JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
වසභ රජ

වසභ රජු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර යුගයෙහි රජ කෙනෙකි. වී ගොවිතැනට උපකාර වනු වස් මහා පරිමාණයේ ජලාපවහන කර්මාන්ත ගොඩනැගීමෙහි පුරෝගාමියෙකු ලෙසින් එතුමා සැලකෙයි. එතුමාගේ පාලන සමයෙහිදී වැව් 11 ක් සහ ඇළ 12 ක් තනන ලදි. එකල පැවති ඒවා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අමතරව, එතුමා බොහෝ නව බෞද්ධ විහාරස්ථාන ඉදිකිරීමද සිදු කලේය. එවකට අනුරාධපුර පාලකයාව සිටි සුභරාජ රජ මරා සිහසුන පැහැර ගත් වසභ රජු, ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ඉතිහාසයෙහි නව රාජ වංශයක් ඇරඹීය.මෙතුමා වල්ලිපුරම් රන් සන්නස පිහිටුවිිය. ඉසිගිරි ඇමති යොදවා යාපනය පාලනය කර ඇත. දකුණු ඉන්දියාවේ ක්‍රිෂ්ණ ගංගා නිම්නයේ ඇති වූ ආහාර හිඟයක් හේතුවෙන් මෙරට නිපදවන ධාන්‍ය සදහා විශාල ඉල්ලුමක් ඇතිවීම නිසා එතුමා මෙරට එම තත්ත්වය ඇතිවීම වැළැක්වීමට විශාල වැව් ඉදි කරන ලදී.
මුල් දිවිය සහ රාජ්‍යත්වය

ලම්භකර්ණ නම් ගෝත්‍රයකට අයත් පවුලකට උපන් වසභ, ඔහුගේ ළමා විය රටෙහි උතුරු පළාතේ ගත කළේය., රජුගේ හමුදාවෙහි සේනාධිපතියෙකු වූ ඔහුගේ මාමාට සේවය කරමිනි. එකල රටෙහි පාලකයා වූයේ සුභරාජ රජ වූ අතර, ශාස්ත්‍රකාරයන් විසින් ඔහු හට පවසා තිබුනේ, වසභ නමැත්තෙක් විසින් ඔහු පරාජය කොට රජ වන බවයි. මෙය වැලැක්වීමට, සුභරාජ රජ නියෝග කලේ, එම නම දරන සියළු රට වැසියන් මරා දමන ලෙසටයි. වසභගේ මාමා විසින් ඔහු රජු වෙත ගෙන යෑමට තැත්කලේ රජුගේ සේවයට ඔහු බඳවා ගැනුමට යන මුවාවෙනි. කෙසේවෙතත්, රජුගේ අදහස පිළිබඳ ඔහු දැනුවත් කල මාමාගේ බිරිය වූ මෙත්තා විසින් සිදු වෙන්නට ගිය ජීවිත හානියෙන් ඔහු මුදවා ගත්තාය. සැඟව පලා ගිය ඔහු, රහසේ හමුදාවක් රැස් කර ගති.තම දිවි ගලවා ගත් මෙත්තා නම් සිය නැන්දනිය විවාහ කර ගත් මෙම රජුට අයත් සෙල්ලිපි උතුරේ යාපන අර්ධද්වීපයෙන්ද,දකුණේ සිතුල්පව්වෙන්,නැගෙනහිර මඩකළපුචෙන්ද,බටහිර කුරුණෑගල දිස්තික්කයෙන්ද ලැබී ඇති හෙයින් මෙම රජතුමාගේ බලය මුලු දිවයින පුරා පැතිර තිබූ බව කියයි. පුරා අවුරුදු 44ක් වූ සිය රාජ්ය කාලයේදී හෙතෙම වෙහෙර, විහාර වැව්, අමුණු ආදිය කරවූවේය. වසභ රජුගෙන් ඇරඹි ලම්බකර්ණ රාජ්යවන්ශය පුරා අවුරැදු 370ක් දිවයින පාලනය රනු දක්නට ලැබේ. මෙතුමා කරවූ වැව් අතර මහවිලච්චිය, මානාකැටිය, නොච්චිපොතාන, හිරිවඩුන්න, ඇලහැර වැවද වේ.

අත්‍යන්තයෙහිදී හමුදාවක් රැස් කර ගත් පසු, රජුට විරුද්ධ කැරැල්ලකට වසභ නායකත්වය සපයමින්, ඉන්පසු ක්‍රිව 67 දී සුභරාජ රජු සහ ඔහුගේ මාමා මරා සිහසුන ඩැහැ ගති. ක්‍රි.ව 111 දී ඔහුගේ මරණය වන තුරුම හේ වසර 44 ක් රාජ්‍යය පාලන කලේය. ඔහුගේ සිංහාසනාරූඪ වීම හා සමගම, ඔහුගේ ගෝත්‍ර නාමය අනුව යමින්, පළමු ලම්භකර්ණ රාජ වංශය නමැති පාලන රාජ වංශයක ආරම්භය ඇති විය.
ආශ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

*වසභගේ පාලනය පිළිබඳ විස්තර කෙරෙන මහාවංසයේ 35වන පරිච්ඡේදය
උඩවත්තකැලේ

උඩවත්තකැලේ රාජකීය වන උයන පිහිටා ඇත්තේ මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවට පිටුපසිනි. 1856 දී රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කරන ලද මෙම වන උයන 1938 වසරේදී අභය භූමියක් ලෙසද නම් කරන ලදී. ජෛව විවිධත්වය අතින් ඉහළ මෙම වනය තුළ ශාක විශේෂ 405ක් පමණ ඇත. එයින් ශාක විශේෂ 100ක් පමණ අප රටට ආවේණිකය. එකල නා වනය ලෙසද මෙය හදුන්වා ඇත. අතිශය දුර්ලභ පුස්වැලක් උඩවත්තකැලේදී ඔබට දැකිය හැකිය. එකල බෝගම්බර වැවේ සිට මෙහි දක්වා උමගක් වූ බව පැවසේ.
උඩවත්ත කැලේ පිළිබඳ රූප


ගොනුව: Udawattakele Forest scene 2.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Udawattakele Forest scene 1.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Udawattakele Forest scene 4.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Udawattakele Forest scene 5.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Cittavisuddhi Lena.jpg|චිත්තවිශුද්ධි ලෙන
ගොනුව: Maitri Lena.jpg|මෛත්‍රී ලෙන
ගොනුව: Indian Muntjac, Barking Deer 2.jpg|ඕලුමුවා/වැලි මුවා
ගොනුව: Toque Macaque Sri Lanka.jpg|රිලවු
ගොනුව: Lianas, Udawattakele.jpg|හෙළ කෙළවර යෝධ කාෂ්ඨාරෝහක
ගොනුව: Udawattakele Forest h.jpg|වනාන්තරය,
ගොනුව: Udawattakele Pond 2.jpg |රාජකීය පොකුණ
ගොනුව: Udawattakele Forest f.jpg|වෘක්ෂලතා
ගොනුව: Udawattakele Forest g.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Garrison_Cemetery.jpg |ගැරිසන් සොහොන
ගොනුව: Udawattakele Forest Southeast a.jpg|වනාන්තරය
ගොනුව: Lianas Udawattakele.jpg|වැල්
ගොනුව: Mahogany trees Udawattakele.jpg|මහෝගනී ගහනය

බාහිර සබැඳි
රූබෙන්ගේ ගෝත්‍රය

:බයිබලීය චරිතය සඳහා, see රූබෙන් (බයිබලය) බලන්න.


හෙබ්‍රෙව් බයිබලය ප්‍රකාර, රූබෙන්ගේ ගෝත්‍රය () යනු ඊශ්‍රායෙලයේ ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය.

ජොෂුවා විසින් භූමිය යටත් කර ගනු ලැබීමෙන් පසුව හා ක්‍රිපූ 1050 දී පමණ, පළමු ඊශ්‍රායෙල රාජධානිය පිහිටුවීමට පෙර, රූබෙන්ගේ ගෝත්‍රය, ඊශ්‍රායෙල ජාතික ගෝත්‍ර අතරවූ ලිහිල් සහසන්ධීයනයක කොටසක් විය. මධ්‍යම රජයක් නොපැවති අතර, අර්බුදකාරි තත්ත්ව පැවති කලෙක ජනතාව සඳහා නායකත්වය සැපයුනේ වීරයෝ නමින් හැඳින්වුනු යාවත් කාර්ය නායකයන් විසිනි. ( වීරාවලිය බලන්න)
සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය

හෙබ්‍රෙව් බයිබලය ප්‍රකාර, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය () යනු ඊශ්‍රායෙලයේ ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය.

ඊශ්‍රායෙල ගෝත්‍ර විසින් ක්‍රිපූ 1200 දී පමණ, කානාන් යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව ජොෂුවා විසින් ගෝත්‍ර දොළස අතරේ භූමිය බෙදා දෙන ලදි.

මෙම අවධිය වන විට, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය විසින් අධිවසනය කල භූමිප්‍රදේශය පිහිටා තිබුණේ කානාන් වෙතින් නිරිත දිගින් වන අතර, නැගෙනහිරින් සහ දකුණෙන් ජුදාගේ ගෝත්‍රය වෙතින් මායිම්ව පිහිටියේය; ජුදාගේ ගෝත්‍රය හා සමග මායිම් අපැහැදිලි වූ අතර, ජුදාගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිප්‍රදේශයෙහි බටහිර කොටස තුල එයින් වටවී, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිය පිහිටා තිබුණු බවක් පෙනෙයි. () සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය, ජුදා රාජධානිය තුල එතරම් සැලකිය යුතු නොවන ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය.
සම්භවය

thumb|left|ඊශ්‍රායෙල‍යේ ගෝත්‍ර දොළස දැක්වෙන සිතියමක් |300px
ටෝරා ග්‍රන්ථය ප්‍රකාර, මෙම ගෝත්‍රය සමන්විත වන්නේ, ලෙයාගෙන් උපන් ජාකොබ්ගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ සිමියොන් වෙතින් පැවතෙන්නන්ගෙන් වන අතර, මෙම ගෝත්‍රය එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ ඔහු අනුව යමිනි; කෙසේවෙතත්, සමහරක් බයිබලය ප්‍රාඥයින්ගේ අදහස වන්නේ මෙය අපරකථනයක් වන අතර, ඊශ්‍රායෙල සහසන්ධියනයේ අනෙකුන් හට ගෝත්‍රයෙහි නිවරදභාවය පිළිබඳ හේතුවක් සැපයීමට ඉදිරිපත් නෙරුණු අපිනාමික රූපකයක් බවයි.
ආශ්‍රිත
උකුස්සා

උකුස්සාගේ ආයු කාලය අවුරුදු 70ක් පමණය.හොදින් වඩුනු උකුස්සෙක් මාලුන්,පක්ශීන්,හාවුන්,සර්පයන්,කුඩා මුව පැටවුන් වැනි සතුන්ය ආහාරයට ගනියි . 30-40 පමණ වන විට උකුස්සාට මරණයත් ජීවිතයත් අතර එක් අභියෝගයක් පැමිනෙණවා ඒ උකුස්සා අවුරුදු 40 පමණ දඩයම් කරපු හොට වකුටු වීම, නිය ගැල වීම සහ පිහාටු ගැලවීම වීම වැනි දේය. එම නිසා ඌට ගොදුරක් වත අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇත. ඉන්පසු ඌ නව ජීවිතයක් තෝරා ගැනේ. විශාල ගල් පර්වතයකට ගොස් තමාගේ පිහාටු එකින් එක ගලවා දමා, නියපොතු ගලක අතුල්ලා කඩා දමා,හොටය ගලක වේගයෙන් හප්පා කඩ දමා නිරාආහාරව මාස එකහමාරක් පමණ සිටිනු ඇත.පොඩ්ඩක් හෝ හිස සෙලෙව්ව හොත් හිසේ අභ්‍යන්තරයට ලේ ගොස් ඌ මිය යා හැක.ඉන්පසු ඌගේ හොටය වඩී,පිහාටු වැවී,නිය උල් වී ඌ නව ජීවිතයක් අරභය්

උකුස්සන් යනු විශාල, ශක්තිමත් සහ බුද්ධිමත් පක්ෂින් විශේෂයකි. මොවුනගේ නියපොතු සහ ඇස් ඉතා තියුණුව වැඩි තිබෙනවා මොවුනගේ ආහාර සොයා ගැනිම පහසු වීම සඳහා. සමාන්‍යෙන් මොවුන් වාසස්ථාන සඳහා යොදාගන්නේ උස් කඳු පර්වත සහ උස් ගස් වේ. ගැහැණු සතෙකු වරකට බිත්තර දෙකක් පමණ දමයි. ලෝකයේ අද වන විට උකුස්සන්ගේ වර්ග කිහිපයක්මද දැක ගත හැකිය.උකුස්සා යොදාගෙන අතීතයෙ රජවරුන් විවිද තරග පවත්වා ඇති ඇතර එය සමහර රටවල පැරනිම ක්‍රීඩවද වේ.

තීක්ෂණ නුවණක් සහ තියුණු ඇස් දෙකක් පිහිටයි.

* අලුත් වැඩියා වෙමීන් පවති
කෝට්ටේ සත්වන විජයබාහු රජ

සත්වන විජයබාහු රජ යනු, කෝට්ටේ ප්‍රතිස්ථාපිත කල සයවන පරාක්‍රමබාහු රජ විසින් හදාගත් දරුවකු වන අටවන වීර පරක්‍රමබාහු රජගේ පුත්‍රයාය. ඔහු උපන්නේ 1445 දී පමණ වන අතර ඔහුගේ සහෝදරයන් වන ශ්‍රී රාජසිංහ, නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජ, සහ රයිගම් බණ්ඩාර යන්නන් සමග ඇතිදැඩි විය. මනම්පේරි ආරච්චි වෙත විවාහපත්ව සිටි සහෝදරියක්ද ඔහුට සිටියේය.
රාජ්‍ය කාලය

ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරු නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු, කෝට්ටේ ජනතාවට අවශ්‍ය වූයේ ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු, සකලකලා වල්ලභ, රජු බවට පත් වීමටය. ඒ වන විට ඔහු උඩුගම්පොල උපරාජ විය. කෙසේවෙතත්, සිංහල රජුන් පිළිබඳ කතාන්තරයක් වන රාජාවලිය අනුව, ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු සකලකල වල්ල විසින් විජයබාහු වෙත කිරුළ පැළඳුවේ සත්වන විජයබාහු ලෙසිනි. මොහු සිංහාසනාරූඪ වූයේ ක්‍රි.ව. 1513 දීය.


ප්‍රවර්ගය:රජවරු - කෝට්ටේ රාජධානිය
ප්‍රවර්ගය:සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ආරම්භක සමාගම

ආරම්භක සමාගමක් හෝ ආරම්භකයක් හෝ යනු, ප්‍රතිවර්තීය සහ පරිමාණකාරක ව්‍යාපාර මාදිලියක් ගවේෂණයෙහි හැකි වනු අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇති සමාගමක්, හවුල් ව්‍යාපාරයක් හෝ තාවකාලික සංවිධානයකි. මෙම සමාගම්,සාමාන්‍යයෙන් අළුතින් නිර්මාණය කොට ඇති අතර, ප්‍රවර්ධන අදියරෙහි පවතිමින් වෙළෙඳ පොළවල් පිළිබඳ ගවේෂණයෙහි යෙදෙමින් පවතිති. ඩොට්-කොම් බුබුල පැවැති හා ඩොට්-කොම් සමාගම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ස්ථාපනය කරනු ලැබූ අවධියෙහි මෙම යෙදුම ජාත්‍යන්තරව ජනප්‍රිය විය.
ආශ්‍රිත
දොරටුපාල ප්‍රතිමා

300px|thumb|right| ඉන්දුනීසියාව|ඉන්දුනීසියාවේ, ජාවාහී, 9වන සියවසෙහි ප්ලාවෝසං බෞද්ධ විහාරයේ විහාර ආරක්ෂක ද්වාරපාල පිළිම යුගලයක එක් පිළිමයක්.

දොරටුපාල ප්‍රතිමායනු, රණශූරයෙකු හෝ බිහිසුණු අසුර යෝධයෙකු ලෙසින් හෝ බොහෝ විට දැක්වෙන ද්වාර හෝ කඩුල්ල මුර කරමින්, සාමාන්‍යයෙන් ගදාවක් වැනි ආයුධයක් අතැති ප්‍රතිමාවකි. ද්වාරපාල ප්‍රතිමාව, හින්දු සහ බෞද්ධ සංස්කෘතීන්හීද, එයින් ආභාෂයට පත් ජාවා වැනි ප්‍රදේශයන්හීත් පුළුල් ලෙස පැතිර ගිය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය අංගයකි.
රූප ගැලරිය


ගොනුව:Dvarapala Elephanta 2007.JPG| ඉන්දියාවේ එලිෆන්ටාහී ද්වාරපාල පිළිම.

ගොනුව:COLLECTIE TROPENMUSEUM Beeld van een demonische tempelwachter Singosari Oost-Java TMnr 10016489.jpg| ජාවාහී විශාලතම ද්වාරපාල ප්‍රතිමාව, සිංහසිරි යුගය.

ගොනුව:Banteaykdeidravapala01.jpg| කාම්බෝජයෙහි අංකෝර්හී, බෑන්ටෙයි කෙඩෙයිහී ද්වාරපාල ප්‍රතිමාවක්

ගොනුව:Geant Grand Palais.jpg| තායිලන්තයේ, බැංකොක්හී, මහා මාලිගාවෙහි, ද්වාරපාල යක්ෂ () ප්‍රතිමාවන්ගෙන් එකක්. මෙය රාවණ රජගේ බව විශ්වාස කෙරේ.
ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා රාජධානිය

ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය යනු ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ සහ හංගේරියානු රාජධානියේ ඒකාබද්ධයෙන් පිහිටුවනු ලැබූ අධිරාජයයකි. එය 1867 සිට 1918 දක්වා පැවතියේය. පළමු ලෝක යුද්ධයේදී පරාජය වීමත් සමඟ එය බිඳ වැටුණි. 1867 ඔස්ට්‍රියා හංගේරියා සම්මුතිය අනුව ඒකාබද්ධය සිදු වූ අතර, එය හංගේරියානු පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කිරීමත් සමඟ 1867 මාර්තු 30 සිට ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය බවට පත් විය.

ප්‍රවර්ගය:පෙර පැවති රටවල්
උපතිස්ස නුවර තිස්ස රජ

තිස්ස යනු උපතිස්ස නුවර රජ ලෙසින්, ක්‍රිපූ 454 සිට ක්‍රිපූ 437 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ රජෙකි. ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරු අභය රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් හෙතෙම සිංහාසනාරූඨ වූයේ සොහොයුරාගේ නෙරපීම හා සමගය. ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් අට දෙනා විසින් අභය උපරාජයා ලෙසින් පත් කළේ, ඔහුගේ බෑණා වූ පණ්ඩුකාභය රජ අත්‍යන්තයෙන් පරාජය කළ විට ඔහු රාජාභිෂේක කරනු ලබන බවට එකඟ වෙමිනි. කෙසේවෙතත් පණ්ඩුකාභය විසින් ඔහු සිහසුනෙන් නෙරපන ලදි.
මෙයද බලන්න

* ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
* මහාවංශය
* ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
* ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන නාම
බාහිර සබැඳි

* හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් කිංස්
* කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය

මානව ජනාවාසකරණයෙන් පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය දක්වා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය මෙම ලිපියෙන් ආවරණය කරනු ලබන අතර, එය තුලින් පුරාශිලා, මධ්‍යශිලා සහ ආදි යකඩ යුගය යන්නන් ආවරණය කරයි.
ශිලා යුගය

පුරාශිලා යුගය

පැරණි ගල් ගුහා පිළිබඳව තොරතුරු විශ්ලේෂණයේ දී පහතරට තෙත් කලාපයේ බුලත්සිංහල අසල පිහිටි ෆාහියන් ලෙනෙ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගත හැකිය. කුරුවිට අසල පිහිටි බටදොඹ ලෙන, කිතුල්ගල පිහිටි බෙලි ලෙන, කෑගල්ල අසල පිහිටි අත්තනගල්ලේ අළු ලෙන ආදී ස්ථාන මිසෝලිතික යුගයට අයත් පැරණි ගල් ලෙන් වලට උදාහරණ කිහිපයක් වේ. මෙම තොරතුරු ඇඹිලිපිටියේ බෙල්ලන් බැඳි පැලස්ස,ෆාහියන් ලෙන, කැනීම් වලදී එහි දියුණු මානවයන් ජීවත් වූ බවට සාක්ෂී සොයාගෙන ඇත. එමෙන්ම බටදොඹ ලෙන, බෙලි ලෙන, බෙල්ලන් බැඳි පැලැස්ස ආදී ස්ථාන වලින්ද තවත් සාක්ෂි ලැබී ඇත. මෙම ලෙන්වල ජීවත් වූ දියුණු මානවයා බලංගොඩ මානවයා ලෙස හැඳින්වේ. කැනීම් වලින් සොයා ගත් ඇට කැබලි මගින් මෙම පිරිමි මානවයෙක් සෙ.මි. 174 ද, ගැහැණියක සෙ.මී. 166 කද උසකින් යුක්ත බවද, මොවුන් දැඩි සිරුරු වලින් හෙබි ඉතා ශක්තිමත් මිනිස් කොට්ඨාශයක් බවත් සොයාගෙන ඇත.
මෙම බලංගොඩ මානවයා ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වී ඇත. හෝ(ර්)ටන් තැන්න , මන්නාරම , විල්පත්තු , සබරගමු වැසි වනාන්තර මොවුන් ජීවත් වූ ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මොවුන්ගේ ජීවන චර්යාව දැනට ලංකාවේ ජීවත් වන වැද්දන්ගේ ජීවන චර්යාවට සමාන බවද සැලකේ. බලංගොඩ මානවයා විවිධ ආකාරයේ ආයුධ භාවිතා කළ බවත්, ඔවුන් ඒ අනුසාරයෙන් දඩයම් කරගෙන තම ආහාර ලබා ගත් බවටත් තොරතුරු පවතී.
මධ්‍යශිලා යුගය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රිපූ අවසන් සියවස් කිහිපය හා සමගම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ක්‍රමානුකූල ලෙසින් එළිදැකෙමින්, ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය අවසන් වනවාත් හා සමගය.

සාම්ප්‍රදායික සිදුවීමක් වන්නේ, ක්‍රිපූ 543 දී පමණ 700 ක පිරිසක් හා සමග ශ්‍රී ලංකාවට ගොඩබැස්සේ යැයි පැවසෙන අර්ධ-කල්පිත රජෙකු වන විජය කුමරුවන්ගේ ආගමනය වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල ජනයාගේ වංශ කතාව වන මහාවංශයෙහි දැක්වෙන පළමු ඓතිහාසික සිද්ධිය මෙයයි.

මහාවංශයෙහි දැක්වෙන විස්තර කථාව ඓතිහාසික මුහුණුවරක් ගන්නේ, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහි දේවානම්පිය තිස්ස රජ යටතේ බුද්ධාගම පැමිණීමත් හා සමගය. බුද්ධාගමෙහි පැවතීම හා සමගම, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහිදී පටන් සටහන් කල ශීලා ලේඛනමය මූලාශ්‍ර හමුවී ඇත. මහාවංශය වැනි, ආදිතම ඓතිහාසික-ලේඛනමය සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ ලියැවී ඇත්තේ ක්‍රිව 6වන සියවසෙහි පටන්ය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ පුරාතන යුගය තුල මුළුමනින්ම පාහේ ප්‍රමුඛත්වය දරන්නේ අනුරාධපුර රාජධානියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන යුගය ඇරඹුනා යැයි සැලකෙන්නේ ක්‍රිව 1017 දී අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ වැටීමත් හා සමගය.

*
උපතිස්ස නුවර

උපතිස්ස නුවර යනු පුරාතන රජරට රාජධානියේ දෙවන පරිපාලන කේන්ද්‍රය විය. විජය රජුගේ මරණයත් සමග, විජය රජුගේ සිහසුනට හිමි කම් කී ඔහුගේ බෑනා කෙනෙකු වූ පඞුවස්දෙව් රජ උතුරු ඉන්දියාවේ සිට රාජධානිය වෙත පැමිණෙන තෙක් උපරාජ බවට පත් ඔහුගේ අගමැති උපතිස්ස රජ විසින් මෙම අගනගරය ස්ථාපනය කෙරිණි.
ස්ථාපනය, නම සහ පිහිටුම

උපතිස්ස නුවර තම්බපණ්ණියට සැතපුම් හතක් හෝ අටක් හෝ උතුරින් වන අතර, වර්තමාන මන්නාරම අසල දිස්ත්‍රික්කයක, එනම් හලාවත දිස්ක්‍රික්කයේ පිහිටා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ. එය නම් කෙරුණේ, විජය රජුගේ අගමැතිවූ, උපරාජ උපතිස්ස රජ අනුව යමින් වන අතර, විජය රජුගේ මරණයට පසුව සහ තම්බපණ්ණි රාජධානියෙහි අවසානයට පසුව ක්‍රිපූ 505 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිණි.
ඉතිහාසය

තමන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරා ගැනීමේ අපහසුතාවයකින් පසුවූ, විජය රජුගේ පාලන සමයේ අවසානය ලඟාවත්ම, ඔහුගේ මුතුන්මිත්තන්ගේ නගරය වන සිංහපුර වෙත සංදේශයක් යැවුවේ, සිංහසානාරූඨ වන ලෙසින් ඔහුගේ සොහොයුරු සුමිත්ත වෙත ආරාධනා කරමිනි. කෙසේවෙතත් සංදේශය එහි ගමනාන්තය වෙත ලඟාවීමට පෙර විජය රජ මිය ගිය අතර ජනයා විසින් පාලනය සඳහා ඇමතිවරයෙකු තෝරා ගත්හ
මෙයද බලන්න

* ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකා
ආහ්‍රිත
බාහිර සබැඳි

* හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන් බයි හම්ප්‍රි විලියම් කොඩ්රිංටන්

ප්‍රවර්ගය:රජරට රාජධානිය
ප්‍රවර්ගය:අගනගර - ලක්දිව
උපතිස්ස නුවර අභය රජ

අභය රජ යනු උපතිස්ස නුවර රජ ලෙසින්, ක්‍රිපූ 474 සිට ක්‍රිපූ 454 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ රජෙකි. ඔහුගේ සොහොයුරන් විසින් ඔවුන් අතුරින් උපතිස්ස නුවර මීළඟ රජ වීමට සුදුසුතම වැඩිමහලා බවට තෝරා ගැනීම නිසා, ඔහුගේ පියාවූ පඞුවස්දෙව් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් ඔහු රජ විය.
මෙයද බලන්න

* ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
* මහාවංශය
* ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
* ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන නාම
බාහිර සබැඳි

* හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් කිංස්
* කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්


ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ප්‍රවර්ගය:සිංහල ජනයා
ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිපූ 5 වන සියවසේ පාලකයෝ
අභය (බහුරුත්හරණය)

අභය රජ යනු ක්‍රිපූ 474 සිට ක්‍රිපූ 454 දක්වා උපතිස්ස නුවර සිට රාජ්‍යය විචාල රජතුමාය.

අභය යන්න සංස්කෘත භාෂාවෙන් "නිර්භීත" යන අදහස ගෙන දෙන අතර පහත දෙයට යොමු විය හැක:
* අභය විද්‍යාලය, ඉන්දියාවේ, හයිද්‍රබාද්හීළ සෙකුන්දරබාද් අසල රංගරෙඩ්ඩි දිස්ත්‍රික්කයෙහි පිහිටි, වොල්ඩෝර්ෆ් විෂය මාලාව පදනම් කර ඇති, 2002 ජූනි මස ඇරඹි ඉන්දියානු පාසැලක්
* අභය මුද්‍රාව, a සංකේතාත්මක හෝ චාරිත්‍රමය හෝ ඉඟිය
මෙම නම ලැබ ඇති පුද්ගලයෝ

* අභය මල්ල (මිය ගියේ 1255), නේපාලයේ මල්ල රාජ වංශික රජතුමා
* දුට්ඨගාමිණී අභය
* වට්ටගාමිණී අභය
ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීම

thumb|280px|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීම පදනම් වූයේ, 1909 සිතියමකින් පුළුල් ලෙසින් දැක්වෙන අයුරු, එකල පැවැති ආගම් අනුවය
ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීම (හින්දි-උර්දු: हिन्दुस्तान का बटवारा (දෙවනගිරි) (නස්ටාලීක්) ) යනු, ආගමික ජනවිකාසය අනුව බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව බෙදා වෙන් කිරීමයි. මේ හේතුවෙන්, පාකිස්ථාන ඩොමීනියන් රාජ්‍යය (මෙය පසුව කැඩී වෙන් වූයේ පාකිස්ථාන ඉස්ලාමීය ජනරජය සහ මහජන බංග්ලාදේශ ජනරජය ලෙසිනි) සහ ඉන්දියානු සමූහාණ්ඩුව (පසුව භාරතීය ජනරජය) යන ස්වෛරී රාජ්‍යයන් බිහිවීම සිදු විය. 1947 ඉන්දියානු නිදහස් පණත විසින් බෙදා වෙන් කිරීම සඳහා නියම කර ගත් දිනය වූයේ 1947 අගෝස්තු 15 වන දිනය විය. කෙසේවෙතත් දිනකට පෙර අගෝස්තු 14 දින වන විට පකිස්තානය ප්‍රතිස්ථාපනය වී තිබුණි.
ආශ්‍රිත
පුරාතන ඊජිප්තියානු ගුණ කිරීම

ගණිතයෙහි, පුරාතන ඊජිප්තියානු ගුණ කිරීම (ඊජිප්තියානු ගුණ කිරීම, ඉතියෝපියානු ගුණ කිරීම, රුසියානු ගුණ කිරීම, හෝ ගැමි ගුණ කිරීම ලෙසින්ද හැඳින්වුණු) යනු, ලිපිකරුවන් විසින් භාවිත කළ ගුණ කිරීමේ ක්‍රම දෙකින් එකක් වන අතර, ගුණ කිරීමේ චක්‍රය අවශ්‍ය නොවන, එහෙත් දෙකෙන් ගුණ කිරීමෙහි සහ බෙදීමෙහි, සහ එකතු කිරීමෙහි හැකියාවන් පමණක් අවශ්‍ය වන, සංඛ්‍යා දෙකක් ගුණ කිරීම සඳහා වන ක්‍රමාණුකූල ක්‍රමයකි. ගුණ්‍යයන් අතුරින් එකක් (සාමාන්‍යයෙන් විශාලතමය) දෙකෙහි බල එකතුවකට වියෝජනය කරන එය, දෙවන ගුණ්‍යයෙහි දෙගුණයන් වගුවක් නිර්මාණය කරයි.

දෙවන ඊජිප්තියානු ගුණ කිරීමේ හා බෙදීමේ ශිල්ප ක්‍රමය පිළිබඳ කරුණු සොයා ගත්තේ, ක්‍රි.පූ. දහහත්වන සිවයසෙහිදී, අහ්මස් ලියන්නා විසින් ලියන ලද , හයරටික් ක්‍රමයට ලියැවුනු මොස්කව් සහ රයින්ඩ් ගණිතමය පැපිරස අනුසාරයෙනි. පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි පාදය 2 සංකල්පය නොපැවතුනද, මෙම ඇල්ගොරිතමය අනිවාර්යයෙන්ම, ගුණකය හා ගුණ්‍යය ද්වීමය බවට හැරවීමෙන් පසුව දීර්ඝ ගුණ කිරීම සිදු කෙරෙන ඇල්ගොරිතමයම වෙයි. ද්වීමය බවට පෙරලීමෙන් පසුව අර්ථ නිරූපණය කෙරෙන මෙම ක්‍රමය, එබැවින් වර්තමානයෙහිදී පුළුල් ලෙසින් භාවිතා වන්නේ, නූතන පරිගණක සකසනයන් තුල ක්‍රියාත්මක කෙරෙන ද්වීමය ගුණක පරිපථ තුලය.
වියෝජනය

දෙකෙහි බල සංඛ්‍යාවන්ගේ එකතුවක් බවට වියෝජනය කිරීම, දහයේ පාදයේ සිට දෙකේ පාදය දක්වා පෙරැලීමක් ලෙසින් භාවිතා කිරීම අරමුණු නොවීය; එවැනි සංකල්ප පිළිබඳ ඊජිප්තියානුවෝ නොදැන සිටි අතර, වඩාත් සරල ක්‍රම භාවිතයට උත්සුක වූහ. යළි යළිත් ගණනය කිරීම වලක්වා ගැනීම සඳහා පුරාතන ඊජිප්තියානුවෝ දෙකෙහි බල ඉමහත් සංඛ්‍යාවක් වගු ගත කොට ගබා ගත්හ. සංඛ්‍යාවක් වියෝජනය කිරීමෙහිදී සිදුවන්නේ, එය සැදී ඇති දෙකෙහි බල සොයාගැනුමයි. ඊජිප්තියානුවෝ ආනුභවික ලෙසින් දැන සිටියේ, යම් සංඛ්‍යාවක් වියෝජනය කිරීමේදී සඳහා කිසියම් දෙකෙහි බලයක් එක් වරක් පමණක් භාවිතා වන බවයි. වියෝජනයේදී ඔවුහූ ක්‍රමානුකූලව ප්‍රගමනය වූහ; මුලින්ම ඔවුන් සොයාගත්තේ, ප්‍රශ්නයට තුඩු දී ඇති සංඛ්‍යාවට අඩු හෝ සමාන වූ විශාලතම දෙකෙහි බලය වන අතර, ඉන්පසුව මෙම අගය මුල් සංඛ්‍යාවෙන් අඩු කර ප්‍රතිඵලයට මෙම ක්‍රියාවලිය දිගටම යෙදුවේ අවසන කිසිවක් ඉතිරි නොවන තෙක්ය. (ගණිතයෙහි ශුන්‍ය සංඛ්‍යාව භාවිතා කිරීම ඊජිප්තියානුවෝ දැන නොසිටියහ).

විශාලතම දෙකෙහි බලය සොයාගැනුමට 1 සංඛ්‍යාවෙන් අරඹා ඔබගේ පිළිතුර දෙගුණ කරමින් යන්න.

නිදසුන:
1 x 2 = 2
2 x 2 = 4
4 x 2 = 8
8 x 2 = 16
16 x 2 = 32

25 සංඛ්‍යාව වියෝජනය කිරීමෙහි නිදසුන:
# 25 16,
# 25 – 16 = 9,
# 9 ට අඩු හෝ සමාන හෝ විශාලතම දෙකෙහි බලය වන්නේ 8,
# 9 – 8 = 1,
# 1 ට අඩු හෝ සමාන හෝ විශාලතම දෙකෙහි බලය වන්නේ 1,
# 1 – 1 = 0

මේ අනුව 25 යනු 16, 8 සහ 1 යන දෙකෙහි බල වල එකතුවයි.
එක්සත් රාජධානිය සැදුමෙහි ඉතිහාසය

thumb|330px|බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්හී සංකිර්ණ රාජ්‍ය පරිණාමය. පුර්ව රාජ්‍යයන් යටත් කරගැනුම් හා ඈඳා ගැනුම් විසින් මෙම රාජ්‍යයන් පරිණාමය වී ඇත.

එක්සත් රාජධානිය සැදුමෙහි ඉතිහාසය තුල දක්නට ලැබෙනුයේ මහා බ්‍රිතාන්‍යය සැදි රාජ්‍යයන් මෙන්ම වඩාත් පුළුල් බ්‍රිතාන්‍ය දූපත් සැදි රාජ්‍යයන් අතරද ඇතිවූ පුද්ගලික සහ දේශපාලන සුසංගමයන් වෙති. ඉතිහාසයේ විවිධ කාල පරිච්ඡේද තුලදී, විවිධ සංයුතියන් සහිතවද විවිධාංගවූ දේශපාලන තන්ත්‍රයන් සංඛ්‍යාවකට යටත්වද මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි සංස්ථාපනය වූ, ස්වෛරී රාජ්‍යයන් බොහෝ සංඛ්‍යාව අතුරින් නවීනතමය වන්නේ එක්සත් රාජධානිය වෙයි. පසුගිය වසර 2000 ඇතුලත, විවිධවූ රාජ්‍යයන් දහසයක් නිර්මාණය වූ බව, නෝර්මන් ඩේවිස් ගණනය කර ඇත.

16වන සියවස ඇරඹුමත් සමගම, මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙහි රාජ්‍යයන් සංඛ්‍යාව දෙකක් දක්වා පහත බැසිණි: එංගලන්ත රාජධානිය (වේල්සය සහ අයර්ලන්තයෙහි පාලනයෙහි පැවති කොටසද අඩංගුවූ) සහ ස්කොට්ලන්ත රාජධානිය වශයෙනි. වසර සියයකට පෙර සිදුවූ රාජකීය විවාහයක අහඹු ප්‍රතිවිපාකයවූ, 1603දී සිදුවූ කීරීටයන්ගේ සුසංගමය තුලින්, රාජධානි දෙක පුද්ගලික සුසංගමයකින් බැඳුනද, මහා බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානිය ලෙසින් පූර්ණ දේශපාලන සුසංගමය සඳහා, 1706දී පිවිසුනු සුසංගම ගිවිසුම සහ 1707දී (ගිවිසුම අපරානුමත කෙරුමට) සම්මතවූ සුසංගම් පණත් අවශ්‍ය විය. 1800 දී තවදුරටත් සම්මත කෙරුණු සුසංගම් පණතක් තුලින් සුසංගමය තුලට අයර්ලන්තය එක් කරමින්, මහා බ්‍රිතාන්‍ය හා අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානිය තනන ලදි. 19වන සියවසෙහි අගභාගයෙහි සිට, ජාතිකවාදී දේශපාලන පක්ෂයන්ට ලැබුනු සහයෝගයෙහි වර්ධනය හා සමගම, පළමුව අයර්ලන්තය අරභයා, 1922දී අයර්ලන්ත දිවයිනෙහි බොහෝ ප්‍රදේශයට නිදහසද, බොහෝ පසුව ස්කොට්ලන්තය සහ වේල්සයෙ අරභයා, උතුරු අයර්ලන්තයේ, ස්කොට්ලන්තයේ සහ වේල්සයේ, බලය විමධ්‍යගත කෙරුණු පාර්ලිමේන්තු හෝ මන්ත්‍රණ සභා පිහිටුවීමද සිදුවිය.
ආශ්‍රිත
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය

*ඩේවීස්, නෝර්මන්. දි අයිල්ස්: අ හිස්ට්‍රි. (ලන්ඩනය: මැක්මිලන්, 1999. ISBN 0-333-69283-7).

ප්‍රවර්ගය:එක්සත් රාජධානිය
කොරියාවේ රාජධානි තුන

පළමුවන සහස්‍රකයෙහි වැඩි කාලයක් තුල, කොරියානු අර්ධද්වීපය සහ මැන්චූරියාවේ කොටස් අභිභවනය කළ, කොකුරියෝ, බෙක්ජේ සහ සිල්ලා යන පුරාතන කොරියානු රාජධානි හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ රාජධානි තුන () ලෙසිනි. රාජධානි තුනෙහි යුගය පැවතුනේ ක්‍රිව 57 සිට ක්‍රිව 668 දී සිල්ලා රාජධානිය විසින් කොකුරියෝ රාජධානිය යටත් කරගැනුම තෙක් වන අතර, ඉන් අනතුරුව, දකුණු ප්‍රදේශයෙහි එක්සත්වූ සිල්ලා සහ උතුරෙහි බෝහායි යන රාජ්‍යයන් සහිතව උතුරු සහ දකුණු රාජ්‍ය යුගය (남북국시대) ඇරඹිණි.

මෙම රාජ්‍යයන් සියල්ලෙන් සම්පූර්ණ රාජධානි බවට ප්‍රවර්ධනය වීමට පෙර, මෙම යුගයට පෙර පැවති කාල පරිච්ඡේදය, සමහරවිට කොරියාවේ ප්‍රාග්–රාජධානි තුන ලෙසින් හැඳින්වේ.
ආශ්‍රිත
මෙගක්ලයිටී (චන්ද්‍රයා)

ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, මෙගක්ලයිටී යනු, බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාගේ ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකි. 2000 දී ස්කොට් එස්. ෂෙපර්ඩ්ගේ නායකත්වය දැරූ, හවායි විශ්වවිද්‍යාලයීය තාරකා විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් විසින් සොයා ගත් එයට, යන තාවකාලික නිල නාමය ලබා දෙන ලදි.

කිලෝමීටර 5.4 ක පමණ විෂ්කම්භයක් සහිත මෙගක්ලයිටී චන්ද්‍රයා, එහි ග්‍රහ ලෝකය වන බ්‍රහස්පතීට කිලෝමීටර මිලියන 24.687 පමණ සාමාන්‍ය දුරකින්, දින 792.437 ක කාලයක් ගනිමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන්නේ, කක්ෂතලයට 150° ක (බ්‍රහස්පතිගේ සමකයට 148° ක) ආනතියක් සහිතව, ප්‍රතිගාමී දිශාවට සහ 0.308 ප්‍රමාණයක උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිතවය.

සියුස්ට (බ්‍රහස්පතීට) දාව තේබී සහ ලෝක්‍රස් (කෙසේවුවත් අනෙකුත් කතුවරුන් විසින් මෙම දෙදෙනාට වෙනත් මවක් නම් කෙරෙයි) බිහි කල මෙගක්ලයිටී අනුව යමින්, 2002 ඔක්තෝම්බරයෙහිදී එය නම් කෙරිණි.

අක්‍රමවත් ලෙසින් හා ප්‍රතිගාමී චලිතයෙහි යෙදෙමින්, 22.8 සහ 24.1 ගිමී අතර පරාසයක දුරක් බ්‍රහස්පති ග්‍රහ ලෝකයේ සිට තබමින් සහ, 144.5° සහ 158.3° අතර වන පරාසයක ආනතීන් දරමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන චන්ද්‍රයින් අඩංගු පැසිෆේ කාණ්ඩයට මෙම චන්ද්‍රයා අයත් වෙයි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයෝ
ප්‍රවර්ගය:2000දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ඕටොනොවී (චන්ද්‍රයා)

ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ඕටොනොවී, යනු බ්‍රහස්පතිගේ ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකි. 2001 දී ස්කොට් එස්. ෂෙපර්ඩ්ගේ නායකත්වය දැරූ, හවායි විශ්වවිද්‍යාලයීය තාරකා විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් විසින් සොයා ගත් එයට, යන තාවකාලික නිල නාමය ලබා දෙන ලදි.

කිලෝමීටර 4 ක පමණ විෂ්කම්භයක් සහිත ඕටොනොවී චන්ද්‍රයා, එහි ග්‍රහ ලෝකය වන බ්‍රහස්පතීට කිලෝමීටර මිලියන 24.264 පමණ සාමාන්‍ය දුරකින්, දින 772.168 ක කාලයක් ගනිමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වෙයි. . එය පරිභ්‍රමණය වන්නේ කක්ෂතලයට 151° ක (බ්‍රහස්පතිගේ සමකයට 150° ක) ආනතියක් සහිතව, ප්‍රතිගාමී දිශාවට සහ 0.369 ප්‍රමාණයක උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිතවය.

අක්‍රමවත් ලෙසින් හා ප්‍රතිගාමී චලිතයෙහි යෙදෙමින්, 22.8 සහ 24.1 ගිමී අතර පරාසයක දුරක් බ්‍රහස්පති ග්‍රහ ලෝකයේ සිට තබමින් සහ, 144.5° සහ 158.3° අතර වන පරාසයක ආනතීන් දරමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන චන්ද්‍රයින් අඩංගු පැසිෆේ කාණ්ඩයට මෙම චන්ද්‍රයා අයත් වෙයි.

සියුස්ගේ (බ්‍රහස්පතිගේ) අභිභවනයක්ද, සහ සමහරක් කතුවරයන් පරිදී කැරිටීස් (ග්‍රාසියස්) ගේ මවද වන, ග්‍රීක පුරාකථාමය චරිතයක් වන ඕටොනොවී අනුව යමින් 2003 අගෝස්තු මසදී ඕටොනොවී නම් කෙරිණි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයෝ
ප්‍රවර්ගය:2001දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ස්පොන්ඩී (චන්ද්‍රයා)

ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ස්පොන්ඩී යනු, බ්‍රහස්පතිගේ ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකි. 2001 දී ස්කොට් එස්. ෂෙපර්ඩ්ගේ නායකත්වය දැරූ, හවායි විශ්වවිද්‍යාලයීය තාරකා විද්‍යාඥයින් කණ්ඩායමක් විසින් සොයා ගත් එයට, යන තාවකාලික නිල නාමය ලබා දෙන ලදි.

කිලෝමීටර 2 ක පමණ විෂ්කම්භයක් සහිත ස්පොන්ඩී චන්ද්‍රයා, එහි ග්‍රහ ලෝකය වන බ්‍රහස්පතීට කිලෝමීටර මිලියන 24.253 පමණ සාමාන්‍ය දුරකින්, දින 771.604 ක කාලයක් ගනිමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන්නේ, කක්ෂතලයට 154° ක (බ්‍රහස්පතිගේ සමකයට 156° ක) ආනතියක් සහිතව, ප්‍රතිගාමී දිශාවට සහ 0.443 ප්‍රමාණයක උත්කේන්ද්‍රියතාවයක් සහිතවය.

හොරීවරුන් (පැය) අතුරින් සත් වන පැය (දිවා ආහාරයට පසුව මත්පැන් පිළිගැන්වීම) අරක්ගන්නා දේවතාවිය අනුව යමින්, 2003 අගෝස්තු මාසයේදී එය නම් කෙරිණි. දිනයෙහි පැය මෙන්ම වසරෙහි සෘතුන් ද අරක්ගන්නා හොරී දේවතාවියන් සියුස් (බ්‍රහස්පතී) සහ තෙමිස් යන්නන්ගේ දියණියන් වෙති.

අක්‍රමවත් ලෙසින් හා ප්‍රතිගාමී චලිතයෙහි යෙදෙමින්, 22.8 සහ 24.1 ගිමී අතර පරාසයක දුරක් බ්‍රහස්පති ග්‍රහ ලෝකයේ සිට තබමින් සහ, 144.5° සහ 158.3° අතර වන පරාසයක ආනතීන් දරමින් එය වටා පරිභ්‍රමණය වන චන්ද්‍රයින් අඩංගු පැසිෆේ කාණ්ඩයට මෙම චන්ද්‍රයා අයත් වෙයි.
ආශ්‍රිත

ප්‍රවර්ගය:බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයෝ
ප්‍රවර්ගය:2001දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
චන්ද්‍රයාගේ සෝඩියම් වලිගය

මිනිස් ඇසට ග්‍රහණය කළ නොහැකි තරම් ප්‍රභාහීන සෝඩියම් පරමාණු "වලිගයක්" චන්ද්‍රයා සතු බව සොයා ගෙන ඇත. එය සැතපුම් සිය දහස් ගණනක් දිගු අතර, බොස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයීය විද්‍යාඥයෝ 1998දී ලියොනිඩ් උල්කා කුණාටුව නිරික්ෂණය කරමින් සිටියදී එය සොයාගත්හ. චන්ද්‍රයා එහි පෘෂ්ඨයෙන් පරමාණුක සෝඩියම් වායුව නිරතුරුව නිකුත් කරන අතර, සූර්ය විකිරණ පීඩනය විසින් සෝඩියම් පරමාණු සූර්ය-විරුද්ධ දිශාවකට ත්වරණය කෙරුම නිසා, සූර්යයාගෙන් ඉවතට දිශා ගත වන දිගටි වලිගයක් සැදෙයි. 1998 ලියොනිඩ් උල්කා වර්ෂාව විසින් වලිගයේ ස්කන්ධය තාවකාලික ලෙසින් තෙගුණ කළේ චන්ද්‍රයාගෙන් නිර්වායු වන සෝඩියම් පරමාණු ගහණයට තවත් පරමාණු එක් කිරීමෙනි.

කුඩා උල්කාෂ්මයන් වැන්නන් දෛනික ලෙසින් ගැටීම නිසා චන්ද්‍රයාගේ සතත "වලිගයක්" ඇති වන අතර, ලියොනිඩ් විසින් එය වැඩි කරලීමෙන්, පෘථිවියෙහි සිට එය නැරඹීමේ සාමාන්‍ය හැකියාවන් තීව්‍ර කරලීය.
මෙයද බලන්න

*විකිරණ පීඩනය
*චන්ද්‍රයාගේ වායුගෝලය
ආශ්‍රිත

*
*
*


ප්‍රවර්ගය:චන්ද්‍ර විද්‍යාව
ප්‍රවර්ගය:සෝඩියම්