JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कऱ्हेगड

कऱ्हेगड हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. नाशिक जिल्ह्यामध्ये सटाणा तालुका आहे. हा भाग पूर्वी बागलाण म्हणून ओळखला जात असे. आजही अनेकदा याचा उल्लेख बागलाण असा केला जातो.
भौगोलिक स्थान

सटाणा या तालुक्याच्या गावाच्या ईशान्येकडे नामपूर हे गाव आहे. या नामपूरच्या वाटेवर कऱ्हे नावाचे लहानसे गाव आहे. या गावाजवळच कऱ्हेगडाचा किल्ला आहे. हा किल्ला स्थानिक लोकांना अपरिचित आहे. स्थानिक लोक याला भवानीचा डोंगर म्हणून ओळखतात. १९८७ साली नाशिकमधील ज्येष्ठ इतिहासतज्ञ श्री. गिरीश टकले यांनी घेतलेल्या एका शोध मोहिमेमध्ये कऱ्हेगडाचे स्थान निश्चित करण्यात यश मिळाले. याच मोहिमेदरम्यान या भागात दुंधागड आणि अजमेर हे सुद्धा किल्ले असल्याचे समजले.
कसे जाल ?

सटाणाहून मुलाणेमार्गे दोधेश्वर येथील मंदिराजवळ पोहोचता येते. सटाणापासून १२ ते १३ कि.मी. अंतरावर दोधेश्वराचे मंदिर डोंगराच्या सानिध्यात उभे आहे. या निसर्गरम्य परिसरापासून २-३ किलोमीटरवर कऱ्हेगडाचा पायथा आहे. कऱ्हेगडाच्या उत्तरेकडे उतरलेल्या डोंगरदांड्यावरूनच किल्ल्यावर जाण्याचा मार्ग आहे.
गडावरील पहाण्यासारखी ठिकाणे

कऱ्हेगडाच्या माथ्याखाली कातळामध्ये खोदलेल्या काही पायऱ्यांवरून आपण माथ्यावर दाखल होतो. कऱ्हेगडाचा माथा लहानसा आहे. माथ्यावर घरांच्या जोत्याचे अवशेष आढळतात. कातळात कोरलेली पाण्याची टाकी आहेत. काही वेळेस या टाक्यांमध्ये शेवाळे वाढलेले असते तर काही वेळेस ती कोरडीही पडलेली असतात. माथ्याच्या पश्चिम अंगाला कातळात गुहा आहेत. कऱ्हेगडाच्या माथ्यावरून साल्हेर, सालोटा, मुल्हेर, मोरागड, रतनगड, तांबोळ्या, मांगी -तुंगीचे सुळके, सिष्ठा, देरमाळ, पिसोळ, अजमेर तसेच दुंधागड दिसतात. स्वच्छ हवेत अंजठा-सातमाळा रांगेचेही येथून दर्शन होते. कऱ्हेगडाच्या पायथ्यापासून देवळाणे हे गाव सात-आठ कि.मी. अंतरावर आहे. देवळाणे गावामध्ये प्राचीन असे शिवमंदिर आहे. या शिवमंदिरावरील काही शिल्पे प्रेक्षणीय आहेत.
इतिहास
हे सुद्धा पहा

* साल्हेर
* रवळ्या
* भारतातील किल्ले


वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
अलंग

अलंग हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.


अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यातील अत्यंत अवघड असा हा किल्ला आहे. घनदाट जंगल व विरळ वस्तीमुळे हा परिसर जरा त्रासदायक आहे. गडावर जाण्याच्या अवघड वाटा, भरपूर पाऊस यामुळे हा किल्ला तसा उपेक्षितच आहे. कळसूबाईच्या रांगेत असणारे अलंग, मदन आणि कुलंग हे तीन किल्ले लक्षवेधक आहेत.
इतिहास
गडावरील ठिकाणे

किल्ल्याचा माथा म्हणजे एक प्रशस्त पठारच आहे. किल्ल्यावर राहण्यासाठी दोन गुहा आहेत. पाण्याची ११ टाकी आहेत. किल्ल्यावर इमारतीचे काही अवशेष व एक छोटेसे मंदिर आहे. पूर्वेला कळसूबाई,औंढचा किल्ला, पट्टागड, बितनगड, उत्तरेला हरिहर, त्र्यंबकगड, अंजनेरी तर दक्षिणेला हरिश्चंद्रगड, आजोबागड, खुट्टा सुळका, रतनगड, कात्राबाई चा डोंगर हा परिसर दिसतो. किल्ल्याचा माथा फिरण्यास ४ तास पुरतात.
गडावर जाण्याच्या वाटा

* घाटघर मार्गे: किल्ल्यावर जाण्यासाठी ही दुसरी वाट आहे. पहिली आंबेवाडी मार्गे आहे.

* घोटी - भंडारदरा मार्गे घाटघरला जावे. तेथून अडीच तासात किल्ल्याच्या तिसऱ्या घळीत ठेवलेल्या लाकडी बेचक्यापाशी पोहचतो. या बेचक्यातून थोडे वर गेल्यावर सोपे प्रस्तरारोहण करावे लागले. पुढे थोडी सपाटी पार केल्यानंतर डावीकडे कड्यालगत जाणारी वाट पकडावी. १० - १५ मि. आपण किल्ल्यावरील गुहेत पोहचतो. खिंडीतून डावीकडील वाटेने पुढे गेल्यावर काही पायऱ्या लागतात. या पायऱ्या चढून गेल्यावर ८० - ९० फुटाचा तुटलेला एक कडा लागतो. या कड्यावर प्रस्तरारोहणाचे साहित्य वापरून किल्ल्यावर प्रवेश करता येतो. मात्र, प्रस्तरारोहणाचे तंत्र अवगत असल्याशिवाय या वाटेने जाण्याचे धाडस करु नये. या वाटेने किल्ला गाठण्यास ६ तास लागतात.
जेवणाची सोय

गडावर जेवणाची कोणतीही सोय नाही.
छायाचित्रे


चित्र:Alang Steps.jpg|अलंग पायऱ्या
चित्र:Alang view with caves.jpg|गुहेमधून दिसणारा अलंग
चित्र:Alang Curvature.jpg|अलंग वळण
चित्र:Alang Construction.jpg| अलंग वरील बांधकाम
चित्र:Water storing on Alang.jpg|अलंग वरील पाण्याचा साठा
चित्र:Anang Cave.jpg|अलंग वरील गुहा
चित्र:Mandan from Anang cave.jpg|अलंग वरून दिसणारा मदन किल्ला
चित्र:Close door on Alang Fort.jpg| अलंग वरील बंद दरवाजा
चित्र:Anang Madan Kulang - 3 forts range.jpg|सह्याद्रीचे त्रिमूर्ती - अलंग, मदन, कुलंग
चित्र:Sunset from fort Alang.jpg|अलंग वरून दिसणारा सूर्यास्त

बाह्य दुवे

* ट्रेक्क्षितीज वरील माहितीपृष्ठे
संदर्भ

* सांगाती सह्याद्रीचा - यंग झिंगारो
* डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
* दुर्गदर्शन - गो. नी. दांडेकर
* किल्ले पुस्तक - गो. नी. दांडेकर
* दुर्गभ्रमणगाथा - गो. नी. दांडेकर
* ट्रेक द सह्याद्रीज - हरीश कपाडिया
* सह्याद्री - स. आ. जोगळेकर
* दुर्गकथा - निनाद बेडेकर
* दुर्गवैभव - निनाद बेडेकर
* इतिहास दुर्गांचा - निनाद बेडेकर
* महाराष्ट्रातील दुर्ग - निनाद बेडेकर
हे सुद्धा पहा

* भारतातील किल्ले


वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
वर्ग:अहिल्यानगर जिल्हा
मदनगड

मदनगड हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.

हा किल्ला इगतपुरीजवळ आहे.
भौगोलिक स्थान

नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील कळसूबाई शिखराच्या डोंगररांगांमध्ये अलंग आणि कुलंग गडांच्या मधोमध मदनगड स्थित आहे.
कसे जाल ?

मदनगड हा किल्ला अलंग आणि कुलंग गडांच्या मध्ये असून दोन्ही गडावरून मदनगडावर जाण्यासाठी वाट आहे. दोन्ही गडावरून मदन गडाच्या पायथ्याशी आल्यानंतर येथून पुढे जाण्यासाठी प्रस्थरारोहणाच्या सहाय्याने काही फुट वर गेल्यावर दगडी जिने लागतात. हे जिने चढून गेल्यावर आपण किल्ल्यावर पोहोचतो.
इतिहास

मदन गडाचा नेमका इतिहास काय होता हे शोधण्याचा प्रयत्न अथवा काम चालू आहे... या गडाचा इतिहास हा लवकरात लवकर आपणा सर्वांपुढे आणू अशी मी आशा बाळगतो.... विशाल भवार
छायाचित्रे

गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे

मदन गडावर पोहोचल्यावर समोरच पाण्याचे टाके लागतात. हे पाणी पिण्यायोग्य आहे. येथून पुढे वर गेल्यावर दगडातून कोरलेल्या गुहा आहेत. हा भाग बालेकिल्ला असावा. ह्या गडाचा उपयोग टेहळणीसाठी होत असावा असे या गडाच्या स्थितीवरून वाटते.
गडावरील राहायची सोय

मदनगडावर राहाण्यासाठी गुहा आहेत व तेथील पिण्याच्या टाक्यांमधुन पिण्याच्या पाण्याची सोय होते व पायथ्याच्या गावांतून वाटारी (मार्गदर्शक) घेतल्यास ते आपल्यासाठी गडावर जेवणही बनवून देतात.
गडावरील खाण्याची सोय

पायथ्याच्या गावांतून वाटारी (मार्गदर्शक) घेतल्यास ते आपल्यासाठी गडावर जेवणही बनवून देतात.
गडावरील पाण्याची सोय

गडावर पाण्याची टाकी आहेत. हे पाणी पिण्यायोग्य असून बाराही महिने पुरेल इतके पाणी येथे आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ

संदर्भ

सांगाती सह्याद्रीचा

डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
हे सुद्धा पहा

* भारतातील किल्ले
संदर्भ

वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
औंढा किल्ला

हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
भौगोलिक स्थान

सह्याद्रीची उत्तर दक्षिण रांग इगतपूरी (जिल्हा नाशिक) परिसरातून थळघाटाच्या पूर्वेकडे जाते. याच रांगेला कळसूबाई रांग म्हणतात. या रांगेचे दोन भाग पडतात. एक म्हणजे अलंग, मदन, कुलंग आणि कळसूबाई तर पूर्वेकडील औंढ, पट्टा, बितनगड, आड, म्हसोबाचा डोंगर.
कसे जाल ?

इगतपुरी बस स्थानकावरून सकाळी ७.०० वाजता भगूरकडे जाणारी एस.टी पकडून साधारणतः दीड तासाच्या अंतरावरील कडवा कॉलनी नाक्यावर उतरावे. या कॉलनी पासूनच आपली पायपीट चालू होते. कॉलनीतून पुढे गेल्यावर कडवा धरण लागते. धरणाच्या भिंतीवरून पुढे गेल्यावर साधारण नाक्यापासून ४५ मिनिटांत आपण निनावी गावात पोहचतो. निनावी गावातून औंढा किल्ल्यावर जाण्यासाठी दोन मार्ग आहेत.
इतिहास

इ. स. १६८८ पर्यंत हा किल्ला मराठ्यांच्या राज्यात होता. इ. स. १६८८ नंतर तो मोगलांनी जिंकून घेतला. येथे मोगलांचा सरदार श्यामसिंग यांची किल्लेदार म्हणून नेमणूक झाली.
छायाचित्रे
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे

औंढचा किल्ला म्हणजे एक सुळकाच आहे. गडावर पाण्याच्या चार-पाच टाक्या आहे. एका गुहेत पाणी आहे. खड्कात खोदलेला दरवाजा आहे. समोरच पट्टा किल्ला, बितनगड, अलंग, मदन आणि कुलंग, कळसूबाई असा सर्व परिसर दिसतो. गड पाहण्यास अर्धा तास पुरतो.
गडावरील राहायची सोय

नाही
गडावरील खाण्याची सोय

नाही
गडावरील पाण्याची सोय

बाराही महिने पाण्याची टाकी
गडावर जाण्याच्या वाटा
मार्ग
गडावर जाण्यासाठी लागणारा वेळ

गडावर जाण्यासाठी लागणारा वेळ २ तास ३० मिनिटे
हे सुद्धा पहा

*भारतातील किल्ले


वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
गोलमाल (मराठी चित्रपट)

गोलमाल हा २००६ चा भारतीय मराठी भाषेतील रोमँटिक कॉमेडी चित्रपट आहे जो ज्ञानेश भालेकर दिग्दर्शित आहे. हा भालेकर आणि सचिन दरेकर यांनी लिहिलेला आहे आणि ए. व्ही. टेलिफिल्म्स प्रायव्हेट लिमिटेड अंतर्गत निर्मित आहे. या चित्रपटात जितेंद्र जोशी, अमृता खानविलकर (दुहेरी भूमिका), भरत जाधव, राहुल गोरे आणि सुनील तावडे आहेत. चित्रपटाची कथा एकाच मुलीच्या प्रेमात पडणाऱ्या चार मुलांभोवती फिरते आणि तिच्यावर मात करण्यासाठी त्यांच्यातील स्पर्धा. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर सुपरहिट ठरला.
गीत

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*"ये है गोलमाल"
*"झोल करून टाक"
*"परी म्हणू की सुंदरा"
*"तिघे नाही चौघे"
*"ही गुलाबी हवा"
पुरस्कार

* संगीत दिग्दर्शक अवधूत गुप्ते यांना म. टा. सन्मान २००७चा 'सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शन' हा पुरस्कार प्राप्त.
* पार्श्वगायिका वैशाली सामंत यांना म. टा. सन्मान २००७चा 'सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिका' हा पुरस्कार प्राप्त.
* दिग्दर्शक ज्ञानेश भालेकर यांना मराठी हास्य सन्मान २००७चा 'सर्वोत्कृष्ट दिगदर्शक' हा पुरस्कार प्राप्त.
* दिग्दर्शक ज्ञानेश भालेकर यांना मराठी हास्य सन्मान २००७चा 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट' हा पुरस्कार प्राप्त.
हे सुद्धा पहा

* गोलमाल (२००६ चित्रपट)
* गोलमाल (हिंदी चित्रपट)
संदर्भ
बाह्य दुवे

*महाराष्ट्र टाईम्स

वर्ग:इ.स. २००६ मधील मराठी चित्रपट
ओलोफ पाल्मे

स्वेन ओलोफ योआखिम पाल्मे (; ३० जानेवारी १९२७ - २८ फेब्रुवारी १९८६) हा स्वीडन देशाचा पंतप्रधान होता. पाल्मे १९६९ ते १९७६ व १९८२ ते १९८६ ह्या दोन वेळा पंतप्रधानपदावर होता. तसेच इराण–इराक युद्धादरम्यान पाल्मे संयुक्त राष्ट्रांचा विशेष मुत्सदी होता.

शीत युद्धादरम्यान पाल्मेने अलिप्त धोरण स्वीकारले होते. २८ फेब्रुवारी १९८६ रोजी त्याची गोळी घालून हत्या करण्यात आली.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:स्वीडनचे पंतप्रधान
डिक चेनी

thumb|right|डिक चेनी
रिचर्ड ब्रुस चेनी उर्फ डिक चेनी (:लिंकन, नेब्रास्का - ३ नोव्हेंबर, २०२५) हा एक अमेरिकन राजकारणी व अमेरिकेचा ४६वा उपराष्ट्राध्यक्ष आहे. रिपब्लिकन पक्षाचा सदस्य असलेला चेनी २००१ ते २००९ दरम्यान राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू. बुश ह्याच्या प्रशासनामध्ये उपराष्ट्राध्यक्षपदावर होता. त्यापूर्वी तो १९८९ ते १९९३ दरम्यान जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुशच्या प्रशासनामध्ये संरक्षण सचिव होता.
बाह्य दुवे

*अधिकृत व्यक्तिचित्र


वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे संरक्षणसचिव
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:वायोमिंगमधील अमेरिकेचे प्रतिनिधी
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धडाकेबाज

धडाकेबाज हा १९९० मध्ये प्रदर्शित मराठी चित्रपट आहे.
यशालेख

* मराठी फिल्म फेस्टिव्हल (१९९१) मॉरिशस येथील उद्‍घाटक चित्रपट.
* मराठीतील पहिले सिनेमास्कोप आणि ४ ट्रॅक स्टिरिओफोनिक साऊंड असलेले चित्र.
पार्श्वभूमी

कथानक

लक्ष्य, महेश आणि बाप्पा हे सर्वात चांगले मित्र आहेत जे लहान गुन्हे करून स्वतःला आधार देतात. कारागृहातून सुटल्यानंतर महेश आणि बाप्पाने आपापल्या गुन्हेगारी कारवाया थांबवण्याचा आणि वेगळ्या मार्गाने जाण्याचा निर्णय घेतला. लक्ष्य आपल्या मित्रांसोबत भाग घेण्यास आणि गुन्हा सोडण्यास नाखूष आहे. तथापि, महेश आणि बाप्पा पुढे तयार होतात आणि वेगळे राहणे निवडतात. महेश बाप्पा आणि लक्ष्याला म्हणतो: "जर आपण तिघेही एकत्र राहिले तर आपण आपले गुन्हेगारी जीवन जगू शकत नाही. म्हणून आपण एकमेकांपासून दूर राहूनच जगायला हवे."

नंतर रस्त्यावर फिरत असताना लक्ष्याला पाच रुपयांची नाणी सापडली. तो नाणी त्याच्या जॅकेटच्या खिशात ठेवतो. तथापि, त्याच्या जाकीटच्या खिशात एक छिद्र आहे, म्हणून नाणे रस्त्यावर पडते. लक्ष्याने पुन्हा उचलला. असे बऱ्याच वेळा होते. तो भुकेला पडतो आणि आपल्याकडे 15 रुपये आहे असा विचार करून रेस्टॉरंटमध्ये जातो आणि विविध प्रकारचे पदार्थ खातो. जेव्हा रेस्टॉरंटचा मालक त्याला पैसे देण्यास सांगतो, तेव्हा त्याला असे वाटते की त्याच्याकडे पुरेसे पैसे नाहीत. मालकाने त्याला दुकानातून बाहेर फेकले. लक्ष्याला पुन्हा पाच रुपयांची नाणी सापडली आणि मग पोकर खेळून या नाण्याने पैसे मिळविण्याचा प्रयत्न केला. निर्विकार गेममध्ये तो काहीशे रुपये जिंकून घेण्यास भाग पाडतो. शेवटी तो फसवत असल्याचे उघडकीस आले. इतर खेळाडू लक्ष्यावर शारीरिक मारहाण करण्यास सुरुवात करतात, परंतु महेश तिथे आला आणि त्याला वाचवतो.

महेश, बाप्पा, आणि लक्ष्या पळून शिवापूर गावात पोहोचतात. ते शिव मंदिरात जातात आणि कायद्याचे पालन करणारे नागरिक म्हणून जगण्याचा संकल्प करतात. त्यानंतर लक्ष्या मंदिराच्या बाहेर फुले विकणारी मुलगी गंगीला भेटते. तो तिच्या प्रेमात पडतो. त्यानंतर, लक्ष्याला जुन्या किल्ल्याच्या अवशेषात एक बाटली सापडली. बाटलीत अडकलेला एक माणूस त्याला सांगतो की तो लक्ष्याचा पूर्वज गंगाराम आहे. तो असेही म्हणतो की तो एका गुरूंकडून जादू शिकत होता, परंतु एक अपघात झाला आणि त्याच्या गुरूने त्याला शाप देऊन या बाटलीत अडकविले. गुरूंनी गंगारामला सांगितले: "तुम्ही तेव्हाच या बाटलीपासून मुक्त व्हाल, जेव्हा तुमचा वंशज गुरूने दिलेले वाळू त्याच्या फायद्यासाठी वापरेल."

लक्ष्य ही बाटली महेश आणि बाप्पाला दाखवते. ते गंगारामची जादू वापरून शिव मंदिराला रंग देतात. कवत्या महाकाल हा एक कुख्यात दरोडेखोर लक्ष्याच्या मालकीच्या जादूच्या बाटलीविषयी अधिक जाणून घेण्यासाठी आला. तो बाटली चोरतो परंतु ते वापरण्यास अक्षम आहे. गंगारामची जादू वापरून तिन्ही मित्र महाकालला आणि शिवापूरला मुक्त करतात. गंगारामची सँडबॅग रिकामी आहे आणि आपल्या गुरूच्या शापातून मुक्त आहे.
उल्लेखनीय

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
* नीन्ने प्रेमींचेनु
* जय जय हो शंभूदेवा
* ही दोस्ती तुटायची नाय
* फू बाई फू
संदर्भ

* एनआरआय सिटीगाईड या संकेतस्थळावरील महेश कोठारे यांच्याबद्दलची माहिती
बाह्य दुवे
लिथोग्राफ

शिळामुद्रण(Lithography):-
शिळामुद्रणाचा शोध अलॉइस सेनेफेल्डर(Aloys Senefelder) याने १७९६ मध्ये लावला. ओशट पेन्सिलीने संगमरवरी दगडावर लिहिताना त्याच्या लक्षात आले की लिहिलेल्यावर शाई चिकटते, पाणी नाही. त्यामुळे सपाट शिळेवरील ओशट प्रतिमांना शाई व पाणी लावून कागद दाबून काढला की छपाई होते. शाई-पाणी लावणे, कागद दाबून पुढे सरकवणे वगैरे कामे यंत्राच्या साहाय्याने झपाझप होतात. असे छापखाने भारतात आत्ताआत्तापर्यंत होते, अजूनही असतील.

महाराष्ट्रातील काही सुरुवातीचे छापखाने:-"Society for Promoting the Education of the Poor within the Government of Bombay" अशा लांबलचक नावाची संस्था १८१५ मध्ये स्थापन झाली. १८२० मध्ये, म्हणजे पेशवाईच्या अस्तानंतर दोनच वर्षांनी तिचे नांव "नेटिव्ह स्कूल बुक आणि स्कूल सोसायटी" असे झाले. माउंट स्ट्युअर्ट एलफ़िन्स्टन तिचे पहिले अध्यक्ष होते. सोसायटीच्या छापखान्यात शिळाप्रेसवर देवनागरीत मराठी व गुजराती पुस्तके छापत. गव्हर्नरच्या संमतीने इ‌.स. १८२२ मध्ये पंचोपाख्यान, १८२३ मध्ये विदूरनीति आणि १८२४ मध्ये सिंहासनबत्तिशी ही मराठी पुस्तके छापली गेली.

सन १८२४ मध्ये मुंबईत सरकारी छपखाना झाला. त्यात सर्व शिळाप्रेसच होते. १८२९ साली नेटिव्ह सोसायटीमधून छापखान्यावर आलेले त्यांचे माजी सेक्रेटरी कॅप्टन जॉर्ज जर्व्हिस यांची १८३० मध्ये पुण्याच्या इंजिनिअरिंग कॉलेजमध्ये अध्यापक म्हणून नेमणूक झाली. त्यांनी येताना एक शिळामुदणयंत्र आणले आणि पुण्यातील पहिला शिळाप्रेस चालू झाला. लिथोग्राफ़ीसाठी शिळा प्रथम परदेशातून येत, पण पुढे सेंट फ़ोर्ट जॉर्ज(मद्रास) येथील मुख्य अभियंते डब्लू. जेराड यांनी मद्रास प्रांतातील कर्नूल येथून उत्कृष्ट प्रकारच्या एक हजार शिळा छापखान्यासाठी उपलब्ध करून दिल्या.

वर्ग:यंत्र
अलॉइस सेनेफेल्डर

अलॉइज सेनेफेल्डर (१७७१-१८३४) या बव्हेरियन मुद्रक आणि संशोधकाचा जन्म प्रेग(झेकोस्लाव्हाकिया) येथे झाला. हा एक यशस्वी नट आणि नाटककार होता. इ‌.स. १७९६ मध्ये तेलकट खडूने ओल्या दगडावर लिहिताना त्याला अचानक शिळामुद्रणाची युक्ती सुचली. अनेक प्रयत्नांनंतर छपाई जमायला लागल्यावर त्याने म्युनिच येथे स्वतःचा शिळाप्रेस काढला. तो पुढे तेथील रॉयल प्रिंटिग प्रेसचा संचालक झाला. त्याने ऑफेनबाख(Offenbach) येथे मुद्रणकला शिकवण्यासाठी एक संस्था काढली.


वर्ग:नाटककार
वर्ग:चेकोस्लोव्हाकियन संशोधक
वर्ग:इ.स. १७७१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३४ मधील मृत्यू
ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी

thumb|250px|ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी
ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी हा इंग्रजी भाषेतील सुप्रसिद्ध शब्दकोश आहे.या शब्दकोशाचा पहिला खंड फेब्रुवारी १ १८८४ रोजी प्रसिद्ध झाला.त्यावेळी 'अ न्यू इंग्लिश डिक्शनरी ऑन हिस्टॉरिकल प्रिन्सिपल्स; फाऊंडेड मेनली ऑन द मटेरियल्स कलेक्टेड बाय द फिलॉलॉजिकल सोसायटी' असे त्याचे लांबलचक नाव होते. पहिल्या ३५२ शब्दांच्या खंडात 'ए' पासून 'ऍंट' पर्यंतच्या शब्दांचा समावेश होता. पुढे हळूहळू या कोशात शब्दांची भर पडत गेली आणि संपूर्ण एकत्रित शब्दकोश तयार होण्यास एप्रिल १९ १९२८ ही तारीख उजाडली. १९३३ मध्ये या शब्दकोशाला ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी असे नाव मिळाले. १९५७ नंतर जगातील इतर बोली भाषेतील शब्दांचा या कोशात समावेश होण्यास सुरुवात झाली. तसेच जे शब्द वापरले जात नाहीत ते काढून टाकणेही सुरू झाले. नंतर या कोशाचे संगणकीकरण करण्यासाठी 'न्यू ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी' हा प्रकल्प हाती घेण्यात आला. या कामात १२० टाइपरायटर्सनी जवळजवळ ३५ कोटी कॅरेक्टर्स टंकली. पुन्हा १९८९ मध्ये न्यू हा शब्द काढून टाकण्यात आला व 'ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी - २' या नावाने खंड प्रकाशित करण्यात आला. सध्या या शब्दकोशाचा इतिहासातील सर्वांत महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प चालू असून 'ओईडी-३' या प्रकल्पात प्रत्येक शब्दाचा अर्थ, त्याच्या विविध अर्थछटा, संदर्भ तसेच व्याकरण या बाबी बारकाईने तपासल्या जात आहेत. प्रकल्पासाठी प्रस्तावित खर्च साडेपाच कोटी डॉलर इतका असून हा प्रकल्प पूर्ण होण्यास २०३७ साल उजाडेल.

वर्ग:शब्दकोश
राधानगरी धरण

राधानगरी धरण कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक धरण आहे. हे धरण भोगावती नदीवर बांधण्यात आले असून त्याचा उपयोग शेतीच्या पाणी पुरवठ्यासाठी व वीज निर्मितीसाठी होतो.

राजर्षी शाहू महाराजांनी शंभर वर्षांपूर्वी सिंचनाचे महत्त्व ओळखून त्या कामाला सर्वाधिक प्राधान्य दिले. विहिरी, तलाव, छोटे बंधारे अशा अनेक योजनांचा धडाका लावला. राधानगरी धरण म्हणजे या प्रयत्नांच्या मालिकेतील मुकुटमणी आहे. एका छोट्या संस्थानाच्या बचतीमधून इ.स. १९०७ मध्ये शाहू महाराजांनी राधानगरी या धरणाच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी धरणाची योजना पुढे आणली. ९ फेब्रुवारी १९०८ला गाव नव्याने वसवून त्या गावाचे नाव "राधानगरी' ठेवण्यात आले. १९०९ मध्ये धरणाचे प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाले. १९१८ पर्यंत धरणाचे बांधकाम ४० फुटांपर्यंत पूर्ण झाले. पुढे निधीच्या कमतरतेमुळे प्रकल्प पूर्ण होण्यास १९५७ साल उजाडले. पण तत्पूर्वी पाणी साठवणे सुरू झाले होते. महाराष्ट्रातील एक अतिशय भक्कम धरण म्हणून राधानगरी ओळखले जाते.

कोल्हापूरची तहान भागवणारी राधानगरी तालुक्यातील मुख्य धरणे :

1) लक्ष्मी तलाव: कोल्हापूरच्या राधानगरी तालुक्यातील लक्ष्मी तलाव म्हणजेच राधानगरी धरण. बरोबर 100 वर्षांपूर्वी कोल्हापूर शहराची तहान ओळखून राजर्षी शाहू महाराजांनी भोगावती नदीवर या धरणाची निर्मिती केली. देशात कोणत्याही धरणाला स्वयंचलीत दरवाजांची सुविधा नसेल असं तंत्र इथं वापरण्यात आलं. तब्बल 7 टी.एम.सी क्षमता असलेल्या धरणाच्या या भिंती आजही भक्कमपणे उभ्या आहेत. या धरणाचं बांधकाम हे दगडांमध्ये करण्यात आलंय. या विशिष्ट बांधकाम प्रकारावरूनच या धरणाचं बांधकाम किती भक्कम आहे याची प्रचिती येते. चुना आणि शिसे यांचं मिश्रण करून या धरणाची बांधणी केली. ती इतकी भक्कम आहे की 100 वर्षानंतरही धरण धिप्पाड उभं आहे.

राजर्षी शाहू महाराजांनी 1908 साली या धरणाच्या कामाला प्रत्यक्ष सुरुवात केली. हे धरण बांधण्यासाठी महाराजांनी दगडी बांधकामाचा प्रकार निवड लाया धरणाची उंची 38.41 मीटर आहे, तर लांबी 1037 मीटर आहे .धरणातून पाण्याचा विसर्ग होण्यासाठी 7 स्वयंचलीत दरवाजे बसवले आहेत धरण पूर्ण क्षमतेने भरताच यापैकी एक-एक दरवाजा उघडला जातो. ज्यावेळी राधानगरी धरण 100 टक्के भरेल, त्यावेळी याच दरवाजातून पाण्याचा विसर्ग होतो. अशा पद्धतीचं तंत्र अजून तरी देशातील कोणत्याही धरणावर बसवण्यात आलं नाही.
धरणाची माहिती

बांधण्याचा प्रकार : दगडी
उंची : ३८.४१ मीटर (सर्वोच्च)
लांबी : १०३७ मीटर
दरवाजे

प्रकार : स्वयंचलित
लांबी : १०६.६८ मीटर.
सर्वोच्च विसर्ग : सेकंदाला २८३ घनमीटर
संख्या व आकार : ७( १४.४८ X १.५२ मी)
पाणीसाठा

क्षेत्रफळ : १८.१३ चौरस कि.मी.
क्षमता : २३६८ लक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता : २२०० लक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र : १७२३ हेक्टर
ओलिताखालील गावे : ८
कालवा

या धरणातून कालवा काढण्यात आलेला नाही.

ओलिताखालील क्षेत्र : ५९११० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन : ४७२८८ हेक्टर
वीज उत्पादन

जलप्रपाताची उंची : 27 मी
जास्तीतजास्त विसर्ग : २७.३० क्युसेक्स
निर्मिती क्षमता : ४.८ मेगा वॅट
विद्युत जनित्र : ४ X १.२ मेगा वॅट

२) तुलसी धरण :


वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
वर्ग:पश्चिम घाट
वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
वर्ग:शाहू महाराज
बोरिस येल्त्सिन

इवलेसे|221x221अंश|बोरिस येल्त्सिन
बोरिस निकोलायेविच येल्त्सिन फेब्रुवारी १ १९३१ एप्रिल २३ २००७ हे सोवियेत संघाच्या विघटनानंतर वेगळा देश झालेल्या रशियाचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष होते. त्यांचा दोन वेळचा राष्टाध्यक्ष पदाचा कार्यकाळ १० जुलै १९९१ ते ३१ डिसेंबर १९९९ असा होता.

१९३४ साली बोरिस केवळ तीन वर्षांचे असतांना त्यांचे वडील निकोलायेविच येल्त्सिन यांना सोवियेत संघाच्या विरुद्ध निदर्शने करण्याच्या गुन्ह्यासाठी तीन वर्षे कालावधीची शिक्षा झाली. आई क्लावदिया येल्त्सिनाने शिवणकाम करून आपले घर सांभाळले. बोरिसला लहानपणापासून शिक्षणासह विविध खेळांमध्ये आवड होती, वॉलीबॉल, बॉक्सींग आणि कुस्ती हे खेळ त्यांना जास्त आवडत, स्किइंग आणि जिम्नॅस्टीक्स मध्येही ते आवडीने भाग घेत.

१९५५ साली उरलच्या विश्वविद्यालयातून बोरिस येल्त्सिन यांनी बांधकाम क्षेत्रातील आपली पदवी संपादन केल्यावर एका कंपनीत काही काळ फोरमॅन म्हणून काम केले. या कंपनीतच त्यांना बढती मिळत गेली आणि ते १९६३ मध्ये ते मुख्य इंजिनियरच्या पदावर काम करू लागले. दरम्यान १९६१ पासून ते सोवियेत समाजवादी पक्षाचे कार्यकर्ता म्हणून कामे करू लागले. १९७५ साली त्यांना पार्टीच्या स्वर्दलोवस्क ओब्लास्ट विभागाचे अध्यक्ष पद बहाल करण्यात आले तर १९७६ साली त्यांना पार्टीच्या पॉलिटब्युरोचे सदस्य बनविण्यात आले. हळूहळू येल्त्सिन यांच्या सोवियेत सत्तेत ओळखी वाढू लागल्या, पार्टीतील महत्त्वाची पदे त्यांना मिळू लागली. १९८५ ते १९८७ या काळात येल्त्सिन मॉस्को शहराचे महापौर होते.


वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
हेन्री कॅम्पबेल-बॅनरमन

हेन्री कॅम्पबेल-बॅनरमन (; ७ सप्टेंबर, इ.स. १८३६ - २२ एप्रिल, इ.स. १९०८) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व १९०५ ते १९०८ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. तसेच आपल्या राजकीय कारकिर्दीत त्याने ब्रिटिश सरकारमध्ये अनेक पदे सांभाळली होती.

कॅम्पबेल-बॅनरमन आपल्या खुल्या वाणिज्य धोरणासाठी प्रसिद्ध होता. सुमारे अडीच वर्षे पंतप्रधानपद सांभाळल्यानंतर कॅम्पबेल-बॅनरमनने ढासळत्या तब्येतीमुळे हे पद सोडले. पदत्याग केल्यानंतर केवळ १९ दिवसांनी तो मृत्यू पावला.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८३६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील मृत्यू
बर्ट्रांड रसेल

बर्ट्रांड आर्थर विल्यम रसेल, तिसरा अर्ल रसेल (Bertrand Arthur William Russell, 3rd Earl Russell; १८ मे १८७२ - २ फेब्रुवारी १९७०) हा एक ब्रिटिश लेखक, तत्त्वज्ञ, इतिहासकार व गणितज्ञ होता. विसाव्या शतकामधील एक आघाडीचा तत्त्वज्ञ मानला जाणाऱ्या रसेलला १९५० सालचे साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाले होते. रसेल जगामधील प्रतिष्ठित शांतीपुरस्कर्त्या व्यक्तींपैकी एक होता. त्याने पहिले महायुद्ध, दुसरे महायुद्ध, व्हियेतनाम युद्ध इत्यादी जागतिक युद्धांवर टीका केली होती तसेच त्याचा अण्वस्त्र बंदीला पाठिंबा होता.
ग्रंथ संपदा

१. प्रिंसिपल्स ऑफ मॅथेमॅटिका

२. प्रिंसिपिया मॅथेमॅटिका

३. ऑटोबायोग्राफी

४. एज्युकेशन अँड द सोशल ऑर्डर
शिक्षण विषयक विचार

१. शिक्षण लोकशाही विकासासाठी

२. बालकांच्या सुप्त गुणांचा विकास करणे.

३. प्राथमिक शिक्षण मोफत व सक्तीचे असावे .

४. बालकांच्या वैयक्तिक गुणांकडे लक्ष

५. बालकांच्या अभिरुचीनुसार अध्यापन

६. शिक्षणाचा कालावधी ठरवणे.

७. उच्च शिक्षणाचा विस्तार व संशोधनाला प्राधान्य देणारे शिक्षण

८. योग्य शाळेत बालकाचे शिक्षण
बाह्य दुवे

*संकेतस्थळ


वर्ग:वेल्श तत्त्वज्ञ
वर्ग:वेल्श गणितज्ञ
वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:कलिंग पुरस्कार विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲलिस्टर मॅकलीन

ॲलिस्टर मॅकलीन (स्कॉटिश गेलिक: Alasdair MacGill-Eain) २१ एप्रिल, इ.स. १९२२:ग्लासगो, स्कॉटलंड - २ फेब्रुवारी, इ.स. १९८७:म्युनिच, जर्मनी) हा एक स्कॉटिश लेखक व कादंबरीकार होता. त्याने लिहिलेल्या द गन्स ऑफ नॅव्हारोन, आइस स्टेशन कोब्रा, व्हेअर ईगल्स डेअर इत्यादी चित्तथरारक कादंबऱ्या जगभर लोकप्रिय झाल्या होत्या.
मराठी अनुवाद

* द गोल्डन गेट (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* द गोल्डन रॉन्देव्हू (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* द डार्क क्रुसेडर (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* पपेट ऑन अ चेन (अनुवादक : माधव कर्वे)
* फिअर इज द की (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* द लास्ट फ्रॉन्टियर (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* द सटन बग (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* साउथ बाय जावा हेड (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
* सीविच (अनुवादक : अशोक पाध्ये)
बाह्य दुवे

* चाहत्यांचे संकेतस्थळ
*


वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:इंग्लिश लेखक
जेम्स जॉइस

जेम्स ऑगस्टिन अलोशियस जॉइस (इंग्लिश: James Augustine Aloysius Joyce ;) (फेब्रुवारी २, इ.स. १८८२; डब्लिन, आयर्लंड - जानेवारी १३, इ.स. १९४१; त्सुरिख, स्वित्झर्लंड) हा विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धातील नवमतवादी व प्रभावशाली लेखकांपैकी एक आयरिश लेखक व कवी होता. स्वतः विकसवलेल्या 'जाणिवेचा प्रवाह(स्ट्रीम ऑफ कॉन्शसनेस)' या तंत्राचा व जवळपास सर्व ज्ञात लेखनप्रकारांचा वापर करून त्याने लिहिलेले युलिसिस हे नवीन धाटणीने ओडिसीच्या कथानकाची मांडणी करणारे पुस्तक साहित्यविश्वात मैलाचा दगड मानले जाते. डब्लिनर्स(इ.स. १९१४) हा लघुकथांचा संग्रह, 'अ पोर्ट्रेट ऑफ द आर्टिस्ट अ‍ॅज अ यंग मॅन'(इ.स. १९१६) व 'फिनिगन्स वेक'(इ.स. १९३९) या कादंबऱ्या ह्या त्याच्या इतर प्रसिद्ध साहित्यकृती होत. त्याने लिहिलेले तीन काव्यसंग्रह, एक नाटक, नैमित्तिक पत्रकारिता आणि त्याची प्रकाशित झालेली पत्रे यांचाही समावेश त्याच्या साहित्ययादीत आहे.


जॉइसाचा जन्म डब्लिन येथे एका निम्नमध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. क्लोंगोवेस आणि बेल्वेदेअर येथील जेसुइट शाळांमध्ये आणि नंतर डब्लिनमधील युनिव्हर्सिटी कॉलेजात त्याने उत्तम विद्यार्थी म्हणून लौकिक मिळवला. वयाच्या विशीत तो कायमचा मुख्यभू युरोपात स्थलांतरित झाला. त्याचे वास्तव्य प्रामुख्याने त्रिएस्ते(इटली), पॅरिस(फ्रान्स) व त्सुरिख(स्वित्झर्लंड) येथे होते. त्याचे बरेचसे आयुष्य हे आयर्लंडबाहेर गेले असले तरी त्याच्या बहुतांश कादंबऱ्या या डब्लिन पार्श्वभूमीवर बेतलेल्या आहेत. तसेच त्याच्या साहित्यकृतींतील व्यक्तिरेखा या समकालीन नातेवाईक, मित्र व हितशत्रूंवर बेतलेल्या आढळतात. डब्लिनच्या गल्लीबोळांचे नेमके वर्णन हे युलिसिस कादंबरीत प्रकर्षाने आढळून येते. "मी नेहमीच डब्लिनबद्दल लिहितो. कारण जर मी डब्लिनच्या अंतरंगात शिरू शकलो तर जगातील कोणत्याही शहराच्या अंतरंगात शिरल्यासारखेच आहे. जितके तपशीलवार तितके वैश्विक." असे विवेचन युलिसिसच्या प्रकाशनानंतर एकदा त्याने, त्याच्या या वैशिष्ट्याबद्दल केले होते.
बाह्य दुवे

*
*


वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू