JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਬਾਥੂ ਮੰਦਰ

ਬਾਥੂ ਮੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ 'ਬਾਥੂ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ' ਅਤੇ 'ਬਾਥੂ ਦੀ ਲੜੀ' ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ

ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਚੌਂਕੀਆਂ ਤੇ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਥੂ ਹੀ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਭਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਕੋਲੋਂ ਕਦੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪੌੜੀਦਾਰ ਖੂਹ ਜਾਂ ਬਾਉਲੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਹਰੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 75 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਚੌਕਸੀ ਮੀਨਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਥੇ ਇਸ ਗੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹੁਣ ਖੰਡਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ 6 ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੀਨਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ।
ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ

*ਮੰਦਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਦੰਦ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੀਨਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਸਵਰਗ ਤੱਕ ਪੌੜੀਆਂ ਲਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
*ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਧੰਨਾ ਭਗਤ ਵੱਲੋਂ ਉਗਾਈ ਕਣਕ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਕਾਇਦਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਉਜੜਨ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦਾਣੇ ਨੂੰ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਨੇੜੇ ਪੰਡੋਰੀ ਮਹੰਤਾਂ ਦੀ ਲੈ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਣੀ 'ਚ ਮੰਦਰ ਦਾ ਡੁਬਣਾ

ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਵਿਚੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੇ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ ਉੱਪਰ ਜਦੋਂ ਤਲਵਾੜਾ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੌਂਗ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕੀ ਗਈ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਕਰੀਬ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਲ ਮਗਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਹਰ ਸਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘਟਣ ਨਾਲ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੁਰਜ ਉੱਤੇ ਖਲੋ ਕੇ ਇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਵਾਦੀ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀ ਤੱਕ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬੇਹੱਦ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਝੀਲ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰੈਣ ਬਸੇਰਾ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਚੌਗਿਰਦਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਬਣਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਦਿਸਹੱਦੇ ਉੱਤੇ ਖਲੋਤਾ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੇ ਰਚਣਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦਾ ਖਾਮੋਸ਼ ਗਵਾਹ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ

thumb
thumb
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ (ਜਨਮ 15 ਦਸੰਬਰ 1965) ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 'ਐਵਿਕ' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਸਤਕਾਂ

*ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਮੁਹਾਂਦਰਾ
*ਚੁਨਮੁਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ (ਬਾਲ ਨਾਵਲ)
*ਜਿਥੇ ਚਾਹ ਉਥੇ ਰਾਹ
*ਬੁੱਝੋ ਬੱਚਿਓ ਮੈਂ ਹਾਂ ਕੌਣ? (ਬਾਲ ਸ਼ਾਇਰੀ)
*ਉੱਡ ਗਈ ਤਿਤਲੀ: (ਬਾਲ ਕਹਾਣੀਆਂ)
*ਨਾਟਕ ਵੰਨਸੁਵੰਨੇ (1992)
*ਬਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ (1991)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ

thumb|ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ
ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ (ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1944) ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵੀ ਛੱਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨੀ

ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਧੀ ਵਿਖੇ 6 ਮਾਰਚ 1944 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੋ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਓੜਕ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ।
ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ

ਨਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਅਮੀਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਰੇਕ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਐੱਮ.ਏ. ਕੀਤੀ।

ਉਹ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਭਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਰੂਰ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕੀਤੀ।

1971 ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਉਪਰੰਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1982 'ਚ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ: ਫਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ (1974), ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ (1975), ਐੱਲ.ਐੱਲ.ਬੀ. (1978) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ.(1978)। 1990 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ।

1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ 2004 ਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ) ਅਤੇ ਡੀਨ (ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੈਲਫੇਅਰ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸੋਰਸ ਪਰਸਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਨਿਬੰਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

# ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ
# ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
# ਸ਼ੁਭ ਇੱਛਾਵਾਂ
# ਮੇਲ-ਜੋਲ
# ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
# ਤਰਕਵੇਦ
# ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ
# ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ
# ਅੰਤਰ ਝਾਤ
# ਸੁਖਨ ਸੁਨੇਹੇ
# ਡੂੰਘੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ
# ਤਰਕਵੇਦ
# ਰਾਹ-ਰਸਤੇ
# ਦਰ-ਦਰਵਾਜੇ
ਵਿਚਾਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

# ਮਾਲਾ ਮਣਕੇ
# ਮਾਲਾ ਮਣਕੇ 2
# ਕੱਲਿਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ
# ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ (2023)
ਸਵੈ–ਜੀਵਨੀ

# ਧੁੱਪਾਂ–ਛਾਂਵਾਂ
ਹੋਰ ਕੰਮ

# ਸੱਚੋ ਸੱਚ (ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ)
# ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ (ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ)
# ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
# ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ)
ਅਨੁਵਾਦ

# ਪਿਉ ਪੁੱਤਰ (ਤੁਰਗਨੇਵ)
# ਗਾਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ (ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ)
# ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ (ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ)
# ਸਦੀਵੀ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ
# ਮਾਰਟਿਨ ਕਿੰਗ ਲੂਥਰ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

# https://www.narindersinghkapoor.com


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ
ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ

ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਦਾਦਕਾ ਪਿੰਡ ਕੁੱਬਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ) ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਤਲੀਆ ਤੇ ਉੱਗੇ ਥੋਹਰ (ਮਾਰਚ 1990)
*ਕੂੰਜਾਂ ਦੀ ਮੌਤ
*ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ
*ਪਰੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼
*ਮੋਮਬੱਤੀ
*ਮਨ ਮੌਸਮ ਦੀ ਰੰਗਤ
ਨਾਵਲ

* ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ
ਹੋਰ ਦੇਖੋ

*ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ
*ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਫਰੋਲ਼ ਜੋਗੀਆ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ
ਗਾਜਰ

ਗਾਜਰ (Eng: Carrot) ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਲਾਲ, ਪੀਲੀ, ਭੂਰੀ, ਨਰੰਗੀ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਜਰ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਟੀਨ ਨਾਂਅ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹ ਨਾਂਅ ਦਾ ਖਣਿਜ, ਲਵਣ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਓਡੀਨ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕੈਰੋਟੀਨ ਆਦਿ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ 16 ਲਵਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਜਰ ਵਿੱਚ 12 ਲਵਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਗਾਜਰ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’, ਬੀ’, ‘ਸੀ’, ‘ਡੀ’, ਈ’, ‘ਜੀ’, ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਗਾਜਰ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ:-ਗਾਜਰ ਦੀ ਸਬਜੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗਜਰੇਲਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਚਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਲਵਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੂਸ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗਾਜਰ ਦੇ ਕੋਫਤੇ ਅਤੇ ਪਰਾਓਠੇ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਲਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੱਚਾ ਵੀ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਜਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਜਰ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਲੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਲੂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਲੂ ਮਟਰ ਪਾਕੇ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੱਲੇ ਮਟਰ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਜਰ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਅੰਧਰਾਤੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਗਾਜਰ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਜਰ ਦਾ ਆਚਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਰੱਬਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਜਰਪਾਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਜਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਤੋਂ 50 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸੀ ਗਾਜਰਾਂ ਆਮ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਗਾਜਰਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਪਾਹ ਵਿਚ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਪਾਹ ਵੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗਾਜਰਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਗਾਜਰਾਂ ਦੇ ਸੇਜ਼ੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਗਾਜਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਝਾਂ, ਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਗਾਜਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬੀਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਘਰ ਗਾਜਰਾਂ ਬੀਜਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਵਪਾਰ ਲਈ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਗਾਜਰਾਂ ਬੀਜਦੇ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਗਾਜਰਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਸਬਜ਼ੀ, ਸਲਾਦ, ਆਚਾਰ ਆਦਿ ਲਈ ਗਾਜਰਾਂ ਹੁਣ ਮੰਡੀ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਾਜਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ

1) ਕਹਿੰਦੇ ਗਾਜਰ ਦਾ ਜੂਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗੈਸ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

2) ਪੀਲੀਏ ਦੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਾਜਰ ਦਾ ਜੂਸ ਤੇ ਸੂਪ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

3) ਚਮੜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਟਾਮਨ ਏ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਗਾਜਰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗਾਜਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤੋਹਫਾ ਹੈ।

4) ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣ ਤੇ ਖੂਨ ਗਾੜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗਾਜਰ ਦਾ ਜੂਸ ਪੀਣਾ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ।

5) ਤਿੱਲੀ ਵਧਣ ਤੇ ਗਾਜਰ ਦਾ ਆਚਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਿੱਲੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

6) ਗਾਜਰ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣ ਨਾਲ ਟਾਸਲ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

7) ਗਾਜਰ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਰਾਮਬਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮਾਂ

* ਪੰਜਾਬ ਕੈਰਟ ਰੈੱਡ (2014)
* ਪੰਜਾਬ ਬਲੈਕ ਬਿਊਟੀ (2013)
* ਪੀ. ਸੀ. - 34 (2005)
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਦਮੂਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ ਸਬਜੀਆਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ ਕੋਸ਼
ਮਨੋਰੰਜਨ

right|thumb|ਤਰੰਗ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਕਸਮ
right|thumb|ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ
ਮਨੋਰੰਜਨ ਫੁਰਸਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮਨੋਰੰਜਨ,ਫੁਰਸਤ ਅਖਤਿਆਰੀ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਹੈ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਅਕਸਰ ਅਨੰਦ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ"ਮਜ਼ੇਦਾਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅੰਵ ਵਿਗਿਆਨ

ਮਨੋਰੰਜਨ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ˈਤਾਜ਼ਗੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆˈ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ (ਮੁੜ: "ਫਿਰ", ਬਣਾਓ: "ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਭੋਗਣੀ")
ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ

ਇਨਸਾਨ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਕੰਮ, ਨੀਂਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਫਰਜ਼, ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੇ ਖਰਚਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਰਾਮ ਵਾਧਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਘਟਦੇ ਘੰਟੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬਚਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧਿਆ, ਕਈ ਬਹਿਸਦੇ ਹਨ ਕਿਆਧੁਨਿਕ ਲੋਕ ਉਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ। ਹੋਰ ਤੱਥ ਜੋ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਅਮੀਰਤਾ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਭੇਂਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕਕਰਨ ਹਨ।, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਿਰਫ"ਖਾਲੀ ਸਮਾਂ" ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਨਾਂ ਖਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫੋਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ,ਅਤੇ' ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਗੌਰ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੁੰਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ, ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਇਨਾਮ, ਅਤੇ "ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਥਾਜ" ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਘੋਸ਼ਣਾ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੇਜ਼ਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਕੰਮ

ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਡ ਦੇ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਲਗ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖੇਡਣ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਾਧੂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਆਊਟਲੈਟ ਹਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਜਬੂਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ, ਮਨੋਰੰਜਨ "ਬੈਟਰੀ ਰੀਚਾਰਜ" ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਕੰਮ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਗਠਿਤ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਅਨੰਦਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਲਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ
ਅਵੇਸਤਾ

ਅਵੇਸਤਾ (ਪਹਿਲਵੀ: ; ; , ) ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਸਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਕ਼ਦੀਮ ਪਹਲਵੀ ਈਰਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ 21 ਪਾਰੇ ਸਨ ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚਮੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਨਹਰੇ ਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਤਹਾਸ

ਸਾਹਿਤ

ਅਵੇਸਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 200 ਈ ਤੱਕ ਕਾਲਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਬਪ੍ਰਥਮ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਹੈ। ਅਵੇਸਤਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਹੀ ਮੂਲ ਗਰੰਥ ਹਨ ਜੋ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦੇ ਭਗਤੀਸੂਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਨਵੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰੂਪ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੁਕ਼ਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਕਵਿਓਂਤ (ਸਿੰਟੈਕਸ), ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਲ ਵਿੱਦ੍ਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਪੇ ਤੁਲੇ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਲਈ ਹੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੇਵਲ ਗੂੜ੍ਹ ਆਤਮਕ ਰਹਸ ਅਨੁਭੂਤੀਆਂ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਪ੍ਰਧਾਨ ਹੀ ਨਾ ਹੋਕੇ ਵਿਅਕਤੀਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਗੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਇੱਕਰੂਪਤਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਸ਼ਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਚਾਹੁਣ ਯੋਗ ਆਸ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਹਰਸ਼, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਅਨੁਆਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ੱਤ੍ਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ਼ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੈਗੰਬਰ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਨਿਰੋਧ ਕਰ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਅਵਸ਼ਭਾਵੀ ਹੈ।

ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਯਸਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 72 ਅਧਿਆਏ ਹਨ ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ 72 ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਮਰਬੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਜਰਥੁਸਤਰ ਮਤਾਵਲੰਬੀ ਸੂਦਰ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰ ਕੁੜਤਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਧਾਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਯਸਨ ਉਤਸਵ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸਪਾਰਦ ਨਾਮਕ 23 ਅਧਿਆਏ ਦਾ ਗਰੰਥ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 23 ਯਸ਼ਤਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਗਾਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਅਹੁਮਰਜਦ ਅਤੇ ਅਮੇਸ਼ - ਸਪੇਂਤ, ਜੋ ਦੈਵੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਤਾ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਮੇਸ਼ ਸਪੇਂਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਨ।

ਅਵੇਸਤਾ ਕਾਲ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਂਦੀਡਾਡ ਜਾਂ ਵਿਦੇਵੋ ਦਾਤ (ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ) ਦਾ ਚਰਚਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਨੂੰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 22 ਫਰਗਰਦ ਜਾਂ ਅਧਿਆਏ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਰਸੀ ਰਚਨਾਕਾਲ (800 ਈ ਪੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਈ) ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਰਵਥਾ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਕੀਲਾਕਾਰ (ਕਿਊਨੀਫਾਰਮ) ਅਭਿਲੇਖ ਮਾੱਤ੍ਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਖਾਮਨੀ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਵੇਸਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਬਾਬੁਲੀ ਅਤੇ ਅਸੀਰਿਅਨ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਹਲਵੀ ਯੁੱਗ (ਈਸਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁੰਦਹਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦਿਨਕਰਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮੀਮਾਂਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਸਤ-ਲ-ਸ਼ਾਇਸਤ ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਕੰਦ ਗੁਮਾਨਿ ਵਿਜਰ (ਸੰਦੇਹਨਿਵਾਣਾਰਥਕ ਮੰਜੂਸ਼ਾ) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦ ਦਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ
ਖਾਣਾ

ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਅੰਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਚਰਬੀ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਣ, ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਚਾਇਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿੱਤਾ: ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੁਆਰਾ। ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਊਰਜਾ, ਅੰਨ ਸਨਅਤ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ

* Collingham, E. M.: The Taste of War: World War Two and the Battle for Food (2011)
* Katz, Solomon: The Encyclopedia of Food and Culture, (Scribner, 2003)
* Marion Nestle: Food Politics: How the Food।ndustry।nfluences Nutrition and Health, University Presses of California, revised and expanded edition 2007,।SBN 0-520-25403-1
* Mobbs, Michael: Sustainable Food Sydney: NewSouth Publishing, 2012.।SBN 9781920705541
ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕੜੀਆਂ

* Food Timeline
*Wikibooks Cookbook


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ
ਉਪਭਾਸ਼ਾ

ਉਪ ਬੋਲੀ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ। ਬੋਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉੱਪ-ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਉੱਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੀਆ ਉਪ ਬੋਲੀਆ

#ਮਾਝੀ
#ਆਵਾਂਕਰੀ
#ਬਾਰ ਦੀ ਬੋਲੀ
#ਬਣਵਾਲੀ
#ਭੱਤਿਆਣੀ
#ਭੈਰੋਚੀ
#ਚਾਚਛੀ
#ਚਕਵਾਲੀ
#ਚੰਬਿਆਲੀ
#ਚੈਨਵਰੀ
#ਧਨੀ
#ਦੁਆਬੀ
#ਡੋਗਰੀ
#ਘੇਬੀ
#ਗੋਜਰੀ
#ਹਿੰਦਕੋ
#ਜਕਤੀ
#ਮੁਲਤਾਨੀ
#ਕੰਗਰੀ
#ਕਚੀ
#ਲੁਬੰਕੀ
#ਮਲਵਈ
#ਪਹਾੜੀ
#ਪੀਂਦੀਵਾਲੀ
#ਪੁਆਧੀ
#ਪਉਂਚੀ
#ਪੇਸ਼ਵਾਰੀ
#ਰਾਤੀ
#ਸ੍ਵਏਨ
#ਥਲੋਚਰੀ
#ਵਜੀਰਵਾਦੀ
#ਹਰਿਆਣਵੀ
#ਪੋਠਵਾਰੀ
#ਬਹਾਵਲਪੂਰੀ
#ਭੱਤੀਆਨੀ
#ਬਾਗੜੀ
ਹਵਾਲੇ
ਵੀ. ਪੀ. ਸਿੰਘ

ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ (25 ਜੂਨ 1931 – 27 ਨਵੰਬਰ 2008) ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਤਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਂਡਾ ਦਾ 41ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਹਾਦਰ ਸੀ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰ

ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਜੂਨ 1931 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 25 ਜੂਨ 1955 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ
ਊਧਮ ਸਿੰਘ (ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ)

ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ (4 ਅਗਸਤ 1928-23 ਮਾਰਚ, 2000) ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਹਾਕੀ ਦੇ ਲੜ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਐਨ.ਡੀ. ਵਿਕਟਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ। ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਗਰੋਂ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ।
ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ

ਸੰਸਾਰਪੁਰੀਏ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਹਾਕੀ ਹੁਨਰ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਵਾਇਆ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਨਿਆਈਂ 'ਚ ਵਸਦੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ ਊਧਮ ਸਿੰਘ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਹਾਕੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 8 ਵਾਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਜਗਤ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਗੌਰਵਮਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 8 ਉਲੰਪਿਕ ਜਿੱਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹਨਾਂ ਉੱਘੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨਿਛਾਵਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂਅ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਖੇਡ ਜੀਵਨ

*1947 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1966 ਤੱਕ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
*1948 ਦੇ ਹਾਕੀ ਉਲੰਪਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਲੰਦਨ ਵਿਖੇ 1948 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਨਾ ਲੈ ਸਕਿਆ।
*1949 ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਖੇਡਣ ਗਿਆ।
*1960 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਟੀਮ 'ਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਿਲ ਰਿਹਾ।
*1964 'ਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਟੋਕੀਓ (ਜਾਪਾਨ) ਵਿਖੇ ਚੌਥਾ ਉਲੰਪਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।
*1966 ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ. 'ਚ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* ਆਪ ਦਾ ਨਾਮ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁਕ ਆਫ ਵਰਡਲ ਰਿਕਾਰਡ 'ਚ ਚਾਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਕਰ ਕੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੌਤ

23 ਮਾਰਚ, 2000 ਨੂੰ ਹਾਕੀ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦਿਲ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚੱਲ ਵਸਿਆ।
ਹੋਰ ਸਨਮਾਨ

ਅਰਜਨ ਐਵਾਰਡ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਓਲੰਪਿਕ ਖਿਡਾਰੀ
ਮੈਕਸ ਗੇਰਸਨ

ਮੈਕਸ ਗੇਰਸਨ (18 ਅਕਤੂਬਰ 1881 – 8 ਮਾਰਚ 1959) ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭੋਜਨ ਆਧਾਰਿਤ ਗੇਰਸਨ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਗੇਰਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ: 50 ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਰਿਜਲਟ (A Cancer Therapy: Results of 50 Cases) ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਸਰ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਨੂੰ ਅਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਗੇਰਸਨ ਥੇਰੇਪੀ

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੇਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਈਗਰੇਨ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। 1928 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ।
ਗੇਰਸਨ ਥੇਰੇਪੀ ਵਿਕਲਪੀ ਦਵਾ-ਦਾਰੂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਗੇਰਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ​​ਦਮਾ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲਾਇਲਾਜ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਮੁਲਤਾਨੀ

ਮੁਲਤਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇਕ ਅਹਿਮ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ੪੭ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਦ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਬੋਲੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਆ ਵੱਸੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਹੱਦ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਚਾਲੀ ਲੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਮੁਲਤਾਨੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਝਾਂਗੋਚੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਹੀ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 1964 ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਟਕਸਾਲੀ ਸਰਾਇਕੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ

ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਮਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ। 'ਸ਼ੌਰ' ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਕੇ ਆਮ ਜਨ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਲਮ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਰਾਖਸ਼ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।


ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼

ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ (, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ: ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਵਿਆਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਗਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਅਪਭਰਸ਼ਟ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰਸੂਚਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਭਾਸ਼ਕਾਰ ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਸਾਧੂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਿਵਿਧ ਰੂਪ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਬਦ ਕਹਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਿਆਰੀ ਤੋਂ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਭਰਿਸ਼ਟ, ਭਿੱਟੀ ਹੋਈ, ਪਤਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਅਪਭਰੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਚਲਕੇ ਇਹ ਨਾਮ ਪੂਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਵਾਲੇ
ਆਈ.ਐਸ.ਓ 4217

ਆਈ ਐਸ ਓ 4217 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕਿੱਤਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਦਰਾ ਪਦਨਾਮ, ਦੇਸ਼ ਕੋਡ (ਅਖੱਰਾਂ ਚ ਅਤੇ ਸੰਖਿਅਕ), ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਰਣੀਆ ਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ:
* ਸਾਰਣੀ A.1 – ਵਰਤਮਾਨ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਕੋਡ ਸੂਚੀ
* ਸਾਰਣੀ A.2 – ਵਰਤਮਾਨ ਪੂੰਜੀ ਕੋਡ
* ਸਾਰਣੀ A.3 – ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਣਾਂਕ ਲਈ ਕੋਡ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕੋਡ

ਇਹ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਧਕਾਰਿਤ ਆਈ ਐਸ ਓ 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਕੜੀਆਂ

* The official list of ISO 4217 alphabetic and numeric codes
*ISO 4217 Maintenance Agency
*An older list of ISO 4217 alphabetic codes that contains some history of ISO 4217 (PDF file)
*Another list of numeric and alphabetic ISO 4217 currency codes
*A C++ library for handling ISO currencies
*Position of the ISO code or euro sign in amounts
*Typing a Euro symbol on a non-European keyboard. Several methods are shown for the Euro and other special characters.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਕ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ

thumb|ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ 2024 ਵਿੱਚ।
ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ (ਜਨਮ 2 ਮਈ 1946) ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਨ।
ਰਚਨਾਵਾਂ

ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ

*ਬੁੱਢੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਲਹਿਰ (1983)
*ਅੱਗ ਅਜੇ ਸੁਲਗਦੀ ਹੈ (ਸੰਪਾਦਿਤ, 1987)
*ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ (1996)
*ਰਿਵੀ ਤੇ ਲੂਅ (2003)
*ਅੰਨ੍ਹੀਂ ਗਲ਼ੀ ਦਾ ਮੋੜ (2008)
*ਜਿੱਲ੍ਹਣ (2014)
*ਫਿਰੌਤੀ (2011)
*ਪਲ ਪਲ ਬਦਲਦਾ ਮੌਸਮ (2006)
ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ

*ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਪੀੜ ਅਜੇ (2012)
*ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ(2015)
*ਮਨ ਮਸਤਕ ਦੀ ਲੀਲ੍ਹਾ(2016)
*ਬੁੰਬ (2017)
ਹੋਰ

*ਛਾਤੀ ਅੰਦਰਲੇ ਥੇਹ (ਲੇਖ-ਲੜੀ) (2006)
*ਮਲ੍ਹਾਰੇ ਨੇ ਲਾਲਟੈਣ ਬੁਝਾਈ (ਲੇਖ-ਲੜੀ)
* ਪੈੜਾਂ (ਨਾਵਲ) (2013)
*ਨਕਸ਼-ਨੁਹਾਰ (ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਪਟਾਰੀ)
*ਫਰਿੱਜ ਵਿਕਾਊ ਹੈ (ਵਿਅੰਗ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1985)
ਸਨਮਾਨ

* ਕਰਨਲ ਭੱਠਲ ਕਲਾਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਗੁਲਾਟੀ

ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ (6 ਮਈ 1940 - 19 ਮਾਰਚ 2014) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਕਰਬਲਾ' ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਤੇ ਸਾਲ 2001 ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਰਚਨਾਵਾਂ
ਨਾਵਲ

*ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖ
*ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਗੁਲਾਬ
*ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਤੁਮਾਰੀ ਹੈ
*ਮਾਤਮਖ਼ਾਨਾ
*ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ
*ਰਾਗ ਇਸ਼ਕ
*ਹੀਰ ਬੈਰਾਗਣ'
ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ

* ਸੂਰਜ ਚੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
*ਬੇਦਾਵਾ
*ਕਿਰਚਾਂ ਦਾ ਆਹਲ੍ਹਣਾ
ਅਨੁਵਾਦ

* ਤੂੰ ਕਿ ਮੈਂ (ਫਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ)
* ਕਰਬਲਾ (ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਦਾ ਨਾਵਲ)
*ਸਪਾਰਟੈਕਸ: ਆਦਿ ਵਿਦਰੋਹੀ (ਹਾਵਰਡ ਫਾਸਟ ਦਾ ਨਾਵਲ)
* ਰਾਤ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਦੀ (ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)
ਸੰਪਾਦਿਤ

*ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੋਲ
*ਕਲਾਮ ਬੁੱਲ੍ਹੇਸ਼ਾਹ
*ਕਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
*ਕਲਾਮ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ
*ਜੰਗਨਾਮਾ ਹਿੰਦ ਪੰਜਾਬ
*ਸ਼ਾਇਰੀ ਗੁਲਾਮ ਫਰੀਦ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014
ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ

ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ, ਜੋ 2006 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਲਾਬੀ ਨਗਰ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ, ਟਾਈਮਲਾਈਨ

2006

2006 ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕੁੰਜਰੂ, ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਲਰਿੰਪਲ, ਸ਼ੋਭਾ ਡੇ ਅਤੇ ਨਮਿਤਾ ਗੋਖਲੇ ਅਤੇ 14 ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 18 ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਬੇਹੱਦ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ ਕੁਝ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਲਗਪਗ 100 ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
2007

2007 ਵਿੱਚ ਮੇਲੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ, ਕਿਰਨ ਦੇਸਾਈ, ਸੁਕੇਤੂ ਮਹਿਤਾ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਡੈਲਰਿੰਪਲ ਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
2008

2008 ਵਿੱਚ ਮੇਲੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 2,500 ਸਾਹਿਤਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ।
2009

2010

2011

2011 ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹੇਮੰਤ ਸ਼ੇਸ਼, ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਜਾਵੇਦ ਅਖਤਰ, ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਨੋਬਲ-ਜੇਤੂ ਜੇ ਐਮ ਕੋਇਟਜ਼ੀ ਅਤੇ ਓਰਹਨ ਪਾਮੁਕ ਸਮੇਤ 226 ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।
2012

2013

2014

2015

ਜੈਪੁਰ ਸਾਹਿਤ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਐਤਕੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਿਤਾਰੇ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ, ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ, ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ, ਰੰਗਮੰਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟਿਮ ਸਪਲ, ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ, ਪਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਅਨੂਪਮਾ ਚੋਪੜਾ, ਸ਼ਬਾਨਾ ਆਜ਼ਮੀ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਵਾਲੇ