JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
भानुभक्त आचार्य

भानुभक्त आचार्य (वि.सं.. १८७१ असार २९–१९२५ असोज ६) एक नेपाली भाषाका कवि, लेखक, र दार्शनिक थिए। आचार्य आधुनिक नेपाली भाषाका प्रारम्भिक लेखकहरू मध्ये एक थिए जसले भविष्यका नेपाली साहित्यको जग बसालेका थिए। उनलाई आदिकविको उपनामले सम्मान गरिएको छ।
प्रारम्भिक जीवन

भानुभक्तको जन्म विक्रम सम्वत १८७१ असार २९ गते धनञ्जय आचार्य र धर्मावतीदेवीका पुत्रको रूपमा तनहुँ जिल्लाको चुँदी रम्घामा भएको थियो। उनका हजुरबुवा श्रीकृष्ण आचार्य जुम्ला जिल्लाको सिन्जा उपत्यकाबाट तनहुँ जिल्लामा बसाइँ सरेका थिए। उनलाई आफ्नो हजुरबुवा श्रीकृष्ण आचार्यले सानै उमेरदेखि शिक्षा दिएका थिए। उनका बुबा धनञ्जय राणा शासन कालमा सरकारी जागिरमा काम गर्थ्ये। भानुभक्तको हजुरबुवाले नक्षत्र बलिदान विधि, कपुृर स्तोत्र, तीर्थ श्राद्ध, कार्तिक महात्म्य, ज्योतिष रत्नमाला जस्ता पुस्तकहरू संग्रहित र लेखेका थिए।
योगदान

१९५ वर्षअघि उदाएका नेपाली वाङ्ग्मयका ज्योति भानुभक्त आचार्य राणाकालीन सङ्कटपूर्ण, अस्थिर वातावरणभित्र रामको आदर्श सृष्टि गर्ने एक मार्गदर्शक हुन्। मनुष्य जीवन र सम्पूर्ण संसारका प्रतीक रागीवन र मृत्युका प्रतीक रामको राजमहलबाट वनबास यात्रा लोकहितका निम्ति जस्तो पनि काम गर्नुपर्छ भन्ने आदर्श उनले प्रचार गरे।

नेपाली जगतमा एकैपल्ट भाषा, साहित्य, संस्कृति, धर्म, दर्शन, परम्परा, चरित्र, मर्यादा, पितृप्रेम, भ्रातृत्व, दाम्पत्य, कर्तव्य, देशप्रेम, जनवात्सल्य जस्ता समग्र विषयको समन्वय एवं समष्टि भाव प्रदान गरेर भानुभक्तले नेपालको राष्ट्रिय विभूति जस्तो सम्मान पाएका हुन्।
कृतिहरू

* प्रश्नोत्तर (वि.सं. १९१० )
* भक्तमाला (वि.सं. १९१०)
* वधुशिक्षा (वि सं १९१९)
* रामायण
विरासत

भानुभक्त आचार्यलाई नेपाली भाषाको आदिकविको उपाधिले विभूषित गरिएको थियो। मोतीराम भट्टले वि.सं २०३७ मा आचार्यको जीवनी लेख्दा उनलाई आदिकवि भनेका थिए। आचार्य नेपालको पहिलो कवि भएकाले उनलाई आदिकवि नभनिएको तर कविताको मर्म (भित्री सार)लाई बुझेर लेख्ने उनी पहिलो कवि भएकाले उनी उपाधिको हकदार रहेको उनको भनाइ रहेको थियो।

भानु जयन्ती भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको उपलक्ष्यमा मनाइने गरिन्छ। नेपाली पात्रो अनुसार असार महिनाको २९ औँ दिनमा पर्दछ। हरेक वर्ष नेपाल सरकार र नेपाली जनताका साथै विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली भाषीले यो पर्व मनाउने गर्दछन्। भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको सम्झनामा विश्वभर छरिएर रहेका नेपालीमाझ प्रचलित सांस्कृतिक पर्व समेत हो।

प्रत्येक वर्ष भानु जयन्तीमा नेपाली लेखक, उपन्यासकार तथा अन्य साहित्यकारहरूको उल्लेखनीय उपस्थितिमा साहित्यिक गोष्ठी र कार्यक्रमहरूको साथ एक विशाल समारोहको रूपमा मनाइन्छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* भानुभक्त आचार्यका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कम)
* भानुभक्त आचार्य: नेपाल साहित्यिक व्यक्तित्व
* भानुभक्त आचार्यको बारेमा पुस्तकहरू, नेपालीमा



