JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ

ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ (1561 - 1626) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਰਾਣੀ ਅਲਿਜਬੇਥ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1577 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਰਾਂਸ ਸਥਿਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਸਰ ਨਿਕੋਲਸ ਬੇਕਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1579 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਰਗਰਮ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। 1584 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਸਦ ਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 1614 ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤਿਅੰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਹਾ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਲਿਜਬੇਥ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਸੰਮਤੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਸੰਮਤੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠੇ ਹੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ। ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਠੀਕ ਠੀਕ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਲਾਰਡ ਬਰਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬਾਧਕ ਮੰਨ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਰਾਣੀ ਅਲਿਜਾਬੇਥ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਲੋੜ ਲਈ ਸੰਸਦੀ ਧਨ ਅਨੁਦਾਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1592 ਦੇ ਲਗਪਗ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਐਂਥੋਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਲ ਆਫ਼ ਏਸੇਕਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਪਰ 1601 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਏਸੇਕਸ ਨੇ ਲੰਦਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਬਗ਼ਾਵਤ ਲਈ ਭੜਕਾਇਆ ਤਾਂ ਬੇਕਨ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ ਏਸੇਕਸ ਨੂੰ ਰਾਜਧਰੋਹ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਜਾ ਦਵਾਈ।
ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਫਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜਨਵਰੀ 1561 ਨੂੰ ਯਾਰਕ ਹਾਉਸ, ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਸਰ ਨਿਕੋਲਸ ਬੇਕਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਐਨੀ (ਕੁਕ) ਬੇਕਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਫਰਾਂਸਿਸ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਲਿਅਮ ਸੇਸਿਲ, ਬੈਰਨ ਬਰਘਲੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਰਘਲੇ ਬੇਕਨ ਦਾ ਮਾਸੜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਨਿਯੰਤਰਨ ਰੇਖਾ

ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: Line of Control; ਸੰਖੇਪ: LoC) ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਹੈ - ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਸਰਹੱਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1971 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ" ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਖਪਾਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਰੇਖਾ ਲਗਭਗ 1949 ਦੀ ਅਸਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਭਾਗ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ NJ9842 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1984 ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, (ਸੰਗਮ, ਚਨਾਬ ਨਦੀ, ਅਖਨੂਰ), ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਦਰਜਾ ਹੈ: ਭਾਰਤ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ" ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸਨੂੰ "ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਰਹੱਦ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਰੇਖਾ ਭਾਰਤ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਾਜ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਚੀਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਸਥਿਤ, ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (LAC) ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸਤ
ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਐਲਾਨਨਾਮਾ

ਤਾਸ਼ਕੰਤ ਐਲਾਨਨਾਮਾ 10 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚਕਾਰ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧ (1965) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ। 10 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ। ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 11 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ
ਸ਼ਰਤਾਂ

*ਦੋਨੋਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਧਰਾਤਲ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਕਬਜ਼ਾ 'ਚ ਲਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
*ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
*ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
*ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਤ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ

ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਇਨਾਮ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਵਲ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਜੇਤੂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਇਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ (ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ) ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ; ਪਰ 2014 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਾਤਰਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਵਲ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੈਨ ਬੁੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਮਧੂ ਲਿਮਏ

ਮਧੂ ਲਿਮਏ (1 ਮਈ, 1922 - 1995) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਨ ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ। ਉਹ ਰਾਮਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਦੇ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਫਰਨਾਂਡੇਜ ਦੇ ਸਹਕਰਮੀ ਸਨ। ਉਹ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ

* Where is the left going?
* Tito's Revolt against Stalin
* Communist Party: Facts and Fiction
* Socialist Communist Interaction in India
* Evolution of the Socialist Policy
* Political Horizons
* Indian Polity in Transition
* India and the World
* Madhu Limaye on Famous Personalities
* Galaxy of Indian Socialist Leaders
* The Age of Hope: Phases of the Socialist Movement
* Politics After Freedom
* The Sino-Indian War: Its Historical and International Background
* Goa Liberation Movement and Madhu Limaye
* Manu, Gandhi, Ambedkar and other Essays
* Religious Bigotry: A Threat to the Ordered State
* Parliament, Judiciary, and Parties - An Electrocardiogram of Politics
* Janata Party Experiment - Part I & II
* Limits to Authority
* Political Controversies and Religious Conflicts in Contemporary India
* Decline of a Political System
* Indian Politics at Crossroads
* Mahatma Gandhi and Jawaharlal Nehru: A Historic Partnership 1916-1948 (Vol. I—Vol. IV)
* Cabinet Government in India
* Problems of India's Foreign Policy
* Indian National Movement: Its deological and Socio-Economic Dimensions
* Decline of a Political System: Indian Politics at Crossroads
* Birth of Non-Congressism: Opposition Politics (1947–1975), Musings on Current Problems and Past Events
* Contemporary Indian Politics
* President Vs Prime Minister
* Prime Movers: Role of the Individual in History
* Barren Path
* Four Pillar State
* The New Constitutional Amendments
* A Self Liquidating Scheme for Reservation
* Supreme Court's Decision on Backward Class Reservation
* August Struggle - An Appraisal of Quit India Movement
* Dear Popat
* Last Writings
* Madhu Limaye in Parliament (A Monograph on Madhu Limaye containing many of his important speeches in Lok Sabha, Published by Lok Sabha Secretariat - Parliament of India).
ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ

* ਆਤਮਕਥਾ
* ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ - ਸੁਵਿਆਵਸਥਿਤ ਰਾਜਯ ਕੇ ਪਰੇਨੇਤਾ
* ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਆਂਬੇਡਕਰ - ਏਕ ਚਿੰਤਨ
* ਸੰਕ੍ਰਮਣਕਾਲੀਨ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਧਰਮ ਔਰ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਨਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ
* ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
* ਸਮਸਿਆਏਂ ਔਰ ਵਿਕਲਪ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਔਰ ਗਾਂਧੀਵਾਦ
* ਆਰਕਸ਼ਣ ਕੀ ਨੀਤੀ
* ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੇ ਅੰਤਰਵਿਰੋਧ
* ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾ ਸੰਕਟ
* ਸਰਵਜਨਿਕ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਨੈਤਿਕਤਾ ਕਾ ਲੋਪ
* ਅਗਸਤਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾ ਬਹੁਆਯਾਮੀ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼
* ਅਯੁੱਧਿਆ - ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਕੀ ਵਿਧਵੰਸਕ ਰਾਜਨੀਤੀ
* ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ: ਕਥਨੀ ਔਰ ਕਰਨੀ
* ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ - ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ ਕਿਉਂ ਕਹਤੇ ਹੈਂ
* ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੀ ਸਤਰੰਜ -ਵੀ ਪੀ ਸੇ ਪੀ ਵੀ ਤੱਕ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾ ਨਯਾ ਮੋੜ
* ਆਪਾਤਕਾਲ: ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਅਧਨਾਇਕਵਾਦ ਕਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਪਥ
* ਚੌਖੰਬਾ ਰਾਜ - ਏਕ ਰੂਪਰੇਖਾ
ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ

# ਤ੍ਰਿਮੰਤ੍ਰੀ ਯੋਜਨਾ
# ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਜਾਹੀਰਨਾਮ੍ਯਾਚੀ ਸ਼ੰਭਰ ਵਰਸ਼ੇ
# ਪਕਸ਼ਾੰਤਰ ਬੰਦੀ ? ਨਵ੍ਹੇ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨੇਤੇਸ਼ਾਹੀਚੀ ਨਾਂਦੀ
# ਸ੍ਵਾਤੰਤ੍ਰ੍ਯ ਚਲਵਲੀਚੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
# ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਕਸ਼ਾਚੇ ਅੰਤਰੰਗ
# ਸਮਾਜਵਾਦ ਕਾਲ, ਆਜ ਵ੍ਵਾ ਉਦ੍ਯਾ
# ਚੌਖੰਬਾ ਰਾਜ੍ਯ
# ਰਾਸ਼ਟਰਪਿਤਾ
# ਡਾਕਟਰ ਆਂਬੇਡਕਰ - ਏਕ ਚਿੰਤਨ
# ਪੇਚ ਰਾਜਕਾਰਨਾਤਲੇ
# ਆਤਮਕਥਾ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਜੋਤੀ ਬਾਸੂ

ਜੋਤੀ ਬਾਸੂ (8 ਜੁਲਾਈ 1914 - 17 ਜਨਵਰੀ 2010) ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1977 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2000 ਤੱਕ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1964 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਸੀਪੀਐਮ ਦੀ ਪੋਲਿਟਬਿਊਰੋ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।
ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਜੋਤੀ ਬਸੁ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਕਿਰਨ ਬਸੁ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਿਸ਼ਿਕਾਂਤ ਬਸੁ, ਢਾਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਬਾਰਦੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੇਮਲਤਾ ਬਸੁ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਬਸੁ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ 1920 ਵਿੱਚ ਧਰਮਤਲਾ, ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਦੇ ਲੋਰੇਟੋ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਛੋਟਾ ਕਰ ਕੇ ਜੋਤੀ ਬਸੁ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1925 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸੁ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ (1855 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਜੀਡੇਂਸੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ) ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਬੀਏ ਕੀਤੀ। 1935 ਵਿੱਚ ਬਸੁ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਉੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਨਾਮਵਰ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਰਜਨੀ ਪਾਮ ਦੱਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। 1940 ਵਿੱਚ ਬਸੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਡਿਲ ਟੈਂਪਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਤਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਸੀਪੀਆਈ ਨੇ 1944 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਬਸੁ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਿਆ। ਬੀਐਨਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਬੀਡੀ ਰੇਲ ਰੋਡ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਸੁ ਸੰਘ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2010
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਰਾਮਚੰਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ

ਰਾਮਚੰਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ () ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਿਹਰੀਨ ਜੱਬਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਵੇਦ ਜੱਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਤਾ ਦਾਸ, ਰਸ਼ੀਦ ਫਾਰੂਕੀ, ਸਈਅਦ ਫ਼ਜ਼ਲ ਹੁਸੈਨ, ਮਾਰੀਆ ਵਾਸਤੀ ਅਤੇ ਨੋਮਾਨ ਇਜਾਜ਼ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਪਲਾਟ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਿੰਦੂ ਦਲਿਤ ਸ਼ੰਕਰ (ਰਸ਼ੀਦ ਫਾਰੂਕੀ) ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਬੇੇਟੇ ਰਾਮਚੰਦ (ਫ਼ਜਲ ਹੁਸੈਨ) ਦੇ ਨਾਲ ਅਨਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸਰਹਦ ਪਾਰ ਕਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਟੇ ਰਾਮਚੰਦ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਚੰਪਾ (ਨੰਦਿਤਾ ਦਾਸ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਪਾਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਛੜ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਮਚੰਦ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ

ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ (15 ਜੁਲਾਈ 1923 - 18 ਜਨਵਰੀ 2012) ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਕਵੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ (ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ) ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾਬਕ, ਤਹਿਸੀਲ ਟਾਂਡਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ 15 ਜੁਲਾਈ 1923 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1940 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਟਾਂਡਾ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਉੱਪਰੰਤ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਲਵਕਤੀ ਕਾਰਕੁੰਨ ਬਣ ਗਏ। 1953 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਨੌਟਿੰਘਮ ਆ ਵਸੇ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ (2000)
*ਬੁੱਤ ਬੋਲਦਾ ਹੈ (2007 ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ)
*ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਰੁਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

ਰੁਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਰੂਪ ਢਿੱਲੋਂ) (ਜਨਮ 1969) ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਰੂਪ ਢਿੱਲੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਜੰਮਪਲ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਔਕਸਫੋਡ ਬਰੂਕਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰੂਪ ਨੇ ਯੂ ਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਾਹਿਤਕ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਚਿੱਤਰਵਾਦ ਸੱਦਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਭੇਦ ਵਿੱਚ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਰਲ਼ਾ-ਮਿਲ਼ਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਅਦਬ ਨੂੰ ਲਕੀਰ ਦਾ ਫ਼ਕੀਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ (Science Fiction), ਜਾਦੂ ਯਥਾਰਥ, ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਇਕੱਠੇ ਸੋਚ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਤੋਂ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਸਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਉਧਾਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਲਹਿਜਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰ ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ਼ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ਼ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਫਿਕਰਾ ਬੰਦੀ ਤੇ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਸਤੇ ਨਵਾਂ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲਿਖਾਰੀ ਰੂਪ ਵਾਂਙ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵਿਚਿੱਤਰਵਾਦ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਵਿਚਿੱਤਰਵਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕਥਾ ਕਾਵਿ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕੀ 'ਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਤਰ ਦੇ ਲੀੜੇ, ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸੁਭਾੳ ਵੀ। ਪਾਤਰ ਦਾ ਆਲ਼ਾ ਦੁਆਲ਼ਾ ਵੀ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ਼ ਤਸ਼ਰੀਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਰੂਪ ਦਾ ਨਾਵਲ ਸਮੁਰਾਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਹੱਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਕਾਲ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ-ਨਾਵਲ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਟਰੱਸਟ ਸਾਊਥਾਲ ਵੱਲੋਂ, 2020 ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ/ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

2023 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਕੰਮ

*ਨੀਲਾ ਨੂਰ (2007)
*ਬੇਘਰ ਬਾਘ (2009)
*ਕਲਦਾਰ (2010)
*"ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ: ਘਰ ਵਾਪਸੀ" (2010)
*ਭਰਿੰਡ (2011)
* ਓ, 2015, ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
* ਗੁੰਡਾ, 2014, ਖੁਸ਼ਜੀਵਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਲੰਡਨ
*ਸਮੁਰਾਈ (2016)
*ਸਿੰਧਬਾਦ (2020)
*ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲ਼ਾ (2022)
*ਹੌਲ (2023)
*ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਖੇਡ -ਨਾਵਲ (2024)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969
ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ

ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸਨ।
ਜੀਵਨੀ

21 ਜਨਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਏਨਾਗਾ ਦੇ ਜਮਪਲ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸਦਾ ਸੁਲਾ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਆਗੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ 1960 ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਐਮ ਐਲ ਏ ਦੀ ਚੋੜ ਲੜ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 6188 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 1962 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਿਰ ਇਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਐਮ ਐਲ ਏ ਬਣੇ। ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ, 1969 ਵਿੱਚ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰਕ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕਿਸਾਨ ਸ੍ਰੀ ਬਰਾੜ 1976 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ 84 ਤੱਕ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਰਹੇ। 1992 ਵਿੱਚ ਸਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋ ਅਹਿਮ ਵਿਭਾਗ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਸਨ। ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਹਿਮ ਵਿਭਾਗ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। 31 ਅਗਸਤ 1995 ਤੋਂ 21 ਨਵੰਬਰ 1996 ਤੱਕ ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਸਵਰਗੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ 1961 ਤੋਂ 1962 ਤੱਕ ਉਹ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਆਗੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਯੂਰਪ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਗੇੜਾ ਲਾਇਆ।
ਪਰਿਵਾਰ

ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ, ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸਨੀ) ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰੀ ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ (ਬਬਲੀ) ਬਰਾੜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਨੀ ਬਰਾੜ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸਨੀ) ਬਰਾੜ ਵੀ ਸ੍ਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹਨਾ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸ਼ੀਮਤੀ ਕਰਨ ਕੌਰ ਬਰਾੜ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ।
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ

ਸ੍ਰੀ ਬਰਾੜ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਜੁਆਈ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਕ-ਸਕੀਰੀ ਹੈ।
ਦੇਹਾਂਤ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 6 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਹ 87 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਢਹਾਈ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮਕੋਟ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਢਹਿਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 150,000 ਹਿੰਦੂ ਕਾਰਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੇ, ਸੰਗਠਨਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਾਅਦੇ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੇਕਿਰਕੀ ਨਾਲ ਮਸਜਿਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਏ ਫਸਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 2,000 ਤੋਂ ਵਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਾਏ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਯੋਧਿਆ ਰੱਫੜ
ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਵਾਡਰਾ (née ਗਾਂਧੀ ; ਜਨਮ 12 ਜਨਵਰੀ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਨਵੰਬਰ 2024 ਤੋਂ ਵਾਇਆਨਾਡ, ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਸਦੱਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਜੀਵਨ

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਵਾਡਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗੰਢ-ਜੋੜ ਦੀ ਮੁਖੀ ਰਹੀ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਔਲਾਦ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਪੜਦਾਦਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਫਿਰੋਜ ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ, ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੇਤਾ ਸਨ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ,, ਕਾਂਵੇਂਟ ਆਫ ਜੀਸਸ ਏੰਡ ਮੈਰੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ਾ ਦੀ ਗਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ VU2PGY ਕਾਲਸਾਇਨ ਹੈ।
ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਣ ਪਰਚਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ।

1999 ਦੀ ਚੋਣ ਮਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਨਤਾ ਜਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਕੇ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਤਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨਕੁਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਦੋਹਰਾ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ..."।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਨਹਿਰੂ–ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ

thumb|right|240px|ਨਹਿਰੂ ਪਰਵਾਰ ਦਾ 1927 ਦਾ ਚਿੱਤਰ
ਖੜੇ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ) ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ ਪੰਡਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਹਠੀਸਿੰਹ, [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਰੰਜੀਤ ਪੰਡਤ; ਬੈਠੇ: ਸਵਰੂਪ ਰਾਣੀ, ਮੋਤੀਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਨਹਿਰੂ]]
ਗਾਂਧੀ-ਨਹਿਰੂ ਪਰਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਰਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਗਲਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਹਿਰੂ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀ ਨਾਮ ਫਿਰੋਜ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪਤੀ ਸਨ। ਗਾਂਧੀ-ਨਹਿਰੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਵੰਸ਼-ਬਿਰਖ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਗਲ

ਕਰਨਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਸਹਿਗਲ (25 ਮਾਰਚ 1917 – 17 ਅਕਤੂਬਰ 1992) ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਬਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ। ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਰਨਲ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ ਖਾਨ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੋਰਟ-ਮਾਰਸ਼ਲ 'ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰੋਸ-ਵਿਖਾਵੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਝੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਜਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ
* ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917
ਕਰਨਲ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

ਕਰਨਲ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (18 ਮਾਰਚ 1914 – 6 ਫਰਵਰੀ 2006), ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਦੂਸਰੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੇਮ ਕੁਮਾਰ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ ਖਾਨ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਕੋਰਟ-ਮਾਰਸ਼ਲ 'ਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਰੋਸ-ਵਿਖਾਵੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹਲਚਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਝੁੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਜਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ
* ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖਾਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914
ਪਲੇਗ (ਰੋਗ)

ਪਲੇਗ (Plague) ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸੰਕ੍ਰਾਮਿਕ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੇ (rodent) ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ (ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ) ਦਾ ਰੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਸਚੁਰੇਲਾ ਪੇਸਟਿਸ ਨਾਮਕ ਜੀਵਾਣੂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੰਸਰਗ ਅਤੇ ਪਿੱਸੂ ਦੇ ਡੰਗਣ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਜ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਬਦਨਾਮ ਰੋਗ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਮਹਾਮਾਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਛੂਤ ਦੇ ਰੋਗ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਮਾਰੀ
ਐਸ. ਸਾਕੀ

ਐਸ. ਸਾਕੀ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਤੇ ਛਪਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਤਕ-ਸਫ਼ਰ

1986 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਇਕ ਬਟਾ ਦੋ ਆਦਮੀ’ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਸਾਕੀ ਹੁਣ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ 13 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ 6 ਨਾਵਲ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰਾਂ ‘ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ’, ‘ਕਹਾਣੀ’, ‘ਪੰਜ ਦਰਿਆ’ ਅਤੇ ‘ਕਵਿਤਾ’ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪੜ੍ਹਾਈ

ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

ਨਵਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਰੂਪੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਹਥਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸਾਕੀ ਦੀਆਂ 25 ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ-ਥੋੜਾਂ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਵਿਭਚਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰਿਪਤ-ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰੀਝਾਂ-ਉਮੰਗਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਮਾਰਮਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਬਹੁਰੂਪੀਆ’, ਰੰਡੀ, ਪਿਉ ਜਿਹਾ, ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ, ਜੂਠੀ ਥਾਲੀ, ਬੇਜੀ ਜਿਹੀ, ਕਮਲੀ, ਸੂਰ ਤੇ ਸੁਰਗ, ਕੀ ਕਰੇ ਕੋਈ, ਸ਼ੇਖੂ, ਵਿਰਸਾ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਤੇ ਮਦਰ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ [[ਛੋਟਾ ਸਿੰਘ], ਨਿਕਰਮੀ, ਵੱਡਾ ਆਦਮੀ, ਮੇਲੋ ਤੇ ‘ਭਖੜੇ ਅਤੇ ਰੰਡੀ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਭਰਵਾਂ ਸਵਾਗਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਨਮਾਨ

*ਐਸ. ਸਾਕੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਨਾਨਕ ਦੁਖੀਆ ਸਭ ਸੰਸਾਰ’ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕਲਕੱਤਾ ਵੱਲੋ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
*ਨਾਵਲ ਵੱਡਾ ਆਦਮੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਲੰਡਨ ਦਾ ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਟਰੱਸਟ ਢੁਡੀਕੇ ਦਾ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਸੰਗਮ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
*ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ 2010 ਦਾ ‘ਗਲਪ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਆਪ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਸੋ ਗਿਆ’ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਨਕਦ, ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ

ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Election Commission of India, ਹਿੰਦੀ: भारत निर्वाचन आयोग) ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਘੀ ਅਥਾਰਿਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਗਠਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 25 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਵਾਜਬ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਢਾਂਚਾ

1950ਈਃ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੀ ਸੀ। 16 ਅਕਤੂਬਰ 1989 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹੋਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ 1990 ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ,1993 ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਮੈਂਬਰ ਇਕਾਈ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

* ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
* ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* KIK Online
* Fake Aadhaar Card

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲਾ

ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ; (ਜਨਮ 10 ਮਾਰਚ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਫਾਰੂਕ ਅਬਦੁੱਲਾ ਹਨ।

ਉਮਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਵਾਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ 11ਵਾਂ ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਹੈ।

ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 5 ਜਨਵਰੀ 2009 ਨੂੰ ਗਠ-ਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ।

ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ
ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ

ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਰਜਾ ਖਾਨ ਫਾਜਿਲੇ ਬਰੇਲਵੀ (, , 1856–1921) ਹਨਾਫੀ ਸੁੰਨੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਬਰੇਲਵੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ 10 ਸ਼ੱਵਾਲ 1672 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 14 ਜੂਨ 1856 ਨੂੰ ਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਪਠਾਨ ਸਨ ਜੋ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਏ ਸਨ। ਇਮਾਮ ਅਹਿਮਦ ਰਜਾ ਖਾਨ ਫਾਜਿਲੇ ਬਰੇਲਵੀ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲਾਹਜਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਲਾ ਹਜਰਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਮੁਫਤੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਹਾਫਿਜ, ਲੇਖਕ, ਸ਼ਾਇਰ, ਧਰਮਗੁਰੁ, ਭਾਸ਼ਾਵਿਦ, ਯੁਗਪਰਿਵਰਤਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰੇਲਵੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1921
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਕੋਤਵਾਲ

ਕੋਤਵਾਲ ਮਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਕਿਲੇ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖਿਤਾਬ ਸੀ। ਕੋਤਵਾਲ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਉਥੋਂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਦੇ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਸਮੇਂ ਜੈਲਦਾਰ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਕੋਟਪਾਲ (ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਖਾ) ਹੈ। ਮੁਗਲਰਾਜ ਵੇਲੇ ਇਹ ਜੱਜ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਠਾਣੇਦਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਰਾਜਿਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਵੇਲੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਚ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ 40 ਕੈਨਾਲ ਨਹਿਰੀ ਜਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਚੰਦ ਬਰਦਾਈ

ਚੰਦ ਬਰਦਾਈ (1149 – 1200) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ 1165 ਤੋਂ 1192 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਦੇ ਰਾਜਕਵੀ ਸਨ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਚੰਦ ਬਰਦਾਈ ਭੱਟ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜਗਾਤ ਨਾਮਕ ਗੋਤਰ ਦੇ ਬਾਹਮਣ ਸਨ। ਚੰਦ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ ਆਏ ਸਨ। ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਚਾਂਦ ਬਰਦਾਈ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਥੋਂ ਚੰਦ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਗੌਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂਕਾਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ
ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ

ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ (18 ਨਵੰਬਰ 1931- 1986) ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹ ਗੀਤਕਾਰ, ਕਥਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨੀ

ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਨਵੰਬਰ 1931 ਨੂੰ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਭਟਕਾ ਮੇਘ (1957)
* ਮਾਇਆਦਰਪਣ (1967)
*ਦਿਨਾਰੰਭ (1967)
*ਜਲਸਾਗਰ (1973)
*ਮਗਧ (1984)
ਹੋਰ

* ਝਾੜੀਆਂ ਤਥਾ ਸੰਵਾਦ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ)
*ਬੀਸਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੇ ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ (ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਗਰੰਥ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