JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
पूर्णा नदी

पूर्णा नदीचा उगम सातपुड्याच्या डोंगरांत मध्यप्रदेश राज्याच्या दक्षिण भागात बैतूल येथून झाला आहे. हिचे प्राचीन नाव पयोष्णी असे आहे. ही नदी तापी नदीला संमातर अशी पश्चिमेकडे वाहत वाहत, शेवटी जळगाव जिल्ह्यातील चांगदेव येथे तापी नदीला मिळते.

आरणा नदी, आस नदी, उतावळी नदी, उमा नदी, काटेपूर्णा नदी, गांधारी नदी, गोतमा नदी, चंद्रभागा नदी, नळगंगा नदी, निपाणी नदी, निर्गुणा नदी, पेंढी नदी, बोर्डी नदी, भावखुरी नदी, मन नदी, मास नदी, मोर्णा नदी, वाण नदी, विश्वगंगा नदी, शहानूर नदी, ज्ञानगंगा नदी या पूर्णेच्या उपनद्या आहेत. पूर्णा नदी ही तापी नदीची उपनदी आहे. पूर्णा नदी अमरावती, अकोला, बुलढाणा व जळगाव या जिल्ह्यांमधून वाहते. पूर्णा नदीचे खोरे सुमारे ७५०० किलोहेक्टर इतके आहे. एकेकाळी बारमाही वाहणारी ही नदी आता अपुरा पाऊस व उगम स्थळावरील जंगलतोड यामुळे मृतावस्थेकडे झुकत आहे.

पूर्णा नदीला संपूर्णा नदी किंवा पयोष्णी नदी असेही म्हणतात, बुलढाणा जिल्ह्यातील मलकापूर तालुका पूर्णपणे पूर्णा नदीवर अवलंबून आहे.
चित्रदालन

इवलेसे|पूर्णा नदीच्या काठावरील एक प्रसिद्ध निसर्गरम्य ठिकाण श्री क्षेत्र गंगामाई निरूळ गंगामाई (अमरावती जिल्हा)


वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:जालना जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:गुजरातमधील नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
भीमा नदी

भीमा नदी पश्चिम भारतातील प्रमुख नद्यांपैकी असून या नदीचा उगम महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भीमाशंकर येथे झाला आहे. या नदीची एकूण लांबी ८६० किमी आहे, एकूण लांबीपैकी महाराष्ट्रात ४५१ किमी क्षेत्र आहे. भीमा नदी ही कृष्णा नदीची उपनदी आहे. ही नदी महाराष्ट्र राज्याच्या बाहेर कर्नाटकमध्ये कृष्णा नदीला जाऊन मिळते. सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथे तिला चंद्रभागा म्हणतात. ही नदी आग्नेयेस वाहून कर्नाटकात रायचूरजवळ कृष्णा नदीला मिळते.

भीमा नदीची नीरा नदी ही उपनदी सोलापूर जिल्ह्यातील नरसिंगपूर-नीरा या गावाजवळ भीमेला मिळते. मुळा-मुठा आणि भीमा नदीचा संगम पुणे जिल्ह्यातील वाळकी(रांजणगाव बेट) येथे होतो.

भीमा नदीचे पाणलोट क्षेत्रफळ ४६,००० चौरस कि.मी.आहे. महाराष्ट्राच्या पावसाळ्यात भीमेला अनेकदा पूर येतो. भीमा नदीवर एकूण बावीस लहान-मोठी धरणे आहेत.
चंद्रभागा

चंद्रभागा नदी सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूरमधून वाहणारी नदी आहे. ही भीमा नदीच आहे. भीमा पंढरपुराजवळून वाहताना चंद्रकोरीप्रमाणे वळण घेते, म्हणून तिला पंढरपुरात चंद्रभागा म्हणतात. ही चंद्रभागा, अमरावती जिल्ह्यातली चंद्रभागा, हिमाचल प्रदेशातील चंद्रभागा आणि ओरिसातील चंद्रभागा या वेगळ्या नद्या आहेत. पंढरपूरमधून चंद्रभागा नदी पुढे सुस्ते, पळूज, बठाण गावाजवळून सोलापूर जिल्ह्यात जाते. सुस्ते गावातील शेतकरी शेती करता चंद्रभागेच्या पाण्याचा वापर करतात. सुस्ते गावातील देवी अंबाबाईचे मंदिर चंद्रभागेच्या तटावर आहे.
भीमा नदीच्या उपनद्या
उजव्या तीरावर मिळणाऱ्या नद्या

* भामा
* इंद्रायणी
* मुळा
* निरा
* माण
डाव्या तीरावर मिळणाऱ्या नद्या

* वेळ
* घोड
* सीना
भीमा नदीकाठची मंदिरे

* सोरबाबा मंदिर तरटगांव भोसे ,

* भीमाशंकराचे मंदिर (बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी)

* सिद्धटेक येथील अष्टविनायकांपैकी एक असलेले गणपतीचे मंदिर
* सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथील विठोबाचे मंदिर
* कर्नाटकातल्या गाणगापूरचे दत्त मंदिर. हे गुलबर्गा जिल्ह्यात आहे.
* श्री क्षेत्र घटर्गी भागम्मा, घटर्गी, गुलबर्गा जिल्हा, कर्नाटक
* श्री क्षेत्र रासंगी बलभीमसेना मंदिर, जिवरगी तालुका, गुलबर्गा जिल्हा, कर्नाटक
* श्री क्षेत्र हेरूर, (हुलकांतेश्वर मंदिर)
* श्री क्षेत्र माचनूर सिद्धेश्वर मंदिर आहे हे मंदिर जुन्या काळातील आहे.
* श्री क्षेत्र सन्नती येथे श्री चंद्रलापरमेश्वरी देवी मंदिर हे अती प्राचीन मंदिर भीमा नदीच्या तीरावर आहे. गुलबर्गा जिल्हा.
* पेशावकालीन सोमेश्वर मंदिर चास कमान.
भीमा नदीकाठची गावे

वढू बुद्रुक,तरटगांव (भोसे),दौंड, कोरेगांव भीमा , निमगाव-दावडी,शेलपिंपळगाव , कोंढार चिंचोली , पंढरपूर, राजगुरुनगर, कान्हापुरी, खरपुडी खुर्द , चास कमान श्री क्षेत्र माचणुर, अरळी
सांस्कृतिक आणि साहित्यातले उल्लेख

हे सुद्धा पहा

* जिल्हावार नद्या
* पंढरपूर
* विठ्ठल
* वारकरी संप्रदाय


वर्ग:नद्या
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
वर्ग:भारतातील नद्या
वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील नद्या
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
पंचगंगा नदी

पंचगंगा नदी ही पश्चिम महाराष्ट्रातून जाणारी महत्त्वाची नदी आहे. कासारी, कुंभी, तुळशी, भोगावती व सरस्वती या नद्या मिळून पंचगंगा झाली आहे. पाच उपगंगांच्या संगमापासून तयार झाल्याच्या दंतकथेनुसार तिला पंचगंगा असे नाव पडले आहे. वाढत्या लोकसंख्येमुळे व औद्योगिकीकरणामुळे इतर नद्यांप्रमाणे याही नदीमध्ये प्रदूषण होत आहे

पंचगंगा नदी कोल्हापूर शहराच्या सीमेवरून वाहते, ती करवीर तालुक्यातल्या चिखली गावातील प्रयाग संगमापासून सुरू होते. कुंभी, कासारी, तुळशी, भोगावती आणि धामणी नद्यांच्या प्रवाहातून ती तयार होते. स्थानिक दंतकथेनुसार गुप्त सरस्वती नदीही पंचगंगेला मिळते. या संगमानंतर नदी कोल्हापूरच्या उत्तरेवर एक गाळाचे पठार तयार करते आणि पूर्वेकडे वाहत जाते

पंचगंगाला काळा ओढा, चंदूर ओढा, जयंती, तिळवणी ओढा, दुधाळी, बापट कॅम्प, लाईन बाजार आदी ओढे मिळतात.
प्रवाह

कोल्हापुरातून पुढे निघालेली पंचगंगा नदी जवळजवळ ५० किमी पूर्वेकडे रुई, इचलकरंजीजवळून वाहत जाऊन, कृष्णा नदीला नृसिंहवाडी कुरुंदवाड येथे मिळते. या नदीला हातकणंगले येथील आळते टेकडीवरून येणारा आणखी एक महत्त्वाचा प्रवाह कबनूरजवळ मिळतो.
प्रदूषणाचे स्वरूप

सध्या (२०१८ साली) पंचगंगा नदीचे मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होत आहे. त्याच्यामध्ये कारखान्यामुळे होणारे प्रदूषण खूप जास्त आहे. पंचगंगेची भारतातील प्रमुख प्रदूषित नद्यामंध्ये गणना होते. पंचगंगा प्रदूषणाचा जयंती नाला हा प्रमुख स्रोत आहे. जलप्रदूषणामुळे २०१२ साली औद्योगिक नगरी इचलकरंजी येथे काविळीची साथ आली आणि त्यामध्ये ४२ लोक दगावले. हजारो लोकांना जलजन्य रोगांची लागण झाली. काळा ओढा हा अत्यंत प्रदूषित नाला असून वस्त्रोद्योगातील प्रोसेसिंगमधून रासायनिक सांडपाणी या ओढ्यामध्ये सोडले जाते. त्याचबरोबर चंदूर ओढा, तिळवणी ओढा यामुळेसुद्धा नदीच्या प्रदूषणामध्ये भर पडत असते. प्रत्येक वर्षी हजारो मासे मृत्युमुखी पडतात. २०१९ मध्ये पंचगंगा नदीला महापूर आला होता आणि त्याने कोल्हापूर शहर पाण्याखाली गेले होते.तसेच कोल्हापूरच्या पूर्वेकडे ८ कि.मी हालोंडी गाव १००% पुरात बुडाले होते.त्यांनतर पुन्हा २०२१ मध्ये देखील अगदी सेम स्थिती निर्माण झाली होती.


वर्ग:भारतातील नद्या
संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद

संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद हे संयुक्त राष्ट्रसंघाचे एक मुख्य अंग आहे. सुरक्षा समितीवर जागतिक सुरक्षा व शांतता राखण्याची जबाबदारी आहे.सुरक्षा परिषदेत एकूण पंधरा सभासद राष्ट्रे असतात.अमेरिका,फ्रान्स,इंग्लैंड, रशिया व चिन ही पाच राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेची स्थायी सभासद आहेत.दहा अस्थायी सभासद राष्ट्रांची निवड इतर सदस्य राष्ट्रांमधून दोन वर्षासाठी केली जाते.सुरक्षा परिषदेच्या पाच स्थायी सभासदांना नकाराधिकार असतो.स्थायी सभासद राष्ट्रांच्या संमती नाकारण्याच्या अधिकाराला नकाराधिकार म्हणतात.कोणत्याही निर्णयात या पाच राष्ट्रांचा होकार असावा लागतो.यांपैकी एकाही राष्ट्राने संमती न दिल्यास निर्णय फेटाळला जातो.

कार्ये : जागतिक शांतता व सुरक्षिततेची जोपासना करणे, वादग्रस्त आंतरराष्ट्रीय प्रश्नांची चौकशी करणे, आंतरराष्ट्रीय वाद सोडवण्याच्या दृष्टीने उपाय सुचवणे, गरज भासल्यास आक्रमक देशाविरुद्ध आर्थिक किंवा लष्करी कारवाई करणे इत्यादी कामे सुरक्षा परिषद पार पाडते.

2006 ते 2016 54 सदस्य संख्या


खालील ५ स्थायी सदस्यांना नकाराधिकार आहेत.
*
*
*
*
*
सध्याचे अस्थायी सदस्य देश
हे सुद्धा पहा

* संयुक्त राष्ट्रे
बाह्य दुवे

*
**
*


सुरक्षा परिषद
जून २९

ठळक घटना आणि घडामोडी

बारावे शतक

* ११९४ - स्व्हेर नॉर्वेच्या राजेपदी.
सतरावे शतक

* १६१३ - विल्यम शेक्सपियरच्या नाटकांचे पहिले प्रयोग जेथे झाले ते ग्लोब थियेटर आगीत भस्मसात.
एकोणिसावे शतक

* १८५० - कॅनडात व्हॅनकुवर द्वीपावर कोळसा सापडला.
* १८८० - ताहिती फ्रांसची वसाहत झाले.
विसावे शतक

* १९१४ - सायबेरियात जिना गुसेव्हाने रास्पुतिनचा खून करण्याचा प्रयत्न केला.
* १९२२ - पहिल्या महायुद्धातील शौर्याच्या कृतज्ञतेदाखल फ्रांसने कॅनडाला व्हिमी रीज येथे १ वर्ग कि.मी. जागा तहहयात दिली
* १९२६ - आर्थर मेइघेन कॅनडाच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५६ - अमेरिकेत देशभर हमरस्ते तयार करण्यासाठी केंद्रीय मदत देण्यासाठी कायदा मंजुर.
* १९७६ - सेशेल्सला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९८६ - आर्जेन्टिनाने १९८६चा फुटबॉल विश्वकप जिंकला.
* १९९५ - दक्षिण कोरियाची राजधानी सोलमध्ये दुकानाची ईमारत कोसळली. ५०१ ठार, ९३७ जखमी.
एकविसावे शतक

जन्म

* १३९७ - जॉन दुसरा,अरागॉनचा राजा.
* १५९६ - गो-मिझुनू, जपानी सम्राट.
* १८६१ - विल्यम मेयो, अमेरिकन डॉक्टर व मेयो क्लिनिकचा स्थापक.
* १८६८ - जॉर्ज एलेरी हेल, अमेरिकन अंतरिक्षशास्त्रज्ञ.
* १८७१ - श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर, मराठी नाटककार, विनोदकार, व वाङ्मय समीक्षक.
* १९३४ - कमलाकर सारंग, मराठी अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* १९३९ - ऍलन कॉनोली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४५ - चंद्रिका कुमारतुंगा, श्रीलंकेची राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - अर्नेस्टो पेरेझ बॅलादारेस, पनामाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - पेद्रो संताना लोपेस, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* १९६५ - पॉल जार्व्हिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ६९ - संत पीटर.
* १२५२ - एबेल, डेन्मार्कचा राजा.
* १८७३ - मायकेल मधुसूदन दत्त, बंगाली कवी.
* १८७५ - फर्डिनांड पहिला, ऑस्ट्रियाचा राजा.
* १८९५ - थॉमस हेन्री हक्सले, ब्रिटिश जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९२ - मोहम्मद बुदियाफ, अल्जीरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००० - कॅप्टन वासुदेव श्रीपाद बेलवलकर, मराठी ऐतिहासिक कादंबरीकार.
* २००३ - कॅथेरिन हेपबर्न अमेरिकन अभिनेत्री.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - सेशेल्स.
* सैनिक दिन - नेदरलँड्स.
बाह्य दुवे

