JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
जून ५

ठळक घटना आणि घडामोडी

पहिले शतक

* ७० - रोमन सेनापती टायटसच्या सैन्याने जेरुसलेमची फळी फोडली व शहरात घुसले.
चौदावे शतक

* १३०५ - क्लेमेंट पाचवा पोपपदी.
एकोणिसावे शतक

* १८३२ - पॅरिसमध्ये विद्यार्थ्यांचा उठाव.
* १८४९ - डेन्मार्कने नवीन संविधान अंगिकारले व संवैधानिक राजेशाही कायम केली.
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध-पीडमॉंटची लढाई - दक्षिणेचा पराभव.
विसावे शतक

* १९०० - दुसरे बोअर युद्ध - ब्रिटिश सैन्याने प्रिटोरिया जिंकले.
* १९०७ - स्वामीनारायण पंथाची स्थापना.
* १९१५ - डेन्मार्कमध्ये स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क.
* १९१७ - पहिले महायुद्ध - अमेरिकेत सक्तीची सैन्यभरती सुरू.
* १९२४ - अर्न्स्ट अलेक्झांडरसनने पहिला फॅक्स संदेश स्वतःच्या वडिलांना पाठवला.
* १९३३ - अमेरिकेने गोल्ड स्टॅन्डर्ड रद्द केले.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - रॉयल एर फोर्सने नॉर्मंडीवर तुफान बॉम्बफेक केली.
* १९४६ - शिकागोच्या लासाल हॉटेलमध्ये आग. ६१ ठार.
* १९५९ - सिंगापुरमध्ये सर्वप्रथम सरकारची स्थापना.
* १९७५ - सहा दिवसांच्या युद्धानंतर सुएझ कालवा पुन्हा खुला.
* १९७७ - सेशेल्समध्ये उठाव.
* १९८४ - अमृतसरच्या सुवर्ण मंदिरात लपून बसलेल्या अतिरेक्यांचा बीमोड करण्यासाठी भारतीय पंतप्रधान इंदिरा गांधीने मंदिरावर हल्ला करण्याचा आदेश दिला.
* १९८९ - चीनची राजधानी बिजींगच्या तियेनआनमेन चौकातील चळवळीदरम्यान एका अज्ञात निःशस्त्र व्यक्तीने रणगाड्यासमोर उभे राहून रणगाडा थांबवला. हे छायाचित्र या चळवळीचा मानबिंदू ठरले.
एकविसावे शतक

* २०१३ - चीनच्या जिलिन प्रांतातील मिशाझी गावात असलेल्या कुक्कुटमांस तयार करण्याच्या कारखान्यात आग लागून ११९ कामगार ठार. ६० जखमी.
जन्म

* १७७१ - अर्नेस्ट पहिला, हॅनोव्हरचा राजा.
* १८५० - पॅट गॅरेट, अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यातील पोलीस अधिकारी.
* १८७८ - पांचो व्हिया, मेक्सिकोचा क्रांतीकारी.
* १८७९ - नारायण मल्हार जोशी, भारतातील संघटित कामगार चळवळीचे जनक.
* १९०० - डेनिस गॅबॉर, हंगेरीयन-ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९१२ - एरिक हॉलिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९१६ - सिड बार्न्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३९ - ज्यो क्लार्क, कॅनडाचा १६वा पंतप्रधान.
* १९४५ - अंबर रॉय, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९५० - हरिश्चंद्र माधव बिराजदार, मराठी पहिलवानी कुस्तीगीर.
* १९७४ - मर्व्हिन डिलन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १०१७ - सांजो, जपानी सम्राट.
* १३१६ - लुई दहावा, फ्रांसचा राजा.
* १९१६ - लॉर्ड होरेशियो किचनर, ब्रिटिश फील्ड मार्शल, भारताचा व्हाईसरॉय.
* १९७३ - माधव सदाशिव गोळवलकर, भारतीय हिंदुराष्ट्रवादी, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे दुसरे सरसंघचालक.
* १९८७ - ग. ह. खरे, भारतीय इतिहासतज्ञ.
* २००४ - रोनाल्ड रेगन, अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २०१६ - एलिनॉर झेलियट, अमेरिकन लेखिका आणि इतिहासकार.
* २०२३ - गुफी पेंटल, हिंदी दूरचित्रवाहिनी व हिंदी चित्रपट अभिनेते
प्रतिवार्षिक पालन

* जागतिक पर्यावरण दिन
* संविधान दिन - डेन्मार्क.
* मुक्ती दिन - सेशेल्स.
बाह्य दुवे

----
जून ३ - जून ४ - जून ५ - जून ६ - जून ७ (जून महिना)
जून ७

ठळक घटना आणि घडामोडी

अकरावे शतक

* १०९९ - पहिली क्रुसेड - जेरुसलेमचा वेढा सुरू.
पंधरावे शतक

* १४९४ - तोर्देसियासचा तह - स्पेन व पोर्तुगालने नव्या जगाची आपसात वाटणी करून घेतली.
सतरावे शतक

* १६९२ - वेस्ट ईंडीझमधील पोर्ट रॉयल, जमैका येथे तीव्र भूकंप. अवघ्या ३ मिनिटांत १,६०० ठार, ३,००० जखमी.
एकोणिसावे शतक

* १८३२ - कॅनडात आलेल्या आयरिश नागरिकांच्या द्वारे कॉलेराचा प्रादुर्भाव सुरू झाला. ६,००० मृत्यूमुखी.
* १८६२ - अमेरिका व युनायटेड किंग्डमने गुलामांच्या व्यापार बंद करण्याचा निर्णय घेतला.
* १८६३ - फ्रेंच सैन्याने मेक्सिको सिटी जिंकले.
* १८६६ - आयरिश वंशाच्या १,८०० लुटारूंनी कॅनडात धुमाकुळ घातला. यानंतर केनेडियन सैन्याने त्यांना परत अमेरिकेत पळवून लावले.
विसावे शतक

* १९०५ - नॉर्वेने स्वीडनशी असलेला संघराज्याचा करार विसर्जित केला.
* १९१७ - पहिले महायुद्ध - मेसेन येथे दोस्त राष्ट्रांच्या सैन्याने पेरलेल्या सुरूंगांच्या स्फोटात १०,००० जर्मन सैनिक मृत्यूमुखी.
* १९३८ - डी.सी.४ प्रकारच्या विमानाचे प्रथम उड्डाण.
* १९४० - नॉर्वेचा राजा हाकोन सातव्याने देशातून पळ काढला.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - जपानचे सैनिक एल्युशियन द्वीपसमूहातील अट्टु व किस्का बेटांवर उतरले.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - नॉर्मंडीत जर्मन सैन्याने कॅनडाच्या २३ युद्धबंद्यांना ठार मारले.
* १९४५ - नॉर्वेचा राजा हाकोन सातवा देशात परतला.
* १९४८ - चेकोस्लोव्हेकियात राष्ट्राध्यक्ष एडव्हार्ड बेनेसने कम्युनिस्ट दबावाखाली राजीनामा दिला.
* १९६५ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने परिणित दांपत्याने गर्भनिरोधक साधने वापरणे कायदेशीर ठरवले.
* १९८१ - इस्रायेलने इराकची ओसिराक परमाणु भट्टी नष्ट केली.
* १९८९ - सुरिनामची राजधानी पारामारिबो येथे डी.सी.८ प्रकारचे विमान कोसळले. १६८ ठार.
* १९९१ - फिलिपाईन्समधल्या माउंट पिनाटुबो ज्वालामुखीचा उद्रेक.
एकविसावे शतक

* २००१ - युनायटेड किंग्डममधील निवडणुकांत टोनी ब्लेरच्या नेतृत्वाखाली लेबर पार्टीला मोठे बहुमत.
* २००४ - शिरोमणी अकाली दल (लॉॅंगोवाल) या राजकीय पक्षाची स्थापना.
जन्म

* १७६१ - जॉन रेनी, स्कॉटिश अभियंता.
* १८३७ - अलोइस हिटलर, एडॉल्फ हिटलरचे वडील.
* १९२८ - जेम्स आयव्हरी, अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक.
* १९२९ - जॉन टर्नर, कॅनडाचा सतरावा पंतप्रधान.
* १९४५ - वुल्फगॅंग श्युसेल, ऑस्ट्रियाचा चान्सेलर.
* १९५७ - नील रॅडफोर्ड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५८ - प्रिन्स, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६४ - ग्रेम लॅबरूय, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - महेश भूपती, भारतीय टेनिस खेळाडू.
* १९८१ - ऍना कुर्निकोव्हा, रशियन टेनिस खेळाडू.
* १९८१ - अमृता राव, मराठी चित्रपट अभिनेत्री.
मृत्यू

* १३२९ - रॉबर्ट द ब्रुस, स्कॉटलंडचा राजा.
* १३५८ - अशिकागा तकाउजी, जपानी शोगन.
* १८२१ - ट्युडोर व्ह्लादिमिरेस्कु, रोमेनियाचा क्रांतीकारी.
* १८४० - फ्रेडेरिक विल्यम तिसरा, प्रशियाचा राजा.
* १९५४ - ऍलन ट्युरिंग ब्रिटिश गणितज्ञ व संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९७८ - रोनाल्ड जॉर्ज व्रेफोर्ड नॉरिश, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९९२ - डॉ. स. ग. मालशे, मराठी वाङ्मयाचे अभ्यासक आणि संशोधक.
* १९९८ - शशिकांत नार्वेकर, गोमंतक मराठी अकादमीचे अध्यक्ष.
* २००२ - बी. डी. जत्ती, भारतीय उपराष्ट्रपती.
प्रतिवार्षिक पालन

* सेत्ते ज्युन्यो - माल्टा.
बाह्य दुवे

----
जून ५ - जून ६ - जून ७ - जून ८ - जून ९ (जून महिना)
जून ८

ठळक घटना आणि घडामोडी

पहिले शतक

* ६८ - रोमन सेनेटने गॅल्बाची रोमन सम्राटपदी निवड केली.
सहावे शतक

* ५३६ - संत सिल्व्हेरियस पोपपदी.
सातवे शतक

* ७९३ - इंग्लंडवरील व्हाइकिंग टोळ्यांच्या हल्ल्यांची पहिली नोंद.
सतरावे शतक

* १६२४ - पेरूमध्ये भूकंप.
अठरावे शतक

* १७८३ - आइसलॅंडमधील लाकी ज्वालामुखीचा उद्रेक. ९,००० ठार, पुढील ७ वर्षे दुष्काळ.
* १७८९ - अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष जेम्स मॅडिसनने नागरिकांच्या हक्कनाम्याचा मसुदा अमेरिकन संसदेत माडला.
एकोणिसावे शतक

* १८६१ - अमेरिकन यादवी युद्ध - टेनेसी अमेरिकेपासून विभक्त झाले.
* १८६६ - कॅनडाच्या संसदेची ओटावामध्ये पहिली बैठक.
* १८८७ - हर्मन हॉलेरिथला पंच कार्ड कॅल्क्युलेटर साठी पेटंट प्रदान.
विसावे शतक

* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - दोस्त राष्ट्रांनी सिरीया व लॅबेनॉन वर आक्रमण केले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - जपानच्या पाणबुड्यांनी ऑस्ट्रेलियातील सिडनी व न्यूकॅसल शहरांवर बॉम्बफेक केली.
* १९४८ - जॉर्ज ओरवेलची नाइन्टीन एटी फोर(१९८४) ही कादंबरी प्रसिद्ध झाली.
* १९५३ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने हॉटेलांतून श्यामवर्णीय गिऱ्हाईकांना सेवा नाकारणे बेकायदा ठरवले.
* १९६७ - सहा दिवसांचे युद्ध - इस्रायेलच्या लढाउ विमानांनी चकुन अमेरिकेची युद्धनौका यु.एस.एस. लिबर्टी वर हल्ला केला. ३४ ठार, १७१ जखमी.
* १९६८ - मार्टिन ल्युथर किंगच्या खुनाबद्दल जेम्स अर्ल रेला अटक.
* १९८६ - कर्ट वाल्धेम ऑस्ट्रियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
एकविसावे शतक

* २००६ - इराकमधील अल कायदाचा म्होरक्या अबू मुसाब अल झरकावी विमानहल्ल्यात ठार.
जन्म

* १९१० - दिनकर केशव बेडेकर, मराठी तत्त्वचिंतक, समीक्षक.
* १९१७ - गजाननराव वाटवे, भावगीत गायक आणि संगीतकार.
* १९२१ - सुहार्तो, इंडोनेशियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९२५ - बार्बरा बुश, अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज बुशची पत्नी व जॉर्ज डब्ल्यु. बुशची आई.
* १९३२ - सैयद नझीर अली, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९३२ - रे इलिंगवर्थ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३५ - डेरेक अंडरवूड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३६ - केनीथ गेडीज विल्सन,अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९७६ - लिंडसे डॅव्हेनपोर्ट, अमेरिकेची टेनिस खेळाडू.
* १९८३ - किम क्लाइस्टर्स, बेल्जियमची टेनिस खेळाडू.
* १९८३ - नादिया पेट्रोव्हा, रशियाची टेनिस खेळाडू.
मृत्यू

* ६२ - क्लॉडिया ऑक्टाव्हिया, रोमन सम्राट नीरोची पत्नी.
* २१८ - मॅक्रिनस, रोमन सम्राट.
* ६३२ - मोहंमद पैगंबर, इस्लामचे संस्थापक.
* १०४२ - हार्थाकॅन्युट, इंग्लंडचा राजा.
* १५०५ - होंग-सी, चीनी सम्राट.
* १७९५ - लुई सतरावा, फ्रांसचा राजा.
* १८४५ - अँड्र्यू जॅक्सन, अमेरिकेचा सातवा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९२४ - जॉर्ज मॅलोरी, इंग्लिश गिर्यारोहक.
* १९२४ - अँड्रु अर्व्हाइन, इंग्लिश गिर्यारोहक.
* १९९८ - सानी अबाचा, नायजेरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
प्रतिवार्षिक पालन

* जागतिक समुद्र दिन.
बाह्य दुवे

----
जून ६ - जून ७ - जून ८ - जून ९ - जून १० (जून महिना)
जून १०

ठळक घटना आणि घडामोडी

बारावे शतक

* ११९० - जेरुसलेमवर चाल करून निघालेला फ्रेडरिक बार्बारोसा सॅली नदीत बुडुन मृत्यू पावला.
सतरावे शतक

* १६९२ - सेलम, मॅसेच्युसेट्स मध्ये ब्रिजेट बिशपला चेटकीण ठरवून फाशी देण्यात आले.
अठरावे शतक

* १७७० - कॅप्टन जेम्स कूकचे जहाज ऑस्ट्रेलियाच्या किनाऱ्यावरील ग्रेट बॅरियर रीफ वर अडकले.
एकोणिसावे शतक

* १८०५ - पहिले बार्बरी युद्ध - युसिफ करामानलीने अमेरिकेशी संधी केली.
* १८३८ - म्यॉल क्रीकची कत्तल - ऑस्ट्रेलियातील २८ स्थानिक आदिवासी व्यक्तींची हत्या.
* १८८६ - न्यू झीलंडमधील माउंट तारावेरा ज्वालामुखीचा उद्रेक. १५३ ठार.
* १८९८ - स्पॅनिश-अमेरिकन युद्ध - अमेरिकेचे मरीन सैनिक क्युबात उतरले.
विसावे शतक

* १९१८ - पहिले महायुद्ध - इटलीच्या छोट्या मोटारबोटीने टोरपेडो मारून हंगेरीची बॅटलशिप एस.एम.एस. इस्तवान बुडवली.
* १९२४ - इटलीच्या समाजवादी नेता ज्याकोमो मॅट्टेओटीची हत्या.
* १९३५ - एक्रन, ओहायोमध्ये आल्कोहोलिक्स ऍनॉनिमसची स्थापना.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - इटलीने फ्रांस व युनायटेड किंग्डमविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - कॅनडाने इटली विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - फील्ड मार्शल एर्विन रोमेलचे जर्मन सैन्य इंग्लिश चॅनल पर्यंत चाल करून गेले.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - नॉर्वेने जर्मनीसमोर शरणागती पत्करली.
* १९४४ - ओरादू-सुर-ग्लेनची कत्तल - स्त्री व बालकांसह ६४२ व्यक्तींची हत्या.
* १९४४ - डिस्टोमोची कत्तल - जर्मन सैन्याने स्त्री व बालकांसह २१८ व्यक्तींची हत्या केली.
* १९६५ - व्हियेतनाम युद्ध-डॉंग सोआइची लढाई.
* १९६७ - सहा दिवसांचे युद्ध-इस्रायेल व सिरियात संधी.
* १९९७ - ख्मेर रूज नेता पॉल पॉटने आपल्याच संरक्षणमंत्री सॉन सेन व त्याच्या ११ कुटुंबियांची हत्या करण्याचे आदेश देउन पलायन केले.
एकविसावे शतक

* २००३ - स्पिरिट रोव्हर मंगळाकडे रवाना.
जन्म

* १९०८ - जनरल जयंतनाथ चौधरी, भारतीय लष्करप्रमुख.
* १९३८ - राहुल बजाज, भारतीय उद्योगपती.
मृत्यू

* १९०० - सूरसिंह तख्तसिंह गोहिल ऊर्फ कवी कलापी, गुजराती कवी.
* १९०३ - लुइगी क्रेमॉना, इटालियन गणितज्ञ.
* २००१ - फुलवंतीबाई झोडगे, सामाजिक कार्यकर्त्या.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून ८ - जून ९ - जून १० - जून ११ - जून १२ (जून महिना)
जून ११

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७८८ - रशियाचा शोधक गेरासिम इझ्माइलोव्ह अलास्काला पोचला.
एकोणविसावे शतक

* १८०५ - डेट्रॉइट शहर आगीत जवळजवळ नष्ट.
* १८६६ - अलाहाबाद उच्च न्यायालयाची स्थापना.
* १९०१ - न्यू झीलंडने कूक द्वीपे बळकावली.
* १९०७ - नॉर्धॅम्प्टनशायर क्रिकेट संघ १२ धावांत सर्वबाद.
विसावे शतक

* १९१७ - पहिले महायुद्ध - दोस्त राष्ट्रांच्या दबावाखाली ग्रीसचा राजा कॉन्स्टन्टाईनने पदत्याग केला. त्याचा मुलगा अलेक्झांडर राजेपदी.
* १९३५ - एडविन आर्मस्ट्रॉंगने पहिल्यांदा एफ.एम. लहरींचे प्रसारण केले.
* १९३७ - जोसेफ स्टालिनने आपल्याच आठ लश्करी अधिकाऱ्यांना ठार करवले.
* १९३८ - दुसरे चिनी-जपानी युद्ध - चालून येणाऱ्या जपानी सैन्याला रोखण्यासाठी चीनने यांगत्से नदीला कृत्रिम पूर आणला. यात ५,००,००० ते ९,००,००० नागरिक मारले गेले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकेने लेंड लीझ अंतर्गत सोवियेत संघाला मदत पाठवण्याचे ठरवले.
* १९५५ - ल मान्स शर्यतीत दोन गाड्यांची टक्कर झाली. या अपघातात ८३ प्रेक्षक ठार तर १०० जखमी झाले.
* १९६२ - फ्रँक मॉरिस, जॉन ॲंग्लिन व क्लॅरेन्स ॲंग्लिननी आल्कात्राझ बेटावरील तुरुंगातून पलायन केले. या तुरुंगातून कैदी पळण्याची ही एकमेव घटना आहे
* १९६३ - दोन श्यामवर्णीय विद्यार्थ्यांना अलाबामा विद्यापीठात शिरु न देण्याकरता अलाबामा राज्याचा गव्हर्नर जॉर्ज वॉलेस स्वतः दारात उभा राहिला.
* १९६४ - जर्मनीच्या कोलोन शहरातील प्राथमिक शाळेत वॉल्टर सायफर्टने धुमाकूळ घातला. आठ विद्यार्थी व दोन शिक्षक ठार.
* १९७० - ऍना मे हेस व एलिझाबेथ पी. हॉइसिंग्टन अमेरिकन सैन्यातील पहिल्या स्त्री जनरल झाल्या.
* १९७२ - दारू पिउन रेल्वे गाडी चालवण्याऱ्यां चालकामुळे एल्थाम वेल हॉल येथे रेल्वे अपघात. सहा ठार, १२६ जखमी.
एकविसावे शतक

* २००१ - ओक्लाहोमा सिटीतील बॉम्बस्फोट घडवून आणण्याबद्दल टिमोथी मॅकव्हेला मृत्युदंड.
* २००४ - कॅसिनी-हायगेन्स अंतराळयान शनिच्या उपग्रह फीबीच्या जवळून पसार झाला.
जन्म

* १९२० - महेन्द्र - नेपाळचे राजे
मृत्यू

* १९२४ - वासुदेवशास्त्री खरे, इतिहास संशोधक व नाटककार.
* १९५० - पांडुरंग सदाशिव साने ऊर्फ साने गुरुजी, बालसाहित्यिक, समाजवादी नेता आणि स्वातंत्र्य सैनिक.
* १९८३ - घनश्यामदास बिर्ला, भारतीय उद्योगपती.
* २००० - राजेश पायलट, कॉॅंग्रेस नेता व केंद्रीय मंत्री.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून ९ - जून १० - जून ११ - जून १२ - जून १३ (जून महिना)
जून ९

ठळक घटना आणि घडामोडी

पहिले शतक

* ६८ - रोमन सम्राट नीरोने आत्महत्या केली.
अठरावे शतक

* १७३२ - जेम्स ओगलथॉर्पला अमेरिकेत जॉर्जिया येथे वसाहत करण्याची मुभा मिळाली.
एकोणिसावे शतक

* १८५६ - ५०० मॉर्मोन पंथीयांनी पंथीयांनी आपला धर्म अनिर्बंध पाळण्यासाठी आयोवा सिटी येथूनसॉल्ट लेक सिटीकरता प्रस्थान केले.
* १८६३ - अमेरिकन यादवी युद्ध - ब्रॅन्डी स्टेशनची लढाई.
विसावे शतक

* १९२३ - बल्गेरियात लश्करी उठाव.
* १९३४ - डोनाल्ड डकचे चित्रपटसृष्टीत चित्रपट द वाइज लिटल हेन या चित्रपटाद्वारे पदार्पण.
* १९३५ - चीनने ईशान्य चीन मधील जपानची घुसखोरी मान्य केली.
* १९७८ - मॉर्मोन चर्चने श्यामवर्णीय पुरूषांना पादरी होण्याची परवानगी दिली.
* १९९९ - युगोस्लाव्हिया व नाटोमध्ये संधी.
एकविसावे शतक

* २००६ - २००६ फिफा विश्वचषक जर्मनीच्या म्युनिक शहरात सुरू.
जन्म

* १५९५ - व्लादिस्लॉस चौथा, पोलंडचा राजा.
* १६४० - लिओपोल्ड पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
* १६६१ - फियोदोर तिसरा, रशियाचा झार.
* १६७२ - पीटर पहिला, रशियाचा झार.
* १९४७ - किरण बेदी, भारतातील सर्वप्रथम स्त्री आय.पी.एस. अधिकारी.
* १९६१ - मायकेल जे. फॉक्स, अमेरिकन अभिनेता.
* १९६३ - जॉनी डेप, अमेरिकन अभिनेता.
* १९७५ - अँड्रु सिमन्ड्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १९०० - बिरसा मुंडा
*६८ - नीरो, रोमन सम्राट.
* ६३० - शहर्बराझ, पर्शियाचा राजा.
* १७१६ - बंदा बहादुर, शीख सेनापती.
* १९४६ - राम तिसरा, थायलंडचा राजा.
* १९७३ - एरिक फॉन मॅनस्टाईन, दुसऱ्या महायुद्धातील जर्मन सेनानी.
* १९९३ - ‘सत्येन बोस’ – बंगाली आणि हिंदी चित्रपट दिगदर्शक आणि पटकथा लेखक.
* १९९५ - प्रा. एन. जी. रंगा, ज्येष्ठ स्वातंत्र्य सैनिक, संसदपटू.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून ७ - जून ८ - जून ९ - जून १० - जून ११ (जून महिना)
एन.जी. रंगा

thumb|100px|right|प्रा. एन. जी. रंगा यांचा पूर्णाकृती पुतळा
गोजिनेनी रंगा नायुकुलू (नोव्हेंबर ७, इ.स. १९०० - जून ९, इ.स. १९९५ ) (तेलुगू: ఎన్. జీ. రంగా ; रोमन लिपी: Gogineni Ranga nayukulu ;) हे तेलुगू, भारतीय राजकारणी होते. ते काँग्रेस पक्षाचे आंध्र प्रदेशातील ज्येष्ठ नेते होते. ते काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९५७च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये राज्यातील तेनाली लोकसभा मतदारसंघातून तर इ.स. १९८०, इ.स. १९८४ आणि इ.स. १९८९ सालांतील लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुंटुर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. तसेच ते इ.स. १९६२ आणि इ.स. १९६७च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये राज्यातील चित्तूर आणि श्रीकाकुलम लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.

राजकारण, समाजकारण या क्षेत्रांतील योगदानासाठी इ.स. १९९१ साली भारतीय केंद्रशासनाने त्यांना पद्मविभूषण पुरस्कार देऊन गौरवले.
राजकीय कारकीर्द

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:तेलुगू राजकारणी
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
वर्ग:स्वतंत्र पक्ष नेते
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:तेनालीचे खासदार
वर्ग:चितूरचे खासदार
वर्ग:श्रीकाकुलमचे खासदार
वर्ग:गुंटुरचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
जून १२

ठळक घटना आणि घडामोडी

दहावे शतक

* ९५० - सम्राट रैझै, जपानी सम्राट.
पंधरावे शतक

* १४१८ - पॅरिसमध्ये उठाव, बरगंडीने शहर काबीज केले.
सतरावे शतक

* १६५३ - गॅबार्डची लढाई.
अठरावे शतक

* १७७५ - इंग्लंडने अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्यातील बंड मोडून काढण्यासाठी लश्करी कायदा लागू केला.
एकोणिसावे शतक

* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* १८८९ - उत्तर आयर्लंडच्या आर्माघ गावाजवळ रेल्वे अपघात. ८८ ठार.
* १८९६ - जे.टी. हर्न प्रथम दर्जाच्या क्रिकेट सामन्यात १०० बळी घेणारा पहिला खेळाडू झाला.
विसावे शतक

* १९३५ - बॉलिव्हिया व पेराग्वेमधील चाको युद्ध समाप्त.
* १९९६ - भारतीय पंतप्रधान एच.डी.देवेगौडा यांच्या संयुक्त आघाडी सरकारने लोकसभेत बहुमत सिद्ध केले.
एकविसावे शतक

* २०२४ - कुवेतच्या अहमदी प्रांतात लागलेल्या आगीत ४६ भारतीयांसह ५० व्यक्ती मृत्युमुखी.
* २०२५ - अहमदाबाद विमानळावरुन झेप घेताच एर इंडिया फ्लाइट १७१ हे बोईंग ७८७-९ प्रकारचे विमान कोसळून २५०+ लोकांचा मृत्यू.
जन्म

* १८९४ - पुरुषोत्तम विश्वनाथ बापट, पाली भाषा कोविद; बौद्ध धर्म ग्रंथांचे भाषांतरकार आणि संपादक.
* १९२४ - जॉर्ज बुश , अमेरिकेचा ४१वा राष्ट्राध्यक्ष.
मृत्यू

* १९६४ - कृष्णाजी पांडुरंग कुलकर्णी, मराठी भाषेचे गाढे अभ्यासक.
* १९७५ - दुर्गाप्रसाद धर, स्वातंत्र्योत्तर काळातील एक मुत्सद्दी व उपाध्यक्ष-नियोजन आयोग.
* १९७८ - गुओ मोरुओ, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक, इतिहासकार.
* २००० - पु. ल. देशपांडे, मराठी मनावर दीर्घ काळ प्रसन्नतेचे अधिराज्य गाजवणारे लेखक, कवी, नाटककार, अभिनेता (चित्रपट, रंगभूमी), दिग्दर्शक, निर्माता, संगीतकार.
* २००१ - शकुंतला बोरगावकर, विनोदी लेखिका.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून १० - जून ११ - जून १२ - जून १३ - जून १४ (जून महिना)


ar:11 يونيو
az:11 İyun
fiu-vro:12. piimäkuu päiv
gd:11 an t-Og-mhios
hu:Június 11
ksh:11. Juuni
pt:11 de Junho
uz:11 iyun
जून १४

ठळक घटना आणि घडामोडी

सतरावे शतक

* १६४८ - मॅसेच्युसेट्समध्ये मार्गारेट जोन्सला चेटकीण ठरवून फाशी देण्यात आली.
अठरावे शतक

* १७७५ - अमेरिकन क्रांती - खंडीय सेनेची स्थापना.
* १७७७ - अमेरिकेने स्टार्स अँड स्ट्राइप्सचा आपला ध्वज म्हणून स्वीकार केला.
* १७८९ - केंटकीमध्ये इलायजाह क्रेगने प्रथमतः बर्बन व्हिस्की तयार केली.
एकोणिसावे शतक

* १८०० - नेपोलियन बोनापार्टने मॅरेंगोच्या लढाईत ऑस्ट्रियाला हरवले व इटलीचा प्रदेश जिंकला.
* १८०७ - नेपोलियन बोनापार्टने फ्रीडलॅंडच्या लढाईत रशियाचा पराभव केला.
* १८४६ - बेर फ्लॅग क्रांती - गोऱ्या नागरिकांनी सोनोमा, कॅलिफोर्निया येथे मेक्सिको विरुद्ध उठाव सुरू केला.
विसावे शतक

* १९०० - हवाई अमेरिकेचा प्रांत झाला.
* १९०० - राइकस्टॅगने जर्मनीचे आरमार वाढवण्याचे ठरवले.
* १९०७ - नॉर्वेत स्त्रीयांना मतदानाचा अधिकार.
* १९१९ - जॉन ऍल्कॉक व आर्थर व्हिटन विमानातून सेंट जॉन्स, न्यू फाउंडलॅंडमधून न थांबता अटलांटिक महासागर पार करण्यासाठी निघाले.
* १९२६ - ब्राझिल लीग ऑफ नेशन्समधून बाहेर.
* १९३८ - सुपरमॅनची चित्रपकथा पहिल्यांदा प्रकाशित.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - पॅरिस जर्मनीच्या हवाली.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - ऑश्वित्झ छळ केंद्रात पोलंडचे ७२८ राजकीय कैदी दाखल.
* १९५२ - अमेरिकेने अणुशक्तीवर चालणारी पहिली पाणबुडी यु.एस.एस. नॉटिलस बांधण्यास सुरुवात केली.
* १९६२ - ऍना स्लेसर्स आल्बर्ट डिसाल्व्हो उर्फ बॉस्टन स्ट्रॅंग्लरची पहिली शिकार झाली.
* १९६६ - व्हॅटिकन सिटीने लिबोरम प्रोहिबिटम (बंदी घातलेल्या पुस्तकांची यादी) जाहीर करणे बंद केले.
* १९६७ - मरीनर ५ या अंतराळयानाचे शुक्राकडे प्रक्षेपित.
* १९८२ - फॉकलॅंड युद्ध समाप्त.
* १९८५ - हिझबोल्लाहने अथेन्सहून निघालेले टी.डब्ल्यु.ए. फ्लाइट ८४७ या विमानाचे अपहरण केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* १९६९ - स्टेफी ग्राफ, जर्मन टेनिस खेळाडू.
* १९२२ - के. आसिफ, हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता, पटकथालेखक.
मृत्यू

