JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
තුන්වන බුවනෙකබාහු රජ

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූ මෙම රජතුමා හැඳින්වුනේ වන්නි බුවනෙකබාහු යන නමිනුයි. කිසිම අතීත රජ පෙළපතකට සම්බන්ධ නොවූ නිසාත් වන්නි ප්‍රධානියකු හැටියට ජීවිතය ඇරඹූ නිසාත් මෙම නම යෙදෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. මේ රජ තම අගනුවර හැටියට තෝරා ගත්තේ කුරුණෑගල යි.


මෙම රජතුමාට පසු, ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ පස්වන විජයබාහු රජතුමා ය.
සබැඳි පිටු

* සිංහලේ රාජාවලිය


ප්‍රවර්ගය : ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය :කුරුණෑගල යුගය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
මිනිස් කාය විවච්ඡෙද විද්‍යාව

ඉගැන්වීම‍ට යොදා ගන්නා මුලු මනින්ම සම්බන්ධ කළ මිනිස් ඇට සැකිල්ලක් සාමාන්‍යයෙන් වෛද්‍ය සිසුන්, දන්ත වෛද්‍ය වරුන්, භෞත චිකිත්සක හෙදියන් ,අනුපුරක වෛද්‍ය විකිරන වේදීන්, කලාකරුවන් සමහර ජීව විද්‍යා අංශ වල යෙදෙන සිසුන් දල කායවිච්ජේද විද්‍යා ආකෘති, ඇටසැකිලි, පොත් පින්තූර පොටෝ, දේශණ, පන්ති මගින් ඉගෙන ගනිති. අන්වීක්ෂ කායවිච්ජේද විද්‍යාව හෙවත් පටක විද්‍යාව ප්‍රයෝගිකව අන්වීක්ෂ වලින් කලින් සාදා ගත් පටක නිරීක්ෂණය කර දැනුම ලබාගනිති. ඊට අමතරව වෛද්‍ය හා දන්ත සිසුන් මෘත ශරීර කපා, නිරීක්ෂණය කර අවශ්‍ය දැනුම ලබාගනිති. සෑම වෛද්‍ය වරයෙක්ම කායවිච්ජේදනය පිළිබද තමන්ම හවුල් වී (ඉහත ක්‍රියාකාරකම් වල) දැනුමක් ලබාතිබිය යුතුය. විශේසයෙන් ශල්‍ය වෛද්‍ය වරුන් විකිරණ වේද පටක ව්‍යාධි වේදය ආදි විශේෂිත රෝග නිර්ණය කිරීමේ අංශ වල නියැලුන වෛද්‍ය වරුන්ට මේ දැනුම අනිවාර්යය වේ. මානව කාය විච්චේද විද්‍යාව කායික විද්‍යාව, ජීව රසායනය අත්‍යවශ්‍ය මූලික වෛද්‍ය විද්‍යාවන් වේ. කායවිවච්ජේද විද්‍යාව ශරීරයේ ඇති ස්ථාන අනුව හෝ පද්ධති අනුව උගන්වයි. එනම් ශරීර පෙදෙස් වු හිස, පපුව ආදි ලෙස හෝ ස්නායු, ශ්වසන පද්ධතිය ලෙසය. කා‍ය විවච්ජේද විද්‍යාවට ඇති ප්‍රධානතම පොත නම් ග්‍රේ ගේ කායවිවච්ජේද විද්‍යාව එය පද්ධති මට්ටමින් හා ප්‍රදේශ මට්ටමින් නවතම ඉගැන්වීමේ ක්‍රම මගින් නවීකරණය කර ඇත.


ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය

thumb|තනි නියුට්‍රොෆිලයක් (කහ පැහැයෙන් දැක්වේ) ඇන්ත්‍රැක්ස් බැක්ටිරියා සෛලයක් (තැඹිලි පැහැයෙන් දැක්වේ) ගිලගන්නා අයුරු දැක්වෙන ඉලෙක්ට්‍රොන අන්වික්ෂ රූපයක්.
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය යනු රෝග වලින් ජීවියෙකු ආරක්ෂා කරගැනුමට ඔහු තුල පවතින ජීවවිද්‍යාත්මක සංස්ථිතීන් සහ ක්‍රියාවලීන් පද්ධතියකි. එය වයිරසවල සිට පරපෝෂිත පණුවන් දක්වා වූ පුළුල් විවිධත්වයක් දක්වන රෝග කාරකයන් අනාවරණය කර ගනී. තවද මෙය රෝග කාරකවලින් ‍ජීවී දේහවල නිරෝගී සෛල හා පටක වෙන් කර හඳුනාගෙන මනා ක්‍රියාකාරීත්වයක් සිදු කර ගැනීමට උදව් වේ. ධාරක ජීවී සෛලවල රෝගකාරක ආසාදනය සහ ධාරක සෛල ඒවාට හුරුවීම හා නිතර වෙනස් වීම නිසා එම රෝග කාරක හඳුනා ගැනීම දුෂ්කර වී ඇත.

මෙම අ‍භියෝගයෙන් ආරක්ෂා වීමට රෝග කාරක හඳුනාගෙන නිශේධනය කිරීමට විවිධ යාන්ත්‍රණ ඇති විය. බැක්ටීරියා වැනි සරල ඒක සෛලික ජීවීන්ට පවා වයිරස ආසාදනවලින් ආරක්ෂා වීමට එන්සයිම පද්ධති හිමි වී ඇත.අතීත සුන්‍යෂ්ටිකයන් තුළ ක්‍රමයෙන් ඇතිවන අනෙකුත් මූලික ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණ, ශාක, මත්ස්‍යයින්, උරගයින් සහ කෘමීන් වැනි ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන් තුළ ඉතිරිව ඇත. මෙම යාන්ත්‍රණ වනුයේ ප්‍රතිදේශකතාවය, සත්ව සෛලකතාවය සහ අනුපූරක පද්ධතිය යන ඒවායි. කෙසේ වුව ද කශේරුකයින්ගේ පරිණාමයන් සමඟ දියුණු ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණ නූතනයේ ඇති වී ඇත.මිනිසා වැනි කශේරුක සත්වයනිගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බොහෝ ප්‍රෝටීන ආහාර, සෛල, ඉන්ද්‍රියන් සහ පටක වලින් සමන්විත වේ. ප්‍රතිශක්ති පද්ධති මේවා එකට එකතු වී ගොඩ නැඟී ඇති නිසා ගතික ජාලයකි. මෙම සංකීර්ණ ප්‍රතිශක්ති ප්‍රතිචාරවල කොටසක් ප්‍රතිශක්ති ප්‍රතිචාරවල කොටසක් ලෙස, කශේරුකයින්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට, විශේෂ රෝගකාරක වඩාත් හොඳින් හඳුනා ගැනීමට හැකිවී ඇත. මෙම හඳුනාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රතිශක්තිමය මතයක් නිර්මාන්‍ය කරන අතර අනාගතයේ දී හමුවන මෙම රෝගකාරක මඟින් සිදුවන ආසාදනවලදි පවා වඩාත් හොඳ ආරක්ෂාවක් ලබා දේ. මෙම ප්‍රතිශක්තිය ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය එන්නත්කරණයේ මූලධර්මය වේ.

ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ආබාධ විවිධ රෝගවලට හේතුකාරක විය හැක. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සාමාන්‍ය තත්වයට වඩා අවමයෙන් ක්‍රියාකාරී වීම ප්‍රතිශක්ති ඌනතා රෝග හටගන්වයි. මෙය මාරාන්තික ජීවිත තර්ජන ඇති ආසාදන හා නැවත නැවත හටගන්නා ආසාදනවල ප්‍රතිඵලයකි.
දරුණු සහගත ප්‍රතිශක්ති ඌනතාව වැනි ප්‍රවේණික රෝගවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද හෝ රෙට්‍රොවෛරස (HIV) නිසා ඇතිවන හටගන්නා රෝගවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද ප්‍රතිශක්ති ඌනතා රෝග ඇති විය හැක. ආගන්තුක ජීවීන් ලෙස සලකා සාමාන්‍ය පටක සෛලවලට ඇති ක්‍රියාශීලී ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් පහරදීම නිසා එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්වයං ප්‍රතිශක්ති රෝග, අසාමාන්‍ය සෙ හටගත හැකි සුලබ ස්වයං ප්‍රතිශක්ති රෝ වනුයේ රූමටික ආතරයිටිස්,පළමු ආකාරයේ දියවැඩියාව සෞඛ්‍යයට හා රෝගවලට ඉතා වැදගත් වන මෙම රෝග නිරෝධ වේදය විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයේ ඉතා ප්‍රබල විෂය පථයක් වේ.
ශරීරාවරණ පද්ධතිය

සත්ත්ව විද්‍යාවට පරිදි මෙය සිරුරට හානි වීමෙන් වලකන හා ආරක්ෂා කරන ඉන්ද්‍රියන් පද්ධතියක් වන අතර එයට එම රෝම, කොරපොතු, නිය, දහදිය ග්‍රන්ථි (ස්වේද ග්‍රන්ථි) හා සංවේදය හා ශ්ලේෂ්මල වැනි නිෂ්පාදන ද අඩංගු වේ. කෘත්‍යයන් රාශියකි. සතුන්ගේ ජලය පිටතට යාම වැළැක්වීම, කුෂන් එකක් ලෙස ක්‍රියා කර අභ්‍යන්තර පටක ආරක්ෂා කිරීම, අපද්‍රව්‍ය ඉවත ලෑම, උෂ්ණත්ව පාලනය, වේදනාව, පීඩනය, උෂ්ණත්වය වැනි සංවේදී අන්ත අඩංගු කර ගැනීමයි. ලතින් භාෂාවේ ආවරණය නම් තේරුම් ඇතිව මෙම integumentum වචනය කැඩී ආවෙකි.

පද්ධතියක් ලෙස

විශාලතම අවයව පද්ධතියයි. සතත්වයෙක් එහි බාහිර පරිසරයෙන් වෙන් කර, ආරක්ෂා කර බාහිර පරිසරය පිළිබඳ දන්වයි. කුඩා ශරීර ඇති ජලජ පෘෂ්ට වංශිකයන්ගේ හා තෙත් පරිසරවල වෙසෙන්නන්ගේ මෙහි පිටත ස්තරය වූ integumentary නම් ස්ථරය භාවිත කරමින් ශ්වසනය කරයි. මෙම වායු හුවමාරු පද්ධතිය, වායූන් සරල විසරණය මඟින් අන්තර් සෛලීය පටකය තුළට හෝ පිටතට සිදු කරයි. එය integumentary exchange නම් වේ.

කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව

සම හා අතිරේක ව්‍යුහ වන රෝම, කොරපොතු, පිහාටු, නිය, භහිජවාහිනී ග්‍රන්ථි මඟින් මෙය ‍යුක්ත වේ. සමෙහි, අපිචර්මය, චර්මය, උපචර්මීය ව්‍යුහ ලෙස ස්ථර 3කි. චර්මයට යටින් ඇති උප චර්මීය කොටස මඟින් අභ්‍යන්තරයේ ඇති පේෂ, පටක අනෙක් අවයවයන් ආරක්ෂා කරයි. සම මතුපිට ඇති රෝම උෂ්ණත්ව පාලනයකින් හානි කර ද්‍රව්‍ය පෙරීමටත් යෙදේ. චර්ම ග්‍රන්ථි නම් ස්වේද ග්‍රන්ථි (සුඩොර‍ෆෙරස් ග්‍රන්ථි ලෙස ද හඳුන්වයි - තාප පාලනය සඳහා සංවේදය පිට කරයි.

ස්නේහශ්‍රාවී ග්‍රන්ථි

සම හා රෝම තෙත්ව මෘදුව තබා ගැනිමට තේ ස්‍රාවය කරයි. කලාඳුරු ග්‍රන්ථි කනෙහි ඇති වැක්ස් තනන කර්ණ නාලයේ ඇති ග්‍රන්ථි වර්ගයක්, තන ග්‍රන්ථි - පියයුරුවල ඇති කිරි සාදන ග්‍රන්ථි.
වසා පද්ධතිය

thumb|
වසා පද්ධතිය යනු, සංසරණ පද්ධතියෙහි කොටසක් වන අතර, වසා නමැති පැහැදිලි දියරයක් හෘදය දෙසට දිශාගත ලෙසින් රැගෙන යන්නාවූ වසා නාලිකා ජාලයකින් සමන්විත වන්නාවූ ප්‍රතිශක්ති පද්ධතියෙහි අත්‍යවශ්‍ය කොටසකි. වසා පද්ධතිය පළමුවෙන් විස්තර කිරීම උලාඔස් රුඩ්බෙක් සහ තොමස් බාර්තොලින් විසින් දහහත්වන සියවසෙහිදී ස්වාධීනව සිදු කෙරිණි. හෘද්වාහිනී පද්ධතිය මෙන් නොවන වසා පද්ධතිය සංවෘත පද්ධතියක් නොවේ.

මෙහි එකකට එකක් බැඳුණු ක්‍රියාකාරීත්ව 3කි.


# ශරීර පටකවලින් වැඩිපුර තරල ඉවත් කිරීම.
# මේද අම්ල උරා ගැනීම හා කයිල් chyle - සුබාල ලෙස මේදය රුධිර වාහිනී පද්ධතියට පරිවහනය කිරීම.
# ප්‍රතිශක්තිකරණ ලිබ්කෝසයිට් (වසා සෛල) ප්‍රතිදේහ තනන ප්ලාස්මා සෛල හා මොනසයිට නිෂ්පාදනය කිරීම.
ලීනියන් වර්ගීකරණය

is classified according to Linnaeus' sexual system in class Decandria, order Monogyna, because it has 10 stamens and one pistil]]


ශාක හා සතුන් වර්ග කිරීමේ ලීනියන් ක්‍රමයට සම්බන්ධ, වර්ගීකරණ විද්‍යාව සහ වර්ගීකරණ ධූරාවලිය

මෙම සටහනෙහි වඩාත් විශේෂ නොවූ තැන සිට වඩාත් විශේෂ තැන දක්වා සාරාංශයක් ගත් විට,
විශාල කුරුමිණි එකතුවක්


· පාලන ප්‍රදේශ‍ය හෝ රාජධානිය
· උපරි රාජධානිය


· උපරි වංශය (හෝ උපරිකාණ්ඩය, උද්භිද විද්‍යාවේ දී)


· උපරිඛාණ්ඩය


· උපරිවර්ගය


· උපරි කාණ්ඩය (උද්භිද විද්‍යාව)


· මහා ගෝත්‍රය (උද්භිද විද්‍යාව)


- ගෝත්‍රය


· කොට්ඨාශය (සත්ව විද්‍යාව)


· ගිගා කුලය (සත්ව විද්‍යාව)


- ශ්‍රේණිය (ලෙපිඩොප්ටෙරාවන් සඳහා)

- කාණ්ඩය (ලෙපිඩොප්ටෙරාවන් සඳහා)

- කුලය


· උපරි ගෝත්‍රය


· ගණය


· උපරි විශේෂය හෝ විශේෂක කණ්ඩායම්


මෙම වර්ගීකරණ මට්ටම් රාශිය අතුරින් ස්වභාවයේ පවතින සත්‍ය ජීව විද්‍යාත්මක නිර්වචනය වනුයේ විශේෂයයි. අනෙකුත් මට්ටම්, සාකච්ඡාවට බඳුන් වන ජීවීන්ගේ වංශ ජනනය ඉදිරිපත් කිරීමටත් සහ නොදන්නා ‍දේහි ප්‍රමාණය විනිශ්චය කිරීමටත් මිනිසා විසින් සාදන ලද ඒවා වේ. බොහෝ ජීවී කණ්ඩායම් සඳහා මේ සියළු මට්ටම් සත්‍ය වශයෙන්ම භාවිතා නොකරයි. එම මට්ට‍ම්, කෘමීන් සහ කශේරුකයින් වැනි සංකීර්ණ ජීවී කණ්ඩායම් විස්තර කිරීමට යොදා ගනී.
කාලයත් සමග සියඵ ජීවීන් සමග ඇති සබැඳියාව තේරුම් ගැනීම වෙනස් වී ඇත. ලිනස් වර්ගීකරණයෙන් ජීවියාගේ ව්‍යුහාත්මක සමානත්වයන් හඳුනා ගැනේ. ජීව විද්‍යාත්මකව විශාලතම වෙනසක් සහ වර්ගීකණයන් සිදු වූයේ පරිණාමය තුලින්ය.
මුල් වශයෙන් ලිනස් වර්ගීකරණයේදී කොටස් තුනක් පෙන්නුම් කෙරුනි. ඒ සත්ව, පැලෑටි සහ ඛනිජ වන්නේය.
මෙම වර්ගීකරණයන් නොයෙකුත් අවස්ථාවන්හීදී ගැටලු මතුකර තීබූවෙන් ෆයිලකෝඩ් නමැති වර්ගීකරණය හඳුන්වා දී ඇත.
අමතර අවධානයට

* History of plant systematics
* Phylogenetic tree – a way to express insights into evolutionary relationships
* Zoology mnemonic for a list of mnemonic sentences used to help people remember the list of Linnaean ranks.
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* International Code of Botanical Nomenclature (Saint Louis Code), Electronic version
* International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Melbourne Code, 2011), Electronic version
* ICZN website, for zoological nomenclature
* Text of the ICZN, Electronic version
* ZooBank: The World Register of Animal Names
* International Committee on Systematics of Prokaryotes for bacteria
* International Code of Zoological Nomenclature. 4th Edition. By the International Union of Biological Sciences
* ICTVdB website, for virus nomenclature by the International Union of Microbiological Societies
* Tree of Life
* European Species Names in Linnaean, Czech, English, German and French
අණුක ජීව විද්‍යාව

අණුක මට්ටමින් ජීව විද්‍යාව හැදෑරීම අණුක ජීව විද්‍යාව නම් වේ. මෙය ජීව විද්‍යාවේ අනෙකුත් අංශ හා රසායන විද්‍යාව හා සමපාත වේ. එනම් ජාන විද්‍යාව හා ජීව රසායන විද්‍යාවයි. සෛලයක පවතින වවිධ පද්ධති අතර අන්තර් සබඳතා (DNA, RNA, ප්‍රෝටීන ජීව නිෂ්පාදනය අතර පවතින අන්තර් සබඳතා ඇතුළුව), තවද මෙම අන්තර් සබඳතා පාලනය වන්නේ කෙසේද යන්නත් ප්‍රධාන ලෙසම සලකුණු ලැබේ. විලියම් ඇස්බරි විසින් අණුක ජීව විද්‍යාව මෙසේ හැඳින්විය.

විලියම් ඇස්බරිගේ විග්‍රහයට අනුව අණුක ජීව විද්‍යාව යනු,

අණුක විද්‍යාවේ ආකෘතියට අදාල වන ජීව විද්‍යාවේ යොදා ගැනීම් සඳහා තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් කරනු ලබන පර්යේෂණයන් වෙයි. විශේෂයෙන්ම එය ජීව විද්‍යාත්මක පරමාණු සහ ඒවායේ ත්‍රිමාණ ව්‍යුහය පිළිබඳව අවධානය යොමු කොට ඇත. කෙසේ නමුදු මෙය පරමාණුවල සම්භවය සහ කෘත්‍ය පිළිබඳ කරන සොයා බැලීමක් ලෙස හඳුන්වා දිය හැක.


ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ප්‍රවර්ගය:රසායන විද්‍යාව
අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව

ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවකි. ප්‍රෝකැරියෝටාව, ඉයු‍කැරියෝටාව, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (බැක්ටීරියා වෛරස, එක් සෛලික ඇල්ගී, දිලීර, ප්‍රොටෝසෝවාවන් වැනි) ජීව සංවිධානවල ජීව මාත්‍රයේ කායික විද්‍යා ක්‍රියාවලි අණුක මූලධර්ම පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. ජාන ප්‍රකාශනය, නියාමනය ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍ය මාරුවීම, මහා අණු නිෂ්පාදනය, උප සෛලිය සංවිධානගත වීම, සෛලයට සෛලයේ ඇති පණිවිඩ හුවමාරු, ව්‍යාධි ජනනයේ හා ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අණුක පැතිකඩයන් ද මිට අදාලය. අණු ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව මූලිකවම නොයෙක් සෛල පද්ධති (ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ) අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියා (DNA, RNA , ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනය ඇතුලුව) අධ්‍යයනය හා ඒවායේ පාලනය සිදු වන ආකාරය ද බැලීමට මූලිකව සිදු කෙරේ.
වෛරස

මිනිසුන්ගේ හා සත්ත්වයන්ගේ වෛරස වැදගත් රෝග කාරකයන්ය. ඔවුන්ගේ ජිනෝමය සාමාන්‍යයෙන් කුඩාය. එම හේතුව නිසා අනුපිළිවෙල ගත කළ ප්‍රථම ජීව සංවිධාන ඔවුන්ය. EB වෛරසවල සම්පූර්ණ DNA අනුපිළිවෙල 1948 දී සම්පූර්ණ කළේය. BTV බ්ලූමන්ග් වෛරස පසුගිය ශතක දෙක තුනකම ප්‍රමුඛ ස්ථානය ගත අතර දැන් අණුක ව්‍යුහ මට්ටමින් හොඳින්ම හඳුනාගත් වෛරස ලෙස නියෝජනය වේ. පැපිලෝම, කොරෝනා,, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වැනි වෛරස ද අණුක මට්ටමින් විශාල ලෙස අධ්‍යයනය කර ඇත. බැක්ටීරි භක්ෂක/බැක්ටීරියා වෛරස ජීව ගෝලයේ වැස්ම විවිධත්වයක් ද වැඩිම පැතිරීමක් ද ඇති බවට ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත. බැක්ටීරි භක්ෂක එන්සයිම, භක්ෂකයන් අණුක ජීව විද්‍යාවෙහි වර්ධනයට මූලිකත්වයක් ගෙන ඇති අතර ජීවයේ මූලික රසායන පිළිබඳ අධ්‍යයනයේ දී ජීව ආකෘතික ජීවීන් ලෙස උපයෝගී කර ගති. මුල්ම DNA ජිනෝමය ව්‍යාපෘතිය නම් වූයේ Φ-X174 භක්ෂක පිනෝමය 1977 දී භක්ෂක, බැසිලස්වල භක්ෂකයන් DNA බෙදීම, එහි පරිවර්තනය නියාමනය වීම් ආදී සාමාන්‍ය වීම විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන්වල අණුක යාන්ත්‍රණ කිහිපයක් සඳහාම ආදර්ශයක් විය.

ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
රූප විද්‍යාව

ජීවියෙකුගේ බාහිර ස්වරූපය (හැඩය, ව්‍යුහය, වර්ණය, රටාව) හා එහි සංඝටක කොටස් ද යන්න මෙහි අදහසයි. මෙය කායික විද්‍යාවට වඩා වෙනස් වන්නේ එහි දී මූලිකව ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන නිසාය. දළ රූප විද්‍යාව යනු ජීවියකුගේ ප්‍රකට හා මූලික අනිවාර්ය පැතිකඩයි. (ජීවියෙකුගේ හෝ වර්ගීකරණ කාණ්ඩයක) විස්තරයක් ලෙස සඳහන් කරනවා නම් උදා- ලෙසට එහි සමස්ථයක් ලෙසට හැඩය, වර්ණය, ප්‍රධාන සලකුණු අයත් වන අතර සියුම් දත්ත අදාල නොවේ. බොහෝ වර්ගීකරණ කාණ්ඩ බාහිර ස්වරූපය අනුව අනෙකුත් වර්ගීකරණ කාණ්ඩවලින් වෙනස් වේ. ආදර්ශීය ලෙස සමීප සබඳතා ඇති වර්ගීකරණ කාණ්ඩ එම සබඳතා ඇති අනෙක් කාණ්ඩවලින් වෙනස් වන්නේ ඉතා සුළු වශයෙනි. නමුත් ක්‍රිප්ටික් විශේෂ එම නීතියට පටහැනි අතර එම විශේෂ බොහෝ සමාන ලෙස පෙනෙන අතර බාහිර ලෙස සර්වසම ලෙස සමහර විට පෙනිය හැකි අතර ප්‍රජනනයේ දී වෙන්ව තනිව ක්‍රියා කරයි. ප්‍රතිවිරුද්ධ පරිණාමය හෝ අණුකරණය තුළින් පවා හෝ එකිනෙකට සමීප සබඳතා නැති වර්ගීකරණ කාණ්ඩ පෙනුමෙන් සමාන වන අවස්ථා ද ඇත. බාහිර රූපීකරණ දත්ත විශ්වාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් වන්නේ එය බාහිරින් පෙනෙන ආකාරය පමණක් වීමයි. DNA විශ්ලේෂණය මඟින් පමණක් විශේෂ 2ක් බව ඒ අවස්ථාවල දී කිව හැක.

ඒ අයුරින්ම රූප විද්‍යාව යනු වාග් විද්‍යෘවේ වචනවල අභ්‍යන්තර ආකෘතිය අධ්‍යනය කරන කේෂ්ත්‍රයයි (ශබ්ද කෝෂයේ ඒකක වශයෙන් වචන ශබ්ද කෝෂ වේදයේ විෂයයන් වෙයි) වචන පද ගැලපුමෙහි කුඩම ඒකකය ලස සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනෙන අතර බොහෝ භාෂාවල (සියල්ලෝම නොවෙතත්) වචන අනෙක් වචන වලට නීති මගින් සම්බාධ කල හැකි බව පැහැදිලිව. උදාහරණයක් ලෙස බල්ලා, බල්ලෝ සහ බල්ලන් අල්ලන්නා යන වදන ලගින් සම්බන්ධ බව ඉංග්‍රීසි කථිකයන් හදුනා ගනි. ඉංග්‍රිසි කථිකයන් ඉංග්‍රිසී භාෂායේ වදන නිර්මාණය පිළිබද සිය ප්‍රකාශිත දැනුමෙන් මෙම සම්බන්ධතාවයන් හදුනාගනිති. බල්ලා යන්නෙන් බල්ලන්, බළලා යන්නේන් බළලුන්, එසේම බල්ලා යන්නෙන් බල්ල්න් අල්ලන්නාද, දිසිය යන්නේන් දිසි සෝදන්නා ද නිර්මාණය වන බව ඔවුහු සිය සහජ ඥනයෙන් අවබෝධ කරගනිති. කුඩා ඒකක වලින් වචන සෑදෙන අන්දහ පිළිබද නිශ්චිත රටාවන් සහ එම කුඩා එහ්කක භාෂිතායේ දසී අනෙන්‍යව සිදු කරන බලපෑම කථිකා විසින් තේරුම්ගත් රීතින් වලින් පිළිබිඹුනේ. මේ අන්දමින් රූප විද්‍යාව යනු, භාෂාවක් තුල හා භාෂාවන් හරහා වචන නිර්මාණයේ රටාවන් අධ්‍යයනය සහ එම භාෂාවන් කථාකරන්නන්ගේ දැනුම හැඩ ගැස්විම සදහා රිති සම්පාදනයනයට උත්සාහ ගැනිම පිළිබද වාග් විද්‍යාවේ ශාඛාව වෙයි.
ඉතිහාසය

රූප විද්‍යාත්මක විග්‍රහයේ ඉතිහාසය ව්‍යාකරණයේ සංයුක්ත යොදා ගනිමින් අස්ථායි පාඨ ග්‍රන්ථයෙහි සංස්කෘත රූප විද්‍යාවේ රීතින් 3959 ක් සම්පාදනය කළ ඉපැරීණ ඉන්දියානු වාග්වේදින් පානින දක්වා දිවයයි. ග්‍රීක රෝමානු ව්‍යාකරණ සම්ප්‍රදායද රූප විද්‍යා විග්‍රහයේ යෙදිනි. රූප විද්‍යාව යන පදය වර්ෂ 1859 දි ඕගස්ට් ප්ලේචර් විසින් ප්‍රබන්ධනය කරන ලදි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Morphology_%28biology%29
පරපෝෂිත විද්‍යාව

පරපෝෂිත විද්‍යාව පරපෝෂිතයන්, ඔවුන්ගේ ධාරකයන් හා අන්තර් සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කරයි. ජෛව විද්‍යාවේ නීතියක් ලෙසට පරපෝෂිත විද්‍යාවේ අභිප්‍රාය ජීවියා හෝ පරිසරය මත නොව ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ ආකාරය මත තීරණය වේ. මෙහි තේරුම එය අනෙක් ආකාරවල නීති සාදන බවත් සෛල විද්‍යාව, ජීව දත්තකරණය, ජීව රසායනය, අණු ජීව විද්‍යාව, ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව, ජාන විද්‍යාව, පරිණාමය, පරිසර විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල තාක්ෂණය ද යොදා ගනී. පරපෝෂී ජීව ආකාර පෘථිවිය තුළ ඉතා බහුල අතර සෑම වර්ගීකරණ කාණ්ඩය සරල ඒක සෛලිකයන්ගේ සිට සංකීර්ණ පෘෂ්ට වංශින් දක්වා නියෝජනය කරයි. සෑම නිදහස් විශේෂයක්ම ඔවුන්ට විශේෂිත පරපෝෂිත විශේෂයන් සිටින අතර පරපෝෂී විශේෂ වැඩි සංඛ්‍යාව මුළු නිදහස විශේෂවල සංඛ්‍යාවට වඩා බොහෝ විශාලය.
හැඳින්විම

විවිධ ජීවින් පිලිබදව අධ්‍යනය කිරිමේදි එම විෂය ඉතා විශාල පරාසයක් පුරා පවිසිරි ඇති බැවින් කොටස් වලට බෙදා සරළ කොට එම සරළ ඒක කෙන්ද්‍රිය ඒකකයන් පිළිබද අධ්‍යනය කරනු ලබයි. මෙහිදි විවිධ වු රෝගකාරක සහ විවිධ වු සත්ත්ව විශේෂයන් පිළිබද අධ්‍යනය කළ ද එකම ශිල්පිය ක්‍රමයක් භවිතා කරයි. පරපෝෂිත විද්‍යාව පිළිබදව පර්යේෂණ සිදු කිරිමද මේ ආකාරයෙන් අර්ථ දැක්විය හැකිය.
වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝෂිත විද්‍යාව

වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝශිත විද්‍යාවෙහි දී මනුෂ්‍ය රෝග බීජ පතුරැවන පරපෝෂිතයින් පිලිබදව අධ්‍යනය කෙරේ. උදාහරණ වශයෙන් ප්ලාස්මෝඩියම් බහු පරපෝෂිතයා මැලේරියා රෝගය පතුරවන පරපෝෂිතයාය.
පශු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය හා සම්බන්ධ පරපෝෂිත විද්‍යාව

කෘෂි කර්මාන්තයට හා ගොවි සත්වයන්ට රෝග බීජ පතුරැවන පරපෝශිතයන් පිළිබදව පශු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයට හා සම්බන්ධ පරපෝශිත විද්‍යාව කුළින් සිදු කරනු ලබයි. තවද ගෘහ ආශ්‍රිත සත්ත්වයන්ට රෝග බීජ පතුරැවන රෝග බිජ පරපෝෂිතයන් පිලිබදව ද මෙහිදී අධ්‍යනකය කරනු ලබයි. උදාහරණයක් වශයෙන් සත්ත්වයන්ගේ හමේ බිත්තර දමන Lacilia Sericata නම් ඉහළ පණුවා පරපෝශිතයෙකි.
ප්‍රමාණාත්මක පරපෝෂිත විද්‍යාව

පරපෝෂිතයන් ඉතා සීග්‍ර වශයන් පැතරුණද පරපෝෂිතයන් පැතිරෙන්නේ අවම ධාරකයන් තුළය. මේ සදහා පරපෝෂිතයන් ජීවසංඛ්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය උපයෝගි කර ගනී.
ව්‍යුහාත්ක පරපෝෂිත විද්‍යාව

ප්‍රෝටින් වල සිට පරපෝෂිතයන් දක්වා ඇති පරපෝෂිතයන්ගේ ව්‍යුහය පිළිබදව හැදැරීම සිදු කරයි. මෙම විෂයේදි සිදුකරණ පරපෝෂිත ප්‍රෝටින ව්‍යුහයන් පිළිබද අධ්‍යනය තුළින් එම ප්‍රෝටින් මනුෂ්‍යාගේ සමජාත ප්‍රෝටිනයන්ට වඩා වෙනස් වන ආකරය දැනගත හැකිය
පරපෝෂිතයා සහ පරිසර විද්‍යාව

පරපෝෂිතයා අධ්‍යනය කිරිම තුලින් ධාරකයා ජිවත් වන පරිසරය පිළිබදව දැනගත හැකිය. උදාහරණයක් වශයෙක් මත්ස්‍යයන් තුළ ඇති පරපෝෂිතයන් අධ්‍යනය කිරිමේදි එකම වර්ගයේ මත්සයින් ජිවිත වන ප්‍රදේශ පිළිබදව දැන ගත හැකි වේ.


ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ව්‍යාධි වේදය

වෘක්තානු සෛල පිළිකාවක් (ක්‍රොමොෆෝබ් ආකාර) කිමොටොක්ෂසිලින්හා ඉසොසින් වලින් වර්ණ ගන්වා පිළියෙල කල නියැදියක්

ක්ෂුද්‍රජීවි වේදය - ඒගාර් මාධ්‍යයේ බහාලු ක්ෂුද්‍රජීවි කොලනි.

ශෛල්‍යකර්මයන් මගින් ඉවත් කළ පියයුරු පිළිකා සාම්පලයක් පියයුරු ග්‍රන්ථි නාලිකාවක හටගත් පිළිකාව පැතිරීයන අයුරු දක්වයි. ව්‍යෛධ්වේදීන් (ඉමියුනෝ හිස්ටොතෙමස්ට්‍රි) ප්‍රතිශක්ති පටක රසායන විද්‍යාව හා ෆ්ලුරෝසන්ට් අන්තර් මුහුකිරීම මගින් සොයාගනු ලබන සලකුණු වලින් පිළිකා වලට දෙනු ලබන ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වන කිමොතෙරපි වල උපරිම ප්‍රතිඵල දායක ක්‍රමවේදයක් පිළියෙල කිරීමට යොදා ගනී.

ව්‍යෛධ්වේදය යනු ඉන්ද්‍රියන්, පටක, ජීව තරල හා සියලුම ශාරීරික කොටස් (ඔටොප්සි) පරීක්ෂා කර බලා යම්කිසි රෝගයක් හදුනාගැනීමක් හා අධ්‍යයනය කිරීමකටය. යම්කිසි රෝගයක් හදුනාගැනීමක් හා අධ්‍යයනය කිරීමකටය. යම්කිසි රෝගයක් පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන යන්නද එම වචනය තුලින් අන්තර්ගත කරයි. මෙය සාමාන්‍ය ව්‍යාධිවේදය ලෙස හදුන්වයි.

වෛද්‍ය විද්‍යාවේ වෛද්‍යවේදය ශාඛා දෙකකට බෙදේ. ව්‍යවිච්චේදක වෛද්‍යාධිවේදය ශායනික වෛද්‍යාධිවේදය සත්ත්ව විද්‍යාත්මක වෛද්‍යවේදය මගින් සතුන්ගේ රෝග සම්බන්ධයෙන් කතා කෙරෙන අතර ශාඛ ව්‍යෛධිවේදය යනු ශාක රෝග පිළිබද අධ්‍යයනයයි.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Pathology
විච්ජේදක ව්‍යාධිවේදය

thumb|CYTOPATHOLGA - පැප් පරීක්ෂණයේ අන්වීක්ෂ රූපයක්. මධ්ය යේ ඇති රෝස පැහැති සෛලය අසාමාන්‍ය එකකි. අඩු මට්ටමේ CLYSPLAN වක් දුර්වාකාර්ය පෙන්වයි


විච්ජේදක වෛද්‍යවේදී විශේෂඥ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ කොටසකි. මිනිස් සිරුරේ ඉන්ද්‍රියන් පටක, සිරුරු කොටස් (මරණ පරීක්ෂණ) දළ අන්වීක්ෂ අනුක ලෙස පරීක්ෂා කර රෝගය හදුන්වා ගන්නා අධ්‍යනයකි. ව්ච්ජේදක වෛද්‍යවරයෙකු වීමට වෛද්‍ය විද්‍යාල ඉගැනුම සම්පුර්ණ කර යෝජිත නේවාසික වැඩසටහන සම්පුර්ණ කර සහතික ලැබිය යුතුය. ඇමෙරිකාවේදී නම් ඇමෙරිකානු වෛද්‍ය වේදීන් මණ්ඩලය මගින් සහතික කරයි.


thumb|පටක වෛද්‍යවේදය - පැතිරීගිය ඩක්ටල් / ක්ෂීර ග්‍රන්ථි නාලිකා වල හටගනු ලැබු පිළිකාවක අන්වීක්ෂ පෙනුම හිමෝටොසිලීන් ඉයොසීන් වලින් වර්ණ ගන්නා ඇත.

thumb|පටක වෛද්‍යවේදය පැතිරීගිය ක්ෂිර ග්‍රන්ථි නාලිකා පිළිකාවක අන්වීක්ෂ පෙනුම මෙම පටකය වර්ණගන්නා ඇත්තේ (ප්‍රතිශක්ති රසායන විද්යානවේ) HER2NEU නම් වු පිලිකා ජනනයට එරෙහිව ඇති වු ප්‍රතිදේහ වලිනි. අදුරු දුඹුරු පැහැති ප්‍රතික්රියයාවෙන් පෙනෙනුයේ මෙම පිළිකාව තුළ එම ජානය ඉතා වැඩියෙන් ඇති බවයි


thumb|මරණ පරීක්ෂණ සැරව වලින් වසාගත් මොළය - බැක්ටීරියා යනු මෙනින්ජයිටීස් වල මරණ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස (මොළය වටා ඇති කහ - දුඹුරු පැහැති ආවරණය ෆොසෙප් උපකරණය මගින් ඉස්සු ඩියුරා පටලය යටින් දැකිය හැක

වෛද්‍යවේදය අනෙක් ප්‍රධාන ශාඛාව වන්නේ ඉහත කියු පරිදි ශායනික වෛද්‍යවේදයයි. ජීව තරල රසායනාගාර විශ්ලේෂණය මගින් රෝගය හදුනාගනී. වෛද්‍යවේදීන් බොහෝ දුරට විච්ජේදක හා ශායනික යන කොටස් දෙකම ඉගෙන ගනී. එය සාමාන්‍ය වෛද්‍යවේදය නම් වේ. සත්ත්ව වෛද්‍යවේදය තුළින් මෙලෙසම වේ.

thumb|ග්‍රොස් ඇතුළු පරීක්ෂණය - පෙනහලු තන්තුමය වීම යන රෝගී තත්වයේ අවසාන අදියර වන මීවදයක පෙනුම පෙන්වන පෙනහැල්ලේ හරස් කඩක්


thumb|ග්‍රොස් දළ පරීක්ෂණය - මහාන්ත්‍රයේ ශ්ලේෂ්මල පටලයට සම්බන්ධ වු ගුද මහාන්ත්රික(පොල්ජ්) නම් වු ගොවා මලක හැඩගත්
පිළිකාවේ ස්වරූපය - පහතින්ම තිරස් රේඛාව දිස්වේ
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Anatomical_pathology
ව්‍යාධි වේදය ශාක කායික රෝග

වැදගත් ජීව විද්‍යාත්මක නොවන රෝග සිදු කරනු ලබන්නේ, ස්වභාවික හේතු, නියං කාල, මීදුම් හානි, හිම හා හිම කැට වර්ෂා, ගංවතුර හා දුර්වල ජල බැසයාම් තත්ව, පෝෂණ ඌනතා ලුණු තැන්පත් වීම් හා අනෙකුත් ජලයේ දියවන ලවණ සාන්ද්‍රණ අධික වීම් (ජිප්සම්) සුළං ලැව්ගිනි, චණ්ඩ මාරුත හා ටෝනඩෝ (සුළි සුළං සහිත චණ්ඩ මාරුත) අකුණු කෙටීම්, ගිනි ගැනීම්.

මිනිස් ක්‍රියා නිසා, ජීව විද්‍යාත්මක නොවන හේතුවක් නොවන බවට තර්ක කළ ද එය එසේ යැයි පිළි ගැනේ.

වැලි දැමීම්, පරිසර දූෂණය, ලවණ සාන්ද්‍ර ගත වීම් ලුණු (තැන්පත් වීම්) වල් නාශක වැඩිදුර දැමීම් අඩු අධ්‍යාපනය හා අඩු පුහුණු තත්ව, මිලේච්ඡ ක්‍රියා.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/Phytopathology#Plant_Pathogens
ආලෝක ජීව විද්‍යාව

ආලෝකය හා ජීව සංවිධාන වල අතර ඇති අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳ අධ්‍යනය කරයි. ප්‍රභාසංස්ලේෂණය, ප්‍රකාශ රූපනය, සර්කෙඩියානු රිද්ම හා අල්ට්‍රාවයලට් විකිරණ ඵල පිළිබඳවද අධ්‍යනය කරයි. ආලෝක ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ වූ ඇමරිකානු සංගමය නමි වූ වෘත්තිය මට්ටමින් වූ ඉතා වැදගත් ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ සංගම් ඇති අතර ඉහත සංගමය මගින් නිකුත් කරන සඟරා නම් ප්‍රභාරසායනය හා ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව ද යුරෝපීය සංගමය විසින් ප්‍රභාරසායනික හා ප්‍රභා ජීව විද්‍යාව නම් වූ සඟරාද නිකුත් කරයි.

ප්‍රවර්ගය:ජීව විද්‍යාව
ප්‍ර‍වේශවීම්‍

සංස්ථාමය සමාජ වගකීම සඳහා යුරෝපීය මහාද්වීපික හා පුරාතන සම්භrවයක් ඇති අයගේ ප්‍්ථෙව්ශඳයක් වෙනසක් සමහර විස්තර විචාරකයින් හඳුනාගෙන ඇත. යුරෝපයේදී සංස්ථාමය සමාජ වගකීම පිළිබඳ සාකච්ඡා ව ( විමසීම) ඉතා විෂම ජාතික ‍ෙව්‍.

ප්ර්ජා මූලික සංවර්ධන ව්යාහපෘතිවල සංස්ථාමය සමාජ වගකීම සඳහා ප්‍රෝෙව්ශ.ය පුළුල් ලෙස පිළිගනිමින් පවතී. මෙහදී තෙල් පදන‍ෙම් දකුණු අප්රිසකානු මල් මිටියාවතට පත්වීම දැක්විය හැකිය. මෙහි ඔවුන් ප්ර ජාවගේ ළමුන්ට අධ්යඅයන සඳහන් වැඩිහිටියන්ට නව නිපුණතා වර්ධනය සඳහන් අධ්ය්යන මධ්යමස්ථානයන් ස්ථාපිත කර ඇත. වෙළඳපොළ ගොඩනැගිල්ලක් හරහා ප්ර ජාව සමග සම්බනන්ධ වීම ක්රාමානුකූල සාදාරණ වෙළඳාම්‍ මිලට ගැනීම සහතික කිරීම මගින් මාර්ක් සහ ස්පෙන්සර් මෙම ප්රධජාව තුළ සක්රීරයව කටයුතු කරයි. වැඩිහිටියන් සඳහා අධ්යාරපන පහසුකම්‍ ස්ථාපිත කිරීම මෙන්ම HIV/AIDS අධ්යුයන වැඩසටහන් බොහෝ දුරට මීට ඇති විකල්ප ප්‍ාපෙව්ශ ‍ෙව්‍. සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ වැඩසටහන්වලින් වැඩි ප්රපමාණයක් අප්රිවකා‍ ෙව්‍ ස්ථාපිත කර ඇත. ප්රපදේශීය සංවිධානවලට ආධාර දීම හරහා සංවර්ධනය වන රටවල දිළිඳු ප්රරජාවන්ට උපකාර කිරීම සංස්ථාමය සමාජ වගකීමට ඇති වඩා පොදු ප්රනවේශයකි. මෙම ප්‍මරෙව්ශසය ප්රාගදේශීය පුද්ගලයින්ගේ නිපුණතා මත ගොඩනැගීම සිදු නොවීමත් අනික් අතට ප්රිජා මූලික සංවර්ධන ව්යා‍පෘති සමාන්යරයෙන් දිගුකල් පවතින සංවර්ධනයක් සඳහා මග පෑදීමත් නිසා බොහෝ සංවිධාන මෙම ප්‍ුකෙව්ශයට කැමැත්තක් නොදක්වයි.


විගණනය හා වාර්තාකරණය

හොඳ ව්යාකපාර පුරවැසිභාවයක් පෙන්වීමට, ආයතනවලට වාර්තා සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ වාර්තා කරන නිර්ණායක හා ප්ර මිතීන් ද අතුළුව සැකසිය හැකිය.

 ජොන් ඒල්නිංස්ටන්ගේ Triple bottom line වාර්තාකරණය මත පදනම්‍ වන ගිණුම්‍ කටයුතු පිළිබඳ AA1000 ප්රයමිතිය.
 ගෝලීය වාර්තාකරණය මූලික වූ අඛණ්ඩව වාර්තාකරණ නිර්ණායක
 Verite ගේ අධීක්ෂණ නිර්ණායකයන්
 සමාජීය ගිණුම්‍ කටයුතු පිළිබඳ ජාත්යියන්තර SA 8000 ප්රගමිතිය
 Green Globe සහතික කිරීම, ප්ර්මිතය
 ISO 14000 පාරිසරික කළමනාකරණ ප්රතමිතිය
 එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය ගිවිසුම සමාගම්‍

“වර්ධනය වන සන්නි‍ෙව්දනනය” ආකාරයේ වාර්තාකරණයට ඉදිරිපත් වනු ලැබීය. ගිවිසු‍ෙම්‍ විශ්වීය මූලධර්ම සමාගම ඉටුකිරීම / සපුරාලීම පිළිබඳ COP වාර්තාව විස්තර කරයි.
 ගිණුම්ක්රණය හා වාර්තාකරණය සඳහා අන්තර්ජාතික ප්රරමිති පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ අන්තර් රාජ්යර කණ්ඩායම

සාර්ථක කාර්යක්ෂමතා , සංස්ථාමය වගකීම වාර්තා කිරීම සහ සංස්ථාමය පාලනය අනාවරණය පිළිබඳ උපදෙස් ලබාදෙයි.
FTSE කණ්ඩායම

සමාගම්‍ සංස්ථාමය සමාජ වගකීම ඉටුකිරීම පිළිබඳ ඇගයීමක් වන FTSE Good Index ප්රගකාශයට පත් කිරීම.

සමාජීය හා පාරිසරික ඉටුකිරීම පිළිබඳ අර්ථවත් මැනීමක් අපහසු වුවත් සමහර ජාතීන්ට සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ වාර්තාකරණය අවශ්යක කරයි. බෙහෝ ආයතන දැන් අඛණ්ඩව පර හිතකාමී සංවර්ධනය හා සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ ගැටලු ආවරණය වන පරිදි බාහිරව විගණනය කරන ලද වාර්ෂික වාර්තා පිළියෙළ කරයි. ( Tripple Bottom Line වාර්තා)

නමුත් මෙම වාර්තාව සැකැස්මෙන් විධියෙන් හා වගකීම්‍ ක්රපම‍ෙව්දඛයන් පුළුල් ලෙස වෙනස් ‍ෙව්‍. ( එකම කර්මාන්තය තුළ පවා) වි‍ෙව්චෙකයින් මෙම වාර්තා බොරුවට සහාය පෑමක් පමණක් ලෙස ඉවත් කරයි. නිදසුනක් ලෙස ඒන්රන් “වාර්ෂික සංස්ථාමය වගකීම්‍ වාර්තාව” හා දුම්කොළ සමාග‍ෙම් සාමාජ වාර්තා දැක්විය හැකිය.







http://en.wikipedia.org/wiki/Corporate_social_responsibility#Approaches