JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Makassar

Mengkasar () atau Makassar (bahasa Makassar: ᨆᨀᨔᨑ Mangkasara’) atau Ujung Pandang (bahasa Makassar: ᨍᨘᨄᨉ Jumpandang; 1971–99) terletak di barat daya pulau Sulawesi menghadap Selat Makasar; ia bandar raya terbesarnya malah keseluruhan rantau belah timur negara Indonesia. Ia ibu kota provinsi Sulawesi Selatan.

Makassar bersempadan dengan Selat Makassar di sebelah barat, daerah Maros di sebelah Utara, daerah Gowa disebelah timur, dan daerah Takalar di sebelah selatan.

Keluasan Makassar ialah 175.77 km persegi dan mempunyai penduduk seramai 1.4 juta.
Sejarah

Kebijaksanaan Raja-Raja Makassar menjadikan Makassar pusat perdagangan terpenting di Indonesia timur pada abad ke-16. Polisi perdagangan bebas diaplikasikan di Makassar dan cubaan Belanda memonopoli perdagangan di pelabuhan itu ditolak oleh Pemerintah Makassar. Malahan, toleransi antara agama, dengan membenarkan penganut agama lain berdagang di Makassar, menyumbang kepada perdagangan di Makassar.

Walau bagaimanapun, kepentingan Makassar menurun disebabkan tersebarnya pengaruh Belanda di rantau itu, sekaligus membantu Belanda memonopoli perdagangan rempah ratus di rantau itu. Pada tahun 1667, Belanda, sekutu dengan Pangeran Arung Palakka , seorang putera Bugis, menawan Makassar, dan sekaligus menghapuskan taraf perdagangan bebas di pelabuhan Paotere itu.
Pemerintahan

Makassar dibahagi kepada 15 bahagian:

* Biringkanaya
* Bontoala
* Kepulauan Sangkarang
* Makassar
* Mamajang
* Manggala
* Mariso
* Panakkukang
* Rappocini
* Tallo
* Tamalate
* Tamalanrea
* Ujung Pandang
* Ujung Tanah
* Pasar Wajo
Orang yang terkenal

* Paramitha Rusady (lahir 1966), pelakon dan penyanyi wanita Indonesia.
Rujukan

Kategori:Sulawesi Selatan
Tenaga kinetik

Tenaga Kinetik ialah tenaga yang tersimpan di dalam objek yang bergerak. Tenaga kinetik adalah satu kuantiti skalar. Perubahan tenaga kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan oleh objek itu.
Unit

Unit SI bagi tenaga kinetik ialah joule, J.
Rumus
Takrifan

Tenaga Kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan untuk memecut sesuatu objek dari keadaan rehat kepada laju tertentu. Maka, jika dilihat dari sudut Momentum, tenaga kinetik ialah

: E_k = \int \mathbf{v} \cdot \mathrm{d}\vec{p} \,
dimana \vec{p} = m \vec{v}\, ialah momentum objek itu.

: E_k = \int \mathbf{v} \cdot \mathrm{d} (\mathbf{m \vec{v}}) \,

: E_k = \frac{1}{2} mv^2 \,

:E_k \, ialah tenaga kinetik
: m \, ialah jisim objek
: v \, ialah laju atau halaju objek

Manakala perubahan tenaga kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan oleh objek itu.

: W = \frac{1}{2} m{v_f^2} - \frac{1}{2}m{v_i^2} \,
di mana

:W\, ialah kerja (work)
:v_f\, ialah halaju akhir (final velocity)
:v_i\, ialah halaju awal (initial velocity)
Lihat Juga

* Tenaga kinetik sudut

Kategori:Dinamik
Kategori:Tenaga
Kategori:Konsep fizik asas
Kelajuan

Laju (simbol: v) ialah kadar pergerakan objek dan merupakan kuantiti skalar kerana ia mempunyai magnitud sahaja. Perbezaan diantara laju dan halaju ialah halaju mempunyai arah dan laju tidak ada arah. Unit SI bagi laju ialah meter per saat (m/s).

Kerana halaju, \vec{v}\, ialah kuantiti vektor maka, ia boleh ditulis seperti:

: \vec{v} = \,

maka magnitud bagi \vec{v}\,, v\, ialah

: v = \sqrt{v_x^2 + v_y^2 +v_z^2} \,


Kategori:Fizik
Thai Airways International

Thai Airways International (Bahasa Melayu: Syarikat Penerbangan Antarabangsa Thai) atau Lebih dikenali sebagai Thai, ialah syarikat penerbangan kebangsaan Thailand. Penerbangan ini bermula pada 1 Mei 1960.
Sejarah

pada bulan Januari 2024, di laman aeroroutes, ada diumumkan iaitu, Thai Airways International telahpun merancang untuk menambah destinasi antarabangsa baharu ke India, dengan melancarkan laluan tanpa henti antara Bangkok/Suvarnabhumi dan Kochi/Cochin, yang akan dimulakan pada 2 April 2024 .
Pesawat

* Boeing 747-400 (18)
* Boeing 777-300 (6)
* Boeing 777-200 (8)
* Boeing 777-200ER (6)
* Boeing 737-400 (9)
* Airbus A340-500 (4)
* Airbus A340-600 (6)
* Airbus A330-300 (15)
* Airbus A300-600 (17)
* Airbus A380-800 (6 ditempah)
* ATR-72
Jumlah: 91
Destinasi

Untuk rencana lanjutan lihat Destinasi-destinasi Thai Airways International

Thai terbang hampir keseluruh bandar-bandar utama di dunia.
Perjanjian Perkongsian Kod

Thai Airways International, memiliki perjanjian perkongsian kod, dengan syarikat penerbangan sebagai berikut :


* Scandinavian Airlines
Rujukan
Pautan luar

* Thai Airways International
* Maklumat Pesawat Thai Airways International
* Pendapat penumpang Thai Airways International


Kategori:Syarikat penerbangan di Thailand
Kategori:Syarikat penerbangan yang ditubuhkan pada 1960
Kategori:Star Alliance
Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa

Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa (, singkatan: IATA) adalah satu organisasi perdagangan antarabangsa yang beribu pejabat di Montreal, Quebec, Kanada.

IATA menentukan Kod untuk lapangan terbang (3-huruf, seperti Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur: KUL) dan penerbangan-penerbangan (2-huruf, seperti Penerbangan Malaysia: MH). ICAO juga menentukan kod-kod ini.
Peraturan keselamatan penerbangan

# Keselamatan penerbangan merupakan perkara paling utama.
# Perbuatan menembak jatuh jet komersial jelas mencabuli undang-undang, standard dan konvensyen antarabangsa
# Kerajaan dan penyedia perkhidmatan pandu arah memaklumkan kepada syarikat penerbangan tentang laluan yang boleh dilalui mereka serta sekatan yang ada. Syarikat penerbangan mestilah mematuhi panduan yang diberi itu.
# Kerajaan perlu menerajui usaha untuk menilai kembali cara risiko ruang udara dilakukan selama ini. Industri penerbangan mestilah berusaha sedaya upaya untuk memberi sokongan kepada kerajaan melalui Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa dalam tugas rumit yang akan dihadapi.
# Sebelum dan ketika terbang, pesawat mestilah memperkenalkan diri dan memaklumkan kehadirannya di koridor terbuka dan sibuk pada ketinggian yang dikira selamat.
# syarikat penerbangan yang sanggup mengambil risiko terhadap keselamatan penumpang, anak kapal dan pesawatnya semata-mata kerana ingin menjimatkan minyak.
Teknologi terkini

IATA menimbang lebih 30 vendor pengeluar teknologi terkini untuk mengesan semua pesawat dalam penerbangan susulan tragedi kehilangan pesawat Penerbangan Malaysia Airlines 370 (MH370). Laporan IATA menyatakan bahawa terdapat 0.34 kemalangan bagi setiap juta penerbangan dalam tempoh empat bulan 2014 berbanding
MH17

Ketua pengarah dan ketua pegawai eksekutif IATA, Tony Tyler menyatakan bahawa pesawat MH17 (Boeing 777) itu diletupkan di udara .Segala usaha perlu dilakukan untuk memastikan pencabulan seperti MH17 ini tidak berulang. Laluan merentasi Ukraine sebelum ini diisytiharkan selamat dan diluluskan oleh Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa ICAO. MAS telahpun menggunakan laluan itu banyak kali selain 15 syarikat penerbangan di Asia Pasifik dan Eropah. Pesawat lain seperti Thai Airways dan pesawat MAS MH3 juga menggunakan laluan sama pada hari yang sama.
Rujukan
Pautan luar

* http://www.iata.org/


Kategori:Penerbangan
Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa

Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa (, singkatan ICAO, , singkatan OACI) adalah suatu agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, yang bertanggungjawab terhadap prinsip dan teknik perhubungan udara anatarabangsa untuk menjamin keselamatan dan perkembangan yang teratur.

Selain IATA, ICAO juga menentukan kod-kod untuk lapangan terbang dan penerbangan penerbangan seluruh dunia.
Pautan luar

*


Kategori:Agensi khusus Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
Kategori:Pertubuhan antarabangsa
Paya Jaras

thumb|Kampung Paya Jaras Tengah, salah satu kampung yang membentuk Paya Jaras
thumb|Kem Paya Jaras terletak di sepanjang Jalan Kuala Selangor
Paya Jaras ialah sebuah kampung yang terletak di mukim Sungai Buloh, Selangor.
Sejarah

Paya Jaras dibuka pada awal 1930an. Nama 'Paya' diberi dari kawasan kampung yang berpaya sepanjang sungai Sungai Buloh yang meliputi kawasan kampung pada waktu itu, manakala nama 'Jaras' pula diberi dari nama pokok spesis bakau yang banyak terdapat kawasan paya di kampung ini. Ketua kampung pertama memotong pokok itu kepada empat bahagian, mewakili empat kampung yang diberi nama Paya Jaras Tengah, Paya Jaras Dalam, Paya Jaras Hulu dan Paya Jaras Hilir. Gelaran Ketua Kampung ialah 'Tok'; contohnya Ketua Kampong Paya Jaras Hilir digelar Tok Empat (4).

Ketua Kampung pertama yang membuka kampung Paya Jaras ialah Baie bin Duawan, berketurun Melayu Minang berasal dari Padang, Indonesia yang telah datang ke Malaysia sekitar awal 20-an. Sempena mengingati pengorbanan dan jasa beliau, sebatang jalan mengabadikan namanya, iaitu Jalan Haji Baie yang terletak di Kampung Paya Jaras Hulu.

Kini Paya Jaras mempunyai hampir 70 ribu penduduk yang majoriti berbangsa Melayu, dan ditadbir di bawah Majlis Bandaraya Shah Alam (MBSA). Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Paya Jaras sekarang ialah YB Khairuddin Othman parti PKR
Institusi pendidikan

* Sekolah Menengah Agama Paya Jaras
* Sekolah Rendah Agama Paya Jaras
Tempat beribadat

* Masjid al-Huda Paya Jaras
* Surau al-Kasaniah Paya Jaras Dalam
Surau al Jamaiyah Paya Jaras Hilir
Pautan luar

* Peta-peta Paya Jaras
* Sungai Buloh Selangor Kumpulan Facebook.

Kategori:Pekan di Selangor
The Bugis

The Bugis ialah buku oleh Christian Pelras berkenaan Orang Bugis yang diterbitkan pada 1996 (1997 di Amerika Syarikat) oleh Blackwell Publishing. Ia merupakan buku pertama berkenaan sejarah orang Bugis dari sekitar 40,000 tahun lalu hingga zaman moden. Buku ini merupakan sebahagian daripada siri buku The Peoples of South-East Asia and the Pacific .

The Bugis dibahagikan kepada dua bahagian utama; "The Shaping of Identity: from Origins to the Classical Age" dengan lima bab, dan "Society and Culture: Lasting Aspects and Modern Transformation" dengan empat bab.
Lihat juga

*Bugis
Rujukan
Filem Malaysia tahun 1980

A

# Filem Adik Manja
# Filem Anak Tunggal
# Filem Bintang Pujaan
# Filem Bintang Pujaan
# Filem Ceritaku Ceritamu
# Filem Dendang Perantau
# Filem Detik 12 Malam
# Filem Dia Ibuku
# Filem DiKejar Pelangi
# Filem Dua Belas Dayung Petani
# Filem Esok Masih Ada
# Filem Hantu Ini Ganjil
# Filem Jejak Bertapak
# Filem Ke Mana Hati 'Kan Ku Bawa
# Filem Kilat Senja
# Filem Mat Tenggek
# Filem Penyamun Tarbus
# Filem Potret Maria
# Filem Si Luncai
# Filem Sumber Ilhamku
# Filem Toyol
# Filem Tuan Besar
E

*
Filem Malaysia tahun 1961

# Abu Nawas
# Ali Baba Bujang Lapok
# Aneka Hiburan
# Gado gado
# Hang Jebat
# Indera Bangsawan
# Jalak Lenteng
# Kris Sempena Riau
# Lela Satria
# Mas Merah
# Panji Semerang
# Puteri Gunung Ledang
# Seniman Bujang Lapok
# Si Tanggang
# Singapura DiLanggar Todak
# Siti Zubaidah
# Sri Mersing
# Sri Tanjung
# Sultan Mahmud Mangkat Dijulang
# Sumpitan Racun
# Tun Teja
# Tunggal
# Yatim Mustapha


Kategori:Filem Malaysia
Filem Malaysia tahun 1963

# Anak Manja
# Bayangan Di Waktu Fajar
# Budi dan Dosa
# Bunga Tanjong
# Cempaka Biru
# Chuchu Datok Merah
# Darah Muda
# Darahku
# Fajar Menyinsing
# Gila Talak
# Gul Bakawali
# Ibu Ayam
# Jambatan Maut
# Kaseh Tanpa Sayang
# Korban
# Masok Angin Keluar Asap
# Melancong Ke Tokyo
# Nasib Si Labu Labi
# Neracha
# Pileh Menantu
# Pontianak Kembali
# Puteri Cempaka Biru
# Raja Bersiong
# Rumah Itu Dunia Aku
# Tajul Ashikin
# Tangkap Basah


Kategori:Filem Malaysia
Nad Tatrou sa blyska

Nad Tatrou sa blýska (Halilintar di atas Tatra) ialah lagu kebangsaan Slovakia.

Lirik digubah oleh Janko Matúška pada 1844 semasa kempen tunjuk perasaan besar-besaran oleh para pelajar pada tahun itu. Melodinya diambil daripada sebuah lagu rakyat. Lagu Nad Tatrou sa blýska ini menjadi popular semasa kempen Sukarelawan Slovak 1848/1849.

Pada 1920, rangkap pertama lagu ini menjadi sebahagian daripada lagu kebangsaan Czechoslovakia. Apabila Slovakia berpisah dari Czechoslovakia, pada 1993, dua rangkap pertama lagu ini menjadi lagu kebangsaan negara Slovakia yang merdeka.
Lirik

Nad Tatrou sa blýska
hromy divo bijú.
Zastavme ich bratia,
ved' sa ony stratia,
Slováci ožijú.

To Slovensko naše
posiaľ tvrdo spalo.
Ale blesky hromu
vzbudzujú ho k tomu,
aby sa prebralo.
Terjemahan (literal)

Sang halilintar menyambar di atas Tatra,
Dentuman guruh membunyi dengan ganas
Saudara semua mari kita hentikan mereka,
(kamu akan lihat bahawa) mereka akan lenyap,
Bangsa Slovak akan pulih.

Slovakia kami
Sudah lama terlena
Tetapi dentuman guruh
telah memberinya semangat
untuk bangkit.

Kategori:Lagu kebangsaan
Kategori:Slovakia
Momentum sudut

Momentum sudut adalah suatu kuantiti fizik vektor. Ia sebahagian daripada kinematik sudut.
Unit

Unit SI bagi momentum angular ialah kgm^2/s \,
Definisi

Momentum sudut ialah

: \vec{L} = \vec{r} \times \vec{p} \,

di mana

: \vec{L} \, ialah momentum sudut,

: \vec{r} \, ialah posisi/sesaran objek dari titik pusat, berseranjang dengan arah \vec{v} \, objek itu,

: \vec{p} = m\vec{v} \, ialah momentum linear.

Maka, magnitud bagi momentum sudut ialah

: L = rp = mvrsin(\phi) \,

di mana

: \phi \, ialah sudut di antara \vec{r} \, dan \vec{v} \,
Kinematik Sudut

Kadar perubahan momentum sudut adalah bersamaan dengan jumlah tork

: \sum \tau = \frac{d\vec{L}}{dt} = \vec{r} \times \vec{F} \,

Dari persamaan di atas, suatu objek dengan jisim m_i \, , berjarak r_i \, dari asalan O dan mempunyai laju v_i \, mempunyai momentum sudut iaitu

: L_i = m_i(r_i\omega)r_i = m_ir_i^2\omega \,

Maka jumlah magnitud momentum sudut yang terletak di atas paksi xy ialah

: L = \sum L_i = (\sum m_ir_i^2)\omega \, = I\omega

di mana

: I \, ialah momen inersia objek itu,
: \omega \, ialah laju sudut objek itu.

maka

: \vec{L} = I\vec{\omega} \,

di mana

: \vec{\omega} \, ialah halaju sudut objek itu
Lihat Juga

* Momentum Linear
* Kinematik Sudut

Kategori:Sains
Kategori:Sains tulen
Kategori:Fizik
Halaju sudut

right|thumb|250px|Halaju sudut adalah laju pusingan

Dalam bidang fizik, halaju sudut ialah kelajuan pemutaran (laju sudut atau frekuensi sudut) bersama-sama dengan arah pemutarannya. Unit SI untuk halaju sudut ialah radian per saat, tetapi unit-unit yang lain seperti putaran per minit (rpm) juga biasa digunakan. Umpamanya, sekeping piring hitam berputar pada halaju sudut sebanyak 33 atau 45 rpm ikut jam. Halaju sudut biasa dilambangkan dengan simbol omega (Ω or ω). Laju sudut ditandakan dengan ω.
Definisi

Definisi halaju sudut ialah nisbah sesaran sudut, \theta_2 - \theta_1 = \Delta \theta \,, dengan beza masa, \Delta t \,

: \vec{\omega} = \lim_{\Delta t \to 0} \frac{\Delta\theta}{\Delta t}= \frac{d\vec{\theta}}{dt} \,
Kinematik linear

Perhubungan diantara halaju linear dengan halaju sudut ialah

: \vec{v} = \frac{\vec{\omega}}{\vec{r}} \,

dengan:

: \vec{v} \, ialah halaju linear,
: \vec{r} \, ialah sesaran objek dari asalan.
Lihat juga

*Pecutan sudut
*Kinematik sudut
*Perhubungan diantara kinematik sudut dan kinematik linear

Kategori: Fizik
Kategori:Matematik
Frekuensi sudut

Frekuensi Sudut, \omega\,, (juga dikenali sebagai laju sudut) ialah kuantiti fizik skalar mengenai kadar pusingan. Frekueansi angular juga adalah magnitud bagi halaju sudut.
Unit

Unit SI bagi frekuensi sudut ialah radian per saat rad/saat.
Definisi

Definisi frekuensi sudut ialah

: \omega = 2\pi f \,

dimana

: \Delta\theta \, ialah beza sudut
: \Delta t \, ialah beza masa
: f \, ialah frekuensi linear
: T \, ialah tempoh
: v \, ialah laju linear
: r \, ialah jarak objek dari pusat
Lihat Juga

* Kinematik Sudut
* Halaju Sudut


Kategori:Sains
Kategori:Sains tulen
Kategori:Fizik
Pecutan sudut

Pecutan sudut (\alpha \,) ialah kadar perubahan halaju sudut.
Unit

Unit SI bagi pecutan sudut ialah rad/s².
Definisi

: \vec{\alpha} = \lim_{\Delta t \to 0} \frac{\Delta \vec{\omega} }{\Delta t} = \frac{d \vec{\omega} }{dt} \,

...di mana:
: \Delta \vec{\omega} \, ialah perubahan halaju sudut,
: \Delta t \, ialah perubahan masa.
Kinematik linear

Perhubungan di antara pecutan sudut dengan pecutan linear ialah

: \alpha = \frac{a_t}{r} \,

...di mana:
: a_t \, ialah pecutan yang berserenjang dengan jejari pusingan,
: r \, ialah jejari pusingan.
Lihat juga

* Kinematik sudut
* Perhubungan di antara kinematik sudut dan kinematik linear

Kategori:Sains
Kategori:Sains tulen
Kategori:Fizik
Senarai momen inersia

Penerangan
Bentuk
Inersia Angular
Catatan


Silinder berdinding nipis dan terdapaat bukaan dihujungnya, dengan jejari r \, dan jisim m\,I = m r^2 \,—


Silinder tebal dengan bukaan di hujungnya: jejari dalam r_1\,, jejari luar r_2\, dan jisim m\,I = \frac{1}{2} m({r_1}^2 + {r_2}^2)—


Silinder solid dengan jejari r\,, tinggi h\, jisim m\,I_z = \frac{1}{2} mr^2I_x = I_y = \frac{1}{12} m(3r^2+h^2)—


Cakera nipis dengan jejari r\, dan jisim m\,I_z = \frac{1}{2} mr^2I_x = I_y = \frac{1}{4} m(r^2)—


Sfera tumpat dengan jejari r\, dan jisim m\,I = \frac{2}{5} mr^2—


Sfera yang mempunyai ruang di tengahnya dan jejari r\, dan jisim m\,I = \frac{2}{3} mr^2—


Kon bersudut tegak dengan jejari r\,, tinggi h\, dan jisim m\,
I_z = (3/10)mr^2 \,\!
I_x = I_y = (3/5)m(r^2/4+h^2) \,\!—


Prisma segiempat tumpat dengan tinggi h\,, lebar w\,, dan panjang d\,, dan jisim m\,I_h = \frac{1}{12} m(w^2+d^2)I_w = \frac{1}{12} m(h^2+d^2)I_d = \frac{1}{12} m(h^2+w^2)


Rod dengan panjang L\, dan jisim m\,I_{center} = \frac{1}{12} mL^2Paksi pusingan di tengah-tengah


Rod dengan panjang L\, dan jisim m\,I_{end} = \frac{1}{3} mL^2Paksi pusingan di hujung


Lihat Juga

*Inersia angular


Kategori:Sains tulen
Tenaga kinetik sudut

Tenaga Kinetik Sudut, K\,, adalah tenaga yang terdapat pada objek yang sedang mengalami pusingan.
Unit

Unit SI bagi tenaga kinetik sudut ialah joule, J.
Formula

: K = \frac{1}{2}I\omega^2 \,

dimana

: I \, ialah momen inersia di pusat jisim,
: \omega \, ialah laju sudut.
Gabungan Tenaga Kinetik Linear dan Sudut

Bagi suatu objek yang berputar sambil bergerak (contohnya tayar kereta yang mara kehadapan) mempunyai tenaga kinetik linear dan tenaga kinetik sudut.

: K = \frac{1}{2}mv^2 + \frac{1}{2}I\omega^2 \,
Lihat Juga

*Kinematik sudut
*Tenaga kinetik


Kategori:Sains tulen
Darat

thumb|Peta yang menunjukkan kawasan darat Bumi, dalam warna hijau dan kuning.
thumb|Garis pantai yang berliku di Knight's Point, [[New Zealand]]
Darat atau daratan () merujuk kepada permukaan pepejal bumi yang tidak dilitupi secara kekal oleh air (seperti lautan). Kebanyakan aktiviti manusia sepanjang sejarah telah terjadi di kawasan darat yang menyokong pertanian, habitat, dan pelbagai sumber semula jadi. Beberapa bentuk kehidupan (termasuk tumbuhan daratan dan haiwan daratan) telah berkembang dari spesies terdahulu yang hidup di dalam jasad air.

Kawasan di mana darat bertemu jasad besar air dipanggil zon pantai. Pemisahan darat dan air adalah konsep asas kepada manusia. Penandaan antara darat dan air boleh berbeza mengikut bidang kuasa tempatan dan faktor lain. Batasan maritim adalah satu contoh penentuan politik. Pelbagai sempadan semulajadi wujud untuk membantu dengan jelas menentukan di mana air bertemu darat. Bentuk bumi batu pepejal lebih mudah dibuat sempadannya daripada sempadan paya, di mana tidak ada titik yang jelas di mana darat berakhir dan jasad air telah bermula. Penyempadanan boleh berubah lagi disebabkan oleh pasang surut dan cuaca.
Sejarah darat di Bumi

Bahan paling awal yang terdapat dalam Sistem Suria adalah bertarikh (bilion tahun dahulu); oleh itu, bumi itu sendiri mesti dibentuk oleh tokokan ketika itu. Menjelang , bumi primitif telah terbentuk. Pembentukan dan evolusi jasad-jasad Sistem Suria berlaku sejajar dengan Matahari. Secara teori, nebula suria memecahkan sebahagian isipadu keluar daripada awan molekul akibat keruntuhan graviti, yang mula berputar dan meleper ke dalam cakera sirkumnajam, yang planet-planet kemudian terbentuk seiring dengan bintang. Nebula mengandungi gas, butiran ais dan habuk (termasuk nuklid primordial). Dalam teori nebular, planetesimal bermula apabila jirim zarahan tertokok oleh pengumpalan padu dan kemudian dengan graviti. Perhimpunan bumi primordial berlangsung selama 10-20 mya.
kiri|thumb|200x200px|Konsep Artis tentang Hadean|Hadean Eon Bumi.
Lihat juga

* Geologi
Catatan
Rujukan


Pautan luar

* International Association of Geomorphologists
* PhysicalGeography.net educational website

Kategori:Bentuk muka bumi
Kategori:Landskap
Tork

F, tork τ, momentum linear p, dan momentum sudut L dalam satu sistem yang mempunyai putaran tertumpu pada satu satah sahaja (daya dan momen disebabkan graviti dan geseran diabaikan.]]
Tork, kilasan, momen atau momen daya (simbol: \boldsymbol\tau atau ) ialah kuantiti daya pusingan atau putaran yang dikenakan ke atas sesuatu tuas hasil putaran objek berpusatkan suatu paksi, fulkrum, atau pangsi yang mana arah kilasan ini mengikut arah daya yang dikenakan terhadap objek yang beredar. Jika daya itu menarik atau menolak, tork boleh dianggap sebagai satu piuhan kepada objek. Ia adalah kuantiti vektor (bentuk diungkapkan: \vec{\tau}\,) menggunakan unit piawai Newton meter (N⋅m).

Secara matematiknya, tork dapat ditakrifkan sebagai hasil darab silang bagi jarak/panjang lengan tuas dengan daya, yang menyebabkan putaran.
Sejarah

Konsep tork, juga dikenali sebagai momen atau ganding, berasal dari kajian Archimedes terhadap tuas. Analog putaran bagi daya, jisim dan pecutan adalah tork, momen inersia dan pecutan sudut.
Definisi

Tork ialah hasil darab silang antara jejari pusingan dan daya, iaitu

: \vec{\tau} = \vec{r} \times \vec{F} \,

dimana

: \vec{r} \, ialah jejari pusingan atau jarak diantara titik dimana daya dikenakan dengan titik pusingan
: \vec{F} \, ialah daya yang dikenakan

Maka magnitud bagi tork ialah

: \tau = rFsin(\phi) \,

dimana \phi \, ialah sudut antara Daya F\, dan jejari r\,.
Hubungan
Dengan pecutan sudut

Mengikut Hukum Newton Kedua, daya ialah hasil darab antara jisim dan pecutan:

: F = ma \,

jika daya dan jejari berserenjang maka,

: \tau = Fr = mar = mr^2\alpha = I\alpha \,

maka jumlah tork ialah

: \sum \tau_z = I\alpha_z \,

dimana

: \alpha \, ialah pecutan sudut
: I \, ialah momen inersia
Dengan momentum sudut

Jumlah tork juga adalah bersamaan dengan kadar perubahan momentum sudut

\sum \tau = \frac{dL}{dt} \,
Kerja

Untuk rencana lanjutan lihat kerja

kerja yang dilakukan oleh torque ialah:

: W = \int_{\theta_1}^{\theta_2} \tau_z d\theta \,

maka, jika tork adalah pemalar kerja ialah

: W = \tau_z (\theta_2 - \theta_1) = \tau\Delta\theta \,
Kuasa

Kuasa bagi tork ialah

: P = \tau_z\omega_z \,
Lihat Juga

* Kinematik sudut
Rujukan

Kategori:Sains tulen