JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ

]]

ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਇਸ਼ਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿੱਸਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖੇ: ਹਾਸ਼ਮ, ਕਾਦਰਯਾਰ, ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੇ।
ਕਹਾਣੀ

ਸੋਹਣੀ ਝਨਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨਗਰ ਦੇ ਤੁੱਲਾ ਘੁਮਿਆਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੌਦਾਗਰ ਅਲੀ ਬੇਗ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਂ "ਮਿਰਜ਼ਾ ਇੱਜ਼ਤ ਬੇਗ਼" ਸੀ।

ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਆਇਆ ਇੱਜ਼ਤ ਬੇਗ ਤੁੱਲੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੁਮਾ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿਣੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਲਕਦੀ ਤੁੱਲੇ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਹਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਕਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਮੰਗੀ ਕੀਮਤ ਤਾਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ ਖਰੀਦ ਲਏ। ਵਪਾਰ ਭੁੱਲ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਟਾ ਖਾ ਇੱਜ਼ਤ ਬੇਗ ਅਖੀਰ ਤੁੱਲੇ ਦੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਜ਼ਤ ਬੇਗ ਤੋਂ ਉਹ ਹੁਣ ਮਹੀਂਵਾਲ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਇਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ ਹੀ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁੱਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕਢ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਨੇੜ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਘੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਮਹੀਂਵਾਲ ਹੁਣ ਫਕੀਰ ਬਣ ਝਨਾਅ ਦੇ ਪਾਰ ਝੁੱਗੀ ਪਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੋਹਣੀ ਨੇ ਪੱਕੇ ਘੜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਝਨਾਅ ਪਾਰ ਕਰ ਮਹੀਂਵਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹਦੀ ਨਣਦ ਨੇ ਭੇਤ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਪੱਕੇ ਘੜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਚਾ ਘੜਾ ਰਖਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਝਧਾਰ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਖੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਡੁੱਬ ਮੋਈ। ਪਰ ਤੋਂ ਡੁੱਬਦੀ ਸੋਹਣੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਮਹੀਂਵਾਲ ਵੀ ਸ਼ੂਕਦੀ ਝਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡੁੱਬ ਮੋਇਆ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕਧਾਰਾ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾਵਾਂ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਸਫ਼ੇ
ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਇਹ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮੁਖੀ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ (ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ) ਨੂੰ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਖੀ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁਲਕ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੋਵੇਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਲਕ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਮੁਲਕ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ

*Rulers.org List of rulers throughout time and places
*List of official websites for heads of state
ਗਾਰਗੀ

ਵਾਚਕਨਵੀ ਗਾਰਗੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਵਦਿਨੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਲੈਸ) ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਚਕਨਵੀ ਗਾਰਗੀ, ਵਚਕਨੁ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਸੀ। ਗਰਗ ਗੋਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਾਰਗੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਭਨੀ ਥਾਂਈਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਜਗਵਲਕਯ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ

ਬ੍ਰਹਦਾਰਣਾਇਕ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਗਵਲਕਯ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੜਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜਨਕ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦੇ ਨਮਿਤ ਇੱਕ ਸਭਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਸਤਰ ਸਵਤਸਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਭ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ - ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜੀਵ ਬਣਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ। ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਆਤਮਸ਼ਲਾਘਾ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਉਠਿਆ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਜਗਵਲਕਯ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ - ਪੁੱਤਰ ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਥੋਂ ਹੱਕ ਲੈ ਚਲ।

ਇੰਨਾ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਜਗਵਲਕਯ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਭਗਵਾਨ ਜਗਵਲਕਯ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ਗਾਰਗੀ ਵੀ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਭ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਗਵਲਕਯ ਜੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਕਰਨ ਉਹ ਉੱਠੀ।

ਗਾਰਗੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ - ਭਗਵਨ ! ਇਹ ਕੁਲ ਪਾਰਥਿਵ ਪਦਾਰਥ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਣੀ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਪਾਣੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਹਵਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਹਵਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਅਕਾਸ਼ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਅਕਾਸ਼ ਗੰਧਰਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਗੰਧਰਵਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਗੰਧਰਵਲੋਕ ਆਦਿਤਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਆਦਿਤਯਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਆਦਿਤਯਲੋਕ ਚੰਦਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਚੰਦਰਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਨਕਸ਼ਤਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਨਕਸ਼ਤਰਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਜਗਵਲਕਯ - ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਸਵਰਗ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਜਗਵਲਕਯ - ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ।

ਗਾਰਗੀ - ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਓਤਪੋਤ ਹੈ ?

ਤੱਦ ਜਗਵਲਕਯ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਗਾਰਗੀ ! ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮਤ ਪੁੱਛ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਜਗਵਲਕਯ ਜੀ ਨੇ ਯਥਾਰਥ ਸੁਖ ਵੇਦਾਂਤ ਤੱਤ‍‌ ਸਮਝਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਗਾਰਗੀ ਪਰਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ - ਭਗਵੰਨ ! ਜਗਵਲਕਯ ਯਥਾਰਥ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹਨ। ਗਊਆਂ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਹਸ ਕੀਤਾ ਉਹ ਉਚਿਤ ਹੀ ਸੀ। ਗਾਰਗੀ ਉਮਰ ਭਰ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਰਹੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ
ਬੇਰੀ

thumb|ਜ਼ੀਜ਼ੀਫਸ ਮੌਰੀਸ਼ੀਆਨਾ (ਬੇਰੀ)
right|thumb|200px|ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਪੱਕਾ ਬੇਰ

ਬੇਰੀ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Ber Tree; ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ Ziziphus mauritiana, ਉਚਾਰਣ: ਜ਼ਿਜ਼ੀਫਸ ਮੌਰੀਸ਼ਿਆਨਾ) ਇੱਕ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਜਾਜੂਬੇ (Jujube), ਚੀਨੀ ਐਪਲ (Chinee Apple), ਇੰਡੀਅਨ ਪਲਮ (Indian plum) ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਾ ਅਰਬੀ ਨਾਮ "ਸਿਰਦਹ" ਹੈ, ਜੋ ਕੁਰਾਨ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ 6 ਤੋਂ 12 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ਼ ਨੂੰ ਬੇਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹਿੜਕ ਜਾਂ ਗਿਟਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਿੱਕਰ ਵਾਂਗ ਇਹ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਮੂਲ ਧਰਤੀ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੰਦ-ਮਲੇਸ਼ੀਆਈ ਖਿੱਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰਤੋਂ

250px|thumb|ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਲਈ ਪਏ ਪੂਰੇ ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਬੇਰ

ਬੇਰ ਦੇ ਫਲ, ਪੱਤੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਬਿਲਕ, ਗੂੰਦ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਸੋ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਲੱਕੜੀ ਬਾਲਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਠਕੰਡੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾੜ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਰੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਬਕਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖਾਣੇ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕਲੋਰੀਨ, ਗੰਧਕ ਆਦਿ ਤੱਤ ਤਕੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੇਰ ਪੱਕਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੁੱਕੇ ਬੇਰ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਭਰ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਉਂ ਕੇ, ਗਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਸਵਾਦੀ ਫਲ ਵਜੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਕਰਾ ਦਾ ਵੀ ਬੇਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੀਸਾਰ ਅਤੇ ਦਸਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਤਲੀ, ਉਲਟੀ ਅਤੇ ਗਰਭ ਆਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬੇਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ

ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੁਆਦੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਆਮ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਬੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।:

* “ਤੈਨੂੰ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ'ਚੋਂ ਬੁਲਾਵਾਂ, ਨੀ ਬੰਨੇ-ਬੰਨੇ ਆ ਜਾ ਗੋਰੀਏ,
ਦੱਸ ਕਿਹੜੇ ਵੇ ਬਹਾਨੇ ਆਵਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਬੇਰ ਮੁੱਕ ਗਏ।”
* “ਪੇਕਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਨਿੰਮ ਲੰਮੇਰੀ, ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਬੇਰੀ,
ਵੇ ਹੁਣ ਜਾਣ ਦੇ ਚੰਨਾ ਹੋ ਗੀ ਇਲਤ ਬਥੇਰੀ।”

* “ਮਾਹੀ ਮੇਰੇ ਨੇ ਬੇਰ ਲਿਆਂਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਚੁਣ-ਚੁਣ ਕੇ,
ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਸੜ ਗਈ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ।”

* “ਕਿੱਕਰਾਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ ਬੇਰੀਆਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ, ਲੰਘਣੋ ਰਹਿ ਗਿਆ ਲਸੂੜਾ,
ਲੈ ਜਾ ਮੇਰਾ ਗੁੱਟ ਮਿਣਕੇ, ਛੁੱਟੀ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲਿਆਵੀ ਚੂੜਾ।”

“ਕਿੱਕਰਾਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ ਬੇਰੀਆਂ ਵੀ ਲੰਘ ਆਈ, ਤੂਤ ਹੇਠ ਜਾ ਆਈ ਵੇ,
ਮੇਰਾ ਲੌਂਗ ਗੁਆਚਾ, ਮੈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਵੇ।”।
* ਮਰਗੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਰੋਣਗੇ
ਅੱਕ, ਢੱਕ ਤੇ ਕਰੀਰ, ਜੰਡ, ਬੇਰੀਆਂ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਅਨਾਰ

ਵਿਖੇ ਅਨਾਰ ਦਾ ਰੁੱਖ]]


thumb|ਅਨਾਰ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਜੂਸ
ਅਨਾਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Pomegranate; ਜਾਂ Punica granatum) ਲਥਰੇਸੀਏ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਤਝੜ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਜੋ 5 ਤੋਂ 10 ਮੀਟਰ (16 ਤੋਂ 33 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਸਦੇ ਫ਼ਲ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਦੇਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਖਾਲਸ ਜਾਂ ਜੂਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਨਾਰ ਬੇਕਿੰਗ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ, ਜੂਸ ਮਲੇਂਸ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਗਾਰਨਿਸ਼, ਸੁਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੇਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਕਟੇਲ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਖੇਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1769 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਬਸਤੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅੱਜ, ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਖੰਡੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗੋਲਾਖਾਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਰਸੋਈ ਸੇਵਾ

ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬੀਜ ਛਿੱਲ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਿੱਟੀ ਪਲਾਪ ਝਿੱਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਅੱਧਾ ਛੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਵਾਰੀ ਗੁਣਾ ਕਰੋ, ਅਨਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਉੱਤੇ ਅਨਾਰ ਅੱਧਾ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਮਚਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰੋ। ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘੇ ਏਮਬੇਡ ਬੀਜ ਕੱਢ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਬੀਜ ਕੱਚਾ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਣੀ, ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ ਸੈਰਾਕੋਸਟਾ ਲੋੜੀਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੁਆਦ ਅਨਾਰ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਕਾਈ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਰ ਦਾ ਜੂਸ ਮਿੱਠਾ ਜਾਂ ਖੱਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੂਸ ਵਿੱਚ ਪਏ ਐਸਿਡ ਐਲੇਜੀਟਿਨਿਨਸ ਤੋਂ ਸਵਾਦ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਫਲ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਨਾਰਾਂ ਦਾ ਜੂਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੂਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੋਸ਼ਣ

ਇੱਕ 100 ਗ੍ਰਾਮ (3.5 ਔਂਜ) ਅਨਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਲਈ 12%, ਵਿਟਾਮਿਨ ਕੇ ਲਈ 16% DV ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ (ਟੇਬਲ) ਲਈ 10% DV ਲਈ 12% ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਨਾਰ ਦੇ ਬੀਜ ਅਹਾਰ-ਰਹਿਤ ਫਾਈਬਰ (20% DV) ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਧ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬੀਜ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਬੀਜ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਸਕਿਊਰਿਉਟਰਿਉਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਏ ਗਏ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਨਾਰ ਦੇ ਬੇਦ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪੁਨਿਸਿਕ ਐਸਿਡ (65.3%), ਪਾਲੀਮਟੀਕ ਐਸਿਡ (4.8%), ਸਟਾਰੀਕ ਐਸਿਡ (2.3%), ਓਲੀਿਕ ਐਸਿਡ (6.3%) ਅਤੇ ਲਿਨੋਲਿਕ ਐਸਿਡ (6.6%) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਭਾਰਤ

ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮੀਦੇਵੀ (ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲੇ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫਲ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਰੱਖ਼ਤ
ਉਰੂਗੁਏ

ਉਰੂਗੁਏ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਓਰਿਐਂਟਲ ਗਣਰਾਜ ਜਾਂ ਉਰੁਗੂਏ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਗਣਰਾਜ(), ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇੱਥੇ 33 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 18 ਲੱਖ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਂਟੇਵਿਡੇਓ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੇ 88% ਨਿਵਾਸੀ ਯੂਰਪੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ। 176,000 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸੂਰੀਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਕੋਲੋਨੀਅਲ ਡੇਲ ਸਾਕਰਾਮੇਂਤੋ (ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਦੀ ਬਸਤੀ), ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯੂਰਪੀ ਬਸਤੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1680 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਂਟੇਵਿਡੇਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਪੇਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਫੌਜੀ-ਗੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ 1811-28 ਵਿਚਕਾਰ ਸਪੇਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਤਰਫ਼ੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨਾਲ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ।
ਨਿਰੁਕਤੀ

República Oriental del Uruguay ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਿਆਂ ਉਰੂਗੁਏ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਗਣਰਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਰੂਗੁਏ ਨਾਮਕ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਭੂਗੋਲਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਪਿਆ ਹੈ।
ਉਰੂਗੁਏ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਆਰਾਨੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੀ ਨਿਰੁਕਤੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਹੈ ਪਰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮਤਲਬ "ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਨਦੀ" ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:Cumparsa en Barrio Sur, Montevideo.jpg|ਉਰੂਗੁਆਏਨ "ਕੁੰਪਰਸਾ" ਮਾਰੀਟਵੀਡੀਓ ਦੇ ਬੈਰੀਓ ਸੁਰ ਵਿਖੇ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਪਰੇਡ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
File:Llamadas 2019 Foto Diario La Republica.jpg|ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਪਰੇਡ 2019 ਬਾਰੇ ਲਾ ਰਿਪਬਲੀਕਾ ਅਖਬਾਰ ਤੋਂ ਫੋਟੋ। ਉਰੂਗਵੇ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਨੀਵਲ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
File:Mamavieja y bastonero. Barrio Sur, Uruguay.jpg|ਮਾਮਾਵੀਜਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟੋਨੀਰੋ. ਦੱਖਣੀ ਗੁਆਂ., ਉਰੂਗਵੇ
File:Tamboreros de Candombe.jpg|ਕੈਂਡਮਬੇ, ਉਰੂਗਵੇ ਦੇ ਢੋਲਕ
File:Street Drummers.jpg|ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਰਮਰਜ਼ ਮੌਂਟੇਵਿਡੀਓ ਰਮੀਰੇਜ਼ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ "ਸਾਂਬਾ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
File:Tambor de Candombe.jpg|ਕੈਂਡੀਬ ਢੋਲ


ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਟੁਕੜੀਆਂ

thumb|350px|A map of the departments of Uruguay.
ਉਰੂਗੁਏ ਨੂੰ 19 ਮਹਿਕਮਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਮਹਿਕਮਾ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਆਪਕ ਮੱਤ-ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਨੂੰਨੀ ਤਾਕਤਾਂ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਭਾਗੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ।


*¹ਰਿਓ ਨੇਗਰੋ ਨਦੀ ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਬਣਾਵਟੀ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ (1,199 ਵਰਗ ਕਿ. ਮੀ.)।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਅੰਗੋਲਾ

ਅੰਗੋਲਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗੋਲਾ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (; ਕਿਕੋਂਗੋ, ਕਿਮਬੁੰਦੂ, ਉਮਬੁੰਦੂ: Repubilika ya Ngola), ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨਮੀਬੀਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜ਼ਾਂਬੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੁਆਂਡਾ ਹੈ। ਕਾਬਿੰਡਾ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਦੋਵੇਂ ਕਾਂਗੋਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

16ਵੀਂ ਤੋਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਰਤਮਾਨ ਅੰਗੋਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਤਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਝਿਜਕ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅੰਗੋਲਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕਾਰਗਰ ਅਧਿਕਾਰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਮਿਲਿਆ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1975 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 1975 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2002 ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ (ਸਿਵਲ) ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਿੱਠ-ਭੂਮੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ 1990 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਸਤਨ ਦੋ-ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਔਸਤ ਜੀਵਨਕਾਲ ਅਤੇ ਬਾਲ-ਮੌਤ ਦਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੰਗੋਲਾ ਨੂੰ ਬੇਮੇਲ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਾਲਾ ਮੁਲਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੌਲਤ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਪਾਤਹੀਣ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਇਕਾਗਰਤ ਹੈ।

ਅੰਗੋਲਾ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
ਨਿਰੁਪਤੀ

ਅੰਗੋਲਾ ਨਾਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਾਂ Reino de Angola (ਰੇਇਨੋ ਡੇ ਆਂਗੋਲਾ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਡਿਆਸ ਡੇ ਨੋਵਾਇਸ ਦੀ 1571 ਸਨਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਗੋਲਕ ਨਾਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅੰਦੋਂਗੋ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਦਵੀ ਅੰਗੋਲਾ (ngola), ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਦੋਂਗੋ, ਕਵਾਂਜ਼ਾ ਅਤੇ ਲੁਕਾਲਾ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕੋਂਗੋ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ ਪਰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਭਾਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਟੁਕੜੀਆਂ

ਅੰਗੋਲਾ 18 ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ 163 ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ 18 ਸੂਬੇ ਹਨ:

ਬੇਂਗੋ
ਬੇਂਗੁਏਲਾ
ਬਿਏ
ਕਾਬਿੰਡਾ
ਕੁਆਂਡੋ ਕੁਬਾਂਗੋ
ਕੁਆਂਸਾ ਨੋਰਤੇ
ਕੁਆਂਸਾ ਸੂਲ
ਕੁਨੇਨੇ
ਉਆਂਬੋ

ਊਈਲਾ
ਲੁਆਂਡਾ
ਲੁੰਡਾ ਨੋਰਤੇ
ਲੁੰਡਾ ਸੂਲ
ਮਾਲਾਨਹੇ
ਮੋਕਸਿਕੋ
ਨਾਮਿਬੇ
ਊਇਗੇ
ਜ਼ਾਇਰੇ

ਚਿੱਤਰਸ਼ਾਲਾ


File:Church in Tombua, Namibe, Angola.JPG|ਨਾਈਬੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਤੋਂਬੂਆ ਵਿੱਚ ਗਿਰਜਾਘਰ
File:ChokweWoman.jpg|ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਮੂਰਤੀ। ਚੋਕਵੇ ਲੋਕ, ਅੰਗੋਲਾ, ਅਗੇਤਰੀ 20ਵੀਂ ਸਦੀ
File:Black Stones Pungo Adongo.JPG|ਪੁੰਗੋ ਅਡੋਂਗੋ ਦੇ "ਕਾਲੇ ਪੱਥਰ"
Image:Luanda4.jpg|ਲੁਆਂਡਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼
File:Kalandula waterfalls of the Lucala-River in Malange, Angola (2).JPG|ਲੁਕਾਲਾ ਨਦੀ ਦਾ ਕਾਲੇਂਡੁਲਾ ਝਰਨਾ, ਮਲਾਂਗੇ ਵਿੱਚ, 2009

ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼
ਅਰਜਨਟੀਨਾ

ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨ ਗਣਰਾਜ, () ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਿਲੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉਰੂਗੁਏ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿੱਚ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਜਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੇਸ਼ 23 ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਏਨਜ਼ ਆਇਰਸ ਦੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਦਾ ਸੰਘ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੇਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੇਰਕੋਸੂਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ, ਇਬੇਰੋ-ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਗਠਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ G-15 ਅਤੇ G-20 ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਰਥ-ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੰਨੀ-ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮੱਧਵਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਉੱਤੇ ਪਦ "ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ" ਹੈ। ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੁੱਚੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਜ ਪੱਖੋਂ ਸਥਾਨ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪੱਖੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ "ਆਪਣੇ ਮੰਡੀ ਆਕਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਨਿਰਮਿਤ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖਤ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ" ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧਵਰਤੀ ਉਭਰਦੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:"Streetart".jpg|ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਅਤੇ ਗਧੇ
File:Bailando en el norte argentino.jpg|ਉੱਤਰੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਪਰੇਡ
File:Baile11.jpg| ਬੇਲੀ
File:Copleras.jpg|ਪਚਾਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ
File:Gauchito salteño argentino.jpg|ਗਾਚੋ ਸਾਲਟਾ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ
File:Vista Casa Juan Domingo Perón.jpg|ਜੁਆਨ ਡੋਮਿੰਗੋ ਪੇਰਾਨ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼


ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵੰਡ
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼
ਓਲੀਵਰ ਗੋਲਡਸਮਿਥ

ਓਲੀਵਰ ਗੋਲਡਸਮਿਥ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ:Oliver Goldsmith, 10 ਨਵੰਬਰ 1730 - 4 ਅਪਰੈਲ 1774) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਤਾਅਲੁਕ ਸੀ। ਟਰਿੰਟੀ ਮਹਾ ਵਿਦਿਆਲਾ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਡਿਨਬਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੀਡਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਤਬੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਤਰਫ ਰੁਝਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਰਿਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ’ (Citizens of the World) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹੈਸੀਅਤ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਿਆਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ‘ਗੁਡ ਨੇਚਰਡ ਮੈਨ’ (Good Natured Man) ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸ਼ੀ ਸਟੂਪਸ ਟੂ ਕੰਕੁਰ (She stoops to Conquer) ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਈ ਜਬਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ‘ਦ ਵਿਕਾਰ ਆਫ ਵੇਕਫੀਲਡ’ (The Vicar of Wakefield)। ਗੋਲਡਸਮਿਥ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਜਜਬਾਤੀਪੁਣਾ ਬਹੁਤ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ ਕਮਾਇਆ ਲੇਕਿਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਬਤ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੋਈ। ਬਾਸੋਲ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਹਮਕਾਨਾ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਖੀ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਦਿਲ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੇਖੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਅਹਦ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਜਾਨਸਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤੀ ਸੀ।
ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ
ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ

ਜ਼ੇਰਜੀ ਮਾਰੀਅਨ ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ (; 11 ਅਗਸਤ 1933–14 ਜਨਵਰੀ 1999) ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂਪਣ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰੀ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਇੱਕ ਪੋਲਿਸ਼ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਹਦਾਇਤਕਾਰ ਸੀ।

ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 11 ਅਗਸਤ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ 65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ

* ਟੂਵਾਰਡਜ ਏ ਪੂਅਰ ਥੀਏਟਰ (ਪੀਟਰ ਬਰੁਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ) (1968)
*ਦ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ ਜੈਨੀਫਰ ਕੁਮੀਏਗਾ, ਲੰਦਨ: ਮੇਥੁਏਨ, 1987.
*ਐਟ ਵਰਕ ਵਿਦ ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ ਆਨ ਫਿਜੀਕਲ ਐਕਸ਼ਨਜ ਥਾਮਸ ਰਿਚਰਡਜ, ਲੰਦਨ: ਰੂਟਲੈੱਜ, 1995.
*ਦ ਗ੍ਰੋਤੋਵਸਕੀ ਸੋਰਸਬੁੱਕ ਸੰ. ਲੀਸਾ ਵੋਲਫੋਰਡ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਸਚੈਚਨਰ, ਲੰਦਨ: ਰੂਟਲੈੱਜ, 1997.
* ਏ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਥੀਏਟਰ ਐਂਥਰੋਪੋਲੋਜੀ: ਦ ਸੀਕਰਟ ਆਰਟ ਆਫ਼ ਦ ਪਰਫਾਰਮਰ ਯੂਗੀਨਿਓ ਬਾਰਬਾ(2001)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਥੀਏਟਰ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ
ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ੇਨਸਤਾਈਨ

ਸਰਗੇਈ ਮਿਖਾਇਲੋਵਿਚ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ (ਰੂਸੀ: Сергей Михайлович Эйзенштейн 23 ਜਨਵਰੀ 1898 – 11 ਫਰਵਰੀ 1948) ਇੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਕਲਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਫਿਲਮਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਤਾ, ਸਿਰਜਕ ਅਤੇ ਅਲੋਚਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬੈਟਲਸ਼ਿਪ ਪੋਤੇਮਕਿਨ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਰਬੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਨੇ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਛੇ ਫਿਲਮਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਤਾਂ 80-90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਫਿਲਮਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੰਤਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਆਖਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਜੀਵਨੀ

ਉਹ ਰੀਗਾ (ਲਾਤਵੀਆ) ਰੂਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਿਖਾਇਲ ਓਸਿਪੋਵਿਚ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਜੂਲੀਆ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਵਪਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਹ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਰੀਗਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨ ਪੇਤ੍ਰੋਗ੍ਰਾਦ ਤੋਂ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨਿਅਰਿੰਗ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਗੇਈ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 1918 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਿਖਾਇਲ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਪੱਖ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜਰਮਨੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਰਗੇਈ ਨੂੰ ਪੇਤ੍ਰੋਗ੍ਰਾਦ, ਵੋਲੋਗਦਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿੰਸਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। 1920 ਵਿੱਚ, ਸਰਗੇਈ ਨੂੰ ਮਿੰਸਕ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਅਕਤੂਬਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਕੋਈ 300 ਕਾਂਜੀ ਅੱਖਰ ਸਿੱਖੇ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਚਿੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਕਾਬੁਕੀ ਥਿਏਟਰ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਾਹ ਪਿਆ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਉਸਦੀ ਜਾਪਾਨ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪੜੁੱਲ ਬਣੇ।

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੂਸੀ ਲੋਕ
ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ

ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ (28 ਦਸੰਬਰ 1927 - 5 ਜੂਨ 1942) ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ੀਲ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ ਜੋ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਸਹਿਗਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਸਨ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ

ਜਨਮ

ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਦਸੰਬਰ 1927 ਵਿੱਚ ਖਾਨਖਾਨਾ,ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਹੁਣ 'ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ' ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਗਾਇਕੀ

ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੇ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਸੀ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰੋਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਮੰਤਰਮੁਗਧ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ। ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਰਵੱਲਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਤੇ ਉਲੇਖਣੀ ਗਾਇਕ ਵੀ ਆਏ ਸਨ ਲੇਕਿਨ ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ 8 ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਆਮ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
ਮੌਤ

ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਦੀ ਮੌਤ 5 ਜੂਨ 1942 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ।
ਗੀਤ

ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਦੇ 8 ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ :-
*ਯੂੰ ਨ ਰਹ-ਰਹ ਕਰ ਹਮੇਂ ਤਰਸਾਇਯੇ- ਗ਼ਜ਼ਲ
*ਹੈਰਤ ਸੇ ਤਕ ਰਹਾ ਹੈ- ਗ਼ਜ਼ਲ
*ਗੋਰੀ ਗੋਰੀ ਬਈਯਾੰ- ਭਜਨ
*ਮੋਰੀ ਬਿਨਤੀ ਮਾਨੋ ਕਾਨ੍ਹਾ ਰੇ- ਭਜਨ
*ਮਨ ਕੀ ਮਨ ਹੀ ਮਾਹਿ ਰਹੀ- ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਬਾਣੀ
*ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਤਉ ਚੇਤ ਲੈ -ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਬਾਣੀ
*ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ..- ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ
*ਰਾਵੀ ਦੇ ਪਰਲੇ ਕੰਢੇ ਵੇ ਮਿਤਰਾ- ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ
ਹਵਾਲੇ
ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ

*ਮਾਸਟਰ ਮਦਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ
ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ

ਦੰਦ ਖੰਡ ਤਟ (ਆਇਵਰੀ ਕੋਸਟ) ਜਾਂ ਕੋਤ ਡਿਵੋਆਰ, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਤ ਡਿਵੋਆਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ (), ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 322,462 ਵਰਗ ਕਿ. ਮੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਲਿਬੇਰੀਆ, ਗਿਨੀ, ਮਾਲੀ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫ਼ਾਸੋ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਗਿਨੀ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 1998 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 15,366,672 ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ 20,617,068। 1975 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 67 ਲੱਖ ਸੀ।

ਯੂਰਪੀਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੂਮੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿਆਮਨ, ਕੋਂਗ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਬਾਊਲੇ। ਐਂਦੇਨੀਏ ਅਤੇ ਸਾਨਵੀ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਲਤਨਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਪਿੱਛੋਂ ਆਪਣੀ ਅਲੱਗ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀਆਂ। 1843-1844 ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਨੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1893 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਬਸਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦੀ 7 ਅਗਸਤ, 1960 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। 1960 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫ਼ੇਲੀ ਹੂਫ਼ੂਏ-ਬਵਾਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਪੱਛਮ, ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਨਜਦੀਕੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੇ। ਹੂਫ਼ੂਏ-ਬਵਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਖਤਾ-ਪਲਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ, ਜੋ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਗੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਸਿਆਸੀ ਸਮਝੌਤੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁੜ ਅਮਨ ਪਰਤਿਆ ਹੈ।

ਆਇਵਰੀ ਕੋਸਟ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤਾਕਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਕਨੂੰਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਾਮੂਸੂਕਰੋ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਬਿਜਾਨ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼ 19 ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 81 ਵਿਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ, ਲਾ ਫ਼੍ਰਾਂਕੋਫ਼ੋਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਘ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਰਥਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੰਧ ਅਮਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਜੋਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਕਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਕੋ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਦੌਲਤ ਇਹ ਦੇਸ਼ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰਾਂ


File:CONCERT 20 AU PALAIS DE LA CULTURE D'ABIDJAN.jpg|ਪਲਾਇਸ ਡੀ ਲਾ ਕਲਚਰ ਡੀ ਅਬਿਜਾਨ ਵਿਖੇ 20 ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ
File:CONCERT 4 AU PALAIS DE LA CULTURE D'ABIDJAN.jpg|ਪਲਾਇਸ ਡੀ ਲਾ ਕਲਚਰ ਡੀ ਅਬਿਜਾਨ ਵਿਖੇ 4 ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ
File:CONCERT 17 AU PALAIS DE LA CULTURE D'ABIDJAN.jpg|ਪਲਾਇਸ ਡੀ ਲਾ ਕਲਚਰ ਡੀ ਅਬਿਜਾਨ ਵਿਖੇ 4 ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ


ਹਵਾਲੇ

ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