JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਜਨਮ ਸਮੇਂ: ਨੱਥੂ ਰਾਮ) (16 ਫ਼ਰਵਰੀ 1892 - 29 ਅਕਤੂਬਰ 1977) ਉਘੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨ

ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਫੱਤੇਵਾਲ, ਜਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਭਾਈ ਹੀਰਾ ਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 16 ਫਰਵਰੀ 1892 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਸੇ ਕਸਬਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਉਹ ਨੱਥੂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਸਰੂਰ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਦਸਵੀਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਾਕਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ। ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ 1913 ਵਿਚ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਐਫ. ਏ. ਅਤੇ 1915 ਵਿਚ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬੀ. ਏ. ਕੀਤੀ।
ਅਧਿਆਪਨ

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ (1917) ਲੱਗ ਗਏ। ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਤ ਸਕੱਤਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1929 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੀ.ਲਿਟ. ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜੁਟਾ ਲਈਆਂ। ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੋਢੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਟੀਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। 13 ਅਕਤੂਬਰ, 1923 ਦੇ ਦਿਨ, ਆਪ ਨੂੰ, ਬਾਕੀ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਆਪ, ਜਨਵਰੀ, 1926 ਵਿਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ। ਆਪ ਨੇ, 30 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਟੀਕਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਤੇ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

*ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਰਪਣ ( ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ)

*ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਨ

*ਧਾਰਮਿਕ ਲੇਖ

*ਕੁਝ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੇਖ

*ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼

*ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਹਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
* ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
*ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ (ਸਵੈਜੀਵਨੀ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੁਕ

ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੋਕ (ਜਨਮ 7 ਜੂਨ 1952) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਤੁਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਤਨਾਜ਼ਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਪਾਮੋਕ ਦੇ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਵਲੋਂ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਫ਼ਤਵੇ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੋਕ 1952 ਵਿੱਚ ਇਸਤੰਬੋਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਲੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ "ਸਿਆਹ ਕਿਤਾਬ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਬ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਨ ਰਾਬਰਟ ਕਾਲਜ ਇਸਤੰਬੋਲ ਤੋਂ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਲੇਕਿਨ ਆਖ਼ਰੀ ਮਰਹਲਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।
ਲੇਕਿਨ ਤੁਰਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਕੁਰਦਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਬਾਰੇ ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੋਕ ਦੇ ਮੋਨੋਗਰਾਫ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੌਮ ਪਰਸਤਾਂ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਲੇਖਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦਰਪੇਸ਼ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਡੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਾਮੋਕ ਦੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਪਰ ਉਸ ਵਕਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਸੂਸੀ ਸਜ਼ਾ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰ ਉਸ ਤੁਰਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰਕ ਕੌਮ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ। ਇਸੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਗਰ ਤੌਹੀਨ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਵਸੀਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਇਜ਼ਾਫ਼ਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕੁਰਦਾਂ ਅਤੇ ਆਰਮੀਨੀਆਈਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਛ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰਕ ਕੌਮ ਪਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਦੀਦ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 2005 ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: ”ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਰਦ ਅਤੇ ਦਸ ਲਾਖ ਆਰਮੀਨੀਆਈ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਲਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਮੇਰੇ"। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਮੀਨੀਆਈਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ 1915 ਤੋਂ 1917 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਲਤਨਤੇ ਉਸਮਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਰਕ ਆਰਮੀਨੀਆਈਆਂ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਤਾਦਾਦ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਉਸਮਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਰਮੀਨੀਆਈਆਂ ਦੀ ਨਸਲਘਾਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਤਸਲੀਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਆਮ ਤੁਰਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪਾਮੋਕ 1995 ਵਿੱਚ 'ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ' ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਤਹਾਈ ਮਕਬੂਲ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਸ ਨਾਵਲ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਤਰੀਨ ਵਿੱਕਰੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਵਲ 85000 ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਿਆ ਸੀ।
ਐਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੁਰਕ ਮਦਾਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਤਾਰੀਖ਼ੀ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਨੂਦੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਰਖਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਮੁਤਾਸਿਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਨਸਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਜਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਸਫੈਦ ਕਿਲਾ “ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਸਲ ਰਾਵੀ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀਨਸ ਤੋਂ ਨੇਪਲਜ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਮਾਨ ਤੁਰਕਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਮ ਸ਼ਕਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਮੀਰ ਖ਼ੋਜਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫਲਾਈਟ 182

thumb|250px
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਫਲਾਈਟ 182 ਮੋਂਟ੍ਰੀਅਲ-ਲੰਡਨ-ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਮਾਰਗ ਵਿਚਲਾ ਪਰਿਚਾਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉੱਡਾਨ ਸੀ। 23 ਜੂਨ, 1985 ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਰਿਚਾਲਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ, ਬੋਇੰਗ 747-237B (c/n 21473/330, reg VT-EFO) ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਮਰਾਟ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਇਰਿਸ਼ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਉੱਤੇ, ਬੰਬ ਨਾਲ ਉੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਦੁਰਘਟਨਾਗਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। 329 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਰਤੂ ਹੋਈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ 280 ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ 22 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਮੂਹਕ ਹੱਤਿਆ ਸੀ। ਵਿਸਫੋਟ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਗਿਰਨਾ, ਸਬੰਧਤ ਨਾਰਿਟਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਟਿਤ ਹੋਇਆ।

ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਅਭਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ CAD $13 ਕੜੋਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪਰੀਖਣ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। 2003 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ-ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਅਪਰਾਦ ਮੰਜੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੰਬ ਵਿਸਫੋਟ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਭੂਤਪੂਰਵ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਜਾਨ ਮੈਜਰ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 17 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਈਲ ਕੈਨੇਡਾEਏਅਨ ਮਾਊਂਟਿੰਡ ਪੁਲਿਸ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੈਕਿਊਰਿਟੀ ਇੰਟਲਿਜਿੰਸ ਸਰਵਿਸ ਦੁਆਰਾ "ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਕਰਮਿਕ ਲੜੀ" ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਘਟਨਾਵਾਂ
ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਗਾਜੀ

ਗਿਆਸੁੱਦੀਨ ਗਾਜੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸੁੰਨੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰਸ਼ਾਹ ਜਫਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਤਵਾਲ ਸੀ। ਸਲਤਨਤ ਮੁਗਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਤਵਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਓਹਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਫਰਾਮ ਭਾਰਤ ਟੂ ਇੰਡੀਆ (ਭਾਗ-੨) ਐੱਮ ਕੇ ਅਗਰਵਾਲ
* ਨਹਿਰੂ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ
* ਨਹਿਰੂ ਪਰਿਵਾਰ - ਨਹਿਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ
ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਮਿਲਖੀ

ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਮਿਲਖੀ (1919-2013) ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਾਸ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੰਡ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਏਧਰ ਆਉਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਆਡੀਸ਼ਨ ਮੌਕੇ ਉਸ ਨੇ ‘ਹੀਰ’ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵੰਡ ਮਗਰੋਂ ਏਧਰ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਬਸਤੀ ਸ਼ੇਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ’ਤੇ ਮੁੜ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ‘ਮਿਰਜ਼ਾ’ ਗਾਇਆ ਤੇ ‘ਪਾਸ’ ਦਾ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਬਸ ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਗਾਉਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਨਜ਼ਾਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਰਿਵਾਰ

ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਮਿਲਖੀ ਦਾ ਕਮਲਾਵੰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਦੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ। ਇੱਕ ਪੁੱਤ, ਜਿਹੜਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸੀ, ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਲਾਲ, ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਲਖੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਪੁੱਤ ’ਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਂਜ ਪੋਤਿਆਂ-ਪੜਪੋਤਿਆਂ, ਦੋਹਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਾਲੇ ਮਿਲਖੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਜਾਪਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਹਸਰਤ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।
ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ

ਗਾ-ਗਾ ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਮਿਲਖੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਮਾਇਆ ਪਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਇਆ ‘ਚੜ੍ਹਿਆ ਦਿਨ ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਇਆ’ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।’’ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ ਨੇ ਵੀ ਬੜੀ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਲਖੀ ਜੀ, ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਾ ਲਵੋ, ਪਛਾਣ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ, ਰਾਇਲਟੀ ਆਈ ਜਾਏਗੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੇ ਉਸ ਕੋਲ ਏਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਛੋ ਕੁਝ ਨਾ। ਪੰਜਾਬੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਦੇ ਦਿੱਲੀ, ਕਦੇ ਹਰਿਆਣੇ, ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ-ਕਮਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿਆਣੇ ਪਾਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗੀਤ

ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨਿੱਠ ਕੇ ਗਾਈਆਂ, ‘ਪੂਰਨ ਭਗਤ’, ‘ਕੀਮਾ ਮਲਕੀ’, ‘ਢੋਲ ਸੰਮੀ’, ‘ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ’ ਤੇ ਦੇਸ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਨਚਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਮਿਲਖੀ ਤੇ ਅਲਗੋਜ਼ਾਵਾਦਕ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਦੀ ਬੜੀ ਨੇੜਤਾ ਸੀ। ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਵਜਾਉਣੇ ਤੇ ਮਿਲਖੀ ਨੇ ਗਾਉਣਾ। ਖ਼ੂਬ ਨਿਭੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹ ਬਣ ਵਿਚਰੇ ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਤੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਗਾਉਣਾ। ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਲਈ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਨੇੜਲਿਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਵਿਆਂ ’ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਨਮਾਨ

ਉਸ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ-ਦੋ ਵਾਰ ਸਨਮਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ-ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਿਲਖੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲ਼ੇ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਜੁੱਸੇ ਦਾ ਏਨਾ ਤਕੜਾ ਬੰਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੈ ਤੇ ਇਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ
* ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ
* ਬੱਬੂ ਮਾਨ
*ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ

ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ (ਜਨਮ: 30 ਜੁਲਾਈ, 1973, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ) ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੰਨੜ, ਉੜੀਆ, ਤਮਿਲ, ਆਸਾਮੀਜ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਤੇਲੁਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਡੀ-ਪੌਪ ਐਲਬਮ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਗਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਚ ’ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦਾ ਗੀਤ 'ਕਿਆ ਹੁਆ ਤੇਰਾ ਵਾਅਦਾ' ਗਾਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਕੁੱਝ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ੧੯ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੇਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕ ਉਸਤਾਦ ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ-ਜਰਮਨ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਜੀਵਨ

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 1888 ਨੂੰ ਪੂਨਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਲੇਗਾਂਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ 1911 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਪੁੱਜੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ। ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਸੁਨਹਰੀ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਚਿੰਦਰ ਨਾਥ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਚਲੇ ਆਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਗ਼ਦਾਰ ਦੀ ਗ਼ਦਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਦਿਰ ਖਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਦਸ ਬੰਬ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ 1915 ਨੂੰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਣੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ
* ਗ਼ਦਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵੱਲ... - ਗੁਰਮੀਤ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888
ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ

thumb|ਇੰਡੀਅਨ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਮਲਾਇਆ ਬਰਾਂਚਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ( 28.02.42)
ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ (ਬੰਗਾਲੀ: রাসবিহারী বসু, 25 ਮਈ, 1886 - 21 ਜਨਵਰੀ, 1945) ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਤੰਤਰਤਾ ਦਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨਭਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀਨ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਚਾਰਲਸ ਹਾਰਡਿੰਗ ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ, ਗਦਰ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਜਾ ਕੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡੀਪੈਂਡੰਸ ਲੀਗ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਤੰਤਰ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਉਪਰਾਲੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਏ, ਤਦ ਵੀ ਸਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਮਈ, 1886 ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬਰਧਮਾਨ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਬਾਲਦਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰੰਭਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਚੰਦਨਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨਿਯੁਕਤ ਸਨ। ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸਪਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਹੈੱਡ ਕਲਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਤਿਨ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਯੁਗਾਂਤਰ ਨਾਮਕ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਮਰੇਂਦਰ ਚਟਰਜੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਰਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜਤੀਂਦਰਨਾਥ ਬਨਰਜੀ ਉਰਫ ਨਿਰਾਲੰਬ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤ, (ਵਰਤਮਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਿਆ ਸਮਾਜੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਏ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜ ਪੰਚਮ ਦੇ 12 ਦਸੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰੀ ਕੱਢੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਮਰੇਂਦਰ ਚਟਰਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਲੇਕਿਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਖੁੰਝ ਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਈ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਰੇਲਗਾਡੀ ਫੜਕੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਖਿਸਕ ਗਏ ਅਤੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਝ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਗਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਭੋਰਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। 1913 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਜਤਿਨ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜੋਸ਼ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਸਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਗਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਫਿਰ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਤੰਤਰ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਦਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੫ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886
ਸ਼ਿਵ ਥਾਪਾ

ਸ਼ਿਵ ਥਾਪਾ (ਅਸਾਮੀ: শিৱ থাপা, ਨੇਪਾਲੀ: शिव थापा) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਹੈ। ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਓਲੰਪਿਕ ਕਵਾਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੰਦਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ।

ਜਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਅਜੋਜਿਤ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਸ਼ਿਵ ਥਾਪਾ ਨੇ 56 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਪਦਕ ਹਾਸਲ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੰਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਹਾਸਲ ਕੇ ਥਾਪਾ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯੁਵਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2012 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕਵਾਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਕੇਬਾਜ਼
ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਕਪਾਹ ਜਾਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਰ ਤ੍ਰਿਭੁਜ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅੱਗੇ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਝੰਡੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਉੱਤੇ ਕੱਪੜਾ ਲਪੇਟਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੋਲ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੱਗਿਆ ਹੋਏ ਤੇ ਦੂਰ ਤੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਸਾਖੀ ’ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਹ ਕੇ ਨਵੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੰਗ ਸਫੇਦ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1609 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਗੈਲਰੀ


ਤਸਵੀਰ:Nishan sahib golden temple.jpg|ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ
ਤਸਵੀਰ:Nishan Sahib in blue, at Baba Phoola Singh di Burj in Amritsar.jpg|ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੁਰਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਿਹੰਗ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਤਸਵੀਰ:Flagge Sikhism.svg|ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਤਸਵੀਰ:Khanda.png|ਖੰਡਾ

ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ

* ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਮਨਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ !!
* ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਹਾਂਨਤਾ
ਹਵਾਲੇ
ਖੰਡਾ

thumb|308x308px|ਖੰਡਾ
ਖੰਡਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿਨ੍ਹ ਹੈ।

ਖੰਡਾ 3 ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ:

* ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕਧਾਰੀ ਖੰਡਾ (ਤਲਵਾਰ)

* ਇੱਕ ਚੱਕਰ (ਚੱਕਰ)
* ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਪਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਖੰਡੇ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੱਬੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਸੱਜੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪੀਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

* ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ
* ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ
ਹਵਾਲੇ
ਡੋਸਾ

ਡੋਸਾ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਡੋਸਾ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਫਲੈਟ, ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਪੱਧਰਾ ਚਾਵਲ ਦਾ ਘੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਫਰਮੈਂਟ ਘੋਲ ਤੌਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਪੈਨਕੇਕ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਚਾਵਲ, ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ ਅਤੇ 1/8 ਚਮਚ ਲੂਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਡੋਸਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਆਹਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਕਵਾਨ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਡੋਸਾ ਸਾਂਮਬਰ ਅਤੇ ਚਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਡਲੀ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਪਕਵਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਮਾਰੀਸੀਅਸ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਨੇਪਾਲ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੜਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਾਣਾ
ਦ ਗੁੱਡ ਰੋਡ

ਦ ਗੁੱਡ ਰੋਡ ਗਿਆਨ ਕੋਰਿਆ ਦੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 60ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਇਸ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ 86ਵੇਂ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਹਾਈਪਰਲਿੰਕ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅਨੇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਛ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹੈ ਆਸਕਰ ਲਈ ਨਾਮਜਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ।
ਪਲਾਟ

ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਛੜਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਹਾਈਵੇ ਉੱਤੇ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 16 ਮੈਬਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, "ਦਿ ਗੁਡ ਰੋਡ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੇਕਿਨ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਅਣਦੇਖੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ ਦੀ ਮੌਤ

]]
20ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ 'ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਭਾਵਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਿੰਸੇਂਟ ਵੈਨ ਗਾਗ ਦੀ ਮੌਤ 29 ਜੁਲਾਈ 1890 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਫ੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਔਵਰਜ-ਸੁਰ-ਓਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਔਵੇਰਜ ਰੇਵਾਉਕਸ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਭਵਨ ਦੇ ਐਨ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਵੱਜੀ ਸੀ। ਆਮ ਖਬਰ ਇਹ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਨਸੈਂਟ ਵਾਨ ਗਾਗ
ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ

ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Imperialism) ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੁਸਪੈਠ ਸਿਆਸੀ, ਆਰਥਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਲੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਸਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਜਾਂ ਮੁਲਕ (Nation State) ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੈਨਿਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਇੱਕ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਹਾਲਤ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਦਾ ਅੰਤਲਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।

ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਮੁਲਕ ਦਾ ਜਿੱਤ, ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰਾਜਕੀ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਦੂਜੇ ’ਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦਬਕਾ ਠੋਸਦਾ ਹੈ। ਸੀਸਲ ਰੋਡਜ਼ ਅਤੇ ਕੇਪ-ਕਾਇਰੋ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ. ਰੋਡਜ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇਣਾ"
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ

ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਇੰਪੀਰੀਅਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀ, "ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ" ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ "ਨਿਯਮ"। ਸੰਨ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਤੀਜਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਰੇਈਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ (ਮਾਰਕਸਵਾਦ)

ਰੇਈਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ (, ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ: "ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਣਾ " (cf. ਲਾਤੀਨੀ "res" ਮਤਲਬ "ਵਸਤੂ") ਜਾਂ Versachlichung, ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ਵਜੋਂ "ਵਸਤੂਕਰਨ"; ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਸਮਝਣਾ)। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰੇਈਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਜਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਸਤੂਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਣਜੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਅਮੂਰਤ ਤੋਂ ਸਮੂਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਯਾਨੀ ਜਿਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਤੋਂ ਜਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਈਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਚਿੱਬਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਰਕਸਵਾਦ
ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ

ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਆਉਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਹਰ ਸਾਲ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਮੇਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸਟਰਪਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਜਾਂ ਅਪਰੈਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਤਪਤੀ ਨੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ 2 ਜਨਵਰੀ 1954 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵਮ ਸ਼ੈਟੀ ਮਨੋਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ। 2013 ਵਿੱਚ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੇਟ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1954-59)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1960-69)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1970-79)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1980-89)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (1990-99)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (200-09)
*ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ (2010-19)
*ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ
*ਭਾਰਤ ਰਤਨ
*ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ
ਹਵਾਲੇ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

*
*
*


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇਨਾਮ
ਐਨਾਬੈੱਲ ਲੀ

"ਐਨਾਬੇਲ ਲੀ" ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਦੀ ਆਖਰੀ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਪੋ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਹਣੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਥੀਮ ਘੋਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰ ਦੀ ਜੁਆਨੀ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਐਨਾਬੇਲ ਲੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਨੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖਾਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਕਿ "ਐਨਾਬੇਲ ਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੌਣ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਝਾਏ ਗਏ, ਪੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਰਜੀਨਿਆ ਅਲਿਜ਼ਾ ਕਲੈਮ ਪੋ ਦਾ ਨਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ 1849 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਸਾਲ ਛਪੀ ਸੀ।
ਕਾਵਿ ਬਣਤਰ

"ਅੰਨਾਬਲ ਲੀ" ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਛੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੱਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੋ ਅੱਠਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਥੋੜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਜਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਹਾ। ਇੱਕ ਗਾਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਵਿਤਾ ਇਸਦੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਨਾਬੇਲ ਲੀ ਨਾਮ "ਐਲ" ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੋ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਯੂਲਾਲੀ", "ਲੇਨੋਰ", ਅਤੇ "ਯੂਲਾਯੂਮ" ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