श्रेणी:नेपाली कविहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
श्रेणी:रामायणका अनुवादकहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:खस ब्राह्मणहरू
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
गीत

गीत(गाना, गान) भनेको विशेषतः गाउनका निम्ति रचिएको लयात्मक सरस पद्यरचना हो। यो छन्द वा लयमा मिलाएर गाउन वा गुन्गुनाउन सकिने साहित्य पनि हो। गीतमा शब्द, लय र स्वरको उत्तिकै महत्त्व रहेको हुन्छ। रचनाका आधारमा गीतका दुई पक्ष हुन्छन् - साहित्यिक र लोकगीत।
इतिहास

गीतको प्रकाशन र प्रसारणको आरम्भको इतिहास अलग अलग समयमा भएको हो । नेपाली आधुनिक गीत लेखनको समय स्पष्टतः मोतीराम भट्टबाट सुरु भएको देखिन्छ भने रेकर्डिङ र प्रसारणका हिसाबले यस विधाको आरम्भ लगभग सबा सय वर्ष पूरा पुग्दैछ । यस अन्तरालमा धेरै साङ्गीतिक हस्तीहरूको उदय भयो र आधुनिक नेपाली सङ्गीतको प्रवर्धनमा तिनले उल्लेखनीय योगदान पुगाएका छन्। विभिन्न शैली, ढाँचा र परम्पराको उदय र प्रयोग यस अवधिमा भएको देखिन्छ। आदि गायक मानिएका सेतुराम श्रेष्ठको रेकर्ड भएको भजन ‘राम प्यारा छन्’ (वि.सं.१९६५) लाई नै आधुनिक नेपाली गीतको प्रसारणमा आरम्भ विन्दु मानिएको छ ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सङ्गीत
सगरमाथा अञ्चल

नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। खोटाङ, ओखलढुङ्गा, सोलुखुम्बु, उदयपुर, सप्तरी र सिराहा गरी छ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। यसमा हिमालयका पर्वत जिल्लाहरू (विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा सहित) उत्तरमा, पहाडी जिल्लाहरू र दक्षिणमा तराईका उपत्यका जिल्लाहरू पर्दछन्। यस जिल्लाको उत्तरमा चीन, दक्षिणमा भारत, पूर्वमा कोशी अञ्चल र पश्चिममा जनकपुर अञ्चल पर्दछन्।
प्रशासनिक उपविभाजन

सगरमाथा अञ्चललाई छवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसका उत्तरी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई कोशी प्रदेश र दक्षिणी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई मधेश प्रदेश मा समावेश गरिएको थियो।
यो पनि हेर्नुहोस्

* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
धौलागिरी अञ्चल

नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। बागलुङ, मुस्ताङ, म्याग्दी र पर्वत गरी चार जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। धौलागिरी हिमालको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यसको सदरमुकाम बागलुङ हो। यो नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ। धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थानहरू प्रशस्त भएर पनि प्रचार-प्रसारको कमीले गर्दा पर्यटनको राम्रो विकास हुन सकेको छैन। प्रसिध्द तिर्थ स्थल मुक्तिनाथ,बाग्लुङ कालिका भगवति मन्दिर लगायत का प्रशस्त धार्मिक तिर्थ स्थलहरू रहेका छन् भने पर्यटकिय क्षेत्रमा कालिगण्डकि नदिमा गरिने राफ्टीङ, मुस्ताङ पद यात्रा,म्याग्दिको तातो पानी क्षेत्र ,ढोरपाटन निकुन्ज लगायतका ठाउ छन्। साथै प्रचार-प्रसारको कमीले गर्दा पछाडि परेको पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मा बजारको छेउमा रहेको गुप्तेश्वर गुफा ( २ कि.मि. लामो)पनि पर्यटकीय तथा धार्मिक रूपले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यी चार जिल्लाहरू मध्ये मुस्ताङ सबैभन्दा विकट जिल्ला हो। मुस्ताङलाई हिमाल पारिको जिल्लाको नामले पनि चिन्ने गरिन्छ।
प्रशासनिक उपविभाजन

