JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Sandstorm

'n Sandstorm (soms ook stofstorm genoem) is 'n meteorologiese fenomeen, wat dikwels in halfdroë, droë en woestyngebiede optree. 'n Sandstorm warrel op as gevolg van warm lugstrominge, nadat die grond deur hoë temperature verwarm is. Sandstorms beweeg groot hoeveelhede sand - soms tot by 100 miljoen ton - oor afstande van soms duisende kilometers, afhangende van die grootte van die sandpartikels. Stadige duine in windbeskutte plekke vorm gewoonlik die grootse sandkorrels. Na ramings is in die jaar 2004 sowat twee tot vier miljard ton sand deur sandstorms beweeg.
Oorsprong

duimnael|regs|250px|'n Sandstorm beweeg oor Al Asad, Irak (2005)
Konveksiewarmte lei tot die vorming van lugstrominge oor warm grond. Hierdie stromings kan winde met snelhede van tot by 120 kilometer per uur as gevolg hê. Groot storms is in staat om hele sandduine te beweeg. Die hoeveelhede sand, wat 'n sandstorm opwaai, is so groot dat die voorste kant van die storm soos 'n sandmuur lyk, wat hoogtes van tot by 1 525 meter kan bereik. Droogtes en wind speel 'n belangrike rol by die vorming van sandstorms, maar ook veeteelt, oorbeweiding en blootlegging van die grond asook die toenemende gebruik van vier-by-viers, wat die boonste laag van die bodem oopbreek en die erosie van die sand, wat daaronder lê, bevorder, kan tot sandstorms lei. Woestynvorming, ontbossing en globale verwarming sal die aantal sandstorming waarskynlik duidelik laat toeneem. In die tweede helfte van die 20ste eeu het die hewigheid en aantal sandstorms reeds vertiendubbel.

Baie sandstorms word deur die passaatwinde in die Saharawoestyn gevorm. Hulle staan ook bekend as simoem of simoen. Die simoem is ook verantwoordelik vir baie van die atmosferiese stof, wat oor Europa optree, en stof van die simoenwinde is ook al oor groot afstande op die seebodem van oseane ontdek. Die sandstorms van die Saharawoestyn beïnvloed byvoorbeeld die groei van plankton in die westelike Atlantiese Oseaan en is volgens 'n aantal wetenskaplikes ook 'n belangrike bron van minerale vir plante in die Amazonas-reënwoudgebied. 'n Ander tipiese Saharastorm, die haboeb, kom veral in die omgewing van Khartoem, die hoofstad van Soedan, voor.

Sandstorms kan deur middel van satellietfoto's opgespoor en voorspel word.
Sandstorms op ander planete

duimnael|regs|250px|'n Grootskaalse sandstorm woed op die planeet Mars
Grootskaalse sandstorms tree ook op die planeet Mars op. Hier duur sandstorms baie langer as op die Aarde en bedek groter gebiede. Sommige van Mars se sandstorms oordek selfs die hele planeet en waai honderde dae lank.

Kategorie:Storms
Warden

Warden is 'n dorp in die Oos-Vrystaat wat tussen Villiers en Harrismith aan die N3 nasionale hoofweg tussen Durban en Johannesburg geleë is.

Die dorp is in 1912 op die plaas Rietvallei uitgelê. Warden het eers in 1920 'n munisipaliteit geword en is in 1923 geproklameer. Die dorp is genoem na Charles Warden, 'n landdros op Harrismith van 1884 tot 1900.

Die boerderygebied rondom Warden produseer 'n groot deel van die land se aartappels, mielies en rooivleis.

Die NG kerkgebou op Warden is die grootste in die Vrystaat en een van die ses grootstes in Suid-Afrika Oorspronklik was daar sitplek vir 1 750 mense, maar met die inrig van die moederkamers is daar nou sitplek vir 1 652.
Infrastruktuur

Nadat die African National Congress in 1994 aan bewind gekom het, het die dorp se infrastruktuur agteruitgegaan. Die meeste paaie is nou nie geteer nie en die meeste openbare geboue het agteruitgegaan. ’n Jong groep inwoners het deelgeneem aan die restourasie van Warden. ’n Nuwe hoofpad en verskeie geboue is intussen gebou of opgegradeer. Een van die grootste munisipale damme word ook gebou. Warden se ligging (in die middel van SA en op die N3-hoofweg wat Gauteng en Durban verbind), watervoorsiening, nywerheidsgrond en arbeid maak dit 'n ideale plek vir nywerheidsontwikkeling. Huise in Warden is redelik geprys. Industriële en residensiële grond is ook beskikbaar.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
* NG gemeente Warden
Verwysings

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Jonathan Ball Uitgewers, 1995.


Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Ladybrand

Ladybrand is 'n dorp in die Oos-Vrystaat, Suid-Afrika. Die dorp is aan die voet van die Platberg, naby die Caledonrivier wat die grens tussen die Vrystaat en Lesotho vorm.
Geskiedenis

duimnael|links|240px|Die NG gemeente Ladybrand|NG moederkerk Ladybrand.
Die dorp is in 1867 op die plaas Mauershoek gestig. Ladybrand is genoem na lady Catharina Brand, vrou van Sir Christoffel Josephus Brand, wat die eerste Speaker van die Kaapse Parlement was. Sy was ook die moeder van die Vrystaatse president Sir Johannes Henricus Brand. Ladybrand se ligging teenoor Lesotho het veroorsaak dat heelwat gevegte tussen die Voortrekkers en die Basoetos hier plaasgevind het voordat die gebied in 1865 van die Basoetos afgeneem is. Die dorp is grootliks gestig om die gebied te stabiliseer na afloop van die Basoetoöorlog van 1865.

Ladybrand is naby Lesotho se hoofstad Maseru geleë en die dorp is gevolglik sy ontwikkeling te danke aan honderde Suid-Afrikaners wat in Lesotho werk, maar in Ladybrand woon.

Die dorp het in 1904 munisipale status verkry en is in 1905 met 'n taklyn met die Bloemfontein-Bethlehem-spoorlyn verbind.
Distrik

Die distrik is 1 958 km2 groot. Ladybrand is die kommersiële sentrum in die graan- en sonneblomgordel van die oostelike Vrystaat.
Bekende persone gebore in Ladybrand

* Nicolaas Johannes Diederichs, staatspresident van Suid-Afrika.
* Georg Meiring, hoof van die Suid-Afrikaanse Weermag.
* Prof. dr. Casparus de Wet, Gereformeerde predikant, teologieprofessor en skrywer.
Sien ook

* Gereformeerde kerk Ladybrand
* NG gemeente Ladybrand
* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Bron

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. Jonathan Ball Uitgewers, 1995.


Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Gembloers

Gembloers (Frans: Gembloux, Wallonies: Djiblou) is 'n Belgiese stad en munisipaliteit in die Waalse provinsie Namur met 'n oppervlakte van 96 km² en ongeveer 24 000 inwoners (2011). Die bevolkingsdigtheid is 247 inwoners per km².
Ekonomie en onderwys

Die stad staan bekend vir sy mesfabriek en sy Universitêre Fakulteit Landbouwetenskappe. Die Belgiese sportmotorvervaardiger Gillet het sy hoofkwartier in Gembloers.
Argitektuur

Die kloktoring van Gembloers het in 2005 UNESCO se wêrelderfenisstatus verkry en is sodoende by die bestaande lys van Vlaamse, Waalse en Noord-Franse kloktorings gevoeg.
Geskiedenis

Tydens die Middeleeue het die gebied van Gembloers 'n graafskap onder die heerskappy van die plaaslike abdy gevorm. Die gebouekompleks, wat tans die Fakulteit Landbouwetenskappe huisves, het vroeër deel uitgemaak van die Benediktynse abdy van Gembloers.

In die eerste Slag van Gembloers het Spaanse troepe die leër van die Nederlandse State-Generaal verpletter. In die tweede Slag van Gembloers van 1940 het Franse troepe, waaronder ook skutters van Senegal en Marokko, tydens die Tweede Wêreldoorlog teen die Duitsers geveg.


Lêer:Gembloux JPG002.jpg|Die landboufakulteit
Lêer:Kasteel van Corroy-le-Château.jpg|Die Kasteel van Corroy-le-Château
Lêer:Belfort, Gembloers.jpg|Die kerk van Belfort

Eksterne skakels

* Die amptelike webwerf van die munisipaliteit
* Die webwerf van Automobiles Gillet


Kategorie:Munisipaliteite in Namen (provinsie)
Kategorie:Nedersettings in Namen (provinsie)
Kategorie:Stede in Wallonië
Rosendal

Rosendal is 'n klein dorpie in die Oos-Vrystaat wat op 'n westelike rigting tussen die dorpe Ficksburg en Fouriesburg geleë is. Die Rosendal Teater is onlangs gestig en die dorpie het 'n paar kunstenaars wat hulle daar tuisgemaak het. Volgens die 2011-sensus het die dorp 'n bevolking van 131 gehad, waarvan 81 (61,8%) Blankes was.

Rosendal is in 'n vallei geleë wat omring word deur die Witteberge. Die area is ongeveer 2400 meter bo seevlak wat die winters uiters koud maak.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Eksterne skakels

* http://www.rosendalinfo.co.za
* http://www.dihlabeng.org.za
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Swinburne

Die dorpie Swinburne is oos van Harrismith en byna op die rand van die Drakensberg-plato. Die area is omring deur pragtige bergwêreld en naby die Van Reenenspas geleë wat die grens tussen die Vrystaat en KwaZulu-Natal vorm. Die N3 nasionale pad gaan langs die dorpie verby. Die dorp was eers Albertinia genoem. Die Wilgerivier vloei net wes van die dorpie verby.
Sien ook

* Lys van dorpe in Suid-Afrika
Verwysings

Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Tweeling, Vrystaat

Die dorp Tweeling in die Oos-Vrystaat is tussen Reitz en Frankfort in die Riemland geleë. Die dorp se swart woonbuurt Mafahlaneng, beteken insgelyk "plek van die tweeling". Tweeling is in 1918 gestig op die plase Tweelingspruit en Tweelingkop, en die dorp se naam verwys na twee eenderse koppies in die area. Naby die dorp is die historiese Geloftefeesterrein. Die NG-gemeente het in 1926 van drie aanliggende gemeentes afgestig.
Omgewing

Die Liebenbergsvleirivier wat by tye water vanaf die Lesotho-Hoogland-waterprojek na die Vaaldam herlei, loop naby die dorp verby. Tweeling is die halfpadmerk in die jaarlikse Liebensbergvlei-kanomaraton. Die wedvaart van twee dae begin naby Reitz, en die eerste dagskof eindig 33 km stroomaf te Zorgvlietplaas, naby Tweeling. Die tweede skof begin te Bruinswickplaas noord van die dorp en eindig in Frankfort.
Boorlinge

* Johan Heyns, teoloog
* Sisi Ntombela, politikus en sesde premier van die Vrystaat
Fotogalery


Tweeling van oostekant, winter, Vrystaat, a.jpg|Winterlandskap om Tweeling
Refeng Thabo Hoërskool, Tweeling, Vrystaat.jpg|Refeng Thabo Hoërskool in Mafahlaneng-woonbuurt
Liebenbergsvleirivier, Tweeling, stroomaf.jpg|Liebenbergsvleirivier noord van die dorp

Sien ook

* NG gemeente Tweeling
* Lys van nedersettings in Suid-Afrika
Verwysings
Bron

* Op Pad in Suid-Afrika. B.P.J. Erasmus. 1995. ISBN 1-86842-026-4
Eksterne skakels

Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat
Gresham’s Skool

Gresham's Skool (Engels: Gresham's School) is 'n private kosskool in Holt, Norfolk, Engeland, by die Noordsee.

duimnael|links|Gresham's Skool in 1838
Gresham's Skool is volgens Christelike beginsels in 1555 deur sir John Gresham as 'n naasteliefdeskool gevestig. Dit was sy bedoeling om aan die skool gratis onderrig te gee aan 40 seuns van Holt, sy geboortestad. Mettertyd het Gresham's Skool ontwikkel, en vanaf 1971 word meisies ook tot die skool toegelaat.

Omtrent 730 seuns en meisies tussen 8 en 18 gaan woon tans die skool by, waar hulle £22 000 per jaar moet betaal.

W. H. Auden, Benjamin Britten, lord Reith, Sir Christopher Cockerell, Sienna Guillory, sir Stephen Spender, Stephen Frears, Stephen Fry, Peter Brook en sir James Dyson behoort tot die vele beroemde mense wat in hul kinderjare aan die skool studeer het.

Die huidige skoolhoof is Douglas Robb.
Eksterne skakels

* Gresham's School


Kategorie:Geboue en strukture in Engeland
Kategorie:Skole in die Verenigde Koninkryk
Humanae Vitae

150px|duimnael|Paulus VI stel sy ensikliek Humane Vitae voor op 25 Julie 1968

Humanae Vitae is die sewende en laaste ensikliek deur pous Paulus VI, wat op 25 Julie 1968 vrygestel is.

Die onderwerp van dié ensikliek is die gebruik van voorbehoeding. Die pous verklaar hom teen alle vorme en waarsku oor vier effekte wat die verspreiding van dié middels gaan hê:

#'n algemene verlaging van die moraal
#'n toename in ontrou
#'n verlaging in respek van mans vir vroue
#die gedwonge gebruik van voortplantingstegnologië deur die owerhede

Die ensikliek het tot baie kontroversie gelei en miljoene katolieke het geweier om die verbod op voorbehoeding te gehoorsaam.
Verwysings

Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk
Induksie-kookplaat

duimnael|'n Induksie-stoof
duimnael|links|200px|'n Vroeë induksie-kookplaat van 1909Illustrasie uit: Rankin Kennedy: Electrical Installations. Vol. II. London: Caxton 1909
duimnael|'n Chinese induksie-kookplaat met raakbeheer en outomatiese programme vir gunstelingdisse soos Chinese hot pot en hawermoutpap
duimnael|'n Kompakte induksie-kookplaat, van die kant gesien

Induksie-kookplate is moderne kookplate wat die onderkant van ferromagnetiese kookgereedskap deur middel van werwelstrome verhit. Onderkant die glaskeramiek-plaat, waarop panne en kookpotte geplaas word, lê 'n spoel wat elektriese spanning kry en sodoende magneetvelde veroorsaak. Die magneetvelde begin die onderdeel van die kookgereedskap regstreeks verhit.

Induksie-kookplate bespaar tyd en energie, aangesien hulle anders as konvensionele kookplate nie eers die verhittingselemente en glaskeramiekplaat moet verhit nie. 'n Pot met water begin binne enkele minute te kook. Hitte en kooktyd kan vooraf noukeurig bepaal en onmiddellik verander word, en die induksie-kookplaat reageer onmiddellik en net so vinnig op enige verandering as 'n gasstoof-kookplaat.

Tydens die kookproses word die induksie-kookplaat self nie verhit nie en verwarm slegs weens die warm onderdeel van die kookpot. As die pot verwyder word, word ook die kookplaat outomaties afgeskakel. Daarnaas erken induksie-kookplate selfstandig of 'n kookpot en pan magneties en dus geskik vir induksie-kook is of nie. Ongeskikte of leë gereedskap word nie verhit nie, en die kookplaat skakel hom af.

Geskikte kookgereedskap is vlekvrye staal met ferromagnetiese drielaag-onderdele, gietyster- en geëmaljeerde kookpotte en panne. Keramiek, glas, koper, aluminium en gewone staal is nie geskik vir induksie-kookplate nie.
Geskiedenis

Die eerste patente vir induksiestowe is reeds in die vroeë 20ste eeu in Engeland toegeken, alhoewel die uitvinding nie verder ontwikkel is deur 'n praktiese toepassing nie. In 1933 is induksie-kooktegnologie ter geleentheid van die Century of Progress-tentoonstelling in Chicago vir die eerste keer aan die wyer publiek bekend gestel.

In 1956 het die Amerikaanse onderneming Frigidaire, destyds nog 'n dogtermaatskappy van General Motors, enkele toetstoestelle aan gehore getoon - met 'n dagblad tussen induksie-kookplaat en kookpot wat nie aan die brand geslaan het nie toe water in die pot begin kook het. Die tegnologie het deel uitgemaak van Frigidaire se konsep vir die kombuis van die toekoms (Kitchen of Tomorrow).
Verwysings
Eksterne skakels

* Physik des Induktionsherdes
* Magnetic Cooky: Induction cooking - History


Kategorie:Elektroniese verbruikersware
Kategorie:Kombuisware
Via Domitia

duimnael|regs|250px|Via Domitia voor die raadsaal van die Franse stad Narbonne
duimnael|regs|250px|Via Domitia naby Ambrussum met ryspore van waens
duimnael|regs|250px|Via Domitia naby Pinet, Hérault
Die Via Domitia (Frans: Voie Domitienne) was die eerste Romeinse pad in Gallië. Dit is tussen 120 en 118 v.C. in opdrag van die prokonsul Gnaeus Domitius Ahenobarbus gebou en ook na hom vernoem.

Die Via Domitia was 'n landgebonde verbinding tussen Italië en Spanje. In Narbonne, wat ook in 118 v.C. onder die naam Colonia Narbo Martius gestig is, het dit by die Via Aquitania aangesluit, 'n pad in westelike rigting, wat via Toulouse en Bordeaux tot by die kus van die Atlantiese Oseaan geloop het.

By die berg Mont Genèvre (1 850 meter) het die Via Domitia die Alpe oorgesteek, langs die vallei van die Durancerivier geloop, die Rhône naby Beaucaire oorgesteek en uiteindelik langs die Mediterreense kus tot by die Pireneë geloop.

Die pad verloop byna reglynig en beskik oor 'n vaste ondergrond. In die stede, wat hy deurkruis, is die pad van ronde klippe gemaak, terwyl dit in landelike gebiede uit gestampte grond op lae van grint of gruis bestaan. By dorpsingange deurloop die Via Domitia gewoonlik 'n poort of triomfboog soos in Nîmes met die Porte d'Auguste of in Glanum met die Arc de Triomphe.

Belangrike nedersettings langs die Via Domitia was:

* Briançon (Brigantio),
* Gap (Vapincum),
* Embrun (Eburodunum),
* Sisteron (Segustero),
* Apt (Apta Julia),
* Cavaillon (Cabellio),
* Tarascon - Beaucaire (Ugernum),
* Nîmes (Nemausus),
* Béziers (Baeterris),
* Narbonne (Narbo Martius).
Eksterne skakels

* Die Via Domitia in Haute-Provence
* Die Romeinse paaie in die Mediterreense gebied
* Spore van die Via Domitia

Kategorie:Geskiedenis van Frankryk
Armeense volksmoord

duimnael|Armeense gebiede 1896
duimnael|Lande, wat die Armeense Volksmoord amptelik erken
duimnael|upright|Rafael de Nogales Méndez (1879-1936), 'n Venezuela|Venezolaanse soldaat in die Turkse weermag wat sy getuienis van die volksmoord neergeskryf het in sy boek Cuatro años bajo la media luna

Die Armeense Volksmoord verwys na die grootskaalse ontruiming en verwante sterftes van honderde duisende tot dalk meer as 'n miljoen Armeniërs tydens die regering van die Jong Turke van 1915 tot 1916 in die Ottomaanse Ryk.

Die Republiek van Turkye verwerp die idee dat die gebeure 'n volksmoord was en beweer dat die sterftes onder die Armeniërs die gevolg was van inter-etniese geweld, siektes en hongersnood tydens die chaos van die Eerste Wêreldoorlog. Die meeste Armeense, Russiese, Westerse en 'n toenemende aantal Turkse geleerdes is dit eens dat dit wel 'n volksmoord of 'n veldtog van staatsgesteunde etniese suiwering en grootskaalse uitwissing was. Sommige Westerse bronne wys op die groot aantal sterftes as bewys van 'n sistematiese, georganiseerde plan om Armeniërs uit te wis. Die gebeure is waarskynlik ook die tweede mees bestudeerde geval van 'n volksmoord en word dikwels met die Joodse volksmoord tydens die Tweede Wêreldoorlog vergelyk. In 2021 het 31 lande amptelik die Armeense volksmoord erken.
Ottomaanse Armeense Bevolking

Volgens bronne was daar in 1914, voor die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog, 'n geskatte twee miljoen Armeniërs in die Ottomaanse Ryk. Die oorgrote meerderheid Armeniërs het aan die Armeense Apostoliese geloof behoort met 'n kleiner aantal Armeense Katolieke en Protestante. Die Armeense bevolking in oostelike Anatolië (ook genoem Wes-Armenië) was groot en gekonsentreerd, maar daar was ook groot getalle wat in die westelike deel van die Ottomaanse Ryk gewoon het, baie van hulle in die hoofstad, Konstantinopel (vandag Istanboel).
Die status van die Ottomaanse Armeniërs

Tot laat in die 19de eeu is daar na Armeniërs verwys as millet-i sadika (lojale volk) deur die Ottomane. Armeniërs, Grieke en ander Christene, asook Jode en ander minderheidsgroepe is aan ander wette onderwerp en het minder wetlike regte gehad as die Moslem-bevolking. Daar is talle beperkinge op hul regte in die ryk geplaas: Armeniërs is verbied om by die weermag aan te sluit, hul getuienis teen nie-Armeense Moslems in Islamitiese howe is as ongeldig beskou en hulle is nie toegelaat om hulle te bewapen nie.
Verwysings
Eksterne skakels

* Webtuiste van die Armeense Volksmoordmuseum en -instituut


Kategorie:Eerste Wêreldoorlog
Volksmoord
Kategorie:Ottomaanse Ryk
Kategorie:Volksmoorde
Etoshapan

duimnael|regs|300px|Die Etoshapan.
duimnael|regs|300px|Ligging in die noorde van Namibië

Die Etoshapan is ’n enorme vlak soutpan in die noorde van Namibië (voorheen Suidwes-Afrika) wat voorheen vermoedelik ’n standhoudende meer was wat deur die Kunenerivier onderhou is. Die pan is 120 kilometer lank, 4800 vierkante meter in omtrek en is tans in die Nasionale Etoshawildtuin geleë. Die pan is meestal droog, maar bevat 'n dun lagie souterige water na swaar reëns. Die pan is vir die grootste deel van die jaar droë modder wat met sout bedek is.


Lêer:Boden etosha.jpg|Verdroogde modder in die pan.
Etosha pan - namibia.jpg|Verdroogde sout.
Lêer:Etosha elefant.jpg|'n Olifantbul in die Nasionale Etoshawildtuin, suid van die pan.
EtoshaPan 2005-06 comparison.jpg|Vergeling tussen 2005 en 2006.

Verwysings

Kategorie:Landvorme van Namibië
Veldkornet

duimnael|160px|regs|Foto van Koos de la Rey, wat op 'n stadium 'n veldkornet was.
duimnael|160px|regs|Christiaan de Wet, ook 'n eertydse veldkornet.

Die veldkornet was 'n veelsydige amptenaar wat in die uitgestrekte binnelandse distrikte van Suid-Afrika sedert die Nederlandse bewind op administratiewe, regterlike en militêre gebied 'n rol gespeel het.

Aan die Kaap het die poste van veldwagmeester, kornet en vaandrig saamgesmelt tot veldkornet. Groot binnelandse distrikte is in wyke, veldkornetskappe genoem, verdeel. Die veldkornet is gewoonlik aangewys uit die vooraanstaande boere van die distrik en het meestal geen salaris vir sy werk ontvang nie, maar is vrygestel van belasting en rekognisiegeld op sy plaas.

In die VOC-tyd was sy taak om binnelandse vrede en veiligheid te verseker. Tydens die Bataafse bewind is sy pligte uitgebrei en duideliker omskryf. Met die Britse oorname is hy beskou as assistent van die landdros. In 1846 is die pos selfs tot Natal uitgebrei.

In die tyd van die Groot Trek is die veldkornet deur die burgers verkies. Toe was hy betrokke by die trekplanne en laerinrigting, handhawing van die wet en orde, verhoudinge met die bediendes en die oplos van geskille. Tydens verkiesings moes hy die landdros bystaan.

In die Boere-republieke speel die veldkornet 'n groot rol in die organisasie van die pioniersgemeenskap. Hier tree hy op as 'n soort assistent-landdros, bekendmaker van wette, vrederegter, hou toesig oor die behandeling van die gekleurde personeel op die plase, beheer die jag, is die natuur- en wildbewaarder, doen lykskouings, registreer geboortes en sterfgevalle, arresteer misdadigers en oorhandig hulle aan die landdros. As oorlog dreig, roep hy die weerbare manne op vir krygsdiens en stel die kommando saam.

Na die Tweede Vryheidsoorlog is die pos afgeskaf. So het 'n belangrike skakel tussen die bevolking op die verafgeleë plase en die regeringsinstellings verlore gegaan. Wet 16 van 1916 het alle wette met betrekking tot veldkornette herroep en is die amp vervang met vrederegters.

In 1960 het die Suid-Afrikaanse Leër die titel kortstondig laat herleef. Tot 1968 was 'n luitenant bekend as veldkornet. Ook die Voortrekker-jeugbeweging het veldkornette en veldkornetskappe geken.
Trivia

Genl. Koos de la Rey word op 19-jarige ouderdom die jongste veldkornet ooit.
Bibliografie

* Kruger, D.W. (red.): Geskiedenis van Suid-Afrika. Kaapstad: Nasou, 1965
* Pienaar, P. de V. (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner. Kaapstad: N.B.B., 1968
* Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. ISBN 0-625-00320-9
* Van Jaarsveld, F.A.: Van Van Riebeeck tot Vorster 1652–1974. Johannesburg: Perskor, 1976 ISBN 0-628-00795-7

Kategorie:Militêre range
Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag
Pieter Hendrik Kritzinger

Pieter Hendrik Kritzinger (1870–1930) was ‘n Boeregeneraal en guerillamagaanvoerder tydens die Tweede Vryheidsoorlog. Hy is gebore is op die plaas Wildemanskraal in die Port Elizabeth distrik en oorlede is in Cradock.

Hy was die seun van Wessel Kritzinger en Magdalena Rudolph. As kind trek hy saam met sy ouers na die Ladybrand omgewing. Op die ouderdom van 17 begin hy op sy eie boer in die Rouxville distrik.
Tweede Vryheidsoorlog

Toe die oorlog uitbreek dien hy in die Rouxville kommando van Hoof Kommandant Olivier. Hy neem deel aan die Slag van Stormberg gedurende Desember 1899. Gedurende Februarie 1900 bevind hy hom in die Bloemfontein omgewing en word later deel van generaal Christiaan de Wet se mag. Kritzinger neem vervolgens deel aan die slae van Sannaspos, Reddersburg en Lindley. Gedurende Augustus 1900 neem hy deel aan die aanval op Winburg waar Kommandant Olivier gevangene geneem word. Kritzinger word in sy plek aangestel.

Op bevel van generaal De Wet se instruksies val hy die Kaapkolonie binne gedurende Desember 1900 en gaan draai by Oudtshoorn. Hy het saam met Gideon Scheepers suksesvolle aanvalle diep in die Kaapkolonie teen Britse troepe geloods. Dit het Britse kommunikasie- en voorraadlyne erg ontwrig. Hy keer terug na die Vrystaat gedurende April 1901. Gedurende Mei 1901 val hy weer die Kaapkolonie binne met die doelwit om rebelle magte op die been te bring. Nadat die Britse Magte hom gesoek het keer hy terug na die Vrystaat in Augustus. Op 15 Desember 1901 val hy die Kaapkolonie weer binne maar word gewond en gevang op 16 Desember.
Bron

* The War Reporter. J.E.H. Grobler. Jonathan Ball Publishers. 2004. ISBN 978-1-86842-186-2


Kategorie:Boeregeneraals
Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog
Kategorie:Geboortes in 1870
Kategorie:Sterftes in 1930