----
जून २७ - जून २८ - जून २९ - जून ३० - जुलै १ (जून महिना)
नागपूर जिल्हा

250px|thumb|विदर्भाच्या नकाशात जिल्ह्याचे स्थान
नागपूर जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या विदर्भ विभागात मोडतो. हा नागपूर जिल्हा हा भारताच्या जवळजवळ मध्यभागी असून, भारताचा शून्य (0) मैलाचा दगड नागपूर शहरात आहे. देशच्या मध्यभागात असल्याने देशातील महत्त्वाचे लोहमार्ग व महामार्ग नागपूर जिल्ह्यातून जातात. नागपूर शहर हे महाराष्ट्र राज्याची उपराजधानी आहे.
तक्तायुक्त संक्षिप्त माहिती

# खापरखेडा,
# निलडोह-डिगडोह(देवी)
या नविन म्युनिसीपालीटी.
पर्जन्यमान

जिल्ह्यातील सरासरी पर्जन्यमान १,२०५ मिमी इतके आहे. जिल्ह्यातील मुख्य पीके- ऊस, गहू, संत्री, ज्वारी, तूर, मूग, सोयाबीन, सुर्यफूल, कापूस इ.
नद्या व नकाशा

नागपूर जिल्ह्याच्या पश्चिम सीमेवर वर्धा आणि पूर्व सीमेवर वैनगंगा नदी आहे.

कन्हान ही नागपूर जिल्ह्यातील प्रमुख नदी असून ती जिल्ह्याच्या मध्य भागातून वाहते. ती उत्तरेकडून वाहत येउन पूर्वेकडे जाते आणि जिल्ह्याच्या सीमेवर वैनगंगा नदीला भेटते. तिला लागूनच मौदा हे अतिशय महत्त्वाचा तालुका आहे, तसेच माथणी हे महत्त्वाचे गाव आहे.
सिंचनक्षमता

या जिल्ह्यात लघु सिंचन क्षमता खालील प्रकारे आहेत :

* लघु सिंचन तलाव : १२३
* पाझर तलाव : ५६
* गाव तलाव : ३९
* मालगुजारी तलाव : २१४
* कोल्हापुरी बंधारे : ७२८
* साठवण बंधारे : ८८८
right|thumb|180px|नागपूर जिल्हा
पर्यटनस्थळे

जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे:-

# भारताचा शून्य मैलाचा दगड
# दीक्षाभूमी
# ड्रॅगन पॅलेस, कामठी
# मध्यवर्ती संग्रहालय, नागपूर
** पेंच व्याघ्र प्रकल्पा अंतर्गत...
# पेंच प्रकल्प आणि राष्ट्रीय उद्यान
# देवलापार येथील गोशाळा
# पेंच येथील कुंवारा भिवसन
** रामटेक परीसरात...
# रामटेक येथील राममंदिर
# महाकवी कालिदास स्मारक
# मनसर येथील रामधाम
# परमात्मा एक सेवक (मानवधर्म) आश्रम
**किल्ले:
#भिवगड किल्ला
#सीताबर्डीचा किल्ला
** शहरातील
# रमण विज्ञान केंद्र
# अंबाझरी तलाव
** जिल्ह्यातील ईतर दर्शनीय ठिकाणे:
* पारशिवनी येथील घोघरा महादेव
* अदासा
* आंभोरा
प्रशासन

* तालुके
महसूली उपविभाग

* चिचोली, भानेगांव आणि चनकापूर या ३ ग्रा.पं. एकत्रित नविन नगरपरिषद होईल.
पूरग्रस्त राहणाऱ्या गावांची यादी

ही नागपूर जिल्ह्यातील, पावसाळ्यात नेहमी पूरग्रस्त होणाऱ्या गावांची यादी आहे.
:
हे सुद्धा पहा

* नागपूर शहर
* विदर्भ
* नागपूरी संत्री
संदर्भ

वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
*
वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे
पाचगणी

350px|इवलेसे|पाचगणी, महाराष्ट्र, भारत

पाचगणी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण आहे.

जवळपास महाबळेश्वर इतकेच उंच असलेले आणखी एक थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे पाचगणी. महाबळेश्वरपासून हे ठिकाण अवघ्या १८-२० कि.मी. अंतरावर आहे. महाबळेश्वर इतकेच निसर्गसुंदर असलेले हे ठिकाण येथील पब्लिक स्कूल्ससाठी खूप प्रसिद्ध आहे. जुन्या काळात येथे पारशी लोकांनी बांधलेले बंगले आजही लक्ष वेधून घेतात. येथे राहण्याजेवणाच्या चांगल्या सोयी आहेत. पूर्वी ज्वालामुखीच्या उद्रेकाने ज्वाला रस बाहेर येऊन हे डोंगर तयार झाले असावे, असे मानले जाते. ५ डोंगराच्या समूहावर हे ठिकाण विकसित झालेलं असल्याने, त्यास "पाचगणी" असे म्हणतात.

* लोणावळा-खंडाळा ही ठिकाणं जशी एकमेकांपासून जवळ आहेत, तसाच प्रकार महाबळेश्वर-पाचगणी यांच्या बाबतीत आहे.
उत्कृष्ट हवामान आणि संपन्न निसर्ग हे पाचगणीचं स्वतःचं असं वैशिष्ट्य आहे. खोल दऱ्या, धबधबे, कमलगड, टेबल लँड, किडीज पार्क, पाचगणीच्या गुंफा ही काही प्रसिद्ध व पाहण्यासारखी प्रेक्षणीय स्थळं आहेत. येथील टेबल लँडवर अनेक चित्रपटांचे चित्रीकरण झालेले आहे.
* ह्या ठिकाणी येण्यासाठी मुंबईहून ३ मार्ग आहेत.
#महाड-महाबळेश्वर मार्गे,
#पुणे वाई मार्गे व
#पुण्याहून उडतरे-कुडाळ मार्गे पाचगणी
हे रस्ता आहे.


वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
पुणे विभाग

thumb|right|250px|पुणे विभाग नकाशा
पुणे विभाग हा महाराष्ट्रातील सहा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.
चतुःसीमा

या विभागाच्या पश्चिमेस कोकण विभाग, पूर्वेस औरंगाबाद विभाग, उत्तरेस नाशिक विभाग व दक्षिणेस कर्नाटक राज्य आहे.
थोडक्यात माहिती

* क्षेत्रफळ - ५७,२६८ किमी²
* लोकसंख्या (२००१ची गणना) - ९९,७३,७६१
* जिल्हे - कोल्हापूर जिल्हा, पुणे जिल्हा, सांगली जिल्हा, सातारा जिल्हा, सोलापूर जिल्हा
* साक्षरता - ७६.९५%
* ओलिताखालील जमीन : ८,८९६ किमी²
* मुख्य पिके - ज्वारी, गहू, बाजरी, ऊस, तांदूळ, सोयबीन, कांदा, भुईमुग, द्राक्ष


वर्ग:महाराष्ट्र
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विभाग
पोर्तुगीजांच्या भारतीय वसाहती

पोर्तुगीज भारत (पोर्तुगीज: Índia Portuguesa किंवा Estado da Índia;) या पोर्तुगालाच्या भारतातील वसाहती होत्या.

वास्को दा गामा याने युरोपातून भारताकडे येण्याच्या सागरी मार्गाच्या शोध लावल्यानंतर सहा वर्षांनी, म्हणजे इ.स. १५०५ साली केरळातील कोची येथे फ्रान्सिस्को द अल्मीडा याच्या पहिला पोर्तुगीज व्हाइसरॉय म्हणून झालेल्या नेमणुकीपासून भारतातील पोर्तुगीज सत्तेला आरंभ झाला. इ.स. १५१० साली पोर्तुगीज भारताचे मुख्य ठाणे गोव्यात हलवण्यात आले. इ.स. १७५२ सालापर्यंत आफ्रिका खंडाच्या दक्षिणेपासून आग्नेय आशियापर्यंत, अश्या हिंदी महासागरातील सर्व पोर्तुगीज वसाहतींना पोर्तुगीज भारत या संज्ञेने उल्लेखले जाई. इ.स. १७५२ साली मोझांबिकास अलग करून स्वतंत्र वसाहतीचा दर्जा देण्यात आला. इ.स. १८४४ साली पोर्तुगीज भारताच्या शासनाने मकाव, सोलोर व तिमोर येथील वसाहतींना प्रशासकीय कक्षेतून वगळल्यानंतर पोर्तुगीज भारताची व्याप्ती गोवा व मलबारापुरती सीमित राहिली. इ.स. १९५४ साली दादरा आणि नगर हवेली भारतीय प्रजासत्ताकाने पोर्तुगीज भारताच्या ताब्यातून मिळवले, तर इ.स. १९६१ सालातील डिसेंबरात गोवा, दीव व दमण या अखेरच्या तीन वसाहतीही ताब्यात घेतल्या. पोर्तुगीज भारताच्या वसाहती भारतीय प्रजासत्ताकात सामील झाल्या, तरीही या सामिलीकरणास पोर्तुगाल शासनाची मान्यता इ.स. १९७५ साली मिळाली. याकाळा पासून पाच वेळा गोवा इन्क्विझिशन केले गेले.
सोळावे शतक

पोर्तुगीजांनी १५३० सालापासून भारतात लश्करी कारवाया आणि वसाहती निर्माण केल्याची नोंद आहे. त्या वर्षी ॲंतोनियो दि सिल्व्हेरियाने वसई शहर लुटून जाळले आणि तेथून तो पुढे मुंबईच्या बेटांवर चालून गेला. पोर्तुगीजांसमोर हार पत्करून ठाण्याच्या राजाने माहीमसह मुंबईतील बेटे पोर्तुगीजांच्या हवाली केली.. पुढील वर्षी गुजरातच्या बादशहा बहादुरशाहने दीवचे बेट पोर्तुगीजांना न दिल्यामुळे अंतोनियो दि साल्दान्हाने पुन्हा एकदा वसई लुटली.

१५३३मध्ये दियोगो दि सिल्व्हेरियाने वांद्र्याच्या बेटापासून गुजरातमधील सुरते पर्यंतच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील दिसेल ते शहर बेचिराख केले. या मोहीमेत त्याने ४,००० गुलाम आणि अमाप संपत्ती लुटून आणली..
पोर्तुगीजांनी पाच वेळा गोवा इन्क्विझिशन द्वारे प्रचंड अत्याचार येथील हिंदू जनतेवर केले आणि हिंदूंचा छळ केला.
हे सुद्धा पहा

* पोर्तुगीजांच्या भारतातील व्यापारी मोहिमा
* वसाहतवाद
बाह्य दुवे

*
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:गोव्याचा इतिहास
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:भारताचा इतिहास
जुनागढ संस्थान

जुनागड संस्थान हिंदुस्थानातील पश्चिमेला सौराष्ट्राचा समुद्र किनारा व इतर बाजूंना भारतीय भू-सीमा असलेले, पाकिस्तानशी भौगोलिक सलगता नसणारे संस्थान होते. या संस्थानाच्या नबाबाने पाकिस्तानमध्ये विलीन होण्याची तयारी केली होती.
विलीनीकरण

महाबतखान हा या संस्थानचा नबाब होता. जुनागडचे क्षेत्रफळ ३०,३३७ चौ. मैल. होते, तर लोकसंख्या ६,७०,७१९ एवढी होती. त्यापैकी ८० टक्के हिंदू तर २० टक्के प्रजा मुसलमान होती. १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी नबाब महाबतखान याने जुनागड संस्थान पाकिस्तानमध्ये सामील होत असल्याचे जाहीर केले. बॅ. जीनांशी त्याने गुप्तपणे पत्रव्यवहार केला. पाकिस्तान सरकारने १३ सप्टेंबर १९४७ जुनागड संस्थान पाकिस्तानात विलीन होत असल्याचे भारत सरकारला कळविले, याबाबत जुनागडशी जैसे थे (स्‍टॅड स्टिल) करार झाल्याचे जाहीर केले.

नबाबाच्या निर्णयामुळे जुनागड संस्थानातील जनतेला धक्का बसला. ८० टक्के जनता हिंदू असताना कोणत्याही प्रकाराचा विचार न घेता नबाबने घेतलेला निर्णय आपला अवमान असल्याचे प्रजेला वाटले. त्यांनी नबाबाच्या विरोधात आंदोलन उभारले नबाब महाबतखान चैनी, विलासी व ऐषआरामी होता. जुनागड पाकिस्तानमध्ये सामील करून आपल्या हातून चूक होते आहे, असे नबाबास वाटले नाही. जुनागडमधील प्रजेने केलेल्या आंदोलनाला भारत सरकारने पाठिंबा दिला.

जुनागडच्या आसपासची नवानगर, भावनगर, गोंडल ही संस्थाने यापूर्वीच भारतात सामील झाली होती.
* भारत सरकारने २४ सप्टेंबर १९४७ रोजी जुनागडमध्ये लष्करी कारवाई केली.
नबाब महाबतखानास पाकिस्तानाला पळून जावे लागले.
* यानंतर शामळदास गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली काठियावाड जनता आघाडीच्या हंगामी सरकारची स्थापना झाली. फेब्रुवारी १९४८ मध्ये जुनागडमध्ये सार्वमत घेण्यात येऊन जुनागड संस्थानाचे भारतात विलीनीकरण करण्यात आले.


वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यपूर्व संस्थाने
वर्ग:भारतातील संस्थाने
वर्ग:भारताचा इतिहास
वर्ग:जुनागढ संस्थान
जुलै ३

ठळक घटना आणि घडामोडी

चौथे शतक

* ३२४ - एड्रियानोपलची लढाई.
सहावे शतक

* ५३३ - ऍड डेसिममची लढाई.
दहावे शतक

* ९८७ - ह्यु कापे फ्रांसच्या राजेपदी.
तेरावे शतक

* १२५० - सातवी क्रुसेड - मामलुकसैन्याने फ्रांसचा राजा लुई नवव्याला पकडले.
सतरावे शतक

* १६०८ - कॅनडात क्वेबेक सिटी शहराची स्थापना.
अठरावे शतक

* १७५४ - जॉर्ज वॉशिंग्टनने फोर्ट नेसेसिटी हा किल्ला फ्रेंच सैन्याला दिला.
* १७६७ - रॉबर्ट पिटकैर्नने पिटकैर्न द्वीपसमूह शोधला.
* १७७८ - अमेरिकन क्रांती - ब्रिटिश सैन्याने वायोमिंग मध्ये ३६० स्त्री, पुरूष व बालकांची कत्तल केली.
* १७७८ - प्रशियाने ऑस्ट्रिया विरुद्ध युद्ध पुकारले.
एकोणिसावे शतक