लुम्बिनी अञ्चललाई छ जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो। यसका सबै जिल्लाहरू हाल गण्डकी प्रदेशमा पर्दछ।
यो पनि हेर्नुहोस्

* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेश
गैँडाकोट नगरपालिका

नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका ४ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २५ वैशाख २०७१ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका गैँडाकोट, मुकुन्दपुर र अमरापुरी गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा रतनपुर गाविस यसमा गाभिएको थियो।
परिचय

नारायणी नदीको पुल तरेपछि सुरू हुने गण्डकी प्रदेश र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको सबैभन्दा पहिले आउने ठाँउ नै गैँडाकोट हो। शिलान्यास भन्ने ठाउँ, जुन तत्कालीन राजा श्री ५ राजा महेन्द्रले पूर्व पश्चिम राजमार्गको बाटो निर्माण गर्दा सबै भन्दा बिचको खण्ड भनेर शिलान्यास गरी काम सुरू गराएका थिए। यसका अलावा यहाँको मौलाकालिका मन्दिर, दिब्यधाम, देवघाटधामको पारीपट्टी पर्ने दोभान, विभिन्न वेदाश्रमहरू पर्यटकिय एवं धार्मिक हिसावले प्रख्यात स्थानहरू हुन्। यसका साथै चीनले बनाइदिएको नेपालको सवै भन्दा ठूलो कागज कारखाना भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड, लुम्बिनी ग्याँस, कोसी ग्याँस, कुखुराको मासु कारखाना, डिष्टिलरी आदी कारखानाहरू प्रमुख छन्। भित्री मधेस पर्ने हावापानी राम्रो भएको यहाँ पानी केही बढी पर्छ भने नारायणी नदीको कारण जाडोमा हुस्सु पनि बढी लाग्छ। बढ्दो सहरीकरणले गर्दा कुनै बेला गैंडा बढी आउने ठाँउ "गैंडाको कोट" (कोट = घर) गैंडाकोटमा अहिले विरलै गैंडाहरू आउने गर्दछन्।
जनसङ्ख्या

राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७९,३४९ रहेको छ भने यहाँ २०,१९१ घरधुरी रहेका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)

श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
भानुभक्तीय रामायण

भानुभक्तीय रामायण भानुभक्त आचार्यले वेदव्यासद्वारा संस्कृत भाषामा लेखिएको अध्यात्म रामायणलाई नेपाली अनुवाद गरी लेखिएको ग्रन्थ हो। अनुवाद भएपनि कविको कवित्व र आफ्नै मौलिकता यसमा झल्किएको छ। नेपाली साहित्यको स्तम्भ मानिने भानुभक्तीय रामायणकै आधारमा नेपाली साहित्यलाई विभिन्न कालखण्डमा वर्गीकरण पनि गर्न खोजिएको छ।
इतिहास

भानुभक्तीय रामायण प्रकाशन
सात काण्डहरूको सङ्क्षिप्त विवरण
पात्रहरू

* राम
* सीता
* लक्ष्मण
* भरत
* शत्रुघ्न
* दशरथ
*कौशल्या
*कैकेयी
* सुमित्रा
* हनुमान
* रावण
*सुग्रीव
*विभीषण
* कुम्भकर्ण
सारंश
भानुभक्तीय रामायण नेपाली साहित्यमा

स्थान

भूमिका
भानुभक्तीय रामायण नेपाली समाजमा

एक दिन् नारद सत्यलोक पुगिगया*लोक को गरुँ हित भनि।
व्रह्मा ताहि थिया पर्या चरणमा*खुसी गराया पनि।।
अन्य

म्युजिक नेपालद्वारा नेपाली रामायणको विभिन्न व्यक्तित्वको आवाजमा स्वरबद्द गरिएको छ ।
सन्दर्भ सामग्री


बाह्य लिंक

*भानुभक्तको रामायण


श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
श्रेणी:धर्मग्रन्थ
श्रेणी:रामायण
श्रेणी:भानुभक्त आचार्यका कृतिहरू
बलकोट

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४२२३ रहेको थियो जसमध्ये १७१५ पुरुष र २५०८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०२६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,५-८ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने २-४,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
सिमलपानी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६११० रहेको थियो जसमध्ये २८९२ पुरुष र ३२१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२८४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शीतगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,४,६-९ वडाहरू शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर १३ हो भने १,२,५ वडाहरू वडा नम्बर १४ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
ठाडा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९१२१ रहेको थियो जसमध्ये ४१३९ पुरुष र ४९८२ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०८१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शीतगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने ३,४,६ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ५ नम्बर वडा वडा नम्बर १२ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
मरेङ

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३९२३ रहेको थियो जसमध्ये १६१० पुरुष र २३१३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९६६ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-६) वडाहरू हाल मालारानी गाउँपालिकामा पर्दछ भने (७-९) वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ७-९ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने ४-६ वडाहरू मालारानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
अर्घा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५३१५ रहेको थियो जसमध्ये २२७१ पुरुष र ३०४४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३१८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४,८ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ५-७,९ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
जलुके

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६१४२ रहेको थियो जसमध्ये २७९२ पुरुष र ३३५० महिला रहेका थिए भने यहाँ १२४२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शीतगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४,७-९ वडाहरू शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ५-६ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
वाङ्ला

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४६३७ रहेको थियो जसमध्ये १९२९ पुरुष र २७०८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११८१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
सिद्धारा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८६८४ रहेको थियो जसमध्ये ४१२० पुरुष र ४५६४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १६६५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शीतगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,७,८ वडाहरू शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने २-४,९ वडाहरू वडा नम्बर १० र ५-६ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
चिदीका

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३३४५ रहेको थियो जसमध्ये १४०६ पुरुष र १९३९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८०९ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकको ९ नम्बर वडा हाल पाणिनी गाउँपालिकामा पर्दछ भने (१-८) वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ९ नम्बर वडा पाणिनी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने १-८ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
ढाकावाङ

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६७६८ रहेको थियो जसमध्ये २९७७ पुरुष र ३७९१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५६८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका २,३,६,९ वडाहरू भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने १,४,५,७,८ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
धनचौर

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८०४ रहेको थियो जसमध्ये १६२३ पुरुष र २१८१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८५६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

यो भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
ढिकुरा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१९९ रहेको थियो जसमध्ये १७९६ पुरुष र २४०३ महिला रहेका थिए भने यहाँ १००९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

यो भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
डिभर्ना

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६५३८ रहेको थियो जसमध्ये २७८२ पुरुष र ३७५६ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५७३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो भने ५-९ वडाहरू वडा नम्बर १२ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
गोखुङ्गा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३४४० रहेको थियो जसमध्ये १४८९ पुरुष र १९५१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७६३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मालारानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १ नम्बर वडा मालारानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने २-९ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
हंसपुर, अर्घाखाँची

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७९६७ रहेको थियो जसमध्ये ३४५९ पुरुष र ४५०८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १८६६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मालारानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,४-६ वडाहरू मालारानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ७,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ७ र २-३ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
जुकेना

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६६४७ रहेको थियो जसमध्ये ३१२३ पुरुष र ३५२४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १४३५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शीतगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
केरुङ्गा

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४२३३ रहेको थियो जसमध्ये १७३३ पुरुष र २५०० महिला रहेका थिए भने यहाँ १११८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १ नम्बर वडा छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने २-९ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
खिल्जी

नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३२७९ रहेको थियो जसमध्ये १३८४ पुरुष र १८९५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८०० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

यो भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
राजेश हमाल

राजेश हमाल (, जन्म: २०२१ साल जेठ २८ गते, पाल्पा, तानसेन) नेपालका एक चर्चित अभिनेता हुन्। उनको पहिलो र सफल चलचित्र युगदेखि युगसम्म हो। उनलाई नेपाली चलचित्र उद्योगमा व्यवसायिकता ल्याउन प्रमुख भूमिका रहेको व्यक्तिका रूपमा पनि लिइन्छ। राजेश हमालले २ दशक भन्दा बढी नेपाली चलचित्रमा अभिनय गरिसकेका छन्। उनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा गरेको योगदानको लागि धेरै पुरस्कारहरूले सम्मानित भइसकेका छन् जसमा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (१९८८-२०१४) रहेको छ। उनलाई यसै कारण महानायक भन्ने गरिएको छ। अभिनय क्षेत्र बाहेक समाजसेवामा पनि उनको सहभागिता रहेको छ। उनले अहिलेसम्मकै रोमान्चक भूमिकामा चलचित्र 'सकुन्तला'मा एउटी सशक्त महिलाको भूमिका निभाएका छन्।
सुरूवाती जीवन

उनी एक सम्पन्न नेपाली परिवारमा जन्मिएका हुन् । उनका पिता विभिन्न देशका लागि नेपालको तर्फबाट राजदुत भएका थिए । राजेश हमालले आफ्नो विद्यालय स्तरिय शिक्षा मस्कोबाट र उच्च शिक्षा (एम. ए अङ्ग्रेजी) भारतको पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट पुरा गरेका हुन् । नेपालमा कक्षा ८ सम्म सेन्ट जेभियर स्कूलमा उनले अध्ययन गरेका थिए ।
अभिनय यात्रा

सर्वप्रथम सन् १९८५ मा भारतको फेसन नेट म्यागजिनमा र सन् १९८६ मा नेपालको काठमाडौँमा र्‍यापमा हिँडेर ग्ल्यामरमा प्रवेश सुरू गरेका थिए । एक वर्षमा उनले औसत १०-१२ वटा सम्म चलचित्रहरूमा उनले अभिनय गर्ने गरेका छन् भने सन् १९९४ मा उनले १६ वटा चलचित्र सम्ममा अभिनय गरेका थिए । १७० भन्दा बढी नेपाली र १ पाकिस्तानी चलचित्रमा उनले अभिनय गरेका छन् । आफूले गरेका चलचित्र मध्ये देवता र वसन्ती उनलाई सबैभन्दा मनपर्ने चलचित्रहरू हुन् । उनी नेपाली चलचित्रका महानायक मानिन्छन् ।
व्यक्तिगत जीवन

राजेशको जीवनमा धेरै जनासँग नाम जोडिए पनि (सन् २०१४) मात्र उनी विवाह बन्धनमा बाँधिएका छन् ।
चलचित्रहरू

*कसम (१९९३ चलचित्र)
*युगदेखि युगसम्म
*बसन्ती
*जीवनदाता
*देउता
*गोरेटो
*द युगदेखि युगसम्म
*ढुकढुकी
*अर्जुन
*अल्लारे
*आफन्त
*धर्मा(२०१०)
*खान्दान
*चमत्कार
*अधिकार
*सन्यास
*दुलही
*हामी तीन भाइ
*सडक
*चट्याङ
*पृथ्बी
*अपराध
*परिभाषा
*कवच
*सपनाको नौलो संसार
*राजनीति
*अजम्बरी नाता
*पालेदाई
*किन किन
*सपना
*तडप
*बरदान
*छबिलाल कन्जुस छैन
*दु:ख
*आशीर्वाद
*जंगवाज
*को भन्दा को कम
*प्रतिक्षा
*संघर्ष
*बाटूली
*मैदान
*करन अर्जुन
*कर्णबीर
*कर्म योद्दा
*भगवान सबैको
*स्वाभिमान
*चोर सिपाही
*मेरो राजेश दाई
*बागमती (चलचित्र)
*मुखोैटा
*सकुन्तला
फोटो ग्यालरी


महानायक राजेश हमाल 01.jpg|महानायक राजेश हमाल
महानायक राजेश हमाल 02.jpg|महानायक राजेश हमाल
Rajesh Hamal in Sydney 2014.jpg|महानायक राजेश हमाल

सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

* हामी घरको न घाटको भएका छौँ : राजेश हमाल- नयाँपत्रिका डटकम
Full Biography of Rajash Hamal :- https://www.youtube.com/watch?v=JgtNhQ-rLy0

श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म
मुनामदन

मुनामदन महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लिखित एक खण्डकाव्य हो । मुना मदन झ्याउरे लयमा आधारित कविता हो जुन नेपाली साहित्यको सबैभन्दा प्रख्यात कृति हो। मुना मदनलाई लिएर सन् १९५९मा आफ्नो मृत्यु अघि उनले भनेका थिए म मरेपछि मेरा सबै कृति जलाईदिए पनि मुना मदन चाही नजलाउनु भनेका हुन्। मुना मदन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा धेरै बिक्रि भएको पुस्तक हो।
कथा

मुना मदन एक कारुणिक खण्डकाव्य हो, जसले मुना र मदनको बिछोडको प्रेम कथाको बर्णन गर्दछ। मदन धन कमाउनको लागि ल्हासा जान्छन् र फर्कने क्रममा बाटोमा बिरामी हुन्छन्। बिरामी मदनलाई बीच बाटोमै छोडेर उसका साथिहरू आउछन र मदनको मृत्यु भएको कुरा भन्छन्। यो कुराले मुनालाई निकै पीडा हुन्छ। यहि पीडा सहन नसकी शोकमै मुनाको मृत्यु हुन्छ। उता मदनलाई बाटोमा अलपत्र रूपमा एक जना भोटेले फेला पार्छन। उनले मदनको खुबै स्याहार गर्छन (त्यस बेला मदनले भन्छन्" क्षत्रिको छोरो यो पाउ छुन्छ घिनले छुँदैन,मानिस ठूलो दिलले हुन्छ जातले हुदैन") र जब मदन निको भएर घर फर्कन्छ , त्यो बेला उसको परिवार मूना र आमाको मृत्यु भएको खबर सुनेर ऊ मर्माहत हुन्छ।अनि आफू पनि मर्छ ।
पात्रहरू

* मुना
* मदन
* आमा
* नैनी दिदी
* साथीहरू
* भोटे
प्रभाव

मुना मदन देवकोटाका सबैभन्दा लोकप्रिय र सबैभन्दा पहुँचयोग्य कृतिहरू मध्ये एक हुन्। आधुनिक नेपाली कविताको परिचयको रूपमा यो नियमित रूपमा विद्यालयहरूमा अध्ययन गरिन्छ र यसको प्रकाशक, साझा प्रकाशनको लागि सर्वाधिक बिक्री हुने कृति बनेको छ। नेपाली भाषा र संस्कृतिमा यसको प्रभाव सायद अतुलनीय छ, धेरै छंदबद्ध पङ्तिहरू नेपाली स्थानीय भाषामा हितोपदेशको रूपमा प्रयोग गरिएका छन्।
सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाह्य कडीहरू

*विकिपुस्तकमा मुनामदन
*ई-पुस्तकालयमा मुनामदन


श्रेणी:खण्डकाव्यहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
विष्णुमती नदी

विष्णुमती नदी नेपालको काठमाडौँ उपत्यकामा बग्ने एक नदी हो जुन काठमाडौँको उत्तरमा शिवपुरी पर्वतको टोखाबाट सुरु हुन्छ। यो पुरानो काठमाडौँ महानगरपालिकाको पश्चिमी भाग भएर बग्छ। यो हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि पवित्र नदी हो। शाब्दिक अर्थमा विष्णुमतीको अर्थ भगवान विष्णुको प्रिय नदी हो। सोभा बाघवती र इन्द्रायणीका साथै कंकेशौरी मन्दिर – काठमाडौँ उपत्यकाका केही पवित्र स्थानहरू यस नदीको विपरीत किनारमा छन्। करबीर मसान, एक श्रद्धेय कब्रिस्तान पनि यस नदीको किनारमा छ। यस नदीका सहायक नदीहरू सपनातीर्थ खोला, साङ्ले खोला, ल्होरा खोला र बिनाप झरना हुन्।

विष्णुमती उपत्यकाको अति महत्वपूर्ण नदीमध्ये एक हो। यसले स्थानीय नागरिकहरूको पिउने, खेती गर्ने र अनुष्ठानका लागि पानी उपलब्ध गराउँछ। यसको धार्मिक सांस्कृतिक मूल्यहरू समृद्ध छन्। तर विगत ३५ वर्षदेखि यसलाई खाद्य फोहोर जम्मा गर्ने क्षेत्रका रुपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। नदीको पानी विचलन गरेर नदीमाथि अतिक्रमण भएको छ। यसका लागि वरपरको वातावरणमा सुधार ल्याउनुपर्छ। त्यो हो नदी किनारको सुधार र बायोइन्जिनियरिङ प्रणालीद्वारा हरियाली विकासको माग आज आवश्यक छ।काठमाडौँ उपत्यकाको अन्त्येष्टि वास्तुकलाको १५०० वर्षको इतिहास उपमहाद्वीपमा पाइने पत्थर वास्तुकलाका केही उत्कृष्ट उदाहरणहरू हुन्। पाटनजस्ता सहरका प्रायः सबै आँगनमा चैत्य राखिएको छ।
सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
मादल

मादल नेपालको एक प्रसिद्व ताल बाजा हो। यो नेपाली समाजको मुख्य बाजा हो । नेपाली समाजको सबै सांस्कृतिक कार्यहरूमा यसको प्रयोग हुन्छ । यो बाजा मगर (नाग) जातिको बाजा मानिन्छ । सबैभन्दा पहिले मादल बजाउने मगर समुदाय हो। यसलाई दुई हातले हिर्काएर बजाउनुपर्छ । मादल कम्मरमा भिरेर बजाइन्छ ।
निर्माण

छतिउन, दार तथा खमारीको काठबाट मादल बनाइन्छ । काठमा ढुङ्ग्रो पारेर दुवैपट्टी छालाले मोरेर खरी (मसला) लगाइएको हुन्छ । खरी बनाउँदा काँस र किटको धूलो मिसाइन्छ । यसको एकापट्टी केही सानो, अर्कापट्टी अलिक ठूलो पारेर बनाइएको हुन्छ । ठूलो भागलाई भाले र सानो भागलाई पोथी भनिन्छ ।
प्रकार

मादल दुई खाले हुन्छन् । पूर्वेली मादल र पश्चिमेली मादल । पूर्वेली मादल आकारमा अलिक ठूलो र पश्चिमेली मादल अलिक सानो हुन्छ ।
References
बाह्य कडीहरू

*केही सांस्कृतिक चिन्हारी
*Photos of tribal madal
*Madal Folk Instrument of Nepal
*Blending of west and east inevitable to boost
*Sound example - Basic Beats of a Maadal

मादल हातले ठाेकेर दर,खमारी वा छतिउनकाे काठ,छाला,खरी मगर जातिमा पचलित।
हाइड्रोजन

thumb|उदजन स्पेक्ट्रम परीक्षण
उदजन जसको मुल नाम उदजन थियो, एउटा रसायनिक तत्व हो । उदजन आवर्त सारणीको सबैभन्दा पहिलो तत्व हो जो सबैभन्दा हल्का पनि हुन्छ। ब्रह्माण्डमा (पृथ्वीमा होइन) यो सबैभन्दा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। ताराहरू तथा सूर्यको अधिकांश द्रव्यमान हायड्रोजनले बनाएको छ। यसको एउटा परमाणुमा एउटा प्राणु (प्रोटॉन), एउटा विद्युदणु हुन्छ। यस प्रकार यो सबैभन्दा सरल परमाणु पनि हो।
प्रकृतिमा यो द्विआणविक ग्यासका रूपमा पाइन्छ जो वायुमण्डलका बाह्य परतको मुख्य संघटक हो। हालमा यसलाई वाहनहरूका ईंधनका रूपमा प्रयोग गर्नका लागि शोध कार्य भइरहेकाछ्न्।
प्रयोगशालामा हायड्रोजन बनाउने तरिका

प्रयोगशालामा उदजन ग्यास केहि धातुहरु जस्तै जस्ता/जिन्क, म्याग्नेसियम, फलाम आदिसँग फिक्का सल्फ्युरिक एसिड प्रतिक्रिया गराई तयार पार्न सकिन्छ।
प्रतिक्रियाहरूको सूची

:H2 + Cl2 -> 2HCl
:2H2 + O2 -> 2H2O
संश्लेषण

मिथेन र पानीको वाष्प तताउंदा कार्बन मोनोऑक्साइडर हायड्रोजनको मिश्रण मिल्दछ
::CH4 + H2O -> CO + 3H2


File:Electron_shell_001_Hydrogen.svg| हायड्रोजनको इलेक्ट्रॉनिक ढांचा


यो पनि हेर्नुहोस्

* भौतिक शास्त्र
सन्दर्भ सामग्री


रसायनिक गुणहरू

भौतिक गुणहरू

●उदजन ग्यास रङहिन, गन्धहिन र स्वादहिन हुन्छ।

●उदजन ग्यास हावा भन्दापनि हलुका हुन्छ।

●उदजन ग्यास पानीमा घुल्दैन।
यो पनि हेर्नुहोस्

*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र


श्रेणी:रसायन शास्त्र
श्रेणी:तत्व