JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
असम

असम () उत्तरपूर्वी भारतको एक राज्य हो, जुन पूर्वी हिमालयको दक्षिणमा ब्रह्मपुत्र र बाराक नदी उपत्यकाको किनारमा अवस्थित भित्रि तराइ हो। असमले ७८,४३८ वर्ग किलोमिटर (३०,२८५ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। यो राज्य क्षेत्रफलको आधारमा उत्तरपूर्वी भारतको दोस्रो ठुलो राज्य हो र जनसङ्ख्याको गणितले सबैभन्दा ठुलो राज्य हो, जहाँ ३.१ करोड भन्दा बढी बासिन्दाहरू छन्। यस राज्यको उत्तरमा भुटान र अरुणाचल प्रदेशले घेरेको छ। पूर्वमा नागाल्यान्ड र मणिपुर; दक्षिणमा मेघालय, त्रिपुरा, मिजोरम र बङ्गलादेश; र पश्चिम बङ्गाल सिलिगुडी करिडोर हुँदै पश्चिममा, २२ किलोमिटर चौडा (१४ माइल) भूमिको पट्टी हो जसले राज्यलाई बाँकी भारतसँग जोड्दछ। असमिया असमको आधिकारिक भाषा हो।

यस राज्यमा ३५ जिल्लाहरू छन् जसमा ५ विभाजनहरू छन्। गुवाहाटी (राज्यको राजधानी दिसपुर सहित) उत्तरपूर्वी भारतको सबैभन्दा ठुलो सहर हो। असमिया चिया र असमिया रेशमको लागि चिनिन्छ। असममा एकसिङ्गे भारतीय गैँडाका साथै अर्ना, पुड्के बँदेल, बाघ र विभिन्न प्रजातिका एसियाली चराहरू पाइन्छन् र यसले एसियाली हात्तीका लागि अन्तिम जङ्गली बासस्थानहरू मध्ये एक प्रदान गर्दछ। असमिया अर्थव्यवस्थालाई काजिरङ्गा राष्ट्रिय निकुञ्ज र मानस राष्ट्रिय निकुञ्ज, जुन विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू हुन्, मा वन्यजीव पर्यटनद्वारा सहयोग गरिएको छ।
भूगोल

असमको एउटा महत्त्वपूर्ण भौगोलिक पक्ष यो हो कि यसमा भारतका छवटा भौगोलिक विभाजनहरू मध्ये तीन समावेश छन् - उत्तरी हिमालय (पूर्वी पहाडहरू), उत्तरी मैदानहरू (ब्रह्मपुत्र मैदान) र दख्खन पठार (कार्बी आङ्गलोङ)। ब्रह्मपुत्र नदी असममा बग्ने भएकोले यहाँको हावापानी चिसो हुन्छ र महिनाको अधिकांश समय वर्षा हुन्छ। भू-रूपी अध्ययनहरूले निष्कर्ष निकालेको छ कि असमको जीवन रेखा ब्रह्मपुत्र हिमालयभन्दा पुरानो नदी हो, जुन बढ्न थालेदेखि नै स्थापित भएको छ। अरुणाचल प्रदेशमा ठाडो खोचहरू र तीव्र बग्ने नदी असममा प्रवेश गर्छ, एक चुच्चो नदी बन्छ (कहिलेकाहीँ १० माइल/१६ किलोमिटर चौडा) र सहायक नदीहरू सहित, बाढी मैदान बनाउँछ (ब्रह्मपुत्र उपत्यका: ५०-६० माइल/८०-१०० किलोमिटर चौडा, ६०० माइल/१००० किलोमिटर लामो)।

सहरी केन्द्रहरूमा गुवाहाटी समावेश छ, जुन विश्वका १०० द्रुत गतिमा बढ्दो सहरहरू मध्ये एक हो। गुवाहाटीलाई "उत्तर-पूर्वी भारतको प्रवेशद्वार" पनि भनिन्छ। सिलचर, (बराक उपत्यकामा) असमको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो र व्यापारको एक महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो। अन्य ठुला शहरहरूमा तेल र प्राकृतिक ग्यास उद्योग केन्द्र डिब्रुगढ समावेश छ।
जनसाङ्ख्यिकी

२००१ मा असमको कुल जनसङ्ख्या २ करोड ६६ लाख ६० हजार थियो जसमा ४९ लाख १० हजार घरपरिवार थिए। कामरूप, नगाँव, सोनितपुर, बारपेटा, धुबरी, दराङ र 'कछर जिल्लाहरूमा जनसङ्ख्याको सांद्रता बढी अभिलेख गरिएको थियो। असमको जनसङ्ख्या २००६ मा २ करोड ८६ लाख ७० हजार र २०११ मा ३ करोड ५७ लाख अनुमान गरिएको थियो र २०२१ सम्ममा ३ करोड ४१ लाख ८० हजार र २०२६ सम्ममा ३ करोड ५६ लाख पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

२०११ को जनगणना अनुसार, असमको कुल जनसङ्ख्या ३१,१६९,२७२ थियो। राज्यको कुल जनसङ्ख्या विगत दश वर्षमा १६.९३% को वृद्धि दरका साथ २६,६३८,४०७ बाट बढेर ३१,१६९,२७२ पुगेको छ।
धर्म

२०११ को जनगणना अनुसार, ६१.४७% हिन्दु र ३४.२२% मुस्लिम थिए। अनुसूचित जनजाति र जातिको जनसङ्ख्यामा क्रिश्चियन अल्पसङ्ख्यकहरू (३.७%) पाइन्छन्।
भाषा

असमिया र बोडो राज्यका आधिकारिक भाषाहरू हुन्, मणिपुरी होजाई जिल्ला र बाराक उपत्यकाका तीनवटै जिल्लाहरूमा आधिकारिक भाषा हो, जबकि बाराक उपत्यकाका तीन जिल्लाहरूमा बङ्गाली आधिकारिक भाषा हो, जहाँ सिलेटी सबैभन्दा बढी बोलिन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारत
जम्मु र कश्मीर

जम्मु र कश्मीर भारतको पूर्व राज्य र बृहत् कश्मीर भुभागको दक्षिणी र दक्षिणपूर्वी भाग ओगटेको क्षेत्र हो। जम्मु र कश्मीर सन् १९५४ देखि सन् २०१९ सम्म भारतको आधिकारिक राज्यको रूपमा रहेको थियो। २०औँ शताब्दीको मध्यदेखि विवादित रहेको यो भुभागको उत्तरी क्षेत्र (पाक अधिकृत कश्मीर) अर्थात आजाद कश्मीरमाथि पाकिस्तानको अधिकार रहेको छ भने अक्साई चिनमाथि चीनको अधिकार रहेको छ। भारत सरकारले कश्मीर क्षेत्रको भूभाग माथि पाकिस्तान र चीनद्वारा गरिएको नियन्त्रणलाई गैरकानुनी मान्दै आएको छ भने पाकिस्तानले भारतको जम्मु र कश्मीर क्षेत्रलाई विवादित क्षेत्र मान्दै आएको छ। यहाँको आधिकारिक भाषा अङ्ग्रेजी तथा उर्दु रहेको छ।
इतिहास
संस्कृति
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:एसियाका विवादित क्षेत्रहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीर
कर्नाटक

कर्नाटक भारतको दक्षिणपश्चिमी क्षेत्रमा अवस्थित एक राज्य हो। राज्य पुनर्गठन ऐन पारित भएपछि यो १ नोभेम्बर १९५६ मा मैसुर राज्यको रूपमा गठन भएको थियो र १९७३ मा यसको नाम कर्नाटक राखिएको थियो। यो राज्य पश्चिममा लक्षद्वीप सागर, उत्तरपश्चिममा गोवा, उत्तरमा महाराष्ट्र, उत्तरपूर्वमा तेलङ्गाना, पूर्वमा आन्ध्र प्रदेश, दक्षिणपूर्वमा तमिलनाडु र दक्षिणपश्चिममा केरलसँग जोडिएको छ। २०११ को जनगणनामा ६,११,३०,७०४ बासिन्दाहरू भएको कर्नाटक जनसङ्ख्याको गणितले आठौँ ठुलो राज्य हो, जसमा ३१ जिल्लाहरू छन्। १५,२५७,००० बासिन्दाहरू भएको, राज्यको राजधानी बेङ्गलोर कर्नाटकको सबैभन्दा ठुलो सहर हो।

कर्नाटक एक मात्र दक्षिणी राज्य हो जसको चार दक्षिणी भारतीय भगिनी राज्यहरूसँग भूमि सीमा छ। यो राज्यले १९१,७९१ वर्ग किलोमिटर (७४,०५१ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ, वा भारतको कुल भौगोलिक क्षेत्रफलको ५.८३ प्रतिशत हो। यो क्षेत्रफलको गणितले छैटौँ ठुलो भारतीय राज्य हो। भारतको शास्त्रीय भाषाहरू मध्ये एक, कन्नड, राज्यको सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने र आधिकारिक भाषा हो। बोलिने अन्य अल्पसङ्ख्यक भाषाहरूमा उर्दु, कोङ्कणी, मराठी, तुलु, तमिल, तेलगु, मलयालम, कोडावा र बेरी समावेश छन्। कर्नाटकमा भारतका केही गाउँहरू पनि छन् जहाँ संस्कृत मुख्यतया बोलिन्छ।
भूगोल

राज्यमा तीन प्रमुख भौगोलिक क्षेत्रहरू छन्:

# करावली र तुलुनाडुको तटीय क्षेत्र
# पश्चिमी घाटहरू मिलेर बनेको पहाडी मालेनाडु क्षेत्र
# दक्खिन पठारको मैदानी क्षेत्र मिलेर बनेको बयालुसीम क्षेत्र

कर्नाटकमा चार ऋतुहरू हुन्छन्। जनवरी र फेब्रुअरीमा जाडो पछि मार्च र मे बीचमा गर्मी, जुन र सेप्टेम्बर बीचमा मनसुन ऋतु र अक्टोबरदेखि डिसेम्बरसम्म मनसुनपछिको मौसम हुन्छ।

कर्नाटक विभिन्न प्रकारका वन्यजन्तुहरूको घर हो। यसमा ३८,७२० वर्ग किलोमिटर (१४,९५० वर्ग माइल) को अभिलेख गरिएको वन क्षेत्र छ जुन राज्यको कुल भौगोलिक क्षेत्रफलको १२.३% हो। यी वनहरूले भारतको २५% हात्ती र १०% बाघ जनसङ्ख्यालाई समर्थन गर्छन्। कर्नाटकका धेरै क्षेत्रहरू अझै अन्वेषण गरिएको छैन, त्यसैले वनस्पति र जीवजन्तुका नयाँ प्रजातिहरू समय समयमा भेटिन्छन्। जैविक विविधताको आकर्षण केन्द्र, पश्चिमी घाटमा कर्नाटकको पश्चिमी क्षेत्र समावेश छ।
जनसाङ्ख्यिकी

भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, कर्नाटकको कुल जनसङ्ख्या ६१,०९५,२९७ थियो जसमध्ये ३०,९६६,६५७ (५०.७%) पुरुष र ३०,१२८,६४० (४९.३%) महिला थिए, अर्थात् प्रत्येक ९७३ महिलाको लागि १००० पुरुष थिए। यो २००१ को जनसङ्ख्याको तुलनामा १५.६०% वृद्धि हो। जनसङ्ख्या घनत्व प्रति वर्ग किमी २ मा ३१९ थियो र ३८.६७% मानिसहरू सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्थे। साक्षरता दर ७५.३६% थियो जसमा ८२.४७% पुरुष र ६८.०८% महिला साक्षर थिए।

कन्नड कर्नाटक राज्यको आधिकारिक भाषा हो, २०११ सम्म यसको जनसङ्ख्याको ६६.४६% को मातृभाषाको रूपमा र यो भारतको शास्त्रीय भाषाहरू मध्ये एक हो। उर्दु दोस्रो ठुलो भाषा हो, जुन जनसङ्ख्याको १०.८३% ले बोल्छ, र तटीय क्षेत्र बाहिरका मुस्लिमहरूको भाषा हो। तेलगु (५.८४%) आन्ध्र प्रदेश र कर्नाटकको सिमानामा रहेका क्षेत्रहरू साथै बेङ्गलोरमा प्रमुख भाषा हो, जबकि तमिल (३.४५%) बेङ्गलोर र कोलार जिल्लाको प्रमुख भाषा हो। मराठी (३.२९%) महाराष्ट्रको सिमानामा रहेका उत्तर कन्नड, बेलगाम र बिदार जिल्लाका क्षेत्रहरूमा केन्द्रित छ। उत्तर कर्नाटकभरि छरिएका लम्बाडीहरूले लम्बाडी बोल्छन्, जबकि बेङ्गलोरमा हिन्दी बोलिन्छ। तुलु (२.६१%), कोङ्कणी (१.२९%), र मलयालम (१.२७%) सबै भाषिक रूपमा विविध तटीय कर्नाटकमा पाइन्छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*
* आधिकारिक पर्यटन स्थल

; सामान्य जानकारी
*
*
*
*



श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:दक्षिण भारत
मध्य प्रदेश

मध्य प्रदेश मध्य भारतको एक राज्य हो। यसको राजधानी भोपाल हो, र सबैभन्दा ठुलो सहर इन्दौर हो, जबलपुर, उज्जैन, ग्वालियर, सागर, सतना, नर्मदापुरम, शहडोल, रेवा र मोरेना अन्य प्रमुख सहरहरू हुन्। मध्य प्रदेश क्षेत्रफलको आधारमा दोस्रो ठुलो भारतीय राज्य र ७२ मिलियन भन्दा बढी बासिन्दा भएको जनसङ्ख्याको आधारमा पाँचौँ ठुलो राज्य हो। यसले उत्तरपूर्वमा उत्तर प्रदेश, पूर्वमा छत्तीसगढ, दक्षिणमा महाराष्ट्र, पश्चिममा गुजरात, र उत्तरपश्चिममा राजस्थान राज्यहरूसँग सीमा जोडेको छ।

चन्द्रगुप्त मौर्यले उत्तरी भारतलाई जितेर मौर्य साम्राज्य स्थापना गरे, जसमा सम्पूर्ण आधुनिक मध्य प्रदेश समावेश थियो। मौर्य शासकहरूमध्ये सबैभन्दा ठुलो अशोकले यसलाई जितेका थिएँ, यस क्षेत्रलाई बलियो नियन्त्रणमा ल्याए। मौर्य साम्राज्यको पतन पछि, इस्वी संवत् १ देखि तेस्रो शताब्दीमा यस क्षेत्रलाई शक, कुषाण, सातवाहन र धेरै स्थानीय वंशहरू बीच प्रतिस्पर्धा गरिएको थियो।

मध्ययुगीन कालमा राजपूत वंशहरूको उदय देखियो, जसमा मालवाका परमारहरू र बुन्देलखण्डका चन्देलहरू समावेश थिएँ। चन्देलहरूले खजुराहोमा राजसी हिन्दु-जैन मन्दिरहरू निर्माण गरे, जसले मध्य भारतमा हिन्दु मन्दिर वास्तुकलाको चरम प्रतिनिधित्व गर्दछ। यस समयमा उत्तरी र पश्चिमी मध्य प्रदेशमा गुर्जरा-प्रतिहार वंशको पनि प्रभुत्व थियो।
भूगोल

राज्यले नर्मदा नदीलाई फैलाएको छ, जुन विन्ध्य र सतपुरा पर्वत शृङ्खलाहरू बीच पूर्व र पश्चिम बग्छ; यी शृङ्खलाहरू र नर्मदा भारतको उत्तर र दक्षिणका बीचको परम्परागत सीमाहरू हुन्। मध्य प्रदेशको उच्चतम बिन्दु धुपगढ हो, जसको उचाइ १,३५० मिटर (४,४२९ फिट) छ। राज्यको पश्चिममा गुजरात, उत्तरपश्चिममा राजस्थान, उत्तरपूर्वमा उत्तर प्रदेश, पूर्वमा छत्तीसगढ र दक्षिणमा महाराष्ट्रले सीमा जोडेको छ।

मध्य प्रदेश राज्य ५२ जिल्लाहरू मिलेर बनेको छ, जसलाई १० मण्डलहरूमा समूहबद्ध गरिएको छ। २०२० सम्म, राज्यमा ५२ जिल्ला पञ्चायतहरू, ३७६ तहसील, ३१३ जनपद पञ्चायतहरू, र २३०४३ ग्राम (गाउँ) पञ्चायतहरू छन्। राज्यका नगरपालिकाहरूमा १८ नगर निगम, १०० नगरपालिका र २६४ नगर पञ्चायतहरू छन्।
जनसाङ्ख्यिकी

मध्य प्रदेशको जनसङ्ख्यामा धेरै जातीय समूह र जनजाति, जाति र समुदायहरू छन्। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिले राज्यको जनसङ्ख्याको एक महत्वपूर्ण हिस्सा क्रमशः १५.६% र २१.१% ओगटेका छन्।

राज्यको आधिकारिक भाषा हिन्दी हो, जसलाई जनसङ्ख्याको दुई तिहाइ भन्दा बढीले बोल्छन् र सबै सरकारी कामहरूमा प्रयोग गरिन्छ। २०११ को जनगणना अनुसार, ९०.९% बासिन्दाहरूले हिन्दु धर्म अनुयायीहरू छन्, जबकि अल्पसङ्ख्यकहरू मुस्लिम (६.६%), जैन (०.८%), बौद्ध (०.३%), ईसाई (०.३%), र सिख (०.२%) छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेश
मणिपुर

मणिपुर उत्तरपूर्वी भारतको एउटा राज्य हो जसको राजधानी इम्फाल हो। यो पश्चिममा भारतीय राज्यहरू असम, दक्षिणमा मिजोरम र उत्तरमा नागाल्यान्डसँग सिमाना जोडिएको छ र म्यानमारसँग अन्तर्राष्ट्रिय सीमा साझा गर्दछ, विशेष गरी पूर्वमा सागाइङ क्षेत्र र दक्षिणपूर्वमा चिन राज्य। २२,३३० वर्ग किलोमिटर (८,६२१ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको यो राज्यमा १८१३ वर्ग किलोमिटर (७०० वर्ग माइल) इम्फाल उपत्यका रहेको छ जहाँ मणिपुरी समुदाय बसोबास गर्छ, जुन ऐतिहासिक रूपमा एक राज्य हो। वरपरका पहाडहरू नागा र कुकी-जो समुदायहरूको घर छन्, जसले भोटबर्मेली भाषाहरू बोल्छन्। आधिकारिक भाषा र सम्पर्क भाषा, मणिपुरी पनि भोटबर्मेली परिवारसँग सम्बन्धित छ।

मणिपुर राज्यको जनसङ्ख्याको लगभग ५३% मणिपुरी मानिसहरूले प्रतिनिधित्व गर्छन्, त्यसपछि विभिन्न नागा जनजातिहरू २०% र कुकी-जो जनजातिहरू १६% छन्। मणिपुरका जातीय समूहहरूले विभिन्न धर्महरू मान्छन्। २०११ को जनगणना अनुसार, हिन्दु धर्म र ईसाई धर्म राज्यका प्रमुख धर्महरू हुन्।

मणिपुरको मुख्यतया कृषिप्रधान अर्थतन्त्र छ, जहाँ जलविद्युत उत्पादनको ठुलो सम्भावना छ। यो उत्तरपूर्वी भारतको दोस्रो ठुलो इम्फाल विमानस्थल मार्फत दैनिक उडानहरूद्वारा अन्य क्षेत्रहरूसँग जोडिएको छ। मणिपुर धेरै खेलकुदहरूको घर हो र मणिपुरी नृत्यको उत्पत्ति ठाउँ हो, र युरोपेलीहरूलाई पोलो परिचय गराउने श्रेय पनि जान्छ।
भूगोल

यो राज्य २३°८३'उत्तर अक्षांश - २५°६८'उत्तर अक्षांश र ९३°०३'पूर्व - ९४°७८'पूर्व देशान्तरमा अवस्थित छ। राज्यले ओगटेको कुल क्षेत्रफल २२,३२७ वर्ग किलोमिटर (८,६२१ वर्ग माइल) छ। राजधानी समुद्र सतहबाट ७९० मिटर (२,५९० फिट) उचाइमा नीलो पहाडहरूले घेरिएको लगभग ७०० वर्ग माइल (२,००० वर्ग माइल) को अंडाकार आकारको उपत्यकामा अवस्थित छ। उपत्यकाको ढलान उत्तरबाट दक्षिणतिर छ। पर्वतीय शृङ्खलाहरूले मध्यम हावापानी सिर्जना गर्दछ, जसले उत्तरबाट आउने चिसो हावालाई उपत्यकामा पुग्नबाट रोक्छ र चक्रवाती आँधीबेहरीलाई रोक्छ।

मणिपुरलाई दुई भिन्न भौतिक क्षेत्रहरूको रूपमा चित्रण गर्न सकिन्छ: उबडखाबड पहाडहरू र साँघुरो उपत्यकाहरूको बाहिरी क्षेत्र, र समतल मैदानको भित्री क्षेत्र, सबै सम्बन्धित भू-रूपहरू सहित। यी दुई क्षेत्रहरू भौतिक विशेषताहरूमा भिन्न छन् र वनस्पति र जीवजन्तुहरूमा स्पष्ट छन्। उपत्यका क्षेत्रमा समतल सतहभन्दा माथि उठेका पहाडहरू र ढिस्काहरू छन्।

मणिपुरको हावापानी यस क्षेत्रको भू-बनोटबाट धेरै हदसम्म प्रभावित छ। समुद्र सतहबाट ७९० मिटर उचाइमा अवस्थित, मणिपुर चारैतिर पहाडहरूले घेरिएको छ। भारतको यो उत्तरपूर्वी कुनामा सामान्यतया मैत्रीपूर्ण हावापानी हुन्छ, यद्यपि जाडोयाम चिसो हुन सक्छ। गर्मी महिनाहरूमा अधिकतम तापक्रम हुन्छ। सबैभन्दा चिसो अवस्था जनवरीमा हुन्छ, र सबैभन्दा तातो महिना जुलाई हो।
जनसाङ्ख्यिकी

२०११ को जनगणनामा मणिपुरको जनसङ्ख्या २,८५५,७९४ थियो। यस कुल जनसङ्ख्यामध्ये ५७.२% उपत्यका जिल्लाहरूमा र बाँकी ४२.८% पहाडी जिल्लाहरूमा बसोबास गर्थे। उपत्यका (मैदान) मुख्यतया मणिपुरी भाषिक जनसङ्ख्या द्वारा बसोबास गरिएको छ। पहाडहरूमा मुख्यतया नागा, कुकी र साना आदिवासी समूहहरूसँग सम्बन्धित धेरै जातीय-भाषिक रूपमा विविध जनजातिहरू बसोबास गर्छन्।

नागा र कुकी बस्तीहरू पनि उपत्यका क्षेत्रमा पाइन्छन्, यद्यपि सङ्ख्यामा कम छन्। मणिपुरमा नेपाली, बङ्गाली, तमिल र मारवाडीहरूको पनि ठुलो जनसङ्ख्या बसोबास गर्दछ।

मणिपुरमा हिन्दु धर्म र ईसाई धर्म प्रमुख धर्म हुन्। भारतको १९६१ र २०११ को जनगणनाको बीचमा, राज्यमा हिन्दुहरूको हिस्सा ६२% बाट घटेर ४१% पुग्यो, जबकि ईसाईहरूको हिस्सा १९% बाट बढेर ४१% पुग्यो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारत
डाँफे

डाँफे नेपालमा पाइने एक चरा हो । यो नेपालको राष्ट्रिय पंक्षी हो, जबकि यो उत्तराखण्डमा डाँफे नामले नै चिनिन्छ र त्यहाँको प्रान्तीय पंक्षी पनि हो। हालमा नयाँ प्रकारको डाँफे पक्षीको प्रजातिको पहिचान अरुणाचल प्रदेशमा भएको छ। खोजीको लागि सर्वेक्षण चलिरहेको छ, यद्यपि मानिएको छ कि यो स्क्लेटर मोनालको उपजाति हो अथवा संभावित छकि यो एउटा नया प्रजाति हो तर यो अहिले पुष्टी हुनु बाकी नै छ। यो हिमाल मोनालको उपजाति हो भन्ने अहिले सम्म कुनै पुष्टी हुनेको अतो पतो छैन। तर पनि, एक अध्ययनले पश्चिमोत्तर भारतको नर हिमाली मोनालमा सेतो पुच्छरको कमी देखाएको छ जुन कि अन्य हिमाली मोनालमा पाइन्छ र छातीमा धेरै हरियो देखिन्छ जसले गर्दा लाग्छ कि यो दोस्रो कुनै उपजाति हो।
परिचय

७० सेन्टिमिटरसम्म लामो डाँफेको भालेको वजन २ हजार ३ सय ८० ग्राम तथा पोथीको वजन २ हजार १ सय ५० ग्रामसम्म हुन्छ। डाँफे विशेष गरी उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्न रुचाउँछ। यसले लालीगुराँस तथा मालिङ्गो भएको जङ्गलमा कीराफटयाग्रा, बाँसको तामा, कलिलो मुना खान रुचाउँछ। यसले माटोमै अन्डा पार्छ र बच्चा कोरल्छ। डाँफे नेपाल लगायत भारत, बर्मा, तिब्बत तथा अफगानिस्तानका उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ।यो मानिसहरूलाई टोक्छ र यो धेरै कम जनसंख्यामा पाइन्छ।
बानी व्यवहार

डाँफे हिमरेखा क्षेत्रमा बस्न रुचाउने खालको पंक्षी हो। यस डाँफे पंक्षीलाई बढी लजालु र काँतर स्वभावका भएको चराका रूपमा समेत लिन सकिन्छ। डाँफेलाई आफू भन्दा ठूलो बलियो तथा अन्य हिन्स्रक चराहरूले तथा अन्य जनावरहरूले जिस्काउने र लखेट्ने गर्दछन्। यसरी तिनीहरूबाट बच्न एवम् जोगिनका लागि भाग्ने क्रममा ठोक्किएर डाँफेको अकालमा मृत्यु समेत हुने गर्दछ।
संरक्षण

[स्रोत सम्पादन गर्नुहाेस्]
केही क्षेत्रहरूमा, हिमालयन मोनाल शिकार र अन्य मानवजन्य कारकहरूको कारणले खतरामा छ। पश्चिमी हिमालयमा, जनसङ्ख्याले जलविद्युत ऊर्जा विकासमा संलग्न मानवीय अशान्तिप्रति नकारात्मक प्रतिक्रिया दिए। यसलाई पाकिस्तानमा लोपोन्मुख मानिने छैन र सजिलैसँग राख्न सकिन्छ। केही क्षेत्रहरूमा, प्रजातिहरूको जनसंख्या घनत्व प्रति वर्ग माइल पाँच जोडी जति उच्च छ। प्रजातिहरूको लागि मुख्य खतरा शिकारी हो, किनकि क्रेस्ट मूल्यवान छ। यो यसको पहिरनमा स्थिति ल्याउने सोचाइन्छ र अधिकारको प्रतीक हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* पंक्षी जगतको जानकारी पुस्तक
* डाँफे चराको जानकारी

श्रेणी:राष्ट्रिय चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
रामकुमारी झाँक्री

रामकुमारी झाँक्री वामपन्थी युवा नेतृ हुन्। उनी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकिकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) निकट अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (अनेरास्ववियु)को अध्यक्ष भैसकेकी छन्। उनको जन्म २०३४ सालमा गुल्मीको मयाल पोखरी गाविस १ रत्नबहादुर र रनकुमारीकी छोरीका रूपमा भएको हो।

उनले २०६६ माघ २९ मा धनकुटा जिल्लाका पशुपतिबाबु पुरीसँग विवाह गरिन् । नेपाली राजनीतिमा प्रखर बोल्ने महिला नेतृ झाक्री पछिल्लो समय माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको एकीकृत समाजवादी पार्टीमा आवद्ध छिन्सहरी विकासमन्त्री रामकुमारी झाँक्री मन्त्रालयबाट बिदा हुन लाग्दा रोएकी छन् । मन्त्रालयमा आइतबार बेलुकी आयोजित पत्रकार सम्मेलन सुरुवातमै उनी रोएकी हुन् ।
उनी कार्यक्रम सुरु हुँदै गर्दा मन्त्री झाँक्री आफूले वाचन गर्ने पत्र हेर्दै टिस्यु पेपरले आँसु पुछेकी हुन्। पार्टी सचिवालय बैठक फिर्ता बोलाउने निर्णय गरे पनि राजीनामा नदिने अडान राखेकी मन्त्री झाँक्रीले अन्तिममा आइतबार बाहिरिने निर्णयमा पुगेकी हुन्।मन्त्री झाँक्रीसँगै नेकपा एकीकृत समाजवादीका मन्त्रीहरुले आइतबार राजीनामा दिएर मार्गप्रशस्त गर्दैछन्।राजिनामा दिँदा पत्रकार सम्मेलनमै भक्कानिइन् रामकुमारी झाक्री ।
प्रतिनिधि सभा २०७९

प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकिकृत समाजवादी)का उम्मेदवार रामकुमारी झाँक्रीले गुल्मी प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं २२६४४२ मत प्राप्त गरी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार गोकर्णराज विष्‍ट सँग पराजित भाइन ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:विद्यार्थी नेतृ
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिकर्मीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू
श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
गाई

गाई एउटा घरपालुवा तथा स्तनधारी जनावर हो । गाईलाई दुध, गहुँत, गुइठा र गोबर द्वारा कम्पोस्ट मल बनाउन का लागि पाल्ने गरिन्छ । यो जनावरको भाले पशुलाई साँढे वा गोरु भनिन्छ भने बच्चालाई बाच्छा वा बाच्छी भनिन्छ । गोरुलाई गाडाहरू तान्ने र खेत बारीमा जोत्ने काममा प्रयोग गरिन्छ । गाई हिन्दुहरूको पुज्य हो । गाई नेपालको राष्ट्रिय जनावर हो । हिन्दुहरूले गाईलाई लक्ष्मी (धन र वैभवकि देवी) को रूपमा मान्ने गर्दछन् । नेपालमा गाई तिहारको दिन गाईको पूजा धुमधामले गरिन्छ । दुध हामीले दैनिक जीवनमा प्रयोग गर्ने पौष्टिक पदार्थ हो । दुधले हाम्रो स्वास्थ्यमा निकै फाइदा पुर्याउनुका साथै मष्तिष्कलाई निकै फाइदा गर्छ ।
बायाँ|अङ्गुठाकार|241x241पिक्सेल|गाईतिहारको दिन गाईको पूजा पूजा गर्दै एक दम्पत्ति
गाईको मूत्र

गाईको मूत्रलाई गोमुत्र अथवा गहुँत भनिन्छ । गोमुत्रले अपवित्रता नास गर्छ । कुनै पनि धार्मीक कार्यक्रम गर्दा पञ्चगव्यमा गोमुत्र मिसाएर पान गरेर पवित्र गराइन्छ ।गाईको गोमूत्र पवित्र मानिन्छ र देव तथा पितृ कार्यहरूमा गोमूत्रको ठूलो महत्त्व छ।
सन्दर्भ सूची
यो पनि हेर्नुहोस्

भैसी

बाख्रा
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने स्तनधारीहरू
श्रेणी:गाई
लिखु नदी

सप्तकोशी नदी नदीको एउटा सहायक नदी।

रामेछाप, ओखलढुंगा र सोलुखुम्बु को हिमचुलीसीमाबाट बगेर आएको नदीलाई (लिखु) वा लिकु खोला भनिन्छ जुन किरात भाषा वा सुनुवार भाषा मा आधारित छ।
लि भन्नाले माथि कु वा क्खु भन्नाले पानी तसर्थ लिकु वा लिखु भनिन्छ। जुनसुकै किरात क्षेत्र मा पानी वा खोला नदी लाई कु वा क्खु को प्रयोक गरिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नदीहरू
तामाकोशी नदी

तामाकोशी नदी मध्यपूर्व नेपालको एक प्रमुख नदी हो। तामाकोशी नदी सुनकोशीको सहायक नदी मात्र नभएर यो एक, शक्तिशाली प्रमुख नदी हो जुन भोटेकोशी भन्दा दुई गुणा ठुलो छ। बुस्तिको रोड भेटिनु पुर्व यो नदि ७५ कि.मि. फैलिएको छ। तामा कोशीको शाब्दिक अनुवाद तामाको नदी रहेको छ। यो नदीलाई दुखको नदीका नामले पनि चिनिन्छ। राजा रनबहादुर शाहको पालामा ठेउलाको महामारी फैलिएकोले ती बिरामीहरूलाई काठमाडौंबाट निकाली तामाकोशीको किनारमा पठाएको र सोही क्रममा ती लखेटिएका नेवार समुदायका बालबच्चा त्यस रोगले मरेको हुनाले उनीहरूले गरेको विलापला‌ई सितलामाजु नाम दिेइएको थियो जसले उनीहरूको कठिन यात्रा र दुःख वर्णन गर्दछ। गौरीशङ्कर हिमालको हिमनदीले छोरोल्पा ताल बनेको छ जसबाट यो नदी उत्पन्न भएको हो। यस नदीको पानीको गति असाध्यै उच्च छ। यस नदीको पानीको बहाबलाई ग्रेड ४-६ दिइएको छ। तामाकोशी नदी सप्तकोशीको सात मध्ये एक सहायक नदी हो। धेरै उच्च बहाब र रेपिडको कारण यो नदी व्यवसायिक प्रयोग को लागि कठिन छ। व्यवसायिक प्रयोग कठिन भएतापनि र्‍याफ्‍टिङ्ग र क्याकिङ्गको लागि यो नदी पनि प्रयोग हुँदै आएको छ।

यो नदी दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली हुँदै बग्ने नदी हो एवं नेपालको बहुप्रतिष्ठित माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत आयोजना ४५६ मेगा वाट बिजुली पनि यही नदीबाट निकालिने भैएको छ र यसको कार्य निर्माणाधीन छ।
पूर्ण विवरण
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
ओपेरा ब्राउजर

ओपेरा एउटा बिश्वब्यापी वेब ब्राउजर हो जुन इंटरनेटलाई सुट गर्छ जो ओपेरा ब्राउजर कम्पनी द्वारा विकसित गरिएको छ।ओपेरा ब्राउजरले सामान्यत: इन्टरनेटसँग सम्बन्धित कार्य गर्छ, जस्तै: वेबसाईट देखाउनु, ईमेल सन्देश पठाउनु र प्राप्त गर्नु, सम्पर्क ठेगाना म्यानेज गर्नु, आइ आर सी क्लाईँटमाथी च्याट गर्नु, बिट टोरेन्टद्वारा फाईलहरू डाउनलोड गर्नु र वेब फिड्सहरू पढनु। ब्यक्तिगत कम्पयुटर र मोबाईलहरूको लागि ओपेराको सेवा नि:शुल्क उपलब्ध छन।
हेर्नुहोस

ओपेरा (मिनी ब्राउजर)
सन्दर्भ सूची
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सूचना प्रविधि

श्रेणी:वेब ब्राउजरहरू
मेघालय

मेघालय भारतको उत्तर पूर्वमा एउटा राज्यको नाम हो। मेघालयको क्षेत्रफल लगभग २२,३२९ वर्ग किलोमीटर छ। यहाँको जनसङ्ख्या २,१७५,००० छ २०००। यसको उत्तरमा आसाम, जुन ब्रह्मपुत्र नदीसित विभाजित हुन्छ, र दक्षिणमा बङ्गलादेश छ। यसको राजधानी सुन्दर शहर सिलोङ्ग हो जसको जनसँख्या लगभग २६०,००० छ। मेघालय पहिला आसाम राज्यको अभिन्न अङ्ग थियो जसलाई २१ जनवरी १९७२ मा विभाजित गरी नयाँ प्रान्त बनाईयो।
जलवायु

मेघालयको जलवायु उपोष्ण (उष्ण र शीतको मध्य) तथा आर्द्र छ। वार्षिक वर्षा १२०० से.मी. सम्म हुन्छ जसले गर्दा यो राज्य देशकै सबै भन्दा "गीलो" राज्य भनिन्छ। चेरापूंजी, जुन राजधानी शिलांगदेखि दक्षिणमा छ,ले एउटा कैलेंडर महीनामा सर्वाधिक वर्षाको विश्व कीर्तिमान स्थापित गरेको छ। जबकि यसै शहरको नजीकको गाँउ मावसिनरामको नाम सर्वाधिक सालाना वर्षाको रेकर्ड दर्ज छ। राज्यको लगभग एक तिहाई हिस्सा वनाच्छादित छ। राज्यको गारो, खासी र जयंतिया पहाडहरू त्यति अग्ला छैनन्। शिलांग शिखर, जसको उँचाई १९६६ मीटर छ, सर्वोच्च शिखर हो। कतिपय गुफाहरूमा चूना जलको विभिन्न आकृतिहरू छन् जसमा स्टेलैक्टाईट र स्टेलैग्माईट जस्तो आकृतिहरू विख्यात छन्।
जनसङ्ख्या

जनजातीय आबादी कुल जनसङ्ख्याको लगभग ८५ प्रतिशत छ। लगभग ५०% खासी छन त्यस पछि गारो छन जसको जनसङ्ख्या एक तिहाई छ। यस अतिरिक्त जयंतिया तथा हजोंगहरू पनि छन। लगभग १५ प्रतिशत आबादी अजनजातीय छ जसमा बङ्गाली तथा शेख शामिल छन। यो देशको तीन राज्य मध्यबाट एउटा हो जहाँ ईसाई बहुमत छन, अन्य दुई राज्य - नागाल्यान्ड र मिजोरम पनि पूर्वोत्तर भारतमा नै छ। खासीहरू क्याथोलिक हुन जबकि गारोहरू बाप्टिस्ट।

राज्य सरकारले हालांकि पर्यटनलाई बढावा दिई रहेको छ तर आतंकवादी सङ्गठन उल्फा र बोडो राष्ट्रिय लोकतांत्रिक मोर्चा, गारो पहाडहरूलाई आफ्नो गतिविधिहरूको थलो बनाई रहेको छन्। घना जंगल र बङ्गलादेशको सीमा नजिकभएको हुनाले यो ठाउ एउटा राम्रो लुक्ने स्थान बनेको छ।
जिल्लाहरू

thumb|left|250px|मेघालयको जिलाहरू
* पूर्वी गारो हिल्स
* पूर्वी खासी हिल्स
* जयंतिया हिल्स
* री भोई
* दक्षिण गारो हिल्स
* पश्चिम गारो हिल्स
* पश्चिम खासी हिल्स
राजनीति

प्रमुख तथ्य

* क्षेत्रफल: २२,४२९ वर्ग कि.मी.
* जनसङ्ख्या: २,१७५,००० (2000)
जातीहरू:

* खासी: ४९%
* गारो: ३४%
* बङ्गाली: २.५%
* नेपाली : ४%
* शेख: २.३%
* हाजोंग: १.८८%
* अन्य: १०.४%
धर्म:

* इसाई: ६४.६%
* प्रकृतिवादी: १६.७%
* हिन्दू: १४.७%
* मुसलमान: ४%
* राजधानी: शिलांग
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* मेघालय सरकार


श्रेणी:मेघालय
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारत
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
जिल्ला

जिल्ला प्रशासनको एउटा सानो एकाइ हो। जिल्लाहरूनै मिलेर अञ्चल, प्रान्त आदी बनेका छन।
भिन्न भिन्न देशहरूमा भिन्न भिन्न प्रकारबाट जिल्लाहरूको निर्माण गरियेको छ।
नेपालमा जिल्ला निर्माण

नेपालमा कयौ गाँउ , र वडाहरू मिलेर जिल्ला बनेका छन तथा जिल्लाहरू मिलेर अञ्चल बनेका छन र अञ्चलहरू मिलेर विकाश क्षेत्र बनेका छन। ५ विकाश क्षेत्रहरूमा पुरै नेपाल फैलिएको छ। नेपालमा जम्मा ७५ जिल्लाहरू छन।
भारतमा जिल्ला निर्माण

भारतमा सानो सानो गाँउहरू मिलेर अञ्चल अथवा प्रखण्ड बनाउछन र कयौ प्रखण्ड तथा नगरपालिकाबाट जिल्लाहरू बनेको छन। जिल्लाहरूबाट प्रान्त अथवा राज्य बनेका छन तथा राज्यहरूबाट देशको निर्माण गरियेको छ।
नेपालमा जिल्ला निर्माण भौगोलीक आधारमा हुन्छ ।
बेलायतमा जिल्ला निर्माण

अमेरिकामा जिल्ला निर्माण

यो पनि हेर्नुहोस्

नेपालका जिल्लाहरू

श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
नागाल्यान्ड

नागाल्यान्ड (नागाल्यान्ड)भारतको एउटा उत्तर पूर्वी राज्य हो। यसको राजधानी कोहिमा हो।
इतिहास
भाषा
अर्थव्यवस्था
जिल्लाहरू

नागालैंडमा ११ जिल्लाहरू छन् -
* कैफाइर जिल्ला
* कोहिमा जिल्ला
* जुन्हेबोटो जिल्ला
* दीमापुर जिल्ला
* ट्वेनसांग जिल्ला
* पेरेन जिल्ला
* फेक जिल्ला
* मोकोक्चुन्ग जिल्ला
* मोन जिल्ला
* लन्गलेन्ग जिल्ला
* वोखा जिल्ला
यो पनि हेर्नुहोस्
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:नागाल्यान्ड
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारत