JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कुष्ठरोग

=कुष्ठराेग याैटा संसर्गजन्य राेग हाे यसलाइ सुस्तराेग पनी भन्न सकीन्छ,यसकाे पहिलाे प्रवेश द्वार भनेकाे मानिसकाे नाक र हावा वा प्रत्यक्क्ष सम्पर्कनै हुन्,जुन अनियन्त्रीत व्यवस्थापनमा रहेकाेछ(बिष्णुहरीलामिछाने)
कुष्ठ रोग, जसलाई हान्सेन्स् रोग (HD) पनि भनिन्छ, एक जीर्ण संक्रमण हो जुन माइकोब्याक्टेरियम लेप्रे र माइक्रोब्याक्टेरियम लेप्रोम्याटोसिसजीवाणु (ब्याक्टेरिया)को कारणले हुन्छ। संक्रमण हुँदा सुरूसुरूमा कुनै लक्षण देखा पर्दैन र सामान्यतया 5 देखि 20 वर्षसम्म यस्तै रहिरहन्छ। देखा पर्ने लक्षणहरूमा स्नायुहरू, श्वासप्रश्वास मार्ग, छाला, र आँखामा ग्रेन्युलोमा हुनु पर्दछन्। यसको परिणाम स्वरूप पीडा महसुस गर्ने क्षमता कम हुन सक्छ र त्यसकारण बारम्बार चोटपटक लाग्नाले हात खुट्टाका भागहरू गुम्न सक्छन्। कमजोरी हुने र दृष्टि कमजोर हुने पनि हुन सक्छन्।


दुई मुख्य खालका रोगहरू छन् जुन कति सङ्ख्यामा जीवाणुहरू उपस्थित छन् भन्ने कुरामा आधारित हुन्छन्: पौसिबेसिलरी र मल्टिबेसिलरी। यी दुईवटा प्रकारलाई शरीरमा कतिवटा वास्तविक रङ गुमेको, लाटिएको दाग-धब्बा छ भन्ने कुराको आधारमा छुट्याइन्छ; पौसिबेसिलरीमा पाँच वा सोभन्दा कम हुन्छ भने मल्टिबेसिलरीमा पाँचवटाभन्दा बढी हुन्छ। निदानलाई छालाको बायोप्सीद्वारा एसिड-फास्ट बसिल्ली फेला पारेर वा पोलिमरेस चेन रिएक्सन मार्फत DNA पत्ता लगाएर निश्चित गरिन्छ। यो गरीबीमा रहने मानिसहरूलाई बढी हुने गर्छ र सास फेर्दा, बोल्दा, हाच्छिउँ गर्दा वा खोक्दा निस्कने मसिना थोपाहरूको माध्यमबाट सर्छ भनी विश्वास गरिन्छ। यो त्यति धेरै संक्रामक छैन।
उपचार तथा महामारी

कुष्ठ रोग उपचारद्वारा निको हुन्छ। पौसिबेसिलरी कुष्ठ रोगको उपचारको लागि 6 महिनासम्म ड्यापसोने (dapsone) र रिफाम्पिसिन (rifampicin) औषधिहरू सेवन गर्नुपर्छ। मल्टिबेसिलरी कुष्ठ रोगको उपचारको लागि 12 महिनासम्म रिफाम्पिसिन (rifampicin), ड्यापसोने (dapsone), र क्लोफेजिमाइन (clofazimine) सेवन गर्नुपर्छ। यी उपचारहरू विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनद्वारा नि:शुलक प्रदान गरिन्छ। केही सङ्ख्यामा अन्य एन्टिबायोटिहरू पनि प्रयोग गरिन सक्छ। सन् 2012 मा विश्वभरमा, कुष्ठ रोगको 1,89,000 जना दीर्घकालीन र 2,30,000 जना नयाँ बिरामी विद्यमान थिए। दीर्घकालीन बिरामीहरूको सङ्ख्यामा सन् 1980 को दशकको तुलनामा धेरै गिरावट भएको छ जुन समयमा यो सङ्ख्या लगभग 52 लाख थियो। धेरैजसो नयाँ बिरामीहरू 16 राष्ट्रमा देखा पर्ने गर्छन्, जसमध्ये भारतमा आधाभन्दा बढी नयाँ बिरामी रहेको पाइन्छ। विगत 20 वर्षमा, 1 करोड 60 लाख मानिसहरूलाई कुष्ठ रोगको उपचार प्रदान गरी निको पारिएको छ।
इतिहास

कुष्ठ रोगले मानव जातिलाई हजारौँ वर्ष देखि प्रभावित गर्दै आएको छ। यो रोगको अङ्ग्रेजी नाम ल्याटिन शब्द लेप्राको आधारमा राखिएको हो, जसको अर्थ हो "कत्लादार", र "हान्सेन्स् रोग" नाम चिकित्सक जेर्हार्ड अर्मउर हान्सेन (Gerhard Armauer Hansen)को नामबाट राखिएको हो। कुष्ट रोग लागेका मानिसहरूलाई लेपर कोलोनीहरू मा राखेर छुट्याउने चलन अझैपनि भारत, हजारभन्दा बढी; चीन, सय वरपर; र अफ्रिका लगायतका ठाउँहरूमा प्रचलित छ। यद्यपि, धेरैजसो कोलोनीहरू (बस्ती) बन्द भएका छन्। कुष्ठ रोगलाई धेरै पहिले देखि सामाजिक कलङ्कसँग जोडिँदै आएको छ, जुन कारणले गर्दा बिरामी स्वयंले यो बारे जानकारी गराएर प्रारम्भिक चरणमै उपचार प्राप्त गर्न हिचकिचाउँछ। कुष्ठ रोगद्वारा प्रभावितहरू प्रति जागरुकता देखाउनको लागि सन् 1954 देखि विश्व कुष्ठ रोग दिवस सुरू गरिएको थियो।
सन्दर्भहरू


ref name=New2008>
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:रोगहरू
सूर्यबहादुर थापा

