokia ya Nostra Signora de La Salette mjini Roma.

Pamoja na majukumu mbalimbali katika idara za Papa, tangu mwaka 2007 hadi 2013 alikuwa mwenyekiti wa Umoja wa Mabaraza ya Maaskofu Katoliki ya Afrika na Madagaska.

Tarehe 15 Agosti 2019 ombi lake la kustaafu kama askofu mkuu wa Dar es Saalam lilikubaliwa na Papa Fransisko.
Viungo vya nje

*Maisha katika catholic-pages.com
*Tarehe katika catholic-hierarchy.org

Jamii:Makardinali

Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Tanzania
Laurean Rugambwa

thumb
Laurean Rugambwa (12 Julai 1912 - 8 Desemba 1997) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania aliyeendelea na kuwa kardinali wa kwanza kutoka Kusini kwa Sahara katika Kanisa Katoliki.
Maisha

Alizaliwa Bukongo-Kamachumu (Bukoba) tarehe 12 Julai 1912 akapewa upadri tarehe 12 Desemba 1943.

Tarehe 13 Desemba 1951 aliteuliwa kuwa askofu na Vikarieti ya Kitume ya Kagera kusini. Alipewa daraja takatifu hiyo tarehe 10 Februari 1952 na askofu David Mathew. Eneo alilokabidhiwa likafanywa kuwa jimbo la Rutabo tarehe 25 Machi 1953 na tarehe 21 Juni 1960 likabadilishiwa jina kuwa Jimbo Katoliki la Bukoba.

Papa Yohane XXIII alimteua kuwa kardinali tarehe 28 Machi 1960 akimkabidhi usimamizi wa parokia ya San Francesco d'Assisi a Ripa Grande mjini Roma. Alikuwa kardinali wa kwanza asiye Mzungu.

Tarehe 19 Desemba 1968 alihamishiwa kwenye jimbo kuu la Dar-es-Salaam aliloliongoza hadi alipojiuzulu kutokana na uzee tarehe 22 Julai 1992.

Alishiriki Mtaguso wa pili wa Vatikano, na mikutano mitatu ya uchaguzi wa Papa (1963, 1978 na 1978 tena).

Alifariki mjini Dar es Salaam tarehe 8 Desemba 1997 akiwa na umri wa miaka 85.
Viungo vya nje

*www.catholic-hierarchy.org katika ukurasa
*http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1960.htm katika ukurasa


Jamii:Makardinali
Jamii:Kanisa Katoliki Tanzania
Jamii:Maaskofu Wakatoliki wa Tanzania
Mtume Filipo

thumb|right|250px|Kifodini cha Mt. Filippo, 1639, José de Ribera.
la Mtume Filipo huko Hierapoli.]]


Filipo (kwa Kigiriki Φίλιππος, Philippos) ni jina la mfuasi wa Yesu Kristo anayeshika nafasi ya tano katika orodha zote nne za Mitume wa Yesu katika Agano Jipya.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu na Kanisa Katoliki na madhehebu mengine yote ya Ukristo yanayokubali heshima hiyo, lakini kwa tarehe tofauti. Kwa Wakatoliki ni tarehe 3 Mei pamoja na Yakobo Mdogo
Maisha

Habari zake zinapatikana hasa katika Injili na Matendo ya Mitume.

Mtu wa Bethsaida, kama Mtume Petro, alikuwa mfuasi wa Yohane Mbatizaji alipoitwa na Yesu amfuate . Ndiye aliyemletea rafiki yake Natanaeli wa Kana (Injili ya Yohane 1:43-46).

Baadaye aliulizwa na Kristo bei ya mikate inayohitajiwa na umati kabla hajawazidishia ile michache iliyokuwepo (Yoh 6:5-7}.

Pia alimletea Yesu Wagiriki ambao walifika Yerusalemu kwa ajili ya Pasaka wakataka kumfahamu (Yoh 12:20-22).

Hatimaye, katika karamu ya mwisho ya Yesu na mitume wake alimuomba awaonyeshe Baba (Yoh 14:8) akalaumiwa naye kwa kutomtambua ndani yake (Yoh. 14:9).

Eusebi wa Kaisarea, katika Historia ecclesiastica, iii.39, aliripoti maneno ya Papias, askofu wa Hierapoli kwamba Filipo alikuwa na mke na watoto na kwamba alifia dini Hierapoli (mwaka 80 hivi).
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 154-155
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 131-132
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 39
Viungo vya nje

* St. Philip the Apostle article from The Catholic Encyclopedia (1911)
* Catholic Encyclopedia: Apostle article regarding the title "Apostle" from The Catholic Encyclopedia
* Catholic Forum: St. Philip
* Holy, All-Praised Apostle Philip Orthodox icon and synaxarion

Jamii:Waliozaliwa karne ya 1
Jamii:Waliofariki 80
F
F
F
F
F
Natanaeli wa Kana

thumb|Mt. Natanaeli wa Kana katika dirisha la [[kioo cha rangi.]]
Natanaeli kutoka Kana ya Galilaya ni mfuasi wa Yesu Kristo ambaye aliletwa kwake mapema na rafiki yake, Mtume Filipo, akaondolewa wasiwasi akamkiri Yesu kuwa Mwana wa Mungu, Mfalme wa Israeli (Injili ya Yohane 1:45-50).

Baada ya ufufuko wa Yesu, anatajwa tena (Yoh. 21:2) kuwa mmoja kati ya wanafunzi waliomfuata Mtume Petro kwenda ziwani kuvua samaki.

Wengi wanaona ni yuleyule ambaye katika Injili Ndugu anaitwa Bartolomayo, yaani mwana wa Tolomayo.

Jamii:Waliofariki karne ya 1
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Yakobo Mdogo

la Waorthodoksi huko Vladimir, Russia karne ya 12.]]


Yakobo Mdogo ni jina la mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu. Anaitwa hivyo ili kumtofautisha na mtume mwenzake, Yakobo wa Zebedayo.

Katika Injili anaitwa Yakobo wa Alfayo na kutajwa na Injili ya Mathayo 10:3, Injili ya Marko 3:18, Injili ya Luka 6:15, mbali ya Matendo ya Mitume 1:13.

Kutokana na wingi wa Wayahudi waliotumia jina hilo la babu wa taifa la Israeli, ni vigumu kuelewa kama ndiye Yakobo anayetajwa kama mmoja kati ya nguzo za Kanisa la Yerusalemu aliyekubali pendekezo la Mtume Petro kuhusu suala la tohara kwa wasio Wayahudi wanaoongokea Ukristo na hasa kama ndiye mwandishi wa Waraka wa Yakobo .

Kama ndiye, aliuawa Yerusalemu mwaka 62 kwa himizo la kuhani mkuu Anna II.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei pamoja na Mtume Filipo .
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 155
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 132
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 39
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 81-82
Viungo vya nje

*Catholic Forum Patron Saints Index: James the Lesser

Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Jamii:Mitume katika Ukristo
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Yuda Tadei

.]]
right|200px|thumb|Sanamu yake katika [[Kanisa kuu la Roma.]]


Yuda Tadei ni jina la mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu, ambalo Injili zinajitahidi kumtofautisha na Yuda Iskarioti, msaliti wa Yesu.

Habari zake za hakika zinategemea Agano Jipya ambamo anatajwa katika orodha ya Thenashara ambao waliteuliwa na Yesu Kristo kama msingi wa taifa jipya la Mungu wakatumwa naye kuhubiri na kuponya.

Injili ya Yohane tu inaripoti neno lake moja, katika simulizi la karamu ya mwisho, alipomuuliza Yesu imekuwaje atajifunua kwao lakini si kwa ulimwengu (14:22). Yesu alimjibu kwamba yeyote anayempenda atashika neno lake, na Baba atampenda na kufanya maskani yake kwake pamoja na Mwana.

Anafikiriwa na wengi kuwa mwandishi wa Waraka wa Yuda, lakini hakuna hakika kwa sababu jina hilo la babu wa Wayahudi wote lilikuwa la kawaida mno.

Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Oktoba pamoja na Mtume Simoni Mkananayo .
Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo

*Thenashara, Mitume Kumi na Wawili – tafsiri ya P. A. Bunju – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1984 – ISBN 9976-63-030-1
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 378-379
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 334-335
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 83
Viungo vya nje

* Catherine Fournier, Saint Simon and Saint Jude

Jamii:Waliofariki karne ya 1
Jamii:Watu wa Biblia
Jamii:Wafuasi wa Yesu
Jamii:Mitume katika Ukristo
Jamii:Watakatifu wa Israeli
Koleta Boylet

thumb|right|Sanamu ya Mt. Koleta huko Corbie; ilitengenezwa na Albert Roze ([[1925).]]
Nicolette Boylet alizaliwa Corbie (Ufaransa) tarehe 13 Januari 1381 katika familia duni.

Ni maarufu kwa kuanzisha urekebisho wa matawi mbalimbali ya Wafransisko ambao walioufuata wanaitwa kwa heshima yake Wakoleta.

Kisha kuishi utawani sehemu mbalimbali, akichukia ulegevu uliotawala huko, alijifungia upwekeni katika nyumba ndogo karibu na kanisa (1402-1406), halafu akajiunga na Wafransisko akakubaliwa na antipapa Benedikto XIII ruhusa ya kurekebisha na kuanzisha monasteri ili zifuate upya ufukara na toba kama walivyofanya na kutaka Fransisko wa Asizi na Klara wa Asizi .

Alifariki tarehe 6 Machi 1447 huko Gand (leo Ubelgiji), katika moja ya monasteri 17 za Waklara alizozianzisha.

Alitangazwa na Papa Klementi XII kuwa mwenye heri tarehe 23 Januari 1740, halafu Papa Pius VII alimtaja kuwa mtakatifu tarehe 24 Mei 1807.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Machi.
Picha


File:HabijtColeta 28-04-2009 15-02-57.JPG|Kanzu yake, Ghent, Ubelgiji
File:GrafsteenColeta 28-04-2009 14-59-12.JPG|Mnamotunzwa masalia yake huko Ghent, Ubelgiji
File:CRAUCK Complet.JPG|Saint Colette mchoro wa Charles Crauk, 1859 Corbie, Ufaransa
File:Paris Chapelle des Franciscains173.JPG|Dirisha la kioo cha rangi, Paris, Ufaransa
File:Saint-Ouen Notre-Dame-du-Rosaire961.JPG|Dirisha la kioo cha rangi, Saint-Ouen, Ufaransa

Tazama pia

*Watakatifu wa Agano la Kale
*Orodha ya Watakatifu Wakristo
*Orodha ya Watakatifu wa Afrika
*Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Tanbihi
Marejeo ya Kiswahili

* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk 40-44
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 82
* Pd. Leandry Kimario, O.F.M.Cap. - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 430-431
Marejeo ya lugha nyingine

* Colette of Corbie (1381 - 1447): Learning and Holiness, Franciscan Institute Publications, 2010. ISBN 9781576592175
Viungo vya nje

*Saint Colette
*Blessed Henry of Beaume

Jamii:Waliozaliwa 1381
Jamii:Waliofariki 1447
Jamii:Wafransisko
Jamii:Waklara
Jamii:Watawa waanzilishi
Jamii:Watakatifu wa Ufaransa
Pinyinyi

Pinyinyi ni kata ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23713.

Iko karibu na ziwa Natron au mwambao mwa ziwa Natron. Hali ya hewa ni ya joto.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 7,689 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,482 walioishi humo.
Tazama pia

* Peninj
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ngorongoro
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Soitsambu

ni kata mojawapo ya Wilaya ya Ngorongoro katika Mkoa wa Arusha, Tanzania, yenye postikodi namba 23708.

Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2022, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,899 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,956 walioishi humo. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,147.
Marejeo

Jamii:Wilaya ya Ngorongoro
Jamii:kata za Mkoa wa Arusha
Buigiri

Buigiri ni kata ya Wilaya ya Chamwino katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye postikodi namba 41402. Tangu 2007 Buigiri imekuwa sehemu ya wilaya mpya ya Chamwino ikateuliwa kuwa makao makuu ya wilaya hii.

Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa 13,853 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,821 waishio humo.
Marejeo

Jamii:kata za Mkoa wa Dodoma
Jamii:Wilaya ya Chamwino