JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
गुरुत्व बल

न्युटनको ब्रह्माण्डिय गुरूत्वको नियम अनुसार कुनै पनि दुई पिण्डहरूको बीचमा पैदाहुने आकर्षण बल।
आइजक न्यूटनले आफ्नो खोजले पत्ता लगाए कि सबै ग्रह र ताराहरु मात्रै होइन, प्रत्येक कणले एक अर्कालाई आफू तिर आकर्षित गर्छ । यो आकर्षणलाई नै गुरुत्वाकर्षण र त्यसले उत्पन्न हुने बल लाई गुरुत्वाकर्षणबल भनिन्छ ।
न्यूटन द्वारा प्रतिपादित गुरुत्वाकर्षण सम्बन्धी नियमलाई न्यूटनको गुरुत्वाकर्षण सम्बन्धी विश्वव्यापी नियम भनिन्छ । न्यूटनले गुरुत्व बल बस्तुको घनत्वोसँग सम्बन्ध रख्ने भन्ने कुरा पत्ता लगाएको थियो।
न्यूटनको गुरुत्वाकर्षण सम्बन्धी विश्वव्यापी नियम

कुनै दुई बस्तुहरु बिच उत्पन्न हुने गुरुत्वाकर्षण बल ती बस्तुहरु बिचको गुणनफल संग समानुपातिक हुन्छ। भने ती दुई बस्तुहरु बिचको केन्द्रहरू बिचको दुरीको वर्गसँग व्युत्करमानुपातिक हुन्छमानौँ कुनै दुई वस्तुको पिण्ड m१ र m२ छ । तिनीहरु बिचको दुरि r छ भने ति दुई बिचलाग्ने गुरुत्वाकर्षण बल (F):
100px|right|framed|न्यूटनको गुरुत्वाकर्षणको नियम

१.ति दुई वस्तुको को पिण्डहरूको गुणनफल सगँ समानुपातिक हुन्छ ।

:F\propto m1*m2

२.ति दुई वस्तुको दुरिको वर्ग सगँ व्युतक्रमानुपातिक हुन्छ ।


:F\propto 1/r^2

अर्थात,

:F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}\ ,

यहाँ G गुरुत्वाकर्षण स्थिर अङ्क हो । यसको मान यस प्रकार रहेको छ :
G = 6.67×10^{-11} Nm^2/kg^2
यो पनि हेर्नुहोस्

विकिपीडियाका अग्रज लेखक श्रीराम खड्का द्वारा रचित यी पृष्ट अनि पढ्नुहोस्:
गुरुत्वाकर्षण बल र गुरुत्व बलबिच फरक


श्रेणी:विज्ञान
ज्यामिति

परिचय

ज्यामिति गणितको एउटा महत्त्वपूर्ण हाँगा मानिन्छ जसमा आकार, नाप तौल र वस्तुको स्थानको विृस्तित अध्ययन गरिन्छ । अर्को शब्दमा भन्नु पर्दा रेखाहरू,कोणहरू र तिनबाट निर्मित आकृतिहरूको अध्ययन गर्ने विज्ञान पनि ज्यामिति हो ।
केही सामान्य आकारहरू जस्तै वृत, चर्तुभुज र त्रिभुज ज्यामितिमा अध्ययन गरिने महत्त्वपूर्ण आकारहरू हुन् । घन, वेलना र गोला जस्ता केही जटिल आकारहरू पनि यसमा अध्ययन गरिन्छ । यसको मदतबाट विभिन्न आकारहरूको क्षेत्रफल र परिमिति निकाल्न सकिन्छ साथसाथै ठोस वस्तुहरू जस्तै घन, वेलना र गोलाहरूको पनि सतहको क्षेत्रफल र आयतन निकाल्न सकिन्छ ।

उत्पति

यसको उत्पतिको बारेमा कुरा गर्दा यो सामान्य जमीनको नाप गर्ने प्रवृतिबाट सुरुवात भएको मानिन्छ । जसको मदतले गर्दा सामान्य स्तरका जनताहरूले सजिलै जमीनको नापन गर्न सक्थे । सामान्य सुरुवात भएपनि अहिलेको वर्तमान परिस्थितिमा यसको उपयोगिता र बिषयको अध्ययन बढ्दो क्रममा छ । ग्रीकका महान गणीतिज्ञ युक्लिडद्वारा ज्यामितिको पहिलो किताब लेखिएको थियो ।


श्रेणी:गणित
विकिरण

भ्याकुम(शुन्य)मा कुनै पनि तरङ्गहरू प्रसारणहुने प्रकृया।अरु प्रसारणहुने प्रकृयामा
*विकिरण
*सञ्चालन
*सम्वातन

श्रेणी:विज्ञान

विकिरण एक घटना हो जुन ऊर्जाको अन्तरिक्षमा प्रचार हुन्छ, या त सबोटोमिक कणहरूमा वा इलेक्ट्रोमैग्नेटिक तरंगहरूमा। यो प्रसार दुवै एक वैक्यूम र एक विशिष्ट माध्यम मार्फत हुन सक्छ। शब्द ल्याटिनबाट आएको हो रेडियटिओ जसको अर्थ 'चमक "हो। कडा अर्थमा शब्दले "उर्जा दिनु" भन्ने अर्थ राख्छ।

को विद्युत चुम्बकीय तरंगहरू तिनीहरूले एक विस्तृत स्पेक्ट्रम कभर। ती मध्ये हामी यूवी किरणहरू, एक्स रे र गामा किरणहरू उल्लेख गर्न सक्छौं। बीचमा subatomic कणहरु हामी अन्य मध्ये α कणहरु, β कणहरु र न्युट्रनहरुको उल्लेख गर्न सक्छौं।
ताप सञ्चालन

ठोस पदार्थहरूमा अणु अणु बीच तरङ्ग प्रसारण हुने प्रकृया।
ताप सञ्चालनको फुरियर नियम (Fourier's law)

thumb|ताप सञ्चालनको द्वितीय नियम अनुसार तापको प्रवाह केवल गरम वस्तुबाट चिसो वस्तुको तर्फ मात्र हुन सक्छ। फुरियर नियम (Fourier's law) अनुसार तापक्रम अन्तर, तापान्तर, दूरी तथा ताप प्रवाहको दर बीच सम्बन्ध स्थापित गर्छ ।

यदि तापको प्रवाह एउटा दिशामा भैरहेको छ भने, त्यो स्थायी अवस्था (स्टीडी स्टेट) मा,

: \frac{Q}{\Delta t} =\frac{k A}{x}(T_1 - T_2)

जहाँ:
: \frac{Q}{\Delta t}\, ईकाई समयमा स्थानान्तरित तापको मात्रा,
: k\, (o \lambda) ताप चालकता,
:A\, क्षेत्रफल
: (T_1 - T_2)\, तापक्रम अन्तर
: x\, तातो र चिसो बीचको दूरी।
फुरियर नियमको डिफरेन्शियल रूप

फुरियर नियम अनुसार कुनै माध्यम मा, कुनै बिन्दु मा, कुनै दिशामा प्रवाह भएको ताप उक्त दिशाको ताप प्रवणता (थर्मल ग्रेडिएण्ट)सँग समानुपातिक हुन्छ अर्थात:

: \mathbf{q} = - k {\nabla} T

जहाँ:
:\mathbf{q}: ईकाई क्षेत्रफलबाट प्रवाह भएको ताप (W m-2).
:k:ताप चालकता । (W m-1 K-1).
:{\nabla} T: पदार्थ भित्र कुनै दुई बिन्दुको तापको प्रवणता (ग्रेडिएण्ट) (K m-1).
केहि प्रचलित पदार्थहरुका ताप चालकता
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:तापको प्रसारण
बालचन्द्र शर्मा

बालचन्द्र शर्मा - क्रान्तिकारी, राजनीतिज्ञ, मन्त्री, प्राज्ञ, राजदूत, कवि, निबंधकार, उपन्यासकार, इतिहासकार, लेखक, आलोचक, शब्दकोशकार र अनुवादक

अखिलभारतीय नेपाली कांग्रेसका संस्थापक उपाध्यक्ष, नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसका संस्थापक महासचिव, नेपाल प्रजा परिषद्का अध्यक्ष, शिक्षामन्त्री , नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानका संस्थापक उपकुलपति बालचन्द्र शर्माको जन्म: इलाहबाद, भारतमा वि स १९७६ भाद्र कृष्ण अष्टमी तद्अनुसार १९ अगस्त १९९६ भई मृत्यु काठमान्डु, नेपाल २०३२ असार ७ तद्अनुसार जून २१, १९७५ भएको थियो। इतिहास, साहित्य, तथा राजनीति एवं अन्य विभिन्न विधाहरुमा उनले १६ वटा पुस्तक प्रकाशित गरे ।


प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

सात बच्चाहरुको बालकालमै सात मृत्यु पश्च्यात कृष्णष्टमीको शुभ मितिमा जन्मिएका शर्माको नामकरण भगवान कृष्णकै नाम मद्द्ये एकबाट गरियो । उनको प्रारम्भिक शिक्षा घरमै आफ्नै पिताले अमरकोष, लाघु सिद्धान्त कौमुदी र रघुवंष जस्ता संस्कृतको शास्त्रीय कृतिका साथ शुरू गरे । वि स १९८१ मा परिवारको बसाई बनारस सरेककोले शर्माले माध्यमिक शिक्षा हरिहर हाईस्कूलबाट पुरागरी वि स १९९८ बनारस ट्रेडिङ् कलेजबाट हिन्दी साहित्य रत्न र वि स २००३ मा बनारस हिंदू विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरे। यसरी उनको‌ संस्कृत, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषामा राम्रो पकड़ हुन पुग्यो।


युवावस्था र निजी जीवन

१८ वर्षको कलिलो उमेरमै शर्माले १० महिनाको अंतरालमा आफ्ना बुबाआमा दुवै गुमाए। एक वर्ष मात्र अगि वि.स. फाल्गुन २, १९९३ ( फेब्रुअरी १९३७) मा उनको विवाह कलैयाकी कुसुम कुमारी शर्मा सँग भएको थियो र वि.स. २०००मा पारिवारिक दवावमा उनले काठमाडौँकी सावित्री देवकोटासँग दोस्रो विवाह गरे । विवाहको डेढ वर्ष पछिनै सावित्री देवकोटाको क्षयरोगबाट मृत्यु भयो र शर्माको वैवाहिक जीवन कुसुम कुमारी शर्मासितै बित्यो र वहाँहरुबाट तीन सन्तान कल्पना कौशिक शर्मा , सुह्रद कौशिक शर्मा र चेतना कौशिक शर्मा जन्मिए ।

नेपाल पुकार, नवनेपालजस्ता पत्रिकाको सम्पादन गर्दै युगवाणीबाट आफ्ना वाणी व्यक्त गर्ने शर्माले २००७ साल अगाडि नै भाषा सेवा र देश सेवको अभियान थालेका थिए ।

नेपालको इतिहास लेखन र नेपाली साहित्यका एेतिहासिक समग्रीको अन्वेषणमा संलग्न रहेका बालभन्द्र शर्माको अन्वेषणात्मक साहित्य लेखन र्इश्वर बरालको जस्तै छ । प्रारम्भमा साहित्य र राजनीतिको एेतिहासिक सामग्री अन्वेषण गर्ने केममा जुटेका शर्माको एेतिहासिक शोधखोज ग्रन्थको नाम हो नेपालको एेतिहासिक विवेचना (२००८) । प्रस्तुत कृतिको प्रकाशनबाट एेतिहासिक सामग्रका अध्येताका रूपमा प्रतिष्ठापित हुन पुगेका शर्मालाई नेलको इतिहासको आधिकारिक ज्ञाताका रूपमा लिने गरिन्छ । उनका साहित्यिक कृतिहरू पनि अन्वेषणमूलक र विवेचनात्मक रहेका छन् । उनका अन्वेषणात्मक कृतिमा भानुभक्त (२०१४) रहेको छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू
लैनसिंह बाङ्देल

लैनसिंह बाङ्गदेल (वि.सं. १९८० - वि.सं. २०५९) नेपाली साहित्यकार तथा चित्रकार हुन्।
जीवनी

लैनसिंहको जन्म सन् १९२४ डिसेम्बर २१ तारिख (वि.सं. १९८१ साल पुस ७ गते) दार्जीलिङमा भएको हो। बाङ्गदेल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति समेत बने।
उनको वि.सं. २०१० साल वैशाख १९ गते पेरिसमा मानकुमारी क्षेत्रीसँग बिहे भयो। मानकुमारी लन्डनको रोयल फ्री अस्पतालमा स्टाफ नर्स थिइन्। बाङ्देलको उत्तराधिकारीका रूपमा डिना
बाङ्देल छिन्। उनको पुर्ख्यौली घर नेपालको खोटाङ्ग जिल्लामा पर्दछ। पछि उनी सानेपा, ललितपुरमा बसेका थिए।

उनको वि.सं. २०५९ साल असोज २९ गते निधन भयो ।
कृति

उनको पहिलो रचना सन् १९३८मा 'अमावस्याको रात्री' शीर्षकको कथा प्रकाशित भएको थियो। उनका उपन्यास/यात्रा संस्मरण चर्चित छन्।
उनका प्रकाशित कृतिहरूः
* मुलुक बाहिर (उपन्यास, वि.सं. २००४)
* माइतीघर (उपन्यास, वि. सं. २००५)
* लङ्गडाको साथी (उपन्यास)
* रेम्ब्रान्ट
* स्पेनको सम्झना (यात्रा संस्मरण, वि.सं. २०२१)
* यूरोपको चिठ्ठी यात्रा (संस्मरण, सन् १९९५)
* विश्वका ६ महान् कलाकार (जीवनी)
* प्राचीन नेपाली चित्रकला
* प्राचिन नेपाली चित्रकला मूर्तिकलाको इतिहास
* नेपाल चराहरू
सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति

* प्रभात (मासिक, सम्पादक)
* विश्व कथासङ्ग्रह (सन् १९४५, अनुवाद)
* विभिन्न पत्र -पत्रिकाहरूमा कथा ,कविता, लेख, निबन्ध आदि प्रकाशित
पुरस्कार

* गोरखा दक्षिणबाहु
* पृथ्वी प्रज्ञा पुरस्कार
* भूपालमानसिंह पुरस्कार
* उत्तमशान्ति पुरस्कार
* सरस्वती पुरस्कार
बाहिरी लिङ्कहरू

* लैनसिंह बाङदेलद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:नेपाली चित्रकारहरू
श्रेणी:कलकत्ता विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
पदार्थ

शास्त्रीय भौतिकी र सामान्य रसायनशास्त्रमा, पदार्थ कुनै यस्तो चिज हो जसको पिण्ड/द्रव्यमान हुन्छ र जसले आयतन द्वारा ठाउँ ओगट्‍‍‍‍छ । सबै दैनिक वस्तुहरू जसलाई छोइन्छ अन्ततः परमाणुहरू मिलेर बनेका हुन्छन्, जुन अन्तर्क्रिया गरिरहेका उप-आणविक कणहरू मिलेर बनेका हुन्छन्। दैनिक रूपमा हेस् वा वैज्ञानिक प्रयोगमा, सामान्यतया 'पदार्थ' यी चिजहरूले बनेका हुन्छन्: परमाणुहरु र तिनीहरू जे ले बनेका छन् र अरु कुनै कणहरू (वा कणहरूको संयोजन), जसको दुबै पिण्ड र आयतन छ। यद्यपि यसले पिण्ड नभएका कणहरू जस्तै फोटोनहरू, वा अन्य उर्जाका घटनाहरू वा प्रकाश वा ध्वनि जस्ता तरङ्गहरूलाई समावेश गर्दैन। पदार्थहरु विभिन्‍न रूपहरु(अवस्ताहरू)मा अवस्थित छन्। यसमा शास्त्रीय दैनिक अवस्ताहरू जस्तै ठोस, तरल, र ग्यास समावेश छन् – उदाहरणको लागि पानी बरफ, तरल पानी, र ग्यसियस् स्टीमको रूपमा अवस्थित छ – तर अन्य अवस्ताहरू पनि सम्भव छन्, यसमा सम्मिलित प्लाज्मा, बोस–आइन्स्टेन कंडेन्सेटस् , फर्मियोनिक कन्डेन्सेटहरू, र क्वार्क - ग्लून प्लाज्मा छन्।

पदार्थ भन्नाले समस्त वस्तुहरूले जसले ब्रह्माण्ड बनेको छ,त्यसलाई बुझाउछ। पदार्थका निम्न गुणहरू हुन्छन।

*तौल
*आयतन
प्रकार

पदार्थ दूई प्रकारका हुन्छन।

*तत्व
*यौगिक
पदार्थको तीन मौलिक अवस्था

पदार्धको मुख्य तीन स्थिति हुन्छन् । यी वाहेक, प्लाज्मा जस्ता अन्य विशेष अवस्था पनि भेटिएका छन् ।

*ठोस
*तरल
*वायु
*प्लाज्मा
श्रोतहरु

श्रेणी:विज्ञान
आकाश

right|thumb|300px|ऊंचाईबाट आकाशको दृष्य
कुनै पनि खगोलीय पिण्ड (जस्तै पृथ्वी)को वाह्य अन्तरिक्षको त्यो भाग जुन त्यस पिण्डको सतहबाट देखिन्छ, त्यही आकाश (गगन) हो। अनेकौँ कारणहरूले गर्दा यसलाई परिभाषित गर्न कठिन छ। दिनको उज्यालोमा पृथ्वीको आकाश गहिरो-नीलो रंगको सतह जस्तै प्रतीत हुन्छ जुन वायुको कणहरू द्वारा प्रकाशको प्रकीर्णनको परिणामस्वरूप घटित हुन्छ। जबकि रात्रिमा हामीलाई पृथ्वीबाट आकाश ताराहरूले भरियेको कालो रंगको सतह प्रतित हुन्छ।


श्रेणी:आकाश
श्रेणी:खगोल विज्ञान
क्षेत्रफल

कुनै तल (समतल वा वक्रतल)का द्वि-बीमीय (द्वि-आयामी) आकारका परिमाण (माप)लाई क्षेत्रफल भन्दछन्। जस क्षेत्रका क्षेत्रफलको कुरा गरिन्छ त्यो क्षेत्र प्रायः कुनै बन्द वक्र (closed curve)देखि घिरा हुन्छ। यसलाई प्राय: m२ (वर्ग मीटर)मा मापिन्छ।
क्षेत्रफलको एकाई

क्षेत्रफलका मापनका लागि प्रयुक्त केही प्रमुख एकाई यस प्रकार छन्:
: मेट्रिक
:: वर्ग मीटर (मी² वा m²) = SI व्युत्पन्न एकाई
:: एयर (are) (a) = १०० वर्ग मीटर
:: हेक्टेयर (hectare वा ha) = १०,००० वर्ग मी
:: वर्ग किलोमीटर ( किमी² वा km²) = १,०००,००० वर्ग मी
:: वर्ग फुट (square foot) = १४४ वर्ग इन्च (square inches) = ०.०९२९०३०४ वर्ग मी
:: वर्ग गज (square yard) = ९ वर्ग फीट = ०.८३६१२७३६ वर्ग मीटर
:: वर्ग मील (square mile) = ६४० एकड (acres) = २.५८९९८८११०३ वर्ग किमी (km²)
विभिन्न आकृतिहरूका क्षेत्रफलका सूत्र

right|200px| केही समतल आकृतीहरू


विसम बहुभुजहरू (irregular polygons)को क्षेत्रफल सर्वेयरका सूत्रद्वारा निकाल्न सकिन्छ।
यी पनि हेर्नुहोस्

* समाकलन
* आयतन
सन्दर्भ


वाह्य सूत्र

* क्षेत्रफलका सूत्र


श्रेणी:ज्यामिति
त्रिकोणमिति

त्रिकोणमिति गणितको एक शाखा हो। त्रिकोणमितिले त्रिभुजको भुजा र कोणको सम्बन्ध अध्यान गर्दछ। कुनै विज्ञान र यसले व्यवहारिक जीवनमा त्रिकोणमितिय उपयोगिताको पनि अध्यान गर्दछ।
त्रिकोणमिति अनुपात

त्रिकोणमितीय अनुपात एक समकोण त्रिभुजमा रहेको भुजाको अनुपात हो ।
कोण स्थानान्तरण सुत्र

:\sin (A \pm B) = \sin A \ \cos B \pm \cos A \ \sin B

:\cos (A \pm B) = \cos A \ \cos B \mp \sin A \ \sin B

:\tan (A \pm B) = \frac{ \tan A \pm \tan B }{ 1 \mp \tan A \ \tan B}

:\cot (A \pm B) = \frac{ \cot A \ \cot B \mp 1}{ \cot B \pm \cot A }
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:गणित
श्रेणी:ज्यामिति
त्रिभुज

{{Infobox Polygon
|name = त्रिभुज
|image = Triangle illustration.svg
|caption = A triangle
|edges = तीन
|schläfli = {3} (for equilateral)
|area = various methods;see below
|angle = 60° (for equilateral)}}

तिन वटा सरल रेखाहरु मिलेर वनेको वन्द आकृतिलाई नै त्रिभुज भनिन्छ । यसका तीन वटा भित्री कोणहरू पनि हुन्छन् । त्रिभुज भुजाको नापको आधारमा तीन प्रकारका हुने गर्दछन्:
भुजाको आधारमा

* समबाहु त्रिभुज - समान भुजा भएको त्रिभुजलाई सम्बाहु त्रिभुज भनिन्छ । यसको भित्री कोणको मान ६० डिग्री हुन्छ ।
* समद्विबाहु त्रिभुज - दुई ओटा भुजा बराबर भएको त्रिभुज समद्धिबाहु त्रिभुज हो। । यसको आधार रेखाबाट बनेको दुई ओटा भित्री कोणको मान बराबर डिग्रीको हुन्छ ।
* विषमबाहु त्रिभुज - तिनै भुजाको लम्बाई असमान हुन्छ । यसको कोणको मान पनि असमान डिग्रीको हुन्छ ।
कोणको नापको आधारमा

त्यस्तै कोणको नापको आधारमा ३ प्रकारको हुने गर्दन् ।
* न्यूनकोण त्रिभुज
* अधिककोण त्रिभुज
* समकोण त्रिभुज
सन्दर्भ सामग्रीहरू

यो पनि हेर्नुहोस्

श्रेणी:गणित
श्रेणी:ज्यामिती
समानान्तर चतुर्भुज

समानान्तर चतुर्भुज: जुन चतुर्भुजका सम्मुख भुजाहरू एकआपसमा समानान्तर हुन्छन्, त्यस्तो चतुर्भुजलाई नै समानान्तर चतुर्भुज भनिन्छ।
समानान्तर चतुर्भुजका केहि सुत्रहरू यस्ता छन्:

समानान्तर चतुर्भुजको क्षेत्रफल:आधार(b)×उचाइ(h)
समानान्तर चतुर्भुजको परिमिति:२(लम्बाई×उचाइ)
यसका केहि साध्यहरू यस प्रकार छन्:

साध्य १) समानान्तर चतुर्भुजका सम्मुख भुजाहरू र सम्मुख कोणहरू बराबर हुन्छन्।

साध्य २) सम्मुख भुजाहरू बराबर भएको चतुर्भुज समानान्तर चतुर्भुज हुन्छ।

साध्य ३) सम्मुख कोणहरू बराबर भएको चतुर्भुज समानान्तर चतुर्भुज हुन्छ।

साध्य ४) दुईओटा बराबर र समानान्तर रेखाखण्डका एकैतिरका छेउ छेउका बिन्दुहरू जोड्ने रेखाखण्डहरू पनि बराबर र समानान्तर नै हुन्छन्।

साध्य ५) बराबर र समानान्तर रेखाखण्डका विपरीततिरका छेउ छेउका बिन्दुहरू जोड्ने रेखाखण्डहरू आपसमा समद्धिभाजन हुन्छन्।

साध्य ६) समानान्तर चतुर्भुजका विकर्णहरू आपसमा समद्धिभाजन हुन्छन्।

साध्य ७) यदि कुनै चतुर्भुजका विकर्णहरू आपसमा समद्धिभाजन हुन्छन् भने उक्त चतुर्भुज समानान्तर चतुर्भुज हुन्छ।
सन्दर्भ सामग्री

श्रेणी:गणित
परमाणु

link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Helium_atom_QM.svg|right|thumb|नाभिक (गुलाबी) र इलेक्ट्रोन क्लाउड वितरण (कालो) चित्रण गर्दै, हीलियम परमाणुको दृष्टान्त। हीलियम-४ मा रहेको नाभिक (माथिल्लो दायाँ) वास्तविकतामा गोलाकार सममित छ र इलेक्ट्रोन क्लाउडसँग मिल्दोजुल्दो छ, जबकि अधिक जटिल नाभिकहरूको लागि यो सधैं हुँदैन। कालो पट्टी एक आन्गस्ट्रोम (१०-१० मिटर वा १०० पिकोमिटर) हो।
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bohr_atom_animation_2.gif|right|thumb|परमाणुको बोहर मोडल, चित्रमा एक इलेक्ट्रोनले तत्काल "क्वान्टम लीप" बनाउँछ र एक कक्षाबाट अर्कोमा जान्छ। यो मोडेल चलनबाट हराएको छ।
एक परमाणु साधारण पदार्थको सबैभन्दा सानो घटक एकाई हो जसमा रासायनिक तत्वको गुणहरू हुन्छ। प्रत्येक ठोस, तरल, ग्यास, र प्लाज्मा तटस्थ वा आयनित परमाणु मिलेर बनेको छ। परमाणु एकदम सानो हुन्छ; नमुना आकारहरू १०० पिकोमिटरको आसपास हुन्छन् (१ × १०-१० मिटर, एक मिलिमिटरको दस लाखौं भाग, वा १/२५,४०,००,००० इन्च)। तिनीहरू यति सानो छन् कि शास्त्रीय भौतिकविज्ञानको प्रयोग गरेर उनीहरूको व्यवहारको सही भविष्यवाणी गर्न सम्भव छैन (जस्तै यदि परमाणु गुच्चाहरु का आकारका भएका भए कस्तो चाल देखाउथे)। यो क्वान्टमको प्रभावहरुको कारणले हो। हालको आणविक मोडलहरूले यस ब्यवहारलाई राम्रोसँग व्याख्या गर्न र अनुमान गर्न क्वान्टम सिद्धान्तहरूको प्रयोग गर्दछन् ।
श्रेणी:विज्ञान
अग्नीप्रसाद सापकोटा

अग्निप्रसाद सापकोटा प्रतिनिधि सभा सभामुख थिए । सिन्धुपाल्चोक-२ बाट निर्वाचित एकीकृत नेकपा माओवादीका संविधान सभा सदस्य अग्निप्रसाद सापकोटा उक्त पार्टीका केन्द्रीय सदस्य पनि थिए । संविधान सभा निर्वाचनमा आफ्ना प्रतिस्पर्धीलाई धेरै मतान्तरले जित्ने १० जनामध्ये सापकोटा एक हुन्। उनी सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको कुभिन्डेमा २०१६ फागुन २४ गते धनपति र तीलमाया सापकोटाको कोखबाट जन्मेका थिए । पूर्वशिक्षक सापकोटाले समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर तहसम्म अध्ययन गरेका छन् । तत्कालीन नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र) बीच एकता भएर बनेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का स्थायी समिति सदस्य एवम् सङ्घीय संसदको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिअन्तर्गतको उपसमितिका संयोजकसमेत रहेका सापकोटा तत्कालीन नेकपा (माओवादी केन्द्र) का प्रवक्तासमेत थिए। प्रचण्डका नजिकका नेता मानिने सापकोटालाई पार्टीको प्रभावशाली नेताको रूपमा पनि हेर्ने गरिन्छ।

२०३० सालमा विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिक यात्रा थालेका सापकोटा २०५१ सालमा पार्टीको केन्द्रीय सदस्य बनेका थिए। माओवादी सरकारबीच भएको दोस्रो वार्तामा वार्ता टोलीका सदस्य सापकोटाले १५ वर्ष सम्म शिक्षण पेशा अपनाएका थिए।

सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको जनजागृति माविका पूर्वप्रधानाध्यापक सापकोटाले शिक्षण पेसा छोडेर पूर्णकालीन राजनीतिक कार्यकर्ता बनेका थिए। २०४८ सालमा संयुक्त जनमोर्चा नेपालको तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिए पनि त्यतिबेला उनी पराजित भए। सापकोटाकी श्रीमती तारादेवी पनि माओवादीको क्षेत्रीय सदस्य हुन्।
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपालका सूचना तथा सञ्चार मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू
श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका मानिसहरू
विनोद पहाडी

विनोद पहाडी पत्रकारिता र दलित आन्दोलनमा संलग्न राजनितिक नेता हुन। विसं २०४४ देखि अखिल छैठौंबाट राजनीतिमा लागेका पहाडी जनमोर्चा रूपन्देही सदस्य तथा उत्पीडित दलित जातीय मुक्ति समाजका महासचिव पनि भए।

उनी लुम्विनी दैनिकको हकरदेखि सम्पादक पनि बने। त्यसपछि उनी नयाँ चुनौती, नेपाली मञ्च र काठमाडौँ पत्रको सम्पादक बने। अभागी नामले चिनिने पहाडीले शिक्षाशास्त्रमा स्नातक गरेका छन्। पाल्पा भुवनपोखरी -९ गोखुङ्गामा जन्मिएका पहाडीको परिवारले बाजेको पालासम्म लुगा सिलाएर 'बाली घरे प्रथा' अन्तर्गत जीविकोपार्जन गरे पनि उनका बुबा नेपाली सेनामा थिए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
देवेन्द्रप्रसाद पटेल

देवेन्द्रप्रसाद पटेल नेपालका राजनितिक नेता हुन्। संविधान सभा निर्वाचनमा रौतहट ६ मा तत्कालीन माओवादीका सभासद् देवेन्द्रप्रसाद पटेलले नेकपा एमालेका माधव नेपाललाई पराजित गरेका थिएर माओवादीको विवादास्पद भातृ सङ्गठन यङ कम्युनिस्ट लिगका केन्द्रीय सदस्य पटेलको जन्म २०२८ साल मङ्सिर २२ गते रमौली बैरिया -७ बैराजपुरमा भएको हो। आमा फुलमादेवी र रामअवतारका छोरा पटेल सामान्य किसानमा परिवारमा हुर्किएका हुन्।

सदरमुकाम गौरदेखि ३० किलोमिटर उत्तरमा रहेको गाउँमा जन्मिएका पटेलले २०५४ सालदेखि विद्यार्थी राजनीति सुरू गरेका थिए। पटेलले २०५८ सालदेखि माओवादीको सैन्य संरचना जनमुक्ति सेनामा रहेर काम गरेर सेक्सन कमाण्डरदेखि कम्पनी कमाण्डरसम्म भए। पार्टी भित्र भुषण उपनामले चिनिने पटेल विसं २०७४ को निर्वाचनमा धनलाल ठोकरसँग पराजित भए।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
दीनानाथ शर्मा

दीनानाथ शर्मा बाग्लुङ जिल्लाबाट प्रतिनिधित्व गर्ने माओवादी सभासद् तथाएकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)को केन्द्रीय सदस्य तथा प्रवक्ता पनि हुनुहुन्छ। शर्मा ०२३ देखि वाम राजनीतिमा लाग्नुभएको थियो। लामो सयमसम्म मोहनविक्रम सिंहको मसालमा रहनुभएका शर्मा मसालको प्रवक्ताको रूपमा पनि लामो समयसम्म काम गर्नुभयो। ०४२ बैशाख २ देखि भूमिगत राजनीतिमा होमिनुभएका शर्माले ०४६ चैत २७ सम्म भूमिगत राजनीति जीवन बिताउनुभएको थियो। दीनानाथ शर्मा जनयुद्धको उत्कर्षतिर मोहनविक्रम सिंहलाई छाडेर माओवादीमा प्रवेश गर्नुभएको थियो। लामो समयसम्म माओवादीको प्रवासमा काम गर्नुभएका शर्मा अन्तरिम व्यवस्थापिकामा माओवादी दलको प्रमुख सचेतक हुनुभएको थियो। १८ वर्षसम्म शिक्षण पेशा गर्नुभएका शर्मा प्रधानमन्त्री डा बाबुराम भट्टराईको मन्त्रिमण्डलमा शिक्षामन्त्री हुनुभयो।

बाग्लुङ जिल्ला, अमलाचौर-७, गहतेरा भन्ने गाउँमा विक्रम सम्बत् २००३ साल साउन ४ गते शुक्रबार (१९ जुलाई १९४६) शशिधर र यशोदा पाध्याको छोराको रूपमा निम्न मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मनुभएका शर्माले औपचारिकरूपमा कला र शिक्षाशास्त्रबाट स्नातक हुनुहुन्छ। दुई छोरा र ३ छोरी छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
एकराज भण्डारी

एकराज भण्डारी माओवादीको समानुपातिक तर्फका सभासद् पेशाले वकील हुनुहुन्छ। २०३६ साल देखि वाम राजनीतिमा लागे पनि भण्डारीले सक्रिय राजनीतिको सुरूवात २०४७ साल देखि सुरू गर्नुभएको हो। कानुनमा स्नातक र राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर भण्डारी केही समय सरकारी जागीरे पनि हुनुहन्थ्यो। जनयुद्ध थालनीपछि अर्धभूमिगतरूपमा काम गरेका भण्डारी २०६० साल देखि भने पूर्ण भूमिगत हुनुभएको थियो।

विराज उपनामले चिनिने भण्डारीका छोरा विपीन भण्डारी २०५९ साल असार ३ गतेदेखि बेपत्ता हुनुहुन्छ। बेपत्ता परिवारका पूर्व अध्यक्ष भण्डारी पार्टीका एजेण्डा सँगसँगै बेपत्ताहरूलाई खोज्ने अभियान पनि थप सक्रिय हुने बतउनुहुन्छ। २०१६ चैत १५ गते थारमारे ४ बाघचौरमा सामान्य किसान परिवारमा भण्डारीको जन्म भएको हो। उहाँकी श्रीमती शान्ता पनि काठमाडौंं महिला सङ्घ क्रान्तिकारीकी सदस्य हुनुहुन्छ। भण्डारी माओवादी नेवा राज्य समितिको सदस्य पनि हुनुहुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
व्याकरण

कुनै पनि भाषाका अङ्ग प्रत्यंगको विश्लेषण तथा विवेचन गर्ने माध्यमलाई व्याकरण भनिन्छ। व्याकरण त्यो विद्या हो जसद्वारा कुनै पनि भाषा शुद्ध बोल्न, शुद्ध पढ्न र शुद्ध लेख्न सकिन्छ। सबै भाषामा लेख्न, पढन र बोल्नका निम्ति निश्चित नियम हुन्छन् भाषाको शुद्धता र सुंदरता बनाउन ती नियमहरूको पालना गर्नु आवश्यक हुन्छ। ती नियम पनि व्याकरणका अंतर्गत आउँछन्। व्याकरण भाषा अध्ययनको महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो।
विभिन्न व्याकरण

*नेपाली व्याकरण
*संस्कृत व्याकरण
*नेपाली भाषा
सन्दर्भ

बाह्य लिङ्कहरू

श्रेणी:व्याकरण
श्रेणी:लेखन

* हिन्दी व्याकरण
*Kerala Lottery Ticket
इन्द्रजीत थारु

इन्द्रजीत थारु नेपाली काग्रेसका नेता एवं पूर्व गृहमन्त्री खुमबहादुर खड्कालाई दाङ -१बाट पराजित गरेर चर्चामा आएका माओवादीका युवा नेताको जन्म गोबरडिहा - ८ गोबरडिहामा भएको हो।

सामान्य थारु परिवारमा जन्मेका थारुले आइ ए तहसम्मको औपचारिक अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ। २०५० सालदेखि विद्यार्थी राजनीतिमा लागेका थारु २०५४ सालमा एरिया सदस्य हुँदै २०५९ सालमा दाङ जिल्लाको जनसरकार प्रमुख हुनुभएको थियो।

दाङको सहइन्चार्ज एवं क्षेत्रीय ब्युरो सदस्य भएका थारु अन्तरिम संसदमा पनि सदस्य हुनुहुन्थ्यो। थारुका बुबा इन्टरप्रसाद र आमा काशीदेवी परशुनारायणका कमैया हुनुहुन्थ्यो। चुनाव हुनु २ दिनअघि चैत २६ गते लमहीमा गोली चल्दा थारुका ७ जना कार्यकर्ताको ज्यान गएको थियो।

थारु राष्टिय मुक्ति मोर्चाका महासचिव एवं उपाध्यक्ष तथा थारुवान राज्य समितिका सदस्य पनि हुनुहुन्छ। माओवादीले जन आकांक्षा अनुसार काम गरी देशमा परिवर्तन गर्छ भन्ने विश्वासले जनताले आफूलाई विजय बनाएको थारुको धारणा छ। संविधानसभामा माओवादी घोषणापत्र अनुसार शोषित वर्गको हितमा र आदीवासीहरूको पक्षमा आवाज उठाउने आफ्नो लक्ष्य रहेको थारु बताउनुहुन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
जनार्दन शर्मा

जनमुक्ति सेना नेपालका चारजना डेपुटी कमाण्डरमध्ये एक जनार्दन शर्मा प्रभाकर सभासद् र माओवादीका केन्द्रीय सदस्य पनि हुनहुन्छ। २०४८ सालमा जनमोर्चा नेपालको तर्फबाट सांसद उठेका जनार्दन संविधानसभामा रुकुमको सोही २ नं क्षेत्रबाट संविधान सभामा विजयी हुनुभएको हो। माओवादीको कुशल सङ्गठन र जनताले पार्टी प्रति गरेको विश्वास नै आफ्नो विजयको कारण रहेको शर्माको भनाई छ।

शर्माका बाबु स्कन्द शर्मा रुकुममा कम्युनिष्ट पार्टीलाई संस्थागत गर्नेमध्येका एक हुनुहुन्थ्यो। राजनीतिक परिवारमा हुर्केका शर्मा २०३४ सालदेखि नै राजनीतिमा लाग्नु भएको हो। जनयुद्धको समयमा कहिले सेना कहिले सङ्गठन गर्दै धेरै समय सेती महाकालीतिर बिताएको शर्माले जानकारी दिनुभयो। प्लाटुन, बटालियन कमिसार हुदै डिभिजन कमाण्डर ७ वटा डिभिजन भएपछि प्रभाकर डेपुटी कमा४८डर हुनुभएको थियो।

उहाँकी श्रीमती लक्ष्मी पौडेल पनि माओवादीकी राज्यसमितिकी सदस्य हुनुहन्छ। नाच्ने गाउन खप्पिस शर्माले २०४६ सालमा नाचे गाएकै आधारमा शान्ति सुरक्षा ऐन अन्तर्गत जेलमा थुनिनु भएको थियो। शिक्षा शास्त्रमा स्नातक तहसम्म अध्ययन गरेका शर्मा धेरै वर्षसम्म सेती महाकालीको इन्चार्ज भएर सुदूर पश्चिममा काम गर्नु भएको थियो।
मन्त्री यात्रा

शान्ति तथा पुननिर्माण मन्त्री

उर्जामन्त्रीको कार्यकाल

पुष्पकमल दाहालको प्रधानमन्त्रीकालमा शर्मा उर्जामन्त्री हुँदा कुलमान घिसिङलाई नेपाल विद्युत प्राधिकरणको प्रबन्ध निर्देशक नियुक्त गरे र काठमाडौंको लोडसेडिङ अन्त्य गरे ।
गृहमन्त्री

अर्थमन्त्री

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले गरेको प्रतिनिधिसभा विघटनलाई संविधान विपरित भएको ठहर गर्दै सर्वोच्च अदालतले बि.सं. २०७८ असार २८ मा शेरबहादुर देउवालाई नियुक्त गर्न राष्ट्रपति कार्यलयको नाममा परमादेश जारी गरेको थियो। सो आदेश पछि बनेको देउवा मन्त्रिपरिषद् मा शर्मा अर्थमन्त्री बनेका थिए।
सन्दर्भ

श्रेणी:जीवनी
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरूश्रेणी:नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित नेपालीहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपालका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका गृहमन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका अर्थमन्त्रीहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू