JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰਖੀਆ

ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ (15 ਅਪਰੈਲ 1962- 17 ਨਵੰਬਰ 2003) ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ 15 ਅਪਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬਿੰਦਰੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, 41 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, 17 ਨਵੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਇਸ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ 34 ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਨੇ ਗਾਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸੰਧੂ ਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਸੁਰਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਿੰਦਰੱਖ ਵਿਖੇ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਘੁਲਦਿਆਂ ਦੇਖ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਅੰਦਰ ਵੀ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦੀ ਚੇਟਕ ਲੱਗ ਗਈ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਵਾਇਆ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਪੰਮੀ ਬਾਈ ਨੇ ਉਸ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਮਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿੱਲ ਜਿੱਤ ਲਏ।
ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ

ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਦੀ ਖਿੱਚਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂਈ ਅਸਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਕੈਸੇਟ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਟ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੈਸੇਟਾਂ ਦਾ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਜੇ. ’ਤੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਗੀਤ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ‘ਦੁਪੱਟਾ ਤੇਰਾ ਸੱਤ ਰੰਗ ਦਾ’ ਗੀਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਦਸ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਲਗਪਗ 30 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕੈਸੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ। ਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸੰਧੂ ਦੀ ਕਲਮ ਅਤੇ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੀਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਪੱਟਾ ਤੇਰਾ ਸੱਤ ਰੰਗ ਦਾ, ਤੇਰੇ ’ਚੋਂ ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਬੋਲਦਾ, ਲੱਕ ਟੁਣੂੰ ਟੁਣੂੰ, ਮੁੱਖੜਾ, ਪੇਕੇ ਹੁੰਦੇ ਮਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਕੱਚੇ ਤੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਯਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਿੜਕੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਹਿਕ ਬਿਖੇਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਨੇ ਜਿਸ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੇਤਰ ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੰਗੜੇ ਦਾ ਅਤੇ ਚਾਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ, ਕੁਦਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਹੀ।
28 ਸਕਿੰਟ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ

ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ ਵਿਛਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਏ ਨੇ 28 ਸਕਿੰਟ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਜੁਗਨੀ, ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਬੀਟ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਅਲਹਿਦਾ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੂੰਜੇ। ਉੱਚੇ-ਲੰਮੇ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਡੀਲ-ਡੌਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਜਦੋਂ ਕੁੜਤੇ, ਚਾਦਰੇ ਅਤੇ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਉੱਚੀ ਹੇਕ ਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉੱਠਦੇ।
ਮੌਤ

17 ਨਵੰਬਰ 2003 ਦੀ ਚੰਦਰੀ ਘੜੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੱਤ-ਚੇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਅੰਬਰ ਦਾ ਚੰਨ ਸੁਰਜੀਤ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਗੋਡੀ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਗੀਤਾਜ ਬਿੰਦਰੱਖੀਆ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਪੂਰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ
ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ

ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ (ਬੰਗਾਲੀ: কল্পনা দত্ত) (27 ਜੁਲਾਈ 1913 – 8 ਫਰਵਰੀ 1995) (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਜੋਸੀ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਉਘੀਆਂ ਵੀਰਾਂਗਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1930 ਵਿੱਚ ਸੂਰੀਆ ਸੈਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚਿਟਾਗਾਂਵ ਆਰਮਰੀ ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1943 ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜੋ ਉਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।
ਜੀਵਨ ਬਿਓਰਾ

ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਚਿਟਾਗਾਂਵ (ਹੁਣ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਦੇ ਸ਼ਰੀਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਆ ਗਈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪ ਵੀ ਕੁੱਝ ਕਰਨ ਲਈ ਆਤੁਰ ਹੋ ਗਈ। 18 ਅਪਰੈਲ 1930 ਨੂੰ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਅਸਲਾਖਾਨੇ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਚਿਟਾਗਾਂਗ ਚੱਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੂਰੀਆਸੇਨ ਦੇ ਦਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਭੇਸ਼ ਬਦਲਕੇ ਇਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਆਦਿ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।
ਉਮਰਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ

ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਭਵਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਉਡਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਲੇਕਿਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਪੁਰਖ ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਪਰ ਦੋਸ ਸਿੱਧ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੇਕਿਨ ਕਲਪਨਾ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੂਰੀਆਸੇਨ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲੀ। ਸੂਰੀਆਸੇਨ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਅਤੇ ਮਈ 1933 ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ ਵੀ ਗਿਰਫਤਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਿਆ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 1934 ਵਿੱਚ ਸੂਰਿਆਸੇਨ ਅਤੇ ਤਾਰਕੇਸ਼ਵਰ ਦਸਤੀਕਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੱਤ ਨੂੰ ਉਮਰਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ। 1939 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਿਹਾ ਹੋਈ।
ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਕਲਪਨਾ ਦੱਤਾ ਨੇ 1940 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਮਿ ਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ 1943 ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਕਾਰਕੁਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕਥਾ "চট্টগ্রাম অস্ত্রাগার আক্রমণকারীদের স্মৃতিকথা" ("ਚਟਗਰਾਮ ਅਸਤਰਾਗੜ੍ਹ ਆਕ੍ਰ੍ਮਨਕਰਿਦੇਰ ਸ਼੍ਰੁਤੀਕਥਾ") ਲਿਖੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰੁਣ ਬੋਸ ਅਤੇ ਨਿਖਿਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਪੀ. ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ "ਚਟਗਾਂਵ ਆਰਮਰੀ ਰੇਡਰਜ਼: ਰੀਮੈਨਿਸੈਂਸਜ਼" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਕਤੂਬਰ 1945 ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। 1946 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਚਟਗਾਂਵ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਅੰਕੜਾ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 8 ਫਰਵਰੀ 1995 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1913
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ
ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ

ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ (7 ਜੁਲਾਈ, 1878-16 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1961) ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ। ਉਹ ਦੇਸ਼ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂਦਾ ਜਨਮ ਸ: ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ1900 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ ਤੋਂਬੀ. ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਨਾਇਬ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ ਉਨ੍ਹਾਂਦੇ ਰਾਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ1903 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਪੰਚ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਨੀਂਹ

ਉਨ੍ਹਾਂ14 ਜੂਨ, 1903 ਨੂੰ ਫਿਲੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਕਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੰਮਿ੍ਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਅੰਮਿ੍ਤ ਛਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਏ। 1904 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਸਰਬ-ਲੋਹ-ਬਿਬੇਕ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ1908 ਵਿੱਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 'ਪੰਚ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ' ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸੀ। 1908-14 ਦੌਰਾਨ ਭਾਈਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਖੂਬ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ 'ਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ

1914 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬਗੰਜ (ਨਵੀਂਦਿੱਲੀ) ਦੀ ਕੰਧ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂਵੱਲੋਂ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂਵਿਚ ਜਾਗਿ੍ਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਭਸੌੜ ਕਸਬੇ, ਪੱਟੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਮੰਡੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਲਾਹੌਰ ਮੰਡੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਰਾਜ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਦੀ ਕੰਧ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਉੱਠੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਗ਼ਦਰੀ ਯੋਧੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਭਾਈ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਚੁੱਘਾ, ਭਾਈ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘ ਹਾਂਸ, ਭਾਈ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਕੱਚਰਭੰਨ (ਜ਼ੀਰਾ) ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਖੁਖਰਾਣਾ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂਕੋਲ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।

ਲਹੌਰ ਜੇਲ ਤੋਂ 1930 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਈ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ । ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਗਦਰੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਿਕਨਾਤੀਸੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਕ ਤੋਂ ਆਸਤਿਕ ਬਨਣ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ।
ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ

ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ 19 ਫਰਵਰੀ, 1915 ਨੂੰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਤਲਾਹ ਪਿੰਡ ਗਿੱਲਾਂਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਢੰਡਾਰੀ ਵਿਖੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ 50-60 ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ 19 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਮਚਾਉਣਦੀ ਯੋਜਨਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਗੋਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗ਼ਦਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂਦੀਆਂ ਗਿ੍ਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ
ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ, ਕਰਮ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਗੁਰਮਤਿ ਬਿਬੇਕ, ਅਣਡਿੱਠੀ ਦੁਨੀਆ, ਰੰਗਲੇ ਸੱਜਣ, ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ, ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਖ, ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪਾਰਸ ਕਲਾ ਹਨ। ਉਹ ਸਰਬ-ਲੋਹ-ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਨ।
ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ

ਉਹ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1961 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਹ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣਵਾਲੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਦਿ੍ੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂਦੇ ਨਾਂਅ'ਤੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਗੁਜਰਵਾਲ ਤੇ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਝੀਲ ਕਿਨਾਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1878
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ

ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਲੂਵਰ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਉਚਾਈ 77 ਸਮ, ਚੌੜਾਈ 53 ਸਮ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟਿੰਗ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇਲ ਗਿਓਕੋਨਦੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਜ਼ਾ ਘੇਰਾਰਦਿਨੀ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ 1503 ਤੋਂ 1506 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1797 ਤੋਂ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਦੀ ਖ਼ੂਬੀ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰ ਬਾਰੇ

ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾ, ਕੁਰਸੀ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਉਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਉਸਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼

# ਜਦੋਂ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਉਮਰ 41 ਸਾਲ (1503 ਈ.) ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। (1519) ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ 1503-1519 ਤੱਕ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਯਾਨੀ ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ 'ਚ 16 ਸਾਲ ਲੱਗੇ।
# ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਨਾਲਿਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਤਾਲਵੀ ਵਿੱਚ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਮੇਰੀ ਲੇਡੀ।
# ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕਿਸੇ ਕਾਗਜ਼, ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਸਕੇਟਬੋਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
# ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਪੇਂਟ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 40 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਸੀ। ਵਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਤਲੇ।
# ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਂਗਲ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
# ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
# ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਸਿਰਫ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਉਦਾਸ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
# ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

# ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅੱਜ ਵੀ ਇਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ।
# ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਪੇਂਟਿੰਗ ਉਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ।
# ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਪਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
# ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ 870 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 71 ਅਰਬ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।
# ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਚਿਹਰੇ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਮੋਨਾ ਲੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਵਾਈਨ

ਵਾਈਨ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਮੀਰੇ ਗਏ ਅੰਗੂਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰਸਾਇਣਕ ਮੇਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਕੋਈ ਖੰਡ, ਤੇਜ਼ਾਬ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰ ਮਿਲਾਏ ਖ਼ਮੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਮੀਰ ਅੰਗੂਰਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਡਾਈ-ਆਕਸਾਇਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਲਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਰ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਵਾਈਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨਾਰ ਅਤੇ ਸੇਬ ਦੀ ਵਾਈਨ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਾਇਨ
ਆਂਡਾ

ਆਂਡੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਛੀ, ਭੁਜੰਗਮ, ਜਲਥਲੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਆਦਿ, ਦੀਆਂ ਮਾਦਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖਾਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਭੁਜੰਗਮਾਂ ਦੇ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਖੋਲ, ਸਫ਼ੈਦੀ ਅਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਜ਼ਰਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਕੜੀ, ਬਤਕ, ਬਟੇਰੀ, ਰੋ (ਹਰਨੀ) ਅਤੇ ਕਾਵੀਆਰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਆਂਡੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ
ਬਾਲਪਰਾਈਸੋ

ਬਾਲਪਰਾਈਸੋ (, ) ਚਿਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਰਗਣਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹੁਨਗਰੀ ਇਲਾਕੇ, ਵਡੇਰਾ ਬਾਲਪਰਾਸੀਸੋ, ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਤੋਂ 69.5 ਮੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੱਭਿਆਚਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਲਪਰਾਈਸੋ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਬਾਲਪਰਾਈਸੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਚਿਲੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਪਰ ਚਿਲੀ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1990 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਈਸੜਾ

|-
| colspan=2|
ਪੈਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ
ਇਹ ਪਿੰਡ ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

|-
|| ਵੈੱਬਸਾਈਟ
||
|-
|}
ਈਸੜਾ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲ ਧੂਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਥੇਹ

ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਥੇਹ (ਟਿੱਬਾ) ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਦਦੇ ਸਮੇਂ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਥੇਹ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਬਣੀ ਜਮਨਾ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਜੈਨਪੁਰ, ਖੇੜੀ, ਢਢੋਗਲ ਅਤੇ ਬੁਰਜ ਪਿੰਡ ਵੱਖਰੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਈਸੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ/ਕਿਸਾਨ (ਬਿਲਿੰਗ) ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ‘ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਬਿਲੰਗਾ’ ਦੇ ਕਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਫਖ਼ਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਢਢੋਗਲ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਉਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਢਢੋਗਲ ਦਾ ਬੁੱਤ ਧੂਰੀ-ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਸੜਕ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ

ਈਸੜੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਜੋ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੁਆਣੀ ਨਾਲ ਦੀ ਚੁਗਾਵੀਆਂ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਚੁਗਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੋਲ ਹੀ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾ ਕੇ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸੁਆਣੀ ਦਾ ਭਰਾ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲਕ ਕੋਲ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾਗ ਮਾਰ ਕੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।” ਇਹ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਰਾ ਸਨ। ਬਾਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਥੇਹ ਉੱਪਰ ਬਣੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਮੇਲਾ ਪੰਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਉੱਪਰ ਪਤਾਸਿਆਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਖਿੱਲਾਂ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਮਨਾ ਦਾਸ ਦੀ ਸਮਾਧ ਉੱਪਰ ਦਾਰੂ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਸਮ ਮੇਲੇ ਦੀ

ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਹਲ਼ ਪੰਜਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਉੱਪਰ ਫੇਰੀ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ-ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਾਈ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਢੋਲ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਸਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੇ ਹਲ਼ ਪਿੱਛੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਛਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਂਝੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਲ਼ੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਦੁੱਧ ਵਾਰਨਾ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੁਆਣੀਆਂ ਲਈ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਦਾ ਸ਼ਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤੱਕ ਆਦਮੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੋਲ਼ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਢੱਡ ਸਾਰੰਗੀ ਉੱਪਰ ‘ਕਲੀਆਂ’ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਥੇਹ ਉੱਪਰ ਬਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਖਾੜਾ ਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਗੁਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਸਤਿਸੰਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ

ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਕੋ-ਆਪਰੇਟਿਵ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਚਾਰ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਸੀਤ ਅਤੇ ਜੋਗੀ ਵਾਲਾ ਨਿੰਮ ਬਚੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਵੀਸ਼ਰ ਨੇ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜ ਮੇਲਿਆਂ ‘ਚ ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਗਾ ਕੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਿੰਡ
ਵੇਲਜ਼

ਵੇਲਜ਼ (; ) ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਟਾਪੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡੀ ਸਾਗਰ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। 200 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 3,063,456 ਸੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 20,779 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਟਰੇਖਾ 1200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਊਸ਼ਣ-ਕਟੀਬੰਧੀ ਜੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਣਯੋਗ ਸਮੂੰਦਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੰਤਰੀ; ਮਈ 2021]]
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ

ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ( , ਅਲਸਟਰ ਸਕਾਟਸਲੈਂਡੀ: Norlin Airlann ਜਾਂ Norlin Airlan) ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦੇਸ਼, ਸੂਬਾ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨਾਲ਼ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,810,863 ਸੀ ਜੋ ਟਾਪੂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 30% ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 3% ਹਿੱਸਾ ਹੈ। 1998 ਦੀ ਗੁੱਡ ਫ਼ਰਾਈਡੇ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (Psychoanalysis), ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਸੰਬੰਧੀ ਆਸਟਰੀਆ ਦੇ ਨਿਊਰੋਲਾਜਿਸਟ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੁਆਰਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ। ਤਦ ਤੋਂ, ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਹੋਰ ਬੜਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਲਫਰੈਡ ਐਡਲਰ, ਕਾਰਲ ਗੁਸਤਾਵ ਜੁੰਗ ਅਤੇ ਵਿਲਹੇਮ ਰੇਕ ਵਰਗੇ ਫਰਾਇਡ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਰਿਕ ਫਰਾਮ, ਕਰੇਨ ਹੋਰਨੇ, ਹੈਰੀ ਸਟਾਕ ਸੁਲੀਵਾਨ ਅਤੇ ਜਾਕ ਲਕਾਂ ਵਰਗੇ ਨਵ-ਫ਼ਰਾਇਡਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪਸਾਰ ਜੋੜੇ। ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:
# ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਮਨੋਰਚਨਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
# ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ, ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਸੰਗਿਆਨ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਤਰਕਹੀਣ ਡਰਾਈਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
# ਉਹ ਡਰਾਈਵਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਚੇਤ ਹਨ;
# ਉਹਨਾਂ ਡਰਾਈਵਾਂ ਨੂੰ ਸਚੇਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੇ ਸਫ਼ੇ
ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ

ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ (1295-1316) ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਫਗਾਨ ਮਿਲਟਰੀ ਚੀਫ ਨੋਸ਼ਰ ਖਾਨ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਨੋਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨੋਸ਼ਰ ਖਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਕਿਲੇ ਬਣਵਾਏ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

* intro About Nawanshahr
* ਵੈੱਬਸਾਈਟ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ
ਨਿਊਏ

, 1896 ਵਿੱਚ ਗਿਰਜੇ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਅੰਦਰ]]


ਨਿਊਏ ( ; Niuean: Niuē) ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ 2,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟੋਂਗਾ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ), ਸਮੋਈ ਦੇਸ਼ਾਂ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ) ਅਤੇ ਕੁੱਕ ਟਾਪੂਆਂ (ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ) ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 260 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ, ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਕਰ ਕੇ ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਹੈ, ਲਗਭਗ 1,400 ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ "ਦਾ ਰਾਕ" (ਪੱਥਰ) ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਿਵਾਇਤੀ ਨਾਂ "ਰਾਕ ਆਫ਼ ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆ" (ਪਾਲੀਨੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪੱਥਰ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1D (ਭਾਰਤ)

;ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 1D (ਭਾਰਤ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ-ਲੇਹ ਹਾਈਵੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸੜਕ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੇਹ, ਲਦਾਖ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ|

ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ]]
ਭੁਗੋਲਿਕ

;ਸ੍ਰੀਨਗਰ-ਲੇਹ-ਯਾਰਖੰਡ ਨੂੰ ਸੰਧੀ ਸੜਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1870 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਥੋਮਸ ਡਗਸਲ ਫਾਰਸਿਥ ਨੇ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ ਸੀ|
ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾ

;ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਲੇਹ ਲਦਾਖ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋ ਜਿਆਦਾ ਬਰਫ ਪੈਣ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਸੜਕ ਸੰਸਥਾ ਹਰ ਸਾਲ ਬਰਫ ਨੂੰ ਚੁਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ 2008 ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਜੀ ਲਾ ਦਰ੍ਹਾ ਤੇ 18 ਮੀਟਰ ਬਰਫ ਪਈ ਸੀ| ਇਹ ਸੜਕ ਜੂਨ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 422 ਕਿਮੀ ਹੈ| ਇਹ ਸੜਕ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਪਹਾੜ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸਫਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਦਿਦੀ ਹੈ| ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚੇ ਰਸਤਾ ਫੋਟੁ ਲਾ ਜੋ ਕਿ 4108 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜ਼ੋਜੀ ਲਾ ਜੋ ਕਿ 3528 ਕਿਮੀ ਹਨ| ਪਿੰਡ ਖਲਤਸੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੁ ਲਾ ਅਤੇ ਲੇਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਚੈਕਪੋਸਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਇਸ ਸੜਕ ਤੇ ਦਰਾਸ ਜੋ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ 170 ਕਿਮੀ ਤੇ ਅਤੇ 3249 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਹੈ ਜ਼ੋਜੀ ਲਾ ਦਰ੍ਹਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਿੰਡ ਹੈ|ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਾਸੀ ਹਨ| ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਸਥਾਂਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (−45 °C (−49 °F))
ਇਤਿਹਾਸ

;17ਵੀਂ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਪਸਮੀਨਾ ਪਛਮ ਯਰਖੰਡ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਲ ਕਾਰਖਾਨਿਆ ਲਈ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀI 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਧਾਰ ਹੋਇਆ। 1836ਞ1840 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਡੋਗਰਾ ਜਰਨਲ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਲਦਾਖ ਨੂੰ ਜਿਤ ਲਿਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸੜਕ ਦਾ ਹੋਰ ਸਧਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ 1846 ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੰਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਰਾਂਸ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਲੀ ਸਟੇਟ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿਤਾ। ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1873 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਲਾਨਾ 2500 ਰੁਪਏ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਦਿਤੇ ਗਏ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਸਮੇਂ ਲਦਾਖ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿਉਕੇ ਚੀਨ ਨੇ 1200 ਕਿਮੀ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਜੋ ਜ਼ਿੰਜਿਆਗ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਸੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 1957 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੜਕ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਚੀਨ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੇ ਦਿਖਾ ਦਿਤੀ ਜੋ ਸਾਇਦ 1962 ਦਾ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੀ। ਇਸ ਸੜਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1961 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਕਾਰਗਿਲ ਤੱਕ 2 ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਇਵੇ ਦਾ ਹਿਸਾ ਬਣਿਆ। ਅਤੇ 1974 ਤੋਂ ਇਸ ਤੇ ਆਮ ਸਹਿਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਰਸਤ ਖੋ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਵੇਰਵੇ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੜਕਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 33 ਲੱਖ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ
#;ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ।
#;ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 79,243 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
#;ਸਟੇਟ ਸੜਕਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1,31,899 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
#;ਮੁੱਖ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4,67,763 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
#;ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਜਿਆ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 26,50,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

#http://en.wikipedia.org/wiki/NH_1D
#http://en.wikipedia.org/wiki/National_Highway_%28India%29
#http://www.nhai.org/


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ
ਰਾਂਚੀ

thumb
ਰਾਂਚੀ (ਹਿੰਦੀ ᱨᱟᱺᱪᱤ राँची ) ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 2140 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਝਾਰਖੰਡ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰੀ ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪੂਰਬੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ

ਸੈਲਾਨੀ ਥਾਵਾਂ

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰਾਂਚੀ ਹਿੱਲ ਉੱਪਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1842 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਰਨਲ ਉਨਸਲੇ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 300 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਟੈਗੋਰ ਹਿੱਲ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਬਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੁੱਖ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗੌਂਡਾ ਹਿੱਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੌਂਡਾ ਹਿੱਲ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਅਲਬਰਟ ਇੱਕਾ ਚੌਂਕ ਲਾਗੇ ਕਨਕੇ ਝੀਲ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿਗੰਬਰ ਜੈਨ ਮੰਦਿਰ, ਕਬਾਇਲੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਦੇਖਣਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹਥੀਆ ਡੈਮ ਬਣਿਆ ਹੈ। 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਜਗਨਨਾਥਪੁਰ ਮੰਦਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੰਨ 1691 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੁੰਡਾਰੂ ਝਰਨਾ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹੈ। ਸੁਬਰਨਰੇਖਾ ਨਦੀ 320 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਝਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਦਸਮ ਝਰਨਾ, ਗੌਤਮ ਝਰਨਾ ਅਤੇ ਹਿਰਨੀ ਝਰਨਾ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਹਨ।
ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਲੋਕ

* ਰਾਜੇਸ਼ ਚੌਹਾਨ, ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ
* ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ
* ਦੀਪਿਕਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੀਰੰਦਾਜ਼
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

* Website of the District Administration
* Ranchi Land Records


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਬਾਬੂ ਬਜਰੰਗੀ

ਬਾਬੂਭਾਈ ਪਟੇਲ ਉਰਫ ਬਾਬੂ ਬਜਰੰਗੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂਵਾ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਹੈ। 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸੀ। 28 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਹੋਲੀ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 97 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਇਆ ਕੋਡਨਾਨੀ ਨੇ ਭੀੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਬਜਰੰਗੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੰਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਹਥਿਆਰ ਜੁਟਾਏ ਅਤੇ ਖੁਦ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਾਂਡ ਰਚਾਇਆ। ਬਜਰੰਗੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਦੇ ਸਟਿੰਗ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ

ਨਰੋਦਾ ਪਾਟੀਆ ਘੱਲੂਘਾਰਾ 2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਰੋਦਾ ਪਾਟਿਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ 97 ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਘੱਲੂਘਾਰਾ 28 ਫਰਵਰੀ 2002 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਤੇ ਅਮਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੋਧਰਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸਾਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਮੰਗਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਬੰਦ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮਾਂ ਚੱਲੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੀੜ ਨੇ ਲੁੱਟ-ਮਾਰ, ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ, ਗੈਂਗ-ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਦਾ ਅਲਜਾਮ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2002 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਹਿੰਸਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