JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
සාක්‍ෂි යනු

සාක්‍ෂි

පුළුල් අර්ථයෙන් සැලකූකළ ඉන් අදහස් වන්නේ කිසියම් ප්ත‍රකාශයක සත්‍යවාදී බව නිරූපනය කිරීම සඳහා යොදාගත හැකි ඕනෑම දෙයකි. දාර්ශනිකව අත්‍යයැයි උපකල්පනය කරනු ලබන වෙනත් ආස්ථානයකට ආධාරකයක් ලෙසින් යොදාගනු ලැබිය හැකි සත්‍ය යැයි උපකල්පනය කරනු ලබන ප්ද‍රමේයයන් සාක්‍ෂි ලෙස හඳුන්වනු ලැබිය හැක. ප්න‍රතිපත්ති, විද්යාකත්මක පර්යේෂණ, අපරාධ පරීක්‍ෂණ සහ නෛතික කතිකාව වැනි විවිධ ක්ෙෂ්ත්න‍රයන් තුල සාක්‍ෂි යන්නට සුවිශේෂී අර්ථයන් පවතී.
උතුරු කැෙරාලිනා විශ්ව විද්යා්ලයේ දර්ශනය පිලිබඳ අධ්‍යනාංශය විසින් සිදුකරනු ලබන පර්යේෂණයන්ට පාදක වන්නාවූ පශ්චාත් නූතන න්‍යායන් තුල සාක්‍ෂි පරිභෝජන භාණ්ඩයක් ලෙස සලකනු ලැබේ. යම් කෙනෙකුට ලබාගත හැකි වඩාත් වේගවත් සාක්‍ෂිය වන්නේ ඔහුගේම සංවේදී ඉන්ද්‍රියන්ගේ සංවේදනාවන්ය. උදාහරණයක් ලෙස අහස නිල් පැහැති බවට සාක්‍ෂියක් සොයන අයකු සිදුකළ යුතුව ඇත්තේ අහස දෙස බැලීම පමණකි. කෙසේවෙතත් මෙම උදාහරණය තුලම සාක්‍ෂි සම්බන්ධයෙන් වන ගැටළුකාරී තත්වයන් ගණනාවක්ද අන්තර්ගත වෙයි.

• නිල්-කහ වර්ණ අන්ධතාවයකින් පෙලෙන නමුත් ඒ බව නොදන්නා අයකු අහසේ වර්ණය පිලිබඳ වෙනස් සංවේදනයක් ලබනු ඇත. සාක්‍ෂි පිලිබඳ ප්ා‍රමිතීන් ගොඩනැංවීමේදී මුහුණ පෑමට සිදුවන්නාවූ ප්ය‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ ඉතා සරළ සංවේදනාවන් පවා පුද්ගලනීෂ්ශි්ි‍රත වන අතර එම තොරතුරම විෂයමූලික වන විට වඩා සාත්‍ය ලෙස සැලකිය හැකිවීමය.
• එමෙන්ම ‘නිල්’ යන්නෙන් කුමක් අදහස් කළේද යන්නද ප්ද‍රශ්ණගත වියහැක. අප එය මනින්නේ කෙසේද ? (එය තීරණය වන්නේ වර්ණයක තරංග ආයාමයක් මත නම් අප එය මනින්නේ කෙසේද ?)
• එමෙන්ම සාක්‍ෂිය පරිවර්තනයවීමේ ගැටළුද ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ජර්මන් භාෂාවේ blau ලෙස දැක්වෙන දෙය ඉංගී්න‍රසි භාෂාවට blue ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ. නමුත් ජර්මානුවන්ට වර්ණාවළියේ විවිධ කොටස් වළට විවිධ වචන පැවතිය හැක. එනම් ‘සාක්‍ෂි’ යනු සමාජීය ගොඩනැංවීමකි.
බුද්ධිමය දේපළේ ආර්ථික විද්යාඅව

බුද්ධිමය දේපළ නීතිය

බුද්ධිමය දේපළේ ආර්ථික විද්යාඅව

ආර්ථීක විද්යාආඥයෝ රාජ්‍ය විසින් පනවනු ලැබූ තාවකාලික ඒකාධිකාරයක් ලෙස (නොඑසේනම් රාජ්‍යයේ අනුග්ි‍රහය ඇතිව සහන සැලසීම සඳහා වන නෛතික යාන්ත්ඩ‍රණයන් උපයෝගී කරගනිමින් බලාත්මක කළ) බුද්ධිමය දේපල හිමිකම් සලකති.

සාමාන්‍යයෙන් බුද්ධිමය හිමිකම් තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩයන්ට, එනම් එකවර විශාල පිරිසක් විසින් භාවිතා කරනු ලැබිය හැකි (එක් තැන්ත්තෙක් භාවිතා කිරීම අනෙක් තැනැත්තාගේ භාවිතයට බාධාවක් නොවන) භාණ්ඩයන්ට සීමා වේ. එක් වතාවකදී එක් තැනැත්තකුට පමණක් භාවිතා කළහැකි ඇඳුම් වැනි තරඟකාරී භාණ්ඩ සමඟ මෙය සන්සන්දනය කළ හැක. උදාහරණයක් ලෙස ගණික සූත්භ‍රයක් එකවර විශාල පිරිසක් විසින් භාවිතා කරනු ලැබිය හැක. බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමට විරුද්ධ වන සමහරු තර්ක කර සිටින්නේ ‘දේපළ’ යන වචනය යොදාගත හැක්කේ තරඟකාරී භාණ්ඩ (එනම් කෙනෙකුට තමන්ටම හිමි ලෙස අයිතිකරගත නොහැකි) හැඳින්වීම සඳහා පමණක් වන බවයි.

තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩයක් එකවර බොහොමයක් දෙනා විසින් (උදාහරණයක් ලෙස පිටපත් කිරීම) භාවිතා කරනු ලැබියහැකි බැවින් (ආර්ථීක වශයෙන් අවම මුදලකට) එවැනි නිර්මාණයන් නිර්මාණය කිරීමට නිෂ්පාදකයන් දිරිමත් නොවනු ඇත. එය සමාජයට පැහැදිලිවම පාඩුවකි. මීට ප්ර‍රතිපක්‍ෂව ඒකාධිකරයන් පැවතීමේද අවාසි (නිෂ්පාදකයෝ වැඩි මුදලක් අයකරනු ඇති බැවින් සමාජයේ සුළු පිරිසකට පමණක් එය ලබාගත හැකිවනු ඇත) පවතී.

බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම් ස්ථාපිත කිරීම තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේදී සමාජයේ යහපත (ඒවා නිෂ්පාදනයට දිරිදීම මගින්) සලකමින් ඒකාධිකාරයන්ට අවසර ලබාදීමකි. ඒකාධිකාරයට අවසර ලබාදී ඇති කෙටි කාළය තුල සමාජයට ලැබෙන මෙම ලාභ සහ පාඩු එක් එක් නිෂ්පාදනය සහ සමාජයට අදාල කරුණු ගණනාවක් මත ර‍ඳා පවතිනු ඇත.
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ඉතිහාසය

බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි.

ඬේවොල් එ. බ‍්‍රවුන් හිදී මැසචුසෙට්ස් සංචාරක අධිකරණය පේටන්ට් අයිතිය පිලිබඳව විභාග කරමින් චාර්ල්ස් එල්. වුඞ්බරි විනිසුරුවරයා කියා සිටියේ ‘අපට බුද්ධිමය දේපළ ආරක්‍ෂා කළහැකි වන්නේ මේ ක‍්‍රමයෙන් පමණකි. කෙනෙකුගේ මානසික ශ‍්‍රමය, නිෂ්පාදන හා අභිරුචීන් ඔහු වගා කරන තිරිඟු හෝ ඔහු ඇති කරන සතුන් වැනිය’. ‘සොයාගැනීම් දේපළ වේ’ යන ප‍්‍රකාශය ඊටත් බොහෝ ඈතට යන්නකි. 1791 ප‍්‍රංශ නීතියේ පළවැනි වගන්තිය කියා සිටියේ ‘සෑම නව සොයාගැනීමක්ම එසේ කළ අයගේ දේපළ වේ. එම අයිතිය සුරක්‍ෂිත කිරීම සඳහා එකී සොයාගැනීම තාවකාලිකව භූක්ති විඳිම සඳහා එම තැනැත්තාට වසර පහකට දහයකට හෝ පහළොවකට පේටන්ට් අයිතිය ලබාදිය යුතුය’ යනුවෙනි.

බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ පැතිරුනු ජනපි‍්‍රයභාවය වඩා නූතන සංසිද්ධියකි. 1967 දී මෙකී යෙදුම ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට සකී‍්‍රයව උත්සාහ කළ ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය ස්ථාපිත කරන තුරුම එය එතරම සාමාන්‍ය එකක් නොවුනි. කෙසේවෙතත් 1980 පමණ වනතුරුම උදෘත ලකුණුවලින් තොරව එය යෙදුනේ කලාතුරකිනි.

මෙම සංකල්පයේ සමභවය ඊටත් එහාට සොයා යා හැක. යුදෙව් නීතිය තුල බලබෑම අතින් වර්තමාන බුද්ධිමය දේපළ නීතියට සමාන ප‍්‍රතිෂ්ඨාවන් කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ. කෙසේවෙතත් බුද්ධිමය නිර්මාණයන් ‘දේපළ’ වන්නේය යන සංකල්පය මෙකල නොපැවතින.

කෙසේවෙතත් බොහෝ බටහිර රටවල නීති පද්ධතීන් තුල බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදනයන් නොතිබූ අතර මෙම යෙදුම විසින් ආවරනය කරනු ලබන නීතීන් සාධාරණීකරණය කෙරුනේ බලහත්කාරයෙනි. මෙම යෙදුම සමහර පනත් කෙටුම්පත්වල පාද සටහන් තුල හැරෙන්නට එක්සත් ජනපදයේ ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීති සම්පාදනයන් තුල අන්තර්ගත නොවුනි. ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හා ව්‍යවස්ථාපිත නීතීන් තුල යොදාගනු ලැබූ යෙදුම වූයේ ‘පරම හිමිකම්’ යන්නයි.


ප්‍රවර්ගය: නීතිය
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය අරමුණ

*බුද්ධිමය දේපළ නීතිය අරමුණ

බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම නිර්මාණකරුවන්ට සිය නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් පරම හිමිකමක් ලබාදීම තුලින් කතුවරයා හෝ නව නිර්මාණකරුවාට සිය නිර්මාණය පිලිබඳ තොරතුරු රහසක් ලෙස තබාගන්නවා වෙනුවට එය වැඩිදියුණු කිරීම හා ඒ පිළිබඳ තොරතුරු බෙදාහදා ගැනීම කෙරෙහි පෙළඹවීමක් ඇති කරවයි. බුද්ධිමය දේපළ නීති මඟින් සහතිකකොට ඇති නෛතික රැකවරනය එකී නිර්මාණය මඟින් ආර්ථික සංවර්ධනය වෙත වන සැලකියයුතු දායකත්වය විසින් සමතුලිත කරවනු ලබයි.

ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දක්වා සිටින්නේ එක්සත් ජනපදයේ විශාල ව්‍යාපාරයන් සතු දේපළ වලින් තුනෙන් දෙකක්ම ස්පර්ශ කළ නොහැකි දේපළ වන බවයි. මේ ආකාරයට බුද්ධිමය දේපළ රැකවරනය මත යැපෙන කර්මාන්තයන් විසින් බුද්ධිමය දේපළ නොවන කර්මාන්තයන්ට වඩා එක් සේවකයකුට 72 % ක වටිනාකමක් එක්කරයි.

මීට අමතරව ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව විද්‍යාලය විසින් සිදුකරන ලද හවුල් පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියක් මඟින් ආසියාතික රටවල් හයක බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතිවල බලපෑම මැනීමට කටයුතු කරන ලද අතර එහිදී පෙනීගියේ බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතීන් ශක්තිමත් කිරීම සහ ආර්ථික වර්ධනය අතර පැහැදිලි සම්බන්ධතාවයක් පවතින බවයි. කෙසේවෙතත් මෙම සම්බන්ධතාවය හේතුඵල වශයෙන් තහවුරු කළ නොහැක්කකි.
ධම්මපද

ධම්මපද (පාලි - ප්‍රාකෘත - ධමපද, සංස්කෘත - ධර්මපද )යනු ධර්ම පාඨ ඇතුළත් කාව්‍යමය ලක්ෂණවලින් යුතු ථෙරවාදී බුද්ධාගමේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ සහ ජනප්‍රිකෘතියකි. මෙය ඛුද්දක නිකායට අන්තර්ගත කොට ඇත.

බොහෝ ගාථාවන් ධර්ම කරුණු හා සම්බන්ධය. පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි කොටස්වල ගාථාවලින් භාගයක් පමණ දක්නට ලැබෙන්නේ වුවද, ධම්මපද සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායේ කොටසකි. හතරවැනි හෝ පස් වැනි සියවසේ බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් අර්ථකථන දක්වා ඇත. එහි ගාථාවල අර්ථය පැහැදිලි කරන කථා 299 ක් අඩංගු වේ.
හමුවී ඇති පැරණිම සංස්කරණ

ධම්මපදයෙහි බොහෝ ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ පාලි සංස්කරණ වුවද වෙනත් පුර්ණ අනුවාද ද ඇත.
සංවිධානය

පාලි ධම්මපදයෙහි ගාථා 423 ක් ඇතුළත් වේ. පරිච්ඡේද 26 කි. ඒවා පාලි භාෂාවෙන් පහත පරිදි වේ.

{|
|i යමක වග්ග - යුගල වර්ගය
|-
|ii. අප්පමාදවග්ග - අප්‍රමාද බව
|-
|iii. චිත්තවග්ග - සිතිවිලි
|-
|iv. පුෂ්ඵ වග්ග - මල්
|-
|v. බාල වග්ග - මෝඩ
|-
|vi. පණ්ඩිත වග්ග - ඥාණවන්ත
|-
|vii. අරහන්ත වග්ග - පූජනීය
|-
|viii. සහස්ස වග්ග - දහස්
|-
|ix. පාප වග්ග - පව
|-
|x. දණ්ඩ වග්ග - දඬුවම්
|-
|xi. ජරා වග්ග - මහලු
|-
|xii අත්ථ වග්ග - තමාම
|-
|xiii ලෝක වග්ග - ලෝකය
|-
|xiv. බුද්ධ වග්ග - බුදුන් (උධෘත බලන්න)
|-
|xv. සුඛ වග්ග - සැප
|-
|xvi. පිය වග්ග - සතුට
|-
|xvii. කෝධ වග්ග - තරහ
|-
|xix ධම්ම වග්ග - යුක්තිය
|-
|xx. මාග්ග වග්ග - මාර්ගය
|-
|xxi පකීර්ණක වග්ග - විවිධ
|-
|xxii නිරය වග්ග - අපාය
|-
|xxiii නාග වග්ග - ඇතා
|-
|xxiv භික්ඛු වග්ග - භික්ෂූන්
|-
|xxv බ්‍රාහ්මණ වග්ග - බමුණන්
}|
කෘතියේ මූලාශ්‍ර

ධම්මපද කෘතියේ ගාථා බොහෝමයක් වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් ලබාගෙන ඇත.
බෞද්ධ මූලාශ්‍ර

* සතර නිකාය
* ඛුද්දක නිකායේ වෙනත් කොටස්
බෞද්ධ නොවන මූලාශ්‍ර

* උපනිෂදි
* දිව්‍යාවදාන
* මහාභාරත
* මනුස්මෘති
* ජාතක මාලා
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:ඛුද්දක නිකාය
නන්ද රහතන්වහන්සේ

නන්ද කුමරු සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ බාලම අර්ධ සහෝදරයා විය. බුදුන් වහන්සේගේත් ඔහුගේත් පියා ශුද්ධෝදන රජුය. නන්ද කුමරුගේ මව මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවියයි. ඇය බුදුන් වහන්සේගේ මවගේ බාලම සොහොයුරියයි.
සුන්දරී නන්දා කුමරිය නන්ද කුමරුගේ සොහොයුරියයි.

බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ සත් වසක් ගෙවුණු තැන පියරජතුමාගේ ඇරයුමෙන් තම ඉපදුණු නුවර වූ කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කළහ.

බුදුන් වහන්සේ ආපසු වඩින තුන්වැනි දිනයේදී දානය වළඳා අවසානයේ නිශ්ශබ්දවම පාත්‍රය නන්ද කුමරු අතට දී ආපසු ගමන් ඇරඹීය. පාත්‍රය බුදුන් වහන්සේ විසින් ආපසු ගනිතැයි කල්පනා කරමින්ම නන්ද කුමරු බුදුන් වහන්සේ එවකට වැඩ හුන් නිග්‍රෝධ උයනට වඩින තෙක්ම බුදුන් වහන්සේ පසු පස ගියේය. මෙය බුදුන් වහන්සේ තම බාල සොහොයුරාට ධර්මය නිශ්ශබ්දව පෙන්වා දීමක් විය.

ඔවුන් උයනට පැමිණි විට බුදුන් වහන්සේ නන්ද අමතා පැවිදි වීමට කැමැත්ත විමසා සිටියහ. නන්ද කුමරු එදින සිය රූමත් සොහොයුරිය නන්දා ජනපද කල්‍යාණි ය සමග විවාහ වීමට සිටි නමුදු මහණ වී සඟ සසුනට ඇතුළත් විය.

එහෙත් නන්ද ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් සතුටක් නොලද්දේය. ඔහුගේ සිතිවිලි නිරන්තරයෙන් ජනපද කල්‍යාණිය කෙරෙහි යොමු වී තිබුණේය.

මේ බව දැන ගත් බුදුන් වහන්සේ නන්ද කුමරු තව්තිසා දෙව්ලොවට කැඳවා ගෙන ගියහ. එසේ යන අතර මගදී ගින්නකට හසු වූ වැඳිරියක ඔහු විසින් දක්නා ලදී. වැඳිරියගේ කන්, නාසා සහ වලිගය පිළිස්සී ගොසිනි. ඇය දැවි අඟුරු වී තිබුණු ගසක් බදා සිටියාය. ඔවුන් දිව්‍ය ලෝකයට පැමිණි විට නන්ද දිව්‍ය අප්සරාවන් දුටුවේය. "ඔබ වඩා රූමත් යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කවරෙක්ද? ජනපද කල්‍යාණිය ද නැතහොත් මේ දිව්‍ය අප්සරාවන්ද? " යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ විමසූහ.

"බුදු හිමියනි, මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සසඳන විට ජනපද කළ්‍යාණිය අර පිළිස්සුණු වැඳිරිය මෙනි" යයි නන්ද තෙරුන් පිළිතුරු දුන්නේය.

"සතුටු වන්න නන්ද මම නියම කරපු ආකාරයට ඔබ නොනැවත ක්‍රියා කරන්නේ නම් මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සම්බන්ධ වීමට මම ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වෙමි. එනිසා ශුද්ධ ජීවිතයක සතුට ලබා ගන්න" යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ වදාළහ.

මෙය ඇසු නන්ද හිමි දිව්‍ය අප්සරාවන් ලබා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් කැපවීමෙන් අනලස්ව අභ්‍යාසයන්හි යෙදුණේය. මෙය දැනගත් අනෙක් භික්ෂුහු ඔහු හාස්‍යයට ලක් කළහ. අනතුරුව නන්ද ඔහු පෙලඹවූ කාරණයම පාදක කරමින් තණ්හාව ප්‍රහීණ කොට අරහත් භාවය ලබා ගත්තේය.


ප්‍රවර්ගය:රහතන් වහන්සේලා
සමාධි බුදු පිළිමය

සමාධි බුදු පිළිමය ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර නන්දන උයනේ පිහිටා තිබේ. මෙම පිළිම වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ධ්‍යාන මුද්‍රාවෙන් වැඩ සිටිමින් භාවනාවේ යෙදෙන අයුරු දක්වයි. මෙම භාවනා කිරීමේ ඉරියව්වේදී එරමිණියා ගොතා ගෙන අත්ල උඩු අතට හරවා එකක් මත එකක් සිටින සේ උකුල මත දෑත් තබා බුදුන් වහන්සේ වැඩ හිඳින සේක. මෙම ඉරියව්ව පිළිබඳ මුළු මහත් බෞද්ධ ලෝකයම දැනුවත් වන අතර එනිසාම බුදු පිළිම නිර්මාණය කිරීමේදී බහුලව යොදාගනු ලැබේ. අනුරාධපුර සමාධි පිළිම වහන්සේ අඩි 7'3" ක උසින් යුක්ත වන අතර තනි ග්‍රැනයිට් (හුණුගල්) පාෂාණයෙන් නිමවා ඇත.
ඉතිහාසය

සමාධි බුදු පිළිම වහන්සේ 4 වන හෝ 5 වන සියවසේ අභයගිරි සමයට අයත් ලෙස සැලකෙන අතර එය කිනම් රජ කෙනෙකුගේ කාලයේදී නිර්මාණය කරන ලද්දේ දැයි නිශ්චිතව නොදනී. නමුත් මෙම පිළිමය එකල උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර හා බටහිර යන සිව් දිශාවන්ට මුහුණ ලා පිහිටවූ එකිනෙකට සමාන පිළිම වහන්සේලා 4 නමකගෙන් එකක් ලෙස පිළිගත් මතයක් පවතී. මෙම පිළිමය දැනට පිහිටි ස්ථානයේදීම 1888 දී හමු වූ අතර ඒ වන විට පිළිමයේ නාසයට හානි සිදුවී තිබුණි. පිළිමය ආවරණය කරමින් තිබෙන උඩු වියන 1950/60 කාල සීමාවේදී පිහිටනු ලැබීය.

පුරාවිද්‍යාඥ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මහතා මෙම සමාධි බුදු පිළිමය නිසැකවම ශ්‍රී ලංකාවේ මූර්ති ශිල්පීන්ගේ නිර්මාණයක් බවත් ඉන්දියාවෙන් අතික්‍රාන්තය නොවූවක් ලෙසත් අවධාරණය කර ඇත.

සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමාව බාහිර ලෝකය සමඟ බැඳිමක් හෝ විදැහීමක් නොමැතිව භාවනානුගෝගීව සිටින බුදු රජාණන් වහන්සේගේ මනසේ සන්සුන් බව නිරූපණය කරනු ලැබේ.
ආශ්‍රිත

* තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව
මූලාශ්‍ර

*von Schroeder, Ulrich. (1990). Buddhist Sculptures of Sri Lanka. (752 p.; 1620 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-05-0
*von Schroeder, Ulrich. (1992). The Golden Age of Sculpture in Sri Lanka - Masterpieces of Buddhist and Hindu Bronzes from Museums in Sri Lanka, [catalogue of the exhibition held at the Arthur M. Sackler Gallery, Washington, D. C., 1st November 1992 – 26th September 1993]. Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-06-9


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
ප්‍රවර්ගය:පුරාවේදය - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රවර්ගය:අනුරාධපුර
ප්‍රවර්ගය:පුරාවිද්‍යාව
ආසියාවේ දේශපාලනය

thumb|ආසියා සිතියම|

ආසියාවේ භූමි ප්‍රමාණ අති මහත් බැවින් හා නානා විධ ජනගහණයකින් යුක්ත වීමත් නිසා බලාපොරොත්තු විය යුතු ආකාරයටම දේශපාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයක් ගනී. ව්‍යවස්ථානුකූල රාජාණ්ඩු, පරම බලැති රාජාණ්ඩු තනි පක්ෂ ක්‍රම, යටත් විජිත ජනපද, ලිබරල් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික හා හමුදා ඒකාධිපතිත්වයෙන් යුතුව ඇතිවාක් මෙන්ම විවිධාකාර වූ නිදහස් ව්‍යාපාර ද ඇත.
ආසියාව පුරාම ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ දිගු ඉතිහාසයක් ඇති අතර ලිවීම සොයා ගැනීමත් සමඟ මෙසපොතේමියාවෙන් ඇරඹි දේශපාලන පිළිවෙලවල් පිළිබඳ විස්තරාත්මක කරුණු අපට ඉදිරිපත්ව ඇත. විශාල එමෙන්ම මනාව සකස් කෙ‍රුණු සිවිල් සේවයක් චීනයේ පැන නැඟුණු අතර එය දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය. ආසියාවේ දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය. ආසියාවේ දේශපාලනය බොහෝ දුරට යටත් විජිත වාදයේ හා අධිරාජ්‍යවාදයේ බලපෑම්වලට යටත් වෙමින් සමහර රාජ්‍යයන් පැරණිතම විජිතයන් යටත් කොට ගෙන සිටි රාජ්‍යයන් සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කරගෙන ඇති අතර අනිත් ඒවා කටුක ප්‍රතිඵල අත් විඳීමට ලැබෙන නිදහස් අරගලවල නිරතව ඇත.
තත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී ඇති බවට ආසියාවේ පවතින සැලකිල්ලේ තත්වය පෙන්වන දිගට පවතින කාශ්මීරයේ පවතින අවිනිශ්චිතභාවය හා මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවත්, චීන සමූහාණ්ඩුවත් අතර ඇති අවිනිශ්චිතභාවයක් දැකිය හැක. වඩා දියුණු සහයෝගීතාවයන් හා හුවමාරු කිරීම් ගැන කලාපීය වැඩ සටහන්වලට උදාහරණයකි, අග්නිදිග ආසියා ජාතීන්ගේ සංවිධානය (ASEAN)
ඉතිහාසය

*Asian Socialist Conference (1953-1960)
*History of civil-military relations in Southeast Asia
ජාත්‍යන්තර සංධාන

*Asia-Pacific Economic Cooperation
*Association of Southeast Asian Nations
*Asia Cooperation Dialogue
*Commonwealth of Independent States
*International Conference of Asian Political Parties
*Eurasian Union
*Organization of Turkic States
*Shanghai Cooperation Organisation
*South Asian Association for Regional Cooperation
*South Asia Free Trade Agreement
ආසියා කවුන්සිලය

ආසියා කවුන්සිලය යනු ආසියාවේ රටවල් අතර වැඩි සමගියක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා 2016 දී දියත් කරන ලද සර්ව-මහාද්වීපික මුලපිරීමකි. පළමු ආසියානු කවුන්සිල සමුළුව 2018 වසරේ තෝක්‍යෝ නුවරදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණි. සර්ව-ආසියානු ගැටළු පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සඳහා ආසියාවේ ඉහළ නායකත්වය එකම වහලක් යටට ගෙන ඒම සඳහා, ආසියානු කවුන්සිලයේ විවිධ සංසද, වරින් වර පැවැත්වෙන අමාත්‍ය මණ්ඩල රැස්වීම් සහ සමුලුව භාවිතා වෙයි.
මූලාශ්‍ර

ප්‍රවර්ගය:ආසියාව
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය
යුරෝපයේ දේශපාලනය

යුරෝපයේ දේශපාලනය මහද්වීපය තුළ නිරන්තරව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් විකාශනය වන දේශපාලනයක් ඇත. විවිධ හේතු කාරණා නිසා වෙනත් මහාද්වීපවලට වඩා ඈතට දිවුණු බොහෝ විස්තරාත්මක දේ ඒ සතුයි. ඒ කරුණු වලට කලාපයේ ජාතික රාජ්‍යවල දීර්ඝ ඉතිහාසය මෙන්ම යුරෝපා රටවල් අතර වර්තමානයේ ඇති වන දේශපාලනික එකමුතුභාවය පිළිබඳ නැඹුරුව ද අයත්ය.
වර්තමාන යුරෝපා දේශපාලනය පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම යුරෝපා මහද්වීපයේ පසුගිය ඓතිහාසික සිදුවීම් දිහා සලකා බැලීමෙන් කළ හැක. එමඟින් වර්තමාන යුරෝපීය දේශපාලන නිර්මාණය භූගෝලයීය ආර්ථිකය හා සංස්කෘතිය හේතු වී බලපා ඇත.
වර්තමානයේ යුරෝපා දේශපාලනය යුරෝපා සංගමය මඟින් බල පවත්වාගෙන යයි. නැ‍ඟෙනහිර යුරෝපයේ අයෝමය තිරය කඩා වැටී කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන් බිඳ වැටීමේ සිට මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විනි. ශීත යුද්ධය නිමා වීමත් සමඟ නැ‍ඟෙහිර යුරෝපයේ සාමාජික රාජ්‍ය 27 කගෙන් යුරෝපා සංග‍මයේ පාර්ලිමේන්තුවට සාමාජිකයන් තෝරා පත් කර ගෙන එය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී.
ආශ්‍රිත ලිපි

*Council of Europe
*International organizations in Europe
*Politics of the European Union
*European Neighborhood Policy
*European integration
*Eurovoc
*Eurosphere
*Culture of Europe
*Economy of Europe
*Future enlargement of the European Union
*Geography of Europe
*History of Europe
*List of conflicts in Europe
*List of Europe-related topics
*OSCE countries statistics
*Paneuropean Union
*Pro-Europeanism
*Regions of Europe
මූලාශ්‍ර
‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව

‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව
නර්ගීස් සුළි කුණාටුව ඉතා බිහිසුණු නිවර්තන සුළි කුණාටුව 2008 මැයි 02 දින මියන්මාරය [බුරුමය] හරහා හමා ගියේය. එය මහා මාරන්තික ඛේදවාචකයක් වූයේ 23,335 ට පමණ මාරකයක් වූ නිසාවෙනි. තවද, අතුරුදන් වී ඇති වී සංඛ්‍යාව දැනට 37,019 වන අතර ගණනය කර ඇති ලෙස‍ට අවසානයේ මෙහි එකතුව 100 000 කට ආසන්න විය හැකි බවට මත ඉදිරිපත් කර ඇත.
උතුරු ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ මෙතෙක් සිදු වූ මාරාන්තික සුළි කුණාටුව අතුරින් ‘නර්ගීස්’ කුණාටුව දෙවැනි වී ඇත්තේ ‘නිනා’ කුනාටුවට පමණි. එහෙත් නම් නොකළ කුණාටුද ඇතුළත් වූ පසු ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව 8 වන තැනට පත්වේ. නමුත් මියන්මාරයට බල පෑ සුළි කුණාටු අතුරින් එය 2006 දී හටගත් ‘මාලා’ සුළි කුණාටුවට පමණක් දෙවැනි වේ.
2008 වසරේ උතුරු ඉන්දියානු මුහුදු සුළි කුණාටු කාලසීමාවේදී සිදු වූ මෙම ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව එකී කාලය තුළ උතුරු ඉන්දීය මුහුදු කලාපයේ නම් කළ පළමු සුළි කුණාටුවයි. එය වර්ධනය වීම ඇරඹී ඇත්තේ අප්රේුල් 27 වන දින බෙංගාල බොක්කේ මධ්යණම ප්රරදේශය ආශ්රීනතවයි. පසුව එය වයඹ දෙසට ගමන් කරනවාත් සමගම ක්ෂණිකව ඉතා බිහිසුණූ කුණාටුවකට පරිවර්තනය විය.
අප්රේකල් 29 වන විට තිබූ වියළි වායු තත්වය ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව අඩපන කළද නැගෙනහිර දෙසට ගමන් ඇරඹීමත් සමග ක්ෂණිකව එය ඉතා තීව්රි වූ අතර පැයට කිලෝමීටර් 165 ක වේගයකින් ගමන් කළේ මැයි 02 වන දිනය. නමුත් එහි වේගය පැයට කිලෝමීටර් 215 පමණ වන බවට සුළි කුණාටු අවධානම් ඇඟවීමේ ඒකාබද්ධ මධ්ය ස්ථ‍ානය ගණනය කොට ඇත. මියන්මාරයට ආසන්න ‘අයියර්වාඩ්’ නම් වෙරළ සීමාවට ළඟා වෙද්දී සුළි කුණාටුව වඩ වඩාත් තීව්රා වූ අතර ‘රැන්ගූන්’ නගරය දෙසින් හමා ගිය පසු සුළි කුණාටුව දුර්වල වෙමින් මියන්මාර් හා තායිලන්ත දේශ සීමා ආසන්නයට වත්ම එය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය.
සුළි කුණාටුව හඳුන්වන ‘නර්ගීස්’ යන නාමය උර්දු නමක් වන අතර එහි අර්ථය ‘ඩැෆොඩිල්’ මල යන්නයි.
ඉතා දරුනු නර්ගීස් කුණාටුව - ඉතා දරුනු මට්ටමට වැටෙන සුළි කුණාටු 4ක් ඇති විය. (SSHS)

2008-04-27 වනදා ඇති වූ අතර 2008-05-03 වන දින පහව ගියේය.
ඉහළම සුළං වේගයන්
165 km/h [විනාඩි 03 යි] , 215 km/h [විනාඩි 01 යි]
පහළම පීඩන තත්වයන්
962 hPa
ශ්රී ලංකාව, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, මියන්මාරය යන රටවලට ද බලපාන ලදී.


http://en.wikipedia.org/wiki/Cyclone_Nargis
ශ්රීල ලංකා දේශපාලනය- ශ්රීල ලංකා ආරක්ෂක හමුදාවම

ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය- ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාවම bvb

ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාව ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාව , ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව හා ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවෙන් සමන්විතයි. මේවා පාලනය ආරක්ෂක අමාත්යංrශයට අයත් අතර වර්තමානයේ දී ආරක්ෂක ඇමති ලෙස ක්රිතයාකරන ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ යටතේ පාලනය කෙරේ.මුලික වශයෙන් ශ්රිත ලංකා පාබල හමුදාව ගොඩබිම යුධ කටයුතු සඳහා යොමුවිය.අනිත් සේවාවන්ට වඩා පැරණි හමුදාවද එය විය.විශාලත්වයෙන්ද එය ප්ර මුඛ විය. කෙසේ නමුත් රට මුහුදින් වටවී තිබීම නිසා නාවික හමුදාව වැඩිම වැදගත් ආරක්ෂක ශක්තියක් හමුදාවමෙන් සැලකුණි. ගුවන් හමුදාව මූලික වශයෙන් යුධ හමුදාවටත් නාවික හමුදාවටත් උදව් කිරීම සඳහා වු හමුදාවක් ලෙස සේවය කරයි. කෙසේ නමුත් යුධ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා වුයේ සුළු ජනවාර්ගයට අයත් දෙමල ජාතිකයෙකි.මෑත දශකවලදී හමුදාවට සිංහල ජනයා පමණක් වාගේ බඳවා ගැනෙනු පෙනේ. මෙය බොහෝ දුරට දෙමල වර්ගයා තුළ සැක බිය ඇති වීමට හේතු විය. එහි ඉතිහාසය තුල යුධහමුදාව බොහෝ යුද්ධයන්හි දිගටම යෙදි ඇති අතර බොයර් යුද්ධය හා ලෝක යුද්ධ දෙකේදීම බ්රිඉතාන්ය අණ යටතේ යෙදී ඇත. නිදහසෙන් පසු ප්ර ධාන වශයෙන් රටතුල කැරැල්ලට විරුද්ධව අවිගත් කණ්ඩායම් වලට විරුද්ධව ක්රි යාත්මක වූ අතර ප්ර ධන වශයෙන් එල්.ටී.ටී.ඊ. යට විරුද්ධවත් එක් අවස්ථාවක අවිගත් ජෙ.වි.පීයට විරුද්ධවත් හමුදාව ක්රි යාත්මක විය.

ශ්‍රී ලංකා හමුදාව පුහුණුවීම් කටයුතු ඕස්ටේලියාව, එක්සත් රාජධානිය, ඊශ්රා යලය, එක්සත් ජනපදය, ඉන්දියාව, පකිස්ථානය හා දකුණු අප්රි කාව යන රාජ්යඑය මගින් ලබා ගනී. වෙනත් රාජ්ය වල සොල්දාදුවන් ද යුධ ක්රිලයාන්විත වල යෙදෙව් බවට චෝදනා තිබුණද මේවා ඔප්පු වී නොමැති අතර සහතික වීමකුදු සිදුවී නොමැත. මෑතකදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හයිටි රාජ්ය යේ ක්රිසයාත්මක සාම හමුදාවට ශ්‍රී ලාංකික යුධ හමුදාවද තෝරා ගෙන ඇත. ශ්‍රී ලංකා හමුදා එල්.ටී.ටී.ඊයට විරුද්ධව සටන් කිරීමේ 1983 සිටම යෙදී ඇත. වසර 25 ක කාලය තුළ මියගිය හෝ තුවාල ලද සංඛ්යාඅව පැහැදිලි නොමැත. දෙපාර්ශවයම ගණන් ලඝුකොට දැක්වුවත් එය දසදහස් ගණනින් විය හැක. ශ්‍රී ලංකා හමුදාවට එරෙහිව වද හිංසා පැමිණ වීම, දූෂණය හා නීතිය අතට ගෙන විශාල වශයෙන් ජනයා මැරීම ගැන චෝදනා ඇත. නමුත් ඇම්නෙස්ට් ජ්යා්ත්ය න්තරයෙත්, හියුමන් රයිට්ස් වොච් (මානව හිමිකම් සෙවීමේ සංවිධානයේත්) UNHCR සංවිධානයේත් චෝදනා කිරීම් රජය කිසිම විභාග කිරීමකට එකඟ වී නොමැත. ප්රවතික්ෂේප කොට ඇත. අද දක්වා හමුදාවේ කිසිවකු යුධ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබා නොමැත.


http://en.wikipedia.org/wiki/Politics_of_Sri_Lanka#Military_of_Sri_Lanka
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි දේශපාලනය

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
(මෙම ලිපිය “එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුව සහ දේශපාලනය” ලිපි මාලාවේ කොටසකි.)

thumb|ඇමරිකාවේ රාජ්‍ය ලාංඡනය.

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශපාලනය රැඳී ඇත්තේ ප්‍රධානියා වශයෙන් සමුහාණ්ඩුවේ ජනාධිපති , රාජ්‍යයේ ත් ආණ්ඩුවේ ත් ප්‍රධානීත්වය දරන අතර, ප්‍රායෝගික ද්වී පක්ෂ ව්‍යවස්ථාදායකයක් හා මැතිවරණ ක්‍රමවේදයක්ද එම ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශපාලනයට අයත් වේ. සන්ධිය, මධ්‍යය ආණ්ඩුව, ඒකාබද්ධ වු ප්‍රාන්ත සමග ස්වාධිපත්‍යය බෙදා හදා ගන්නා අතර ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඒ බලය තුලනය කරයි.

විධායකය ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රධානත්වයේන් යුතු අතර එය ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් නිදහස්ව ඇත. ව්‍යවස්ථාදායකයේ බලය රැඳී ඇත්තේ සෙනට් මණ්ඩලය හා නියෝජ්‍ය මන්ත්‍රී මණ්ඩලය යන ද්විත්ව මන්ත්‍රී මණ්ඩල වලයි. අධිකරණයේ බලය ශ්‍රේඨාධිකරණය මගින් හා පහල සමුහාණ්ඩු රාජ්‍යවල අධිකරණයන් මගින් ක්‍රියාත්මක කරයි. අධිකරණය, එක්සත් ජනපදයේ ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය කර ඇත්තේ සමුහාණ්ඩු රාජ්‍යවල නීතී හා රෙගුලාසි විග්‍රහ කරයි. විධායකයේ හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර ඇති අර්බුද නිරාකරණය කිරීමේදී මෙයට ඇතුළත්ව ඇත. එක්සත් රාජ්‍ය සමුහාණ්ඩුව ගොඩනැගුනේ එහි ව්‍යවස්ථාව මගිනි. ඩිමොක්ක්‍රටික් පක්ෂයත් රිපබ්ලිකන් පක්ෂයත් විසින් ඇමරිකන් දේශපාලනය බලපවත්වනු ලැබේ. ඇමරිකන් සිවිල් යුද්ධයේ සිටම මෙම ද්වී පක්ෂ බලවත් වුවද වෙනත් පක්ෂද ක්‍රියාත්මක වේ.

වෙනත් දියුණු ප්‍රජාතාන්ත්‍රක රටවල් හා එක්සත් ජනපදය (USA) අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස්කම් නම් ව්‍යවස්ථාදායකයේ බලය රැඳී ඇති උසස්ම ආයතනය වශයෙන් සෙනට් සභාවත්, පුළුල් බලය ඇති ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයත්, ව්‍යවස්ථාදායකය හා විධායකය ආණ්ඩුව අතර බලතල බෙදීමත්, ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක අතර ආණ්ඩු බලය ක්‍රියාත්මක වීමත්, මගින් ලෝකයේ සංවර්ධනය වූ ප්‍රජාතාන්ත්‍රයත් තුළ එක්සත් ජනපදය යුක්ත වේ. USA වල ද්වී පක්ෂ ක්‍රියාවලිය තුළ තෙවන පාර්ෂවයක බලය හීන වේ.
References

http://en.wikipedia.org/wiki/American_politics

ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකාව
ප්‍රවර්ගය:දේශපාලනය
ජෝන් මැකේන්

ජෝන් මැකේන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි 2008 වර්ෂයේ පැවති ජනාධිපතිවරණය සඳහා රිපබ්ලිකන් පක්ෂ අපේක්ෂකයා ලෙස තරග කළේය.මෙය ජෝන් මැකේන්ජාත්‍යන්තරව වඩාත් ජනප්‍රියත්වයට පත්වු අවස්ථාවක් වු අතර 2008.11.4 පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් බැ‍රැක් ඔබාමා ජයග්‍රහණය කළේය.එමෙන්ම ඔහු ඇරිසෝනා ප්‍රාන්ත්ය නියෝජනය කරමින් ජේ‍යෂ්ඨ සෙනට් සභිකයෙක් ලෙස කටයුතු කළේය. ජෝන් සිඩ්නි මැකේන් නම් වු ඔහු 1936 අගෝස්තු 29 වන දින උපත් ලැබීය.

ඔහුගේ පියා මෙන්ම සීයාද නාවික හමුදාවේ අද්මිරාල් පදවි හෙබවුවන් වු අතර ජෝන් මැකේන් එම ආභාෂය අනුව යමින් නාවික හමුදාවට එක් විය.ඔහු 1958 ඇමරිකානු නාවික ඇකඩමිය මගින් ස්වකීය උපාධිය ලබා ගත්තේය.ඔහු වියට්නාම යුධ සමයේදී ඊට සහභාගි වීමෙන් අවස්ථා කීපයකදීම බර පතල ලෙස තුවාල ලැබූ අතර සිරකරුවෙක්වශයෙන්ද 1973 හිදී යුද්ධය අවසාන වන තෙක් සිටීමට සිදු විය.යුද්ධයේදී සිදුවු තුවාල වීම් වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුට ජීවිත කාලය පුරාවටම ඇතැම් කායික ආබාධයන්ගෙන් පෙලීමට සිදු වූයේය. 1981 දී ඔහු කපිතාන් වරයෙකු ලෙස නාවික හමුදාවෙන් විශ්‍රාම ගත්තේය.නාවික හමුදාවෙන් විශ්‍රාම ගැනීමත් සමගම මැකේන් දේශපාලන කටයුතු ඇරබීම සඳහා ඇරිසෝනා ප්‍රාන්තයට සංක්‍රමණය විය.

ඔහු 1982 දී එක්සත් ජනපද නියෝජිත මණ්ඩලයට තේරී පත් විය.මේ යටතේ වසර 2 ක් පමණ සේවය කල ජෝන් මැකේන් 1986 දී එක්සත් ජනපද සෙනෙට් මණ්ඩලයට තේරී පත් විය.ඔහු තරමක් විප්ලවකාරී චරිතයක් වු අතර පක්ෂයේ තීරණයන්ට යම් යම් අවස්ථාවන්හිදි පටහැනිව ප්‍රකාශයන් නිකුත් කරන හා විවේචනය කරන දේශපාලනඥයකු ලෙසද ප්‍රකටව සිටියේය.ජනාධිපතිවරණ අපේක්ෂකත්වයට පත් වීම ජෝන් මැකේන් මහතාගේ දේශපාල්න ගමන් මගෙහි වැදගත් සංදිස්ථානයක් විය.

ජෝන් මැකේන් මහතා 1936 අගෝස්තු 29 වන දින පැනමා ඇල ප්‍රදේශයේ කොකො සොලෝ නාවික ගුවන් මධ්‍යස්ථානයෙහි උපත ලැබීය.ඇමරිකානු ජාතිකයෙකු වු මොහුගේ පළමු විවාහයෙහි බිරිඳ වුයේ කැරොලින් ෂොප්ය. එම විවාහය අසාර්ථක වී ඔවුන් දෙදෙනා දික්කසාද විය.ජෝන් මැකේන් 1980 දී සින්ඩි හෙල්සින් සමග විවාහ වු අතර ඔහුගේ දරුවන් ලෙස ඩග්ලස්,ඇන්ඩෘ,සිඩ්නි,මෙගන්,ජෝන් සිඩ්නි,ජේමිස්,බිරිසප්ට් හැඳින්විය හැකිය. යුධ සේවය සහ දේශපාලන ජීවිතයට අමතරව ගත් කල ජෝන් මැකේන් ලේඛකයෙකුද වු අතර ඔහු ග්‍රන්ථ ගණනාවක් රචනා කොට තිබේ.

වසර 81 වයසැතිව සිටියදී, ඔහුගේ 82වන උපන්දිනයට දින සතරක් පමණක් තිබියදී ඔහු මිය ගියේය.
මරණය

ඔහුගේ පිළිකාව සඳහා ඔහු තවදුරටත් ප්‍රතිකාර ලබා නොගැනීමට තීරණය කල බවට මැකේන්ගේ පවුල විසින් 2018 අගෝස්තු 24 දිනදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. ඊළඟ දිනයෙහි මවුන්ටන් සම්මත වේලාවෙන් ප.ව 4:28 ට (23:28 යූටීසී), ඔහුගේ බිරිඳ සහ පවුල ඔහු පසෙකින් සිටියදී කෝන්විල්, ඇරිසෝනා හී ඔහුගේ නිවසෙහිදී ඔහු මිය ගියේය.

ඔහුගේ අසුන සඳහා 2020 මැතිවරණයෙහිදී සෙනෙට් සභිකයෙකු තෝරා පත් කරගනු ලබන තෙත්, ඇරිසෝනා ආණ්ඩුකාර ඩග් ඩූසී විසින් ඔහුගේ අන්තරවාර ආදේශකයා පත් කරනු ලබනු ඇත.