JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਭਾਰਤ ਏਕ ਖੋਜ

ਭਾਰਤ ਏਕ ਖੋਜ (, , ) ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (1946) ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ 53-ਕਿਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1947 ਤੱਕ ਦਾ 5000-ਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ ਸਿਆਮ ਬੇਨੇਗਾਲ ਨੇ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ. ਕੇ. ਮੂਰਥੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1988 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਹੀ ਇਸਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਅਤੇ ਬੇਨੇਗਾਲ ਦੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਭਿਆਲ ਸ਼ਾਮਾ ਜ਼ੈਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਸਨ।
ਬੇਨੇਗਾਲ ਨੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਕੈਨਵਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ 22 ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ। ਤਕਰੀਬਨ ਇੰਨੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਤਥਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਗਲਤ ਸਨ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਸੂਤਰਧਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਡਬਿੰਗ

ਇਹ ਸੀਰੀਅਲ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਨੂਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂਂ ਪਂਜਾਬੀ ਸਣੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਬੋਲੀਆਂ 'ਚ ਡਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਪੀਸੋਡ

# ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ
# ਸ਼ੁਰੂਆਤ
# ਵੇਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ
# ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਬਨਣਾ
# ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਭਾਗ ੧
# ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਭਾਗ ੨
# ਰਾਮਾਇਣ ਭਾਗ ੧
# ਰਾਮਾਇਣ ਭਾਗ ੨
# ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਘਰਾਣੇ
# ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਲ
# ਚਾਣਕਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਭਾਗ ੧
# ਚਾਣਕਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਭਾਗ ੨
# ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਗ ੧
# ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਗ ੨
# ਸੰਗਮ ਕਾਲ: ਸਿਲਾਪਦਿਰਾਕਰਮ ਭਾਗ ੧
# ਸੰਗਮ ਕਾਲ: ਸਿਲਾਪਦਿਰਾਕਰਮ ਭਾਗ ੧
# ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਗ
# ਕਾਲਿਦਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਭਾਗ ੧
# ਕਾਲਿਦਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲਾ ਭਾਗ ੨
# ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ
# ਭਕਤੀ
# ਚੋਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਭਾਗ ੧
# ਚੋਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਭਾਗ ੨
# ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ ਭਾਗ ੧
# ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ ਭਾਗ ੨
# ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤ।
# ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
# ਵਿਜੈਨਗਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ
# ਸਾਮੰਤਵਾਦ
# ਵਿਜੈਨਗਰ ਵੰਸ਼ਦਾ ਪਤਨ
# ਆਸ਼ਕ ਹੋਣਾ ਸਾਂਗਾ, ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਅਤੇ ਬਾਬਰ
# ਅਕਬਰ ਭਾਗ ੧ (ਦੀਨ-ਏ-ਇਲਾਹੀ)
# ਅਕਬਰ ਭਾਗ ੨
# ਸਵਰਣ ਭਾਰਤ
# ਔਰੰਗਜੇਬ ਭਾਗ ੧
# ਔਰੰਗਜੇਬ ਭਾਗ ੨
# ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਭਾਗ ੧
# ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਭਾਗ ੨
# ਕੰਪਨੀ ਬਹਾਦੁਰ
# ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ
# ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ
# ੧੮੫੭ ਭਾਗ ੧
# ੧੮੫੭ ਭਾਗ ੨
# ਇੰਡੀਗੋ ਬਗ਼ਾਵਤ
# ਮਹਾਤਮਾ ਫੁਲੇ
# ਸਰ ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ
# ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ
# ਉਗਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਨਰਮਪੰਥੀ
# ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਭਾਗ ੧
# ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਆਗਮਨ ਭਾਗ ੨
# ਵੱਖਵਾਦ
# ਕਰੋ ਜਾਂ ਮਰੋ
# ਸਾਰੰਸ਼
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ
ਕਾਮਾਇਨੀ

ਕਾਮਾਇਨੀ (ਹਿੰਦੀ: कामायनी)' ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਹਨ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਹਿੰਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 9ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਸਾਦ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਅੰਤਮ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ 1936 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਆਨੰਦ ਤੱਕ 15 ਸਰਗਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵਿਵਿਧ ਬਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਕਰਮਵਾਰ ਬਿਆਨ ਇਸ ਕੌਸ਼ਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਮਹਾਕਾਵਿ
ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ

ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ (30 ਜਨਵਰੀ 1889 14 ਜਨਵਰੀ 1937), ਹਿੰਦੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਕਥਾਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਛਾਇਆਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਤੰਭਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆਵਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਖੜੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਸਮਈ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।
ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ

ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ 'ਕਲਾਧਰ' ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜੈ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਚਿੱਤਰਧਰ, ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਬ੍ਰਜ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖਾਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਤ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ 'ਛਾਇਆਵਾਦ' ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਉਸਨੂੰ ਸੁਮਿਤਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਵਰਮਾ, ਅਤੇ ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਤਰਿਪਾਠੀ 'ਨਿਰਾਲਾ' ਦੇ ਨਾਲ, ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ (ਛਾਇਆਵਾਦ) ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ ਦੇ ਚਾਰ ਥੰਮ੍ਹਾਂ (ਚਾਰ ਸਤੰਭ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ (ਤਤਸਮ) ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ (ਤਦਭਾਵ ਸ਼ਬਦ) ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਤੱਕ, ਉਸਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਹਵਾਲੇ
ਸਰੋਤ

*
*
ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ

thumb|ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ 2023 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ
ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ (ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ 1940) ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ।

ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਫਰਵਰੀ, 1940 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੜੋ, ਨੇੜੇ ਨਾਭਾ, ਧੂਰੀ (ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।ਉਸ ਨੇ ਐੱਮ.ਫਿਲ.ਤੱਕ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ 42 ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ, ਇੱਕ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ, ਤਿੰਨ ਅਨੁਵਾਦਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀਆਂ ਛੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਖ ਤੌਰ `ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਪਗਡੰਡੀਆਂ (ਸਵੈਜੀਵਨੀ) ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਮਰਾਠੀ, ਯੁਗੋਸਲਾਵੀ ਆਦਿ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਅਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪੁਸਤਕ, “ਕਿਆਰੀ ਲੌਂਗਾਂ ਦੀ “ ਨੂੰ 1982-83 ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਮੰਜ਼ਿਲ
*ਭੁੱਬਲ ਦੀ ਅੱਗ
*ਸੂਹਾ ਰੰਗ ਸਿਆਹ ਰੰਗ
*ਖੁਰੇ ਹੋਏ ਰੰਗ
*ਕਿਆਰੀ ਲੌਂਗਾਂ ਦੀ
*ਮੁਕਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਰਾਤ
*ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ
*ਗੁੱਡੀਆਂ ਪਟੋਲੇ
*ਪੈੜਾਂ ਅਤੇ ਝਰੋਖੇ (1995)
*ਤਵਾਰੀਖ-ਏ-ਜਿੰਦਗੀ (2000)
*ਕਾਸ਼ਨੀ ਦੁਪੱਟਾ (ਸੰਪਾਦਨ,ਪਰਵਾਸੀ ਕਹਾਣੀਆਂ)
*ਇਕ ਬਲੌਰੀ ਹੰਝੂ
*ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
*ਵਾਟਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ
*ਸੂਹਾ ਰੰਗ ਸਿਆਹ ਰੰਗ
*ਵਾਟਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ
*ਸੂਹਾ ਰੰਗ ਸਿਆਹ ਰੰਗ
*ਦਸਤੂਰ-ਏ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਨਾਵਲ

*ਦਿ ਲਾਸਟ ਪੇਜ
*ਜੀਵਤ ਮਾਟੀ ਹੋਇ
ਹੋਰ

*ਘਟਾਵਾਂ ਕਾਲੀਆਂ (ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਟੱਪੇ)
*ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ (ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ)
*ਪਗਡੰਡੀਆਂ (ਸਵੈਜੀਵਨੀ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਕਲਾਇਤ

ਕਲਾਇਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਕੈਥਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ​​ਇੱਕ ਨਗਰ ਕਮੇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਦੇ ਦੋ ਅਹਿਮ ਮੰਦਿਰ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ "ਬਰਿਕਸ ਟੇਂਪਲ" (Bricks Temple) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਸਾਜੀ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਨਮੂਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚਿਣਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੀਮੇਂਟ ਜਾਂ ਚੂਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੱਟ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਤਤਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਖਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤਤਵ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ (22 ਮਾਰਚ 1893-15 ਜੁਲਾਈ 1932) ਦਾ ਜਨਮ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਰੱਕੜਾਂ ਬੇਟ ਨੇੜੇ ਬਲਾਚੌਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਸ: ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਬੀਬੀ ਗੋਖੀ ਦੀ ਉਦਰ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੌਮ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਣਖੀਲਾ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੱਭਰੂ ਸੀ।
ਨੌਕਰੀ

19 ਕੁ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਡਸਨ ਹਾਰਸ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਕਲਰਕ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਚੰਗੀ ਡੀਲ-ਡੌਲ ਵਾਲੇ ਜਵਾਨ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੇ ਮਸਕੋਟ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਛੇਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਰੁਪਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੇਚਣ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੁਆਬੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਦਮ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ 50 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਹਨ। 15 ਫਰਵਰੀ 1919 ਨੂੰ ਫੌਜ ਵਿਚੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਡਿਸਚਾਰਜ ਲੈ ਕੇ ਸ: ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗਦਰ ਲਹਿਰ, ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਹਤਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਸਾਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਕੌਮ ਸਹਿਤ ਆਪ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪ ਨੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ

ਉਹ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1932 ਨੂੰ ਚਲਦੀ ਗੱਡੀ ਰੋਕ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਰਾਰੀ ਸਮੇਂ ਗਾਰਦ ਇੰਚਾਰਜ ਗੋਰੇ ਸਾਰਜੈਂਟ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਰੱਕੜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੱਕੜ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਅਤੇ 10 ਮੁਰੱਬੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੁੜਕੀ ਖਾਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬੱਬਰ ਗੋਂਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਨਾਮ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਗਦਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।1931 ਨੂੰ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਨਾਮ
ਸ਼ਹੀਦੀ

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਪਿੰਡ ਰੁੜਕੀ ਖਾਸ ਵਿਖੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰਿਉਂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਪਰ ਸਫਲਤਾ ਹੱਥ ਨਾ ਲੱਗਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਹੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਅਣਖੀਲੇ ਯੋਧੇ ਬੱਬਰ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੌਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ 15 ਜੁਲਾਈ 1932 ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1893
ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ

thumb|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ 2024 ਵਿੱਚ।
ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ (ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1968) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਦਸੰਬਰ 1968 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਸਿਵਿਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ।
ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ

ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ,ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਮਸਲਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਹੱਡਾ ਰੋੜੀ ਅਤੇ ਰੇੜ੍ਹੀ', 'ਆਤੂ ਖੋਜੀ', 'ਚੀਕ' ਆਦਿ ਅੰਗਰੇਜੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ 'ਹੱਡਾ ਰੋੜੀ ਤੇ ਰੇਹੜੀ' ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ 'ਆਤੂ ਖੋਜੀ ਉੱਪਰ ਟੈਲੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। "ਸਾਰੰਗੀ" ਉਸ ਦਾ ਬਹੁ ਚਰਚਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। 'ਤੂ ਜਾਹ ਡੈਡੀ' ਵੀ ਚਰਚਿਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਰਚੇਤਾ ਹੈ। "ਦਲਿਤ ਸਕੂਲ" ਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਨੇ। ਕਹਾਣੀ ਆਤੂ ਖੋਜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਐਮ ਏ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। "ਆਤੂ ਖੋਜੀ" ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਭਲਾਈ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

* ਅੱਕ ਦਾ ਬੂਟਾ
* ਊਣੇ
* ਆਤੂ ਖੋਜੀ
* ਢਾਲ਼
*ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ
* ਹਾਰੀਂ ਨਾ ਬਚਨਿਆ
*ਮੋਰ ਪੈਲ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ
*वक्त के पँख से बंधी वफा (कहानीकार संग्रह)
*कुरूक्षेत्र (कहानी संग्रह)
ਨਾਵਲ

* ਉਹ ਇੱਕੀ ਦਿਨ
* वे ईकीस दिन (उपन्यास)
ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕਾਂ

* ਖਤਰਨਾਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ
* ਦਹਿਸ਼ਤ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ
* ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਾ (ਵਾਰਤਕ—ਖਤਰਨਾਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ)
ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ

*ਟਾਂਗੇ ਵਾਲਾ ਸੰਤਾ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* ਭੱਠੀ ਵਾਲੀ ਗਿੰਦਰੋ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
* ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਮਿੱਤਰ ਤੁਹਾਡੇ (ਨਾਟਕ)
* ਕਰਾਮਾਤੀ ਪੈੱਨ (ਨਾਟਕ)
* ਅਸੀਂ ਉੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ (ਨਾਟਕ)
* ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ (ਨਾਟਕ)
* ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਨਾਟਕ)
*ਸੱਚੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
*ਪੰਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ (ਸ਼ਾਹ ਮੁਖੀ 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
*ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ (ਸ਼ਾਹ ਮੁਖੀ 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
*ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਮਿੱਤਰ ਤੁਹਾਡੇ (ਸ਼ਾਹ ਮੁਖੀ 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ)
ਨਾਟਕ

* ਸਾਰੰਗੀ
* ਤੂੰ ਜਾਹ ਡੈਡੀ
* ਛਿਲਤਰਾਂ
***ਕਵਿਤਾ**
*ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ (ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2023
ਪੁਰਸਕਾਰ

* ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2023 ਦਾ 'ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ' 'ਸੱਚੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ' ਨਾਮਕ ਪੁਸਤਕ ਲਈ
*ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਬਾਲ ਨਾਟਕ "ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ" ਲਈ "ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ "
*ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
*ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਚ ਪੰਜਾਬ (ਰਜਿ.) ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2014 ਦਾ ਲੋਕ ਕਵੀ ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ ਐਵਾਰਡ
*"ਮਾਤਾ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਵੱਲੋਂ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ ਜਲੰਧਰ ਸਾਲ 2010
* "ਸ਼ਾਕਿਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥੀ ਐਵਾਰਡ" ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਜਗਰਾਉਂ
* ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ 2015
* ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨ ਪਹਿਲੀ ਮਈ 2018
* ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਰਜੀਤ ਗਿੱਲ ਐਵਾਰਡ, ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ
*ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਰਨੈਲ ਪੁਰੀ ਐਵਾਰਡ, ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਸ਼ੇਰਪੁਰ (ਸੰਗਰੂਰ)
* ਜਨਵਾਦੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ ਜਲੰਧਰ ਵੱਲੋਂ "ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ" ਐਵਾਰਡ
*ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਕਥਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 2021
*ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ 2023
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ

ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ (ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1939) ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮਰਹੂਮ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਨੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਇਕੋਟ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 8 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1965 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋ ਗਈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਈ ਅਲਕਾਜੀ ਕੋਲੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ ਨੀਨਾ ਅਤੇ ਹਰਪਾਲ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਮੰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮੰਚ ਨੇ ਸੋਫੋਕਲੀਜ, ਇਬਸਨ ਅਤੇ ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਕਈ ਕਲਾਸਿਕਸ ਵੀ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਿਕਟ ਨਾਲ ਸ਼ੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਰਾਮੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜੀ (1967), ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ (1975) , ਮੇਲਾ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ (1978), ਮਰਦ ਔਰਤ (1967) , ਗਰਮ ਬਾਜ਼ਾਰ (1979), ਨਸ਼ਾ ਕੁਰਸੀ ਦਾ (1980), ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ (1980) , ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ (1976), ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੁੱਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਨੀਨਾ, ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਲਈ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। 1967 ਅਤੇ 1973 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਡਰਾਮਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਐਕਟਿੰਗ, ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਸਪੀਚ ਦੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1973-74 ਦੌਰਾਨ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਕੈਨੇਡਾ, ਵਿੱਚ ਸਾਈਮਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਬਾਰੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਔਲਾਦ

ਮਨਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ
ਫਿਲਮਾਂ

*ਲੋਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
*ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ (ਫ਼ਿਲਮ)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ

ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ 08 ਅਗਸਤ 1935 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਐਤੀਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਤੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਪਤਨੀ

ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ
ਔਲਾਦ

ਮਨਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ
ਦਿਹਾਂਤ

19 ਮਈ 2002 ਪਾਲਮਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜ੍ਹੇ ਸੜਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਾਦਗਾਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੱਦੇਨਜਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 14.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 1.5 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾ

ਲੋਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ

ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ
ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ

ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਦੀਵਾਰ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ
ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ

thumb|ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਲਾ ਮੰਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ 27 ਵੇਂ ਕਲਾ-ਕਿਤਾਬ ਮੇਲੇ ਮੌਕੇ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ।
thumb
ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਏ ਰੋਲ ਗੁਲਾਬੋ ਮਾਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਉਹ 1943 ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਲਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬੱਚਨੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੇਡ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਐਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਮੋਨੋਐਕਟਿੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸ੍ਰੀ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੀਨਾ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ 1966 ਤੋਂ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਅਧੂਰੇ ਸਪਨੇ' ਸੀ। ਐਲਬਰਟ ਕਾਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, 'ਐਂਡ ਇਨ ਦ ਡ੍ਰਾਈ ਮਾਉਂਟੇਨਜ਼', ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਟਿਵਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਮ ਪੁਰੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਨੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ

*ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ (1983) .. ਗੁਲਾਬੋ ਮਾਸੀ
* ਉੱਚਾ ਦਰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ (1985) .. ਭਾਗੋ- ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਦੀ ਭੈਣ
* ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸ਼ੇਰ (1990) .. ਬਚਨੀ
* ਕੁਰਬਾਨੀ ਜੱਟ ਦੀ (1990) .. ਭੁਆ
* ਜਿਗਰਾ ਜੱਟ ਦਾ (1991) .. ਬਿਸ਼ਨ ਕੌਰ- ਬਖਤਾਵਰ ਦੀ ਮਾਂ
* ਦੀਵਾ ਬਲੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ (1991) .. ਜਿੰਦੋ
* ਅਣਖੀਲਾ ਸੂਰਮਾ (1993) .. ਤੇਜੋ
* ਖੇਲ ਤਕਦੀਰਾਂ ਦੇ (1995) .. ਕੌਰੀ
* ਮੇਲਾ (1997) .. ਪਰਸਿਨ ਕੌਰ
* ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ (2008)
* ਅੱਖੀਆਂ ਉਡੀਕਦੀਆਂ (2009) .. ਦਿਲਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮਾਂ
* ਲਕੀਰਾਂ (2016)
* ਪੰਜਾਬਣ - ਲਵ ਰੂਲਜ਼ ਹਰਟ (2010) .. ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਂ
* ਵੂਮਨ ਫਰੌਮ ਈਸਟ (2013) .. ਜੀਤੋ
* ਸਾਡੀ ਲਵ ਸਟੋਰੀ (2013)
* ਦਿੱਲੀ 1984 (2014) .. ਵੈਮਪ
* ਲਿਟਲ ਟੈਰਰਸ (2014) .. ਦਾਦੀ
* ਓ ਮਾਈ ਪਿਓ (2014) .. ਬਿੰਨੂ ਦੀ ਮਾਂ
*ਅੰਗਰੇਜ (2015) .. ਮਾੜੋ ਦੀ ਦਾਦੀ
* ਦਾਰਾ (2016)
*ਲਵ ਪੰਜਾਬ (2016) .. ਪਰਗਟ ਦੀ ਮਾਂ
*ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ (2016) .. ਦਲੀਪ ਕੌਰ - ਨਿੱਕੇ ਦੀ ਦਾਦੀ
* ਬੰਬੂਕਾਟ (2016) .. ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਮਾਂ
*ਦੰਗਲ (2016) .. ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ
*ਲਾਹੌਰੀਏ (2017) .. ਤੇਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ- ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਮਾਂ
*ਰੱਬ ਦਾ ਰੇਡੀਓ (2017) .. ਬੇਬੇ ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ
* ਅਰਜਨ (2017) .. ਅਮਰੋ
* ਅਸਲੀ ਪੰਜਾਬ (2017)
* ਮਹਾਨ ਸਰਦਾਰ (2017) .. ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਮਾਂ
* ਕ੍ਰੈਜ਼ੀ ਟੱਬਰ (2017) .. ਸਵਰਨ ਕੌਰ
*ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ 2 (2017) .. ਦਲੀਪ ਕੌਰ- ਨਿੱਕੇ ਦੀ ਬੇਬੇ
* ਬਾਈਲਾਰਸ (2017)
* ਏਕੋ ਅਨੋਖੀ ਦੁਲਹਨ - ਸਾਵੀ (2017)
* ਹਾਰਡ ਕੌਰ (2017) .. ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ
*ਸੂਬੇਦਾਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (2018) .. ਬੀਬੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੌਰ
*ਲੌਂਗ ਲਾਚੀ (2018) .. ਅਜੈਪਾਲ ਦੀ ਦਾਦੀ
*ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ (2018) .. ਬਸੰਤ ਕੌਰ (ਬੁੱਢਾ ਰੂਪ)
* ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ 2 (2018) .. ਲੇਡੀ ਐਟ ਮੈਰਿਜ ਬੀਅਰਯੂ
* ਕੁੜਮਾਈਆਂ (2018) .. ਅੰਬੋ (ਜੈ ਕੌਰ)
* ਪਰਾਹੁਣਾ (2018) .. ਭੁਆ
*ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ (2018)
* ਅਫਸਰ (2018)
* ਮੈਰਿਜ ਪੈਲਸ (2018)
* ਰਾਜਮਾ ਚਾਵਲ (2018) .. ਬੀਜੀ / ਬੇਬੇ
*ਭੱਜੋ ਵੀਰੋ ਵੇ (2018)
* ਅਰਜੁਨ ਪਟਿਆਲਾ (2019) ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਮਾਂ
* ਆਖਰੀ ਵਾਰਿਸ (2019)
* ਵੱਡਾ ਕਾਲਕਾਰ (2019)
* ਕਾਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ (2019)
* ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਕਾਲਾ (2019)
*ਗੁੱਡੀਆਂ ਪਟੋਲੇ (2019) ਨਾਨੀ
ਸਨਮਾਨ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ (ਫ਼ਿਲਮ)

ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ ਸੀ।

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਆਲ ਟਾਈਮ ਹਿੱਟ "ਛੱਲਾ" ਗਾਇਆ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ "ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਲੋਕੋ", "ਮੈਂ ਕੰਡਆਲੀ ਥੋਰ ਵੇ" ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਗਾਏ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। "ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਚ ਪੁਆੜੇ ਪਾਏ" ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।
ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਸਟ

* ਰਾਜ ਬੱਬਰ ... ਰਾਜਾ
* ਓਮ ਪੁਰੀ ... ਦਿਤੂ
* ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ... ਚੰਨਾ
* ਨੀਨਾ ਟਿਵਾਣਾ ... ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਰੂਪ ਕੌਰ
* ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਦਿਓਲ ... ਪ੍ਰੀਤੋ
* ਨਿਰਮਲ ਰਿਸ਼ੀ ... ਗੁਲਾਬੋ ਮਾਸੀ
* ਸਰਦਾਰ ਸੋਹੀ ... ਨੈਰਾ (ਤਾਏ)
* ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ... ਰਿਰਿਆ ਕੁਬਬਾ
* ਮਨਜੀਤ ਮਾਨ ... ਤਾਰੋ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ

ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ (1720-1745) ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ। ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਪੂਹਲਾ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਘਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਜੁਲਮ

1716 ਈ: 'ਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਉਪਰੰਤ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਪੈਣੇ ਵੀ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਤਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੰਗਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ

ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਖਬਰੀ ਹਰਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਨੇ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਹਰਭਗਤ ਨੂੰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਦੇਰ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਤੋਂ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਸਹਿਣ ਕਰਨੇ ਪਏ ਪਰ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਤੋਂ ਨਾ ਡੋਲੇ।
ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ

ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮੰਨਣ 'ਤੇ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾ ਬਣਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰ ਕਟਵਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਪਿਆਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਜੱਲਾਦ ਨੂੰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ-ਸੁਆਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਅ ਕੇ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਜਲਾਦ ਰੰਬੀ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਉਤਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪ ਗੁਰੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਰਤਾ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:

ਜਿਮ ਜਿਮ ਸਿੰਘਨ ਤੁਰਕ ਸਤਾਵੈ।

ਤਿਮ ਤਿਮ ਮੁਖ ਸਿੰਘ ਲਾਲੀ ਆਵੈ।
ਸ਼ਹੀਦੀ

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੋਪਰੀ ਉਤਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪ 22 ਦਿਨ ਤੱਕ ਜੀਵਤ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨੇ 1745 ਈ: ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਸ਼ਹੀਦ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਕੌਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਹਿੱਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਰ ਮਿੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

* Bhai Taru Singh (Sandhu Jatt)- Animated Film
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ
ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ

ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ (24 ਅਕਤੂਬਰ 1934- 22 ਅਕਤੂਬਰ 2016) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ।ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸਰਸ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੁੱਘੇ ਖੁਰਦ ਵਿਖੇ 24 ਸਤੰਬਰ, 1934 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਮਿੱਤਲ ਨੇ 10ਵੀਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੀ.ਏ. ਤੱਕ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 2-3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਮਿੱਤਲ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਕੀਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸਾਲ ਟੈਕਸ-ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ

ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਵਲਾਇਤੀ ਬਾਬੂ’, ‘ਦੋ ਮਦਾਰੀ’ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਵਰਿੰਦਰ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ ਅਤੇ ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦੀ ਤਿਕੜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਕੜੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਯਾਰੀ ਜੱਟ ਦੀ’, ‘ਬਟਵਾਰਾ’, ‘ਜੱਟ ਸੂਰਮੇ’, ‘ਨਿੰਮੋ’, ‘ਜੱਟ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ’ ਆਦਿ ਇਸ ਤਿਕੜੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਅਰਥੀ ਡਾਇਲਾਗ ਬੋਲਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਬਾਬੁਲ ਦਾ ਵਿਹੜਾ’ (1983), ‘ਭੁਲੇਖਾ’ (1986), ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ’ (1981), ‘ਲੌਂਗ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ’, ‘ਪੀਂਘਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ’, ‘ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ’, ‘ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ’, ‘ਮਾਮਲਾ ਗੜਬੜ ਹੈ’, ‘ਨਿੰਮੋ’, ‘ਰਾਂਝਣ ਮੇਰਾ ਯਾਰ’, ‘ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ’,’ਬਾਬਲ ਦਾ ਵਿਹੜਾ’, ‘ਦੋ ਮਦਾਰੀ’, ‘ਪਟਵਾਰੀ’, ‘ਸਰਪੰਚ’, ‘ਉੱਚਾ ਦਰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ’, ‘ਬਲਬੀਰੋ ਭਾਬੀ’, ‘ਪੁੱਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ’, ‘ਵਲਾਇਤੀ ਬਾਬੂ’, ਚੰਨ ਪਰਦੇਸੀ ਆਦਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਗਤ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ‘ਕੁਰਬਾਨੀ ਜੱਟ ਦੀ’(1994) ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪਰੂ ਸੀ। ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਦੋ ਪੰਜਾਬਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ‘ਅੰਬੇ ਮਾਂ ਜਗਦੰਬੇ ਮਾਂ’ ਅਤੇ ‘ਵਲਾਇਤੀ ਬਾਬੂ’ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਸਨਮਾਨ

ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਦੀ 136ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਮੌਕੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਗਤ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 'ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਅਕਾਦਮੀ' ਵੱਲੋ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਤ

ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਆਬੂ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਹਮ ਕੁਮਾਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜੇਰੇ ਇਲਾਜ ਸਨ। ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 22 ਅਕਤੂਬਰ ,2016 ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਮਾਰ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਹੋਈ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*
* ਮੇਹਰ ਮਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1934
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016
ਅਤਰੋ-ਚਤਰੋ

ਅਤਰੋ-ਚਤਰੋ ਦੋ ਹਾਸਰਸ ਕਿਰਦਾਰ ਹਨ ਜੋ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ ਸਰੂਪ ਪਰਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਤਰੋ ਅਤੇ ਚਤਰੋ ਦੋ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੇਂਡੂ ਚਲਾਕ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਅਤਰੋ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਤਰੋ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਵਾਂ ਚੋਂ ਹਾਸਰਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਤਰੋ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਤਰੋ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਲੜਾਈ ਪੁਆਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਸਰਸ ਕਿਰਦਾਰਅਤਰੋ (ਸਰੂਪ ਪਰਿੰਦਾ)ਜੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਤਾ ਜਿਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਹੈ
ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ

ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ (?-25 ਜਨਵਰੀ 2012) ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਪਟਾ (ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪੁਲਜ ਥੀਏਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ) ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

ਦੂਜੀ ਜੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੱਲੀ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧ-ਚੜਕੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਨ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈਆਂ। ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਅਮਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਸੈਫ ਉਦ ਦੀਨ ਕਿਚਲੂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਮਨ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰੋ ਨਿਰੰਜ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਸੀ।
ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਹਰਲਾ, ਜਗਦੀਸ਼ ਫਰਿਆਦੀ, ਨਿਰੰਜ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਕਲਵੰਤ ਮਾਨ, ਸਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਹੁਕਮ ਚੰਦ ਖਲੀਲੀ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਸਫਦਰ ਮੀਰ, ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪ੍ਰੋ ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ ਮਾਨ 1994-95 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਇਪਟਾ ਤੇ ਅਮਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਤਾਨ ਵੀ ਛਪੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ

ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ (میاں افتخارالدین ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ) (1907–1962) ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਇਦੇ ਆਜ਼ਮ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿੰਨਾਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1907 ਨੂੰ ਬਾਗਾਨਪੁਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਾਈਂ ਮੀਆਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ, ਸਰ ਮੀਆਂ ਅਬਦੁਲ ਰਾਸ਼ਿਦ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ
ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ

ਮੀਆਂ ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ 1936 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 1937 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1940 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ 1945 ਤਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਰਿਹਾ। ਇਫ਼ਤਿਖ਼ਾਰਉੱਦੀਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ। 1937 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਮੀਆਂ ਇਫਤਾਕਾਰੁਦੀਨ 1930 ਤੋਂ 1940 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਸੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1945 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ "ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ" ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1962
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