JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani

thumb|left|Bendera ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
thumb|right|Ramani ya Ujerumani; sehemu ya kijani ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
thumb|right|200px|Ujerumani, kanda za utawala wa washindi wa Vita Kuu ya Pili mw. 1946
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (JKK) ilikuwa jina la dola katika mashariki ya Ujerumani kati ya 1949 - 1990. Iliundwa 7 Oktoba 1949 katika eneo la ukanda wa utawala wa Kirusi kama nchi mshindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.

Dola hili lilijulikana pia kama "Ujerumani wa Mashariki". Sehemu ya wakazi wake hawakupendezwa na jina hili kwa sababu katika historia na utamaduni wa nchi maeneo makubwa yalihesabiwa zaidi kuwa "Ujerumani wa Kati" au "Ujerumani wa Kaskazini".

Mji mkuu ulikuwa Berlin lakini sehemu ya kiutawala iliyokuwa chini ya Urusi pekee.

Dola nyingine ya Kijerumani ilianzishwa katika maeneo ya kanda za utawala ya Marekani, Uingereza na Ufaransa kwa jina la Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani (SJU): Ujerumani ya Magharibi.

Wakazi wengi wa nchi hii hawakupendezwa na utaratibu wa kisiasa na maendeleo ya kiuchumi chini ya muundo wa ukomunisti.

Mwaka 1989 utawala wa chama cha kikomunisti uliporomoka. Serikali iliyochaguliwa katika uchaguzi huru ilianza majadiliano na serikali ya SJU kwa kusudi la kuunganisha pande zote mbili za Ujerumani. Mwishowe mikoa yote ya JKK iliamua kujiunga na SJU tarehe 3 Oktoba 1990.

thumb|left|Gari mashuhuri la Trabi ilikuwa moja kati ya modeli mbili za motokaa zilizotengenezwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani

Jamii:Historia ya Ujerumani
U
Jonas Savimbi

.]]
Jonas Malheiro Savimbi (3 Agosti 1934 - 22 Februari 2002) alikuwa kiongozi wa vita vya msituni nchini Angola.

Mwaka 1966 alianzisha tapo la UNITA (kwa Kireno: União Nacional para a Independência Total de Angola) kama harakati ya kukomboa Angola kutoka ukoloni wa Ureno. UNITA ilikuwa moja kati ya harakati tatu zilizoshindana.

UNITA ilianza kama kikundi cha kikomunisti kufuatana na itikadi ya Mao Zedong. Uadui kati ya Wakomunisti wa Uchina na Urusi ulionekana katika mashindano ya UNITA dhidi ya MPLA (kwa Kireno: Movimento Popular de Libertação de Angola - Partido do Trabalho) iliyosaidiwa na Urusi.

Baada ya uhuru mwaka 1975 MPLA ilitawala mji mkuu na kuunda serikali rasmi lakini Savimbi aliendelea kuipinga.

Savimbi alipata kupokea baadaye usaidizi kutoka maadui wote wa MPLA bila kujali itikadi. UNITA ilipata misaada toka serikali mbalimbali duniani ili kuiondoa madarakani serikali ya MPLA. Savimbi alikuwa akipata misaada ya fedha na silaha toka serikali za Marekani, China, Afrika Kusini, Ivory Coast, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (wakati huo ikijulikana kama Zaire), Moroko, n.k. Serikali ya Angola ilikuwa ikipata misaada toka Urusi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani, Kuba, na Nicaragua.

Savimbi aliuawa vitani tarehe 22 Februari 2002. Muda mfupi baadaye UNITA na MPLA zilikubaliana kusimamisha mapigano. UNITA ilichukua nafasi ya chama cha upinzani. Hata hivyo taratibu za kidemokrasia zilichelewa hadi chaguzi za miaka 2008 na 2012 na toleo la katiba mpya la mwaka 2010.
Viungo vya nje

*Tamko la Ikulu ya Marekani kuhusu mkutano kati ya rais wa Marekani na Jonas Savimbi, June 30, 1988" .
*"The Coming Winds of Democracy in Angola" - Hotuba ya Jonas Savimbi nchini Marekani, Oktoba 5, 1989
*Habari ya BBC kuhusu kifo cha Savimbi,
*Tamko la serikali ya Angola kuhusu kifo cha Jonas Savimbi
William Shija

Dakta William Ferdinand Shija (28 Aprili, 1947 - 4 Oktoba, 2014) alikuwa mwanasiasa kutoka Tanzania.

Aliwahi kuwa mbunge wa CCM wa jimbo la Sengerema toka mwaka 1990 hadi 2005.

Alichaguliwa Katibu Mkuu katika kikao cha 52 cha Bunge la Jumuiya ya Madola linalowakutanisha wawakilishi 700 kutoka mabunge ya nchi zilizo wanachama wa Jumuiya ya Madola.


Jamii:Waliofariki 2014
Jamii:Wanasiasa wa Tanzania
Visiwa vya Virgin vya Uingereza

300px|thumb|right|Ramani ya Visiwa vya Virgin vya Uingereza
Visiwa vya Virgin vya Uingereza (British Virgin Islands) ni funguvisiwa katika Bahari ya Karibi karibu na Puerto Rico ambavyo ni eneo la ng'ambo la Uingereza. Wakazi ni raia wa Ufalme wa Muungano wa Britania na Eire ya Kaskazini lakini hawashiriki katika uchaguzi wa bunge la London.

Katika sehemu hii ya nyororo ya Visiwa vya Bikira (Virgins) kuna visiwa 16 vyenye wakazi na zaidi ya 30 visivyo na watu. Eneo lake ni km² 153.

Idadi ya wakazi hufikia takriban 22,000. Wengi wao (85-90%) ni wa asili ya Kiafrika; mababu wao walikuwa watumwa kutoka Afrika waliopelekwa visiwani kufanya kazi kwenye mashamba ya miwa.

Visiwa vikubwa ni Tortola, Virgin Gorda, Anegada na Jost Van Dyke. Mji pekee na makao makuu ya kiutawala ni Road Town kwenye kisiwa cha Tortola.

Uchumi hutegemea zaidi utalii. Menginevyo kuna ushirikiano wa kiuchumi na sehemu ya Kimarekani ya visiwa vya Virgins na pesa inayotumika hata upande wa Kiingereza ni dola ya Marekani.


Jamii:Visiwa vya Virgin
Jamii:Antili Ndogo
Jamii:Karibi
Jamii:Visiwa vya Atlantiki
Jamii:Maeneo ya ng'ambo ya Ufalme wa Muungano
Road Town

thumbnail|right|280px|Mji wa Road

Road Town ni mji mwenye wakazi 2,500 kwenye kisiwa cha Tortola na mji mkuu wa Visiwa vya Virgin vya Uingereza katika Bahari ya Karibi.

Mji upo kando la hori ya bahari ya Road Harbour kenye pwani la kusini ya kisiwa.

Road Town ni kitovu kimojawapo katika Bahari ya Karibi kwa ajili ya watalii wanaokodi maboti ya mapumziko.
Viungo vya Nje

* Ramani ya Road Town
* Ramani ya Kisiwa cha Tortola
Charlotte Amalie

thumbnail|right|280px|Mji wa Charlotte Amalie

Charlotte Amalie ni mji mwenye wakazi 19,000 kwenye kisiwa cha Saint Thomas na mji mkuu wa Visiwa vya Virgin vya Marekani. Hii ni funguvisiwa ambayo ni sehemu ya Antili Ndogo katika Bahari ya Karibi karibu na Puerto Rico.

Mji ulipewa jina lake kutoka kwa Charlotte Amalie (1650-1714), aliyekuwa mke wa mfalme Christian V wa Denmark. Wakati ule visiwa vilikuwa koloni ya Denmark.
Viungo vya Nje

* Ramani ya Charlotte Amalie
* Sensa ya 2004


Jamii:Miji Mikuu Amerika
Jamii:Visiwa vya Virgin
Muhamad VI

right|frameless
Mohammed VI (kwa Kiarabu: الملك محمد السادس للمغرب al-malik muhamad as-saadis lil-maghrib yaani "mfalme Muhamad wa sita kwa Moroko") ni mfalme wa Moroko. Anaitwa pia "Muhamad Ben Al-Hassan".

Amepokea cheo cha mfalme tarehe 23 Julai 1999 masaa machache baada ya kifo cha baba yake, mfalme Hassan II. Yeye ni mfalme wa 18 katika familia ya Waalawi anayetawala nchi hii.
Utoto na masomo

Alizaliwa mjini Rabat tarehe 21 Agosti 1963 kama mtoto wa pili na mwana wa kwanza wa mfalme Hassan II na mke wake wa pili Latifa Hammou. Alisoma sheria kwenye chuo kikuu cha Rabat akachukua digrii ya kwanza mwaka 1985. Akaongeza masomo huko Ufaransa na kupokea shahada la daktari tarehe 29 Oktoba 1993 kwenye chuo kikuu cha Nizza kwa utafiti kuhusu „Ushirikiano kati ya Umoja wa Ulaya na nchi za Maghreb".
Siasa mpya

thumb|270px|Mohammed VI wa Moroko akikutana na [[rais wa Marekani George W. Bush huko ofisini mwake katika Nyumba Nyeupe ya Washington DC tarehe 23 Aprili 2002.]]
Mohammed VI ameanza siasa ya mageuzi. Mara baada ya kupokea cheo alihutubia wananchi akaahidi kupambana na rushwa na umaskini, kujenga uchumi wa kisasa na kuimarisha haki za wananchi.

Anapingwa na Waislamu wenye mwelekeo wa kidesturi hasa kwa sababu ya sheria mpya ya familia iliyopanua haki za wakinamama tangu mwaka 2004.
Ndoa yake

Tarehe 21 Machi 2002 alimwoa mtaalamu wa kompyuta Salma Bennani aliyezaa mtoto wa kwanza Mulai Hassan ambaye ni mfalme mteule wa Moroko.

Jamii:Wafalme wa Moroko
Pakistani

250px|left|Ramani ya Pakistan

Pakistani ni nchi ya Asia ya Kusini. Imepakana na Ghuba ya Uarabuni upande wa kusini, Afuganistani na Uajemi upande wa magharibi, Uhindi upande wa mashariki na Uchina kaskazini-mashariki.

Mipaka yake na Uhindi na Uchina haitambuliki kimataifa. Pakistan na Uhindi zote mbili zinadai eneo la Kashmir zikitawala kila moja sehemu za eneo hili.

Jina la Pākistān lina maana ya "nchi ya watu safi" kwa Kiurdu.

Pakistani ina nafasi ya sita kati ya nchi duniani zenye watu wengi.

Ni nchi yenye Waislamu wengi duniani baada ya Indonesia.
Historia

Wakati wa ukoloni

Pakistani ilikuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza hadi 1947.

Mwaka 1857 Wahindi walipinga utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki. Matokeo yake utawala ulishikwa na serikali yenyewe ya Uingereza kama koloni (1858).

Mwisho wa karne ya 19 harakati za Wahindi kutafuta uhuru zilianza upya. Mwaka 1885 chama cha INC (Indian National Congress) kiliundwa na Wahindu na Waislamu pamoja waliodai uhuru.

Mwaka 1906 viongozi Waislamu walitoka katika INC na kuunda "Shirikisho la Waislamu".

Mwaka 1917 Uingereza ulitamka ya kwamba ulitaka kuelekea polepole hali ya kujitawala kwa Wahindi. Viongozi wa wenyeji hawakuridhika na mkasi wa mabadiliko. Chini ya uongozi wa Mahatma Ghandi mwendo wa kupigania uhuru bila mabavu ulipata nguvu. Ghandi alipigania hasa umoja wa Wahindu na Waislamu lakini alipingwa na viongozi wenye itikadi kali wa pande zote mbili.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza walikubali kujiondoa katika Uhindi. Swali kubwa lilikuwa kama nchi itabaki kama nchi moja au kama maeneo ya Waislamu yatajitenga.
Baada ya uhuru

Tarehe 14/15 Agosti 1947 utawala wa Uingereza ulikwisha. Bara Hindi iligawanywa katika nchi mbili za Uhindi na Pakistan. Mgawanyo wa Uhindi ulikuja na vita na kumwaga kwa damu nyingi.

Tarehe 30 Januari 1948 Ghandi mwenyewe aliuawa na Hindu mkali aliyemchukia kwa sababu alitaka usawa wa Waislamu na Wahindu.

Wakati ule ilikuwa nchi moja pamoja na Bangla Desh ya leo, lakini mwaka 1971 hizo pande mbili zilitengana baada ya vita kati yao.
Utawala

Nchi ni shirikisho la majimbo manne ya Punjab, Sindh, Jimbo la mpaka wa kaskazini-magharibi na Baluchistan, mbali ya maeneo matatu.
Watu

Lugha rasmi nchini Pakistan ni Kiurdu na Kiingereza. Lugha nyingine ni zaidi ya 60, lakini ni ndogo, zenye wasemaji wachache; karibu zote ni lugha za Kihindi-Kiulaya (angalia orodha ya lugha za Pakistan). Robo tatu za wakazi wanaelewa Kiurdu.

Asilimia 96.4 za wakazi ni Waislamu, hasa Wasuni. Ndiyo dini rasmi. Wahindu ni 2.14% na Wakristo 1.27%.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Marejeo
Viungo vya nje

* Tovuti rasmi
*
* Pakistan from UCB Libraries GovPubs
*
* Pakistan from the BBC News
* Pakistan at Encyclopædia Britannica
*
* Key Development Forecasts for Pakistan from International Futures
* Population Of Pakistan
* World Bank Pakistan Summary Trade Statistics



Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Jumuiya ya Madola
Pak sarzamin shad bad

Pak sarzamin shad bad (Kiajemi: „Ibarikiwe ardhi iliyo safi“) ni wimbo wa taifa wa Pakistan.

Muziki ulitungwa na Ahmed G. Chagla (1902-1953), maneno na Abul Asar Hafeez Jullundhri. Pak sarzamin shad bad ilikuwa wimbo wa taifa mwaka 1954.

(Wikipedia ya Kiingereza Tarana inataja wimbo la "Quaumi Tarana" kama wimbo rasmi na kuongeza "Pak sarzamin shad bad" kama "wimbo mpya" lakini bila kueleza badiliko lilitokea lini)
Viungo vya nje

* Sauti (Real Player)

Jamii:Wimbo wa Taifa
Jamii:Pakistan
Jamhuri

thumb|400px|Aina za jamhuri duniani *Nyekundu - Serikali ya kiraisi
*Kijani - Serikali ya [[raisi pamoja na athira kubwa ya bunge
*Kijani-kizeituni - Serikali ya kiraisi pamoja na waziri mkuu
*Machungwa - Serikali ya kibunge
*Kahawiya - Jamhuri zinazoruhusu chama kimoja pekee
Mengine: Ufalme au serikali ya kijeshi
Angalizi: Nchi mbalimbali zinazojiita "jamhuri" hutazamiwa na wengine kama udikteta. Ramani inaonyesha hali ya kisheria si hali halisi.
]]

Jamhuri inataja aina za serikali zisizo na mfalme, malkia, sultani au mtemi wowote.

Mara nyingi wananchi humchagua kiongozi wao akiitwa mara nyingi rais. Kuna pia vyeo vingine.

Katika nadharia jamhuri inatakiwa kufuata muundo wa demokrasia. Lakini kuna pia jamhuri pasipo na serikali inayochaguliwa zikifuata kwa mfano muundo wa udikteta au utawala wa kijeshi.

Kinyume chake kuna pia muundo wa ufalme pamoja na demokrasia, kwa mfano Uingereza au Uswidi.


Jamii:Siasa
Jamii:Serikali
Kashmir

thumbnail|right|280px|Moja ya Sehemu ya mji ndani ya jimbo la wa Kashmir
thumb|250px|Kashmir: Utemi wa kihistoria ya Jammu na Kashmir (mstari mwekundu) na mgawanyo kwa maeneo ya [[Uhindi, Pakistan na Uchina.]]
Kashmir (Kihindi: कश्मीर, Kiurdu: کشمیر) ni eneo katika kazkazini ya Bara Hindi kwenye milima ya Himalaya. Eneo hili limegawiwa kati ya Pakistan na Uhindi tangu 1947. Sehemu ndogo katika milima ya juu ya Kazkazini imevamiwa na Uchina tangu 1962.

Fitina ya Kashmir imesababisha tayari vita tatu za 1947, 1965 na 1999 kati ya India na Pakistan. Imekuwa pia chanzo cha ugaidi ndani ya Uhindi.
Jiografia

Kijiografia kiini cha "Kashmir" ni Bonde la Kashmir ambalo ni bonde kubwa la mto Jheam lenye rutba kati ya Himalaya ya Juu na milima ya Pir Panjal. Katika karne ya 19 bonde liliunganishwa na maeno jirani ya Jammu na Ladakh jumla 222,236 km² penye milima na chanzo cha mto Indus (Hindi). Eneo hili liligawiwa 1947.

* Sehemu ya Kihindi ni jimbo la kujitawala ndani ya shirikisho la Uhindi linatumia jina la kihistoria "Jammu na Kashmir". Eneo lake ni km² 101,387 kuna wakazi milioni 10.1.
* Sehemu ya Pakistan inaitwa Asad Kaschmir ("Kashmir Huru"). Eneo lake ni km² 83.888 kuna wakazi milioni 1.3.
* Sehemu ya kichina ni Aksai Chin. Eneo hili ni jangwa baridi la chumvi lenye km² 38,000 kwenye kimo cha m 5000. Wakazi ni wachache sana.
Historia

Hadi 1947 sehemu zote za Kashmir zilikuwa eneo la dola la maharaja wa "Jammu na Kashmir". Alitawala chini ya ulinzi wa Uingereza.

Mwaka 1947 Uhindi wa Kiingereza iligawanywa kuwa madola mawili mapya ya Pakistan na Uhindi. Sheria ya Uingereza ilisema ya kwamba maeneo penye Waislamu wengi wangekuwa upande wa Pakistan na maeneo penye Wahindu wengi upande wa Uhindi. Madola ya kitemi chini ya ulinzi wa Uingereza yalitakiwa kujiunga na upande mmoja.

Maharaja Hari Singh wa Jammu na Kashmir alijaribu kutetea uhuru wa utemi wake bila kujiunga na upande wowote. Lakini Pakistan ilichochea upinzani ikadai ya kwamba eneo hili lenye Waislamu kiasi cha 70% ya wakazi ilipaswa kuwa sehemu ya Pakistan. Aliposhambuliwa na wanamgambo Waislamu waliosaidiwa na kungozwa na jeshi la Pakistan maharaja alitangaza kujiunga na shirikisho la Uhindi akaomba msaada wa kijeshi. Vita ilipiganiwa kati ya Oktoba 1947 hadi mwisho wa mwaka 1948. Tokeo lake lilikuwa mgawanyiko wa Kashmir kwenye mstari wa mapigano.


Jamii:Uhindi
Jamii:Pakistan
Bara Hindi

thumb|350px|Bara Hindi inavyoonekana kutoka angani.
Bara Hindi (Kiing. Indian subcontinent) ni eneo kubwa la Asia kusini kwa milima ya Himalaya lenye kilomita za mraba milioni 4.5. Eneo hili huitwa pia mara nyingi "Asia ya Kusini".