* १९१६ - गोविंद बल्लाळ देवल, मराठी नाटककार नाट्यदिग्दर्शक.
* १९४६ - जॉन लोगी बेअर्ड, ब्रिटिश शास्त्रज्ञ, आद्य दूरचित्रवाणी संशोधक.
* १९८९ - सुहासिनी मुळगावकर, मराठी अभिनेत्री व संस्कृत पंडित.
* २०२० - सुशांत सिंह राजपूत, अभिनेता (आत्महत्या)
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

-----
जून १२ - जून १३ - जून १४ - जून १५ - जून १६ (जून महिना)
जयप्रकाश नारायण

इवलेसे|जयप्रकाश नारायण
जयप्रकाश नारायण (जन्म : ११ ऑक्टोबर १९०२; - ८ ऑक्टोबर १९७९) हे स्वातंत्र्यसैनिक, समाजवादी पुढारी आणि सर्वोदय चळवळीचे प्रमुख नेते होते.भारतीय जनसंघाच्या संस्थापक सदस्यांपैकी एक होते.

जयप्रकाश नारायण यांच्यावरील मराठी पुस्तके
* गांधी, विनोबा आणि जयप्रकाश (मिलिंद बोकील)
* जयप्रकाश नारायण (चरित्र; बालवाङ्मय, लेखक - रमेश मुधोळकर)
* मानवतेचा उपासक व लोकनायक जयप्रकाश नारायण (शांताराम विसपुते)
* संपूर्ण क्रांतीच्या दिशेने जयप्रकाशजी (वसंत नारगोलकर)
हे सुद्धा पहा

* समाजवादी पक्ष
* राममनोहर लोहिया


वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू
वडापाव

वडापाव हा मूळ महाराष्ट्र राज्यातील एक शाकाहारी खाद्यपदार्थ आहे. तो जलद खाद्यपदार्थांच्या वर्गात येतो. यामध्ये खोल तळलेले बटाटे पावामध्ये ठेवलेले असतात. हे पाव जवळजवळ मध्यभागी अर्धे कापलेले असतात. वडापाव साधारणपणे एक किंवा अधिक चटण्या आणि हिरवी मिरची सोबत खातात. जरी मुंबईत परवडणारे स्ट्रीट फूड म्हणून याचा उगम झाला असला तरी, ते आता भारतभरातील फूड स्टॉल्स आणि रेस्टॉरंटमध्ये दिले जाते. याला बॉम्बे बर्गर असेही म्हणतात. त्याचे मूळ आणि बाह्य स्वरूप बर्गरसारखेच आहे.

महाराष्ट्रातील आवडत्या पदार्थांपैकी एक असणारा वडापाव हा मराठी संस्कृतीचा एक भाग असल्याचे म्हणले जाते.
इतिहास

वडापावच्या उत्पत्तीचा सर्वात सामान्य सिद्धांत असा आहे की त्याचा शोध मध्य मुंबईच्या पूर्वीच्या मिल-हार्टलँडमध्ये झाला होता. दादरच्या अशोक वैद्य यांना 1966 मध्ये दादर रेल्वे स्थानकाबाहेर पहिला वडा पाव स्टॉल सुरू करण्याचे श्रेय दिले जाते. वडा पाव विकणाऱ्या सर्वात आधीच्या किऑस्कपैकी एक म्हणजे कल्याणमध्ये असलेला खिडकी वडा पाव असल्याचे म्हणले जाते. हे 1960च्या उत्तरार्धात वाझे कुटुंबाने सुरू केले होते, जे त्यांच्या घराच्या खिडकीतून (खिडकी) रस्त्याकडे तोंड करून वडा पाव देत असत.

कार्बोहायड्रेट युक्त नाश्ता गिरणगाव म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गिरणी कामगारांना पुरवला जात असे. पावाच्या आत ठेवलेला हा बटाटा वडा (बटाटा वडा) पटकन बनायचा, स्वस्त होता (1971 मध्ये 10-15 पैसे), आणि बटाटा भजी आणि चपाती(जे खाणे गर्दीने भरलेल्या लोकल गाड्यांमध्ये शक्य नव्हते) यांच्यापेक्षा जास्त सोयीस्कर होता.

वडापाव हा शिवसेनेच्या राजकीय पक्षाशी घट्ट जोडलेला आहे. मध्य मुंबईतील कापड गिरण्या बंद पडल्याने 1970च्या दशकात अशांतता निर्माण झाली. शिवसेना, या परिवर्तनाच्या काळात स्थापन झालेला स्वदेशी पक्ष, गिरणी कामगारांच्या हिताचा पक्ष म्हणून स्वतःचा आधार आहे. पक्षप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी 1960च्या दशकात मराठी लोकांना उद्योजक होण्यासाठी प्रोत्साहन दिले, म्हणजे दक्षिण भारतीयांनी उडुपी रेस्टॉरंट्स उभारल्याप्रमाणे खाद्यपदार्थांचे स्टॉल सुरू केले. शिवसेनेने आंदोलने तसेच वडा पाव संमेलन (वडा पाव जंबोरी) सारख्या शेजारच्या स्तरावरील कार्यक्रमांद्वारे शारीरिक आणि वैचारिकपणे रस्त्यावर दावा करण्याचा प्रयत्न केला. ही थीम अलिकडच्या वर्षांतही चालू आहे, उदा. 2009 मध्ये शिव वडापाव
थोडक्यात कृती

250px|इवलेसे|उजवे|वडा-पाव तळताना
ह्या पदार्थाचे दोन मूळ भाग आहेत: वडा आणि पाव.

वडा करण्याची सर्वसाधारण कृती:
*:उकडलेला बटाटा कुस्करून, त्यात मिरची, कोथिंबीर, आले, लसूण, हळद, कडीपत्ता , वगैरे मिसळून, त्याला हिंग-मोहरीची फोडणी देतात. अशाप्रकारे तयार झालेल्या मिश्रणाचे छोटे गोळे करून पाण्याने पातळ केलेल्या चण्याच्या पिठात बुडवून त्यांना मध्यम गरम तेलात तळून वडे बनविले जातात.

*:सोनेरी रंग झाला की वडे तयार झाले असे समजावे. वडे कढईतून काढताना अतिरिक्त तेल नितळू द्यावे. स्वछ टीप कागदावर वडे काढल्यास अतिरिक्त तेल कागदात शोषले जाते.

*:पाव सहसा घरात न बनवता बेकरीमधून आणला जातो. ह्या पावाची एक विशिष्ट चव असते.
बाह्य दुवे

संदर्भ

वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ
वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जून १५

ठळक घटना आणि घडामोडी

दहावे शतक

* ९२३ - सॉइसॉंची लढाई - फ्रांसचा राजा रॉबर्ट पहिला मारला गेला.
बारावे शतक

* ११८४ - फिमराइटची लढाई - नॉर्वेचा राजा मॅग्नुस पाचवा मारला गेला.
तेरावे शतक

* १२१५ - इंग्लंडच्या राजा जॉनने मॅग्ना कार्टा मान्य केले मारला गेला.
चौदावे शतक

* १३८९ - कोसोवोची लढाई - ऑट्टोमन सैन्याने सर्बिया व बॉस्नियाच्या सैन्याला हरवले.
सोळावे शतक

* १५२० - पोप लिओ दहाव्याने एक्सर्जे डॉमने हा पोपचा फतवा काढून मार्टिन ल्युथरला वाळीत टाकण्याची धमकी दिली.
सतरावे शतक

* १६६७ - डॉ.ज्याँ-बॅप्टिस्ट डेनिसने पहिल्यांदा मानवाला दुसऱ्याचे रक्त दिले.
अठरावे शतक

* १७५२ - बेंजामिन फ्रॅंकलिनने आकाशातील वीज ही वीज असल्याचे सिद्ध केले.
* १७७५ - अमेरिकन क्रांती - जॉर्ज वॉशिंग्टनची खंडीय सेनेच्या नेतेपदी नेमणूक.
एकोणिसावे शतक

* १८०४ - अमेरिकेच्या संविधानातील बारावा बदल स्वीकृत.
* १८०८ - जोसेफ बोनापार्ट स्पेनच्या राजेपदी.
* १८३६ - आर्कान्सा अमेरिकेची २५वे राज्य झाले.
* १८४६ - ऑरेगोनचा तह - ४९० उत्तर अक्षांश अमेरिका व कॅनडामधील सीमा ठरवण्यात आली.
* १८५९ - ऑरेगोनच्या तहाबद्दलच्या गैरसमजूतीमुळे अमेरिका व कॅनडाच्या नागरिकांत युद्ध.
* १८८८ - विल्हेल्म दुसरा जर्मनीच्या कैसरपदी.
विसावे शतक

* १९०४ - न्यू यॉर्कमध्ये एस.एस. जनरल स्लोकम या बोटीला आग लागून १,००० मृत्युमुखी.
* १९११ - आय.बी.एम.च्या पूर्वज कंपनी टॅब्युलेटिंग कम्प्युटिंग रेकोर्डिंग कंपनीची स्थापना.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - सैपानची लढाई सुरू.
* १९५४ - युएफाची स्थापना.
* १९९२ - अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की अमेरिकेला हव्या असलेल्या संशयितांना इतर देशांतून पळवून आणणे कायदेशीर आहे.
एकविसावे शतक

* २००२ - नियर अर्थ ऍस्टेरॉइड २००२ एम.एन. पृथ्वीपासून फक्त १,२०,००० कि.मी. (७५,००० मैल) दूरून गेला.
जन्म

* १८९८ - डॉ. ग. श्री. खरे, शिक्षणतज्ज्ञ आणि गीतेचे अभ्यासक.
* १९२९ - सुरैय्या, हिंदी चित्रपटातील अभिनेत्री आणि गायिका.
* १९३३ - सरोजिनी वैद्य, मराठी लेखिका, समीक्षिका.
* १९३८ - अण्णा हजारे, मराठी समाजसेवक.
मृत्यू

* १९३१ - अच्युत बळवंत कोल्हटकर, संदेशकार.
* १९७१ - वेंडेल मेरेडिथ स्टॅनले, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन जीवरसायनशास्त्रज्ञ.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून १३ - जून १४ - जून १५ - जून १६ - जून १७ (जून महिना)