JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
नक्षत्र

अल्ट=सूर्यसिद्धांतानुसार नक्षत्रांची मांडणी|इवलेसे|सूर्यसिद्धांतानुसार नक्षत्रांची मांडणी
आकाशातले काही विशिष्ट तारकासमूह नक्षत्र ह्या नावाने ओळखले जातात. नक्षत्रांची यादी अथर्ववेद, तैत्तरीय संहिता, शतपथ ब्राह्मण यांत दिली आहे.

चंद्र आकाशात ज्या दीर्घ वर्तुळ मार्गातून भ्रमण करताना दिसतो त्या मार्गाला क्रांतिवृत्त म्हणतात. क्रांतिवृत्ताचे सत्तावीस समान भाग कल्पिले आहेत. त्यांतील प्रत्येकात येणाऱ्या एकेका तारकापुंजाला नक्षत्र म्हणतात. अशी एकूण २७ नक्षत्रे आहेत. म्हणून प्रत्येक नक्षत्राने क्रांतिवृत्तावर व्यापलेली जागा (३६० अंश भागिले २७ = १३° २०′) १३ अंश २० कला असते. प्रत्येक नक्षत्र हा परत ४ पदां मध्ये भागला गेला आहे.

आकाशात नक्षत्रांशिवाय इतरही अनेक तारकासमूह आहेत.
यादी

पुण्यामधे "नक्षत्र उद्यान" नावाचे एक उद्यान कोथरूडमध्ये आहे.
२८वे नक्षत्र

तैत्तिरीय संहितेत आणि अथर्ववेदात २८ नक्षत्रांचा उल्लेख आहे. त्यांमध्ये अभिजित हे २८ वे नक्षत्र आहे. परंतु कालांतराने हे नक्षत्र क्रांतिवृत्तावरून बाजूला सरकले, म्हणूनच आज केवळ २७ नक्षत्रे मानली जातात. अभिजित नक्षत्र हे उत्तराषाढा आणि श्रवण नक्षत्र यांच्यादरम्यान आहे. उत्तराषाढाचा शेवटचा एक चरण व श्रावणाचा आरंभीचा एक चरण मिळून अभिजित नक्षत्र होते.
त्रिपाद नक्षत्रे

कृत्तिका, पुनर्वसु, उत्तरा फाल्गुनी, विशाखा, उत्तराषाढा व पूर्वाभाद्रपदा या नक्षत्रांना त्रिपाद नक्षत्रे असे म्हणतात.
पंचक नक्षत्रे

धनिष्ठा नक्षत्राचे ३रे आणि ४थे चरण, शततारका, पूर्वाभाद्रपदा, उत्तराभाद्रपदा व रेवती या नक्षत्रांना पंचक नक्षत्रे असे म्हणतात.

भारतीय ज्योतिषशास्त्रानुसार एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूच्या वेळेस जर त्रिपाद किंवा पंचक नक्षत्र लागलेले असेल तर या नक्षत्राचे दोष लागू नये म्हणून अग्नीदाह करताना पुत्तलविधी केला जातो. किंवा सुतकाचे दिवस संपल्या नंतर, म्हणजेच ११ व्या दिवशी त्रिपाद नक्षत्र / पंचक नक्षत्र शांती केली जाते.
पुस्तके

* नक्षत्रकथा (लीना दामले)
संदर्भ

*
वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
वर्ग:आकाश
वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:फलज्योतिष
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
प्रतापसिंह राणे

प्रतापसिंह राणे (जानेवारी २८, १९३९ - हयात)

गोव्यातील राजकारणी व माजी मुख्यमंत्री आहेत. विद्यमान पर्ये मतदारसंघाचे आमदार प्रतापसिंग राणे यांनी. १९८०-१९८५, १९८५-१९८९, १९९०मध्ये ३ महिने, १९९४-१९९९, फेब्रुवारी ३, २००५ पासून मार्च ४, २००५ पर्यंत, जून २००५-जून २००७ अश्या ६ वेळा गोव्याचे मुख्यमंत्रीपद भूषविले आहे. त

राणे १९७०च्या दशकापासून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात आहेत. त्याआधी ते महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षात होते. मगोपच्या १९७२च्या सरकारात त्यांनी कायदाखाते सांभाळले होते.

गोव्याचे मुख्यमंत्री म्हणून १६ जानेवारी १९८० रोजी प्रथम शपथ घेतली. दुसऱ्यांदा मुख्यमंत्री पदाची शपथ ०८ जानेवारी १९८५ रोजी घेतली.
संदर्भ आणि नोंदी

राणे, प्रतापसिंह
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
दिगंबर कामत

दिगंबर कामत (मार्च ८, १९५४ - हयात) गोव्यातील राजकारणी व माजी मुख्यमंत्री आहेत. १९९४पर्यंत ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये होते, त्यानंतर ते भारतीय जनता पक्षात गेले. २००५मध्ये सरकारात असलेल्या भाजपातून ते काँग्रेसमध्ये परतले. विधानसभेत त्यांनी मडगाव मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे.

२००७ च्या निवडणुकांमध्ये काँग्रेसकडे सरकार स्थापण्याइतपत संख्याबळ होते तेव्हा काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष रवी नाईक आणि तत्कालीन विद्यमान मुख्यमंत्री प्रतापसिंह राणे या दोघांतील मुख्यमंत्रीपदासाठीच्या पक्षांतर्गत चुरशीमुळे कामतांचे नाव राजकीय तडजोड म्हणून पुढे आले. जुलै २५, २००७ रोजी कामत सरकार सरकारातील आघाडी फुटल्याने व सदस्यांच्या राजीनाम्यांमुळे अडचणीत सापडले.
संदर्भ आणि नोंदी

कामत, दिगंबर
कामत, दिगंबर
राजा (बुद्धिबळ)

250px|उजवे|इवलेसे| राजा


राजा (♔, ♚) हा बुद्धिबळातील सर्वात महत्त्वाचा मोहरा आहे. हा मोहरा कोणत्याही दिशेस (पटावरून बाहेर न जाता) एक घर चाल करून जाऊ शकतो. जर लक्ष्य घरावर शह असेल तर अशा घरात राजा चाल करू शकत नाही.

राजा हे एकमेव मोहरा आहे जो खेळातून बाद होत नाही. जेव्हा राजा वर शत्रूचा शह असताना चाल करण्यासाठी घर नसते तेव्हा मात झाली असे म्हणतात व खेळाडू हरतो. शह नसताना चाल करण्यासाठी घर नसले व इतर कोणत्याही मोहऱ्यास चाल करणे शक्य नसल्यास खेळ बरोबरीत सुटल्याचे जाहीर होते.राजा हा कोणत्याही दिशेने एक घर चालत जाऊ शकतो.
जर राजाला धोका निर्माण झाला तर हा खेळ संपुष्टात येतो.. तर हा सर्वस्वी खेळ राजा या वर अवलंबून असतो.


वर्ग:बुद्धिबळ
ईदी अमीन

ईदी अमीन (१९२५ - १६ ऑगस्ट २००३) हा मध्य अफ्रिकेतील युगांडा देशाचा लष्करी हुकूमशाह व तिसरा राष्ट्राध्यक्ष होता. ह्याचा कार्यकाल १९७१ ते १९७९ इतका राहिला. ईदी अमीन यांची कारकीर्द ब्रिटिश सैन्यात १९४६ मध्ये भरती झाल्यापासून झाली व स्वातंत्र्यानंतर त्यांची बढती मेजर जनरल या पदापर्यंत झाली, १९७१ मध्ये त्याने मिल्टन ओबोटे यांचे सरकार उलथवून टाकत सत्ता हातात घेतली. ईदी अमीनचा राज्यकाल अनेक वाईट कारणांसाठी कायमचा लक्षात राहिला. मानवी मूल्यांची तुडवणूक,राजकीय बंदी, अनेक विवादास्पद राजकीय हत्या व भारतीयांची युगांडातून हकालपट्टी हे ह्यांमधील प्रमुख विषय होते. अमीनच्या कार्यकालात अंदाजे ५ लाख लोकांची हत्या करण्यात आली. लास्ट किंग ऑफ स्कॉटलंड हा चित्रपट ईदी अमीन यांच्यावर आधारित आहे. फॉरेस्ट व्हिटेकर ह्याने ईदी अमीनची भूमिका केली आहे.


वर्ग:युगांडाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:हुकूमशाह
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अस्तेक पुराणे

अझ्टेक संस्कृतीत त्यांच्या धार्मिक श्रद्धांवरून अनेक देव आणि अमानवी प्राणी त्यांच्या पुराणात आहेत, म्हणून ती संस्कृती अनेकेश्वरवादी म्हणून ओळखली जाते.
इतिहास

देव

* अकोल्नाहुआकाट्ल (पहा अकोल्मीझ्टली) - अकोल्मीझ्टलीचे दुसरे नाव
* अकोल्मीझ्टली - पाताळलोकाचा (मिक्टलान) देव
* अक्युकुच्योटिचिह्युटी (पहा चल्च्युहट्लीक्यु)
* अट्लाउ - एक जलदेव
* अट्लाकमनी - वादळ, समुद्री वादळांची देवी
* अट्लाकोया - अवर्षण, दुष्काळांची देवी
* अट्लाटोनान (अट्लाटोनीन ह्या नावानेही ओळखला जातो) - समुद्रकिनाऱ्याची देवी
* अमिमिट्ल - सरोवरे आणि कोळ्यांचा देव
* अयौह्टेओट्ल - धुके, नालयकी ह्या गुणाची, प्रसिद्धीची देवी
* ऍट्ल - जलदेव
सर्प देव

*चिकोमेकोआट्ल
*किहुआकोआट्ल
*कोआट्लीक्यु
*क्वेटझालकोआट्ल
*मिक्सकोआट्ल
* क्ष्युहकोआट्ल
विशिष्ट देवांचा गट

* अहुयाटेटेओ
* चिहुआटेटेओ
* केंट्झोन हुइट्झ्नाहुआ - दक्षिणेकडील तारे, कोआट्लीक्यु
* केंट्झोन टोटोच्टीन (४०० ससे)
* आकाशपेलक
* ट्झीट्झीमिम
अतिमानवी प्राणी