Inaingia ndani ya bahari Hindi kama rasi kubwa sana lenye umbo la pembetatu.
Nchi za Bara Hindi

Nchi zifuatazo ni sehemu za Bara Hindi:
* India
* Pakistan
* Bangladesh
* Nepal
* Bhutan

Pia kuna nchi zifuatazo katika visiwa vya jirani:
* Maldivi
* Sri Lanka
Jiografia

Kijiografia kuna sehemu tatu:
* maeneo ya Himalaya (kaskazini mwa Uhindi na mwa Pakistan, Nepal, Bhutan)
* rasi ya Uhindi
* maeneo ya visiwa vya Bahari Hindi (Sri Lanka, Maldivi)

Kijiolojia Bara Hindi si sehemu ya Asia. Inakaa juu ya Bamba la Uhindi ambalo ni bamba la gandunia lililokuwa kama kisiwa kikubwa ndani ya Bahari Hindi hadi kujisukuma dhidi ya Bamba la Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita. Mshtuko wa mgongano huu ulisababisha kukunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa nyororo za milima ya Himalaya ambayo inazidi kurefuka kidogokidogo kila mwaka.


Jamii:Bara
Jamii:Asia
Jamii:Rasi za Asia
Bamba la Uhindi

thumb|300px|Bamba la gandunia la Uhindi katika mazingira yake
Bamba la Uhindi ni bamba dogo katika ganda la dunia. Bara Hindi yenye nchi za Uhindi, Pakistan, Bangla Desh, Nepal pamoja na nchi visiwa za Sri Lanka na Maledivi iko juu ya bamba hilo.
Mipaka na mabamba jirani

Bamba la Uhindi limepakana na bamba la Ulaya-Asia, Bamba la Australia, Bamba la Afrika na bamba la Uarabuni.

Lilisogea chini ya bamba la Ulaya-Asia takriban miaka milioni 10 iliyopita na kusababisha kujikunja kwa ganda la dunia na kutokea kwa milima ya Himalaya na Karakoram.

Bamba la Uhindi limepimwa kuwa na mwendo wa kuelekea kaskazini wa sentimita 5 kwa mwaka. Linaendelea kusogea chini ya bamba la Ulaya-Asia na kulikunja zaidi.

Chini ya Bahari Hindi linakutana na Bamba la Afrika kwenye mgongo kati wa Bahari Hindi.
Matetemeko ya Ardhi

Mwendo huo na msuguano kati ya mabamba husababisha mishtuko inayojitokeza kama tetemeko la ardhi. Kati ya matetemeko makubwa kulikuwa na:
Tetemeko chini ya Bahari Hindi ya Krismasi 2004

Tarehe 26 Desemba 2004 lilitokea tetemeko kubwa la ardhi chini ya Bahari Hindi kwenye mstari ambako bamba la Uhindi linasogea chini ya bamba dogo la Burma. Siku ile km 1,200 za pembizo la bamba la Uhindi zilisogea mbele katika muda wa dakika chache kwa urefu wa takriban m 15 chini ya bamba la Burma. Bamba la juu lilisukumwa na kupaa juu takriban mita 30. Mshtuko huo ulianzisha wimbi kubwa chini ya bahari lililotokea juu kwa umbo la tsunami lililoua takriban watu 275,000.
Tetemeko la Kashmir 2005

Tarehe 8 Oktoba 2005 mwendo wa bamba la Uhindi chini ya Himalaya ulisababisha tetemeko la ardhi lililoua takriban watu 60,000 na kuharibu nyumba za watu milioni 2.5. Kitovu cha mshtuko kilikuwako karibu na Muzaffarabad katika eneo la Azad Kashmir upande wa Pakistani wa Kashmir.
Viungo vya Nje

* The collision of India and Asia (90 mya — present), by Christopher R. Scotese, from the Paleomap Project. Retrieved 28 Desemba 2004.
* Magnitude 9.0 off W coast of northern Sumatra Sunday, December 26, 2004 at 00:58:49 UTC: Preliminary earthquake report , from the U.S. Geological Survey. Retrieved 28 Desemba 2004.

Jamii:Jiografia
Jamii:Gandunia
Jamii:Asia
Jamii:Bahari ya Hindi
Bamba la Afrika

Bamba la Afrika ni kati ya mabamba makubwa ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya bara la Afrika na chini ya sehemu za bahari zinazopakana nalo yaani tako la bara.

Bamba hilo limepakana na bamba la Ulaya-Asia, bamba la Uarabuni, bamba la Uhindi, bamba la Australia, bamba la Antaktika na bamba la Amerika ya Kaskazini. Inawezekana ya kwamba limepakana na mabamba madogo mengine yasiyojulikana bado.

Bamba la Afrika lina mwendo wa kuelekea kaskazini unaopimwa kuwa sm 2.15 kwa mwaka. Kwa mkasi huo bara la Afrika litagusana na Hispania ya Kusini baada ya miaka 650,000 na kufunga mlango wa bahari wa Gibraltar na hivyo kuifanya Mediteranea kuwa ziwa.

Bamba la Afrika lenyewe liko katika mwendo wa kupasuka kwenye mstari wa ufa la Afrika ya Mashariki kutoka Eritrea kupitia Ethiopia, Kenya, Tanzania, Malawi na mwishowe katika Msumbiji. Sehemu hizo mbili za bamba la Afrika huitwa na wataalamu bamba la Afrika ya Kinubia na la Afrika ya kisomalia.
Marejeo
Tajikistan

thumb|left|300px|Ramani ya Tajikistan
Tajikistan ni nchi ndogo ya Asia ya Kati ambayo haina pwani kwenye bahari yoyote.
Imepakana na Uchina, Afghanistan, Uzbekistan na Kyrgyzstan. Idadi ya wakazi ni milioni 9.3 katika eneo la km² 143,100.
Jiografia

Sehemu kubwa ya nchi ni milima ya Pamir yenye kimo kati ya mita 3600 na 4400.
Historia

Kihistoria maeneo ya Tajikistan yalitawaliwa na madola mbalimbali, hasa na Uajemi.

Uislamu ulifika huko mnamo mwaka 800 BK.

Mwaka 1868 Tajikistan ilivamiwa na Urusi na kuwa sehemu ya Dola la Urusi, halafu sehemu ya Umoja wa Kisovyet baada ya mapinduzi ya 1917. Tangu mwaka 1929 iliitwa Jamhuri ya Kisovyet ya Kisoshalisti ya Tajikistan.
thumb|left|Dushanbeː kituo cha reli.
Baada ya kuporomoka kwa Umoja wa Kisoviet, Tajikistan ilipata uhuru wake mwaka 1991.

Kati ya mwaka 1992 hadi 1997 kulikuwa na vita ya wenyewe kwa wenyewe ambayo ilisababisha Warusi wengi kuondoka na ilikwisha kwa kuunda serikali ya umoja wa kitaifa.

Baada ya mashambulio ya kigaidi ya tarehe 11 Septemba 2001 jeshi la Marekani lilipata nafasi ya kutumia vituo vya kijeshi kwa ajili ya vita katika Afghanistan.
Watu

Wakazi wengi ni Watajiki na kuongea Kitajiki (84.2%), lugha ambayo inahusiana na Kiajemi. Ndiyo lugha rasmi na ya kawaida. Kabila linalofuata kwa ukubwa ni Wauzbeki (13.9%). Angalia pia orodha ya lugha za Tajikistan.

Wananchi wengi ni Waislamu (96.7%), hasa Wasuni, na ndiyo dini rasmi tangu mwaka 2009; Washia ni 3%. Wakristo ni 1.6%, hasa Waorthodoksi na Waprotestanti.
Tazama pia

* Orodha ya nchi kufuatana na wakazi
Viungo vya nje

* Tajikistan at UCB Libraries GovPubs
*
*
* Tajikistan profile from the BBC News
*
* Key Development Forecasts for Tajikistan from International Futures



Jamii:Nchi za Asia
Jamii:Nchi za Asia ya Kati
Bendera ya Tajikistan

thumb|250px|right|Bendera ya Tajikistan
thumb|Bendera ya Jamhuri ya Kisoviet ya Tajikistan ndani ya Umoja wa Kisoviet 1953 - 1991

Bendera ya Tajikistan imepatikana tangu mwaka 1992 yaani mwaka mmoja baada ya uhuru wa Tajikistan.
Ina milia mitatu ya nyekundu, nyeupe na kijani. Mlia mweupe ni pana kuliko milia mingine. Katikati kuna alama ya rangi dhahabu ya taji lenye nyota saba.

Rangi za bendera ni sawa na rangi za bendera ya Uajemi. Utamaduni na lugha za nchi hizi mbili ni karibu sana.

Tajikistan
Jamii:Tajikistan
Bamba la Uarabuni

thumb|350px|Bamba la Uarabuni (njano) kati ya mabamba gandunia ya dunia yetu.
Bamba la Uarabuni ni kati ya mabamba madogo ya gandunia ya dunia yetu. Lipo chini ya rasi ya Uarabuni hadi Uturuki na tako la bara.

Bamba hilo limepakana na
*Bamba la Afrika
*Bamba la Ulaya-Asia
*Bamba la Uhindi

Bamba la Uarabuni lilikuwa sehemu ya bamba la Afrika hadi kuachana nalo takriban miaka milioni 30 iliyopita. Lina mwendo wa polepole kuelekea Uturuki - Ulaya.

Jamii:Jiografia
Jamii:Gandunia
Jamii:Asia
1740

Makala hii inahusu mwaka 1740 BK (Baada ya Kristo).
Matukio

*17 Agosti - Uchaguzi wa Papa Benedikto XIV
Waliozaliwa

*14 Agosti - Papa Pius VII
*23 Septemba - Go-Sakuramachi, Mfalme Mkuu wa 117 wa Japani (1762-1771)
Waliofariki

*6 Februari - Papa Klementi XII
* 19 Mei - Mtakatifu Teofilo wa Corte, mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo kutoka Italia
*20 Oktoba - Kaisari Karoli VI wa Ujerumani


Jamii:Karne ya 18
Chansela (elimu)

thumb|Chansela


Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Chansela (maana)
Chansela (kutoka neno la Kiingereza: Chancellor) ni kiongozi wa chuo kikuu.

Matumizi ya cheo hiki katika Kiswahili na lugha nyingine yanatokana na mapokeo ya Uingereza yaliyoenea kupitia makoloni yake na kuendelea katika idadi ya nchi huru. Vinginevyo mkuu wa chuo kikuu mara nyingi huitwa "rais wa chuo".

Vyuo vingi katika Jumuiya ya Madola huwa na chansela ambaye si mtendaji mkuu. Katika hali hiyo, mtendaji mkuu huwa ni makamu wake.


Jamii:Cheo
Jamii:Elimu
333 KK

Makala hii inahusu mwaka 333 KK (Kabla ya Kristo).
Matukio
Ugiriki wa Kale / Uajemi

* Aleksander Mkuu anaendelea na vita katika Anatolia dhidi ya Uajemi. Anafungua fundo la Gordion kwa kuikata.
* Novemba - Mapigano ya Issos, Aleksander anashinda jeshi la Mfalme Mkuu Darius III wa Uajemi. Mfalme anakimbia lakini mke na watoto wake wanakamatwa na Wagiriki.
Roma ya Kale

* Publius Cornelius Rufinus anachaguliwa kuwa dikteta wa jamhuri ya Roma.
Waliozaliwa

* Zenon wa Kition ni mwanafalsafa Mgiriki na mwanzisilishaji wa falsafa ya stoa († 264 KK)
Waliofariki

* Memnon wa Rhodos aliyekuwa jemadari Mgiriki wa kukudoshwa