* १८४८ - यु.एस. व्हर्जिन आयलॅंड्समध्ये गुलामांना मुक्ती देण्यात आली.
* १८५२ - महात्मा फुले यांनी अस्पृश्यांसाठी पहिली शाळा सुरू केली.
* १८८४ - न्यू यॉर्क शेरबाजारातील शेर्सचा निर्देशांक डौ जोन्स इंडस्ट्रीयल ऍव्हरेज प्रथम प्रकाशित.
* १८९० - आयडाहो अमेरिकेचे ४३वे राज्य झाले.
* १८९८ - स्पॅनिश अमेरिकन युद्ध - अमेरिकेच्या आरमाराने सान्टियागो, क्युबा येथे स्पॅनिश युद्धनौका बुडवल्या.
विसावे शतक

* १९२८ - लंडनमध्ये प्रथमतः रंगीत दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांचे प्रक्षेपण करण्यात आले.
* १९३८ - इंग्लंडमध्ये मलार्ड या वाफेवर चालणाऱ्या रेल्वे ईंजिनाने ताशी २०३ कि.मी. वेगाने धावून सर्वाधिक गतीचा विश्वविक्रम केला.
* १९५२ - अमेरिकेने पोर्तोरिकोचे संविधान मान्य केले.
* १९६४ - अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष लिंडन बी. जॉन्सनने १९६४चा नागरी हक्क कायद्यावर सही केली.
* १९७० - इंग्लंडचे डी हॅविललॅंड कॉमेट प्रकारचे विमान स्पेनमध्ये बार्सेलोना शहराजवळ कोसळले. ११२ ठार.
* १९७६ - इस्रायेलच्या कमांडो सैनिकांनी युगांडात ओलिस असलेल्या १०५ विमानप्रवाश्यांना सोडवले.
* १९८८ - अमेरिकेच्या यु.एस.एस. व्हिन्सेनेस या युद्धनौकेने इराण एर फ्लाइट ६५५ हे एरबस ए-३०० प्रकारचे विमान पाडले. २९० ठार.
एकविसावे शतक

* २००१ - व्लादिवोस्तोकिया एरलाइन्सचे टी.यु.१५४ प्रकारचे विमान इर्कुट्स्क येथे कोसळले. १४५ ठार.
* २००४ - थायलंडची राजधानी बॅंगकॉकची भुयारी रेल्वे सुरू.
* २००६ - २००४ एक्स.पी.१४ हा लघुग्रह पृथ्वीच्या जवळून (साधारण चंद्राइतक्या अंतरावरून) गेला.
जन्म

* १४२३ - लुई अकरावा, फ्रांसचा राजा.
* १४४२ - गो-त्सुचिमिकाडो, जपानी सम्राट.
* १६८३ - एडवर्ड यंग, इंग्लिश कवी.
* १७१७ - जोसेफ लॅसोन, फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ.
* १८७० - रिचर्ड बेडफोर्ड बेनेट, कॅनडाचा पंतप्रधान.
* १९०२ - जॅक न्यूमन, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९०९ - भाऊसाहेब तारकुडे, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, कायदेतज्ज्ञ.
* १९२४ - सेल्लप्पन रामनाथन, तमिळवंशीय सिंगापुरी राजकारणी, सिंगापुराच्या प्रजासत्ताकाचा ६वा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - लेसेक मिलर, पोलंडचा पंतप्रधान.
* १९५० - इवन चॅटफील्ड, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५१ - सर रिचर्ड हॅडली, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५२ - वासिम राजा, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९७६ - हेन्री ओलोंगा, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - हरभजनसिंग, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - दत्तात्रय गणेश गोडसे, इतिहासकार.
मृत्यू

* ६८३ - संत लिओ दुसरा.
* १३५० - संत नामदेव (पंढरपूर येथे समाधिस्थ).
* १९१८ - महमद पाचवा, ओट्टोमन सम्राट.
* १९३३ - हिपोलितो य्रिगोयेन, आर्जेन्टीनाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३५ - आंद्रे सिट्रोएन, फ्रेंच अभियंता.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - बेलारुस.
बाह्य दुवे

----
जुलै १ - जुलै २ - जुलै ३ - जुलै ४ - जुलै ५ - (जुलै महिना)
जुलै २

लीपवर्ष नसलेल्या वर्षांमध्ये २ जुलै हा मध्यबिंदु दिवस आहे १ जानेवारी ते १ जुलै, १८२ दिवस होतात आणि ३जुलै ते ३१ डिसेंबर १८२ दिवस होतात तर ३६५ दिवसात २ जुलै हा मध्यबिंदु दिवस असतो.

२ जुलै दुपारी १२ची वेळ ही पूर्ण वर्षाची मध्य वेळ असते. वेगवेगळ्या देशातील वेळमापनातील प्रत्यक्ष फरक त्या त्या प्रमाणात असतो.
ठळक घटना आणि घडामोडी

एकोणविसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

* २००० - मेक्सिकोमध्ये ७० वर्षे पार्तिदो रेव्होल्युसियोनारियो इन्स्तित्युसियोनाल या पक्षाच्या सत्तेचा अंत होउन पार्तिदो ॲक्सियॉं नॅसियोनाल पक्षातर्फे व्हिसेंते फॉक्सची राष्ट्राध्यक्षपदी निवड.
* २००१ - ॲबिकोर स्वयंचलित हृदयाचे सर्वप्रथम आरोपण.
* २००२ - स्टीव फॉसेट हा उष्णहवेच्या फुग्याद्वारे पृथ्वीप्रदक्षिणा करणारा सर्वप्रथम व्यक्ती झाला.
* २०१० - कॉंगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकात ट्रकचा स्फोट होउन किमान २३० व्यक्ती ठार.
जन्म

* ४१९ - व्हॅलेंटिनियन तिसरा, रोमन सम्राट.
* १०२९ - अल-मुस्तांसिर, कैरोचा खलिफा.
* १८२१ - चार्ल्स टपर, ऑस्ट्रेलियाचा पंतप्रधान.
* १८६२ - विल्यम हेन्री ब्रॅग, नोबेल पारितोषिक विजेता इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८७६ - विल्हेल्म कुनो, जर्मनीचा चान्सेलर.
* १८७७ - हेर्मान हेस, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन लेखक.
* १८८० - गणपतराव बोडस, मराठी संगीत नाटकांतील गायक-अभिनेता.
* १९०३ - ऍलेक डग्लस-होम, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १९०३ - ओलाफ पाचवा, नॉर्वेचा राजा.
* १९०४ - रेने लाकोस्त, फ्रेंच टेनिस खेळाडू.
* १९०६ - हान्स बेथ, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन अणुभौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९०८ - थरगूड मार्शल, अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश.
* १९२५ - पॅत्रिस लुमुम्बा, कॉंगोचा पंतप्रधान.
* १९२९ - इमेल्दा मार्कोस, फिलिपाईन्सच्या राष्ट्राध्यक्ष मार्कोसची पत्नी.
* १९३० - कार्लोस मेनेम, आर्जेन्टीनाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३२ - डेव्ह थॉमस, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९४२ - व्हिसेंते फॉक्स, मेक्सिकोचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९८६ - लिंडसे लोहान, अमेरिकन अभिनेत्री.
मृत्यू

* १९२८ - नंदकिशोर बल, उडिया भाषेतील कवी, कादंबरीकार.
* १९३२ - मनुएल दुसरा, पोर्तुगालचा राजा.
* १९६३ - सेट बार्नेस निकोल्सन, अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ.
* १९९६ - राजकुमार, हिंदी अभिनेता.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून ३० - जुलै १ - जुलै २ - जुलै ३ - जुलै ४ - (जुलै महिना)
जुलै १

ठळक घटना आणि घडामोडी

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

* २००२ - बाश्किरियन एरलाइन्स फ्लाइट २९३७ हे तुपोलेव तू-१५४ प्रकारचे विमान आणि डीएचएल कंपनीचे बोईंग ७५७ प्रकारचे विमान जर्मनीतील ऊबेरलिंगेन गावावर आकाशात एकमेकांस आदळली. ७१ ठार.
* २००६ - चीन मध्ये किंगहाइ-तिबेट रेल्वेचे उद्घाटन.
जन्म

* १४८१ - क्रिस्चियन दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १५३४ - फ्रेडरिक दुसरा, डेन्मार्कचा राजा.
* १६४६ - गॉट्फ्रीड लाइबनिझ, जर्मन गणितज्ञ.
* १७४२ - जॉर्ज क्रिस्तॉफ लिश्टेनबर्ग, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७८८ - ज्याँ-व्हिक्टर पाँसेले, फ्रेंच गणितज्ञ.
* १९०६ - एस्टे लॉडर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९१३ - वसंतराव नाईक, हरितक्रांतीचे आणि रोजगार हमी योजनेचे जनक, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री.
* १९२१ - सेरेत्से खामा, बोत्स्वानाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९३८ - पंडित हरिप्रसाद चौरासिया, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे बासरीवादक.
* १९४७ - शरद यादव खासदार
* १९४९ - व्यंकय्या नायडू भाजपा नेते
* १९५१ - फ्रेड श्नायडर, अमेरिकन संगीतकार.
* १९६० - सुदेश भोसले गायक
* १९६० - गिरीश पंचवाडकर गायक
* १९६१ - कल्पना चावला, अंतराळवीर
* १९६१ - डायना, वेल्सची राजकुमारी.
मृत्यू

* १९७१ - सर विल्यम लॉरेन्स ब्रॅग, ऑस्ट्रेलियन-ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९९४ - राजाभाऊ नातू, मराठी रंगभूमीवरील नेपथ्यकार.
प्रतिवार्षिक पालन

* कॅनडा दिन - कॅनडा.
* प्रजासत्ताक दिन - घाना.
* केटी कोटी (मुक्ती दिन) - सुरिनाम.
* महाराष्ट्र कृषी दिन
* राष्ट्रीय डॉक्टर दिन
* भारतीय स्टेट बँक स्थापना दिवस
बाह्य दुवे

----
जून २९ - जून ३० - जुलै १ - जुलै २ - जुलै ३ - (जुलै महिना)