* अहुइट्झोट्ल - माणूस खाणारा श्वान-मर्कट, ज्याच्या जीभेवर एक हात असून पाण्यात राहतो
* सिपाक्टली - पृथ्वीच्या निर्मितीच्यावेळी निर्माण झालेली एक मगर
* चिहुआटेटेओ - प्रसूतीवेदनेत मेलेल्या स्त्रियांच्या आत्मा
* नाग्वाल - प्राणी किंवा आत्म्यासरख्यांमध्ये रूपांतर होऊ शकणारा
* नाहुआल - रूप बदलू शकणरा जादूगार किंवा चेटकीण
* ट्लाल्टेक्युहट्ली - बेडूक देवी
अख्यायिकी वीरपुरुष

* पोपोकाटेपेट्ल
अख्यायिकी जागा

* अझ्टलान - टेनोच्टिट्लानला येण्यापूर्वीचे मेक्सिकांचे मूळ वस्तीस्थान
* इझ्टाकीहुआट्ल
* मिक्टलान - पाताळलोक
* पोपोकाटेपेट्ल
* ट्लालोकान - पहिला स्वर्गलोक
* टेहुआंटेपेक - पवित्र जाग्वारांची एका डोंगरावरील जागा
* ट्लीलान-ट्लापाल्लान - स्वर्गलोकाचा मधला भाग
* टोनाट्युहिकान - सर्वात वरचा स्वर्गलोक
* टामोंचान
हे सुद्धा पहा

अझ्टेक तत्त्वज्ञान
बाह्य दुवे

वर्ग:अस्तेक पुराणे आणि धर्म
मंगोल

मंगोल (मूळ उच्चार: मोंग्योल) वंशीय लोक हे प्रामुख्याने सध्याचा मंगोलिया,तसेच रशिया चीन व इतर मध्य आशियातील काही देशंमध्ये राहतात.

ते मध्य आशियातील भटक्या टोळ्यांपैकी होते.त्यांनी १२व्या शतकापासून प्रथम चंगीझ खान व नंतर इतर योद्ध्यांच्या नेतृत्वाखाली जगाच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या साम्राज्याची स्थापना केली.

मोंगोल साम्राज्य मध्य आशिया अर्ध्याहून अधिक युरोप,चीन व पुढील काळात भारताचा बहुतांश भाग (मुघल साम्राज्य) म्हणजे त्या काळातील ज्ञात जगाच्या मोठ्या भागात पसरले होते.

विस्तार (१३००-१४००)]]

संदर्भासाठी लेख

वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास
अल्जीरिया

अल्जीरिया हा आफ्रिका खंडाच्या उत्तर भागातील माघरेब प्रदेशामधील एक देश आहे. अल्जीरियाच्या उत्तरेला भूमध्य समुद्र, ईशान्येला ट्युनिसीया, पूर्वेला लिब्या, आग्नेयेला नायजर, नैऋत्येला माली व मॉरिटानिया तर पश्चिमेला मोरोक्को व पश्चिम सहारा हे देश आहेत. क्षेत्रफळानुसार अल्जीरिया सुदानखालोखाल आफ्रिका खंडातील दुसऱ्या क्रमांकाचा तर जगातील १०व्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा देश आहे. अल्जीयर्स ही अल्जीरियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

ऐतिहासिक काळामध्ये रोमन साम्राज्याचा भाग असलेल्या अल्जीरियावर सातव्या शतकामध्ये मुस्लिमांनी अधिपत्य मिळवले. मध्य युग काळादरम्यान येथे अनेक विद्वान व पंडितांचे वास्तव्य होते. सुमारे इ.स. १५१७ साली हा भूभाग ओस्मानी साम्राज्यामध्ये आणला गेला. १९व्या शतकाच्या सुरुवातीस अमेरिका व बार्बरी राज्यांमध्ये झालेल्या दोन युद्धांमुळे अल्जीरियाची स्थिती कमकूवत झाली होती. ह्याचा फायदा घेत फ्रेंचांनी हा भाग काबीज केला. इ.स. १८३० पासून फ्रान्सची वसाहत असलेल्या अल्जीरियाला १९६२ साली स्वातंत्र्य मिळाले.

सध्या अल्जीरियामध्ये अध्यक्षीय प्रजासत्ताक पद्धतीचे सरकार असून अब्देलअझीझ बुतेफ्लिका हा १९९९ सालापासून राष्ट्राध्यक्षपदावर आहे. खनिज तेल व नैसर्गिक वायूचे मोठे साठे असलेल्या अल्जीरियाची अर्थव्यवस्था ह्या उद्योगांवर अवलंबुन आहे. अल्जीरिया आफ्रिकन संघ, अरब संघ, ओपेक, संयुक्त राष्ट्रे इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा सदस्य आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

चतुःसीमा

ईशान्येला ट्युनिसीया; पूर्वेला लिब्या; आग्नेयेला नायजर; नैऋत्येला माली, मॉरिटानिया; पश्चिमेला मोरोक्को, पश्चिम सहारा
राजकीय विभाग

मोठी शहरे

समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

* ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
संदर्भ

बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:उत्तर आफ्रिका
इरिट्रिया

इरिट्रिया (तिग्रिन्या: ; , इंग्लिश: State of Eritrea) हा पूर्व आफ्रिकेच्या आफ्रिकेच्या शिंगामधील एक छोटा देश आहे. इरिट्रियाच्या पश्चिमेला सुदान, दक्षिणेला इथियोपिया व आग्नेय दिशेला जिबूती हे देश तर वायव्य व पूर्वेस लाल समुद्र व चिंचोळ्या सामुद्रधुनीपलीकडे सौदी अरेबिया व येमेन हे देश आहेत. अस्मारा ही इरिट्रियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

इ.स.च्या दुसऱ्या शतकापासून वस्ती असल्याचे पुरावे सापडलेल्या इरिट्रियावर मध्य युगीन काळात इथियोपियन व ओस्मानी साम्राज्याची सत्ता होती. इ.स. १८९० साली इटलीने येथे आपली पहिली वसाहत (इटालियन इरिट्रिया) स्थापन केली जी दुसऱ्या महायुद्धानंतर बरखास्त करण्यात आली. त्यानंतर इथियोपियाने ह्या भूभागावर आक्रमण करून तो बळकावला व इरिट्रिया इथियोपियाचा १४वा प्रांत बनला. इथ्योपियाच्या जुलुमी राजवटीस कंटाळलेल्या इरिट्रियाने १९६१ सालापासून सुमारे ३० वर्षे स्वातंत्र्यलढा चालू ठेवला ज्याला १९९१ साली यश मिळून इरिट्रियास स्वातंत्र्य मिळाले.

सध्या इरिट्रियामध्ये एकपक्षी अध्यक्षीय प्रजासत्ताक पद्धत असून इसायास अफेवेर्की हा १९९१ सालापासून ह्या देशाचा राष्ट्राध्यक्ष आहे. त्याच्या राजवटीमध्ये इरिट्रियात सर्रास मानवी हक्कांची पायमल्ली होत असून भाषण स्वातंत्र्यावर गदा आणली जात आहे. सततच्या युद्धांमुळे तसेच अनेक दशकांच्या गुलामगिरीमुळे इरिट्रियाची अर्थव्यवस्था कोलमडली असून येथील जीडीपी वाढीचा दर केवळ २ टक्के आहे. ह्यामुळे इतर बहुतांशी आफ्रिकन देशांप्रमाणे इरिट्रिया एक गरीब व अविकसित देश आहे
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

चतुःसीमा

राजकीय विभाग

मोठी शहरे

समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:पूर्व आफ्रिका
कामेरून

कामेरून हा मध्य आफ्रिकेतील एक देश आहे.

इतर आफ्रिकन देशांच्या तुलनेत कामेरूनला राजकीय व सामाजिक स्थैर्य लाभले आहे. कामेरूनचे दरडोई उत्पन्न आफ्रिकेतील पहिल्या दहा देशांमध्ये आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

आधुनिक कालखंड

कामेरून ही एक जर्मन वसाहत होती.
भूगोल

चतुःसीमा

राजकीय विभाग

मोठी शहरे

समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र
खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे

वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:मध्य आफ्रिका
बोलिव्हिया

बोलिव्हिया () हा दक्षिण अमेरिका खंडाच्या मध्य भागातील एक भूपरिवेष्ठित देश आहे. बोलिव्हियाच्या उत्तरेला व पूर्वेला ब्राझिल, दक्षिणेला पेराग्वे व आर्जेन्टिना तर पश्चिमेला चिली व पेरू हे देश आहेत. ला पाझ ही बोलिव्हियाची राजधानी तर सान्ता क्रुझ हे सर्वात मोठे शहर आहे.

ऐतिहासिक इंका साम्राज्याचा भाग असलेला बोलिव्हिया इ.स. १५२४ ते इ.स. १८२५ दरम्यान स्पॅनिश साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली होता. स्वातंत्र्यानंतरच्या काळात येथे अनेक दशके राजकीय व आर्थिक अस्थैर्य व लष्करी राजवट होती. गेल्या २०० वर्षांमध्ये शेजारी देशांसोबत झालेल्या लढायांमध्ये बोलिव्हियाने जवळजवळ अर्धा भूभाग गमावला आहे.

सध्या लोकशाही प्रजासत्ताक असलेल्या बोलिव्हियाच्या अंदाजे १ कोटी लोकसंख्येपैकी ६०% जनता दरिद्री आहे. बोलिव्हिया हा लॅटिन अमेरिकेमधील सर्वात गरीब व अविकसित देशांपैकी एक आहे. ह्या भागातील इतर देशांप्रमाणे येथे देखील श्रीमंत व गरीब लोकांच्या आर्थिक उत्पनांत प्रचंड तफावत आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

thumb|left|200px|उयुनी मिठागरे
चतुःसीमा

राजकीय विभाग

बोलिव्हिया ९ डिपार्टमेंटमध्ये विभागलेला आहे --
# पांदो
# ला पाझ
# बेनी
# ओरुरो
# कोचाबाम्बा
# सांता क्रुझ
# पोतोसी
# चुक्वीसाका
# तारिहा
मोठी शहरे

बोलिव्हियातील दोन तृतियांश लोक शहरांमधून राहतात.

सुक्रे ही देशाची राजधानी आहे तर ला पाझ हे प्रशासकीय केंद्र आहे.
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

२००१ च्या जनगणनेनुसार बोलिव्हियाची लोकसंख्या ८२,७४,३२५ इतकी होती. २०१२ मध्ये ही वाढून १,००,५९,८५६ झाली.
धर्म

मधील बेसिलिका दे सान फ्रांसिस्को]]
बोलिव्हिया संविधानानुसार धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र आहे.

ख्रिश्चन धर्मीय सूत्रांनुसार ९२.५% बोलिव्हियानो लोक ख्रिश्चन धर्मातील कोणत्यातरी पंथाचे आहेत. ३.१% स्थानिक धर्म पाळणारे तर २.२% बहाई धर्मीय आहेत. १.९& निधर्मी तर ०.१% इतर धर्मीय आहेत.

२००१ च्या जनगणनेनुसार बोलिव्हियातील लोकसंख्येपैकी ७८% व्यक्ती कॅथोलिक, १९% प्रोटेस्टंट तर ३% इतरधर्मीय होते. काही लोक ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स चर्चचे अनुयायी होते..

स्थानिक धर्म पाळणारे लोक ख्रिश्चन धर्मातील संकल्पना पू्र्वापार पासून असलेल्या आपल्या धर्मांमध्ये मिसळतात. हे कोपाकबानाची कुमारिका, उर्कुपिनाची कुमारिका आणि सोकोव्होनची कुमारिका यांना वंदनीय मानतात. पचामामा पंथाचे अनुयायी पृथ्वीला माता समजतात. पाचामामा पंथीय लोक पृथ्वीला माता समजतात. तितिकाका सरोवराच्या आसपास राहणारे अयमारा लोक झेबेडीचा मुलगा जेम्स याचे भक्त असतात. याशिवाय अयमारा लोक एकेको या देवाची पूजा करतात तर ग्वारानी लोक तुपा देवाची पूजा करतात.
शिक्षण

ही बोलिव्हियामधील सगळ्यात जुनी शैक्षणिक संस्था आहे.]]
२००८मध्ये बोलिव्हियाने स्वतःला पूर्ण साक्षर जाहीर केले.
संस्कृती

खेळ

बोलिव्हियामध्ये फुटबॉल सगळ्यात लोकप्रिय खेळ आहे. रॅकेटबॉलसुद्धा येथे लोकप्रिय आहे. पॅन अमेरिकन खेळांमधील बोलिव्हियाच्या १८ पदकांपैकी १५ रॅकेटबॉलमधील होती. पोतोसी प्रांतात बास्केटबॉल लोकप्रिय आहे.
राजकारण

अर्थतंत्र
वाहतूक

महामार्ग

रेल्वे

विमानसेवा

बोलिव्हियाना दि आव्हियासियाँ ही देशातील सगळ्यात मोठी विमानवाहतूक कंपनी आहे. देशाची ध्वजवाहक असलेल्या या कंपनीची मालकी पूर्णपणे सरकार कडे आहे. लिनिआ अॅरिया आमास्झोनस ही खाजगी विमानकंपनी देशांतर्गत आणि निवडक आंतरराष्ट्रीय शहरांना सेवा देते.

ला पाझमधील एल आल्तो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सांता क्रुझमधील विरु विरु आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि कोचाबाम्बामधील होर्हे विल्स्टरमान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे देशातील सगळ्यात मोठे तीन विमानतळ आहेत.
बाह्य दुवे

*
*
*
*
संदर्भ

वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देश
वर्ग:लॅटिन अमेरिका
लिथुएनिया

लिथुएनिया हा उत्तर युरोपामधील एक बाल्टिक देश आहे. लिथुएनिया हा भूतपूर्व सोव्हिएत संघाच्या घटक देशांपैकी एक आहे.
इतिहास

*लिथुएनियाचे शाही संस्थान
*पोलिश-लिथुएनियन राष्ट्रकुल
*लिथुएनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्य
नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड
भूगोल

चतुःसीमा

लिथुएनियाच्या वायव्येस बाल्टिक समुद्र, उत्तरेला लात्व्हिया, आग्नेयेला बेलारूस व नैऋत्येला पोलंड हा देश व कालिनिनग्राद ओब्लास्त हा रशियाचा भाग आहे.
राजकीय विभाग

मोठी शहरे
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
बाह्य दुवे

* राष्ट्राध्यक्ष
* संसद
* सरकारी संकेतस्थळ
*


वर्ग:युरोपातील देश
जाग्वार योद्धा

thumb|150px|अझ्टेक जाग्वार योद्धा

अस्तेक सैन्यामध्ये गरुड योद्ध्यांप्रमाणेच जाग्वार योद्ध्यांचाही खास विभाग होता (अभिजात नाहुआट्ल: ओकेलोट्ल, इंग्लिश - जाग्वार वॉरिअर किंवा जाग्वार नाईट). गरुड योद्ध्यांप्रमाणेच जाग्वार योद्धे खानदानी लोकांपुरताच मर्यादित होता. मूळात जाग्वार योद्धे आणि गरुड योद्धे हे सैन्यातील खास विभाग ठेवलेला असून, केवळ खानदानी लोकच ह्या विभागासाठी आवश्यक ते शिक्षण घेउन त्या विभागात प्रवेश घेउ शकत असे. त्यांच्या विश्वासानुसार गरुड आणि जाग्वार हे अनुक्र्मे सूर्य आणि चंद्र ह्यांची प्रतीके असल्याने त्यांनी ह्या प्राण्यांना आपले कुलचिन्ह मानले. बहुधा वरील अनुक्रमे कुलचिन्ह असलेले कूळ आपली परंपरा गरुड किंवा जाग्वार योद्धे ह्यांना आवश्यक असे शिक्षण घेउन चालू ठेवीत.
शिक्षण

सगळे अझ्टेक मुलांप्रमाणे तेसुद्धा युद्धकला आणि शस्त्रास्त्रांची महिती शळेत शिकत. काहीही झाले तरी, शेवटी उत्तम विद्यार्थीच जाग्वार वॉरियर बनण्याचे शिकू शके.

१४वे शतक येइपर्यंत अझ्टेक मुलांचे शिक्षण त्यांच्या पालकांच्या हाती असे. त्यानंतर कालपुल्लीच्या अधिकाऱ्यांकडून त्यांच्यावर देखरेख ठेवली जाउ लागली. ठरविक काळानंतर ते त्यांचची परिक्षा घेण्यासाठी प्रार्थनास्थळाकडे लक्ष देऊ लागले.

thumb|150px|एज ऑफ एम्पायर ३:द वॉरचिफ इक्स्पॅंसियन मधील जाग्वार प्राउल नाईट
जाग्वार योद्धा बनण्याचा विधि

जो योद्धा तरुण बनल्यनंतर त्यास त्याचा पहिला कैदी पकडणे गरजेचे असते. सामान्यपणे, जाग्वार योद्धा हे नमाभिधान प्राप्त करण्यास त्यांना ४ किंवा ५ कैदी एका लढाईत पकडावे लागते.
सैन्यातील स्थान

जाग्वार योद्ध्यांचा उपयोग मोठ्याप्रमाणावर गुप्तहेरांप्रमाणे केला जाई, त्याचबरोबर युद्ध चालले असता पायदळी सैनिकांप्रमाने त्यांचा उपयोग केल जाई. बहुतेक वेळा मोहिमांच्यावेळी त्यांचा उपयोग केला जाई. ते माक्वाहुइट्ल आणि इतर शस्त्रे वापरीत.
गणवेश

त्यांचा गणवेश त्यांच्या अंगी असलेल्या बळाची आणि लढाईसाठी लागणाऱ्या धैर्याची चिन्हे दर्शविते. त्यांच्या ढाली रंगाने चकचकीत असत, आणि पिसांनी सजावट केलेली असे. ते अंगावर जाग्वारचे कातडे पांघरत, मुख्यत्वेकरून जाग्वारचे डोके आपल्या डोक्यावर ठेवीत.
thumb|150px|सिव्हिलिझेशनमधील जाग्वार वॉरियर
शस्त्रास्त्रे

अझ्टेक योद्धे विविध शस्त्रे वापरीत, जसे ऍट्ल-ऍट्ल, धनुष्य, भाले आणि खंजिर. परंतु जाग्वार योद्धे अझ्टेक तलवार - माक्वाहुइट्ल, भाले, सोटे वापरीत. अझ्टेक तलवारसाठी ओबसिडियन धातूंपासून पाते तयार करित, जे पोलादाहून धारधार असे, परंतु तो धारधारपणा फार काळ टिकत नसे. ते उपयोगात आणल्यानंतर लगेच आपला धारधारपणा गमावत.

thumb|200px|एज ऑफ एम्पायर २: द कॉंकरर इक्स्पॅंसियनमधील जाग्वार वॉरियर
लोकप्रिय गोष्टींमध्ये....

जाग्वार योद्धा हे व्हिडिओ गेम एज ऑफ एम्पायर २: द कॉंकरर इक्स्पॅंसियन, एज ऑफ एम्पायर ३, मेडिवल टोटल वॉर २ आणि सिव्हिलिझेशन मधले वैशिष्ट्ये आहेत.

thumb|150px|एज ऑफ एम्पायर ३ मधील जाग्वार प्राउल नाईट
हे सुद्धा पहा

अझ्टेक सैन्य

मेसोअमेरिकन संस्कृतीमध्ये जाग्वार

गरुड योद्धा

कोयोट योद्धा
सूची

अस्तेक - Aztec(s)

जाग्वार योद्धा - Jaguar Warrior (or) Jaguar Knight

गरुड योद्धा - Eagle Warrior (or) Eagle Knight

कालपुल्ली - Calpulli

माक्वाहुइट्ल - Maquahuitl

ओबसिडियन - Obsidian

जाग्वार - Jaguar

ओकेलोट्ल - ocēlōtl

वर्ग:अस्तेक युद्ध
वर्ग:अस्तेक सैन्य
वर्ग:मध्ययुगातील सैनिक व त्यांची व्यवस्था
कोयोट योद्धा

thumb|200px|right|फ्लोरेंटिन कोडेक्स मध्ये एक कोयोट योद्धा [[सोटा घेउन उभा आहे.]]

अस्तेक सैन्यामध्ये कोयोट योद्धे (अभिजात नाहुआट्ल: कोयोट्ल, इंग्लिश - कोयोट वॉरिअर) असाही एक खास विभाग होता, परंतु ते जाग्वार योद्धे आणि ईगल योद्धेप्रमाणे खानदानी लोकांपुरताच मर्यादित नव्हता. मूळात, तो एक विशिष्ट लोकांचा गट होता. तो विशिष्ट लोक ह्युह्युकोयोट्ल ह्या अझ्टेक देवाचे पुजक होते, ते अंगावर कोयोटचे (एक प्रकारचा लांडगा) कातडे पांघरीत.
एज ऑफ एम्पायर ३ मधील कोयोट योद्धा

एज ऑफ एम्पायर ३: द वॉरचिफ इक्स्पॅंसियनमधील इतिहास विभागातील संदर्भानुसार -

"हास्यास्पद, गमत्या आणि बेभरवशाचा असलेला कोयोट अस्तेक, तसेच इतर मूळ स्थानिक अमेरिकनांच्या दृष्टीने पवित्र होता. अझ्टेकांचे कोयोट रनर त्यांच्या प्राण्यांचा लढाईतील दर्जा राखण्यासाठी झगडले. कोयोटांच्या स्वरूपाप्रमाणे दिसवे म्हणून, ते कोयोटांचे दात आणि लव (fur) पांघरीत. उजळ रंगाने आणि पिसांनी त्यांचा गणवेश सुशोभित करून, इतरांबरोबर एकत्रित राहून त्यांच लहरी स्वभावाचे दर्शन घडवीत.
ते सर्व कोयोट रनर डावरे होते, कारण त्यामुळे त्यांचा वार धोकादायक ठरे."
लोकप्रिय गोष्टींमध्ये....

कोयोट रनर हे व्हिडिओ गेम एज ऑफ एम्पायर ३: द वॉरचिफ इक्स्पॅंसियनमध्ये अझ्टेक संस्कृतीसाठी एक वैशिष्ट्यपूर्ण सैनिक निर्माण केला आहे.
thumb|200px|right|एज ऑफ एम्पायर ३: द वॉरचिफ इक्स्पॅंसियनमधला कोयोट रनर
हे सुद्धा पहा

अझ्टेक सैन्य

मेसोअमेरिकन संस्कृतीमध्ये कोयोट

गरुड योद्धा

जाग्वार योद्धा
सूची

अस्तेक - Aztec(s)

कोयोट योद्धा - Coyote Warrior

गरुड योद्धा - Eagle Warrior (or) Eagle Knight

जाग्वार योद्धा - Jaguar Warrior (or) Jaguar Knight

कोयोट्ल - Coyotl

ह्युह्युकोयोट्ल - Huehuecoyotl

वर्ग:अस्तेक युद्ध
वर्ग:अस्तेक सैन्य
वर्ग:मध्ययुगातील सैनिक व त्यांची व्यवस्था
अस्तेक तिहेरी मित्रराष्ट्र

इवलेसे|400px|उजवे|१५६५ मध्ये लिहिले गेलेल्या अझ्टेक प्राचीन ग्रंथ#कोडेक्स ओसुना|कोडेक्स ओसुनामधील ३४व्या पानावर टेक्सकोको, टेनोच्टिट्लान (मेक्सिको) आणि ट्लाकोपानचे चित्रात्मक प्रतीके दर्शविली आहेत.

टेनोच्टिट्लान, टेक्सकोको आणि ट्लाकोपान ह्या तीन अझ्टेक नगरराज्यामधील संधीस अझ्टेक तिहेरी मित्रराष्ट्र म्हणले जाते. अझ्टेक तिहेरी मित्रराष्ट्र "अझ्टेक साम्राज्य" ह्या नावानेही ओळखले जाते. ह्या अझ्टेक नगरराज्यांनी मेक्सिकोच्या दरीभोवती १४२८ पासून १५२१ पर्यंत एर्नान कोर्तेझच्या नेतृत्वाखाली स्पॅनिश कॉंकुसिडोर आणि त्यांचे स्थानिक मित्रराष्ट्रांकडून नष्ट होइपर्यंत राज्य केले.

टेनोच्टिट्लानचा इट्झाकोआट्ल, टेक्सकोकोचा नेट्झावालकोजोट्ल, आणि ट्लकोपानचे छोटे नगरराज्य ह्याच्यात १४२८ मध्ये संधी होऊन अझ्टेक तिहेरी मित्रराष्ट्र जन्माला आले. टेनोच्टिट्लान हे मोठे, महत्त्वाचे भागीदार नगरराज्य होते, आणि ट्लाकोपान सर्वात कमजोर नगरराज्य होते. सगळ्या खंडणीपैकी टेनोच्टिट्लानास आणि टेक्सकोकोस प्रत्येकी २/५ आणि ट्लाकोपानास १/५ खंडणी मिळत असे. १५२० मध्ये स्पॅनिशांच्या आगमनाच्यावेळी ट्लाकोपान नगरराज्य म्हणून जवळजवळ अदृष्य झाले होते, आणि मित्रराष्ट्रांचा प्रदेश टेनोच्टिट्लान्च्या अंमलाखाली राहिला.

मित्रराष्ट्रांनी मध्य मेक्सिकोचा बराचसा भाग ताब्यात घेतला होता, दोन्ही समुद्रकिनाऱ्यांपर्यंत सीमा विस्तारलेली होती. अपवाद म्हणजे टेनोच्टिट्लानच्या आग्नेय भागातील छोटाचा प्रदेश - स्थूलमानाने आधुनिक मेक्सिकोमधील राज्यांपैकी ट्लाक्सकालाचा काही भाग - ट्लाक्सकाल्टेकाच्या राज्याने व्यापला होता. हेच ट्लाक्सकालन्स, ज्यांनी निर्णयात्मकरीत्या ह्या मित्रराष्ट्रांचा नाश करण्यासाठी १५२१ मध्ये कोर्तेझ आणि स्पॅनिशांची मेत्री केली.
सूची

अझ्टेक तिहेरी मित्रराष्ट्र - Aztec Triple Alliance

कोडेक्स ओसुना - Codex Osuna

टेनोच्टिट्लान - Tenochtitlan

टेक्सकोको - Texcoco

ट्लाकोपान - Tlacopan

अझ्टेक नगरराज्य - Aztec city-states

अझ्टेक साम्राज्य - Aztec Empire

मेक्सिकोच्या दरी - Valley of Mexico

हेर्नान कोर्तेझ - Hernan Cortez

स्पॅनिश कॉंकुसिडोर - Spanish Conquistadore

इट्झाकोआट्ल - Itzcoatl

नेट्झावालकोजोट्ल - Nezahualcoyotl^

ट्लाक्सकाला - Tlaxcala

ट्लाक्सकाल्टेका - Tlaxcalteca

^ Nezahualcoyotl चा उच्चार नेट्झावालकोजोट्ल असा केला जातो.
हे सुद्धा पहा

* स्पॅनिशांनी जिंकलेला मेक्सिको
* पुष्प युद्ध


वर्ग:अस्तेक इतिहास
युनिक्स

युनिक्स (अधिकृत ट्रेडमार्क UNIX®) संगणक प्रणाली सर्वप्रथम बेल प्रयोगशाळेतील कर्मचाय्रानी १९६९ मध्ये बनविली. यात केन थॉमसन, डेनिस रिची आणि डग्लस मॅक्लिरॉय इत्यादींचा समावेश होता. युनिक्स ही सी या प्रोग्रामिंग लॅंग्वेजमध्ये लिहिलेली सिस्टीम आहे. युनिक्स या सिस्टिमवर एकाच वेळी अनेक लोक वेगवेगळ्या प्रकारची कामे करू शकतात. संगणकाच्या प्रकारावर किंवा त्यातील हार्डवेअरवर ही सिस्टीम अवलबून नसते.
भाग

युनिक्सचे तीन मुख्य भाग पडतात. कर्नल, शेल आणि युटीलीटीज.
कर्नल

कर्नल (इंग्लिश भाषा:kernal) हा सिस्टीमचा सर्वात आतील महत्त्वाचा भाग (गाभा) होय. हा भाग मशीनच्या मेमरीचे व्यवस्थापन करतो. सीपीयुच्या कामाचे व्यवस्थापन करतो, जेणेकरून प्रत्येक युजर आपले काम व्यवस्थितपणे करू शकेल, डेटाचे वहन करण्यास मदत करतो व शेल कडून येणाच्या सूचनांचा अर्थ लावून त्याप्रमाणे काम करून घेतो.
शेल

शेल (इंग्लिश भाषा:shell) हा भाग येणारी प्रत्येक सूचना कर्नल कडे प्रक्रिया करण्यासाठी पाठवतो व त्याची उत्तरे परत मॉनिटरवर दाखवतो. युनिक्स सिस्टीम सुरुवात झाल्यानंतर स्क्रीनवर शेलचा एक कमांड प्रॉम्ट दिसू लागतो. या प्रॉम्प्टनंतर तुम्हाला तुमच्या सूचना टाईप करता येतात.
युटीलीटीज

युटीलीटीज (इंग्लिश भाषा:utilities) या भागामुळे सिस्टिममध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या सूचना देता येतात.
संदर्भ

वर्ग:युनिक्स
ट्युरिंग पारितोषिक

ए.एम. ट्युरिंग पारितोषिक हे असोसियेशन फॉर कम्प्युटिंग मशिनरी या संस्थेतर्फे संगणकीय समाजात तांत्रिक योगदान दिल्याबद्दल दरवर्षी एका व्यक्तीला देण्यात येते. हे योगदान महत्त्वाचे तसेच बऱ्याच काळापर्यंत लागू पडणारे असावे असा संकेत आहे.
इतिहास

हे पारितोषिक ऍलन मॅथिसन ट्युरिंग या ब्रिटिश गणितज्ञाच्या नावे देण्यात येते. ट्युरिंगला संगणकशास्त्राच्या जनकांपैकी एक मानण्यात येते. याला संगणकशास्त्रज्ञांमध्ये नोबेल पारितोषिकाचा मान आहे. इंटेल कॉर्पोरेशनद्वारा सहपुरस्कृत असलेल्या या पारितोषिकाबरोबर १,००,००० अमेरिकन डॉलरचे बक्षिस देण्यात येत होते. २००७ पासून ही रक्कम २,५०,००० अमेरिकन डॉलर करण्यात आली.
पहिले ट्युरिंग पारितोषिक १९६६ मध्ये कार्नेजी मेलन विद्यापीठातील एक शिक्षक असलेल्या ऍलन पर्लिस यांना देण्यात आले. इ.स. २००६ मध्ये फ्रांसेस ऍलन ही पारितोषिक मिळविणाऱ्या पहिल्या महिला बनल्या.

वर्ग:संगणकशास्त्र