JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
කැනඩාව

කැනඩාව උතුරු ඇමරිකාවේ පිහිටි රටකි. එහි පළාත් දහය සහ භූමි ප්‍රදේශ තුන අත්ලාන්තික් සාගරයේ සිට පැසිෆික් සාගරය දක්වාත් උතුරු දෙසට ආක්ටික් සාගරය දක්වාත් විහිදෙන අතර, එය ලොව දිගම වෙරළ තීරය සමඟ මුළු භූමි ප්‍රමාණය අනුව ලොව දෙවන විශාලතම රට බවට පත් කරයි. එක්සත් ජනපදය සමඟ එහි දේශසීමා ලෝකයේ දිගම ජාත්‍යන්තර ගොඩබිම් දේශ සීමාවයි. රට කාලගුණ විද්‍යාත්මක සහ භූ විද්‍යාත්මක කලාපවල පුළුල් පරාසයකින් සංලක්ෂිත වේ. යන්තම් මිලියන 41 කට වැඩි ජනගහනයක් සහිත, එය පුළුල් ලෙස වෙනස් වන ජන ඝනත්වයකින් යුක්ත වන අතර, බහුතරයක් නාගරික ප්‍රදේශවල වාසය කරන අතර රටේ විශාල ප්‍රදේශ වල ජනාකීර්ණ වී ඇත. කැනඩාවේ අගනුවර ඔටාවා වන අතර එහි විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශ තුන වන්නේ ටොරොන්ටෝ, මොන්ට්‍රියල් සහ වැන්කුවර් ය.

ආදිවාසීන් වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ වර්තමාන කැනඩාවෙහි අඛණ්ඩව වාසය කර ඇත. 16 වැනි සියවසේ පටන් බ්‍රිතාන්‍ය සහ ප්‍රංශ ගවේෂණ ගවේෂණය කර පසුව අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ පදිංචි විය. විවිධ සන්නද්ධ ගැටුම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ප්‍රංශය 1763 දී උතුරු ඇමරිකාවේ සිය යටත් විජිත සියල්ලම පාහේ පවරා දෙන ලදී. 1867 දී, කොන්ෆෙඩරේෂන් හරහා බ්‍රිතාන්‍ය උතුරු ඇමරිකානු ජනපද තුනක් එක් කිරීමත් සමඟ කැනඩාව පළාත් හතරක ෆෙඩරල් ආධිපත්‍යයක් ලෙස පිහිටුවන ලදී. මෙය ආදිවාසී ජනගහන අවතැන් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පළාත් සහ ප්‍රදේශ සමුච්චය වීමක් ආරම්භ කරන ලද අතර එක්සත් රාජධානියේ ස්වයං පාලනය වැඩි කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ විය. මෙම වැඩි කරන ලද ස්වෛරීභාවය 1931 වෙස්ට්මිනිස්ටර් ප්‍රඥප්තිය මගින් ඉස්මතු කරන ලද අතර, එක්සත් රාජධානියේ පාර්ලිමේන්තුව මත නීත්‍යානුකූලව යැපීමේ ශේෂයන් ඉවත් කරන ලද කැනඩා පනත 1982 මගින් අවසන් විය.

කැනඩාව පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් සහ වෙස්ට්මිනිස්ටර් සම්ප්‍රදායට අනුව ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුවකි. රටේ රජයේ ප්‍රධානියා අගමැති වන අතර, තේරී පත් වූ පොදු මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමේ හැකියාවෙන් නිලය දරන අතර, කැනඩාවේ රජතුමා, චාරිත්‍රානුකූල රාජ්‍ය නායකයා නියෝජනය කරමින් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ. රට පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රාජ්‍යයක් වන අතර ෆෙඩරල් අධිකරණ බලය තුළ නිල වශයෙන් ද්විභාෂා (ඉංග්‍රීසි සහ ප්‍රංශ) වේ. එය රජයේ විනිවිදභාවය, ජීවන තත්ත්වය, ආර්ථික තරඟකාරිත්වය, නවෝත්පාදන, අධ්‍යාපනය සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර මිනුම්වල ඉතා ඉහළ ශ්‍රේණිගත කර ඇත. එය මහා පරිමාණ සංක්‍රමණවල ප්‍රතිඵලයක් වන ලෝකයේ වඩාත්ම වාර්ගික වශයෙන් විවිධ වූ සහ බහු සංස්කෘතික ජාතීන්ගෙන් එකකි. එක්සත් ජනපදය සමඟ කැනඩාවේ දිගු හා සංකීර්ණ සබඳතාව එහි ඉතිහාසය, ආර්ථිකය සහ සංස්කෘතිය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කර ඇත.

සංවර්ධිත රටක්, කැනඩාව ගෝලීය වශයෙන් ඉහළ නාමික ඒක පුද්ගල ආදායමක් ඇති අතර එහි දියුණු ආර්ථිකය නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අනුව ලොව විශාලතම රටවල් අතර ශ්‍රේණිගත කරයි, ප්‍රධාන වශයෙන් එහි බහුල ස්වභාවික සම්පත් සහ හොඳින් සංවර්ධිත ජාත්‍යන්තර වෙළඳ ජාලයන් මත රඳා පවතී. මධ්‍යම බලවතෙකු ලෙස පිළිගත් කැනඩාවේ බහුපාර්ශ්විකත්වයට සහ ජාත්‍යන්තරවාදයට ඇති ප්‍රබල සහයෝගය සාම සාධක හා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ආධාර කිරීමේ විදේශ සබඳතා ප්‍රතිපත්ති සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වී ඇත. කැනඩාව බහු ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහ සංසදවල කොටසකි.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
ආදිවාසී ජනතාව
යුරෝපීය ජනපදකරණය
බ්‍රිතාන්‍ය උතුරු ඇමරිකාව
සම්මේලනය සහ ව්‍යාප්තිය
20 වන සියවසේ මුල් භාගය
සමකාලීන යුගය
භූගෝලය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය
රජය සහ දේශපාලනය
නීතිය
පළාත් සහ ප්‍රදේශ
විදේශ සබඳතා
හමුදා සහ සාම සාධක
ආර්ථිකය
විද්‍යාව හා තාක්ෂණය
ජනවිකාසය
වාර්ගිකත්වය
භාෂා
ආගම්
සෞඛ්‍ය
අධ්‍යාපනය
සංස්කෘතිය
සංකේත
සාහිත්‍ය
මාධ්‍ය
දෘශ්‍ය කලා
සංගීතය
ක්‍රීඩා
යොමු කිරීම්


ප්‍රවර්ගය:උතුරු ඇමරිකානු රටවල්
පැනමාව

පැනමාව, නිල වශයෙන් පැනමා ජනරජය, යනු මධ්‍යම ඇමරිකාවේ දකුණු කෙළවරේ ලතින් ඇමරිකාවේ පිහිටි රටකි, දකුණු ඇමරිකාවට මායිම් වේ. එය බටහිරින් කොස්ටාරිකාව, ගිනිකොන දෙසින් කොලොම්බියාව, උතුරින් කැරිබියන් මුහුද සහ දකුණින් පැසිෆික් සාගරයෙන් මායිම් වේ. එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය පැනමා නගරය වන අතර එහි අගනගර ප්‍රදේශය රටේ මිලියන 4 කට අධික ජනගහනයෙන් අඩකට ආසන්න ප්‍රමාණයකට නිවහන වේ.

16 වන සියවසේ ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතවාදීන් පැමිණීමට පෙර, පැනමාවේ විවිධ ස්වදේශික ගෝත්‍ර ගණනාවක් වාසය කළහ. එය 1821 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් වෙන් වී නුවෙවා ග්‍රැනඩා, ඉක්වදෝරය සහ වෙනිසියුලාවේ සංගමයක් වන ග්‍රාන් කොලොම්බියා ජනරජයට එක් විය. 1831 දී ග්‍රාන් කොලොම්බියාව විසුරුවා හැරීමෙන් පසු, පැනමාව සහ නුවෙවා ග්‍රැනඩා අවසානයේ කොලොම්බියා ජනරජය බවට පත්විය. එක්සත් ජනපදයේ සහාය ඇතිව, පැනමාව 1903 දී කොලොම්බියාවෙන් වෙන් වූ අතර, 1904 සහ 1914 අතර කාලය තුළ එක්සත් ජනපද හමුදා ඉංජිනේරු බලකාය විසින් පැනමා ඇළ ඉදිකිරීම සම්පූර්ණ කිරීමට ඉඩ සැලසීය. 1977 ටොරිජෝස්-කාටර් ගිවිසුම් මගින් 1999 දෙසැම්බර් 31 වන දින ඇළ එක්සත් ජනපදයේ සිට පැනමාවට මාරු කිරීමට එකඟ විය. අවට ප්‍රදේශය මුලින්ම 1979 දී ආපසු ලබා දෙන ලදී.

ඇළ මාර්ග ගාස්තු වලින් ලැබෙන ආදායම පැනමාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් නියෝජනය කරමින් පවතී, විශේෂයෙන් පැනමා ඇළ පුළුල් කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය (2016 දී අවසන් කරන ලදී) එහි ධාරිතාව දෙගුණ කිරීමෙන් පසුව. වාණිජ්‍යය, බැංකුකරණය සහ සංචාරක ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන අංශ වේ. පැනමාව ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් ඇති බව සැලකේ. 2019 දී, මානව සංවර්ධන දර්ශකය අනුව පැනමාව ලෝකයේ 57 වන ස්ථානයට පත්විය. 2018 දී, ලෝක ආර්ථික සංසදයේ ගෝලීය තරඟකාරීත්ව දර්ශකයට අනුව, පැනමාව ලතින් ඇමරිකාවේ හත්වන වඩාත්ම තරඟකාරී ආර්ථිකය ලෙස ශ්‍රේණිගත කරන ලදී. 2024 දී පැනමාව ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 82 වන ස්ථානයට පත්විය. එහි භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 40 ක් පමණ ආවරණය වන පරිදි, පැනමාවේ වනාන්තර නිවර්තන ශාක හා සතුන් බහුල ලෙස වාසය කරයි - ඒවායින් සමහරක් පෘථිවියේ වෙනත් තැනක දක්නට නොලැබේ.

පැනමාව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සහ ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය, ලතින් ඇමරිකානු ඒකාබද්ධතා සංගමය, 77 කණ්ඩායම, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සහ නොබැඳි ව්‍යාපාරය වැනි අනෙකුත් ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල ආරම්භක සාමාජිකයෙකි.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය

පූර්ව-කොලොම්බියානු යුගය
1799 දක්වා යටත් විජිතකරණය
1800 ගණන්
පශ්චාත් යටත් විජිත පැනමාව
1970 පශ්චාත් කාලය
එක්සත් ජනපද ආක්‍රමණය (1989)
පශ්චාත්-මැදිහත්වීමේ යුගය
භූගෝලය
ජල මාර්ග
වරාය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය
දේශපාලනය
දේශපාලන සංස්කෘතිය
විදේශ සබඳතා
හමුදා
පරිපාලන අංශ
ආර්ථිකය
ආර්ථික අංශ
IFC ලෙස පැනමාව
ප්‍රවාහනය
සංචාරක ව්‍යාපාරය
මුදල්
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම
සමාජය

ජන විකාශනය
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්
භාෂා
විශාලතම නගර
ආගම
අධ්‍යාපනය
සංස්කෘතිය
අත්කම්
නිවාඩු සහ උත්සව
සාම්ප්‍රදායික ආහාර
සාම්ප්‍රදායික ඇඳුම්
සාහිත්‍යය
ක්‍රීඩා
සටහන්


යොමු කිරීම්

ප්‍රවර්ගය:උතුරු ඇමරිකානු රටවල්
චිලී

චිලී, නිල වශයෙන් චිලී ජනරජය, යනු බටහිර දකුණු ඇමරිකාවේ පිහිටි රටකි. එය ලෝකයේ දකුණු දිගම රට වන අතර ඇන්ටාක්ටිකාවට ආසන්නතම රට වන අතර ඇන්ඩීස් කඳුවැටිය සහ පැසිෆික් සාගරය අතර පටු බිම් තීරුවක් දිගේ විහිදී ඇත. 2017 දී කරන ලද නවතම සංගණනයට අනුව චිලීයේ ජනගහනය මිලියන 17.5 ක් වූ අතර එහි භෞමික භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 756,102 (වර්ග සැතපුම් 291,933) වන අතර, උතුරින් පේරු, ඊසාන දෙසින් බොලිවියාව, නැගෙනහිරින් ආර්ජන්ටිනාව සහ දකුණින් ඩ්‍රේක් මාර්ගය සමඟ මායිම් බෙදා ගනී. ජුවාන් ෆර්නැන්ඩස්, ඉස්ලා සලාස් වයි ගෝමස්, ඩෙස්වෙන්ටුරාඩාස් සහ ඊස්ටර් දූපත ඇතුළු පැසිෆික් දූපත් කිහිපයක් ද මෙම රට පාලනය කරන අතර ඇන්ටාක්ටිකාවේ වර්ග කිලෝමීටර් 1,250,000 (වර්ග සැතපුම් 480,000) පමණ චිලී ඇන්ටාක්ටික් ප්‍රදේශය ලෙස ප්‍රකාශ කරයි. චිලීහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය සන්තියාගෝ වන අතර ජාතික භාෂාව ස්පාඤ්ඤ වේ.

ස්පාඤ්ඤය 16 වන සියවසේ මැද භාගයේදී ඉන්කා පාලනය වෙනුවට කලාපය යටත් කර ගෙන යටත් විජිතයක් බවට පත් කළේය; කෙසේ වෙතත්, දැන් දකුණු-මධ්‍යම චිලී ලෙස හඳුන්වන ප්‍රදේශයේ වාසය කළ ස්වාධීන ගෝත්‍රික මාපුචේ ජනතාව යටත් කර ගැනීමට ඔවුන් අසමත් විය. 1818 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු 1830 ගණන්වල චිලී සාපේක්ෂව ස්ථාවර ඒකාධිපති ජනරජයක් ලෙස මතු විය. 19 වන සියවසේදී, චිලී සැලකිය යුතු ආර්ථික හා භෞමික වර්ධනයක් අත්විඳි අතර, 1880 ගණන්වල මාපුචේ ප්‍රතිරෝධයට තිත තැබූ අතර පැසිෆික් යුද්ධයේදී (1879–83) පේරු සහ බොලිවියාව පරාජය කිරීමෙන් එහි වර්තමාන උතුරු ප්‍රදේශය ලබා ගත්තේය. 20 වන සියවසේදී, 1970 දශකය දක්වා, චිලී රාජ්‍යය ප්‍රජාතන්ත්‍රීකරණ ක්‍රියාවලියකට භාජනය වූ අතර වේගවත් ජනගහන වර්ධනයක් සහ නාගරීකරණයක් අත්විඳින අතර, එහි ආර්ථිකයට සහාය වීම සඳහා තඹ කැණීම්වලින් අපනයනය කිරීම මත වැඩි වැඩියෙන් විශ්වාසය තැබීය. 1960 සහ 1970 දශකවලදී, රට දැඩි වාම-දකුණු දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණයකින් සහ කැලඹීමකින් සලකුණු වූ අතර, එය 1973 චිලී කුමන්ත්‍රණයෙන් අවසන් වූ අතර එය සැල්වදෝර් ඇලෙන්ඩේගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව තේරී පත් වූ වාමාංශික රජය පෙරලා දැමීය. මෙයින් පසුව ඔගස්ටෝ පිනෝචෙට් යටතේ වසර 16 ක දක්ෂිණාංශික හමුදා ආඥාදායකත්වයක් ඇති වූ අතර, එහිදී 1980 චිලී ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ඔර්ටුසාර් කොමිසමේ උපදේශනය සමඟ මෙන්ම දේශපාලන හා ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ කිහිපයක් ද සිදු කරන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මරණ හෝ අතුරුදහන් වීම් 3,000 කට වඩා සිදු විය. 1988 දී ජනමත විචාරණයකින් පසුව, 1990 දී පාලන තන්ත්‍රය අවසන් වූ අතර, එය 2010 දක්වා පාලනය කළ මධ්‍ය-වාම සන්ධානයක් විසින් අනුප්‍රාප්තික විය.

චිලී යනු ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකයක් වන අතර දකුණු ඇමරිකාවේ ආර්ථික වශයෙන් සහ සමාජීය වශයෙන් වඩාත්ම ස්ථාවර ජාතීන්ගෙන් එකකි. රාජ්‍යයේ තිරසාරභාවය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංවර්ධනය අතින් ද චිලී කලාපය තුළ හොඳින් ක්‍රියා කරයි. චිලී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු රාජ්‍ය ප්‍රජාව (CELAC) සහ පැසිෆික් සන්ධානයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකු වන අතර 2010 දී OECD හා එක් විය.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය

මුල් ඉතිහාසය
ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය
නිදහස සහ ජාතිය ගොඩනැගීම
20 වන සියවස
පිනොචේ යුගය (1973–1990)
21 වන සියවස
භූගෝලය
භූගෝල විද්‍යාව
දේශගුණය සහ ජල විද්‍යාව
ජෛව විවිධත්වය
රජය සහ දේශපාලනය
විදේශ සබඳතා
හමුදා
පරිපාලන අංශ
ජාතික සංකේත
ආර්ථිකය
ඛනිජ සම්පත්
කෘෂිකර්මය
සංචාරක ව්‍යාපාරය
ප්‍රවාහනය
අන්තර්ජාලය සහ විදුලි සංදේශ
බලශක්තිය
ජන විකාශනය
පෙරටුගාමීන් සහ ජනවාර්ගිකත්වය
නාගරිකකරණය
ආගම
භාෂා
සෞඛ්‍යය
අධ්‍යාපනය
සංස්කෘතිය
සංගීතය සහ නැටුම්
සාහිත්‍යය
ආහාර පිසීම
ජනකතා
ක්‍රීඩා
සංස්කෘතික උරුමය
සටහන්

12
යොමු කිරීම්


ප්‍රවර්ගය:චිලී
ඉක්වදෝරය

ඉක්වදෝරය, නිල වශයෙන් ඉක්වදෝර ජනරජය, යනු දකුණු ඇමරිකාවේ වයඹ දෙසින් පිහිටි රටක් වන අතර උතුරින් කොලොම්බියාවෙන්, නැගෙනහිරින් සහ දකුණින් පේරු සහ බටහිරින් පැසිෆික් සාගරයෙන් මායිම් වේ. එයට ප්‍රධාන භූමියෙන් බටහිරින් කිලෝමීටර් 1,000 ක් (සැතපුම් 621) පමණ දුරින් පැසිෆික් සාගරයේ ගැලපගෝස් දූපත් අඩංගු ගැලපගෝස් පළාත ද ඇතුළත් වේ. රටේ අගනුවර ක්විටෝ වන අතර එහි විශාලතම නගරය ගුවායාකිල් වේ.

නූතන ඉක්වදෝරය සමන්විත භූමිය, 15 වන සියවසේදී ක්‍රමයෙන් ඉන්කා අධිරාජ්‍යයට ඇතුළත් කරන ලද ආදිවාසී ජන කණ්ඩායම් කිහිපයකට නිවහන විය. 16 වන සියවසේදී ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය විසින් මෙම භූමිය යටත් විජිතකරණය කරන ලද අතර, 1820 දී ග්‍රාන් කොලොම්බියාවේ කොටසක් ලෙස නිදහස ලබා ගත් අතර, 1830 දී එය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් ලෙස මතු විය. අධිරාජ්‍ය දෙකෙහිම උරුමය ඉක්වදෝරයේ වාර්ගික වශයෙන් විවිධ ජනගහනයෙන් පිළිබිඹු වන අතර, එහි මිලියන 17.8 ක ජනතාවගෙන් වැඩි දෙනෙක් මෙස්ටිසෝවරු වන අතර, පසුව යුරෝපීයයන්, ස්වදේශික ඇමරිකානුවන්, අප්‍රිකානු සහ ආසියානු පරම්පරාවෙන් පැවත එන විශාල සුළුතරයන් සිටිති. ජනගහනයෙන් බහුතරයක් කතා කරන ස්පාඤ්ඤ භාෂාව නිල භාෂාව වන අතර, ක්වෙචුවා සහ ෂුවර් ඇතුළු ස්වදේශික භාෂා 13 ක් ද පිළිගැනේ.

ඉක්වදෝරය නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනාධිපති ජනරජයක් වන අතර සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටකි. එහි ආර්ථිකය භාණ්ඩ අපනයනය, ප්‍රධාන වශයෙන් ඛනිජ තෙල් සහ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන මත බෙහෙවින් රඳා පවතී. රට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ඇමරිකානු රාජ්‍ය සංවිධානය, මර්කෝසූර්, ප්‍රොසූර් සහ නොබැඳි ජාතීන්ගේ ව්‍යාපාරයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි. ආර්ථික හා ප්‍රතිපත්ති පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයට අනුව, 2006 සහ 2016 අතර, දරිද්‍රතාවය 36.7% සිට 22.5% දක්වා අඩු වූ අතර වාර්ෂික ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය සියයට 1.5 කි (පෙර දශක දෙකට සාපේක්ෂව සියයට 0.6 ට සාපේක්ෂව). ඒ සමඟම, රටේ ආර්ථික අසමානතාවය පිළිබඳ ගිනි දර්ශකය 0.55 සිට 0.47 දක්වා වැඩි විය.

ලෝකයේ මහා විවිධත්වය සහිත රටවල් 17 න් එකක් වන, ඉක්වදෝරය ගැලපගෝස් දූපත් වැනි ආවේණික ශාක හා සතුන් රැසකට සත්කාරකත්වය සපයයි. එහි අද්විතීය පාරිසරික උරුමය පිළිගැනීමේදී, 2008 නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සොබාදහමේ නීත්‍යානුකූලව බලාත්මක කළ හැකි අයිතිවාසිකම් පිළිගත් ලොව පළමු රට වේ.

2024 ගෝලීය කුසගින්න දර්ශකයේ (GHI) ඉක්වදෝරය රටවල් 127 න් 58 වන ස්ථානයේ සිටින අතර එය මධ්‍යස්ථ කුසගින්න මට්ටමක් පෙන්නුම් කරයි.
නිරුක්තිය

ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් රටේ නමේ තේරුම "සමකය" යන්නයි, එය ස්පාඤ්ඤ නිල නාමය වන República del Ecuador ( "සමකය ජනරජය") වෙතින් කපා ඇත, එය 1824 දී ක්විටෝහි රාජකීය ප්‍රේක්ෂකයින්ගේ පැරණි භූමියේ බෙදීමක් ලෙස පිහිටුවන ලද පැරණි ග්‍රාන් කොලොම්බියා දෙපාර්තමේන්තුවෙන් උපුටා ගන්නා ලදී. දෙපාර්තමේන්තුවේ සහ ජනරජයේ අගනුවර ලෙස පැවති ක්විටෝ, සමකයට දකුණින් අංශක 1⁄4 ක් පමණ කිලෝමීටර 40 ක් (සැතපුම් 25), ​1⁄4 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.
ඉතිහාසය

පූර්ව-ඉන්කා යුගය
ස්පාඤ්ඤ යටත් විජිතකරණය
නිදහස
ලිබරල් විප්ලවය
1830 සිට හිමිකම් කියන ප්‍රදේශ අහිමි වීම
නිදහස සඳහා අරගලය
ඇමසන් ද්‍රෝණිය අත්පත් කර ගැනීමේ අරගලය
හමුදා ආණ්ඩු (1972–79)
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට නැවත පැමිණීම (1979–වර්තමානය)
රජය සහ දේශපාලනය
විධායක ශාඛාව
ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාව
අධිකරණ ශාඛාව
මැතිවරණ ශාඛාව
විනිවිදභාවය සහ සමාජ පාලන ශාඛාව
විදේශ කටයුතු
මානව අයිතිවාසිකම්
පරිපාලන අංශ
කලාප සහ සැලසුම් ක්ෂේත්‍ර
හමුදා
භූගෝලය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය
ආර්ථිකය
විද්‍යා සහ පර්යේෂණ
සංචාරක
ප්‍රවාහන
ජන විකාශනය
භාෂාව
ආගම
සෞඛ්‍යය
අධ්‍යාපනය
විශාලතම නගර
ආගමන සහ විගමන
සංස්කෘතිය
සංගීතය
ආහාර පිසීම
සාහිත්‍යය
කලාව
ක්‍රීඩා
යොමු කිරීම්


ප්‍රවර්ගය:දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:ඉක්වදෝරය
බංගලිදේශය

බංගලිදේශය ( බංග්ලාදේශය ) , නාමිකව බංගලිදේශ ජන සමූහාණ්ඩුව ( Bengali: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ ) දකුණු ආසියානු රටකි.

බංගලාදේශය නිල වශයෙන් බංගලාදේශ මහජන සමුහාණ්ඩුව වශයෙන් නම් කරන ලද අතර එය දකුණු ආසියාවෙහි පිහිටි රටකි. කුඩා බර්මානි තීරුව හැරුණු කොට එහි මායිම් වන්නේ ඉන්දියාවයි. එය බුරුමයට (මියන්මාරය) ට මායිම් වන්නේ ගිනිකොනින් හා දකුණු බෙංගාල බොක්කෙනි. ඉන්දියානු බටහිර බෙන්ගාල් රාජ්‍ය සමඟ බෙංගාල ප්‍රදේශය සම්බන්ධ වී ඇත. නිල වශයෙන් බෙංගාල භාෂාවෙන් බංගලාදේශය යනු බෙංගාලි රට යන්නයි. වර්තමාන බංගලාදේශ මායිම් සැකසී ඇත්තේ 1947 ඉන්දියාවට අයත්ව තිබු ප්‍රදේශයන්ගේ කොටසකින් හා බෙංගාලයේ කොටසකිනි. එය ඊට පසු ඉන්දියාවෙන් වෙන්වුණු පකිස්ථානයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශය විය. කෙසේ වෙතත් එය ඉන්දියානු දේශයෙන්, බටහිර ප්‍රදේශයෙන් කි.මි. 1600 දිගින් යුත් ප්‍රදේශයකින් වෙන් විය. දේශපාලනය හා භාෂාව අතර වෙනස් කම් හා ආර්ථිකය කෙරෙහි දැක්වු නොසැලකිල්ල නිසා බටහිර පකිස්ථානයේ ජන කැලඹීම් ඇතිවුණි. 1971 නිදහස උදෙසා යුද් වැදීමට හා බංගලාදේශය ගොඩනැගීමටද එය හේතු විය. නිදහස දිනා ගැනීමෙන් පසු නව රාජ්‍යය දුර්භික්ෂ, ස්වභාවික විපත්, දිළිඳුකම, දේශපාලන, කලබල හා යුදමය තත්ත්වයන්ට මුහුණ පෑමට බංග්ලාදේශයට සිදුවිය. 1971 නිදහස ස්ථාපිත කළ පසු සාමකාමී තත්ත්වයක් හා ආරථික වර්ධනයක්ද ඇති විය. බංගලාදේශය ලෝකයේ 7 වැනි ජනාකිර්ණ රට වන අතර ජනගහනය මෙන්ම අධික දිළිඳු ජන අනුපාතයන් පවතින රටද වෙයි. නමුත් ඒක පුද්ගල ආදායම වර්ෂ 1975 සිට දෙගුණ විය. 1990 වසරේ සිට එරට දිළිඳු ජන අනුපාතය 20% දක්වා අඩු විය. ලොව මීළඟ එකළොස්වැනි ආර්ථිකය පවතින රට ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති අතර මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් මූලික වී ඇත්තේ අගනුවර වන ඩකා හා අනෙකුත් ප්‍රදේශයන්ය. භූගෝලාත්මකව බංග්ලාදේශය සරුසාර බිම්කඩක් වන අතර බ්‍රහම්ප්‍රත්‍ර ඩෙල්ටාව වාර්ෂික මෝසමේ බලපෑමෙන් ගංවතුර කුණාටු වලට ලක්වේ. බංගලාදේශයේ කොක්සස් බසාර් හි ලෝකයේ දිගම නොගැඹුරු මුහුදු තීරය පිහිටා ඇත. රාජ්‍ය පාර්ලිමේන්තු පාලනය සමුහාණුඩුවකින් සිදු කෙරේ. බංග‍ලාදේශය සාමාජිකත්වය දරන්නේ පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය OIC සාර්ක් BIMSTEC සහ D8 හිය. ලෝක බැංකු වාර්තාවලට අනුව 2005 ජුලි සිට එරට මානව සංවර්ධනය, සාහිත්‍යය, පාසල් අධ්‍යාපනය තුළ හා ස්ත්‍රි පුරුෂ සමානත්වයේද ජනගහනය වර්ධනයේද දියුණුවක් එරට ලබා ඇත. නමුත් බංගලාදේශය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග ලෙස රටපුරා පැතිරුණු දේශපාලන වාදය හා නිලධාරිවාදය, ආර්ථික අරගලය, අධි ජනගහන හේතුකොට ව්‍යාප්තිය පැතිරුණු දිළිඳුකම, ජලය ආශ්‍රිත කොට ඇතිවන ස්වාභාවික උවදුරු ද සඳහන් කළ හැකිය.
References
External links

*
*
*
*
*


ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු රටවල්

ප්‍රවර්ගය:බෙංගාලය


ප්‍රවර්ගය:ඌන සංවර්ධිත රටවල්
නේපාලය

නේපාලය, නිල වශයෙන් නේපාල ෆෙඩරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය, යනු දකුණු ආසියාතික රටකි. සිව් දිශාවෙන්ම ගොඩබිමින් වටවී ඇති මෙම රාජ්‍යය 2010 වන විට වඩාත් මෑතකදී ජනරජයක් බවට පත්වූ රට වෙයි. හිමාල කඳුවැටියේ ස්ථානගත වී ඇති මෙම රාජ්‍යය උතුරින් චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවට ද, දකුණෙන්, නැගෙනහිරින් සහ බටහිරින් ඉන්දියාවට ද මායිම් වී ඇත. වර්ග කි.මී. 147,181ක වර්ගප්‍රමාණයකින් ද, ආසන්න වශයෙන් මිලියන 30ක ජනගහණයකින් ද සමන්විත නේපාලය, ගොඩබිම් ප්‍රමාණය අතින් ලොව 93 වැනි තැන ද, ජනගහණය අතින් ලොව 41 වැනි තැන ද ගනියි. කත්මණ්ඩු රටේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වෙයි.

නේපාලය ඉහළ භූගෝලීය, සංස්කෘතික සහ ආගමික විවිධත්වයකින් පොහොසත් රටකි. ලොව උසම කඳු දහයෙන් අටක්ම පවතින්නේ කඳුකර උතුරු නේපාලයේ ය. ලොව උසම කන්ද වන එවරස්ට් කන්ද ද මේ අතර වෙයි. මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 20,000කට (මීටර 6,096) වඩා උසින් පවතින කඳු මුදුන් 240ක් මෙම ප්‍රදේශෙය් පිහිටා ඇත. රටේ සාරවත් දකුණු අර්ධය බෙහෙවින් නාගරීකරණය වී ඇත.

හින්දු ආගම නේපාලයේ වැඩිම දෙනෙක් අදහන ආගමයි. රටේ ජනගහණයෙන් භාගයක් පමණ ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1.25ක් වන අන්තර්ජාතික දිළිඳු රේඛාවෙන් පහළ ජීවත් වෙති.


Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-30-Basantapur Bhavan-2013-gje.jpg|Kathmandu
Swayambhunath-Hauptstupa-32-2013-gje.jpg|Swayambhunath
Patan-Palast-Keshav Narayan Chowk-10-2015-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 24-abends-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Namche-Khumjung-48-Weisser Yak-2007-gje.jpg|Himalaya
Chhukung to Imja Tse Camp-96-Riffelkamm-Wolken-2007-gje.jpg|Himalaya
Ghorepani-Tadapani-48-Treppe-2013-gje.jpg|Kaski District
Mustang-Samar-50-Himali Hotel-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Dhakmar-74-Allee-2015-gje.jpg|Mustang

පරිපාලන කලාප

1 මේචී
2 කෝශී
3 සාගර්මාතා
4 ජනක්පූර්
5 බාග්මතී
6 නාරායණී
7 ගණ්ඩකී
8 ලුම්බිණි
9 ධවලගීර්
10 රාප්තී
11 කර්ණාලී
12 භේරී
13 සේතී
14 මහාකාලී
මූලාශ්‍ර


ප්‍රවර්ගය:නේපාලය
ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු රටවල්
භූතානය

භූතාන රාජධානිය යනු ස්වෛරීය රාජ්‍යයකි. සෑම පැත්තෙන්ම ගොඩබිමින් වටවී ඇති මෙම රට දකුණු ආසියාතික රටකි. හිමාලයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයට වන්නට පිහිටා ඇති මෙය දකුණින්, නැගෙනහිරින් සහ බටහිරින් ඉන්දියාවට ද, උතුරින් ටිබෙට් ස්වතන්ත්‍රික ප්‍රදේශයට ද මායිම් වී ඇත. භූතාන ජාතිකයෝ තම රට "මකරාගේ දේශය" යන තේරුම දෙන Druk Yul යන නමින් හඳුන්වති.

භූතානය කලක් යනතුරුම ලොව හුදෙකලාම රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතුණි. වර්තමානය වන විට අන්තර්ජාතික ගුවන් ගමන්, අන්තර්ජාලය, ජංගම දුරකථන ජාල සහ රූපවාහිනී සේවා නිසා රටේ නාගරික ප්‍රදේශ නවීකරණය වී ඇත. නමුත් දළ ජාතික සතුට (GNH) සංකල්පය ඔස්සේ පැරණි සංස්කෘතිය සහ සම්ප්‍රදායන් අනුව යමින් මෙම නවීකරණය පාලනය කිරීමට භූතානය පියවර ගෙන තිබේ. පරිසර සංරක්ෂණයට ද වැඩි ප්‍රමුඛත්වයක් ලබා දි ඇත. භූතාන රජය සැම විටම රටේ සංස්කෘතිය, සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය සහ පරිසරය සුරැකීමට ක්‍රියා කරයි. 2006 දී ලෙයිචෙස්ටර් විශ්වවිද්‍යාල සමීක්ෂණයකට අනුව සතුටෙන්ම දිවි ගෙවන ජනතාවක් සිටින රටවල් අතරින් දකුණු ආසියාවෙන් පළමුවැනි තැන ද, ලෝකයෙන් අටවැනි තැන ද භූතානයට හිමිවන බව Business Week සඟරාව වාර්තා කළේය.
මුලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:දකුණු ආසියානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:භූතානය
දකුණු කොරියාව

දකුණු කොරියාව නැගෙනහිර ආසියාවේ පිහිටි අතර, එය ‍කොරියානු අර්ධද්විපයේ දකුණු භාගයේ ස්ථානගත වී ඇත. එහි අසල්වැසියන් වන්නේ බටහිරින් චීනය, නැගෙනහිරින් ජපානය, උතුරින් උතුරු කොරියාව ය. අගනුවර වන්නේ සෝල්ය. එහි සෞම්‍ය දේශගුණයක් පිහිටි අතර ප්‍රධානම භුමිය කඳු සහිතය. භුමි ප්‍රමාණය වර්ග කි.මී. 100,032 වන අතර ජනගහනය මිලියන 50 කට අධිකය. පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම්වලට අනුව කොරියානු අර්ධද්විපය පේලියෝලිනික් යුගයේ දී ද ජනාවාස වී තිබුණි. කොරියානු ඉතිහාසය 2333 ක්‍රි.පූ.(ක්‍රිස්තු පූර්ව) පුරාතන ඩැන් ගුන් විසින් ගෝජොසොන් සොයා ගැනීමත් සමඟ ඇරඹීය. එය 668 ක්‍රි.ව.(ක්‍රිස්තු වර්ෂ) සිල්ලා හි කොරියානු අධිරාජ්‍ය තුනේ එකතුවීමත් සමඟ සිදුවිය. 1910 කොරියානු අධිරාජ්‍යයේ අවසානය තෙක් එය ‍ගොර්යෝ හා ජොසොන් අධිරාජ්‍යයන්ගේ ආධිපත්‍යය යටතේ විය. එය කොරියාව ජපානය සමඟ සම්බන්ධ කරන තෙක් පැවතුණි. සෝවියට් හා ඇමරිකන් හමුදා මෙය අත්පත් කර ගත් පසු මෙය උතුරු හා දකුණු කොරියාව වශයෙන් වෙන් කෙරුණි. 1948 දී මෙහි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ස්ථාපිත කරන ලදි. කොරියානුවන් දෙපක්ෂය අතර යුද්ධය, යුධ විරාමයකින් අවසන් වූ අතර ඉන්පසු දකුණු කොරියානු ආර්ථිකය සැලකිය යුතු අන්දමින් වර්ධනය වු අතර, එය මුලික ආර්ථිකයන් හා සම්පුර්ණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයන් දක්වා පරිවර්තනය විය. මෙම රටෙහි ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුවක් පවතින වන අතර පාලන ප්‍රදේශ 16 කින් යුක්ත සංවර්ධිත රටක් වන ඉහල ජිවන මට්ටමක් පවති. එහි ආසියාවේ 4 වන විශාලතම ආර්ථිකය හා ලොව 15 විශාලතම ආර්ථිකය වේ. මෙහි අපනයන ආර්ථිකයන් තිබෙන අතර, විද්‍යුත් උපකරණ, රථවාහන, නෞකා, යන්ත්‍රෝපකරණ, පෙට්ට්‍රෝ රසායනිකය සහ රොබෝ විද්‍යාව මුල් තැනක් ගනී. එය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ලෝක වෙළඳ ආයතනය(WTO), ආර්ථික සහයෝගය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය(OECD) හා G – 20 ආර්ථිකයේ සාමාජිකයෙකි. මෙම රට ඇපෙක් සහ නැගෙනහිර ආසියා සමුළුවේ නිර්මාතෘ සාමාජිකයෙකි.
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:දකුණු කොරියාව
තායිලන්තය

තායි රාජධාණිය හෙවත් තායිලන්තය අතීතයේදී සියමය ලෙස හැඳින්විනි. එය ආසියාවේ ගිණිකොණ පිහිටි ස්වාධීන රටකි. එහි මායිම් උතුරින් බුරුමය සහ ලාඕස්, නැගෙනහිරින් ලාඕස් සහ කාම්බෝජය, දකුණින් තායිලන්ත මුහුදු බොක්ක සහ මලයාසියාව, බටහිරින් අන්දමන් මුහුද සහ දකුණු දිග බුරුමයට සීමාවේ. එහි වරාය ඇතුළත් වන්නේ තායිලන්ත බොක්කෙහි, වියට්නාමය ගිණිකොණ දෙසට හා නිරිත දෙසට ඉන්දුනීසියාව සහ අන්දමන් මුහුදෙහි ඉන්දියාව වේ. මෙම රට රාජාධානියකි. ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුවක් ඇති අතර, භූමිබොල් අදුල්යාදෙජ් රජු එහි 9 වන රජුය. දැනට මෙහි පාලකයා මහා වජිරලොන්ග්කොන්ග් රජුය. ‍ මොහු 1946 සිට රට පාලනය කරන අතර ලෝකයේ දීර්ඝතම කාලයක් රාජ්‍ය පාලකයා හා තායි ඉතිහාසයේ දිර්ඝතම රාජතන්ත්‍රය වේ. රජු නිළ වශයෙන් රාජ්‍ය නායකයා, ත්‍රවිධ හමුදා නායකයා, බුද්ධ ධර්මය ඉදිරියට ගෙන යන සහ සෑම ආගමකම ආරක්ෂකයාය. තායිලන්තයේ විශාලතම නගරය වන්නේ බැංකොක්ය. එය රටේ දේශපාලන මුලස්ථානය, වාණිජ කර්මාන්ත සහ සංස්කෘතික ක්‍රියාකාරකම්වල මුලස්ථානයයි. භුමි ප්‍රමාණය 513,000 Km2 (198,000) වර්ග සැතපුම් වන තායිලන්තය ලෝකයේ භුමි ප්‍රමාණයෙන් 50 වන විශාලතම රටයි. ජනගහනය මිලියන 64 ක් වන මෙය ලෝකයේ 21 වන ජනාකීර්ණ රටයි. 75% ස්වදේශී තායි වන අතර, 14% චීන හා 3% ස්වදේශීය මැලේ ඉතිරිය කුඩා කණ්ඩායම් වන මොනිස්, කර්මස් සහ විවිධ කඳු ආශ්‍රිත ගෝත්‍රිකයන් වේ. තායිලන්තය තුල මිලියන 2.2 ක නීත්‍යානුකූල නොවන සංක්‍රමණිකයන් ප්‍රමාණයක් ඇත. එසේම ‍සංවර්ධිත රටවලින් පිටුවහල් කරන ලද පුද්ලයන් ද වේ. රාජ්‍ය භාෂාව වන්නේ තායි භාෂාවයි. මුලික වශයෙන් බුද්ධාගම අදහන රටක් වන තායිලන්තයේ 95% ක් බෞද්ධාමිකයන්ය. 1985 සිට 1995 දක්වා කාලයේ තායි ආර්ථිකය වේගයෙන් ඉහළ ගිය අතර අළුතින් කාර්මීකරණය වූ රටක් වන මෙය සංචාරක ව්‍යාපාරය සමඟ පටායා, බැංකොක්, පුකෙට් සහ චැන්මයි යන නගර සහ අපනයනය තුලින් සැළකිය යුතු අන්දමින් ආර්ථිකයට දායක වි ඇත. අතීතයේ සියම ලෙස මෙරටට කියන ලදී.
ඉතිහාසය
අගනුවර

බැංකොක් තායිලන්තයේ අගනගරයයි. මෙය කෙටියෙන් "තායි" ලෙස හදුන්වයි. මෙම නගරය තායිලන්තයේ දේශපාලන, සමාජීය හ ආර්ථික මධ්‍යස්ථානය වෙයි. 1980 හා 1990 යන වර්ෂ වල ආසියානු ආයෝජනයේ උච්චතම අවස්ථාවේ පැවති බැංකොක් නගරය කලාපයේ ආර්ථික හා ව්‍යාපාර කේන්ද්‍රස්ථානය විය.එයින් ලෝකේ අනෙක් රටවලට දේශපාලන හා සංස්කෘතික අතින් කරන බලපෑම් වැඩි විණි. 2019 වර්ෂයේදී එයට ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ වැඩිම වියදම් ඇති නගරය අතර දෙවැනි තැන හිමි විය.
මූලාශ්‍ර
මලයාසියාව

මලයාසියාව ගිණිකොණ ආසියාවේ පිහිටි රාජ්‍ය 30 කින් හා එක්සත් පාලන ප්‍රදේශ 3 කින් සමන්විත වර්ග කි.මී. 330,803 (වර්ග සැතපුම් 127,724) යුත් රටකි. අගනුවර වන්නේ ක්වාලා ලම්පූර්ය. එක්සත් ආණ්ඩුවේ ආසනය වන්නේ පුම්මුජයාය. ජනගහනය මිලියන 28 කි. මැලේසියාව මායිම් වන්නේ තායිලන්තය, ඉන්දුනිසියාව, සිංගප්පුරුව හා බෲනායි වේ. එය නිරක්ෂයට ආසන්න වන අතර සෞම්‍ය දේශගුණයක් ඇත. රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ යැන්ග් ඩී. පර්ටුආන් අ‍ගොන්ග්ය. රාජාණ්ඩුවේ හා රාජ්‍යයේ නායකයා වන්නේ අගමැතිය. මෙරට පවතින්නේ වෙස්මිනිස්ටර් පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමයයි. 1963 තෙක් මැලේසියාව රාජ්‍යයන් ලෙස නොපැවතුණි. 18 වන ශතවර්ෂය සිට එක්සත් රාජධානියේ බලපෑම ජනාවාස ඇති කිරීමට හේතු විය. වර්තමාන මැලේසියාවේ බටහිර කොටස රාජධානියන් කිහිපයකින් අඩංගු විය. 1946 දි විසිර යාමට පෙර එය බ්‍රිතාන්‍යය මලයාව වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබීය. 1948 දි රටේ විසිරි පැවති විපක්ෂ හේතුවෙන් එය එක්සත් මැලේසියාව වශයෙන් නම් කල අතර, 1957 අගෝස්තු 31 දා නිදහස ලැබීය. 1963 වර්ෂයේ සැප්තැම්බර් 16 වනදා සිංගප්පුරුව, සරවන්, බ්‍රිතාන්‍ය, උතුරු බෝනියෝව එකතුවෙන් මැලේසියාව පිහිටුවන ලදි. 20 වන ශතවර්ෂයේ දී රට ආර්ථිකය අතින් ඉහළට ගියේය. එහි මායිමක් වන මලක්කාව වැදගත් නැව් සේවයේ සන්ධිස්ථානයකි. විදේශ වෙළදාම මෙරට ආර්ථිකය පෝෂණය කර ඇත. නිෂ්පාදනය මැලේසියානු ආර්ථිකයේ ඉහල කොටසක් දරන අතර, ශාක හා සත්ව ජෛව විවිධත්වය පවතින රටවල් 17 න් එකක් ලෙස සැලකේ.
ආශ්‍රිත

* List of Malaysia-related topics
* Outline of Malaysia
සටහන්
මූලාශ්‍ර
භාහිර සබැඳි

* Malaysia. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
* Malaysia from UCB Libraries GovPubs
*
* Malaysia profile from the BBC News
*


ප්‍රවර්ගය:අග්නි දිග ආසියානු රටවල්
ප්‍රවර්ගය:ආසියාව තුළ රටවල්
ප්‍රවර්ගය:මලයාසියාව