JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कसबा पेठ (पुणे)

कसबा पेठ, पुणे हा भारताच्या पुणे शहरातील एक प्राचीन भाग आहे. हा पुणे शहराचा केंद्रबिंदू आहे. त्यामुळे या भागात भरपूर वाडे दिसून येतात.

कसबा पेठ हा पुणे, भारतातील सर्वात जुना निवासी भाग, "पेठ" (परिसर) आहे. हे ऐतिहासिक शनिवार वाडा राजवाडा-किल्ल्याला लागून आहे. कसबा पेठ ही पाचव्या शतकात कधीतरी स्थापन झालेली पहिली पेठ होती आणि पुण्यातील सर्वात जुनी पेठ आहे. त्याला "पुणे शहराचे हृदय" असे म्हणतात. पुण्याच्या इतिहासात हे शहर एकेकाळी ‘कसबे पुणे’ म्हणून ओळखले जात असे.
इतिहास

एकेकाळी पुणे शहर पूर्वी कसबा पेठेपुरते मर्यादित होते. त्यावेळी ते कसबे पुणे या नावाने ओळखले जाई. शिवाजी महाराजांच्या कारकिर्दीत त्याचा विस्तार झाला. आदिलशाही मध्ये कसबे पुणे हे दुर्लक्षित गाव होते. सर्वत्र रोगराई आणि घाण पसरलेली होती. आदिलशहाने शिवाजीचे वडील शहाजी भोसले यांना पुणे मुलुखाची जहागिरी दिली.१६४२ला आई जिजाबाई या बाल शिवाजीस घेऊन पुण्यात आल्या. त्यावेळी त्यांनी पुण्याची झालेली दुरवस्था पाहून कसबे पुण्याचे रूप पालटवून टाकण्याचे ठरविले. या कार्यावर लोकांचा विश्वास बसावा आणि या कामासाठी त्यांचे सहकार्य मिळावे यासाठी शिवाजी महाराजांकरवी जिजाबाईने कसब्यात सोन्याचा नांगर फिरवून कसबे पुणे पुन्हा भरभराटीला आणले. शिवाजीचे महाराजांचे बालपण त्यांची आई जिजाबाई यांच्या समवेत कसबे पुण्यातील लाल महाल येथे गेले. कसबा पेठेचे रूप पालटण्यास दादोजी कोडदेव यांचा सक्रिय सहभाग होता.
कसबा पेठेतील उल्लेखनीय स्थळे

* कसबा गणपती मंदिर : हे पुण्याचे ग्रामदैवत आहे.
* कुंभारवाडा
* गावकोस मारुती मंदिर
* झांबरे चावडी
* तांबट आळी
* त्वष्टा कासार देवी मंदिर : ही देवी कासार समाजाची कुलदेवी समजली जाते..
* त्र्यंबकेश्वर मंदिर
* पुण्येश्वर मारुती मंदिर
* शिंपी आळी
* शेख सल्ला याचा दरगा
* साततोटी हौद


वर्ग:पुण्यातील पेठा
आघारकर संशोधन संस्था

इवलेसे
पुण्यातील आघारकर संशोधन संस्था ही भारत सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या अखत्यारीतील अनुदानित स्वायत्त संस्था असून ती पुणे विद्यापीठ व ,महात्मा फुले राहुरी कृषी विद्यापीठाशी संलग्न असून त्यांचे जीवशास्त्राशी संबंधीत पदव्युत्तर व पीएच.डी.चे अभ्यासक्रम राबवते. त्या शिवाय ही संस्था भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याने जैवविज्ञानाशी संबधित संशोधन प्रकल्प हाती घेते.

आघारकर संशोधन संस्थेची- Agharkar Research Institute (ARI)-स्थापना १९४६ मध्ये महाराष्ट्र ॲसोसिएशन फॉर कल्टिव्हेशन ऑफ सायन्सेस (MACS) नावाने झाली. ज्येष्ठ वनस्पती तज्ज्ञ डॉ शंकर पुरुषोत्तम आघारकर यांनी या संस्थेची स्थापना केली. १९९२ मध्ये संस्थेला त्यांचे नाव देण्यात आले.
बाह्य दुवे

*आघारकर संशोधन संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:पुणे
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
फ्लोरिडा

फ्लोरिडा () हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या आग्नेय टोकापाशी वसलेले फ्लोरिडा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील २२वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने चौथ्या (कॅलिफोर्निया, टेक्सास व न्यू यॉर्क राज्यांच्या खालोखाल) क्रमांकाचे राज्य आहे.

फ्लोरिडाच्या पश्चिमेला मेक्सिकोचे आखात, पूर्वेला अटलांटिक महासागर तर उत्तरेला जॉर्जिया व अलाबामा ही राज्ये आहेत. फ्लोरिडाचा राज्याचा बराचसा भूभाग मेक्सिकोचे आखात व अटलांटिक महासागर ह्यंमधील द्वीपकल्पावर वसला आहे ज्यामुळे फ्लोरिडाला २,१७० किमी लांबीचा समुद्रकिनारा लाभला आहे. फ्लोरिडाच्या वायव्य भागात पूर्व-पश्चिम धावणारा एक चिंचोळा पट्टा आहे ज्याला स्थानिक भाषेमध्ये फ्लोरिडा पॅनहॅंडल असे संबोधतात. फ्लोरिडाच्या दक्षिणेला सुमारे ४,५०० लहान-मोठ्या बेटांचा (कीज) एक द्वीपसमूह असून की वेस्ट हे सर्वात पश्चिमेकडील बेट आहे. टॅलाहासी ही फ्लोरिडाची राजधानी, जॅक्सनव्हिल हे सर्वात मोठे शहर तर मायामी-फोर्ट लॉडरडेल, टँपा, सेंट पीटर्सबर्ग, ओरलॅंडो ही येथील इतर मोठी शहरे आहेत.

फ्लोरिडा हे अमेरिकेमधील अतिप्रगत राज्यांपैकी एक आहे. वर्षातील बाराही महिने सूर्यप्रकाशाचे दिवस, सौम्य हवामान, रम्य समुद्रकिनारे इत्यादी कारणांमुळे फ्लोरिडा हे अमेरिकेतील सर्वात लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे. तसेच येथे अमेरिकेमधील व जगभरातील अनेक धनाढ्य उद्योगपती, सिनेकलाकार व खेळाडूंचे वास्तव्य आहे. येथील अंदाजे २ कोटी लोकसंख्येच्या २२ टक्के लोक लॅटिन अमेरिकन वंशाचे आहेत व १८ टक्के लोक केवळ स्पॅनिश भाषा बोलतात.

देशातील चौथ्या क्रमांकावर असलेली फ्लोरिडाची अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर पर्यटनावर अवलंबून आहे. कृषी हा येथील दुसऱ्या क्रमांकाचा उद्योग असून अमेरिकेमधील ७४ टक्के संत्र्यांचे उत्पादन फ्लोरिडामध्ये होते.
गॅलरी


चित्र:STS-60 Launch.jpg|ओरलॅंडोजवळिल नासाचे केनेडी स्पेस सेंटर.
चित्र:Royal Poinciana.jpg|पूर्ण बहार आलेले दक्षिण फ्लोरिडामधील गुलमोहराचे झाड.
चित्र:National-Atlas-Florida-major-road-map.gif|फ्लोरिडामधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग.
चित्र:Tallahassee Old and New Capitols 3.jpg|फ्लोरिडा राज्य संसद भवन.
चित्र:2004 FL Proof.png|फ्लोरिडाचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

संदर्भ
बाह्य दुवे

*[www.myflorida.com अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ]
*पर्यटन


वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
आयडाहो

आयडाहो () हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या वायव्य भागात वसलेले व कॅनडा देशासोबत सीमा असणारे आयडाहो क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील १४वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने ३९व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

अत्यंत तुरळक लोकवस्ती असणाऱ्या आयडाहोच्या उत्तरेला कॅनडाचा ब्रिटिश कोलंबिया हा प्रांत, पूर्वेला मोंटाना व वायोमिंग, पश्चिमेला वॉशिंग्टन व ओरेगॉन, तर दक्षिणेला नेव्हाडा व युटा ही राज्ये आहेत. बॉइझी ही आयडाहोची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
गॅलरी


चित्र:Redfish lake.JPG|रेडफिश सरोवर.
चित्र:Shoshone falls.jpg|दक्षिण आयडाहोमधील शोशोन धबधबा.
चित्र:National-atlas-idaho.PNG|आयडाहोमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग.
चित्र:Boise-State-Capitol0601.jpg|१९०५ साली बांधलेले आयडाहो राज्य संसद भवन
चित्|आयडाहोचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे

बाह्य दुवे

*अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
*पर्यटन


वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
यष्टिचीत

क्रिकेटच्या खेळात यष्टिचीत(stumped-out) हा फलंदाज बाद होण्याचा एक प्रकार आहे.

यष्टिचीत होण्यासाठी खालील गोष्टींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे -

* टाकलेला चेंडू नो-बॉल असता कामा नये. वाईड चेंडू चालतो.
* खेळत असलेला फलंदाज धाव काढण्याचा प्रयत्‍न सोडून अन्य कारणास्तव आपली क्रीझ सोडून पुढे गेलेला असला पाहिजे.
* चेंडू बॅटला न लागता यष्टिरक्षकाकडे गेला पाहिजे.
* फलंदाज धाव काढण्याच्या प्रयत्नात असता कामा नये. असे असल्यास फलंदाज धावचीत समजला जाईल.
* यष्टिरक्षकाने चेंडू यष्टीवर फेकून मारून अथवा चेंडू हातात ठेवून आपल्या त्याच हाताने यष्टी मोडली पाहिजे.
* या क्षणी फलंदाज क्रीझच्या बाहेर पाहिजे.

यष्टिचीत झालेल्या फलंदाजाबद्दल गोलंदाजाला व यष्टिरक्षकाला श्रेय देण्यात येते.

वर्ग:क्रिकेट
नेब्रास्का

नेब्रास्का (; पर्यायी उच्चारः नेब्रॅस्का) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या उत्तर-मध्य भागात वसलेले नेब्रास्का हे एक कृषीप्रधान राज्य असून येथे मोठ्या प्रमाणावर मक्याची शेती होते. नेब्रास्का हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील १६वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने ३८व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

नेब्रास्काच्या उत्तरेला साउथ डकोटा, नैऋत्येला कॉलोराडो, पश्चिमेला वायोमिंग, दक्षिणेला कॅन्सस, आग्नेयेला मिसूरी तर पूर्वेला आयोवा ही राज्ये आहेत. लिंकन ही नेब्रास्काची राजधानी तर ओमाहा हे सर्वात मोठे शहर आहे.
शहरे

*ओमाहा - ४,०८,९५८
*लिंकन - २,५८,३७९
*बेलेव्ह्यू - ५०,१३७
गॅलरी


चित्र:Skyline of the Downtown Omaha, Nebraska from Heartland of America Park.jpg|ओमाहा.
चित्र:National-atlas-nebraska.PNG|नेब्रास्कामधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग
चित्र:USA ne lincoln capitol.jpg|नेब्रास्का राज्य विधान भवन
चित्|नेब्रास्काचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे

बाह्य दुवे

*अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
*पर्यटन


वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
रियो ग्रांदे

right|thumb|300 px|उगमापासून मुखापर्यंत रियो ग्रांदेचा मार्ग
रियो ग्रांदे (व ) ही उत्तर अमेरिका खंडातील एक प्रमुख नदी आहे. ही नदी कॉलोराडो राज्यातील रॉकी पर्वतरांगेत उगम पावते. तेथून आग्नेयेकडे ३,०५१ किमी लांब वाहत जाउन ती मेक्सिकोचे आखात ह्या अटलांटिक महासागराच्या उपसमुद्राला मिळते. अमेरिकेच्या कॉलोराडो, न्यू मेक्सिको व टेक्सास ह्या राज्यांमधून वाहणारी ही नदी अमेरिका व मेक्सिको राज्याची आंतरराष्ट्रीय सीमा ठरवण्यासाठी वापरली गेली आहे. रियो ग्रांदेच्या उत्तरेस टेक्सास राज्य तर दक्षिणेस मेक्सिकोची चिवावा, कोआविला, नुएव्हो लेओन व तामौलिपास ही चार राज्ये स्थित आहेत.

ह्या नदीचे पाणी शेती व मानवी वापरासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरले जात असल्यामुळे केवळ २० टक्के पाणी समुद्रापर्यंत पोचते.
मोठी शहरे

* आल्बुकर्की
* लास क्रूसेस
* एल पॅसो
* सिउदाद हुआरेझ
* लारेडो
* ब्राउन्सव्हिल
* रेनोसा


वर्ग:कॉलोराडोमधील नद्या
वर्ग:न्यू मेक्सिकोमधील नद्या
वर्ग:टेक्सासमधील नद्या
वर्ग:मेक्सिकोमधील नद्या
फुलराणी (चित्रपट)

फुलराणी: अविस्मरणीय प्रेम कहाणी हा २०२३ चा भारतीय मराठी-भाषेतील रोमँटिक चित्रपट आहे जो विश्वास जोशी यांनी सह-लिखित आणि दिग्दर्शित केला आहे आणि फिनक्राफ्ट मीडिया, अमृता फिल्म्स आणि थर्ड एस एंटरटेनमेंट द्वारे निर्मित आहे. वायाकॉम१८ स्टुडिओ द्वारे वितरित या चित्रपटात सुबोध भावे आणि प्रियदर्शनी इंदलकर यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट १९६४ च्या अमेरिकन म्युझिकल कॉमेडी ड्रामा माय फेअर लेडीचा रिमेक आहे, जो स्वतः १९१३ च्या पिग्मॅलियन नाटकाचे रूपांतर आहे. हे २२ मार्च २०२३ रोजी थिएटरमध्ये प्रदर्शित झाला होता.
कलाकार

* सुबोध भावे
* प्रियदर्शिनी इंदलकर
* मिलिंद शिंदे
* विक्रम गोखले
* गौरव घाटणेकर
* सुशांत शेलार
संदर्भ

वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मराठी चित्रपट
शुभमंगल सावधान (चित्रपट)

शुभमंगल सावधान


निर्मिती वर्ष
२००६


निर्मिती
सत्यजीत श्रीराम कुलकर्णी


दिग्दर्शक
महेश कोठारे


कथा लेखक
शेखर ढवळीकर


पटकथाकार
शेखर ढवळीकर


संवाद लेखक
शेखर ढवळीकर


संकलन
संजय दाबक


छायांकन
श्याम चव्हाण


गीतकार
प्रवीण दवणे


संगीत
अनिल मोहिले


ध्वनी दिग्दर्शक
अनिल निकम


पार्श्वगायन
लता मंगेशकर, कुणाल गांजावाला, डॉ. नेहा राजपाल, स्वरूप आनंद, त्यागराज खाडिलकर


नृत्यदिग्दर्शन
उमेश जाधव


वेशभूषा
निलिमा कोठारे, निता खांडके


रंगभूषा
महादेव दळवी


प्रमुख अभिनेते
अशोक सराफ, रीमा लागू, निर्मिती सावंत, विजय चव्हाण, मकरंद अनासपुरे

कलाकार

*अशोक सराफ = प्रतापराव तुपे
*रीमा लागू = कोमल मुळगांवकर
*निर्मिती सावंत = नाजुका
*विजय चव्हाण = जयंत मुळगांवकर
*मकरंद अनासपुरे = कौतिकराव ढाले पाटील
*निरंजन = यश
*उमिला कानेटकर = सुप्रिया
*स्वाती चिटणीस = माला
पार्श्वभूमी
कथानक
उल्लेखनीय

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*ओठ ओलावले
*विठ्ठला विठ्ठला आले तुझ्या दारी

वर्ग:इ.स. २००६ मधील मराठी चित्रपट
सर ज.जी. कलामहाविद्यालय

सर ज.जी. कलामहाविद्यालय तथा सर जमशेटजी जीजीभॉय स्कूल ऑफ आर्ट (लघुरूप: जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट) ही भारतातील एक अग्रगण्य कलाशिक्षणसंस्था आहे. जमशेटजी जीजीभॉय (१७८३ - १८५९) यांच्या एक लाख रुपयांच्या देणगीमधून १८५७च्या मार्च महिन्यात मुंबईत ‘सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्ट अँड इंडस्ट्री’ ही संस्था नाना शंकरशेट यांनी दिलेल्या जमिनीवर स्थापन झाली. जमशेटजी जीजीभॉय यांच्या देणगीनिधीचा संस्थेच्या स्थापनेमध्ये मोठा वाटा असल्याने त्यांच्या स्मरणार्थ संस्थेचे नाव त्यांच्या नावावरून ठेवण्यात आले. मात्र ब्रिटिशांनी या संस्थेच्या नावातले ‘अँड इंडस्ट्री’ हे शब्द हटवले.

इवलेसे|सर ज. जी. कलामहाविद्यालय, मुंबई
१९८१ सालापासून ही संस्था मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न आहे.
बाह्य दुवे

*
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:भारतातील कलाशिक्षणसंस्था
वर्ग:मुंबई विद्यापीठ
वाझ्गेन सर्ग्स्यान

250 px|इवलेसे|
वाझ्गेन सर्गस्यान (आर्मेनियन: Վազգեն Սարգսյան; ५ मार्च १९५९, अरारात, आर्मेनियन सोसाग, सोव्हिएत संघ - २७ ऑक्टोबर १९९९, येरेव्हान, आर्मेनिया) हा एक आर्मेनियन लष्करी अधिकारी, देशाचा पहिला संरक्षणमंत्री व १९९९ साली अल्प काळाकरिता आर्मेनियाचा पंतप्रधान होता.

१९८८ ते १९९४ दरम्यान चाललेल्या नागोर्नो-काराबाख युद्धामध्ये सर्गस्यानने मोठी भूमिका निभावली होती. युद्ध संपल्यानंतर त्याने आर्मेनियन लष्कराची सुत्रे हाती घेतली व तो देशातील एक सामर्थ्यशाली नेता बनला. ऑक्टोबर १९९९ मध्ये पंतप्रधानपदावर असताना त्याची काही माथेफिरूंनी गोळ्या घालून हत्या केली.


वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:आर्मेनियाचे पंतप्रधान
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंतानास मर्किस

इवलेसे|
अंतानास मर्किस (लिथुएनियन: Antanas Merkys; २० जानेवारी १८८७, रशियन साम्राज्य - ५ मार्च १९५५, व्लादिमिर ओब्लास्त, सोव्हिएत संघ) हा नोव्हेंबर १९३९ ते जून १९४० दरम्यान अल्पकाळाकरिता स्वतंत्र लिथुएनिया देशाचा पंतप्रधान होता. १९४० साली सोव्हिएत संघाने बाल्टिक देश बळकावल्यानंतर मार्किसची सत्ता संपुष्टात आली.


वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील मृत्यू
वर्ग:लिथुएनियाचे पंतप्रधान
वर्ग:लिथुएनियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चिपळी

’चिपळी’ हे हातातील बोटांमघ्ये धरून वाजवयाचे एक छोटेखानी वाद्य आहे, जे लाकूड आणि धातूंच्या पातळ झांजा पासून बनविले जाते आणि ते घनवाद्ये ह्या वर्गात मोडले जाते. काही पौराणिक सिनेमा-नाटकांमध्ये श्रीनारद मुनी, ’नारायण, नारायण’ म्हणत डाव्या हाताने हीच ’चिपळी’ वाजवताना दाखवतात. महाराष्ट्रातील संतांनी समाज प्रबोधन आणि हरीभक्तीचा प्रसार आपल्या अभंग, कीर्तन ह्या द्वारे केला, त्यातील संगीताचा एक भाग म्हणजेच त्या कीर्तनकारांच्या हातातील ’चिपळया’.

चिपळीचे मुख्यत: दोन भाग असतात, एक भाग जो साधारणत: जाडा असतो तो अंगठयामध्ये घालतात आणि दुसरा, उरलेल्या चार बोटांनी धरतात आणि दोन्ही भागांचे एकमेकांवर आघात केल्यावर त्यातील पातळ झांजांमुळे एक मधुर नाद उत्पन्न होतो. बहुदा ह्यामुळेच कीर्तनकार ’चिपळी’चा वापर आपल्या भजन-कीर्तनात करत असावेत.


वर्ग:वाद्ये
वर्ग:घनवाद्ये
शौकत अझीझ

thumb|right|250px|इ.स. २००७ च्या जागतिक आर्थिक मंचावर सहभागी
शौकत अझीझ (उर्दू: شوکت عزیز ; रोमन लिपी: Shaukat Aziz) (६ मार्च, इ.स. १९४९ ; कराची, तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तान - हयात) हे पाकिस्तानी अर्थशास्त्रज्ञ व राजकारणी आहे. यांनी जनरल परवेझ मुशर्रफ यांच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त लष्करी राजवटीत २० मे, इ.स. २००४ ते १५ नोव्हेंबर, इ.स. २००७ या कालखंडात पाकिस्तानाचा १५वे पंतप्रधान म्हणून सूत्रे सांभाळली. यांनी आपल्या पंतप्रधानपदाच्या कारकिर्दीत देशाच्या अर्थव्यवस्थेची विस्कटलेली घडी बसवण्यासाठी प्रयत्न केले व त्यात त्यांना काही अंशी यशही आले. पंतप्रधानपदाचा कार्यकाळ संपल्यानंतर हे लंडन, युनायटेड किंग्डम येथे स्थायिक झाला असून मिलेनियम अँड कॉप्थॉर्न पीएलसी या कंपनीच्या मंडळावर काम करत आहे.

राजकारणात प्रवेशण्याअगोदर अझीझ अमेरिकेत सिटीबँक समूहात वरिष्ठपदावर काम करत होते. परवेझ मुशर्रफ याच्या आमंत्रणावरून अमेरिकेतून पाकिस्तानात परतून नोव्हेंबर, इ.स. १९९९मध्ये याने पाकिस्तानाच्या अर्थमंत्रिपदाची सूत्रे हाती घेतली. ६ जून, इ.स. २००४ रोजी तत्कालीन पंतप्रधान झफरुल्लाखान जमाली याने पदाचा राजीनामा दिल्यामुळे पाकिस्तान मुस्लिम लीग (क्यू) या राजकीय आघाडीने शौकत अझीझ याचे नाव पंतप्रधानपदाच्या उमेदवारीसाठी पुढे केले. २८ ऑगस्ट, इ.स. २००४ रोजी त्याने पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली व १५ नोव्हेंबर, इ.स. २००७ रोजी मुदत संपेपर्यंत पदाची धुरा वाहिली. कार्यकाळाची मुदत पूर्ण केलेला तो पहिला पाकिस्तानी पंतप्रधान ठरला.


वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
राग मारवा

राग मारवा हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक राग आहे.
मारवा रागः थाट आणि इतर वैशिष्ट्ये

जातिः षाढव - षाढव

थाटः मारवा

वादी स्वरः रिषभ

संवादी स्वरः धैवत

गायन समयःचौथा प्रहर

विश्रांती स्थानः सा; रे१; ध; - ध; रे१; सा;

मुख्य अंगः सा ; ,नि ,ध सा ,नि रे१ ; रे१ ग म् ध ; ध म् ग रे१ ; ,नि ,ध रे१ सा ;

आरोह - अवरोहः सा ,ध ,नि रे१ ग म् धनी सा' - सा'नी ध म् ग रे१ सा ; ,नि ,ध सा ,नि रे१ सा ;

राग मारवा हा अतिशय मधूर स्वरांचा राग आहे. याच्या सादरीकरणात रिषभ आणि धैवत या स्वरांवर ठहराव घेतला जातो, ज्यातून राग मारवा स्पष्ट होतो. या रागाचं विस्तार-क्षेत्र तसं मर्यादित आहे आणि सहसा मध्यसप्तकात या रागाच्या सादरीकरणाची मांडणी केली जाते. या रागातून वैराग्याची भावना उत्पन्न होते.

अशाच जातकुळीतला आणखी एक राग म्हणजे "राग पुरिया". मारवा ऐकत असताना अनेकदा राग पुरिया ऐकतोय असा संभ्रम निर्माण होऊ शकतो. पण बारकाईने ऐकल्यास चटकन लक्षात येईल की पुरिया रागामध्ये गंधार आणि निषाद या स्वरांवर अधिक ठहराव घेतला जातो आणि मारवाचे वादी - संवादी स्वर रिषभ आणि धैवत हे आहेत.
मारवा रागाची लक्षण स्वरावली

सा

नि ,ध ,नि रे१

ग म् ध ; म् ग रे१

नि ,ध रे१ सा

म् ध

धनी रे१'नी ध

म् ध

म् ग रे१

ग रे१ ,नि ,ध रे१ सा

वर्ग:हिंदुस्तानी राग
राग मल्हार

राग मल्हार हा भारतीय अभिजात शास्त्रीय संगीतातील एक लोकप्रिय राग आहे.

मेघ राग आणि मल्हार राग यांच्या मिश्रणातून मेघमल्हार राग बनला आहे. असे सांगितले जाते की, पूर्वी "मेघमल्हार" राग आळवल्याने मेघ दाटून येत असत व पर्जन्यवृष्टी होत असे, असे सांगतात.

गौड-मल्हार, मिया-मल्हार, मेघ-मल्हार, सूर-मल्हार हे मेघ रागाची छटा असलेले उपप्रकार आहेत.
मल्हार रागात बांधलेली काही गीते

* घन घन माला नभी दाटल्या कोसळती धारा : गीतकार - ग.दि. माडगूळकर, संगीत - वसंत पवार, स्वर - मन्‍ना डे, चित्रपट - वरदक्षिणा.
मेघ मल्हार रागात बांधलेली काही हिंदी चित्रपट गीते (गीताचे बोल; चित्रपट; गायक; संगीत दिग्दर्शक या क्रमाने

* कारे कारे बदरा, सुनी सुनी रतिया (मेरा नाम जोकर; आशा भोसले; शंकर जयकिशन)
* तन रंग लो आज, मन रंग लो, बरसो रे (कोहिनूर; लता-रफी; नौशाद)
* दुख भरे दिन बीते रे भैया (मदर इंडिया; आशा, मन्ना डे, रफी, शमशाद बेगम; नौशाद)
* बरसो रे, कारे बादरवॉं पियां पें बरसो (तानसेन; खुर्शीद; खेमचंद प्रकाश)
* लपक झपक से आई बदरवॉं (बूटपॉलिश; मन्ना डे, (मोहंमद रफी]]; शंकर जयकिशन)


मल्हार
राग बागेश्री

राग बागेश्री हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

* थाट

हा काफी थाटाचा राग आहे.

* स्वर

या रागात गंधार (ग) आणि निषाद (नि) कोमल आहेत. या रागात पंचम (प) वर्ज्य आहे.

* आरोह

ऩि॒ सा ग॒ म, ध नि॒ सां

* अवरोह

सां नि॒ ध, म ग॒ रे सा

* वादी आणि संवादी

या रागाचा वादी स्वर मध्यम (म) असून संवादी स्वर षड्ज (सा) आहे.

* पकड

धनी सा,म धनी ध ग॒ म म प, ध,ग म रे सा।

* जवळचे राग
संदर्भ

१. राग-बोध (प्रथम भाग). बा. र. देवधर.
बागेश्री रागातील गाणी

बागेश्री रागात अनेक मराठी भावगीते आहेत. उदा०

* कंठातच रुतल्या ताना (कवी - गंगाधर महाम्बरे]], गायिका - आशा भोसले; संगीत - श्रीनिवास खळे)
* केतकीच्या बनी तिथे नाचला गं मोर (कवी - अशोकजी परांजपे, गायिका - सुमन कल्याणपूर, संगीत - अशोक पत्की), वगैरे.
बागेश्री रागातील हिंदी गीते

* आजा रे परदेसी (चित्रपट - मधुमती)
* घडी घडी मोरा दिल धडके (मधुमती)
* चाह बरबाद करेगी (शहाजहान)
* दीवाने तुम दीवाने हम (बेज़ुबान)
* बेदर्दी दगाबाज़ जा तू नहीं बलमा मोरा (ब्लफमास्टर)
* हमसे आया न गया (देख कबीरा रोया), वगैरे.


बागेश्री
राग मालकंस

राग मालकंस हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
मालकंस रागाला सर्व रागांचा राजा मानले जाते. हा राग गायची वेळ रात्री १२ ते ३ची आहे. हा काही वेळा मालकौश नावानेही ओळखला जातो. कर्नाटकी गायकीत याच सारखा हिंदोलम हा राग असू शकतो.
मालकंस तीन ही सप्तकात विस्तारक्षम असा हा राग आहे. या रागात सर्व स्वर कोमल असले तरी राग स्वरूप हे शुद्ध आहे कुठल्याही रागाची छाया यावर नाही. गंभीर प्रकृतीचा राग आहे.
इतिहास

हा सर्वात पुरातन रागांपैकी एक राग आहे. संगीतकार नौशाद यांच्यासह एक वर्ग असे मानतो की या रागाची रचना भगवान शिव यांनी केली आहे.
तर काही लोक मानतात की याची रचना पार्वतीने केली. शिव तांडव करत असताना बेभान झाले असता त्यांना शांत करण्यासाठी हा मालकंस राग पार्वतीने गायला.
स्वरूप

आरोह:नी सा ग' म ध' नि' सां

अवरोह: सां नि' ध' म ग' म ग' सा अथवा सां नि' ध' म ग' सा
पकड : गमधss गम गसाssनी ग सा
वादी व संवादी

वादी स्वर मध्यम (म) आणि संवादी स्वर षड्ज (सा)
लक्षणगीत

मालकंस गावत गुनिजन रि प वर्जित सूर गधनी कोमल अत गंभीर रस सोहत सुंदर || अंतरा || वादी मध्यम जनको संमत संवादी सूर षड्जही मानत वेळा रजनी मध्य सुहावत
मालकंस रागातील काही गीते

* अणुरेणियां थोकडा, तुका आकाशाएवढा (कवी - संत तुकाराम, गायक - भीमसेन जोशी, संगीत - राम फाटक)
* उगवला चंद्र पुनवेचा, मम हृदयी दरिया! उसळला प्रीतिचा! (नाट्यगीत: नाटक : पाणिग्रहण; गायिका : बकुळ पंडित; संगीतकार : श्रीनिवास खळे; कवी : प्र.के. अत्रे)
* बन बोलत कोयलिया सूर पंचम लागत अतही मधुर || अंतरा || आयी ऋत केसरी फूली फुलबेलरी तरू तरू न पल्लवित सोहत अत || १ || (त्रितालातील चीज, गायक भीमसेन जोशी व अनेक)
* मन तड़पत हरि दरशन को आज (कवी - शकील बदायुनी, गायक - मोहम्मद रफी, संगीत - नौशाद, चित्रपट - बैजू बावरा)
* मोरी लागी लटक गुरू-चरननकी ।। चरन बिना मुझे कछु नहीं भावे, झूठ माया सब सपननकी ।। १ ।। भवसागर सब सूख गया है, फिकर नहीं मुझे तरननकी ।। २ ।। मीरां कहे प्रभु गिरिधर नागर ! उलट भई मोरे नयननकी (तीन तालातील चीज)
* विठ्ठल आवडी प्रेमभावो (कवी - संत नामदेव, गायक - सुरेश वाडकर)
* सावळे सुंदर रूप मनोहर (कवी - संत तुकाराम, गायक - भीमसेन जोशी, संगीत - श्रीनिवास खळे)


मालकंस
राग चंद्रकंस

हा हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक राग आहे. ह्या रागाच्या निर्मितीचे श्रेय प्रो. बी आर देवधर यांना दिले जाते. मालकंस रागातील कोमलनी ऐवजी शुद्ध निचा वापर केला असता चंद्रकंस राग निर्माण होतो. असा चंद्रकंस मालकंस अंगाचा चंद्रकंस म्हणून ओळखला जातो. त्याशिवाय बागेश्री अंगाचा चंद्रकंसही क्वचित ऐकायला मिळतो त्यात कोमल ध ऐवजी शुद्ध धचा वापर केला जातो.
आधारित गाणी

या रागावर आधारित मराठीतील गाणी :
* "विठ्ठला देवा आलासी माझ्या दारी,पण थांब जरासा विटेवरी ।"
*बोलले इतुके मज श्रीराम (गीत रामायण कवि ग दि माडगुळकर, संगीत -सुधीर फडके)
*जेथे जातो तेथे तू माझा सांगाती (अभंग तुकयाचे, संगीत श्रीनिवास खळे , गायिका लता मंगेशकर )
*आठवणी दाटतात (गीत योगेश्वर अभ्यंकर, संगीत एम जी गोखले, गायिका सुमती टिकेकर )
संदर्भ

वर्ग:हिंदुस्तानी राग
राग भीमपलासी

राग भीमपलासी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
भीमपलास रागातली काही लोकप्रिय गीते

* इंद्रायणी काठी, देवाची आळंदी, लागली समाधी ज्ञानेशाची (कवी - ग.दि. माडगूळकर, ,संगीत दिग्दर्शक - पु.ल. देशपांडे, गायक - भीमसेन जोशी, चित्रपट- गुळाचा गणपती)
* सुख देवासी मागावे, दुःख देवाला सांगावे (कवी शांताराम आठवले, गायिका लता मंगेशकर. संगीत दिग्दर्शक सुधीर फडके, चित्रपट शेवग्याच्या शेंगा)


भीमपलासी
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
आरोह नी सा ग म पनी सा
अवरोह सानी ध प म ग रे सा
राग दरबारी कानडा

हा कानडा रागाचा एक प्रकार आहे.
या रागातली काही मराठी गाणी

* तुज स्वप्नी पाहिले रे गोपाला (भावगीत, कवी/संगीतकार - दत्ता डावजेकर, गायिका - लता मंगेशकर)
* नाट्यगाननिपुण कलावतिची (नाट्यगीत, कवी/संगीतकार - गोविंद बल्लाळ देवल, गायक - मूळ ??, अजित कडकडे, विश्वनाथ बागुल, वगैरे अनेक, नाटक - संगीत संशयकल्लोळ)
* मृगनयना रसिक मोहिनी (नाट्यगीत, कवी/संगीतकार - गोविंद बल्लाळ देवल, गायक - मूळ ??, वसंतराव देशपांडे, वगैरे अनेक, नाटक - संगीत संशयकल्लोळ)
* रजनीनाथ हा नभी उगवला (नाट्यगीत, कवी/संगीतकार - गोविंद बल्लाळ देवल, गायक - छोटा गंधर्व, नाटक - संगीत मृच्छकटिक)
* लपक झपक तू आ रे बदरवा (हिंदी चित्रपट - बूट पाॅलिश, गायक मन्ना डे, संगीतकार शंकर जयकिशन)
* वनी एकटी दमयंती (भावगीत, कवी - गंगाधर महाम्बरे, गायक/संगीतकार - दशरथ पुजारी)


वर्ग:हिंदुस्तानी राग
वर्ग:कानड्याचे प्रकार
राग काफी

राग काफी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
थाट

काफी
स्वर

गंधार (ग) आणि निषाद (नि) कोमल असून उर्वरित स्वर शुद्ध आहेत.
आरोह

सारेग॒ मप धनि॒सां
अवरोह

सांनि॒धप, मग॒रे, सा
वादी आणि संवादी

वादी स्वर पंचम (प) , संवादी स्वर ऋषभ
पकड

सा, रे रे, ग॒ मम, प
गायन समय

संध्याकाळ तसेच रात्रीचा पहिला प्रहर
गायन ऋतू

सर्व ऋतू
संदर्भ

१. राग-बोध (प्रथम भाग). बा. र. देवधर.
उदाहरण

घर आंगण न सुहावै, पिया बिन मोहि न भावै॥

दीपक जोय कहा करूं सजनी, पिय परदेस रहावै।

सूनी सेज जहर ज्यूं लागे, सिसक-सिसक जिय जावै॥

नैण निंदरा नहीं आवै॥

कदकी उभी मैं मग जोऊं, निस-दिन बिरह सतावै।

कहा कहूं कछु कहत न आवै, हिवड़ो अति उकलावै॥

हरि कब दरस दिखावै॥

ऐसो है कोई परम सनेही, तुरत सनेसो लावै।

वा बिरियां कद होसी मुझको, हरि हंस कंठ लगावै॥

मीरा मिलि होरी गावै॥


काफी
राग भूप

राग भूप हा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.


हा राग कल्याण थाटाचा राग आहे. या रागामध्ये ‘मध्यम‘ व ‘निषाद‘ हे दोन स्वर वर्ज्य असल्यामुळे या रागाची जाती औडव- औडव अशी होते. या रागाचा वादी स्वर ‘गंधार‘ असून संवादी स्वर ‘धैवत‘ आहे. हा राग रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात गातात. या रागाला समप्रकृती असा देसकार हा राग आहे.
हा भक्तिरसप्रधान राग आहे.


आरोहः- सा रे ग प ध सा ।
अवरोहः- सा ध प ग रे सा ।

पकड- साऽऽ, ध़ऽ ध़ऽ सा, धसारेग सारेगऽऽ पऽ ग, धऽऽ पऽ ग, रे ग सा रे, ग धऽ धऽ सा ।

भूप/भूपाळी रागात बांधलेली गीते :-
* घन:श्याम सुंदरा श्रीधरा अरुणोदय झाला (चित्रपट - अमर भूपाळी)
* देहाची तिजोरी भक्तीचाच ठेवा (चित्रपट - आम्ही जातो आमुच्या गांवा)
* माझे जीवन गाणे (भावगीत)
* शरयू तीरावरी अयोध्या (गीतरामायण)
* सुजन कसा मन चोरी (नाटक - स्वयंवर)


भूप
राग पहाडी

राग पहाडी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
पहाडी रागातील काही गीते

* असा मी काय गुन्हा केला (मराठी भावगीत, संगीत - वसंत प्रभू, गायिका - आशा भोसले)
* केशवा माधवा (गायिका - लता मंगेशकर
* फुलले रे क्षण माझे फुलले रे (मराठी भावगीत, कवी - नितीन आखवे, गायिका - आशा भोसले, संगीतकार - श्रीधर फडके)
* मला लागली कुणाची उचकी (मराठी चित्रपट - पिंजरा)
* माजे रानी माजे मोगा (कोकणी चित्रपटगीत, गीतकार : शांता शेळके; गायक : लता - सुरेश वाडकर, संगीतकार : पं. हृदयनाथ मंगेशकर, चित्रपट : महानंदा)
* लाजून हसणे अन्‌ हासून ते पहाणे (मराठी भावगीत, गीतकार : मंगेश पाडगांवकर; गायक : पं. हृदयनाथ मंगेशकर, संगीतकार : श्रीनिवास खळे)


पहाडी
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग कामोद

राग कामोद हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

==थाट== कल्याण
स्वर

आरोह
अवरोह

वादी व संवादी

पकड

गायन समय

गायन ऋतू
कामोद रागातील एक चीज


बरजी मैं काहूकी नाहिं रहूं।
सुणो री सखी तुम चेतन होयकै मनकी बात कहूं॥
साध संगति कर हरि सुख लेऊं जगसूं दूर रहूं।
तन धन मेरो सबही जावो भल मेरो सीस लहूं॥
मन मेरो लागो सुमरण सेती सबका मैं बोल सहूं।
मीरा के प्रभु हरि अविनासी सतगुर सरण गहूं॥

कामोद रागातील काही हिंदी चित्रपटगीते (गीताचे बोल. चित्रपट, गायिका, संगीतदिग्दर्शक या क्रमाने)

* एरी जानेना दूॅंगी (चित्रलेखा, लता मंगेशकर, रोशन)
* छेड दिया मेते दिल के तार को (रागिणी, अमानत अली खान-फतेह अली खान, ओ.पी. नय्यर)
* जाओ रे जोगी तुम जाओ रे (आम्रपाली, लता मंगेशकर, शंकर जय किशन)
* तुम को देखा तो ये खयाल आ गया (साथ साथ, जगजीत सिंह, कुलदीप सिंह)
* शराबी शराबी येह सावन का मौसम (नूरजहान -१९६७, सुमन कल्याणपूर, रोशन)
बाह्य दुवे

* उस्ताद अमजद अली खान: सरोद वादन: राग कामोद


कामोद
राग जोग

राग जोग हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
रागाची रचना

या रागात 'रे' व 'ध' वर्ज्य असून दोन्ही गचा उपयोग केला जातो. आरोहात शुद्ध ग तर अवरोहात दोन्ही ग वापरले जातात.
रागाची वेळ

हा राग रात्रीच्या दुसऱ्या प्रहरात गायला जातो.
जोग रागातील काही गीते

उनपे युं प्यार आने लगा है (गझल - गुलाम अली)

जीर्ण पाचोळा पडे तो उदास (भावगीत, कवि - कुसुमाग्रज; गायिका - लता मंगेशकर; संगीतकार - वसंत प्रभू)

त्या सावळ्या तनुचे मज लागले पिसे ग ( कवि - आत्माराम सावंत; गायिका - माणिक वर्मा; संगीत -दशरथ पुजारी)

नैन द्वार से मनमें (चित्रपट - सावन; संगीत - हंसराज बेहेल; गायक-गायिका - मुकेश, लता मंगेशकर)

सासुरास चालली लाडकी शकुंतला ( चित्रपट -सुवासिनी, गीत - ग. दि. माडगुळकर; गायक व संगीत - सुधीर फडके)


जोग
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:हिंदुस्तानी राग