]]


सूर्य बहादुर थापा (वि.सं.१९८४-२०७२) नेपालका राजनीतिज्ञ तथा पूर्व प्रधानमन्त्री थिए। उनी धेरै पटक प्रधानमन्त्री हुनेहरू मध्येमा पर्दछन् जो आफ्नो जीवनमा पटक पटक गरी ५ पटक नेपालको प्रधानमन्त्री भएका थिए। थापा राजा महेन्द्र, राजा बीरेन्द्र र राजा ज्ञानेन्द्र गरी तीन राजाहरूको शासनकालमा प्रधानमन्त्री भएका थिए। धनकुटा जिल्लाको मुगा गा. बि. स. मा जन्मेका उनी लामिछाने थापा हुन्। उनी काठमाडौंको मालीगाउँमा बस्दथे।


बि. सं. २०१५ सालमा राजा महेन्द्रबाट संसदको निर्वाचन घोषणा भएपछि गठीत सल्लाहकार सभामा सूर्यबहादुर थापा अध्यक्ष भएका थिए। बि. सं. २०१७ साल पुस १ गते राजा महेन्द्रले संसदीय व्यवस्था अन्त्य गरेर निर्दलीय पञ्चायत व्यवस्था स्थापना गरेपछि यिनी मन्त्री, मन्त्रीपरिषद्को उपाध्यक्ष हुँदै अध्यक्ष सम्म बनेका थिए। पञ्चायतको पहिलो प्रधानमन्त्री (भनिने) यिनै बनेका थिए। राजनीतिक व्यवस्था जस्तोसुकै भए पनि सूर्यबहादुर थापाले उदारवादी राजनीतिक अवधारणालाई सधैँ आफ्नो प्राथमिकतामा राखे। बि. सं. २०३६ सालको जनमत सङ्ग्रह अघि नै थापाले नेपालमा चलिरहेको राजदरबार र सिंहदरबारको द्वैध शासन अन्त्य हुनुपर्ने माग गरेका थिए। बि. सं. २०३६ सालको जनमत संग्रहलाई निर्दलीय पञ्चायतको पक्षमा ल्याउन साम, दाम, दण्ड, भेदको नीति अख्तियार गरेर चर्चाको शिखरमा रहेका थापाले तत्कालीन राजा वीरेन्द्रसँग समन्वय स्थापित गर्न सकेनन्। राष्ट्रिय पञ्चायतमा उनका विरुद्ध ल्याइएको अविश्वासको प्रस्तावमा नाटकीय रूपले उनी पराजित भए। प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पछि नेपाली काँग्रेसको समर्थनमा प्रधानमन्त्री बनेका थापा ज्ञानेन्द्रको शासनकालमा पनि प्रधानमन्त्री भएका थिए। छर-छिमेकका राजनीतिमा सुझबुझपूर्ण समझदारी राख्ने थापा नेपालका केही परिपक्व राजनीतिज्ञ मध्ये एक मानिन्छन्। उनी जीवन भर नै राजनितीमा निकै सकि्य थिए।
प्रधानमन्त्री

पहिलो कार्यकाल

दोस्रो कार्यकाल

तेस्रो कार्यकाल

चौथो कार्यकाल २०५४

२०५४ असोज २० मा कांग्रेसको सहयोगमा सूर्यबहादुर थापाको नेतृत्वमा सरकार गठन भयो। वि.सं. २०५४ साल पौष २४ मा प्रधानमन्त्री थापाले संसद् विघटनका लागि राजा समक्ष सिफारिस गरेका थिए। पौष २९ मा राजाले संसद विघटन र विशेष अधिवेशनको समावेदन मध्ये कुनले प्राथमिकता पाउने भनेर सर्वोच्च अदालतसँग राय मागे। २०५४ माघ २२ मा सर्वोच्च अदालतले विशेष अधिवेशन बोलाउने प्रावधानलाई मान्यता दिनु पर्ने राय पेस गरेको थियो। राजाले संसद विघटन रद्द गरेका थिए। संसद विघटनको मुद्दालाई लिएर राप्रपा पार्टी फुट्यो र लोकन्द्रबहादुर चन्दले राप्रपा (चन्द) गठन गरेका थिए।

२०५४ चैत्र २८ मा सुर्यबहादुर थापाले राजीनामा दिए।
पाँचौ कार्यकाल
निधन

थापाको बि. स. २०७२ वैशाख २ गते राति निधन भयो। ८८ वर्षको उमेरमा उनको भारतको मेदान्त अस्पतालमा निधन भएको थियो। क्यान्सरमा पिडित उनको उपचारको क्रममा निधन भएको हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्यलिङ्कहरू

*राजकीय सम्मानका साथ थापाको अन्त्येष्टी-सेतोपाटी अनलाईन खबर
*दिवंगत पूर्वप्रधानमन्त्री थापाको अन्तिम बिदाइ-अनलाईन खबर
*अलबिदा सूर्यबहादुर !-रातोपाटि अनलाईन खबर
यो पनि हेर्नुहोला

*विश्वबन्धु थापा
*चिरण शम्शेर थापा


श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सन् १९२८ मा जन्म
श्रेणी :त्रिशक्ति पट्ट
श्रेणी : गोरखा दक्षिण बाहु
श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
कागबेनी (चलचित्र)

कागबेनी २०६४ पुष २७ मा प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली चलचित्र हो, जुन विलियम वार्क ज्याकोब्सको सन् १९०२ को डरलाग्दो लघुकथा द मङ्किज पजमा आधारित थियो। कागबेनी भूषण दाहालको निर्देशनमा बनेको चलचित्र हो। चलचित्रको नाम मुक्तिनाथबाट दुई घण्टाको पैदल दूरीमा रहेको कालीगण्डकी उपत्यकाको पर्यटकीय स्थल कागबेनीबाट लिइएको हो। कागबेनीलाई नेपाली चलचित्रलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन ल्याउने चलचित्र मानिन्छ, किनकि यो नेपालको पहिलो सफल गैरव्यावसायिक चलचित्रको रुपमा हेरिएको छ जसले चलचित्र उद्योगमा आफ्नो छाप छोड्न सफल भएको थियो। नेपाली समीक्षकहरूले अहिले गैरव्यावसायिक चलचित्रलाई 'कागबेनी पछिका चलचित्र' भनेर व्याख्या गर्ने गरेका छन्। सिनेमामा छायाङ्कनलाई एक महत्वपूर्ण तत्वको रूपमा प्रकट गर्ने थोरै नेपाली चलचित्रहरूमध्ये कागबेनी पनि एक थियो।
उत्पादन

चलचित्र निर्माताहरूले अमेरिकी कम्पनी सिलिकन इमेजिङबाट उच्च परिभाषा डिजिटल क्यामेराहरू ल्याएका थिए र सम्पूर्ण टोली जोमसोम तर्फ प्रस्थान गरेका थिए। मुस्ताङ जिल्लाको कागबेनी, जोमसोम, मार्फा र स्याङमा ३० दिनसम्म लगातार छायङ्कन गरिएको थियो।

चलचित्र निर्माताले पहिलो पटक त्यस प्रकारको क्यामेरा प्रयोग गरेकाले चलचित्र निर्माणमा केही प्राविधिक समस्या देखिएको थियो।
पात्रहरू

*सौगात मल्ल रमेशको रूपमा
*दिया मास्के ताराको रूपमा
*नीमा रुम्बा कृष्णको रूपमा
*हानिफ मोहम्मद विष्णुको रूपमा
*पूजा गुरुङ पेमाको रूपमा
*विवेक गुरुङ बरदानको रूपमा
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*

श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू
कागबेनी

कागबेनी नेपालको हिमाली जिल्ला मुस्ताङको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका स्थित कालीगण्डकी नदीको बेँसीमा अवस्थित एक गाउँ हो। नेपालको २०७८ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ५५५ रहेको छ।जोमसोमदेखि राजधानी लोमान्थाङसम्मको पदमार्गमा यो गाउँ मुक्तिनाथको पदमार्गसँगै जोडिएको छ। कागबेनीलाई हिमालयको सबैभन्दा पुरानो गाउँको रुपमा पनि लिइन्छ। कागबेनी दुई पवित्र नदी मुक्तिनाथ र कालीगण्डकीको बीचमा पर्दछ। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९३७ रहेको थियो जसमध्ये ४६१ पुरुष र ४७६ महिला रहेका थिए भने यहाँ २७४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६-९ वडाहरू वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-५ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
चित्र दीर्घा


File:Kaagbeni Muktinath Road.jpg|कागबेनी
File:Kaagbeni BudiGandaki Mustang.jpg|कागबेनी
Mustang-Kagbeni-58-Durchgang-Tuer-2015-gje.jpg
Mustang-Kagbeni-39-Gompa-Schule-2015-gje.jpg
Mustang-Kagbeni-34-Gompa-Tuer-Fenster-gje.jpg
Mustang-Kagbeni-11-Lhato-Gebetsfahnen-2015-gje.jpg
File:Kagbeni Mustang-WLV-0756.jpg |गण्डकी नदी कागबेनी
Kagabeni 2.jpg|कागबेनी

सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
इन्डोनेसिया

{{Infobox country
|native_name = गणतन्त्र इन्डोनेसिया
|conventional_long_name = गणतन्त्र इन्डोनेसिया
|common_name = Indonesia
|image_flag = Flag of Indonesia.svg
|image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg
|symbol_type = राष्ट्रिय प्रतीक
|image_map = Indonesia (orthographic projection).svg
|map_caption =
|national_motto = Bhinneka Tunggal Ika(Old Javanese)Unity in DiversityNational ideology: Pancasila
|national_anthem = Indonesia Raya ("Great Indonesia")
|official_languages = इण्डोनेशियन
|capital = नुसान्ताराजाकार्ता
|demonym = Indonesian
|ethnic_groups = Javanese ४०.६%Sundanese १५%Madurese ३.३%Minangkabau २.७%Betawi २.४%Bugis २.४%Banten २%Banjar १.७%otheror unspecified २९.९%
|ethnic_groups_year = २०००
|latd=६ |latm=१०.५ |latNS=S
|longd=१०६ |longm=४९.७ |longEW=E
|largest_city = राजधानी
|government_type = Unitary presidential constitutional republic
|leader_title१ = President
|leader_name१ = Susilo Bambang Yudhoyono
|leader_title२ = Vice President
|leader_name२ = Boediono
|legislature = People's Consultative Assembly
|upper_house = Regional Representative Council
|lower_house = People's Representative Council
|area_rank = १५th
|area_magnitude = १ E+१२
|area_km२ = १,९०४,५६९
|area_sq_mi = ७३५,३५८
|area_label = Land
|area_label२ = Water (%)
|area_data२ = ४.८५
|percent_water =
|population_census = २३७,४२४,३६३
|population_census_year = 2011
|population_census_rank = 4th
|population_density_km2 = 123.76
|population_density_sq_mi = 323.05
|population_density_rank = 84th
|GDP_PPP_year = 2011
|GDP_PPP = $1.124 trillion
|GDP_PPP_rank = १५th
|GDP_PPP_per_capita = $४,६६६
|GDP_PPP_per_capita_rank = 122nd
|GDP_nominal_year = 2011
|GDP_nominal = $845.680 billion
|GDP_nominal_rank = 17th
|GDP_nominal_per_capita = $3,508
|GDP_nominal_per_capita_rank = 107th
| HDI = 0.718
| HDI_year = २०१९
| HDI_change = increase
| HDI_ref =
| HDI_rank = १०७औ
|HDI_category = medium
| Gini = 38.2
| Gini_year = २०१९
| Gini_change = increase
| Gini_ref =
| Gini_rank =
{| class="wikitable"
|-
|sovereignty_type = Independence
|sovereignty_note = नेदरल्याण्ड्सबाट
|established_event२ = Declared
|established_date२ = १७ August १९४५
|established_event३ = Acknowledged
|established_date३ = २७ December १९४९
|currency = Rupiah (Rp)
|currency_code = IDR
|time_zone = various
|utc_offset = +७ to +९
|time_zone_DST =
|utc_offset_DST =
|drives_on = Left
|cctld = .id
|calling_code = +६२
|website = indonesia.go.id
|footnotes =
}}

इन्डोनेसिया ( or ), आधिकारिक नाम गणतन्त्र इन्डोनेसिया ( ) दक्षिण पूर्व एसिया र ओशेनियामा स्थित एक देश हो। १७,५०८ द्वीपहरू भएको यस देशको जनसङ्ख्या लगभग २३ करोड छ, यो विश्वको चौथो सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भयेको देश हो र विश्वमा सबैभन्दा धेरै मुस्लिम जनसंख्या भएको देश हो। यस देशको राजधानी जकार्ता हो। यस देशको भौगोलिक सीमा पापुआ न्यू गिनी, पूर्वी टिमोर र मलेशियासँग मिलेको छ, जबकि अन्य छिमेकी देशहरू सिङ्गापुर, फिलिपिन्स, अस्ट्रेलिया र भारतको अण्डमान र निकोबार द्वीप समूह क्षेत्र शामेल छन।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाहिरी लिङ्कहरू

*
*


श्रेणी:एसिया
श्रेणी:देशहरू
आउटलुक

आउटलुक डटकम माइक्रोसफ्टको एक व्यक्तिगत सूचना प्रबन्धक वेब अनुप्रयोग हो जसले वेबमेल, पात्रो, सम्पर्क र कार्यात्मक सेवाहरू समावेश गर्दछ। सन् १९९६ मा सबीर भाटिया र ज्याक स्मिथले हटमेलको रूपमा स्थापना गरेको यसलाई माइक्रोसफ्टले सन् १९९७ मा अनुमानित ४० करोड अमेरिकी डलरमा अधिग्रहण गरेको थियो र एमएसएन हटमेलको रूपमा पुन: सुरु गरेको थियो र पछि विन्डोज लाइभ हटमेलमा उत्पादनहरूको एक भागको रूपमा विन्डोज लाइभ हटमेलमा पुन: ब्रान्ड गरिएको थियो। माइक्रोसफ्टले अक्टोबर २०११ मा हटमेललाई चरणबद्ध रूपमा बन्द गरेको थियो र सन् २०१२ मा आउटलुक डटकमको रूपमा सेवा पुन: सुरु गरेको थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*


श्रेणी:माइक्रोसफ्ट इमेल सफ्टवेयर
श्रेणी:माइक्रोसफ्ट अफिस
श्रेणी:वेबमेल
श्रेणी:विन्डोज लाइभ
श्रेणी:माइक्रोसफ्टका वेबसाइटहरू
तेलगु लिपि

तेलुगु लिपि , एक abugida भाषा देखि ब्राम्ही लिपिहरूको परिवार , तेलुगु भाषा, दक्षिण - केन्द्रीय भारतीय राज्यमा लेखनको लागि प्रयोग गरिने लिपि।यस भाषा आंध्र प्रदेशको आधिकारिक भाषाको रूपमा राम्रो तरिकाले धेरै अन्य छिमेकी राज्यहरूमा पनि प्रयोगमा रहेको छ. तेलुगु स्क्रिप्ट भात्तिप्रोलू स्क्रिप्ट देखि व्युत्पन्न छ।यसले Vengi Chalukyan युगको समयमा प्रमुखता प्राप्त ग-यो।
ब्रह्मी लिपि देखिको उत्पत्ती

ब्रह्मी लिपी मौर्यहरूले प्रयोग गर्ने यस लिपि कालखण्ड सगै कृष्ण नदीको डेल्टामा पुग्यो. बौद्ध धर्ममा फैलपूर्व एसियाको नजीकै बंदरगाहों देखि Ghantasala र Masulipatnam (प्राचीन Maisolos टोलेमी र MasaliaPeriplus ). भात्तिप्रोलू ब्राह्मी लिपि ५ औँ शताब्दी CE द्वारा तेलुगु स्क्रिप्टमा विकसित

मुस्लिम इतिहासकार र विद्वान अल बिरुनीद्रारा तेलुगु भाषा र लिपिलाई Andhri भनिएको।
स्वर

तेलुगु चौदह स्वर छ, जस मध्ये प्रत्येक दुवै एक विलक्षण फारम अझ एक विशेषक व्यंजनसँग प्रयोग गरेजाता फारम अक्षर बनाउन उपयोग गर्दछ एस यो नोट गर्न महत्त्वपूर्ण छ कि यस भाषा सानो अझ लामो स्वरोंको बीच एक अन्तर पडता छ छ।


एकवचन फारम जब स्वर एक शब्द या अक्षरको शुरुवातमा हुन्छ प्रयोग गरिन्छ, या आफैमा एक पूरा अक्षर (उदाहरण: एक, यू, ओ) छ। विशेषक फारम व्यंजन (डटेड सर्कल द्वारा प्रतिनिधित्व)को जोडइन्छ शब्दांश व्यंजन - स्वर (उदाहरणको लागि: का, Kru, मो)को रूप मा. అ एक विशेषकको फारमको छैन, किन भनें यस स्वरको पहिले देखि नै व्यंजनको सबैमा निहित छ। अन्य विशेषक स्वर व्यंजनको जोड रहे हो स्वरको छ कि उनको उच्चारण बदलन.

उदाहरण:
व्यंजन
संयुक्ताक्षर
अन्य डायाक्रिटिक्स

वहाँ पनि धेरै अन्य डायाक्रिटिक्स तेलुगु स्क्रिप्टमा प्रयोग गरिन्छ . mutes एक व्यंजनको स्वर छ, यसैले छ कि केवल व्यंजन स्पष्ट छ। र स्वर या syllables जुन उनी जुडी भए हो नकनकाना. स्वर पछि एक बेजबान सांस भन्छन् या शब्दांश यो छ संलग्न गर्नको लागि.


उदाहरणः
अंकहरू

नोट: , र गर्दै छन्को लागि पनि प्रयोग गरे, , आदि र , र पनिको लागि प्रयोग गरे, , आदि,
यूनिकोड

तेलुगु लिपि संस्करण १.०को रिलीजसँग अक्टूबर, १९९१मा यूनिकोड स्टैंडर्डको जोडाइएको छ।

तेलुगुको लागि यूनिकोड ब्लक यू C०० ० यू ० C७F छ। ग्रे क्षेत्रहरू गैर आवंटित कोड अंकले सङ्केत मिलता छ:


शब्दांश काटाकना , जहां एक यूनिकोड [[कोड बिंदुको [[प्रतिनिधित्व गर्दछ glyph एक शब्दांशको लागि यस तरिकाको रूपमा स्क्रिप्टको विपरीत ]]]], तेलुगु एकाधिक जोडती कोड बिंदु एस एक शब्दांशको लागि ग्लिफ उत्पन्न जटिल फन्ट प्रतिपादन नियमहरूको उपयोग कर.
सन्दर्भ
बाह्य कडीहरू

* तेलुगुको बारेमा उपयोगी र प्रमाणीकृत जानकारी
* तेलुगू एसोसिएशन इंक सिडनी औस्ट्रेलिए। तेलुगु संस्कृतिको सिडनीमा समारोह
* स्क्रिप्ट Omniglot - तेलुगु
* तेलुगु इनपुट उपकरण - Microsoft
* अङ्ग्रेजी शब्दकोशको लागि तेलुगू


श्रेणी:भारतका आधिकारिक लिपिहरू
श्रेणी:ब्राह्मी लिपिहरू
उत्तर अमेरिका

thumbnail|250px|उत्तर अमेरिका महादेश विश्व मानचित्रमा
उत्तर अमेरिका, अमेरिकी महादेशहरू मध्ये उत्तरतर्फ रहेको महादेश हो। यो पृथ्वीको उत्तरी गोलार्ध र झण्डै पूर्णरूपले पश्चिमी गोलार्धमा पर्दछ। यो महादेशको उत्तरतर्फ आर्कटिक महासागर, पूर्वमा उत्तरी आन्ध्र महासागर, दक्षिणपूर्वमा क्यारिबियन सागर र पश्चिममा उत्तरी प्रशान्त महासागर रहेका छन्। त्यसैगरी दक्षिण अमेरिका भने दक्षिणपूर्वमा पर्दछ। यस महादेशले करीब २४,७०९,००० वर्ग कि. मि.को क्षेत्रफल ओगटेको छ, जुन पृथ्वीको ४.८ प्रतिशत क्षेत्र (जमीन र पानी लगायत) र १६.५ प्रतिशत भू-भाग हो। सन् २००८ जुलाईको तथ्याङ्क अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या करीब ५२.९ करोड थियो। यो महादेश क्षेत्रफलको आधारमा एसिया र अफ्रिकापछिको ठूलो महादेश हो भने जनसङ्ख्याको आधारमा एसिया, अफ्रिका र युरोपपछि पर्दछ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
हेर्नुहोस्

* महादेश


श्रेणी:महादेशहरू
मुगु, मुगु

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, मुगु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८९८ रहेको थियो जसमध्ये ४४० पुरुष र ४५८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मुगूम कार्मारोङ गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो मुगूम कार्मारोङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मुगु जिल्लाका ठाउँहरू
जनघनत्व

अङ्गुठाकार|जनघनत्व (प्रति वर्ग किलोमिटर व्यक्तिहरू), सन् २०२३ मा देश अनुसार

जनघनत्व प्रति एकाइ भूमिक्षेत्रको जनसङ्ख्याको मापन हो। यो प्रायः मानिस लागु हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ अन्य जीवित जीवहरू पनि। यो एक प्रमुख भौगोलिक शब्द हो।
जैविक जनघनत्व

जनघनत्व भनेको कुल भूमिक्षेत्र विभाजित जनसङ्ख्या हो, कहिलेकाहीँ समुद्र र महासागरहरू सहित, उपयुक्त रूपमा।

कम घनत्वले लोप हुने भोर्टेक्स निम्त्याउन सक्छ र प्रजनन क्षमतालाई अझ घटाउन सक्छ। यसलाई पहिचान गर्ने वैज्ञानिकको नामबाट यसलाई एली प्रभाव भनिन्छ। कम जनघनत्वहरूमा प्रजनन क्षमता कम हुने कारणहरूका उदाहरणहरूः

* यौन साथीहरू पत्ता लगाउनमा बढ्दो समस्याहरू
* प्रजनन वृद्धि
मानव घनत्व

अङ्गुठाकार|जनघनत्व (प्रति वर्ग किलोमिटर व्यक्ति, देश अनुसार, २००६)
जनघनत्व भनेको क्षेत्रको प्रति एकाइ मानिसहरूको सङ्ख्या हो, जसलाई सामान्यतया "प्रति वर्ग किलोमिटर" वा वर्ग माइलको रूपमा प्रतिलिपि गरिन्छ, र जसमा समावेश वा बहिष्कार गर्न सकिन्छ, उदाहरणका लागि, पानी वा हिमनदीका क्षेत्रहरू। सामान्यतया यो काउन्टी, सहर, देश, अर्को क्षेत्र वा सम्पूर्ण विश्वका लागि गणना गरिन्छ।

मरुभूमिहरूमा बाली उब्जाउने सम्भावना धेरै सीमित छ किनकि त्यहाँ उनीहरूलाई समर्थन गर्न पर्याप्त वर्षा हुँदैन। यसैले, तिनीहरूको जनघनत्व सामान्यतया कम छ। यद्यपि, मध्य पूर्वका केही सहरहरू, जस्तै दुबई, जनसङ्ख्या र पूर्वाधार वृद्धिमा तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।

सहरको जनसङ्ख्या र विशेष गरी क्षेत्र, तथापि, प्रयोग गरिएको "सहरी क्षेत्र" को परिभाषामा धेरै निर्भर छन्ः उपनगरीय बस्तीहरू र मध्यवर्ती ग्रामीण क्षेत्रहरू समावेश गर्दा मात्र केन्द्रको लागि घनत्व लगभग अपरिवर्तनीय रूपमा उच्च हुन्छ, जस्तै समूह वा महानगरीय क्षेत्र (पछिल्लो कहिलेकाँही छिमेकी सहरहरू सहित)।
मापनका अन्य विधिहरू

यद्यपि अङ्कगणित घनत्व जनघनत्व मापन गर्ने सबैभन्दा सामान्य तरिका हो, एक विशिष्ट क्षेत्रमा जनघनत्वको वैकल्पिक उपायहरू प्रदान गर्न धेरै अन्य विधिहरू विकसित गरिएको छ।

* अङ्कगणितीय घनत्वः व्यक्ति/क्षेत्रफलको कुल सङ्ख्या
* प्राकृतिक घनत्वः कुल जनसङ्ख्या/कृषि योग्य भूमिक्षेत्रकृषियोग्य भूमि
* कृषि घनत्व कुल ग्रामीण जनसङ्ख्या/कृषियोग्य भूमिक्षेत्रफल
* आवासीय घनत्व सहरी क्षेत्र/आवासीय जग्गाको क्षेत्रमा बसोबास गर्ने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या
* सहरी घनत्व सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या/सहरी भूमिको कुल क्षेत्र
* पारिस्थितिक इष्टतम प्राकृतिक स्रोतहरूद्वारा समर्थित गर्न सकिने जनसङ्ख्याको घनत्व
* जीवित घनत्वः जनसङ्ख्या घनत्व जसमा औसत व्यक्ति बस्छ
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भूगोल
गाउँ विकास समिति (नेपाल)

गाउँ विकास समिति (गाविस) नेपालमा स्थानीय विकास मन्त्रालयको तल्लो प्रशासनिक भाग थियो। प्रत्येक जिल्लामा अधिक सार्वजनिक-सरकारी अन्तरक्रिया र प्रशासनको साथ धेरै नगरपालिकाहरू जस्तै धेरै गाविसहरू रहेका थिए। प्रत्येक गाउँ विकास समितिलाई जिल्लाको जनसङ्ख्याको आधारमा धेरै वडाहरूमा विभाजन गरिएको थियो, औसत नौ वटा वडाहरूमा गाविसहरू विभाजित थिए। नेपालमा वि.सं २०७१ भन्दा अगाडी जम्मा ३,९१५ वटा गाविसहरू रहेका थिए भने वि.सं २०७१ मा, सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय ७१ वटा नगरपालिकाहरू थपेको थियो र यो सँगै गाविसहरूको सङ्ख्या घटेर ३,१५७ पुगेको थियो। २०७३ फागुन २७ मा, गाविसहरू विघटन गरिएको थियो भने त्यसलाई गाउँपालिका वा नगरपालिकाले प्रतिस्थापन गरेको थियो।
उद्देश्य

गाउँ विकास समितिको उद्देश्य गाउँका जनतालाई स्थानीय तहमा संरचनागत रूपमा सङ्गठित गर्नु र सुधारिएको सेवा प्रवाह प्रणालीका लागि समुदाय र सार्वजनिक क्षेत्रबीच साझेदारी सिर्जना गर्नु हो। गाउँ विकास समितिलाई स्वायत्त संस्थाको दर्जा दिइएको थियो र नेपालमा केन्द्रीकृत शासन व्यवस्थासँग अन्तरक्रिया गर्ने अधिकार थियो। यसो गर्दा, गाउँ विकास समितिले गाउँका मानिसहरूलाई विकासमा नियन्त्रण र जिम्मेवारीको तत्व प्रदान गर्दछ, र राज्यकोषको उचित उपयोग, वितरण र सरकारी अधिकारीहरू, गैरसरकारी संस्थाहरू र निकायहरू बीच अझ बढी अन्तरक्रिया सुनिश्चित गर्दछ। निश्चित क्षेत्रभित्रका गाउँ विकास समितिहरूले शिक्षा, खानेपानी, आधारभूत स्वास्थ्य, सरसफाइ र आयको बारेमा छलफल गर्नुका साथै जनगणनाको तथ्याङ्कमा देखाइएका प्रगतिको अनुगमन र अभिलेख पनि गर्छन्।
सङ्गठन

एउटा गाउँ विकास समितिमा ८० प्रतिशतभन्दा बढी बहुमतका साथ निर्वाचित एक जना निर्वाचित गाविस प्रमुख हुन्छन्। प्रत्येक वडाबाट एक जना प्रमुख निर्वाचित भएका थिए। यससँगै चार जना निर्वाचित वा मनोनीत सदस्यहरू थिए। तथ्याङ्क र अभिलेख राख्न र प्रशासनिक कार्यको व्यवस्थापन गर्न एक जना गाउँ सचिव थिए। यो पद सरकारको स्थायी नियुक्ति थियो, जसबाट उनीहरूले तलब पाएका थिए। वडा सदस्य, वडाध्यक्ष र गाविस प्रमुखलाई तलब नदिइएको भए पनि उनीहरूले आफ्नो उपस्थिति अनुसारको रकम लिएका थिए। गाविसहरू जिल्ला विकास समिति, सदरमुकामबाट निर्देशित थिए र जिल्ला विकास समितिका प्रमुख स्थानीय विकास अधिकारी थिए। २०४८, २०५८र २०६८ मा राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणनाद्वारा नेपालका गाविसहरूको जनसङ्ख्या र आवास विवरण उपलब्ध गराइएको थियो।
खारेज

गाउँ विकास समितिको संरचना २०७३ फागुन २७ गते भङ्ग गरी गाउँपालिकाले प्रतिस्थापन गरेको थियो। यसअघि नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७द्वारा पञ्चायत विघटन गरी गाउँ विकास समितिमा परिणत गरिएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस्

*नेपालका गाविसहरूको सूची
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

नेपाल सरकार सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय

श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार
श्रेणी:नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजनहरू
श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन
मिटर

मिटर अन्तर्राष्ट्रिय मापन प्रणालीमा (SI) लम्बाइको आधारभुत एकाई हो। पहिला समुद्री सतहमा भूमध्य रेखादेखि उत्तरी ध्रुबसम्मको लम्वाईको एक करोडौं भागलाई एक मिटर भनिन्थ्यो। मापविज्ञानको विकास हुदैं जादा यसको परिभाषा समय समयमा परिस्कृत भईरह्यो। सन् १९८३देखि यसको परिभाषा "प्रकाशले भ्याक्युममा १/२९९,७९२,४५८ सेकेण्डमा तय गर्ने दुरीको लम्बाई" तय भयो।
इतिहास

मेरिडायोनल परिभाषा

मिटर बार
अन्तर्राष्ट्रिय मापन प्रणाली
अन्य एकाई
हेर्नुहोस्

सन्दर्भ सामग्रीहरू
थप पढ्नुहोस

श्रेणी:एसआइ एकाइ
पर्यटन

को स्वयम्भूनाथ, विश्वसम्पदामा रहेको नेपालको एक पर्यटकीयस्थल ]]
, नेपालको लोकप्रिय पर्यटकीयस्थल]]
व्यापार, मनोरञ्जन वा रमाइलोका लागि गरिने यात्रालाई पर्यटन भनिन्छ। विश्व पर्यटन सङ्गठनको परिभाषा अनुसार पर्यटकले "आफ्नो सामान्य परिवृत्ति बाहिर, चौबीस (२४) घण्टाभन्दा बढी तर एक क्रमागत वर्षभन्दा कम समय, मनोरञ्जन, व्यापार र त्यस ठाउँमा आयश्रोत हुने क्रियाकलाप बाहेक अरू उद्देश्यका लागि यात्रा गरी बस्ने" मान्छेलाई जनाउँछ। विश्व समाजमा पर्यटन एक लोकप्रिय फुर्सदको मनोरञ्जनात्मक क्रियाकलाप भएको छ। सन् २००७ मा, ९० करोड ३० लाखभन्दा बढी अन्तराष्ट्रिय पर्यटकको आगमन भएको थियो, जुन सङ्ख्या २००६ को भन्दा ६.६% बढी हो। २००७ को अन्तराष्ट्रिय पर्यटन आय ८५६ अरब थियो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू
चोयु हिमाल

चोयु (अङ्ग्रेजी: Cho Oyu, वाइलि अनुवादमा तिब्बति: jo bo dbu yag; चिनियाँ: 卓奧有山, पिनयिन: Zhuó'àoyǒu Shān) विश्वको छैठौं हिमाल हो। यसको उचाइ ८,२०१ मिटर (२६,९०६ फिट) हो ।
प्रथम आरोहण

हर्वट टिची (Herbert Tichy)ले अन्य २ जना साथीहरू समावेश गरी आरोहण दल बनाए । सेप जोक्लर( Sepp Jockler) एक कुशल आरोही थिए। अर्का साथी हेल्मट हृयुवर्गर (Helmut Heuberger) ईन्स व्रक विश्वविद्यालयका भूगोलशास्त्री थिए। सरदार पासाङ्ग दाव माताहतमा रहेको सातजना शेर्पाहरू दलको सहयोगी थिए । तिनीहरूले आपतकालीन परिस्थितिको लागि दुइवटा अक्सीजन सिलिण्डर र केही उपचार सम्वन्धि उपकरण लगेका थिए। ५,५०० मिटरमा रहेको आधार शिविरवाट तिनीहरू वरफको ढिक्का हुादै माथि चढे। जेक्लर हिउा तथा पर्वतको अध्यय्नमा लागेका हुनाले चढाइको गति केही कम भएको थियो। यसले गर्दा टिचीको गति बढ्न सकेन। पासाङ्ग र अद्जिवा एकै घण्टामा हिम झरना हुदैं माथि लागे। टिची र पाचजना शेर्पाहरू ६,९८० मिटरको उचाइमा पुगेर IV शिविर स्थापना गरे। चिसो हावाले शिविरका पाल तथा आरोहीहरूलाई धक्का दिइरहेको थियो।

विहान ६ वजे टिची, जोक्लर र पासाङ्ग शिविरवाट तिव्र गतिमा चढाइ सरु गरे। करिब १२२० मिटरको चढाई पछि उनीहरू अपरान्ह ३ वजे गुम्बज आकारको चाक्लो उच्च समस्थिली शिखरमा पुगे। वषरा सुरू हुनुभन्दा पहिला ८००० मिटरको शिखरमा पुग्ने पहिलो सानो आरोहण दल यही थियो।

पर्वतारोहण इतिहासको तालिका
१९५२ -संयुक्त अधिराज्य) : ई. शिप्टनले अनुसान्धान दल पठाए।
१९५४ -अस्ट्रिया) : हवर्ट टिचीले आरोहण दलको नेतृत्व गरे। हर्वट टिची, सेप जोक्लर र पासाङ्ग दावा लामाले अक्टुवर १९मा विना अक्सीजन चो यू शिखरमा पुगे।

Herbert Tichy
हर्वट टिची १९१२मा जन्मेका थिए। उनले विश्वविद्यालयमा भूगर्वशास्त्र अध्ययन गरे। १९३६मा तिब्वतमा हिमाली भूगर्वअध्ययनको सोधलेख (Thesis) सम्पन्न गरी भियानामा विद्यावारिधि पुरा गरे। उनी तेलको भुगर्वविद भएपनि केही समयसम्म पत्रकार भै काम गरे। १९५३/५४ तिर हिउंदको समयमा उनी पासाङ्ग दावा लामा, आङ्जीवा र ग्याल्सन शेर्पाहरूको साथमा नीजि यात्रा गरे। यी चारजनाले ६,१०० मिटर उचाईका धेरै चुचुराहरू चढे र अझ वढी उचाई चढने सम्भावना वारे छलफल गरे। जनवरी १९५४मा अस्ट्रियावाट र्फकदा टिचीले चो यू पर्वत चढ्ने अनुमतिको लागि निवेदन दिएपछि अपि्रलमा अनुमति पाए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
यो पनि हेर्नुहोस

* बृहत हिमालय पदमार्ग
*याङ्ग्रा हिमाल
*कञ्चनजङ्घा हिमाल
*कुम्भकर्ण हिमाल
* बृहत हिमालय पदमार्ग


श्रेणी:हिमालहरू
श्रेणी:नेपालको भूगोल
श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू