JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ಪಲಿಮಾರು

ಸ್ಥಳ

ದೇವಾಲಯವು ಪಟ್ಟಣದ ಉಡುಪಿ, ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 35 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಫ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17 ಹೆದ್ದಾರಿ. ಮಾತಾ ಸಹಜವಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ, ಒಂದು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಿಶ್ವದ ವಹಿಸುವ ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಮಟ್ಟಾ ಪ್ರವೇಶ

ಫಲಿಮಾರು ಮಠವು ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಮಠವು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ೩೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಫಲಿಮಾರು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಠದ ಪ್ರವೇಶದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂಭವಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ, ಮಠಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುವಂತೆ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ, ಹಾಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ಜ್ಞಾನ ದೇವನಾಗಿ ಯೋಗಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ.
thumb|ಶಾಂಭವಿ ನದಿ
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಫಲಿಮಾರು ಮಠವು ನೊಂದವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತಸಿವಂತಹ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಆವರಿದೆ. ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ರಘುವೀರತೀರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮೊತ್ತ ವಾಗಿ ೩೧ ತೀರ್ಥರುಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮಠಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತರಬೇತಿ

ಮಠದಲ್ಲಿ "ಯೋಗದೀಪಿಕ" ಎಂಬ ತರಬೇತಿ , ಎಲ್ಲರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಗವನ್ನು ಗುರುಕುಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಊರಿನ ಮಕ್ಕಳು ರಜೆದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಾಲಕಳೆಯಬಹುದು.
ಮಠದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಸಂಕ್ರೃತಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಗೀತ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರತವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆಚಾರ್ಯ ಮಾದವರವರು

ಮಠವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಮಾದವರವರು ಮೊದಲನೆ ಯತಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಹೃಷಿಕೇಶ ತೀರ್ಥ ೧೨೫೦-೧೩೩೦ ಈ ಮಠದ ಮೊದಲ ಯತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರೇ ಮೊದಲು ಆಚಾರ್ಯರವರಿಂದ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಸಿದವರು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ಫಲಮಾರು ಮಠದ ಙ್ಞಾನದೇಗುಲವೆಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಮನ್ಯಾ ತೀರ್ಥರವರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಲರು ಇವರನ್ನು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತತ್ವಸಂಭೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
thumb|ಫಲಮಾರು ಮಠ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿ
ಅನನ್ಬಿಯಮ್

ಅನನ್ಬಿಯಮ್ ಮೂಲಧಾತು ಸಂಖ್ಯೆ -೧೧೨ಕ್ಕೆ "ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ" ಅಥವಾ IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry)ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋದನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮೂಲಧಾತುವಿಗೆ ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಖ್ಯಾತ
ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಇವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕೋಪರ್ನಿಸಿಯಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು
ಅನನ್ಟ್ರಯಮ್

ಅನನ್ಟ್ರಯಮ್ ಮೂಲಧಾತು ಸಂಖ್ಯೆ -೧೧೩ಕ್ಕೆ "ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ" ಅಥವಾ IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry)ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ಇದರ ಕೇವಲ ೮ ಪರಮಾಣುಗಳಷ್ಟೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋದನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* Ununtrium at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
* Uut and Uup Add Their Atomic Mass to Periodic Table
* Apsidium: Ununtrium 113 Uut
* Discovery of Elements 113 and 115
* Superheavy elements
* WebElements.com: Ununtrium

ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು
ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ

ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ ೧೫೫೬ರ ನವೆಂಬರ್‍ ೫ರಂದು ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಹೇಮಚಂದ್ರ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ( "ಹೇಮು") ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರನ ಸೈನ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ

- ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ರಾಜ (1556)]]
ಮುಘಲ್ ರಾಜ ಹುಮಾಯೂನನು ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲಮೇಲಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುವಾಗ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದು, ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು. ಅಂದು ತಾರೀಖು ೧೫೫೬ರ ಜನವರಿ ೨೪. ಅವನ ನಂತರ ಅವನ ಮಗ, ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಅಕ್ಬರ್‍ ಪಟ್ಟವೇರಿದನು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕಾಬೂಲು, ಕಾಂದಹಾರ್‍ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹುಮಾಯೂನನ ಮರಣದ ವೇಳೆಗೆ ಅಕ್ಬರ್‍ ಪಂಜಾಬಿನ ಮೇಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿದ್ದ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಅವನ ರಕ್ಷಕ ಬಂಟ ಬೈರಾಮ ಖಾನನೂ ಇದ್ದನು. ೧೫೫೬ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಂದು, ಪಂಜಾಬಿನ ಕಲಾನೌರ್‍ ಎಂಬಲ್ಲಿಯ ತೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾಯಿತು.
ಚುನಾರ್‍ ಪ್ರದೇಶದ ಅಫ್ಘನಿ ರಾಜ ಆದಿಲ್ ಷಹಾ ಸೂರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಹೇಮುವು ಮುಘಲರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಓಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ಹುಮಾಯೂನನ ಮರಣದ ವೇಳೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೇಮು ಅದರ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮುಘಹಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಫಘನಿ ಮತ್ತು ರಜಪೂತ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಹೊರಟಂತೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟನು. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಇವುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಮುಘಲ್ ಸೈನ್ಯದ ಸೇನಾಪತಿ ಯುದ್ಧರಂಗದಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು. ಆಗ್ರಾ ನಗರವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಮುವಿನ ವಶವಾಯಿತು. ಇಟಾವಾ, ಆಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶ ಹೇಮುವಿನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಬಂದಿತು.
ಅಲ್ಲಿಂದ ದೆಹಲಿಯತ್ತ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಹೇಮುವು ತುಘಲಕಾಬಾದಿನ ಹೊರಗೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟನು. ೧೫೫೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ ೬ರಂದು ಹೇಮುವ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಘಲ್ ಸೈನ್ಯ ಎದುರಾಯಿತು. ತೀವ್ರ ಕದನದ ನಂತರ ಅಕ್ಬರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.ತಾರ್ಡಿ ಬೇಗ್ ಎಂಬ ಮುಘಲ್ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಪಲಾಯನಗೈದಿದ್ದರಿಂದ ಹೇಮುವು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ದೆಹಲಿ ತಲುಪಲು ಅನುವಾಯಿತು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಸೈನಿಕರು ಮಡಿದರು.
ಯುದ್ಧ

ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಲಾನೌರಿನ ಮುಘಲರು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದರಾದರು. ಅನೇಕ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಕ್ಬರ್‍ ಮತ್ತು ಬೈರಾಮ ಖಾನರಿಗೆ ಹೇಮುವಿನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಮುಘಲ್ ಸೇನೆಗೆ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಬೂಲಿಗೆ ಮರಳಿಹೋಗುವಂತೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತರೂ, ಬೈರಾಮಖಾನ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ. ಅಕ್ಬರನ ಸೇನೆ ದೆಹಲಿಯತ್ತ ನಡೆಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‍ ೫ರಂದು ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾಣಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾದವು. ಇದೇ ಪಾಣಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಲೋಧಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಬಾಬರನು ಮುಘಲ್ ವಂಶದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದ. ( ಇದು ಒಂದನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಇಂದಿಗೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಹೇಮುವಿನ ಸೈನ್ಯ ಮೊದಮೊದಲು ಜಯಭೇರಿ ಬಾರಿಸಿದರೂ, ಹೇಮುವಿನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನೊಬ್ಬ ಬಾಣ ನಾಟಿದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಹೇಮುವಿನ ಗಾಯದಿಂದ ಎದೆಗುಂದಿನ ಅವನ ಸೈನಿಕರು ಸೋಲಪ್ಪಿದರು.ಹೇಮುವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧರಂಗದಿಂದ ೫ ಕೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕ್ಬರ್‍ ಮತ್ತು ಬೈರಾಮ ಖಾನರಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿತವಾಯಿತು.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

ಒಂದನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ ೧೫೨೬

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧಗಳು
ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ

ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಇದು ಕೊನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರನಾದ ಮಹಾವೀರನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾವೀರ ಜನಿಸಿದ್ದು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು. ವರ್ಷ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೫೯೯ ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೧೫.ಮಹಾವೀರನು ಗನರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿಜ್ಜಿ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಆಂಗ್ಲ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬ ಮಾರ್ಚ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿಯಂದು ಜೈನ ಬಸದಿಗಳನ್ನು ಬಾವುಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಮಹಾವೀರನ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮೆರವಣಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಅಕ್ಕಿ, ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ನೀರು ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಚನಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಗೋರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಚಂದಾ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ಗೀರ್ನಾರ್ ಮತ್ತು ಪಲಿತಾನಾ ದಲ್ಲಿರುವ ಬಸದಿಗಳಿಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಬರುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಗ: ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮ
ml:വര്‍ദ്ധമാനമഹാവീരന്‍
ಮತ್ತಿ

thumb
ಮತ್ತಿ (ಕರಿಮತ್ತಿ) ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಮರ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಪರ್ಣಪಾತಿ (Mixed deciduous) ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಡುಬಾದಾಮಿ ಮರದ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಕೊಂಬ್ರೆಟೇಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಟರ್ಮಿನೇಲಿಯ ಸಸ್ಯಕುಲ (Genus) ದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಟರ್ಮಿನೇಲಿಯ ಟೊಮೆಂಟೋಸ (Terminalia arjuna (Roxb.) Wight & Arn.) ಎಂದಾಗಿದೆ.
ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬುಗಳ ಮರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಾರತದ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರ. ಸುಮಾರು 35ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ. ಮಣ್ಣು, ಹವೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವಂಥ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ 50ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದಕ್ಕೆ ದಪ್ಪನಾದ (ಸುಮಾರು ೨.೫ ಸೆ.ಮೀ.ವರೆಗೆ) ತೊಗಟೆ ಇದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೊಸಳೆಯ ಚರ್ಮದಂತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ತೊಗಟೆಯು ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಧಾರಣ ೩೦ ಮೀ.ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ದಾರುವು ಕರಿಗಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹಳ ಗಡಸು,ಬಲಯುತ ಹಾಗೂ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಇದು ಬಹಳ ಗಡುಸಾದ ಮರವಾಗಿದ್ದು, ಬಲಯುತವಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಳಕೆಯ ಚೌಬೀನೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲಾರಲ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಾಮವುಂಟು. ದೃಢತೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳೇಭೋಗಿ (ಸಾಲ್ ಮರ) ಮತ್ತು ಸಾಗುವಾನಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದಕ್ಕೇ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನ. ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮರಮುಟ್ಟು, ಗಾಡಿ, ಬೊಂಬೆ, ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಗಾಣ, ಅಕ್ಕಿ ಕೊಟ್ಟಣ, ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯ ಹೊದಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ, ಕೃಷಿ ಹತ್ಯಾರುಗಳು, ಕೈಪಿಡಿ, ಪ್ಲೈವುಡ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಪುಲ ಬಳಕೆಯುಂಟು. ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ, ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಲೀಪರುಗಳಿಗೆ, ವ್ಯಾಗನ್ ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕರಿಮತ್ತಿಯ ಚೌಬೀನೆಯನ್ನು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಶಾಶ್ವತ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬಗಳಾಗಿ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ರೇಯಾನ್, ಹೊದಿಕೆಕಾಗದ, ಬರೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮುದ್ರಣ ಕಾಗದಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಬೆಂಕಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಲಿಯಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಗ್ನಿನಿರೋಧಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೂ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮರದ ಮೇಲೆ ಟಸ್ಸಾರ್ ರೇಷ್ಮೆ ಗೂಡುಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಟಸಾರ್ ರೇಷ್ಮೆಹುಳುಗಳಿಗೂ, ದನಗಳಿಗೂ, ಸೆಣಬಿನ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಲೂ ಇದರ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಕರಿಮತ್ತಿಯ ಗೋಂದು ಉತ್ತಮ ಅಂಟು ಹಾಗೂ ವಿರೇಚಕ. ಇದರ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಅತಿಸಾರ, ಕರುಳಿನ ವ್ರಣಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಲೋಳೆಯನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ

೧ ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಾಸರಕ

ಕಾಸರಕ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರ.ಇದರ ಬೀಜ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಲೆಬಾಳುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಲೊಗನಿಯಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು,ಸ್ಟ್ರಿಕ್ನೋಸ್ ಸಸ್ಯಕುಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ನೋಸ್ ನಕ್ಸ್-ವೊಮಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಂಜಿನಕೊರಡು,ಕಾತರಿಕೆ,ವಿಷಮುಷ್ಠಿ ಎಂದೂ,ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ 'ಕಾಯೆರ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರ.ನುಣುಪಾದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಹಣ್ಣು ಇದ್ದು ಒಳಗೆ ಗುಂಡಿಗಳಂತಿರುವ ಬೀಜವಿರುತ್ತದೆ.ಬೀಜಗಳು ವಿಷಕಾರಿ.ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷವಸ್ತು ಇದೆ.ದಾರುವು ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಇದರ ಬೀಜದಿಂದ 'ಸ್ಟ್ರಿಕ್ನಿನ್'(Strychnine)ಮತ್ತು 'ಬ್ರೂಸಿನ್'(Brucine)ಎಂಬ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ(alkaloids)ನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದರ ಕೊರಡನ್ನು ಹಳ್ಳಿಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ನಂಜುನಿವಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ

ಶ್ರೀಮತಿ ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ ಇವರು ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ ಇವರ ಪತ್ನಿ. ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಬೀಚಿಯವರ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯೂ ಹೌದು.

ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರಿತಾ ಇವರು ಸ್ವತಃ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸರಿತಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪತಿಯ ಮರಣ

ಕುಸುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ, ಹಿರಿಯ ಸಮಾಜವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಧೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಶ್ರೀ ದೇಸಾಯಿ (76) ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಎಂಎಲ್ಸಿ, ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ದೇಸಾಯಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಮಿಸ್ ಸರಿತಾ Kusmakar ದೇಸಾಯಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಾಹಿತ್ಯ

* ನಾನು ಲಕಿ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ)
*ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನು
*ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನು ?(ಕಥಾ ಸಂಕಲನ)
*ಮಹಡಿ ಮನೆ (ಅನುವಾದ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ)
*ಭೀಮೇಶ ಕೃಷ್ಣ (ಭೀಮವ್ವನವರ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಕಲನ)
*ಧ್ರುವ ಮಿಲನ
*ಕೆಲವು ಕಾನೂನಿನ ಬರಹಗಳು (ಲೇಖನಗಳು)

೧೩ ಎಪ್ರಿಲ ೨೦೦೮ರಂದು ತಮ್ಮ ೬೮ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಿತಾ ಕುಸುಮಾಕರ ದೇಸಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು.


ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು
ಡಿ.ವಿ.ಹಾಲಭಾವಿ

ದಾನಪ್ಪ ವ್ಹಿ. ಹಾಲಭಾವಿಯವರು ೧೯೦೭ ನವೆಂಬರ ೨೮ರಂದು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ವ್ಹಿ.ಬಿ.ಹಾಲಭಾವಿಯವರು ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಬ್ ಜಜ್ ಎಂದು ನೌಕರಿ
ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತದ ದೂರ ದೂರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆಲ್ಲ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಿಮಿತ್ತ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಕಲೆಯ ಸೆಳೆತ

ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ದಾನಪ್ಪನವರು, ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಂಟರಮೀಡಿಯೇಟ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಗ್ರೇಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ೧೯೨೬ರಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಸsರ್ ಜೆ.ಜೆ.ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಡಿ.ಟಿ.ಸಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೇಂಟಿಂಗದಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.
ಉದ್ಯೋಗ

ಹಾಲಭಾವಿಯವರು ೧೯೨೪ರಿಂದ ೧೯೨೬ರವರೆಗೆ R.D.A.V.ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರೆಂದು,ವೇತನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ನಿಪ್ಪಾಣಿಯ ಮುನಸಿಪಲ್ ಹಾಯ್ ಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರೆಂದು ಕೆಲ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ,ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ School of Art ಎನ್ನುವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಈ ವರೆಗೂ ಕಲಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
ಮಹತ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳು

೧.ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕಾಯದೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜಾ ವಂಟಮುರಿಯವರ ಆಳೆತ್ತರದ ತೈಲಚಿತ್ರ

೨.ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತೈಲಚಿತ್ರ

೩.ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಡಿ.ಜತ್ತಿಯವರ ತೈಲಚಿತ್ರ

೪.ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ತೈಲಚಿತ್ರ

೫.ರೊದ್ದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾಯರ ತೈಲಚಿತ್ರ

೬.ಡಿ. ಸಿ. ಪಾವಟೆಯವರ ತೈಲಚಿತ್ರ
ಪುರಸ್ಕಾರ

ಶ್ರೀ ಹಾಲಭಾವಿಯವರ ಕಲಾಸೇವೆಯ ಮನ್ನಣೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು, ಪದಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಲಭಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಅವರು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು:

೧. Member of Art and Craft Education & Examination, Mysore State

೨. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಲಲಿತ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರು

೩. Federation of Art Institutions, Bombay, ಸದಸ್ಯರು

೪. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು
ವರ್ಗ:ಕಲಾವಿದರು
ನಂದಿಮರ

thumb|ನಂದಿಮರ
ನಂದಿ (Benteak)ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಕೇರಳದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಮರ.ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರವಾಗಿದ್ದು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ ಮರಕ್ಕೆ ನಂದಿ ಮರ, ಬಿಳಿ ನಂದಿ, ಬೆಳಂದಾರು ಬೆಂದೇಗು ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ, ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಂಗಿ, ವೆಂತೆಕ್ಕು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
thumb|ನಂದಿಮರದ ಹೂವು
thumb|ನಂದಿಮರ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿ
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಲೈತ್ರಾಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಸಸ್ಯದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಲಾಗರ್ಸ್ಟ್ರೊಮಿಯ ಲಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಇದು ಬಿಳಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬುಡದಿಂದ ಮೇಲಿನವರೆಗೆ ನಯವಾಗಿದೆ. ತೊಗಟೆ ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಕಳಚಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಉದುರಿಸಿ ಹೂಗಳು ಮೂಡುತ್ತದೆ ಇದರ ದಾರುವು ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು, ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣವಿದೆ. ನಯವಾದ ಸಮ ಕಣರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಳಪು ಬರುತ್ತದೆ. ದಾರುವು ಸೀಳಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಇದು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಚೌಬೀನೆ ಮರ. ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹಲಗೆಗಳಿಗೆ, ಗಾಡಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ, ಪದರಹಲಗೆ ತಯಾರಿಸಲು ಮುಂತಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

೧ ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ
ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ರಂಜ

ರಂಜ(ಪಗಡೆಮರ)ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಪ್ರದೇಶದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರ.ಸುಂದರವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಹಂದರ ಹೊಂದಿದ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಶುಷ್ಕ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ, ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳೆದಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಹುಲುಸಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಳಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಕಂಪಿನ ಹೂಗಳು ಫೆಬ್ರವರಿ-ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಕಾಯಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಮುಂಬರುವ ಫೆಬ್ರವರಿ-ಜೂನ್‍ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುವುವು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ತೇವ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಗಳ ಆಸುಪಾಸು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುವರ್ಣ ಕೇದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮುಂಡಗ ಇವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಗುಂಬೆ ವರಾಹಿ,ಹುಲಿಕಲ್ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳು.

ಇದಕ್ಕೆ ಬಕುಳ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ, ಬಕುಲ, ಚಿರಪುಷ್ಪ, ಮಧುಗಂಧ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬುಲೆಟ್ ವುಡ್ ಟ್ರೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ

ಇದು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬುಲೆಟ್ ವುಡ್ ಟ್ರೀ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವಕ ಈ ಮರದ ಹೂಗಳು ಪರಿಮಳಭರಿತವಾಗಿದ್ದು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿದೆ.ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಶ್ರೀಅನ್ನುವರು
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಸಪೋಟಾಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು,ಮಿಮುಸೊಪ್ಸ್ ಎಲಂಗಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿದೆ.ತುಳು ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ರೆಂಜ' ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಳಪಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರ.ಬಿಳಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಹೂವುಗಳಿವೆ.ಹೂವಿಗೆ ನವಿರಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಮಳವಿದೆ.ದಾರುವು ಬಹಳ ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು ತೂಕವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.ಒಳ್ಳೆಯ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಹಾಗೆ ತೊಗಟೆ ಬೂದು ಕಪ್ಪು; ಚಿಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿರುವುದು. ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲುಸಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನೇರಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ತಿರುಳ್ಗಾಯಿಗಳು ಸುಮಾರು 2.5 ಸೆ.ಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಕಿತ್ತಳೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿ ಒಂದು ಬೀಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬೀಜಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿ ಗಡುಸಾದ ಸಿಪ್ಪೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ ನುಣುಪಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವುವು. ಇವುಗಳು ಗೀವಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ. ನೆರಳು ಸಹಿಸುವ ಮರ ನಿಧಾನದ ಬೆಳೆಯ ಗತಿ.

ಒಗರು ರಸಾಧಿಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ಎಲೆಗಳಂತಿವ ಕಾಯಿಯು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕಿತ್ತಲೆ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ತೈಲಾಂಶವಿದೆ. ಇದರ ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾನಿನ್ ಅಂಶವಿದೆ. ಶರ್ಕರ ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶವು ವಿಫುಲವಾಗಿದೆ. ಹಣ್ಣು ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ ಹಾಗೂ ಸೆಪೊನಿನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೀಜದಲ್ಲಿಯೂ ತೈಲಾಂಶವಿದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ದಾರುವು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಬೀಜದಿಂದ ಸಿಗುವ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅಡಿಗೆಗೆ,ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ತೊಗಟೆ ಹಳ್ಳಿಮದ್ದಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನಿಂದ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಕುಲವು ಕಫ ಪಿತ್ತ ಶಾಮಕವಾಗಿದೆ.
ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

೧ ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೮
ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ
ಸರ್ಪಗಂಧ

right|thumb
thumb|ಸರ್ಪಗಂಧ
ಸರ್ಪಗಂಧ (Serpent wood) ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ, ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯ. ಇದು ಚೀನಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಔಷದೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸರ್ಪಬೇರು ಪರ್ಯಾಯನಾಮ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತೇವ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಪರ್ಣಪಾತಿ ಅರಣ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿ, ನೇಪಾಳ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಸಿಕ್ಕಿಮ್, ಬಿಹಾರ, ಅಸ್ಸಾಮ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಹವೆ ಇದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಅಪೊಸಿನಾಸಿಯೆ (Apocynaceae) ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದೆ.

ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ರೌವೋಲ್ಫಿಯ ಸರ್ಪೆಂಟಿನ (Rauwolfia Serpentina).

ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗರುಡಪಾತಾಳ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳಗಂಧಿ, ಹಡಕಿ, ಸರ್ಪಾಕ್ಷಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯ. ಉಜ್ವಲ ಹಸಿರಿನ ಹೊಳಪಿನ ಎಲೆಗಳು. ಕೆಂಪು ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರದ ಬಿಳಿಛಾಯೆಯ ಹೂಗಳು. ಇದರ ಬೇರು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇದು 150-180 ಸೆ.ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೃದು ತೊಗಟೆಯ ಗಿಡ. ಪೊದರು ಸಸ್ಯ. ೮ ರಿಂದ ೨೦ ಸೆ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುವ ಎಲೆ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಇದ್ದು ತುದಿ ನೀಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಕಾಂಡ ಬಿರುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಬೇರಿನಿಂದ ಹಲವು ಉಪಬೇರುಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಟೊಂಗೆಯ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಅಗಲ ಎಲೆಗಳು ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳು ಎದುರುಬದಿರಾಗಿರುವುವು. ನೀಲಿ, ತಿಳಿಗೆಂಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು ಗೊಂಚಲಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಫಾಲಿಕಲ್ ಬಗೆಯ ಕಾಯಿಗಳು.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಈ ಸಸ್ಯದ ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಓಫ್ಲೊಕ್ಸೈಲಿನ್ ಎಂಬ ಹರಳಿನಂಥ ವಸ್ತು, ರೆಸಿನ್, ಪಿಷ್ಟ, ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್, ಫಾಸ್ಫೇಟ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಮುಂತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಜ್ಮಲೀನ್, ಅಜ್ಮಲಿನಿನ್, ಅಜ್ಮಲಿಸಿನ್, ಸರ್ಪೆಂಟಿನ್, ಸರ್ಪೆಂಟಿನೀನ್ ಎಂಬ ಐದು ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಪಗಂಧಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ತ್ವವಿದೆ. ಇದರ ಬೇರಿನಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ಪಿನ್ (reserpine) ಎಂಬ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವಿದ್ದು, ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೋರೋಗ, ಉನ್ಮಾದ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಇದು ಉತ್ತಮ ಔಷಧ. ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ರೋಗ ಭ್ರಾಂತಿ (Hypochondria) ಇವುಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಔಷಧ. ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಅನುವೇದನಾ ನರಮಂಡಲಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಶಾಮಕ (Sedetive) ವಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳು, ಕೀಲುನೋವಿನ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹುಳುಕಡ್ಡಿ, ಇಸುಬು, ಮೊಡವೆ, ಮತ್ತಿತರ ಚರ್ಮರೋಗಗಳ ಉಪಶಮನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. ಬೇರಿನ ಕಷಾಯವನ್ನು ಗರ್ಭಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ನಿವಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತು ಬರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾನಿ

ಸರ್ಪಗಂಧದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹಾನಿಯೂ ಇದೆ. ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ ತರುವುದು, ಹಸಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದು, ಮಂಕುತನ ಕವಿಯುವುದು, ದೇಹತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ಜಠರ ಬಾಧೆಗಳುಂಟಾಗುವುದು ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳು. ಇದನ್ನು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಸ್ತನ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿಸುವ ಬಾಣಂತಿಯರು, ಜಠರದ ಹುಣ್ಣಿರುವವರು, ನಿದ್ದೆ ಔಷಧ ಸೇವಿಸುವವರು, ಹೃದಯ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ತಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗಳಿರುವವರು, ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದವರು, ತೀವ್ರ ಮನೋರೋಗವುಳ್ಳವರು ಸೇವಿಸಬಾರದು.
ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

೧.ವನಸಿರಿ:ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ.

೨.www.organoindia.org
ಉಲ್ಲೇಖ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

*Rauwolfia serpentina photos

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಗ್ನು

ಗ್ನು (GNU) ಎಂಬುದು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಪ್ರವರ್ತನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಘಟನೆ. ವಸ್ತುತಃ 'ಗ್ನು' ಎನ್ನುವುದು, GNU's Not Unix ಎಂಬುದರ ಆವರ್ತಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ (Recursive Acronym). ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುನಿಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತವಾದ, ಮುಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಧನವೊಂದನ್ನು ತಯಾರುಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊತ್ತು, 1984 ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆಗೆ ನಾಂದಿಯನ್ನು ಹಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಹರಿಕಾರನೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್, ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ. ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತವನ್ನಾಗಿಸುವ ಮಹದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳೂ, ತತ್ತ್ವಗಳೂ, ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಇಂದು ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಈ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಾರ್ಯಫಲವೇ ಗ್ನು/ಲಿನಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ 'ಲಿನಕ್ಸ್' ಎಂದೇ ಸಂಬೋಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಗ್ನು ಇತಿಹಾಸ

ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್ ೧೯೭೧-೭೩ ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಎಂ.ಐ.ಟಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯದಿಂದ, ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದವು. ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೂ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ೧೯೮೧ ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ತಯಾರಕರೆಲ್ಲ, ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದವು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಡುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾದಿದ್ದಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವಿನಿಮಯವಂತೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕುಸಿದುಹೋಗತೊಡಗಿತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಡೆ, ಗಣಕ ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರವೊಂದು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್ ಅವರು ಯಂತ್ರದ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿಟ್ಟರು. ಆದರೆ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಆಕರ ಸಂಕೇತವನ್ನು (Source Code) ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯಗೊಳಿಸಲು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಸತ್ತ ಸ್ಟಾಲ್ ಮನ್ ಅವರು, ತಂತ್ರಾಂಶದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ಪಣ ತೊಟ್ಟರು. ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದೊಂದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.

1984ನೆಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜಿಸಿಸಿ ಎಂದೇ ಇಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಸಂಕಲಕವೊದನ್ನು (Compiler), ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು. ತದನಂತರ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸಂಘನೆಯೊಂದರ ರೂಪ ತಾಳಿತು. ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯು ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾಗವಾದ ಅನೇಕ ಉಪ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಸಿದ್ಧಗೊಂಡವು. ಕಾರ್ಯು ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದ ಕರ್ನೆಲ್ ಭಾಗವನ್ನು 1991 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಲೈನಸ್ ಟೋರ್ವಾಲ್ಡ್ಸ್ಎಂಬಾತನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಕರ್ನೆಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಗ್ನುವಿನ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಯುನಿಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತವಾದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನವೊಂದು ತಯಾರಾಯಿತು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಸಂಕಲನವೇ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಲಿನಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಗ್ನು/ಲಿನಕ್ಸ್.

ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ
ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು
ಜಂಬೆ

ಜಂಬೆ(Xylia Xylocarpa)ಭಾರತ,ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್,ಕಾಂಬೋಡಿಯಾಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪನೆ ಇರುವ ಮರ.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ಣಪಾತಿಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಲೆಗುಮಿನೋಸೆ ಕುಟುಂಬದ ಮಿಮೋಸಿಯೆ ಉಪ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದೆ.ಸಸ್ಯಶಾಸ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಕ್ಸೈಲಿಯ ಕ್ಸೈಲೋಕಾರ್ಪ ಎಂದಾಗಿದೆ.ತುಳು ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ತಿರುವೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.Iron wood ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಇದು ಮದ್ಯಮದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರ.ಅಂದಾಜು ೧೨೦ ಅಡಿಗಳ ವರೇಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.ಎಲೆಗಳು ದ್ವಿಲತಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಪರ್ಣಿಗಳು(Bi-Pinnate).ತೊಗಟೆ ನಯವಾಗಿದ್ದು,ಅಸಮಾನ ಹೊಪ್ಪಳಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಳಚುವುದು.ದಾರುವು ಅತಿ ಗಡಸು,ಕಂದುಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ.ಬಲಯುತವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಇದರ ಚೌಬೀನೆಯನ್ನು ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಇದರ ಸೌದೆ,ಇದ್ದಿಲುಕೂಡಾ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದ್ದು,ಕಬ್ಬಿಣದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದರ ಚಕ್ಕೆಯು ಜಂತುನಾಶಕ.
ಅಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

೧ ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ಕಿರಾಲುಬೋಗಿ

ಕಿರಾಲುಬೋಗಿ (Hopea Parviflora)ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದವಾದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮರ.ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಇದು ಡಿಪ್ಟೆರೊಕಾರ್ಪಸಿಯೆ(Dipterocarpaceae)ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿದೆ.ಹೋಪಿಯ ಪರ್ವಿಫ್ಲೋರ (Hopea parviflora) ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮರ,ಬೋವು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಾಲ್ ಬೋಗಿ ಅಥವಾ ಚಿರ್ಪು (/ ಉರಿಪ್ಪು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು

ಸುಮಾರು ೩೬ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದು,ನೇರ ಕಾಂಡವೇ ೨೦ ಮೀ.ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ.ಉಜ್ವಲ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಥಅಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು.ದಾರುವು ನಸುಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದು,ಗಡುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ.ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅಂಟು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಮರದ ಬೊಡ್ಡೆಯ ಸುತ್ತಳತೆ ಸುಮಾರು 18' ಇರುವುದುಂಟು. ಬರಿಯ ಬೊಡ್ಡೆಯೇ 50'-60' ಎತ್ತರ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಸರಳ; ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ಹೂಗಳು ಚಿಕ್ಕವು; ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಮಾದರಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ; ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣ ನಸುಹಳದಿ. ಹೂಗಳಿಗೆ ಕೊಂಚ ಸುವಾಸನೆಯೂ ಇದೆ. ಹೂಬಿಡುವ ಕಾಲ ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳು. ಫಲ ಒಂದೇ ಬೀಜವುಳ್ಳ ನಟ್ ಮಾದರಿಯದು. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗುವ ಫಲಪ್ರಾಸಾರಕ್ಕೆ ಇವು ಸಹಾಯಕ. ಕಿರಲುಬೋಗಿಯ ಚೌಬೀನೆ ಮಾಸಲು, ಬೂದು ಮಿಶ್ರ ಕಂದುಬಣ್ಣದ್ದು; ಸಾಧಾರಣಮಟ್ಟಿಗೆ ಹದಗೊಳ್ಳತ್ತದೆ; ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದು. ಆದರೆ ಕೊಯ್ತುಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ. ಹಸಿಮರವನ್ನು ಕೊಯ್ದು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಆರಲು ಇಡಬೇಕು.
ಉಪಯೋಗಗಳು

ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ,ದೋಣಿ ಕಟ್ಟಲು,ದೇವಸ್ಥಾನ-ಮಂದಿರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದು.
ಈ ಮರಕ್ಕೆ ಗೆದ್ದಲು ಹತ್ತುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದೋಣಿಗಳಿಗೆ, ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಲೀಪರುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಇದರ ಮರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆರಗು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದಾದರೂ ಹತ್ತರಿ ಹಿಡಿದು ನಯಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮನೆಕಟ್ಟಲು ಇದನ್ನು ತೊಲೆ, ಸರ, ಕಂಬ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವರು. ಅಂಗಡಿಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಿಗೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಬೀರು, ಬ್ರಷ್ಷುಗಳ ಹಿಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳ್ಳೆಸೌದೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು

೧ ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ

ವರ್ಗ:ಮರಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು