JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सराङकोट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्ला अवस्थित एक गाविस थियो।
एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८३५४ रहेको थियो जसमध्ये ३८९९ पुरुष र ४४५५ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०८० घरधुरी रहेको थियो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू भुमे कालिका मन्दिर, चिसाखोला वेदविद्याश्रम, वाहकोट देवीको मन्दिर, वागेश्वरी मन्दिर, पदेंली शिव मन्दिर आदि हुन भने सराङकोट भ्युटावर, चण्डीको डिल (पाराग्लाइडिङ), मेथलाङ डाँडा, वाहाकोट (पाराग्लाइडिङ), खपौदी र राताडाँडा आदि प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन। सराङकोटबाट पोखराको रमाइलो दृष्यावलोकन गर्न सकिन्छ। यहाँबाट प्याराग्लाईडिङ मार्फत चरा झैं उडेर शयर गर्न सकिन्छ। यो हाल पोखरा महानगरपालिकामा पर्दछ।

यो पोखरा महानगरपालिकाको वडा नम्बर १८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*कास्की जिल्लाका ठाउँहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय नक्सा

श्रेणी:कास्की जिल्लाका ठाउँहरू
हंसपुर, कास्की

हंसपुर नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्लापर्ने एक अवस्थित गाविस थियो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू स्याक्लुङ कोट, लिप्यानी, रामकोट, भुमेस्थान, देउराली मन्दिर, औतारी माईको स्थान, सरस्वती मन्दिर आदि हुन भने इन्द्र गुफा प्राकृतिक पर्यटकीय स्थल हो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३,६३५ रहेको थियो जसमध्ये १,५८१ पुरुष र २,०५४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९६३ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-४, ६,७,९) वडाहरू हाल रुपा गाउँपालिकामा पर्दछ भने (५,८) वडाहरू मादी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४, ६,७,९ नम्बर वडाहरू वडाहरू रुपा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ५,८ वडाहरू मादी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १२ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*कास्की जिल्लाका ठाउँहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय नक्सा

श्रेणी:कास्की जिल्लाका ठाउँहरू
गिलगित बल्तिस्तान

गिल्गित-बल्तिस्तान, पाकिस्तान प्रशासित एक क्षेत्र हो जसले ठुलो कश्मीर क्षेत्रको उत्तरी भागको गठन गर्दछ। यो क्षेत्र सन् १९४७ देखि भारत र पाकिस्तानबीच विवादको विषय बनेको छ। भारत र चीनबीच केही समय पछि यही क्षेत्र विवादको विषय बनेको थियो। यो पाकिस्तान प्रशासित सबैभन्दा उत्तरी क्षेत्र हो। यो दक्षिणमा आजाद कश्मीर, पश्चिममा खैबर पख्तुनख्वा, उत्तरमा अफगानिस्तानको वाखान, पूर्व र उत्तर पूर्वमा चीनको सिन्जियाङ क्षेत्र, र भारतीय प्रशासित सङ्घ शासित क्षेत्र जम्मु र कश्मीर र दक्षिण पूर्वमा लद्दाखको सिमानामा रहेको छ।

गिल्गित-बल्तिस्तान ठुलो कश्मीर क्षेत्रको एक भाग हो। यो पाकिस्तान र भारतबीच लामो समयसम्म चलेको द्वन्द्वको विषय हो। यस क्षेत्रले आजाद कश्मीरसँग सिमाना बाँडेको छ, जससँग संयुक्त राष्ट्रसङ्घ तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनहरूले यसलाई "पाकिस्तान प्रशासित कश्मीर" भनेका छन्। गिल्गित-बल्तिस्तान आजाद कश्मीर भन्दा छ गुणा ठुलो छ। यो भूभाग दक्षिणमा भारतीय प्रशासित सङ्घ शासित क्षेत्र जम्मु कश्मीर र लद्दाखको पनि सिमानामा रहेको छ जसलाई भारत र पाकिस्तानबीचको वास्तविक सीमा रेखाद्वारा अलग गरिएको छ।

वर्तमान समयका गिल्गित-बल्तिस्तान इलाका "उत्तरी क्षेत्र" नामबाट सन् १९७० मा छुट्टै प्रशासनिक एकाइ बनेको थियो। यो पूर्व गिल्गित एजेन्सी, बल्तिस्तान जिल्ला र धेरै साना पूर्व प्रमुख राज्यहरूको सङ्गमद्वारा गठन गरिएको थियो, जसमध्ये सबैभन्दा ठुलो हुन्जा र नगर थियो। सन् २००९ मा, यसलाई सीमित स्वायत्तता प्रदान गरिएको थियो र पाकिस्तानका राष्ट्रपति आसिफ अली जरदारीद्वारा हस्ताक्षर गरिएको स्वशासन आदेश मार्फत गिल्गित-बल्तिस्तानको नाम परिवर्तन गरिएको थियो। यसको उद्देश्य गिल्गित-बल्तिस्तानका जनतालाई सशक्त बनाउनु पनि थियो। तथापि, वास्तविक शक्ति मुख्यमन्त्री वा निर्वाचित सभाको नभई बडा हाकिमकै हो भनी शास्त्रविद्हरू उल्लेख गर्छन्। जनसङ्ख्याको अनुसार, गिल्गित-बल्तिस्तानको पाकिस्तानको पाँचौँ ठुलो प्रदेश हो। पाकिस्तानी सरकारले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रस्तावना अनुसार सम्पूर्ण कश्मीर मुद्दाको समाधान गर्नुपर्ने मागलाई खतरामा पार्ने आधारमा गिल्गित-बल्तिस्तानलाई प्रदेशीय दर्जाको आह्वानलाई अस्वीकार गरेको थियो। तथापि, सन् २०२० को नोभेम्बरमा पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री इमरान खानले २०२० को गिल्गित–बल्तिस्तानको विधानसभा निर्वाचनपछि यसलाई अस्थायी प्रदेशीय दर्जा दिने घोषणा गरेका थिए। यो लामो समयदेखिको माग थियो।

गिल्गित-बल्तिस्तानले ७२,९७१ किलोमिटर (२८,१७४ वर्ग मिटर) क्षेत्रफल ओगटेको छ र यो अत्यन्तै पहाडी इलाका हो। सन् २०१३ मा यसको अनुमानित जनसङ्ख्या १२.४९ लाख रहेको थियो भने (सन् २०१५ मा साहिद जावेद बुर्की (२०१५)द्वारा गरिएको अनुमान अनुसार यसको जनसङ्ख्या १८ लाख रहेको थियो। यसको राजधानी सहर गिल्गित हो जसको अनुमानित जनसङ्ख्या २,१६,७६० रहेको छ।गिल्गित-बल्तिस्तानमा "आठ हजार" मिटर भन्दा बढी उचाइ भएका हिमालहरू मध्ये पाँच यहाँ अवस्थित छन् भने सात हजार मिटर भन्दा अग्ला हिमाल ५० भन्दा बढी छन्। ध्रुवीय क्षेत्रबाहिर विश्वका तीनवटा सबैभन्दा लामो हिमनदीहरू गिल्गित-बल्तिस्तानमा पाइन्छन्। यस क्षेत्रको मुख्य पर्यटन गतिविधि ट्रेकिङ र पर्वतारोहण हो। यो उद्योगको महत्व बढ्दो छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* गिल्गित बल्तिस्तान परिषद्कको वेबसाइट
* गिल्गित बल्तिस्तान सरकारको वेबसाइट
* गिल्गित बल्तिस्तान सरकारको आधिकारिक पर्यटनको वेबसाइट
* कश्मीर र गिल्गित-बल्तिस्तान मन्त्रालयको आधिकारिक वेबसाइट
*
*



श्रेणी:पाकिस्तानको उपविभागहरू
श्रेणी:एसियाका विवादित क्षेत्रहरू
श्रेणी:पाकिस्तानको वैदेशिक सम्बन्ध
श्रेणी:भारतको क्षेत्रीय विवादहरू
हिमशृङ्खला

हिउँले ढाकिएको पहाडका चुचुराहरूको शृङ्खला अर्थात लहरहरूलाई नै हिमशृङ्खला भनिन्छ । एउटा हिमशृङ्खलामा हिमालहरूको लहर हुन्छ, जुन एकआपसमा टाँसिएको हुन्छ र यिनीहरूलाई खोंच तथा घाटीहरूले एकअर्काबाट विभाजित गर्दछ । यो निश्चय पनि आवश्यक छैन कि एउटा हिमशृङ्खलाभित्र पर्ने सम्पूर्ण हिमालहरूको भूविज्ञान(सङ्गठन) एकै समान होस् तर लगभग एकजस्तै हुन्छ । महालङ्गुर हिमशृङ्खलामा पृथ्वीको सतहमा अवस्थित संसारका केही सर्वोच्च हिमशृङ्खलाहरु रहेका छन् । जसमा सगरमाथा पनि रहेको छ । एण्डिज पृथ्वीको सतहमा रहेको विश्वको सबैभन्दा लामो पर्वतमाला रहेको छ । सबैभन्दा लामो पर्वतमाला वास्तवमा मध्य एटलान्टिक पर्वतश्रेणी हो, जसको फैलावट एटलान्टिक महासागरको बीचमा रहेको छ । आर्कटिक कार्डिलेरा विश्वको सबैभन्दा उत्तरमा स्थित पर्वतमाला हो जसमा पूर्वी उत्तरी अमेरिकाको केही उच्च हिमालहरू समाहित रहेको छ ।
सन्दर्भ सामग्री
यी पनि हेर्नुहोस

* बृहत हिमालय पदमार्ग
श्रेणी:भूगोल
मध्य-भोटेकोशी जलविद्युत

मध्य-भोटेकोशी जलविद्युत सिन्धुपाल्चोक जिल्लाबासी र सर्वसाधरणसमेतको सेयर लगानीमा १ सय २ मेगावाट क्षमताको निर्माणाधीन आयोजना हो। आयोजनाबाट वार्षिक ५९ करोड युनिट विक्री योग्य विद्युत उत्पादन हुनेछ। चिलिमे जलविद्युत पावर कम्पनीको नेतृत्वमा बन्न लागेको यो आयोजना जिल्लामा सबैभन्दा ठूलो हो। आयोजनाको बाध मार्मिङ-९ चाकुमा र पावर हाउस जम्बुमा रहनेछ भने ७.२ किलोमिटर लामो सुरुङमार्ग हुनेछ।

व्याजसहित १५ अर्ब रूपैयाँ लागतमा बन्ने आयोजना सन् २०१३को सुरुवातमा निर्माण सुरु गरी सन् २०१६को अन्त्यमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। आयोजनामा चिलिमेको ३८, नेपाल विद्युत प्राधिकरणको १० तथा स्थानीय नेपाल अरनिको हाइड्रो कम्पनी, सिन्धु इन्भेष्टमेन्ट कम्पनी प्रालि र सिन्धुपाल्चोक हाइड्रो पावर कम्पनीको एक/एक प्रतिशत संस्थापक सेयर रहने छ। सर्वसाधरणलाई १५, प्रभावित जिल्लाबासीलाई १०, कर्मचारी सञ्चय कोषलाई १९.५ र आयोजनामा कार्यरत कर्मचारीलाई ३.५ प्रतिशत सेयर दिइनेछ।
अन्य निकायहरू

* जल तथा शक्ति आयोगको सचिवालय ।
* नेपाल विद्युत प्राधिकरण ।
* सिँचाई विभाग ।
* विद्युत विकास विभाग ।
* जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग ।
सन्दर्भ

श्रेणी:नेपालका विद्युत परियोजनाहरू
संवैधानिक न्यायालय

]]
संवैधानिक अदालत एक उच्च न्यायालय हो जसले मुख्य रूपमा संवैधानिक कानुनसँग सम्बन्धित बिषयमा कार्य गर्द छ। यसका मुख्य अख्तियारी चुनौती दिईएको कानुन वास्तवमा असंवैधानिक छ कि छैन, जस्तो कि संवैधानिक रूपमा स्थापित अधिकार र स्वतन्त्रतासँग बिरोधाभास छ छैन भनी अधिकार प्रयोग गर्नु हो।

यस लेखमा सूची भएको देशहरूमा भिन्नै संवैधानिक अदालत छ। धेरै देशहरूमा भिन्दै संवैधानिक अदालत छैन, बरु यसको सट्टामा उनिहरूको सर्वोच्च अदालतलाई संवैधानिक न्यायिक अधिकार प्रत्यायोजित गरिएको छ। तथापी, यस्ता अदालतहरूलाई कहिले काही "संवैधानिक अदालत" भनिन्छ, उदाहरणको लागी, कसै कसैले संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतलाई, "विश्वको सबैभन्दा पुरानो संवैधानिक अदालत" भनेका छन किन भनें असंवैधानिक भएको भनी कानुनलाई बदरभागी गराउने यो विश्वमा पहिलो अदालत हो(मारबुरी बि. मैडिसन),जबकि यो भिन्नै संवैधानिक अदालत होईन। ऑस्ट्रियाले सन १९२०मा विश्वको पहिलो अलग संवैधानिक अदालत स्थापित गर्‍यो, यसको अबण्धारणा हेन्स केल्सनले तयार गरेका हुन। यध्यपि यसलाई सिर्जना गर्ने संविधान सगै यसलाई निलम्बित गरियो, १९३४ देखि १९४५ सम्म। यसभन्दा पहिले, केवल अमेरिका र ऑस्ट्रेलियाले मात्रै सर्वोच्च अदालतको माध्यमबाट न्यायिक पुनराबलोकनको अवधारणा अपनाएका थिए।


भिनै संवैधानिक अदालत भएका देशहरू:

अल्बानिया
आर्मेनिया
ऑस्ट्रिया
अजरबैजान
बेलारूस
बेल्जियम
बोस्निया और हर्जेगोविना
बुल्गारिया
मध्य अफ्रीकी गणराज्य
चिली
कोलम्बिया
कांगो
डोमिनिकन गणराज्य
कोस्टा रिका
क्रोएसिया
चेक गणराज्य
चेकोस्लोवाकिया (१९२१ पहला, सङ्घीय अप्रैल १९९२ Dezember में)
इक्वेडोर
मिस्र
फ्रांस
जर्जिया
जर्मनी
ग्रीस
ग्वाटेमाला
हंगरी
इंडोनेशिया
ईरान
इटली
कजाखस्तान
दक्षिण कोरिया
कोसोवो
किर्गिस्तान
लात्विया
लिथुआनिया
मैसेडोनिया
मेडागास्कर
माली
मोल्दोवा
मंगोलिया
म्यांमार
पेरू
पोलैंड
पोर्चुगल
रोमानिया
रूस
सर्बिया
साओ टोम और प्रिंसिपे
स्लोवाकिया
स्लोवेनिया
दक्षिण अफ्रिका
स्पेन
ताइवान (चीन गणराज्य)
ताजिकिस्तान
थाइलैंड
टर्की
युगांडा
यूक्रेन
उजबेकिस्तान

Footnotes
न्यायिक संयम

न्यायिक संयम न्यायिक व्याख्याको एउटा सिद्धान्त हो जसले न्यायाधीशलाई आफ्नो शक्तिको प्रयोगलाई सीमित गर्न प्रोत्साहित गर्दछ। न्यायाधीशले स्पष्ट रूपमा असंवैधानिक नभईकन कानुनलाई समाप्त गर्न संकोच मान्नु पर्छ भनि यसले जोड दिन्छ। [१] कहिले कहि यसलाई न्यायिक सक्रियताबादको विपरीतको रूपमा मानिन्छ।

संवैधानिक कानुनको प्रश्नमा निर्णय गर्दा, न्यायिक-संयम भएका न्यायविदहरू कानुनलाई स्थगित गर्ने कुरामा हदसम्म जान्छन्। न्यायिक संयमको सिद्दान्तले जतिसक्दो सम्भव भएसम्म न्यायाधीशले कानुनलाई समर्थन गर्न आबश्यकता ठान्दछ। पूर्व एसोसिएट न्यायधिश फेलिक्स सासीज, डेमोक्रेटजसलाई फ्रेंकलिन रूजवेल्टले नियुक्त गरेका थिए। सामान्यता उनलाई "न्यायिक संयमको नमुना"को रूपमा हेरिन्छ।[२]

न्यायिक संयम भएका न्यायाधीशहरू फैसला एकरूपताको सिद्दान्तलाई सम्मान गर्दछन, फैसला एकरूपताको सिद्दान्त त्यो सिद्दान्त हो जसले भुतपुर्ब न्यायाधीशहरू द्वारा हस्तान्तरण गरेको स्थापित नजीरलाई समर्थन गर्दछ। [३] जब स्वर्गिय प्रमुख न्यायाधिश रेह्न्कुइस्ट वॉरेन अदालतको केही नजीरलाई उल्टाए, टाइम पत्रिकाले भन्यो कि उ न्यायिक संयम सिद्धांतलाई पालना गरिरहेका छैनन।[३]
सम्बधित सिद्धात

अतिसूक्ष्मवाद

न्यायाधीशहरूले फैसला एकरूपताको सिद्दान्त र नजीरलाई अनुसरण गर्ने कुरालाई ठूलो महत्त्व दिनु पर्छ भनि न्यायिक अतिसूक्ष्मवादीहरू तर्क गर्दछन। न्यायिक अतिसूक्ष्मवादी तर्क छ कि स्थिरता कायम गर्नको लागि न्यायाधीशहरूले संवैधानिक कानुनलाई मामूली, वृद्धिशील परिवर्तन मात्र गर्नुपर्छ। उनीहरू व्यापक फैसलाको सट्टा छोटो, मुद्दा-विशेषको आदेश गरेर यो काम पुरा गर्न न्यायाधीशहरूलाई प्रश्न गर्दछन।
राजनीतिक प्रश्नको सिद्धात

राजनीतिक प्रश्नको सिद्धातले विवादास्पद मुद्दाको केही श्रेणिमा आदेश गर्न घट्दो क्रमलाई प्रोत्साहित गर्दछ। यस सिद्धातको अन्तर्गत, संविधानको उल्लंघन गरिएको कुरा अदालत स्विकार गर्दछ, तर कार्य गर्न अस्विकार गर्दछ। यो प्रायजसो न्यायिक संयमको एक प्रकारको रूपमा बर्णित गरिन्छ, जबकी यो फिरादीको बिरुद्दको एक किसिमको न्यायिक सक्रियताबाद भनि सोच्न सकिन्छ, जसको अधिकार उल्लंघन भएको छ र उसको मुद्दा पत्ता लाग्छ।
छाने शैली

प्यागोडा वास्तुकलाको एक निर्माण शैली हो । यो निर्माण शैलीमा भवनहरूमा तलै पिच्छे पाली निकालेर बनाइन्छ । यो निर्माण शैली नेपाल, भारत, म्यानमार, इन्डोनेसिया, थाइल्याण्ड, चीन, जापान, कोरिया, भियतनाम लगायत एसियाली देशहरूमा प्रयोग भएको पाइन्छ ।
मा निर्माण गरिएको Iron Pagoda ]]
in Japan, built in the ७th century, one of the oldest wooden buildings in the world.]]
in Japan, built in ११७१ AD]]
, Vietnam.]]
, Hebei, China, built in ६३६ AD]]
in Taipei, Taiwan]]
]]


श्रेणी:वास्तुकला
भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड

भृकुटी पल्प एण्ड पेपर लिमिटेड चीन सरकारको सहयोगमा वि.स.२०४२ सालमा बनेको कागज कारखाना हो। सुरुमा सरकारी स्वामित्वमा रहेपनि वि.सं. २०४९ सालमा निजीकरण गरिएपछि गोल्छा समूहले यो कारखाना चलाउँदै आएको थियो। वि.सं २०६७ मा, स्थायी रूपमा बन्द हुनुपूर्व यसले महिनाको १,५३० टन कागज उत्पादन गर्दथ्यो भने यसको क्षमता ७० हजार मेट्रिक टन रहेको थियो।
इतिहास

भृकुटी पल्प एन्ड पेपरको स्थापना वि.सं २०४२ मा कम्पनी ऐन २०२१ अन्तर्गत जनवादी गणतन्त्र चीनको सहयोगमा भएको थियो। यो नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको गैँडाकोटमा अवस्थित छ। भृकुटी पल्प एन्ड पेपर नेपालको पहिलो कागज कम्पनी थियो।

वि.सं २०४९ मा भृकुटी पल्प एन्ड पेपरलाई निजीकरण गरिए पछि यो गोल्छा समूहको स्वामित्वमा पुगेको थियो। उनीहरूका प्रमुख कागज खरिदकर्ताहरू साझा प्रकाशन, जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र र गोरखापत्र थिए। वि.सं २०६४ मा, कारखाना प्रशासनले सरकारले श्रमिकहरूका लागि छुट्याएको वृद्धि गरिएको तलब नदिएको कारण मजदुरहरूले विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। कामदारहरूले कम्पनीले उनीहरूको अनुरोधलाई बेवास्ता गरेको आरोप लगाउँदै मुद्दाको समाधान नभएसम्म काम गर्न बन्द गरेका थिए। वि.सं २०६७ मा भृकुटी पल्प एन्ड पेपर स्थायी रूपमा बन्द भएको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका कम्पनीहरू
शैलुङ गाउँपालिका

दोलखा जिल्लाका ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका तामचेत दूधपोखरी, भूषाफेदा र मागापौवा, काटाकुटी, फस्कु र शैलुङ्गेश्वर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १७,९२३ रहेको छ भने यहाँ ५,१३४ घरधुरी रहेका छन्।
नामाकरण

शैलुङ नाम तामाङ भाषाबाट राखिएको हो। जसको अर्थ हुन्छ तामाङ भाषमा “शै” भनेको सय र “लुङ” भनेको थुम्का भन्ने बुझिन्छ। शैलुङ डाँडाबाट मनमोहक गौरीशङ्कर हिमाल , सगरमाथा, माछापुच्छ्रे हिमाल, गणेश हिमाल लगायत काठमाडौँ उपत्यका र तराईका केही भागहरू समेत देखिने भएकोले यो स्थान अझ रमणीय पर्यटकीय स्थल बनेको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, दोलखा

श्रेणी:दोलखा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
सन्दुक रुइत

डा. सन्दुक रुइत (BS) २०११ भदौ १९, शनिवार मा रमन म्याग्सेसे पुरस्कार पाउने प्रख्यात नेपाली आँखाका डाक्टर र तिलगंगा आँखा केन्द्रका निर्देशक हुन। बिश्वविख्यात सरल र कम लागतको मोतिबिन्दुको चिकित्सापध्दति 'रुईतेक्टोमी'का सुरुवातकर्ता पनि हुन। उनले आपनै हातले एक लाखभन्दा बढीको मोतियाबिन्दु शल्यक्रिया गरेका छन्। पूर्वी पहाडी जिल्ला ताप्लेजुङको चिनियाँ सीमावर्ती गाउँ ओलाङचुङगोलामा जन्मिएका डा. रूइतलाई आज देश–दुनियाँमा ‘दृश्यका देवता’ (गड अफ आइ साइट) भनेर चिनिन्छ ।
परिवार र प्रारम्भिक जीवन

डा. रुइत तमोरखोलाको शिरमा रहेको ओलाङचुङ गोलामा हुर्किए, जहाँ पुग्न अहिले पनि जिल्ला सदरमुकामबाट चार दिन लाग्छ। बुबा सोनाम, ने गर्नुहुन्थ्यो। बुबाका ६ मध्ये तीन छोराछोरी कलिलैमा बिते। डाक्टर् बन्ने सपना भएका उनी जन्मस्थान ताप्लेजुङको ओलाङचुगोलाबाट १५ दिन हिँडेर दार्जिलिङ पढ्न पुगे। त्यहाँको मिसनरी स्कूल सेन्ट रोबर्ट्समा भर्ना भएँ। सन् १९६२मा चीन-भारतबीच सीमा युद्ध भयो र ती युद्धसँगै दार्जलिङका स्कूल बन्द भए। उनलाई बुबाले काठमाडौँ ल्याउनुभयो र सिद्धार्थ वनस्थली स्कूलमा भर्ना गरिदिनुभयो। सन् १९७०मा सिद्धार्थ वनस्थली स्कूलबाट पहिलो श्रेणीमा एसएलसी पास भए।

त्रिचन्द्रमा आइएससी पढेपछि छात्रवृत्ति कोटामा एमबिबिएस पढ्न भारतको लखनऊस्थित किङ जर्ज मेडिकल कलेज पुगे। एमबिबिएस पास गरेपछि नेपाल आए र वीर अस्पतालमा 'जनरल फिजिसियन'का रूपमा तीन वर्ष बिताए। फेरि भारत गए र अल इन्डिया इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल साइन्स (एम्स)मा एमडी पढ्न थाले। तीन वर्ष एम्समा पढेपछि १९८४मा नेपाल फर्किए र त्रिपुरेश्वर आँखा अस्पतालमा जागीरे भए। त्रिपुरेश्वर आँखा अस्पतालमा आठ वर्ष काम गरेपछि १९८७मा एकवर्षे अध्ययन गर्न अस्ट्रेलिया गए। अस्ट्रेलिया बसेकै वेला उनलाई अमेरिका-युरोप-अस्ट्रेलियाबाट पनि कामका लागि प्रस्ताव आयो। उनले ती प्रस्तावलाई हेरेनन् र नेपालमै आए।
तिलगंगा आँखा केन्द्र

मुख्य लेख तिलगंगा आँखा केन्द्र

उनले एउटा आँखा अस्पतालको सपना देखेको थिए, जसलाई अस्ट्रेलियाका डा.हलोजले साथ दिए। यो अस्पताल खोल्न अस्ट्रेलियास्थित फ्रेड हलोज फाउन्डेसन, नेपालका समाजसेवी तथा साहित्यकार जगदीश घिमिरे, कलाकार मदनकृष्ण-हरिवंश, उद्यमी रवीन्द्र श्रेष्ठ, सुहृत घिमिरे, उद्योगपति दिवाकर गोल्छा, सगरमाथा आरोही शम्भु तामाङ र डा.रीता गुरुङलगायतले साथ दिएका थिए। यसरी १९९४ जुनमा जन्मियो-तिलगंगा आँखा केन्द्र जुन अस्पताल अहिले मानव संसाधन तालीम केन्द्र बनेको छ।
अन्य देशहरूमा रुइतेक्टोमि

उनले धेरै बिकसोन्मुख देशहरूमा गएर आफ्नो सेवा दिएका छन्। उत्तर कोरियामा उनले गरेको काम नेशनल जियोग्राफिकले एउटा वृतचित्रको रूपमा प्रसारण गरेको थियो
पुरस्कार तथा सम्मान

* रमन म्याग्सेसे पुरस्कार - सन् २००६
* पद्मश्री - भारत सरकारद्वारा सन् २०१८
* प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार - नेपाल सरकार सन् २०१९
* ईसा पुरस्कार - बहराइन को राजा द्वारा सन् २०२३
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य सामाग्रीहरु

*

श्रेणी:रमन म्याग्सेसे पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:नेपाली चिकित्सकहरू
श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू
वसुन्धरा भुसाल

वसुन्धरा भुसाल नेपाली सिने जगतकी प्रख्यात अभिनेत्री हुन। झन्डै १ सय ५० नेपाली चलचित्रहरूमा अभिनय गरिसकेकी उनको पहिलो नेपाली चलचित्र 'आमा' (२०२१)बाट फिल्म यात्रा सुरु गरेकि थिईन। २०१८ सालमा नाटकबाट अभिनय गर्न थालेकि उनले नाटकहरू पनि थुपै्र खेलेकि थिईन।
चलचित्र विकास बोर्डअन्तर्गत कलाकार कल्याण कोषको संयोजक पनि रहेकी भूसालले कलाकार संघको अध्यक्ष भएर लामो समय काम गरेकि थिईन। उनका दुई छोरी र एक छोरा अमेरिकामा छन् भने उनी पति चेतनारायण भुसाल समेत काठमाडौंमा बस्छिन।
सुरुवाती जीवन
पेशागत जीवनी
अवार्ड
सन्दर्भ
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य लिंक

*http://www.ekantipur.com/np


श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
रविन्द्र प्रताप शाह

रविन्द्र प्रताप शाह (२०१४ असार १६) मिति २०६८/०२/१८ देखी २०६९/०५/२८ सम्म नेपाल प्रहरीका प्रहरी महानिरीक्षक हुन । विक्रम सम्वत् २०१४ साल असार १६ गते धादिङ जिल्ला, मैदी गा.वि.स. वडा नं. २ मा बुबा लालजङ्ग शाह र आमा नन्दकुमारी शाहको कोखबाट जन्मनु भएको शाहले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट वाणिज्य शास्त्रमा स्नातक तहसम्मको डिग्री हासिल गर्नु भएको छ। प्रहरी महानिरीक्षक शाहले वि.सं. २०३९ साल भदौ २९ गते प्रहरी निरीक्षक पदबाट प्रहरी सेवा प्रवेश गर्नु भई क्रमैसँग पदोन्नती हुदै २०६५ साल असोज २ गतेको मन्त्री परिषदको निर्णय अनुसार प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक पदमा पदोन्नती हुनुभई प्रहरी प्रधान कार्यालय, कार्य विभाग प्रमुखको पदभार सम्हाल्नु भएको थियो भने २०६८ साल जेठ १८ गतेको नेपाल सरकार मन्त्रीपरिषद्को निर्णयले प्रहरी महानिरीक्षक पदमा नियुक्त हुनुभएको हो।
सादा जीवन उच्च विचारको जीवन शैलीबाट अभिप्रेरित उहाँ प्रहरी सेवाप्रति निष्ठावान, व्यावसायिक र ईमान्दार प्रहरी अधिकृतका रूपमा चिनिनुहुन्छ। प्रहरी महानिरीक्षक शाहले प्रहरी प्रधान कार्यालयबाट सेवा शुरु गर्नु भई विभिन्न ठाउँहरूमा कुशलतापूर्वक निर्वाह गरिसक्नु भएको छ। उहाँले आवश्यक सवै तालिमहरू प्राप्त गर्नुका साथै विभिन्न विभुषणबाट सम्मानित हुन भएको छ।
स्रोत

श्रेणी:नेपाल प्रहरी
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सन् १९५७ मा जन्म
श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका प्रहरी महानिरीक्षकहरू
प्रेम

को चित्र ]]
प्रेम भनेकाे कुनै पनि व्यक्ति, वस्तु, प्राणी तथा विचार उपर विस्तार हुने भावनात्मक एवम् आत्मिय सम्बन्धकाे परिधि हाे। "प्रेम" मजबूत स्नेहको एक भावना र व्यक्तिगत लगाव हो । दार्शनिक सन्दर्भमा, प्रेम एक जिवात्मा प्रतीको दया, करुणा र स्नेहको सबैको प्रतिनिधित्व गर्ने जैविक गुण हो। प्रेमलाई पनि अन्य (वा आफु) प्रतिको करुणामा आधारित क्रियावा अन्य प्रतिको स्नेह आधारित क्रियाको रूपमा बर्णन गरिन्छ ।प्रेम शब्द आफैमा अर्थपूर्ण, अनमोल अनि निकै गहन छ, फेरि पनि कसले कसरी बुझ्ने, कस्तोलाई माया भनेको कस्तो हुन्छ गहनतम अध्ययन जरुरी पक्कै पनि छ । विशेष प्रेम शब्द सुन्ने बित्तिकै माया मोह अनि जिन्दगी सम्झनेहरूको जमात मात्रै होइन, प्रेम शब्द सुन्नै नचाहनेहरु पनि कम छैनन् यहाँ ।
सन्दर्भ सूची
धरमपुर, रौतहट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, रौतहट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९०६७ रहेको थियो जसमध्ये ४७६५ पुरुष र ४३०२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३९० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गढीमाई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको सविकका १,२,६-९ वडाहरू गढीमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ३-५,७-८ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:रौतहट जिल्लाका ठाउँहरू
मदर टेरेसा

मदर टेरेसा (२६ अगस्ट, १९१० - ५ सेप्टेम्बर, १९९७)को जन्म आञेजा गोंजे बोयाजिउको नामबाट एक अल्बेनीयाई परिवारमा उस्कुब, अटोमन साम्राज्य (आजको सोप्जे, मेसेडोनिया गणराज्य)मा भएको थियो। मदर टेरसा रोमन क्याथोलिक नन थिईन, जसको साथ भारतीय नागरिकता थियो। उनले सन् १९५० मा कोलकातामा मिशनरीज अफ च्यारिटीको स्थापना गरिन। ४५ वर्षसम्म गरीब, बिरामी, अनाथ, र मर्न लागेका मानिसहरूको मद्दत गरिन र मिशनरीज अफ च्यारिटी प्रसारलाई पनि मार्ग प्रशस्त गरिन।

सन् १९७० सम्म उनी गरिबहरू र असहायहरूको लागि आफ्नो मानवीय कार्यहरूको लागि प्रसिद्ध भईन, माल्कोम मुगेरिजको थुप्रै वृत्तचित्र र पुस्तक जस्तो समथिंग ब्यूटीफुल फर गोडमा यसको उल्लेख गरियो। उनलाई १९७९मा नोबेल शान्ति पुरस्कार र १९८०मा भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान भारत रत्न प्रदान गरियो। मदर टेरेसाको जीवनकालमा मिशनरीज अफ चेरिटीको कार्य लगातार विस्तृत भैरह्यो र उनिलाई मृत्युको समय सम्म उनी १२३ देशमा ६१० मिशन नियन्त्रित गरिरहेकि थिईन। यसमा एचआईभि/एड्स, कुष्ठ र तपेदिकको रोगीहरूको लागि धर्मशाला/ घर शामिल थिए, र साथै सूप भान्सा, बच्चाहरू र परिवारको लागि परामर्श कार्यक्रम, अनाथालय र विद्धालय पनि थिए। मदर टेरसाको मृत्यु पछि उनलाई पोप जन पल द्वितीयले धन्य घोषित गरियो र उनलाई कोलकाताको धन्यको उपाधि प्रदान गरियो।

तिमी कति काम गर्छौ यो(सफलताको लागि) महत्त्वपुर्ण कुरा हुँदै हैन,तिमी आफ्नो कामलाई कति प्रेमपुर्ण गर्छौ यही सफलताको मापदण्ड हो।
पुरस्कार र सम्मान

मदर टेरेसा लाई उनको सेवा कार्य को सम्मान गर्दै धेरै प्रकारका पुरस्कार र सम्मानहरु प्रदान गरिएको छ | सन् १९६२ मा मदर टेरेसालाई उनको सामाजिक कार्यलाई कदर गर्दै भारत सरकारले पद्मम श्री पुरस्कारबाट सम्मान गरेको थियो | सन् १९७९ डिसेम्बर १९ मा मदर टेरेसालाई उनको सामाजिक र मानब कल्याण कार्यलाई कदर गर्दै नोबेल शान्ति पुरस्कार ले सम्मान गरिएको थियो | उनी नोबेल शान्ति पुरस्कारबाट सम्मानित हुने भारतीय नागरिक मध्ये तेश्रो नागरिक हुन् |
संत को उपाधि

सन् २०१६, सितम्बर ०९ तारिख मा वेटिकन सिटी मा पोप फ्रांसिस ले मदर टेरेसा लाई संत को उपाधि द्वारा विभूषित गरिएका थिए ।
आलोचना

थुप्रै व्यक्ति, सरकार, र संस्थाहरूद्वारा उनिलाई प्रशंसा गरिन्छ, यद्यपि उनले आलोचनाको पनि सामना गर्नुपर्‍यो। यसमा केही व्यक्तिहरू, जस्तो क्रिस्टोफर हिचेन्स, माइकल परेंटी, अरूप चटर्जी (विश्व हिन्दू परिषद) द्वारा गरिएको आलोचना शामिल छ, जुन उनलाई काम (धर्मान्तरण)को विशेष तरिकाको विरुद्ध थिए। यस वाहेक केही चिकित्सा पत्रिकाहरूमा पनि उनलाई धर्मशालाहरूमा दिईने चिकित्सा सुरक्षाको मापदण्डलाई आलोचना गरियो र अपारदर्शी प्रकृतिको बारेमा प्रश्न उठाईयो, जसमा दानको धन खर्च गरिन्थ्यो। उनलाई गरिब तथा असाहय व्यक्तिहरु लाई उपचार र सहयोगको नाम मा धर्मान्तरण गर्ने गरेको भनेर आलोचना गर्ने गरिन्छ | उनी आबध रहेको मिसिनरी अफ च्यारिटी भन्ने संस्थाको मुख्य कार्य धर्मान्तरण गरेर इसाई बनाउने रहेको भनेर भारतका चर्चित भारतीय वैज्ञानिक, प्रखर वक्ता र आजादी बचाओ आन्दोलन का संस्थापक तथा समाज सुधारक राजिव दिक्षित ले आफ्नो कार्यक्रम हरूमा भन्ने गरेका थिए |
मदर टेरेसाका अनमोल विचारहरू

*अनुशासन लक्ष्य र उपलब्धि बीचको पुल हो।
*प्रेम हर मौसम मा हुने फल हो,र हरेक व्यक्ति को पहुंच मा छ।
सन्दर्भ सामाग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

* Mother Teresa:The Final Verdict The Introduction and the first three chapters of Chatterjee's book are available here.


श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:भारत रत्न सम्मान प्राप्तकर्ता
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता
श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
प्रशान्त महासागर

प्रशान्त महासागर पृथ्वीको पाँच महासागरीय विभाजनहरूमध्ये सबैभन्दा ठुलो र गहिरो हो। यो उत्तरमा उत्तरध्रुवीय महासागरदेखि दक्षिणी महासागरसम्म फैलिएको छ, वा परिभाषाको आधारमा दक्षिणमा अन्टार्कटिकासम्म फैलिएको छ, र पश्चिममा एसिया र अस्ट्रेलिया र पूर्वमा अमेरिका महादेशले घेरिएको छ।

१६५,२५०,००० वर्ग किलोमिटर (६३,८००,००० वर्ग माइल) क्षेत्रफलमा (दक्षिणी अन्टार्कटिक सीमासँग परिभाषित गरिए अनुसार), प्रशान्त महासागर विश्व महासागर र जलमण्डलको सबैभन्दा ठुलो विभाजन हो र यसले पृथ्वीको पानीको सतहको लगभग ४६% र ग्रहको कुल सतह क्षेत्रफलको लगभग ३२% ओगटेको छ, जुन यसको सम्पूर्ण भूमि क्षेत्र (१४८,०००,००० किमी२ (५७,०००,००० वर्ग माइल)) भन्दा ठुलो छ।

महासागर परिसंचरणले यसलाई भूमध्यरेखामा मिल्ने दुई ठुलो मात्रामा स्वतन्त्र पानीको खण्डहरूमा विभाजित गर्दछ, उत्तर प्रशान्त महासागर र दक्षिण प्रशान्त महासागर (वा अझ खुकुलो रूपमा दक्षिण समुन्द्र)। प्रशान्त महासागरलाई पनि अनौपचारिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय मिति रेखाद्वारा पूर्वी प्रशान्त र पश्चिम प्रशान्तमा विभाजन गर्न सकिन्छ, जसले यसलाई थप चार चतुर्भुजहरूमा विभाजन गर्न अनुमति दिन्छ, अर्थात् उत्तरी अमेरिकाको तटबाट उत्तरपूर्वी प्रशान्त, दक्षिण अमेरिकाको दक्षिणपूर्व प्रशान्त, उत्तरपश्चिम प्रशान्त दक्षिण अमेरिकाको छेउमा, उत्तरपश्चिम प्रशान्त र सुदूर पूर्वी एसियाको वरिपरि।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:महासागरहरू
अन्टार्क्टिक महासागर

अन्टार्क्टिक महासागर वा दक्षिणी महासागर अन्टार्क्टिका महादेश वरीपरीको महासागर हो। यो महासागर प्रशान्त तथा आन्ध्र महासागर सँग जोडिएर पृथ्वीको दक्षिणी भागमा दक्षिणी ध्रुवको वरपर फैलिएको छ। त्यसकारण यस महादेशलाई दक्षिणी ध्रुवको महासागर पनि भनिन्छ। यो चौथो ठूलो महासागर हो। यसको क्षेत्रफल २,४४,००,००० वर्ग कि. मी.(७८,४८००० वर्ग माइल) रहेको छ। यसको औसत गहिराइ २४०० मीटर रहेको छ। सर्वाधिक गहिरो भाग साउथ स्यान्डविच टेञ्च ७२३६ मीटर रहेको छ।


's Limits of Oceans and Seas (2002).]]
, sometimes used by scientists as the demarcation of the Southern Ocean.]]

श्रेणी:महासागरहरू