JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು

ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ ಪ್ರಕಾರ, ಸೌರಮಾನ ಹಾಗು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ರೀತ್ಯ, ಒಂದು ಸಂವತ್ಸರವನ್ನು ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೌರಮಾನ ಮಾಸಗಳು

ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ಚಲನೆಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೌರಮಾನ ಮಾಸಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
*(ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಚಾಂದ್ರ ಮಾನ ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಋತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೈತ್ರ -ವೈಶಾಖ= ವಸಂತ ಋತು ಹೀಗೆ; ಸೌರಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿರುವುದು ಸರಿಯೇ? )
ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳು

ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ, ೧೨ ಮಾಸಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ

*ಸೌರಮಾಸ : ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಚಿನ್ಹೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗ: ರಾಶಿ
ನೋಡಿ

*ರಾಶಿ
*ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ
*ಜ್ಯೋತಿಷ
*ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು
*ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ=ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
*ಪಂಚಾಂಗ
ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ಮೇಷ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದು.

ಮಾಧವ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಸೂರ್ಯ ನಿರಯನ ಮೇಷರಾಶಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿರಯನ ವೃಷಭರಾಶಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತನಕದ ಅವಧಿ. ಭೂಮಂಡಲದ ಮೊದಲ ಮೂವತ್ತು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನಿ, ಭರಣಿ, ಕೃತ್ತಿಕಾ, ನಕ್ಷತ್ರ ಒಂದನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅವಧಿ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ತರೈಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನ 13 ಅಥವಾ 14ನೆಯ ತಾರೀಖಿನ ದಿನ ಮೇಷಮಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನ 14 ಅಥವಾ 15ನೆಯ ತಾರೀಖಿನ ತನಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಸೌರಮಾನವರ್ಷದ ಆರಂಭ. ವರ್ಷದ ನವನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಮೇಷಮಾಸ ಆರಂಭದ ದಿನದ ವಾರಾಧಿಪತಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಸ್ಥಾನ. ದ್ವಾದಶಾದಿಪತ್ಯರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಧಾತೃ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯ ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ದೇವತೆ. ಮೇಷಮಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಚಾಂದ್ರಮಾನದಂತೆ ವೈಶಾಖಮಾಸ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಮೇಷರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಮಾಡುವ ಅವಧಿಯ ನಾಲ್ಕುಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮೊದಲೂ ಅನಂತರವೂ ಪುಣ್ಯಕಾಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿತೃತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿ ಇದೆ. ಮೇಷದಾನ ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದ. ಮಧುಸೂದನನ ಪೂಜೆ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ.

ಮೇಷಮಾಸದ ಆದ್ರ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. ಪ್ರತಿವರ್ಷದಲ್ಲೂ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆದ್ರ್ರಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಉದಯಾದಿ ಹತ್ತು ಘಳಿಗೆ ಕಾಲ ಇರುವ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರು ಆಚಾರ್ಯರ ತಿರುನಕ್ಷತ್ರ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಂತ ತನ್ನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ವರಾಹ ಅವತಾರ ತಾಳಿದ್ದು ಈ ತಿಂಗಳಿನ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿವಸ. ಸೂರ್ಯ ಭರಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮೂರನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ನಕ್ಷತ್ರ ದೋಷ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ದಿಯುಳ್ಳವ, ಸಂಚಾರಶೀಲ, ಸಾಹಸಿ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ, ರಕ್ತ-ಪಿತ್ತವಿಕಾರ ಇರುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ
ಮಿಥುನ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೂರನೆ ಮಾಸ. ಮಿಥುನಮಾಸವು ನಿರಯನ ಸೂರ್ಯ ಭಚಕ್ರದ ಅರುವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಂಶದಿಂದ ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಂಶಪೂರ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕಾಲ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನಿ ಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮೃಗಶೀರಾ 3 ಮತ್ತು 4ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಆದ್ರ್ರಾ, ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದ 1, 2 ಮತ್ತು 3ನೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥುನರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮಾಸ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನ 14-15ನೆಯ ತಾರೀಕಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನ 15-16ನೆಯ ತಾರೀಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಮಕರ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹತ್ತನೇ ಮಾಸ, ನಿರಯನ ಸೂರ್ಯ ಉತ್ತರಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ೨,೩,೪ ನೆಯ ಪಾದ ಹಾಗೂ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ೧-೨ ನೆಯ ಪಾದಗಳಾದ ಮಕರ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅವಧಿ.

ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಭಚಕ್ರದ ೨೭೦ ನೆಯ ಅಂಶದಿಂದ ೩೦೦ ನೆಯ ಅಂಶ ಪೂರ್ತಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಸೌರಮಾನ ಗಣನೆಯಂತೆ ಇದು ವರ್ಷಾರಂಭದಿಂದ ಹತ್ತನೆಯ ತಿಂಗಳು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮಾಸ ಜನವರಿ ೧೩ ಅಥವಾ ೧೪ನೆಯ ತಾರೀಕು ಆರಂಭವಾಗಿ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೧೨ ಅಥವಾ ೧೩ ನೆಯ ತಾರೀಕಿನವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೊಂದು ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಕ್ತಿವರ್ಣದ ಭಾಗ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯ ಈ ಮಾಸದ ದೇವತೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ಈ ಮಾಸದ ಮೊದಲನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದ ೧೨ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪಿತೃತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ದಾನಾದಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯ ಮಕರರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೊದಯಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸರ್ವವಿಧ ಪಾಪಗಳು ನಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾಸದ ಆರಂಭದ ದಿನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬ. ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳುದಾನ ವಿಶೇಷ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೋಷನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಎಳ್ಳು, ಎಲಚಿಹಣ್ಣು, ನಾಣ್ಯ ಇವನ್ನು ತಲೆಯಮೇಲೆ ಸುರಿಯುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೀಡಾಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ. ಹಸುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಕೊಂಬಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಅಲಂಕಾರಮಾಡಿ ಅವಕೆ ಹುಗ್ಗಿಯನ್ನು ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಶೃಂಗರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊಬ್ಬರಿ ಚೂರು, ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲದಚೂರುಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಮಾಸ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ಮಕರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಚಾಂದ್ರಮಾಸ ಗಣನೆಯಂತೆ ಪುಷ್ಯಮಾಸ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಯಮಾಸದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದ ನವನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಮಕರಸಂಕ್ರಮಣ ದಿನದ ವಾರಾಧಿಪತಿಗೆ ನೀರಸಾಧಿಪತ್ಯ.

ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿವಸ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮೇಲುಕೋಟೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುತ್ತದಲ್ಲಡಗಿದ್ದ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೇಲುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸು ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿವಸ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುವಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮಾರನೆಯ ದಿನ 'ಕನೂ ಎಂಬ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮಿಳರಲ್ಲಿ ಸುಮಂಗಲಿಯರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಟ್ರುಪೊಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಅನ್ನದ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಗ್ರದ ಬಾಳೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಗೆ-ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಇಡುವುದು ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ಕಾಲೋಚಿತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹಣವಿಲ್ಲದ, ಲೋಭಿ, ಅನ್ಯರಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿರುತ್ಸಾಹಿ, ಸ್ವಜನರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣ/ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಮೀನ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸೌರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮಾಸ, ಸೌರಮಾನವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಗಳನ್ನು ಪಂಗುನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿರಯನ ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಂಡಲದ 330ನೆಯ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮೀನಮಾಸ ಆರಂಭವಾಗಿ 360 ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರ 4ನೆಯ ಪಾದ, ಉತ್ತರಾಭಾದ್ರ, ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೀನರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 14ನೆಯ ತಾರೀಖು ಈ ತಿಂಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 13 ಅಥವಾ 14ನೆಯ ತಾರೀಖಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಒಂಬತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರುಣವರ್ಣದ ಪರ್ಜನ್ಯ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯ ಈ ತಿಂಗಳಿನ ದೇವತೆ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದರೆ ಅದು ಚಾಂದ್ರಮಾನದಂತೆ ಅಧಿಕ ಚೈತ್ರಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚೈತ್ರ ಮಾಸ

thumb
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ಮಾಸ.ಬಂಗಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊನೆಯ ಮಾಸವಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚೊಯಿತ್ರೊ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ನೇಪಾಳೀ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ಕೊನೆಯ ಮಾಸವಾಗಿದೆ ಇದು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಚೈತ್ರ ಅಥವಾ ಚೈತ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ತಮಿಳ್ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಮಾಸವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನಿ ಚಿತ್ತಿರೈ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ವೈಷ್ಣವ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಈ ತಿಂಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಮಾಸವು ಗ್ರೆಗೊರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದ ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.ಹಿಂದೂ ಹೊಸ ವರ್ಷಾರಂಭ ಎಂದರೆ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನಾಂಕವು ಗ್ರೆಗೊರಿಯನ್ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಮಾಸವನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ದೇವನಾಗರಿ:चैत्र ಚೈತ್ರ; ಗುಜರಾತಿ:ચૈત્ર ಚೈತ್ರ; ರಾಜಸ್ಥಾನಿ:चेत ಚೇತ್; ಪಂಜಾಬಿ:ਚੇਤ ಸೇತ್; ಬೆಂಗಾಲಿ:চৈত্র ಚೊಯಿತ್ರೊ; ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್::চ'ত ; ಕನ್ನಡ:ಚೈತ್ರ; ತೆಲುಗು:చైత్రము ಚೈತ್ರಮು; ತಮಿಳು:சித்திரை ಚಿತ್ತಿರೈ; ಮಲಯಾಳಂ:ചൈത്രം ಚೈತ್ರಂ
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಯುಗಾದಿ, ಶ್ವೇತ ವರಾಹ ಕಲ್ಪಾರಂಭ (ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯ )
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ (ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ)
* ಕಾಮದಾ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಹನುಮ ಜಯಂತಿ; ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನಾರಂಭ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ಮತ್ಸ್ಯ ಜಯಂತಿ (ಕೃಷ್ಣ ಪಂಚಮಿ)
* ವರೂಥಿನಿ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ವರಾಹ ಜಯಂತಿ (ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೋದಶಿ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ವೈಶಾಖ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಎರಡನೇ ಮಾಸ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯ (ಶುಕ್ಲ ತದಿಗೆ)
* ಗಂಗಾ ಪೂಜ (ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ)
* ಮೋಹಿನೀ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಬುದ್ಧ ಜಯಂತಿ; ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನ ಸಮಾಪ್ತಿ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ಅಪರಾ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ನೃಸಿಂಹ ಜಯಂತಿ
* ವೇದವ್ಯಾಸ ಜಯಂತಿ
*ಕೂರ್ಮ ಜಯಂತಿ
*ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಜಯಂತಿ
*ಬಸವ ಜಯಂತಿ
*ರಾಮಾನುಜ ಜಯಂತಿ
ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಇದೆ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ – “ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನ ಮಾತ್ರೇಣ ನ ಪುನಃ ಚಾರ್ಯತೆ ಭುವಿ”, ಅಂದರೆ ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲಾ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವೈಶಾಖ ಸ್ನಾನವು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ.
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ದಾನಗಳು

ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಂಬಿದ ಕುಂಭವನ್ನು, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಛತ್ರಿ, ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಚಾಮರ, ತಣ್ಣೀರು, ಎಳೇ ನೀರು, ಪಾನಕ ಅನ್ನ ಇವೆ ಮೊದಲಾವುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಂಚ, ಶಯ್ಯಾ, ಚಾಪೆ, ಕಂಬಳಿ ದಾನವು ಅಪಮೃತ್ಯು ಪರಿಹಾರ, ಅಂದರೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮವಾದ ಶುದ್ಧ ಹತ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಇರಬೇಕಾದದ್ದು ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೂರನೇ ಮಾಸ.

ವೇದದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶುಚಿಮಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀಷ್ಮಋತು ಈ ಮಾಸಾದಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ವೃಷಭರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಪ್ರಥಮಾ ತಿಥಿಯ ದಿನ ಈ ಮಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸೂರ್ಯ ಮಿಥುನ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿವಸ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾನಕ್ಷತ್ರ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿವಸ ಅನುರಾಧಾ ಹಾಗೂ ಮೂಲಾನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಬರುವುದುಂಟು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸೂರ್ಯ ವೃಷಭ ಮಾಸದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೂ ಬಂದಾಗ ಎರಡನೆಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸವನ್ನು ಅಧಿಕ ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಮಾಸ ನಿಜ ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸ.

ಈ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪ್ರಥಮಾ ತಿಥಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿರುವ ದಿವಸ ಪುನ್ನಾಗ ಗೌರೀವ್ರತವನ್ನೂ ಶುಕ್ಲತೃತೀಯಾ ತಿಥಿ ಉದಯಕಾಲದಲ್ಲಿರುವ ದಿವಸ ಕದಳೀಗೌರೀವ್ರತವನ್ನೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಅಧಿಕ ಬಂದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಜ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲೇ ಈ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಮಾಸದ ಶುಕ್ಲದಶಮೀ ದಿವಸ ದಶಹರದಶಮೀವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಅಧಿಕ ಬಂದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಅಧಿಕಮಾಸದಲ್ಲೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸೇ ಸಿತೇಪಕ್ಷೇ ದಶಮ್ಯಾಂ ಬುಧಹಸ್ತಯೋಃ ವ್ಯತಿಪಾತೇಗರಾನಂದೇ ಕನ್ಯಾ ಚಂದ್ರೇವೃಷೇರವಾ ಎಂಬ ಈ ಹತ್ತು ಸೇರುವುದೇ ದಶಹರಯೋಗ. ಈ ದಿವಸ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದತ್ತಾನಾಮುಪಾದಾನಂ ಹಿಂಸಾ ಚೈವ ವಿಧಾನತಃ ಪರದಾರೋಪಸೇವಾ ಚ ಕಾಮಿತಂ ತ್ರಿವಿಧ ಸ್ಮøತಂ" ಪೌರುಷ್ಯಮಾನೃತಂ ಚೈವ ಪೈಶುನ್ಯಂಚಾಪಿ ಸರ್ವಶಃ 1 ಅಸಂಬದ್ಧಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ವಾಙ್ಮಯಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ವಿಧಂ || ಪರದ್ರವ್ಯೇಷ್ವಭಿದ್ಯಾನಂ ಮನಸಾನಿಷ್ಟಚಿಂತನಂ ವಿಕಥಾಭಿನಿವೇಶಶ್ಚ ಮಾನಸೊಕ್ತಿವಿಧಾಂ ಸ್ಮøತಂ | ವಿತಾನಿ ದಶಪಾಪಾನಿ ಹರತ್ಯ ಮಮ ಜಾಹ್ನವಿ ದಶಪಾಪಹರಾ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದಶಹರಾಸ್ಮøತಾ || ಎಂದಿರುವಂತೆ ಈ ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಕಾಮಿತ, ವಾಚಿಕ, ಮಾನಸ ರೂಪದ ಹತ್ತು ವಿಧ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸ ಶುಕ್ಲದಶಮೀ ಬುಧವಾರ ಹಸ್ತ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಗಂಗೆ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ದಿನ. ಈ ದಶಮಿಯ ದಿವಸ ಯಾವ ನದಿಯಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತಿಲೋದಕ ಆಘ್ರ್ಯಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಪಾತಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ದಿವಸ ಗಂಗಾಪ್ರತಿಮೆಯ ದಾನ ಮತ್ತು ಗಂಗಾನದಿಯ ಸ್ನಾನ ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯ ದಿವಸ ನಿರ್ಜಲ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಜಲಕುಂಭದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಜ್ಯೆಷ್ಠ ಶುಕ್ಲ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ದಿವಸ ವಟವೃಕ್ಷ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರೀವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ವೈಧವ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿವಸ ಎಳ್ಳು, ಉದಕುಂಭ, ಬೀಸಣಿಗೆಗಳ ದಾನ ವಿಶೆಷ ಫಲಪ್ರದ. ಈ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿವಸ ಜ್ಯೆಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಗುರುಗಳೂ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಇದ್ದರೆ ಮಹಾಜ್ಯೇಷ್ಠೇ ಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಗವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದಾನ ಮೊದಲಾದವು ಪುಣ್ಯಪ್ರದ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ದಿನ ಭೌತ್ಯಮನು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನ. ತನ್ನಿಮಿತ್ತ ಪಿಂಡರಹಿತ ಶ್ರಾದ್ಧ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವ ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವನೂ ಚಪಲಚಿತ್ತನೂ ವಿದೇಶಪ್ರವಾಸಾಭಿರುಚಿಯುಳ್ಳವನೂ ವಿಚಿತ್ರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನೂ ತೀವ್ರಸ್ವಭಾವದವನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣವಾದಾಗ ರಾಜರು ದ್ವಿಜರು ರಾಜಪತ್ನಿಯರು ಸಸ್ಯಗಳು ಮಳೆ ಇವುಗಳ ನಾಶವೂ ದೊಡ್ಡಗುಂಪು, ಸಾಲ್ವದೇಶದ ಜನ, ಬೇಡರ ಗುಂಪು-ಇವುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಜ್ಯೆಷ್ಠಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯಾ ರಾಣಾ ಪ್ರತಾಪ್‍ಸಿಂಗ್ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿವಸ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ನಿರ್ಜಲಾ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ವಟ ಸಾವಿತ್ರಿ ವ್ರತ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ಯೋಗಿನೀ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)


ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಆರನೇ ಮಾಸ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿ (ಶುಕ್ಲ ಚೌತಿ)
* ಋಷಿ ಪಂಚಮಿ (ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿ)
* ಶ್ರೀ ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ ಪೂಜೆ
* ಪರಿವರ್ತಿನೀ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಅನಂತ ವ್ರತ (ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿ)
* ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ವ್ರತ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ಪಿತೃಪಕ್ಷ (ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ)
* ಮಹಾಭರಣೀ (ಕೃಷ್ಣ ಚೌತಿ)
* ಮಧ್ಯಾಷ್ಟಮಿ (ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ)
* ಅವಿಧವಾ ನವಮಿ (ಕೃಷ್ಣ ನವಮಿ)
* ಇಂದಿರಾ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ಕಲಿಯುಗಾರಂಭ (ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೋದಶಿ)
* ಘಾತ ಚತುರ್ದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿ)
* ಸರ್ವಪಿತೃ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ)


ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಎಳನೇ ಮಾಸ. ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ವೀಜ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶರತ್ ಋತುವಿನ ಮೊದಲ ಮಾಸ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ನವರಾತ್ರಿ (ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯ- ನವಮಿ)
* ಸರಸ್ವತಿ ಹಬ್ಬ (ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ)
* ಮಹಾನವಮಿ, ಆಯುಧ ಪೂಜೆ (ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ)
* ವಿಜಯದಶಮಿ (ಶುಕ್ಲ ದಶಮಿ)
* ಪಾಶಾಂಕುಶಾ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಶರತ್ ಪೂರ್ಣಿಮ; ಕೋಜಾಗರ ವ್ರತ; ಕಾರ್ತಿಕ ಸ್ನಾನಾರಾಂಭ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ರಮಾ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ಧನ ತ್ರಯೋದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೋದಶಿ)
* ಜಲಪೂರ್ಣ ತ್ರಯೊದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ತ್ರಯೊದಶಿ)
* ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ, ಯಮ ತರ್ಪಣ (ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿ)
* ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ)
ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ ವಿವಿಧ ಉತ್ಸವ ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಗಳು

* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ವರ್ಧ0ತಿ ಉತ್ಸವ - ಆಷಾಡ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಸಪ್ತಮಿ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿವಸ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಶಯನೋತ್ಸವ - ಆಶ್ವಯುಜ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ತೃತೀಯಾ ದಿವಸ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಮುಡಿ ಉತ್ಸವ - ಅಶ್ವಯುಜ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಪಂಚಮಿ ದಿವಸ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ವಸಂತೋತ್ಸವ - ಚೈತ್ರಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದ ದಿವಸ.
* ಶ್ರಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವಗಳು - ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯದ ದಿನದಿಂದ ದಶಮಿ ದಿನದವರೆಗೆ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕೈತ್ತಿಕೋತ್ಸವ - ಕಾರ್ತೀಕಮಾಸ ಪೂರ್ಣಮಿ ದಿವಸ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕೊಠಾರೋತ್ಸವ - ಪುಷ್ಯಮಾಸದಲ್ಲಿ ೪ನೇ ದಿನಾಂಕದಿಂದ.
* ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ (ಜಾತ್ರೆ) ರಥೋತ್ಸವ - ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಉತ್ತರಾ ನಕ್ಷತ್ರ.
* ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ - ಆಶ್ವಯುಜ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ದ್ವಿತೀಯಾ ದಿವಸ.
* ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ರಥೋತ್ಸವ - ಪಾಲ್ಗುಣ ಕ್ರಷ್ಣ ಷಷ್ಟಿ ದಿವಸ.
* ಉತ್ತನಹಳ್ಳಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಅಮ್ಮನವರ ಜಾತ್ರೆ - ಮಾಘಮಾಸದ ೩ನೇ ಭಾನುವಾರ.


ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಎಂಟನೇ ಮಾಸ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಬಲಿಪಾಡ್ಯ (ಶುಕ್ಲ ಪಾಡ್ಯ)
* ಕೃತಯುಗಾರಂಭ (ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ)
* ಪ್ರಬೋಧಿನೀ ಏಕಾದಶಿ; ಭೀಷ್ಮಪಂಚಕವ್ರತಾರಂಭ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ ಸಮಾಪ್ತಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ; ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ (ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿ)
* ವೈಕುಂಠ ಚತುರ್ದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿ)
* ಭೀಷ್ಮಪಂಚಕವ್ರತ ಸಮಾಪ್ತಿ; ಕಾರ್ತಿಕಸ್ನಾನ ಸಮಾಪ್ತಿ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ಉತ್ಪತ್ತಿ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ಧಾತ್ರಿ ಪೂಜ
* ಕಾಳಭೈರವ ಜಯಂತಿ


ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ಪುಷ್ಯ ಮಾಸ

ಪುಷ್ಯ ಮಾಸವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹತ್ತನೇ ಮಾಸ. ಇದನ್ನು ಪೌಷಮಾಸ, ತೈಷಮಾಸ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನ ಎರಡು ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೆಯದು. ಧನುರ್ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮಕರ ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಯ ಮಾಸವು ಚಳಿಗಾಲದ (ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು) ಒಂದು ಮಾಸ. ಚಾಂದ್ರಮಾಸವಾದ ಪುಷ್ಯಮಾಸವು ಸೌರಮಾಸವಾದ ಧನುರ್ಮಾಸದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಯನ ಸೌರಮಾಸ ಗಣನೆಯಂತೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16 ನೆಯ ತಾರೀಕು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಜನವರಿ 14 ನೆಯ ತಾರೀಕಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಯಯುಕ್ತಾ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ಪೌಷೀಮಾಸೇತು ಯತಸಾ 1 ನಾಮ್ನಾಸ ಪೌಷ್ಯಃ ಎಂದು ಅಮರಸಿಂಹ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಈ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರುಗಳು. ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವೇ ಈ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿವಸ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಕಾಲವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ತಪೋಮಾಸ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಇತರ ಚೈತ್ರಾದಿ ಮಾಸಗಳು ಅಧಿಕವಾಗುವಂತೆ ಈ ತಿಂಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕ ಮಾಸ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಬಹುವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಈ ತಿಂಗಳು ಕ್ಷಯಮಾಸ ಆಗುವ ಸಂಭವ ಇದೆ. ಉತ್ತರಾಯಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲೆ. ಧನುರ್ಮಾಸದೊಡನೆ ಸೇರಿರುವ ಇದು ಶೂನ್ಯಮಾಸವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಕರ ಮಾಸದೊಡನೆ ಇರುವ ಪುಷ್ಯಮಾಸ ಶೂನ್ಯಮಾಸವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವರು ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ಅಷ್ಟಕಾಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತುಳುಷಷ್ಠಿ, ಶಾಕಂಭರಿವ್ರತ, ಬನಶಂಕರಿವ್ರತ, ಗರುಡಜಯಂತಿ, ಪುರಂದರದಾಸರ ಪುಣ್ಯದಿನ, ತ್ಯಾಗರಾಜಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆರಾಧನೆ, ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಜನ್ಮದಿವಸ ಇವುಗಳ ಆಚರಣೆ ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿಯೇ. ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಅಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಯಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಭಾನುವಾರ ಆಗಿದ್ದು ಆ ದಿವಸ ಸೂರ್ಯೋದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯತಿಪಾತಯೋಗ ಸೇರಿದರೆ ಅರ್ಧೋದಯ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಕಾಲ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಪುತ್ರದಾ ಏಕಾದಶಿ; ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಮುಕ್ಕೋಟಿ ದ್ವಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ದ್ವಾದಶಿ)
* ಮಾಘಸ್ನಾನಾರಂಭ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ತ್ಯಾಗರಾಜ ಆರಾಧನ (ಕೃಷ್ಣ ಪಂಚಮಿ)
* ಷಟ್ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ಉತ್ತರಾಯಣ ಪರ್ವಕಾಲ
* ಧನುರ್ಮಾಸ ಸಮಾಪ್ತಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ

thumb|ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಧೆಯರಿಂದ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆಚರಣೆ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಘಲ್ ಚಿಕಣಿ ಚಿತ್ರ; ಗುಯಿಮೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ.
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಮಾಸ. ಸೂರ್ಯ ಕುಂಭ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಈ ಮಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೀನಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಮೀನ ಈ ಎರಡು ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಗಳ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಕಾಲವೇ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸ. ಶಿಶಿರ ಋತುವಿನ ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೆಯದು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಯನಸೌರಮಾಸ ಗಣನಾ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಈ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮಧು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮಧು ಮಾಸ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ನೆಯ ತಾರೀಕು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 13 ಅಥವಾ 14 ನೆಯ ತಾರೀಕು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಷ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿವಸ ಫಲ್ಗುನೀ ನಕ್ಷತ್ರ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಫಲ್ಗುನ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಫಲ್ಗುನೀ (ಪುಬ್ಬು), ಉತ್ತರ ಫಲ್ಗುನೀ (ಉತ್ತರಾ) ಈ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಹಿಂದುಮುಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಈ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮೀ ದಿವಸ ಮಾಡುವ ಅಷ್ಟಕಾಶ್ರಾದ್ಧವೇ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ಅಷ್ಟಕಾಶ್ರಾದ್ಧ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಬರುವುದು ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿವಸ. ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಈ ತಿಂಗಳಿನ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ದ್ವಿತೀಯಾ ತಿಥಿಯ ದಿವಸ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಈ ಮಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳು

* ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ (ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿ)
* ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ (ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿ)
* ಹೋಳಿ, ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ (ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
* ರಂಗ ಪಂಚಮಿ (ಕೃಷ್ಣ ಪಂಚಮಿ)
* ಪಾಪಮೊಚನಿ ಏಕಾದಶಿ (ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾದಶಿ)
* ಯುಗಾದಿ ಅಮಾಮಸ್ಯ (ಅಮಾವಾಸ್ಯ)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಜುಲೈ ೩೧

[[]] - ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೧೨ನೇ ದಿನ(ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೧೩ನೇ ದಿನ). ಈ ದಿನದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೫೩ ದಿನಗಳು ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

* ೧೯೪೦ - ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ರೂವಾರಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮೈಕೆಲ್ ಓ'ಡ್ವೈರ್ ನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಉಧಾಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಜನನ

* ೧೧೪೩ - ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ನಿಜೊ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
* ೧೫೨೭ - ಮಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ ೨ ರೊಮ್ ದೇಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
ನಿಧನ

* ೧೯೪೦ - ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ, ಸ್ವಾತ್ರಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಉಧಮ್ ಸಿಂಗ್
ರಜೆಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

*
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್ : ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ


ವರ್ಗ: ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ: ಜುಲೈ
ಮಾರ್ಚ್ ೧೩

[[]] - ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಹದಿಮೂರನೆಯ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೭೨ನೇ ದಿನ(ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೭೩ನೇ ದಿನ). ಈ ದಿನದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೯೩ ದಿನಗಳು ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

* ೧೯೪೦ - ಸಿಖ್ಖರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ, ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿ ಹಾಗು ಆ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಗಾಯಗೊಂಡ, ಉಧಾಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ರೆಜಿನಾಲ್ಡ್ ಡೈಯರ್ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿನ ಕ್ಯಾಕ್‍ಸ್ಟನ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದರು.

* ೧೭೮೧ - ಖಗೋಳ ಸಂಶೋಧಕ ಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಷಲ್ ಯುರೇನಸ್ ಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.
ಜನನ

*
ನಿಧನ

* ೧೯೪೦ - ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ರೂವಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರೆಗಿನಾಲ್ಡ್ ಡೈಯರ್
* ೧೯೯೨ - ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರ ಕೆ.ಎಸ್.ನಿರಂಜನ್
* ೧೮೫೭ - ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(೧೮೨೩-೨೮) ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಯಂ ಪಿಟ್
ರಜೆಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

*
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್ : ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ


ವರ್ಗ: ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ: ಮಾರ್ಚ್
೧
ನವೆಂಬರ್ ೧

ಸುನಿಲ್ ಕ್ರಿಯೇಶನ್
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆ

* ರಿ.l
ಜನನ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಬಂದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕವು ವಿವಿದ ರಾಜ್ಯ ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ೧೯೫೬ ನವೆಂಬರ್ ೧ ರಂದು ಎಕೀಕರಣವಾಯಿತು.ಎಸ್,ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ್ಪನವರು ಎಕೀಕರಣ ರಾಜ್ಯದ ಮೋದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದರು.೧೯೭೩ ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಮ್ಯಸೂರು ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.೧೯೭೩ನವೆಂಬರ್೧ ರಂದು ದೇವರಾಜು ಅರಸು ರವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.
ರಜೆಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

* ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ
* ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್: ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
*ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ:ನವೆಂಬರ್
ವರ್ಗ:ದಿನಾಚರಣೆಗಳು
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧

- ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ಮೊದಲನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೩೩೫ನೇ(ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೩೬ನೇ ದಿನ) ದಿನ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

* ೧೬೪೦ - ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸ್ಪೇನ್ ಇಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು ನಾಲ್ಕನೇ ಜೊಆಒ ಅದರ ರಾಜನಾದನು.
* ೧೮೨೧ - ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕದ ಮೊದಲ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
* ೧೯೫೮ - ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿತು.
* ೧೯೬೩ - ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾರತದ ೧೬ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.
* ೧೯೬೫ - ಭಾರತದ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ ಸ್ಥಾಪನೆ.
* ೧೯೮೨ - ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಯುಟಾದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಕ ಹೃದಯ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
* ೧೯೮೮ - ಬೆನಾಜೀರ್ ಭುಟ್ಟೊ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದಳು.
* ೧೯೯೮ - ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾದ ಎಕ್ಸೊನ್-ಮೊಬಿಲ್ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆ.
ಜನನ

* ೧೭೬೧ - ಮದಾಮ್ ತುಸ್ಸಾದ್ಸ್ ಮೇಣ ಶಿಲ್ಪ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮೇರಿ ತುಸ್ಸಾದ್.
* ೧೮೯೪ - ಭೀಮ್ ಸೇನ್ ಸಾಚಾರ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ.
* ೧೯೨೩ - ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ.
* ೧೯೪೯ - ಪಾಬ್ಲೊ ಎಸ್ಕೊಬಾರ್, ಕೊಲಂಬಿಯದ ಮಾದಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರ.
* ೧೯೬೩ - ಅರ್ಜುನ ರಣತುಂಗ, ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ.

* ೧೯೬೩ = ಅಹಲ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳ್. ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿನೇತ್ರಿ
ಮರಣ

* ೧೧೩೫ - ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲನೇ ಹೆನ್ರಿ.
* ೧೮೬೬ - ಜಾರ್ಜ್ ಎವರೆಸ್ಟ್, ವೇಲ್ಸ್ನ ಸಮೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಪರ್ವತದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ.
* ೧೯೪೭ - ಜಿ.ಎಚ್. ಹಾರ್ಡಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಗಣಿತಜ್ಞ.
* ೧೯೬೪ - ಜೆ.ಬಿ.ಎಸ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ.
*
ದಿನಾಚರಣೆಗಳು

* ವಿಶ್ವ ಏಡ್ಸ್ ದಿನ.
* ರೊಮೇನಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ.
*
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್: ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ


ವರ್ಗ:ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನ ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ:ಡಿಸೆಂಬರ್
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೦೨ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ದಿನ. ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ೨೭೫ನೇ (ಅಧಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೭೬ನೇ) ದಿನ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು

*
ಜನನ

* ೧೮೬೯ - ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ
* ೧೯೦೪ - ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ
ನಿಧನ

*
ರಜೆಗಳು/ಆಚರಣೆಗಳು

* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರಜಾದಿನ.
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್: ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ
* ಆನ್-ದಿಸ್-ಡೇ ತಾಣ


ವರ್ಗ:ಪ್ರಮುಖ ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಾಚರಣೆಗಳು
ವರ್ಗ:ದಿನಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಕ್ಟೋಬರ್
ಸೋಂದಾ

ಸೋಂದಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಂದ ಸೋಂದಾ, ಸೋದೆ, ಸ್ವಾದಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ಸಮೀಪವಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 450 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ 25 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿರ್ಸಿಯಿಂದ ತಲುಪಲು ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಸೌಕರ್ಯ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ವ ಯತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಮತ್ತು ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಜೈನಮಠ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸ್ವಣ೯ವಲ್ಲಿಮಠಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಣಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
thumb|right|ಧವಳ ಗಂಗಾ ಸರೋವರ

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನವಲ್ಲದೆ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ದೇವರ ಮತ್ತು ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ದೇವರ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಾದಿರಾಜರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕೃತಿ, ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿ

ಇಲ್ಲಿರುವ ಭೂತರಾಜರ ಗುಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಾದಿರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಉಪದ್ರ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬಂದ ಭೂತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟು ವಾದಿರಾಜರು ಅದನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂತ ವಾದಿರಾಜರ ಸೇವಕನಾಗಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ( ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವವರು) ಜನರನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಭೂತರಾಜರಿಗೆ ಹರಕೆ,ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಮನೋವಿಕಾರಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ವಾದಿರಾಜರ ಬೃಂದಾವನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಧವಳ ಗಂಗಾ ಎಂಬ ಸರೋವರವಿದೆ. ಈ ಕೊಳದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯನ್ನು ಭೂತರಾಜರ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಜನರು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾದಿರಾಜರು ಧವಳ ಗಂಗೆಯ ಗಂಗಾಧರ ಮಹಾಲಿಂಗ ಎಂದು ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಯು ಇದೇ ಸರೋವರದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ.
ತಪೋವನ

thumb|right|ತಪೋವನ

ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹರಿಯತ್ತದೆ. ನದಿ ತೀರದ ಬಂಡೆಯೊಂದರೆಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರ ಇಷ್ಟ ದೈವವಾದ ಹಯಗ್ರೀವ ದೇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
==ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== ಶ್ರೀ ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲೀ ಮಠ, ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಮಠ, ಜೈನ ಮಠ, ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ,
ಸಿರ್ಸಿಯ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಹಸ್ರಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಯಾಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು.

ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು
ಚಿರಂಜೀವಿ

thumb|ಚಿರಂಜೀವಿ
ಈ ಲೇಖನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿಲ್ಲದವರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಚಿರಂಜೀವಿ ಪದದ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿರಂಜೀವಿ (ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಣೆ)

ಚಿರಂಜೀವಿ ಎಂದರೆ ಸಾವಿಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏಳು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿರಂಜೀವಿಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಯಾರೆಂದರೆ -

* ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ
* ಬಲೀಂದ್ರ
* ವೇದವ್ಯಾಸ
* ಹನುಮಂತ
* ವಿಭೀಷಣ
* ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ
* ಪರಶುರಾಮ
ಈ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಚಿರಂಜೀವಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕ

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮೋ ಬಲಿರ್ವ್ಯಾಸೋ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚ ವಿಭೀಷಣಃ |

ಕೃಪಃ ಪರಶುರಾಮಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಚಿರಜೀವಿನಃ ||
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*Ciranjivas
*10-10-1998 ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಈರಣ್ಣ, ತಾಯಿ ಜಯಶ್ರೀ ಅವರ ಐದನೇ ಮಗನಾಗಿ ಅರಕೆರ ಗ್ರಾಮದ ಸರಕಾರಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಜನನ (ತಾ||ದೇವದುರ್ಗ)
*ಚಿರಂಜೀವಿಯ ಜೀವದ ಗೆಳೆಯರು ಚೌಡಯ್ಯ, K. ಚನ್ನು ನಾಯಕ, ಬ್ರಹ್ಮ,
*ಚಿರಂಜೀವಿಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮೂರು ಜನ ಅಣ್ಣದಿರು, ಪ್ರೀತಿಯ ಅಕ್ಕ. ಮುರಳೀಧರ್, ದೇವರಾಜ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾಗೂ ರೇಣುಕಾ(ಲಕ್ಷ್ಮಿ) ಜೊತೆ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಮಾಮ(ಪೊಲೀಸ್).
*
*


ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ಅಮೃತಸರ

ಅಮೃತಸರ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಅಮೃತಸರ ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ.
ಸ್ಥಾಪನೆ

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗುರು ರಾಮದಾಸನಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೭೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ

ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸು.1,132,761 (೨೦೧೧). ಸಿಖ್‍ರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮತೀಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿದ ಚಿನ್ನದ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಿಖ್‍ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.
ವಾಣಿಜ್ಯ

ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಶಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಜಮಖಾನಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ

ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ನಡೆದುದು (1919) ಈ ನಗರದಲ್ಲಿಯೆ.
ಛಾಯಾಂಕಣ


Image:Golden_Temple_4000.jpg| ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ
Image:Maharaja_Ranjith_Singh_Garden_Amrithsar__2020.jpg| Maharaja Ranjit Singh's Ram Bagh Gardens
Image:Harimandir.jpg| ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ
Image:Bridge to the Durgiana Temple, Amritsar.jpg| Durgiana Temple bridge
Image:Golden Temple holy water in Day Light.JPG|The holy water
Image:Jallianwala Bagh in Day light.JPG |ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಭಾಗ್
Image:Jallianwala Bagh, Punjab.jpg|ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಭಾಗ್
Image:Golden Temple in Day Light.JPG|The holy water
Image:Golden Temple Close up view.JPG| ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ
Image:Harmandir Sahib, Punjab 2013.JPG| ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ
Image:Sikh Gurdwara, Punjab.JPG|ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರ
Image:Amritsar Temple, Punjab.JPG|The holy water

ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

* ಜಲಿಯನ್‍ವಾಲಾ ಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ
* ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ
* ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ

* Official Website of District of Amritsar
* Official Website of Amritsar Municipal Corporation
*Amritsar HRIDAY city
*Maharaja Ranjit Singh Panorama


ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬ್