JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਘੋੜਾ

ਘੋੜਾ (Equus ferus caballus)
ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਘੋੜਾ ਈਕਿਊਡੀ (Equidae) ਕੁਟੁੰਬ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਕੁਟੁੰਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵਰਤਮਾਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਗਧਾ, ਜੈਬਰਾ, ਭੋਟ-ਖਰ, ਟੱਟੂ, ਘੋੜ-ਖਰ ਅਤੇ ਖੱਚਰ ਵੀ ਹਨ। ਆਦਿ ਨੂਤਨ ਯੁੱਗ (Eosin period) ਦੇ ਈਓਹਿੱਪਸ (Eohippus) ਨਾਮਕ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਕੁਟੁੰਬ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਲਤ ਹਨ।

ਲੱਗਪੱਗ 4000 ਈਪੂ ਵਿੱਚ ਇੰਸਾਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਤੂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 3000 ਈਪੂ ਤੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਪਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਹੀ ਪਾਲਤੂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਜੰਗਲੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਸਲ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਸਲਾਂ ਪਾਲਤੂ ਨਹੀਂ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣਿਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਕਾਠੀ, ਰੰਗਤ, ਨਸਲ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਰਵਈਏ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸਾਖ਼ਤ ਇਸਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚ ਕੇ ਭੱਜਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਵਾਜ਼ੁਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਯਾਫਤਾ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਂ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਘੋੜੇ ਦੀ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਘੋੜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹਮਲ ਦਾ ਸਮਾਂ 11 ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਖੜਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਲਤੂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ 2 ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਅਤੇ ਲਗਾਮ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 5 ਸਾਲ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਸਤਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ 25 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਰਵਈਏ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਸਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਹਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਠੰਡੇ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਰਫਤਾਰ ਪਰ ਸਖ਼ਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੀਮ ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਉਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ 300 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਡੰਗਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ
ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ

ਆਲੋਚਤਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: critical theory ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਓਰੀ) ਇੱਕ ਚਿੰਤਨ ਸੰਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚਲੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਕੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਓਰੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਢ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਦੋ ਅਰਥ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ। ਮਗਰਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਧਾਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਸਿਧਾਂਤ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਵਿਚਾਰਕ ਮੈਕਸ ਹੋਰਖੇਮਰ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਹੱਦ ਇਹ "ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣਾ ਲੋਚਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿਊਰੀ ਤੋਂ ਭਾਵ 1930 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨਵ-ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੰਤਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਦੋਲਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ
ਕਿਰੇਜੀ

ਕਿਰੇਜੀ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਇਕੂ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲਘੂ ਕਵਿਤਾ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਬਿੰਬਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿੰਬ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਭਿਆਲੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਇਕੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਜੁਗਤ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪਧਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੰਨਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਹਾਇਕੂ ਅਤੇ ਹੋਕੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਲੋੜ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰੇਜੀ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਾਇਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ
ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ (8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1934 - 14 ਜਨਵਰੀ 2018) ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੰਦੋੜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹਰਕੇਸ਼ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਡੀ.ਬੀ. ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਮਲੌਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 1962 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1982 ਵਿੱਚ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਕੀਤੀ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਸਤਕਾਂ

* ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ
* ਉਥੈਲੋ
* ਅੰਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
* ਹੈਮਲਟ
* ਮੈਕਬਥ
* ਐਂਟਨੀ ਐਂਡ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ
* ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ
* ਓਥੈਲੋ
* ਇਲੀਆਡ
* ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
ਨਾਟਕ

*ਇੱਕ ਮਨਸੂਰ ਹੋਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਪਲਾਊ

ਪਲਾਊ (ਜਾਂ ਬਲਾਊ ਜਾਂ ਪਿਲਿਊ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਲਾਊ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (ਪਲਾਊਈ: Beluu ęr a Belau), ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ 21,000 ਦੇ ਲਗਭਗ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਰੋਲੀਨ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 250 ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹੱਦਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਫ਼ਿਲਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਟਾਪੂ ਕੋਰੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਬਬੇਲਦਾਓਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਗੇਰੁਲਮੂਦ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਲਿਸੋਥੋ

ਲਿਸੋਥੋ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਿਸੋਥੋ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 30,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 2,067,000 ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਸੇਰੂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਲਿਸੋਥੋ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸਿਸੋਥੋ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਭਗ 40% ਅਬਾਦੀ ਅਮਰੀਕੀ $1.25 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ-ਰੇਖਾ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਲਾਈਬੇਰੀਆ

ਲਾਈਬੇਰੀਆ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਈਬੇਰੀਆ ਦ ਗਣਰਾਜ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਿਏਰਾ ਲਿਓਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਤਟਰੇਖਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਂਗਰੂਵੀ (ਊਸ਼ਣ-ਕਟਿਬੰਧੀ ਰੁੱਖ) ਜੰਗਲਾ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘੱਟ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਉਹਨਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ-ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਬਾਕੀ ਦਾ 40% ਉੱਪਰੀ ਗਿਨੀਆਈ ਊਸ਼ਣ-ਕਟਿਬੰਧੀ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਗਰਮ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਰਖਾ ਮਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਲ ਰੁੱਖੀਆਂ ਹਰਮਾਤੀ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 111,369 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 37 ਲੱਖ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਮਾਲੀ

ਮਾਲੀ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਲੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (, ਹੇਪੂਬਲੀਕ ਡੂ ਮਾਲੀ), ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਲਜੀਰੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਾਈਜਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ ਅਤੇ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗਿਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੇਨੇਗਲ ਅਤੇ ਮਾਰੀਟੇਨੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 1,240,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 1.45 ਕਰੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਮਾਕੋ ਹੈ। ਮਾਲੀ ਦੇ ਅਠ ਖੇਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਗਭ ਤੱਕ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਦਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ, ਜਿਥੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਾਈਜਰ ਅਤੇ ਸੇਨੇਗਾਲ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮਾਹੀਗਿਰੀ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਮਾਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਅਤੇ ਲੂਣ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੱਗਪਗ ਅਧੀ ਆਬਾਦੀ 1.25 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਾਲੀ
ਸੁੰਦਰਤਾ

thumb|250px|right|ਫੁੱਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਸੁਹੱਪਣ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਸੁੰਦਰਤਾ () ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਾਨਵਰ, ਸਥਾਨ, ਬਨਸਪਤੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਮਾਜਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਇੱਕ ਐਸੀ ਵਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਸਦਕਾ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਫਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅਕਸਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਰੋਏਪਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਪਰਕ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਬੋਰਿਸ ਪਸਤਰਨਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਖਿੱਚ ਦੇ ਰਹੱਸ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਰਹੱਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਹੱਸ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਹਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ
ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ

ਸਟੇਫ਼ਨੀ ਜੋਐਨ ਏਂਜੇਲੀਨਾ ਜਰਮਨੋਟਾ (Stefani Joanne Angelina Germanotta ਜਨਮ: ਮਾਰਚ 28, 1986) ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਗਾਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗਾਗਾ ਸੰਗੀਤ ਜਗਤ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗਾਗਾ ਗਰੈਮੀ ਇਨਾਮ ਲਈ 12 ਵਾਰ ਨਾਮੰਕਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੋਂ 5 ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 2 ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹਨ।
2008 ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ "ਦ ਫ਼ੇਮ" ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ "ਬੌਰਨ ਦਿਸ ਵੇ" ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਈ। 11 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਲਬਮ "ਆਰਟਟੌਪ" ਜਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1986 ਨੂੰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਸਿੰਥੀਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੋਜ਼ਫ਼ ਜਰਮਾਨੋਟਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੌਨਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਦ ਸੇਕਰਡ ਹਾਰਟ ਤੋਂ ਲਈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਿਊਯਾਰਕ (ਰਾਜ) ਦੇ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਕੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ।

ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਇਕੂ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੈਲੀ, ਸਰੂਪ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ:

* 17 ਹਿੱਜਿਆਂ (ਸਿਲੇਬਲਸ) ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ;
* ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ, ਕੀਗੋ (kigo) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ;
* ਦੋ ਬਿੰਬਾਂ ਦੀ ਅਪ੍ਰੋਖ ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਕਟ ਜਾਂ ਕੀਰੇ (ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸਰਾਮ ਚਿਹਨ) ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਾਇਕੂ ਜਾਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ 5, 7 ਅਤੇ 5 ਓਨ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੱਤਰਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਇਕੂਆਂ ਦੀ ਠੇਠ ਲੰਮਾਈ 10 - 14 ਹਿੱਜੇ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਹਾਇਕੂ ਕਵੀ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਇਕੂ ਇੱਕ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫੋਕਸ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ। ਹਾਇਕੂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਜਮੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹੁਮੁਖੀ ਸ਼ਬਦ-ਚਿਤਰ ਰਚਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਸਮਾਈ ਹੋਵੇ। ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਹ ਹਾਇਕੂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਸੱਤਰ ਤੋਂ ਅੱਸੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰੇ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਸੱਠ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੁਮਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦਾ।"
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ

thumb|right|ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ

ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ (ਜਪਾਨੀ 小林一茶, 15 ਜੂਨ, 1763- 19 ਨਵੰਬਰ, 1827) ਜਪਾਨੀ ਹਾਇਕੂ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਿਨਸ਼ੂ ਸੰਪ੍ਰਦਾ ਦਾ ਬੋਧੀ ਪੁਜਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਇੱਸਾ (茶) ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ - ਇੱਕ ਕੱਪ ਚਾਹ। ਉਹ ਜਪਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਹਾਇਕੂ ਉਸਤਾਦਾਂ - ਬਾਸ਼ੋ, ਬੂਸੋਨ, ਈਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ੀਕੀ - ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ

ਇੱਸਾ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1763 ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀਵਾਬਾਰਾ (ਜਾਪਾਨ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਯਾਤਰੋ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਨੋਬੂਯੂਕੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਪਾਲ਼ਿਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਓਪਰਾ ਓਪਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਜੀ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਇਡੋ (ਹੁਣ ਟੋਕੀਓ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੀ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪੱਕਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। 1801 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਾਰਾਜੋਈ ਰਾਹੀਂ ਓਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਚੋਂ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਲਿਆ। 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਕੀਕੂ ਨਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ਼ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।
ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫੇਰ ਹਨੇਰਾ ਉਮੜ ਆਇਆ। ਪਹਿਲਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਢਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਪੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਸਾ ਨੇ ਹੇਠਲਾ ਹਾਇਕੂ ਲਿਖਿਆ:



露の世は露の世ながらさりながら

ਤਸੁਯੁ ਨੋ ਯੋ ਵਾ ਤਸੁਯੁ ਨੋ ਯੋ ਨਾਗਾਰਾ ਸਾਰੀ ਨਾਗਾਰਾ

ਸ਼ਬਨਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ --
ਸੱਚੀਂ ਸ਼ਬਨਮ ਦਾ ਸੰਸਾਰ,
ਫਿਰ ਵੀ, ਫਿਰ ਵੀ . . .

ਤੀਸਰਾ ਬੱਚਾ 1820 ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੀਕੂ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1823 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪ 61 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ. ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੇਠਲਾ ਹਾਇਕੂ ਲਿਖਿਆ:

"ਇਕੀਨੋਕੋਰੀ ਇਕੀਨੋਕੋਰੀਤਾਰੂ ਸਾਮੁਸਾ ਕਾਨਾ
ਰਹਿ ਗਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ,
ਰਹਿ ਗਿਆ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ,-
ਆਹ, ਇਹ ਪਾਲਾ!"
*********
, ਜਾਪਾਨ) ਦੇ ਇਸ ਗੁਦਾਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜਾਰੇ।]]

* ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ (ਅਨੁ: ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ):

ਚਿੜੀਆਂ ਚਹਿਕਣ
ਰੱਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ
ਨਾ ਬਦਲਣ ਆਵਾਜ਼
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

*ਮਾਤਸੂਓ ਬਾਸ਼ੋ
*ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ
*ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ
*ਹਾਇਕੂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਵਿਤਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਾਇਕੂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਪਾਨੀ ਕਵੀ
ਇਸਕਰਾ

ਇਸਕਰਾ(ਰੂਸੀ: Искра, ਉਚਾਰਨ: [ˈiskrə], ਚੰਗਿਆੜੀ)ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨ ਸਿਆਸੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸਟੁਟਗਾਰਟ ਵਿੱਚ 1 ਦਸੰਬਰ 1900 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਮਿਊਨਿਖ, ਲੰਦਨ ਅਤੇ ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਰਬੰਧਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਸੀ। 1903 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸੋਸ਼ਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ - ਕਿ ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਦੂਜਾ ਮਾਰਤੋਵ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪਲੈਖਾਨੋਵ - ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਮੇਨਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਲੈਖਾਨੋਵ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ 1905 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸਕਰਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ ਸੀ:искры Из пламя возгорится ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਚਿੰਗਾਰੀ ਭੜਕ ਕੇ ਅੱਗ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਜ਼ਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਸੰਬਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੈਕਜੈਂਡਰ ਓਡਿਓਵਸਕੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਤਰ ਹੈ।

ਸਟਾਫ ਦੇ ਕੁੱਝ ਰੁਕਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਦੀ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਦੋ ਲੱਛੀਆਂ

ਦੋ ਲੱਛੀਆਂ 1960 ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਦਾਇਕਾਰ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਦਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਗੋਪਾਲ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਨਿਭਾਏ।
ਸੰਗੀਤ

ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹੰਸਰਾਜ ਬਹਿਲ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ "ਹਾਇ ਨੀ ਮੇਰਾ ਬਾਲਮ, ਹੈ ਬੜਾ ਜ਼ਾਲਮ" ਅਤੇ "ਤੇਰੀ ਕਣਕ ਦੀ ਰਾਖੀ" ਹਿੱਟ ਹੋਏ।

;ਗੀਤ
#ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੋ ਲੱਛੀਆਂ
#ਹਾਇ ਨੀ ਮੇਰਾ ਬਾਲਮ
#ਭਾਵੇਂ ਬੋਲ ’ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਬੋਲ
#ਮੱਝ ਗਾਂ ਵਾਲ਼ਿਆ
#ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਾਲ਼ਾ
#ਤੇਰੀ ਕਣਕ ਦੀ ਰਾਖੀ
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

*ਲੱਛੀ
*ਭੰਗੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ)
*ਕੌਡੇ ਸ਼ਾਹ
*ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ
*ਕਣਕਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ
ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ

, ਦ ਐਲੀਫੈਂਟ ਸੈਲੀਬੇਸ (1921), ਟੇਟ, ਲੰਦਨ]]
ਪੜਯਥਾਰਥਵਾਦ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ; Surrealism, ਸਰਰੀਅਲਿਜ਼ਮ), ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦੇ ਲਾਗੇਚਾਗੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ। ਚਿਤਰਣ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਲਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ (ਚਿੱਤਰਪਟ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ) ਇਹ ਆਧੁਨਿਕਤਮ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਰਿਕੋ, ਦਾਲਾਂ, ਮੋਰੋ, ਆਰਪ, ਬਰੇਤੋਂ, ਮਾਸ ਆਦਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੂਪ ਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਕ ਨਿਰੂਪਣ 1924 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ-ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਸਰਰੀਅਲਿਸਟ ਮੈਨਿਫੇਸਟੋ) ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਪੜ-ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਕਲਾ ਦੀ, ਸਮਾਜਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਨਵੀਨਤਮ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਏਧਰ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ
ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ

ਅੱਲਾਹ ਰੱਖਾ ਰਹਿਮਾਨ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਜਨਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਚੇਨਈ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਏ॰ ਐੱਸ॰ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਉਹ ਏ॰ ਆਰ॰ ਰਹਿਮਾਨ ਬਣੇ। ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟਾਈਮਸ ਪੱਤਰੀਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਜਾਰਟ ਆਫ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਹਿਮਾਨ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ। ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸਲਮ ਡਾਗ ਮਿਲੇਮੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਆਸਕੇ ਨਾਮਾਂਕਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਜੈ ਹੋ..... ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਕੰਪਾਈਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਰਕੇ ਸ਼ੇਖਰ ਮਲਇਆਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਸਟਰ ਧਨਰਾਜ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵਮਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿਮਾਨ ਬੈਂਡ ਰੁਟਸ ਲਈ ਕੀਬੋਰਡ (ਸਿੰਥੇਸਾਇਜਰ) ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਦੇ ਬੈਂਡ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚੇਨਾਈ ਦੇ ਬੈਂਡ ਨੈੱਮਸਿਸ ਐਵੇਨਿਊ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਲਈ। ਉਹ ਕੀਬੋਰਡ, ਪਿਆਨੋ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰ ਸਾਰੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੰਥੇਸਾਇਜਰ ਨੂੰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਸੰਗਮ ਮੰਣਦੇ ਹੈ। ਜਦ ਰਹਿਮਾਨ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸੀ ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਘਰਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਜਾ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਤ ਇਨ੍ਹੇ ਵਿਗੜ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਅਪਨਾਨਾ ਪਿਆ। ਬੈਂਡ ਗਰੂੱਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ ਮਿਊਜਿਕ ਤੋਂ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗ੍ਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਖਦੀਜਾ, ਰਹੀਮ ਅਤੇ ਅਮਨ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਸ਼ਿਨ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਰਹਿਮਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੀ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ।
ਸੰਦਰਭ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ
ਜ਼ਹਰਾਨ ਕਬੀਲਾ

ਜ਼ਹਰਾਨ (ਅਰਬੀ: زهران‎) ਇੱਕ ਬਦੂ ਅਰਬੀ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਰਬ ਕਬੀਲੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਮਿਦ​ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵੀ ਸੰਬੰਧੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਿਤਰਪਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਮਾਤਭੂਮੀ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਦਾ ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਦਕਸ਼ਿਣਪੂਰਵੀ ਭਾਗ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਮਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਅਲ-ਬਾਹਾਹ ਖੇਤਰ, ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਵਰਤਮਾਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ (ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਜੇੱਦਾਹ ਖੇਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਬਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਵ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰਿਕ ਨਾਮ ਜਹਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰਾਨ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਹੋਣ।
702
ਜ਼ਹਰਾਨੀ ਅਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ

ਜ਼ਹਰਾਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾਦ ਗਾਮਿਦ​ ਕਬੀਲੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਿਨੂੰ ਜਹਰਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਜਮਾਣ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਰਬੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਤਾਕਤਮ ਜਿੰਦਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜਿੰਦਾ ਅਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਕਰਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜਦੀਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਤਾਨੀ ਲੋਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਬ ਕਬੀਲੇ
ਬੁਝਾਰਤ

ਬੁਝਾਰਤ ਇੱਕ ਸਵਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਅਰਥ ਛੁਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੁੱਝਣ ਲਈ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅੜਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੌਧਿਕ ਮਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੁਝਾਰਤ ਸ਼ਬਦ ‘ਬੁੱਝ’ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਬੁਝਾਰਤ ਦੇ ਕੋਸ਼ਗਤ ਅਰਥ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਸ਼ਾਰਾ। ਬੁਝਾਰਤ ਦਾ ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ ‘ਬੁੱਝਣਾ’ ਹੈ। ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮ ਹਨ - ਅੜਾਉਣੀ, ਗੁੰਝਲ, ਬਾਤ, ਬਤੌਲੀ, ਮਸਲਾ, ਪਹੇਲੀ, ਰਹੱਸ, ਸਮੱਸਿਆ ਆਦਿ।
ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਬਣਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਅਸਲੀ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਰ ਕੇ 'ਕਾਵਿਮਈ ਸ਼ੈਲੀ' ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ। ਇਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ

ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ, ਫਸਲਾਂ, ਬਨਸਪਤੀ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਵਸਤਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੰਦਿਆਂ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬੜੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਭਰਪੂਰ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇ:-

ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਬੱਕਰਾ,
ਉਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਲਾਲ਼।
ਢਿੱਡ ਪਾੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ,
ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਲ।"
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਉਥੈਲੋ

ਉਥੈਲੋ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ, ਵੈਨਿਸ ਦਾ ਮੂਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜੀ-ਅੰਕੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨਾਟਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਪਗ 1603 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਥੀਉ (ਬੋਕਾਸੀਓ ਦਾ ਚੇਲਾ) ਦੀ 1565 ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਕਹਾਣੀ 'ਉਨ ਕੈਪੀਤਾਨੋ ਮੋਰੋ (Un Capitano Moro -"ਮੂਰ ਦਾ ਕਪਤਾਨ") ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਚਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰਾਂ: ਵੀਨਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਰ ਜਰਨੈਲ, ਉਥੈਲੋ; ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਵੇਲੀ ਪਤਨੀ, ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ; ਉਸ ਦੇ ਲੈਫੀਟੀਨੈਟ, ਕੈਸੀਓ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮਤਾਹਿਤ ਅਫਸਰ, ਇਆਗੋ - ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ - ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ, ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਉਥੈਲੋ ਇੱਕ ਮੂਰ ਸੀ। ਮੱਧਕਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ - ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਇਹ ਇਲਾਕੇ ਅਰਬੀ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਹਥਿਆ ਲਏ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਮੌਰੀਜੀਓ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਤਰਾਸਦੀ ਸੀ। ਉਹ 1505 ਤੋਂ 1508 ਤੱਕ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਵੀਨਸ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੱਕੀ ਹਾਲਤਾਂ ਚ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰਵ ਹੈ ਕਿ ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਉਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੈਮਾਗੁਸਤਾ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਥੈਲੋ ਗੜ੍ਹੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਬੜੇ ਤਤਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
thumb|right|1896 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਸਤਾਨਿਸਲਾਵਸਕੀ ਉਥੈਲੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ
ਪਾਤਰ

* ਉਥੈਲੋ, ਮੂਰ: ਵੀਨਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਰਨੈਲ, ਨਾਇਕ
* ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ, ਉਥੈਲੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਬਾਂਟੀਓ ਦੀ ਧੀ
* ਇਆਗੋ, ਉਥੈਲੋ ਦੇ ਮਤਾਹਿਤ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਐਮਿਲੀਆ ਦਾ ਪਤੀ, ਖਲਨਾਇਕ
* ਮਾਈਕਲ ਕੈਸੀਓ, ਉਥੈਲੋ ਦਾ ਲੈਫੀਟੀਨੈਟ
* ਐਮੀਲੀਆ,ਇਆਗੋ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ ਦੀ ਸੇਵਿਕਾ
* ਬਿਨਾਕਾ, ਕੈਸੀਓ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ
* ਬ੍ਰਾਬਾਂਟੀਓ, ਇੱਕ ਸੈਨੇਟਰ, ਅਤੇ ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ ਦਾ ਪਿਤਾ
* ਰੋਡਰੀਗੋ, ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਲਗਨ ਵਿੱਚ

* ਵੀਨਸ ਦਾ ਡਿਊਕ
* ਗ੍ਰਾਟੀਆਨੋ, ਬ੍ਰਾਬਾਂਟੀਓ ਦਾ ਭਰਾ
*ਲੋਡੋਵੀਕੋ, ਬ੍ਰਾਬਾਂਟੀਓ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਡੇਸਦੇਮੋਨਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਭਰਾ
* ਮੋਨਟਾਨੋ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਥੈਲੋ ਦਾ ਵੀਨਸਵਾਸੀ ਪੂਰਵਜ
* ਕਲਾਊਨ, ਇੱਕ ਨੌਕਰ
* ਅਫ਼ਸਰ, ਭੱਦਰਪੁਰਸ਼, ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ, ਹੈਰਲਡ, ਮਲਾਹ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਨੌਕਰ ਆਦਿ


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਟਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ
ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖ਼ਤਿਨ

ਮਿਖਾਇਲ ਮਿਖਾਇਲੋਵਿੱਚ ਬਾਖ਼ਤਿਨ (, ; 7 ਨਵੰਬਰ 1895 – 7 ਮਾਰਚ, 1975) ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ,ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ (ਮਾਰਕਸਵਾਦ, ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਰਚਨਾਵਾਦ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਲੋਚਨਾ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਨਾ, ਇਤਹਾਸ, ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਨਰਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਵਿਵਿਧ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1920ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਪਰ ਉਹਦੀ ਅੱਡਰੀ ਪਛਾਣ 1960ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਖੋਜ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਣ ਸਕੀ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ

ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਰੂਸ ਦੇ ਓਰੀਓਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁਲੀਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਨੇ ਵਿਲਨੀਅਸ ਵਿੱਚ, ਓਰੀਓਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਲ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ​​1913 ਵਿੱਚ ਉਹ ਓਡੇਸਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਫਿਲੋਲੋਜੀਕਲ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਕਾਤੇਰੀਨਾ ਕਲਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਹੋਲਕੁਇਸਟ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: "ਓਡੇਸਾ ..., ਵਿਲਨੀਅਸ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਲਈ ਐਨ ਢੁਕਵੀਂ ਸੈਟਿੰਗ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਨੀਵਲ ਦਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਬਣਨਾ ਸੀ।......... " ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਪੀਟਰਜਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਰੀਅਰ

ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਨੇ 1918 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਈ। ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਫਿਰ, ਪੱਛਮੀ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਵੇਲ (ਪਸਕੋਵ ਓਬਲਾਸਤ) ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੇ "ਬਾਖ਼ਤਿਨ ਸਰਕਲ" ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੁਚੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਨ, ਪਰ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ
ਕੇਪ ਵਰਦੇ

ਕੇਪ ਵਰਦੇ (, ਕਾਬੋ ਵੇਰਦੇ), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੇਪ ਵਰਦੇ ਦਾ ਗਣਰਾਜ, ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 10 ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ 570 ਕਿ.ਮੀ. ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ 4,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ ਹਨ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਸ੍ਰੋਤ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ, ਬੋਆ ਬੀਸਤਾ ਅਤੇ ਮਾਈਓ ਕਾਫ਼ੀ ਪੱਧਰੇ, ਰੇਤਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਥਰੀਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਨਸਪਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਕਿਰੀਬਾਸ

ਕਿਰੀਬਾਸ ਜਾਂ ਕਿਰੀਬਾਤੀ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਿਰੀਬਾਸ ਦਾ ਗਣਰਾਜ, ਮੱਧ ਤਪਤ-ਖੰਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਅਬਾਦੀ 100,000 (2011) ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 32 ਮੂੰਗ-ਚਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਭਰੇ ਹੋਏ ਮੂੰਗੇਦਾਰ ਟਾਪੂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਕੋਲ 35 ਲੱਖ ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਉੱਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਤੀ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਾਪੂ
ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ

ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ (ਜਾਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ; ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਉੱਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਸਾਬਕਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ

ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਜੁਲਾਈ 1962 ਨੂੰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦ ਲਾਅਰੈਂਸ ਸਕੂਲ, ਸਨਾਵਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ 1980 ਤੋਂ 1984 ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਐੱਮ.ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017
ਡੱਲੇਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ

ਡੱਲੇਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ.ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਡੱਲੇਵਾਲੀਆ ਇਸ ਮਿਸਲ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਸਲ ਵਿੱਚ 5000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਨ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਡੱਲੇਵਾਲੀਆ ਦੀ ਮੌਤ 1759 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਖੱਤਰੀ ਸਿੱਖ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਡੱਲੇਵਾਲ ਸੀ ਜੋ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਰਿਆ ਰਾਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸਲ ਨੇ ਮਾਝਾ (ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੋਆਬਾ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਕੋਦਰ, ਰਾਹੋ, ਫਿਲੋਰ ਅਤੇ ਬਿਲਗਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸ.ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਡੱਲੇਵਾਲੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਉਤਰਾਅਧੀਕਾਰੀ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸ.ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ,ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਗਈ। ਫਿਰ ਸਰਦਾਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਘੇਬਾ (1717-1807) ਇਸ ਮਿਸਲ ਦਾ ਰਾਜ ਭਾਗ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲਾ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਿਸਲਾਂ