JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો

તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો અથવા ત્રિવેન્દ્રમ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કેરળ રાજ્યના ૧૪ જિલ્લા પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લાનું મુખ્યાલય તિરુવનંતપુરમ્ નગર ખાતે આવેલું છે. તે કેરળનું સૌથી મોટું શહેર છે. તે વર્ષ ૧૯૫૭ માં રાજધાની જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
ભૂગોળ

જિલ્લામાં શહેરી સંસ્થાઓ તિરુવનંતપુરમ કોર્પોરેશન, વાર્કલા, નેયટ્ટીક્કરરા, આટિંગલ અને નેદુમનગડ નગરપાલિકાઓ છે. તિરુવનંતપુરમ્ જિલ્લો ઉત્તર અક્ષાંશો ૮ ° ૧૭ 'અને ૮° ૫૪' અને પૂર્વ રેખાંશ ૭૬ °૪૧ 'અને ૭૭ °૧૭' વચ્ચે આવેલો છે. ત્રણ મુખ્ય નદીઓ, કેટલાક તાજા પાણીના સરોવરો અને ૩૦૦ થી વધુ તળાવ છે. પૂર્વીય પ્રદેશ જંગલોમાં છે, ઉત્તરીય પ્રદેશોમાં મોટાભાગે રબરની ખેતી હેઠળ હોય છે અને બાકીના વિસ્તારોમાં નાળિયેર, કેળ, ટેપીઓકા, વગેરે જેવી સૂકા જમીન પાક છે.
વસ્તી

જિલ્લો ૨૧૯૨ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર અને (૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે) ૩,૩૦૭,૨૮૪ ની વસ્તી ધરાવે છે. આ જિલ્લો માલાપ્પુરામ જિલ્લા પછી કેરળમાં બીજા નંબરની સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો જિલ્લો છે. તે કેરળમાં સૌથી વધુ ગીચ જિલ્લો છે, જે ૧ ચોરસ કિલોમીટર દીઠ ૧,૫૦૯ લોકો ધરાવે છે. જિલ્લો ૩૩.૭૫% શહેરીકરણ ધરાવે છે.
જિલ્લાઓ

જિલ્લાને છ તાલુકાઓમાં વિભાજીત કરવામાં આવેલો છે:

* તિરુવનંતપુરમ
* ચિરાયિન્કીઝુ
* નેયટ્ટીંકારા
* નેદુમાન્દુ
* વારકાલા
* કટ્ટકડા
સંદર્ભ
બાગેશ્વર જિલ્લો

બાગેશ્વર જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. બાગેશ્વર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક બાગેશ્વર નગરમાં આવેલું છે. આ જિલ્લો ધાર્મિક ગાથાઓ, પર્વ આયોજનો તેમ જ અત્યંત આકર્ષક કુદરતી દ્રશ્યોને કારણે પ્રસિધ્ધ છે. સરયૂ નદી અને ગંગા એમ બે પ્રસિધ્ધ નદીઓના કિનારે વસેલું જિલ્લાનું પાટનગર બાગેશ્વર અલમોડા શહેરથી ૯૦ કિલોમીટરનાં અંતરે આવેલું છે.

આ જિલ્લામાં બાગનાથ મંદિર, ચંડિકા મંદિર, શ્રીહરુ મંદિર, ગૌરી ઉડિયાર વગેરે યાત્રાધામો આવેલાં છે.


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ચમોલી જિલ્લો

ચમોલી જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચમોલી જિલ્લાનું મુખ્ય મથક ગોપેશ્વરનગરમાં આવેલું છે. છે.

બરફથી ઢંકાયેલા પર્વતોની વચ્ચે આવેલી આ જગ્યા ઘણી જ ખૂબસૂરત છે. ચમોલી અલકનંદા નદીના કિનારા સમીપ બદ્રીનાથ માર્ગ પર આવેલું છે. ચમોલી મુખ્ય ધાર્મિક સ્થાનોમાંથી એક છે. અહીં મોટી સંખ્યામાં પર્યટકો અહીં આવે છે. ચમોલીની પ્રાકૃતિક સુંદરતા પર્યટકોને પોતાની તરફ આકર્ષિત કરે છે. આખા ય ચમોલી જિલ્લામાં કેટલાંય એવા મંદિર આવેલાં છે, જ્યાં હજારોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આવતા હોય છે. ચમોલી જિલ્લામાં ઘણાં નાનાં તેમ જ મોટાં મંદિરો યાત્રાળુઓને રહેવાની સુવિધા પ્રદાન કરે છે. આ પ્રકારનાં મંદિરોની જગ્યાને સ્થાનીક ભાષામાં ચાતી કહેવામાં આવે છે. ચાતી એટલે એક પ્રકારની ઝુંપડી.


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
ચંપાવત જિલ્લો

ચંપાવત જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. ચંપાવત જિલ્લાનું મુખ્યાલય ચંપાવત ખાતે આવેલું છે.

ઉત્તરાખંડનો ઐતિહાસિક ચંપાવત જિલ્લો આકર્ષક મંદિરોં અને સુંદર વાસ્તુશિલ્પ માટે દુનિયા ભરમાં પ્રસિદ્ધ છે. પહાડો અને મેદાનોની વચ્ચે થઇને વહેતી નદીઓ અહીં અદભૂત કુદરતી દેખાવ ઉભો કરે છે. ચંપાવત જિલ્લમાં પર્યટકોને એવી દરેક વસ્તુઓ જોવા મળે છે, જે એક ગિરિમથક ખાતે હોય છે. વન્યજીવોથી માંડીને લીલાંછમ મેદાનો તેમ જ ટ્રેકીંગની સુવિધા બધું જ અહીં ઉપલબ્ધ છે. આ જિલ્લાનું મુખ્ય શહેર ચંપાવત સમુદ્ર તળથી ૧૬૧૫ મીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત છે. ચંપાવત ઘણાં વર્ષો સુધી કુમાઊના શાસકોની રાજધાની હતું. ચાંદ શાસકોના કિલ્લાઓના અવશેષો આજે પણ ચંપાવતમાં જોવા મળે છે.


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
નૈનિતાલ જિલ્લો

નૈનિતાલ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. નૈનિતાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય નૈનિતાલમાં છે.

આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક નૈનિતાલ અંગ્રેજોના જમાનામાં પર્વતીય પર્યટક સ્થળ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું હતું. અહીં નૈના દેવીનું મંદિર આવેલું છે. નગરની વચ્ચોવચ્ચ એક ઝીલ (સરોવર) પણ આવેલું છે, જેની આકૃતિ દેવીની આંખ એટલે કે “નૈન” જેવી છે. આ ઝીલ (તળાવ)ના કારણે આ સ્થળનું નામ નૈનીતાલ પડ્યું હતું. નૈનીતાલ આજે ભારત દેશનાં અગ્રણી પર્વતીય સ્થળોમાંથી એક છે. દર વરસે અહીં ઉનાળાની ઋતુમાં સહેલાણીઓ આવે છે અને પ્રકૃતિનો આનંદ માણે છે.
બાહ્ય કડીઓ

* અધિકૃત વેબસાઇટ

* ઉત્તરાખંડ સરકારની વેબસાઇટ પર નૈનિતાલ જિલ્લો


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પિથોરગઢ જિલ્લો

પિથોરગઢ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ કુમાઉ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. પિથોરગઢ જિલ્લાનું મુખ્યાલય પિથોરગઢમાં છે.

ક્ષેત્રફલ - ૭,૨૧૭.૭ વર્ગ કિ.મી.

જનસંખ્યા - ૪,૬૨,૨૮૯ (૨,૨૭,૬૧૫ પુરુષ)(૨,૩૪,૬૭૪ મહિલા)(૨૦૦૧ વસ્તીગણતરી)

સાક્ષરતા દર - ૭૫.૯% (૯૦.૧% પુરુષ)(૬૨.૬% મહિલા)

એસ. ટી. ડી (STD) કોડ - ૦૫૯૬૪

જિલાધિકારી -

સમુદ્ર તળથી ઉચાઈ -૧૬૪૫ મીટર

અક્ષાંશ - ૨૯.૪° થી ૩૦.૩° ઉત્તર

રેખાંશ - ૮૦° થી ૮૧° પૂર્વ

ઔસત વર્ષા - મિ.મી.


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
પૌડી ગઢવાલ જિલ્લો

પૌડી ગઢવાલ જિલ્લો ભારત દેશના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા ઉત્તરાખંડ રાજ્યમાં આવેલા ૧૩ જિલ્લાઓ પૈકીનો એક તેમ જ ગઢવાલ મંડલમાં આવેલો જિલ્લો છે. પૌડી ગઢવાલ જિલ્લાનું મુખ્યાલય પૌડીમાં છે. આ જિલ્લો ૫,૪૪૦ ચોરસ કિલોમીટરના ક્ષેત્રફળમાં વસેલ છે, જેની ઉત્તર દિશામાં ચમોલી, રુદ્રપ્રયાગ અને ટેહરી ગઢવાલ, દક્ષિણ દિશામાં ઉધમસિંગ નગર, પૂર્વ દિશામાં અલમોડા તથા નૈનિતાલ તેમ જ પશ્ચિમ દિશામાં દહેરાદૂન તથા હરદ્વાર જિલ્લાઓ આવેલા છે. હિમાલયની પર્વતમાળામાં આવેલ આ જિલ્લો જંગલો અને ઊંચા પર્વતોને કારણે અત્યંત રળિયામણો લાગે છે.


શ્રેણી:ઉત્તરાખંડ
સંગરુર જિલ્લો

સંગરુર જિલ્લો ભારત દેશના પંજાબ રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલો જિલ્લો છે. પંજાબ રાજ્યના કુલ ૨૦ જિલ્લાઓ પૈકીનો આ એક મહત્વનો જિલ્લો છે. સંગરુર જિલ્લાનું મુખ્ય મથક સંગરુર નગરમાં આવેલું છે. તેની ઉત્તરે લુધિયાણા જિલ્લો, પૂર્વમાં પટિયાલા જિલ્લો, દક્ષિણે હરિયાણા રાજ્યની સીમા, પશ્ચિમે બથિંડા જિલ્લો તથા વાયવ્યમાં ફરીદકોટ જિલ્લો આવેલા છે. જિલ્લામથક સંગરુર જિલ્લાના મધ્યભાગમાં આવેલું છે.
ઈતિહાસ

આ જિલ્લાની રચના ૧૯૪૮માં પટિયાલા, નાભા, મલેરકોટલા અને જિંડનાં તત્કાલીન દેશી રાજ્યોમાંથી મલેરકોટલા, સંગરુર, સુનામ અને બરનાલા તાલુકાઓ બનાવીને કરવામાં આવી છે. જિલ્લાનું નામ જિલ્લામથક સંગરુર પરથી પાડવામાં આવ્યું છે. કહેવાય છે કે સંગુ નામના જાટે સંગરુરની સ્થાપના કરેલી. રાજા સંગતસિંહ દ્વારા ૧૯મી સદીના પહેલ ચરણમાં જિંડ ખાતેની રાજધાની ખસેડીને સંગરુર ખાતે લાવવામાં આવેલી, કારણ કે સંગરુર પટિયાલા અને નાભથી નજીક પડતું હતું.
ભૂપૃષ્ઠ

સંગરુર જિલ્લાનું સમગ્ર ભૂપૃષ્ઠ સમતળ મેદાની વિસ્તારથી બનેલું છે. અહીં ટેકરિઓ કે નદિઓ આવેલી નથી. જિલ્લાની ભૂમિ પાવધ અને જાંગલ નામે ઓળખાતા બે કુદરતી વિભાગોમાં વહેંચાયેલી છે. ખેડાણ માટે સમૃદ્ધ ગણાતી ઉત્તર તરફની મલેરકોટલા તાલુકાની જમીનો માટીવાળી ગોરાડુ પ્રકારની છે. અહિં સિંચાઈ મોતેભાગે કૂવાઓ દ્વારા થાય છે, અને ભૂગર્ભજળ ઓછી ઊંડાઈએથી મળી રહે છે. જાંગલ-વિભાગમાં આવતી સંગરુર તાલુકાની જમીનો રેતાળ ગોરાડુ પ્રકારની છે, અને અહીં સિંચાઈ નહેરો દ્વારા મળે છે.
જળપરિવાહ

આ જિલ્લામાંથી કોઈ મોટી નદી પસાર થતી નથી. ઘગ્ગર નદી જિલ્લાના થોડાક ભાગમાંથી પસાર થાય છે, પરંતુ જિલ્લા માટે તેનું કોઈ વિશેષ મહત્વ નથી. સરહિંદ નહેર અહીં સિંચાઈ માટેનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. તેના બે ફાંટા પડે છે ઉત્તર તરફ બથિંડા ફાંટો અને મધ્યમાં કોટલા ફાંટો. ભાકરા નામની મુખ્ય નહેર પણ આ જિલ્લાના છેક દક્ષિણ ભાગમાં થઈને જાય છે. જિલ્લામાંથી પસાર થતા બધા જ ફાંટા ઈશાનથી નૈઋત્ય તરફ જાય છે.
ખેતી-પશુપાલન

સંગરુર જોલ્લો મુખ્યત્વે કૃષિપ્રધાન છે અને જિલ્લાનુ અર્થતંત્ર કૃષિપેદાશો પર આધારિત છે. ઘઉં, શેરડી, મકાઈ, બાજરી, મગફળી અને કપાસ અહીંના મુખ્ય કૃષિપાકો છે. ખેતી માટે બિયારણ, રાસાયણિક ખાતરો, કીટનાશકો તેમજ અદ્યતન કૃષિસાધનોનો ઉપયોગ થાય છે. નહેરો, નળકૂપ, પંપસેટ અને કૂવાઓનો સિંચાઈ માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ગાયો, ભેંસો, બળદ, ઊંટ, ઘોડા, ટટ્ટુ, ગધેડા, ખચ્ચર, અને ઘેટાં-બકરા અહીંનાં મુખ્ય પશુઓ છે તેમજ દુધાળાં ઢોરની સંખ્યા અહીં વધુ છે. અહીં મરઘાં અને બતકાંનો ઉછેર પણ કરવામાં આવે છે. પશુઓ માટે અહીં દવાખાના તેમજ પશુઓ માટેની જાણકારી મેળવવા અહીં સંસ્થાઓ આવેલી છે.
વસ્તી

સંગરુર જિલ્લાની વસ્તી ૨૦૧૧ પ્રમાણે ૧,૬૫૫,૧૬૯ જેટલી છે, જેમાંથી ૮૭૮,૦૨૯ પુરુષો અને ૭૭૭,૧૪૦ સ્ત્રીઓની સંખ્યા છે. જિલ્લામાં હિન્દુઓ, શીખો અમે મુસ્લિમોની વસ્તી વિશેષ છે; જ્યારે ખ્રિસ્તી, જૈન અને બૌદ્ધોની વસ્તી ઓછી છે.
પરિવહન

આ જિલ્લાનું અર્થતંત્ર કૃષિ-આધારિત હોવાથી ગામડાંને શહેરો સાથે સડકમાર્ગોથી જોડવામાં આવ્યા છે. જિલ્લામાં ત્રણ રાજ્યધોરિમાર્ગો અને આઠ જિલ્લામાર્ગો આવેલા છે. અહીંના શહેરો આજુબાજુના જિલ્લાઓનાં શહેરો સાથે પાકા રસ્તાઓથી સંકળાયેલા છે. જિલ્લામાં ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં તેમજ પૂર્વ-પશ્ચિમ દિશામાં બ્રૉડગેજ રેલમાર્ગો પથરાયેલા છે. સંગરુર, સુનામ, મલેરકોટલા, બરનાલા, ધુરી વગેરે રેલમાર્ગો દ્વારા જોડાયેલા છે.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

* અધિકૃત વેબસાઈટ
* સંગરુર જિલ્લાનો ઈતિહાસ

શ્રેણી:પંજાબ
પ્રાથમિક શાળા

thumbnail|ભારતમાં આવેલી એક પ્રાથમિક શાળાનો વર્ગખંડ
પ્રાથમિક શાળા એટલે પ્રાથમિક શિક્ષણ આપવામાં આવતું હોય તે શાળા.

ગુજરાત રાજ્યમાં કે ધોરણ ૧ થી ૮ ધોરણ સુધીના શિક્ષણને પ્રાથમિક શિક્ષણ કહેવાય છે. લગભગ બધાં જ ગામોમાં પ્રાથમિક શાળા આવેલી છે. ધોરણ ૧ થી ૪ માટેની વર્ગશાળાઓ તેમ જ કન્યા કેળવણી માટેની કન્યાશાળાઓ પણ આવેલી છે. ૧ થી ૫ ધોરણ પ્રાથમિક શિક્ષણ અને ૬ થી ૮ ધોરણ એ ઉચ્ચત્તર પ્રાથમિક શિક્ષણ કહેવાય છે. આ શાળાઓ મોટેભાગે ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં જિલ્લા પંચાયત દ્વારા સંચાલિત હોય છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં નગરપાલિકા દ્વારા આ શાળાઓ ચલાવવામાં આવે છે. કેટલીક શાળાઓમાં ઉદ્યોગ શિક્ષણ તરીકે કાંતણ, કૃષિ જેવા વિષયો પણ શીખવાડવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ઘણી જગ્યાએ ખાનગી ટ્રસ્ટો કે સંસ્થાઓ દ્વારા પણ પ્રાથમિક શાળાઓ ચલાવવામાં આવે છે. કેટલીક પ્રાથમિક શાળાઓ અંગ્રેજી અને અન્ય ભાષાના માધ્યમોમાં પણ ચલાવવામાં આવે છે.

બાળકોને પુરતું પોષણ મળી રહે તે હેતુથી ઘણા રાજ્યોમાં પ્રાથમિક શાળાઓમાં મધ્યાહ્ન ભોજન નામની યોજના ચલાવવામાં આવે છે, જેમાં બપોરની રિસેસમાં બાળકોને ભોજન આપવામાં આવે છે.
આ પણ જુઓ

* માધ્યમિક શાળા
* ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા


શ્રેણી:સમાજશાસ્ત્ર
શ્રેણી:શિક્ષણ
બીડ જિલ્લો

બીડ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. બીડ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
ભૌગોલિક સ્થાન

પૂર્વ દિશા : પરભણી જિલ્લો

પશ્ચિમ દિશા : અહમદનગર જિલ્લો

દક્ષિણ દિશા : લાતૂર જિલ્લો તેમ જ ઉસ્માનાબાદ જિલ્લો

ઉત્તર દિશા : જાલના જિલ્લો તેમ જ ઔરંગાબાદ જિલ્લો


બીડ જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
બીડ જિલ્લાના તાલુકાઓ

*બીડ તાલુકો
*કિલ્લા ધારુર તાલુકો
*અંબાજોગાઈ તાલુકો
*પરળી-વૈદ્યનાથ તાલુકો
*કેજ તાલુકો
*આષ્ટી તાલુકો, જિ. બીડ
*ગેવરાઈ તાલુકો
*માજલગાવ તાલુકો
*પાટોદા તાલુકો
*શિરુર તાલુકો
*વડવણી તાલુકો
યવતમાળ જિલ્લો

યવતમાળ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. યવતમાળ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
યવતમાળ જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
યવતમાળ જિલ્લાના તાલુકાઓ

* ઉમરખેડ તાલુકો
* ઝરી જામણી તાલુકો
* ઘાટંજી તાલુકો
* આણી તાલુકો
* કેળાપુર તાલુકો
* કળંબ તાલુકો
* દારવ્હા તાલુકો
* દિગ્રસ તાલુકો
* નેર તાલુકો
* પુસદ તાલુકો
* બાભુળગાંવ તાલુકો
* યવતમાળ તાલુકો
* મહાગાંવ તાલુકો
* મારેગાંવ તાલુકો
* રાળેગાંવ તાલુકો
* વણી તાલુકો, યવતમાળ
સિંધુદુર્ગ જિલ્લો

સિંધુદુર્ગ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. ઓરસ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. તેની રચના રત્નાગિરી જિલ્લામાંથી ૧ મે ૧૯૮૧ના રોજ થઇ હતી. જિલ્લાનો કુલ વિસ્તાર ૫,૨૦૭ ચોરસ કિમી છે અને ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ જિલ્લાની વસ્તી ૮,૪૯,૬૫૧ છે જેમાંથી ૧૨.૫૯% વસ્તી શહેરી વિસ્તારની છે.

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ આ જિલ્લો મહારાષ્ટ્રના ૩૯ જિલ્લાઓમાંથી સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતા જિલ્લો છે.
નામ

જિલ્લાનું નામ સિંધુદુર્ગ કિલ્લા પરથી પડ્યું છે, જેનો અર્થ "દરિયામાંનો કિલ્લો" છે, જે માલવણના કિનારે આવેલો છે. સિંધુદુર્ગ કિલ્લો ૧૬મી સદીમાં શિવાજી દ્વારા બાંધવામાં આવ્યો છે અને શિવાજીનું મંદિર અને હથેળીની છાપ ધરાવતો એકમાત્ર કિલ્લો છે. સિંધુદુર્ગ જિલ્લામાં ૩૭ કિલ્લાઓ આવેલા છે, જે મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ છે. આ જિલ્લામાં ત્રણેય પ્રકાર - જલદુર્ગ, ભુઇકોટ અને ગિરી - કિલ્લાઓ આવેલા છે.
સ્થાન અને હવામાન

સિંધુદુર્ગની ઉત્તરે રત્નાગિરી જિલ્લો, દક્ષિણે ગોઆ રાજ્ય, પશ્ચિમે અરબી સમુદ્ર અને પૂર્વમાં પશ્ચિમ ઘાટ, કોલ્હાપૂર જિલ્લો આવેલા છે. સિંધુદુર્ગ કોંકણ પ્રદેશનો ભાગ છે, જે પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રમાં સાંકડો કિનારાનો સપાટ પ્રદેશ છે. કોંકણ વિસ્તાર પશ્ચિમ ઘાટ અને અરબી સમુદ્રની વચ્ચે આવેલો છે.

સિંધુદુર્ગ જિલ્લો વર્ષના મોટાભાગે ગરમ અને ભેજવાળું હવામાન ધરાવે છે. અહીં ૩ ઋતુઓ સ્પષ્ટ છે: ચોમાસું (જૂન - ઓક્ટોબર), શિયાળો (નવેમ્બર - મધ્ય ફેબ્રુઆરી) અને ઉનાળો (મધ્ય ફેબ્રુઆરી - મે). મહત્તમ તાપમાન ૩૨°સે થાય છે અને ચોમાસામાં અતિભારે વરસાદ પડે છે. આ વિસ્તારનો સરેરાશ વરસાદ ૩૨૪૦.૧૦મીમી છે.
તાલુકાઓ

૧. દોડમાર્ગ,

૨. સાવંતવાડી,

૩. વેંગુર્લા,

૪. કુડાલ,

૫. માલવણ,

૬. કંકાવલી,

૭. દેવગડ,

૮. વૈભવવાડી.

જિલ્લામાં ત્રણ વિધાનસભા બેઠકો આવેલી છે. કંકાવલી, સાવંતવાડી અને કુડાલ. આ ત્રણેય બેઠકો રત્નાગિરી-સિંધુદુર્ગ લોક સભા વિસ્તાર હેઠળ આવે છે.
વાહન વ્યવહાર

સિંધુદુર્ગ જિલ્લો રાજ્યના મુખ્ય મથક મુંબઈ સાથે રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ૧૭ વડે જોડાયેલો છે, જે હવે NH-૬૬ તરીકે ઓળખાય છે. આ માર્ગ જિલ્લાને પડોશી રાજ્યો ગોઆ અને કર્ણાટક સાથે પણ જોડે છે.
વસ્તી

૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે સિંધુદુર્ગ જિલ્લાની વસ્તી ૮,૪૯,૬૫૧ હતી, જે કતાર દેશની વસ્તી અથવા યુ.એસ.એ.ના રાજ્ય સાઉથ ડાકોટા જેટલી છે. ભારતમાં વસ્તીની દ્રષ્ટિએ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી તેનો ૪૭૪મો ક્રમ છે. જિલ્લાની વસ્તી ગીચતા ૧૬૩ વ્યક્તિ પ્રતિ ચો.કિમી છે. ૨૦૦૧-૨૦૧૧ના દાયકા દરમિયાન તેનો વસ્તી વધારાનો દર -૨.૨૧% રહ્યો હતો.

સિંધુદુર્ગમાં જાતિ પ્રમાણે ૧૦૩૭ છે, જે મહારાષ્ટ્રમાં બીજો ક્રમ ધરાવે છે, અને સાક્ષરતા દર ૮૫.૫૬% છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* જિલ્લાની અધિકૃત વેબસાઇટ
વાશીમ જિલ્લો

વાશીમ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. વાશીમ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

વાશીમ જિલ્લાને વહીવટી સરળતા માટે વાશીમ, મંગરૂળપીર અને કારંજા એમ ત્રણ વિભાગમાં વહેંચવામાં આવેલ છે. આ ત્રણ વિભાગના છ તાલુકાઓમાં ભાગ પાડવામાં આવેલ છે. વાશીમ જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
વાશીમ જિલ્લાના તાલુકાઓ

* માલેગાવ
* મંગરૂળપીર
* કારંજા
* રિસોડ
* માનોરા
* વાશીમ
બાહ્ય કડીઓ

* અધિકૃત વેબસાઇટ
ચંદ્રપૂર જિલ્લો

ચંદ્રપૂર જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. ચંદ્રપૂર આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. અગાઉ આ જિલ્લો ચંદા જિલ્લાના નામે ઓળખાતો હતો, પણ ઇ. સ. ૧૯૬૪માં તેનું નામ ચંદ્રપુર જિલ્લો પાડવામાં આવ્યું હતું. આ જિલ્લો ભારતમાં સૌથી મોટો જિલ્લો હતો, પરંતુ આ જિલ્લામાંથી વિભાજન કરીને ગડચિરોલી જિલ્લો અલગ કરવામાં આવ્યો ત્યારથી આ વિશેષતા ભુતકાળ બની ગઇ છે.

ચંદ્રપુર જિલ્લાની ઉત્તર દિશામાં નાગપૂર જિલ્લો, ભંડારા જિલ્લો તેમ જ વર્ધા જિલ્લો, પશ્ચિમ દિશામાં યવતમાળ જિલ્લો, પૂર્વ દિશામાં ગડચિરોલી જિલ્લો અને દક્ષિણ દિશામાં આંધ્ર પ્રદેશ રાજયનો અદિલાબાદ જિલ્લો આવેલા છે. આ જિલ્લામાંથી વૈનગંગા તેમ જ વર્ધા નદી પસાર થાય છે. આ નદીઓ વડે જિલ્લાની પૂર્વ અને પશ્ચિમ દિશાઓની સરહદો બનેલી છે. આ જિલ્લામાં મુખ્યત્વે ડાંગર (ખરીફ), કપાસ, સોયાબીન, ઘઉં, તુવર, મગ, અડદ અને મરચાંના પાકોની ખેતી કરવામાં આવે છે.

ચંદ્રપૂર જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
ચંદ્રપૂર જિલ્લાના તાલુકાઓ

* ચંદ્રપૂર તાલુકો
* વરોરા તાલુકો
* ભદ્રાવતી તાલુકો
* ચિમુર તાલુકો
* નાગભડ તાલુકો
* બ્રહ્મપુરી તાલુકો
* સિંદેવાહી તાલુકો
* મુલ તાલુકો
* ગોંડપિંપરી તાલુકો
* પોંભુર્ણા તાલુકો
* સાવલી તાલુકો, મહારાષ્ટ્ર
* રાજુરા તાલુકો
* કોરાપણા તાલુકો
* જિવતી તાલુકો
* બલ્લારપુર તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ

* ચંદ્રપુર જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* ચંદ્રપૂર જિલ્લા વિશે માહિતી
પુના જિલ્લો

પુના જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. પુના આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
પુના જિલ્લાના તાલુકાઓ

પુના જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.

જિલ્લા ઉપવિભાગ બારામતી

* બારામતી તાલુકો
* દૌંડ તાલુકો
* ઇન્દાપુર તાલુકો

જિલ્લા ઉપવિભાગ ભોર

* ભોર તાલુકો
* પુરંદર તાલુકો
* વેલ્હે તાલુકો

જિલ્લા ઉપવિભાગ પુણે

* પુર્વ હવેલી તાલુકો
* પુણે શહેર તાલુકો
* પિંપરી-ચિંચવડ શહેર તાલુકો
* ખડકવાસલા તાલુકો

જિલ્લા ઉપવિભાગ ખેડ

* શિરુર તાલુકો
* ખેડ તાલુકો
* આંબેગાવ તાલુકો
* જુન્નર તાલુકો

જિલ્લા ઉપવિભાગ માવળ

* મુળશી તાલુકો
* માવળ તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ

* પુના જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
વર્ધા જિલ્લો

વર્ધા જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. વર્ધા આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૨,૪૨૯ ચોરસ માઇલ જેટલું છે. વર્ધા જિલ્લામાં આવેલા હિંગણઘાટ તથા પુલગાંવ ખાતે સુતરાઉ કાપડની મીલો આવેલી છે. વર્ધા જિલ્લો મરાઠીભાષી વિસ્તાર છે.

વર્ધા જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
વર્ધા જિલ્લાના તાલુકાઓ

* આર્વી તાલુકો
* આષ્ટી તાલુકો
* સેલુ તાલુકો
* સમુદ્રપુર તાલુકો
* કારંજા તાલુકો
* દેવળી તાલુકો
* વર્ધા તાલુકો
* હિંગણઘાટ તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ

*વર્ધા જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
*વર્ધા જિલ્લા પરિષદની વેબસાઇટ
મુંબઈ ઉપનગરી જિલ્લો

મુંબઈ ઉપનગરી જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. બાંદ્રા(પૂર્વ) આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ જિલ્લાનો વિસ્તાર ૩૬૯ ચો.કિમી. છે. વિસ્તારની દ્રષ્ટિએ આ જિલ્લો મહારાષ્ટ્રમાં છેલ્લેથી બીજો અને વસ્તીની દ્રષ્ટિએ ભારતમાં પાંચમો આવે છે. તેની વસ્તી ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ૯૩,૩૨,૪૮૧ છે. જે આ જિલ્લાનો ભારતમાં વસ્તી પ્રમાણે ૬૭૨માંથી પાંચમો ક્રમ આપે છે.
ભૂગોળ

આ જિલ્લામાં તુલસી તળાવ, વિહાર તળાવ, પવઇ તળાવ જેવા તળાવો આવેલા છે. મીઠી નદી આ જિલ્લાની મુખ્ય નદી છે.
તાલુકાઓ

મુંબઈ ઉપનગરી જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે:

* કુર્લા
* અંધેરી
* બોરિવલી
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ

* મુંબઈ ઉપનગર જિલ્લાની અધિકૃત વેબસાઇટ
* મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સરકાર


શ્રેણી:મુંબઈ
થાણા જિલ્લો

થાણા જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના કોંકણ વિભાગમાં આવેલો જિલ્લો છે.

૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે તેની વસતી ૧,૧૦,૬૦,૧૪૮ વ્યક્તિઓની હતી અને તે ભારતનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો જિલ્લો હતો. જોકે, થાણા જિલ્લાનું વિભાજન કરી નવો જિલ્લો પાલઘર બનાવવામાં આવતાં હવે જિલ્લાની વસતી ૮૦,૭૦,૦૩૨ વ્યક્તિઓની છે.

જિલ્લાનું વડું મથક થાણા શહેર છે. નવી મુંબઈ, કલ્યાણ-ડોંબિવલી, મીરા-ભાયંદર, ભિવંડી, ઉલ્લાસનગર, અંબરનાથ, બદલાપુર, મુરબાડ અને શહાપુર જિલ્લાના અન્ય મોટા શહેરો છે. મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ ઔદ્યોગિક રીતે વિકાસ પામેલા જિલ્લામાં થાણાનો ત્રીજો ક્રમ આવે છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ

* થાણે જિલ્લા કલેક્ટર વેબસાઇટ
લાતૂર જિલ્લો

લાતૂર જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો જિલ્લો છે. લાતૂર આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.

લાતૂર જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ આવેલા છે.
લાતૂર જિલ્લાના તાલુકાઓ

* અહમદપુર તાલુકો
* ઉદગીર તાલુકો
* ઔસા તાલુકો
* ચાકુર તાલુકો
* જળકોટ તાલુકો
* દેવણી તાલુકો
* નિલંગા તાલુકો
* રેણાપુર તાલુકો
* લાતૂર તાલુકો
* શિરુર (અનંતપાળ) તાલુકો
૧૯૯૩નો લાતુર ભૂકંપ

૩૦ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૩ના રોજ લાતુરમાં એક ઓછી તીવ્રતાનો પરંતુ વિનાશક ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેના કારણે મોટી જાનહાનિ થઈ હતી. ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર માત્ર ૬.૩ હતી, પરંતુ ૩૦,૦૦૦થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હોવાનો અંદાજ છે, કારણ કે પથ્થરોથી બનેલા મકાનો અને ગામડાની નબળી ઝૂંપડીઓ વહેલી સવારે ગાઢ નિંદ્રામાં રહેલા લોકો પર તૂટી પડી હતી. આ ભૂકંપ ભારતના મધ્ય-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના દક્ષિણ મરાઠવાડા પ્રદેશમાં આવ્યો હતો અને મુંબઈથી ૪૦૦ કિમી દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં લાતુર, બીડ, ઉસ્માનાબાદ અને આસપાસના જિલ્લાઓમાં અસર કરી હતી. તે આંતરિક તકતીની અંદરનો ભૂકંપ હતો. લાતુર લગભગ સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું હતું અને જનજીવન ઠપ્પ થઈ ગયું હતું. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ લગભગ ૧૨ કિમી ઊંડું હતું, જે પ્રમાણમાં છીછરું હોવાથી તેના આઘાત તરંગો વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે. સ્થાનિક સમય પ્રમાણે વહેલી સવારે ૩.૫૬ વાગે જ્યારે લોકો ગાઢ નિંદ્રામાં હતા ત્યારે ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેના કારણે મૃત્યુઆંક વધારે હતો.

આ ભૂકંપ પછી, સમગ્ર ભારતમાં ભૂકંપીય ક્ષેત્રોનું પુનઃવર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું અને ઇમારતોના ક્રમાંકો અને ધોરણોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
જલગાંવ જિલ્લો

જલગાંવ જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. જલગાંવ આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
જલગાંવ જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ કુલ ૧૫ તાલુકાઓ આવેલા છે.
જલગાંવ જિલ્લાના તાલુકાઓ

* ચાળીસગાંવ તાલુકો
* ભડગાંવ તાલુકો
* પાચોરા તાલુકો
* જામનેર તાલુકો
* પારોળા તાલુકો
* એરંડોલ તાલુકો
* ધરણગાંવ તાલુકો
* જલગાંવ તાલુકો
* ભુસાવળ તાલુકો
* મુક્તાઈનગર તાલુકો
* અમલનેર તાલુકો
* ચોપડા તાલુકો
* યાવલ તાલુકો
* રાવેર તાલુકો અને
* બોદવડ તાલુકો
બાહ્ય કડીઓ

* જલગાંવ જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
* સેંટ જોસેફ અંગ્રેજી માધ્યમની ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાની વેબસાઇટ
* શ્રી બાલાજી, પારોળા
* FallingRain Map - elevation = 557m
* જલગાંવ જિલ્લા વિશે માહિતી
સાતારા જિલ્લો

સાતારા જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. સાતારા આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે. આ જિલ્લાનું ક્ષેત્રફળ ૧૦૪૮૪ ચોરસ કિલોમીટર જેટલું છે. અહીંનો સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદ ૧૪૨૬ મીલીમીટર જેટલો છે.
આ જિલ્લાની કુલ વસ્તી ૨૭,૯૬,૯૦૬ (વસ્તી ગણતરી ૨૦૦૧ મુજબ) જેટલી છે. આ જિલ્લાનો સાક્ષરતા દર ૭૮.૫૨ % જેટલો છે, જે પૈકી પુરુષોમાં સાક્ષરતા દર ૮૮.૪૫ % અને સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા દર ૬૮.૭૧ % જેટલો છે.

સાતારા જિલ્લામાં નીચેના પરિચ્છેદમાંની યાદી મુજબ કુલ ૧૧ તાલુકાઓ આવેલા છે.
ભૌગોલિક સ્થાન

સાતારા જિલ્લો મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ છે. સાતારા જિલ્લાની પૂર્વ દિશાની સીમા પર સોલાપૂર જિલ્લો, પશ્ચિમ દિશાની સીમા પર રત્નાગિરી જિલ્લો, ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશાની સીમા પર રાયગઢ જિલ્લો, ઉત્તર દિશાની સીમા પર પુના જિલ્લો તેમ જ દક્ષિણ દિશાની સીમા પર સાંગલી જિલ્લો સ્થાન ધરાવે છે. સાતારા જિલ્લાની પૂર્વ દિશામાં સ્થિત સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળા આ જિલ્લાને કોંકણ વિસ્તારથી છૂટો પાડે છે.
સાતારા જિલ્લાના તાલુકાઓ

* સાતારા તાલુકો
* કરાડ તાલુકો
* વાઇ તાલુકો
* મહાબળેશ્વર તાલુકો
* ફલટણ તાલુકો
* માણ તાલુકો
* ખટાવ તાલુકો
* કોરેગાંવ તાલુકો
* પાટણ તાલુકો, મહારાષ્ટ્ર
* જાવળી તાલુકો
* ખંડાળા તાલુકો
સોલાપૂર જિલ્લો

thumb|200px|right| સોલાપુર જિલ્લોસોલાપૂર જિલ્લો ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે. સોલાપૂર આ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક છે.
સોલાપૂર જિલ્લામાં નીચેની યાદી મુજબ તાલુકાઓ આવેલા છે.
સોલાપૂર જિલ્લાના તાલુકાઓ

બાહ્ય કડીઓ

* સોલાપુર જિલ્લા માટેનું મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સરકારની વેબસાઇટ
* સોલાપુર કાપડ બજાર (ટેક્સટાઇલ મારકેટ)ની વેબસાઇટ
* સોલાપુર ફોર યુ
* સોલાપુર જિલ્લાનું અધિકૃત વેબસાઇટ
*સોલાપુર જિલ્લા ગેઝેટીયર
*એ. જી. પાટિલ પોલીટેકનીક ઇન્સ્ટીટ્યુટ, સોલાપુર
વીણા

વીણા (હિંદી:वीणा), (તેલુગુ: వీణ, કન્નડ: ವೀಣ-વીણા,ವೀಣೆ-વીણે, તમિલ: வீணை-વીણાઇ, வீணா-વિણા, મલયાલમ: വീണ) એ એક તાર વાદ્ય છે. વીણાના ઘણા પ્રકાર જોવા મળે છે. વીણા વાદકને વૈણિક અથવા વૈંણિકા કહેવામાં આવે છે.
ઇતિહાસ

કાળક્રમે વીણાની રચનામાં ઘણા પરિવર્તનો જોવા મળે છે. વીણાના પ્રકારોમાં દક્ષિણ ભારતમાં જોવા મળતી એકતારી વીણા, ઉત્તર ભારતની રુદ્રવીણા અને વિચિત્રવીણા મુખ્ય છે. મહાન સંગીતકાર તાનસેનના શિષ્યોએ રુદ્રવીણાને પરિવાર માટે અનામત રાખી અને ગર્વથી તેને સરસ્વતી વીણા તરીકે ગણી હતી. વળી ઇ. સ. ૧૬૦૦ ની આસપાસ, દક્ષિણ ભારતના થાન્જાવુર નગરના કારીગરો દ્વારા કિન્નરી વીણામાંથી બનાવવામાં આવતી વીણા શરુઆતમાં તાનજોરી વીણા તરીકે ઓળખાતી હતી, પરંતુ કાળક્રમે તે સરસ્વતી વીણા તરીકે ગણાવા લાગી.


શ્રેણી:ભારતીય સંગીત
શ્રેણી:સંગીત વાદ્ય
તાનસેન

તાનસેન ‌(આશરે ૧૫૦૦ - ૧૫૮૬) ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના મહાનતમ ગાયકોમાંનો એક ગણાય છે. તે શહેનશાહ અકબરના નવરત્નોમાંના એક હતો. તાનસેનનું મૂળ નામ રામતનુ પાન્ડે હતું.

તાનસેનનો ગુજરાત સાથેનો સંબંધ પણ જાણીતો છે. જ્યારે શહેનશાહ અક્બરે તાનસેનને દિપક રાગ ગાવા ખૂબ જ આગ્રહ કર્યો, ત્યારે આ રાગ ગાવાને કારણે તાનસેનના આખા શરીરમાં બળતરા થવા લાગી હતી. આ બળતરા શાંત કરવા માટે તાનસેન આખા હિન્દુસ્તાનમાં ફર્યો, પણ તેમની બળતરા કોઇ શાંત કરી શક્યું નહીં. ત્યારે ગુજરાતના વડનગર ખાતે રહેતી બે બહેનો તાના અને રીરીએ મલ્હાર રાગ ગાઇને તાનસેનના શરીરની બળતરાને શાંત કરી હતી.

દર વર્ષે ડિસેમ્બર મહિનામાં ગ્વાલિયર ખાતે સંગીતનો કાર્યક્રમ તાનસેન સમારોહ યોજાય છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત
વાલોડ

વાલોડ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના તાપી જિલ્લાના વાલોડ તાલુકાનું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે, જે વાલ્મિકિ નદીના કિનારે વસેલું છે.

વાલોડ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૬ પર આવેલા બારડોલીથી ૧૫ કિમી તેમ જ બાજીપુરાથી ૪ કિમી અંતરે દક્ષિણ દિશામાં આવેલું છે. અહીંથી વાપીથી શામળાજી જતો રાજ્ય ધોરી માર્ગ નં. ૫ એ પસાર થાય છે. આ ઉપરાંત જિલ્લાના મુખ્ચ મથક વ્યારા સાથે પણ વાલોડ રાજ્ય ધોરી માર્ગ વડે જોડાયેલું છે.

મહિલા ગૃહ ઉદ્યોગ લિજ્જત પાપડ સંસ્થાનું પ્રથમ મથક વાલોડ ખાતે શરૂ થયું હતું.
જાણીતા વ્યક્તિઓ

* સુરેશ જોષી - ગુજરાતી સાહિત્યકાર.
સંદર્ભ

શ્રેણી:વાલોડ તાલુકો
ઉચ્છલ

ઉચ્છલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના તાપી જિલ્લાનું મહત્વનું નગર છે અને ઉચ્છલ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.

ઉચ્છલમાં સુમુલ ડેરીનું શીતકેન્દ્ર આવેલ છે, જ્યાં તાલુકાનાં ગામોમાંથી એકઠું કરાયેલું દુધ સાચવવામાં આવે છે. અહીંનું રેલ્વે સ્ટેશન નીરાળુ છે, કારણ કે તે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંનેની ભાગીદારીથી બનેલું છે. પરંતુ રેલ્વે સ્ટેશનને નામ નજીક આવેલા વધુ વસ્તીવાળા નવાપુરનું અપાયું છે.


શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:ઉચ્છલ તાલુકો
શ્રેણી:ગુજરાત ભૂગોળ સ્ટબ
સાણંદ

સાણંદ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના સાણંદ તાલુકામાં આવેલું નગર અને તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. સાણંદ ગુજરાતમાં ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગના વ્યવસાય માટે જાણીતું છે.
ઇતિહાસ

સાણંદ પર વાઘેલા વંશના રાજપૂતોનું શાસન રહ્યું હતું. તેમના દ્વારા બંધાવાયેલ મહેલ હજી પણ અસ્તિત્વમાં છે.
ભૂગોળ

સાણંદ પર સ્થિત છે. તેની સરેરાશ ઉંચાઇ છે.
વસતી

૨૦૦૧ની વસતી ગણતરી પ્રમાણે, સાણંદની વસતી ૪૧,૫૩૦ વ્યક્તિઓની હતી. સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૭૨% હતો.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો
શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો
શ્રેણી:અમદાવાદ જિલ્લો
ધોળકા

ધોળકા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે.
ઇતિહાસ

૧૮મી સદીની અંધાધૂંધી દરમિયાન ઇ.સ. ૧૭૩૬માં ધોળકા મરાઠાઓના શાસન હેઠળ હતું અને બ્રિટિશરો વડે ઇ.સ. ૧૭૪૧માં તેનો કબ્જો લેવાયો હતો ત્યાર પછી ફરીથી તે ઇ.સ. ૧૭૫૭માં ગાયકવાડ રાજ્ય હેઠળ ઇ.સ. ૧૮૦૪ સુધી બ્રિટિશરોને સોંપાયું ત્યાં સુધી રહ્યું હતું. ઇ.સ. ૧૮૧૩ના દુષ્કાળમાં ધોળકાએ ભારે નુકશાન વેઠ્યું હતું. ૧૮૨૦-૨૨ના સર્વેક્ષણમાં ધોળકા પાછું બેઠું થતું જણાયું હતું.
જોવાલાયક સ્થળો

ધોળકાનું મુખ્ય આકર્ષણ મલાવ તળાવ છે, જે સિદ્ધરાજ જયસિંહની માતા મીનળદેવી વડે બંધાયેલું છે.

હિંદુ મંદિરોમાં ઇ.સ. ૧૭૫૧માં ગાયકવાડના અધિકારી અંતાજી રાવ દ્વારા બંધાયેલું નાગેશ્વર અથવા ચંદ્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર જોવાલાયક છે.
સંદર્ભ

શ્રેણી:ધોળકા તાલુકો