JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
विमान

विषय प्रवेश

विमान हे आजच्या जगातील एक महत्त्वाचे जलद दळणवळणाचे साधन बनले आहे. प्रवासी, माल, युद्धसाहित्य इत्यादींची वाहतूक करण्यासाठी विमानाचा परिणामकारक वापर करता येतो. विमान आकाशात उडण्यासाठी व आकाशातून उतरण्यासाठी विमानतळाचा वापर होतो.
ओळख

विमानाची ढोबळ रूपरेषा, विमानाचे धड, पंख आणि शेपूट अशी विभागता येते. धडामध्ये प्रवासी, माल, तथा युद्धसाहित्य, तसेच वैमानिक कक्ष, इंधन, नियंत्रणसाधने असतात. पंखांचा मुख्य उपयोग तरंगणे, उड्डाण, वळणे यासाठी होतो. शेपूट मुख्यतः वळण्यासाठी वापरले जाते.

thumb|बोइंग ७७७ प्रवासी विमान
उडण्याचे तत्त्व

विमानाच्या पंखांचा आकार विशिष्ठ प्रकारचा (Aerofoil) असतो. विमानाने जमीनीवर धावताना वेग घेतला की पंखांखालील हवेचा दाब पंखांवरील हवेच्या दाबापेक्षा जास्त होतो आणि विमान हवेत उडू लागते.
◆इतिहास.

पौराणिक काळापासूनच धार्मिक/आध्यात्मिक ग्रंथात /पुस्तकात उडत्या गोष्टींचा उल्लेख सापडतो. रामायणातील प्रसिद्ध 'पुष्पक' विमान असे विविध उल्लेख प्राचीन भारतीय इतिहासात सापडतात.आणि महर्षी भरद्वाज यांनी वेग-वेगळे विमान कसे बनवावे यावर ५००० वर्षांपूर्वी पुस्तक ही लिहिले आहे.

आधुनिक काळात विमानाचा शोध हे शिवकर बापूजी तळफदे यांनी साल १८९५ मध्ये लावला. तेही भारतातील ५००० वर्ष पूर्वी महर्षी भरद्वाज यांच्या हत्ते लिखित पुस्तकातून तयार केला. जो १५०० फूट उंच उडाला.पण जगामध्ये राईट ब्रदर्स यांना याचा शोध करता म्हणून ओळखले जाते. पण हे पूर्णपणे चुकीचे आहे. त्याकाळी इंग्रजांची भारतावर सत्ता होती अन् शिवकर बापूजी तळफदे यांना फसवून विमानाची माहिती युरोप मध्ये नेहली अन् तीतून अमेरिकेत आली मग या राईट ब्रदर्स यांच्या हातात आली,त्यांनी विमानची नकल करून १९०३ मध्ये विमान १०० फूट उंच उडवली अन् ही शोध स्वतःच्या नावाने करून घेतले.
विमानांचे वर्गीकरण

विमानांचे वर्गीकरण अनेक प्रकारे करता येते.
सेस्ना जातीचे पाण्यावर उतरणारे विमान | thumb
उपयोगानुसार:
* प्रवासी विमान
* मालवाहू विमान
* लढाऊ विमान

संरचनेनुसार:
* पंखयुक्त (फिक्स्ड विंग)
* शिरचक्रयुक्त (रोटेटिंग विंग)
* (गायरो?)

वेगानुसार:
* स्वनातीत (सुपर सॉनिक)

शक्तीस्रोतानुसार:
* दट्ट्यायंत्र (प्रॉपेलर)
* उष्णवायुझोतयंत्र (जेट)

उड्डाणतत्त्वानुसार:
* हवेपेक्षा जड (नेहमीचे विमान)
* हवेपेक्षा हलके (वायुफुगा)
बाह्य दुवे

*
विमानाच्या ब्‍लॅकबॉक्स बद्दल माहिती
* विमान आपत्कालिन कसे उतरवितात?

वर्ग:विमाने
वर्ग:वाहने
वर्ग:हवाई वाहतूक
नोव्हेंबर २९

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७७७ - सान होजे, कॅलिफोर्नियाची एल पेव्लो दि सान होजे दि ग्वादालुपे या नावाने स्थापना. हे गाव वजा वस्ती अल्ता कॅलिफोर्नियातील (वरचे कॅलिफोर्निया) पहिली नागरी वस्ती होय.
एकोणिसावे शतक

* १८६४ - सॅन्ड क्रीकची कत्तल - कर्नल जॉन चिव्हिंग्टनच्या नेतृत्वाखाली कॉलोराडोतील नागरी लश्कराने १५०हून अधिक निःशस्त्र शायान व अरापाहो पुरुष, स्त्री व बालकांची कत्तल उडविली.
एकोणविसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

जन्म

* १४२७ - झेंगटॉॅंग, चीनी सम्राट.
* १८०२ - विल्हेल्म हाउफ, जर्मन कवी.
* १८०३ - क्रिस्चियन डॉपलर, ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८४९ - सर जॉन ॲंब्रोझ फ्लेमिंग, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८५६ - थियोबाल्ड फोन बेथमान हॉलवेग, जर्मनीचा पाचवा चान्सेलर.
* १८९५ - विल्यम व्ही.एस. टबमॅन, लायबेरियाचा १९वा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८९८ - सी.एस. लुईस, आयरिश लेखक.
* १९०८ - एन.एस. क्रिश्नन, तमिळ चित्रपट अभिनेता.
* १९३२ - जाक शिराक, फ्रांसचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६१ - टॉम साइझमोर, अमेरिकन अभिनेता.
* १९७७ - युनिस खान, पाकिस्तानचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ७४१ - पोप ग्रेगोरी तिसरा.
* १२६८ - पोप क्लेमेंट चौथा.
* १३१४ - फिलिप चौथा, फ्रांसचा राजा.
* १९५९ - गोविंद सखाराम सरदेसाई - मराठी इतिहासकार
* २०११ - इंदिरा गोस्वामी, आसामी साहित्यिक, कवयित्री, संपादिका.
प्रतिवार्षिक पालन

नोव्हेंबर २७ - नोव्हेंबर २८ - नोव्हेंबर २९ - नोव्हेंबर ३० - डिसेंबर १ - (नोव्हेंबर महिना)
बाह्य दुवे
नोव्हेंबर २८

ठळक घटना आणि घडामोडी

अकरावे शतक

* १०९५ - क्लेमोंटच्या सभेच्या शेवटच्या दिवशी पोप अर्बन दुसरा याने ले पोचा बिशप अधेमर व तुलुचा काउन्ट रेमंड चौथा यांना पहिल्या क्रुसेडचे नेता केले.
सोळावे शतक

* १५२० - फर्डिनांड मॅगेलनने दक्षिण अमेरिकेची सामुद्रधुनी पार केली व अटलांटिक महासागरातून पॅसिफिक महासागरात जहाज नेणारा पहिला युरोपियन ठरला.
विसावे शतक

* १९६० - मॉरिटानियाला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
एकविसावे शतक

२०००
जन्म

* १११८ - मॅन्युएल पहिला कोम्नेनोस, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १६२८ - जॉन बन्यन, इंग्लिश लेखक.
* १७८५ - आशिल ल्योन्स विक्तोर शार्ल, फ्रांसचा पंतप्रधान.
* १७९३ - कार्ल योनास लव्ह आल्मक्विस्ट, स्वीडिश कवी.
* १८२१ - निकोलाई अलेक्सीविच नेक्रासोव, रशियन कवी.
* १८५३ - हेलेन मॅगिल व्हाइट, पी.एच.डी.ची पदवी मिळवणारी पहिली अमेरिकन स्त्री.
* १८५७ - आल्फोन्सो बारावा, स्पेनचा राजा.
* १८६४ - जेम्स ऍलन, इंग्लिश लेखक.
* १८८० - अलेक्झांडर ब्लॉक, रशियन कवी.
* १९०७ - आल्बेर्तो मोराव्हिया, इटालियन लेखक.
* १९११ - वाक्लाव रेंच, चेक कवी.
* इ.स. १९३५ - एस.पी. हिंदुजा, भारतीय वंशाचे ब्रिटिश व्यावसायिक.
* १९५० - एड हॅरिस, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५० - रसेल ऍलन हल्स, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
मृत्यू

* १८९० - महात्मा जोतीराव फुले, भारतीय समाजसुधारक.
-----
नोव्हेंबर २६ - नोव्हेंबर २७ - नोव्हेंबर २८ - नोव्हेंबर २९ - नोव्हेंबर ३० - डिसेंबर १ - (नोव्हेंबर महिना)
बाह्य दुवे
नोव्हेंबर ३०

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७८२ - अमेरिकन क्रांती - पॅरिसमध्ये अमेरिका व ग्रेट ब्रिटनच्या प्रतिनिधींनी प्राथमिक संधी करार मान्य केला. या करारावर १७८३ मध्ये पॅरिसचा तह म्हणून शिक्का-मोर्तब झाले.
एकोणविसावे शतक

* १८०३ - न्यू ऑर्लिअन्स येथे स्पेनच्या प्रतिनिधीने लुईझियाना प्रांत फ्रांसच्या प्रतिनिधीकडे हस्तांतरित केला. २० दिवसांनी फ्रांसने हा प्रांत यू.एस.ला लुईझियाना परचेसचा हिस्सा महणून विकला.
* १८५३ - क्रिमीअन युद्ध - सिनोपच्या लढाईत रशियाच्या नौदलाने ऑट्टोमन जहाजांचा तांडा बुडविला.
* १८७२ - पहिला आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल सामना स्कॉटलंड वि. इंग्लंड हा हॅमिल्टन क्रेसेंट, ग्लासगो येथे खेळला गेला.
विसावे शतक

* १९३९ - रशियाच्या सैन्याने फिनलंडवर चढाई करून मॅनरहाइम रेषेपर्यंत धडक मारली.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकन अध्यक्ष फ्रॅंकलिन डी. रूझवेल्ट, ब्रिटिश पंतप्रधान विन्स्टन चर्चिल व सोव्हिएत अध्यक्ष जोसेफ स्टालिन यांचे ऑपरेशन ओव्हरलॉर्ड बद्दल एकमत झाले. ऑपरेशन ओव्हरलॉर्ड हे जून १९४४ मध्ये दोस्त राष्ट्रांच्या यूरोपवरील हल्ल्याच्या आराखड्याला दिलेले गुप्त नाव होते.
* १९६६ - बार्बाडोसला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६६ - दक्षिण यमनच्या प्रजासत्ताकला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
एकविसावे शतक

* २००४ - लायन एर फ्लाइट ५३८ हे विमान इंडोनेशियाच्या जावा बेटावरील सुरकर्ता गावाजवळ कोसळले. २६ ठार.
जन्म

* ५३९ - तूर्सचा ग्रेगोरी, फ्रांसचा इतिहासकार.
* १७५६ - अर्न्स्ट क्लाड्नी, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १७६८ - जेड्रेज स्नियाडेकी, पोलिश भौतिकशास्त्रज्ञ, रसायनशास्त्रज्ञ, जीवशास्त्रज्ञ, लेखक.
* १८१० - ऑलिव्हर विन्चेस्टर, अमेरिकन संशोधक.
* १८१७ - थियोडोर मोम्सेन, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन लेखक.
* १८३५ - सॅम्युएल क्लेमेन्स तथा मार्क ट्वेन, अमेरिकन लेखक.
* १८४७ - अफोन्सो ऑगुस्तो मोरेरा पेना , ब्राझिलचा सहावा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८५७ - बॉबी एबेल , इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८५८ - जगदीशचंद्र बोस, भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८६९ - गुस्ताफ डालेन, नोबेल पारितोषिक विजेता स्वीडिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८७४ - सर विन्स्टन चर्चिल, नोबेल पारितोषिक विजेता युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १९१५ - हेन्री टॉब, नोबेल पारितोषिक विजेता कॅनडाचा रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९३५ - आनंद यादव, मराठी लेखक.
* १९३६ - दिमित्री व्हिक्टोरोविच अनोसोव्ह, रशियन गणितज्ञ.
* १९६७ - राजीव दीक्षित, भारतीय समाजसेवक
मृत्यू

* १०१६ - एडमंड दुसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १७१८ - चार्ल्स बारावा, स्वीडनचा राजा.
* १९०० - ऑस्कार वाइल्ड, आयरिश लेखक.
* १९०१ - एडवर्ड जॉन आयर, इंग्लिश शोधक.
* २००७ - एव्हेल कनीव्हेल, अमेरिकन साहसिक.
* २०१० - राजीव दीक्षित, भारतीय समाजसेवक
* २०१२ - विजय देवधर, मराठी लेखक.
प्रतिवार्षिक पालन

* बार्बाडोस - स्वातंत्र्य दिन.
बाह्य दुवे

----
नोव्हेंबर २८ -नोव्हेंबर २९ -नोव्हेंबर ३० - डिसेंबर १ - डिसेंबर २ - (नोव्हेंबर महिना)
न्यू ऑर्लिन्स

न्यू ऑर्लिन्स (; ) हे अमेरिकेच्या लुईझियाना राज्यातील सर्वात मोठे शहर व अमेरिकेतील एक मोठे बंदर आहे. या शहरास 'क्रेसेंट सिटी', 'नोला' वा 'द बिग ईझी' असेही संबोधतात. हे शहर लुईझियानाच्या आग्नेय भागात मिसिसिपी नदी व पॉंचरट्रेन सरोवराच्या काठावर वसले असून ह्या शहराचे अनेक भाग समुद्रसपाटीच्या खाली स्थित आहेत. सुमारे १२.३५ लाख लोकसंख्या असलेले न्यू ऑर्लिन्स महानगर क्षेत्र अमेरिकेत ४६व्या क्रमांकावर आहे. न्यू ऑर्लिन्सची स्थापना फ्रेंच शोधकांनी केली व आजही येथील फ्रेंच वास्तूशास्त्र व फ्रेंच पाककलेसाठी न्यू ऑर्लिन्स प्रसिद्ध आहे.

इ.स. २००५ साली आलेल्या विनाशकारी हरिकेन कट्रिनामुळे न्यू ऑर्लिन्सचे अतोनात नुकसान झाले. ह्या नैसर्गिक धक्क्याच्या खुणा आजही येथे जाणवतात.
खेळ

न्यू ऑर्लिन्स सेंट्स व न्यू ऑर्लिन्स हॉर्नेट्स हे दोन येथील प्रमुख व्यावसायिक क्रीडा संघ आहेत.
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* स्वागत कक्ष
*
हे सुद्धा पहा

*अमेरिकेमधील शहरांची यादी


वर्ग:लुईझियानामधील शहरे
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:ऑर्लिन्स पॅरिश
डिसेंबर १

ठळक घटना आणि घडामोडी

सतरावे शतक

* १६४० - पोर्तुगालला स्पेनपासून स्वातंत्र्य. होआव चौथा, पोर्तुगाल राजेपदी.
एकोणविसावे शतक

* १८२२ - पेद्रो पहिला ब्राझिलचा सम्राट झाला.
* १८३५ - हान्स क्रिस्चियन अँडरसनच्या परीकथांचे पहिले पुस्तक प्रकाशित.
विसावे शतक

* १९५८ - मध्य आफ्रिकेच्या प्रजासत्ताकला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९६३ - नागालॅंड भारताचे १६वे राज्य झाले.
* १९६५ - भारतात सीमा सुरक्षा दल (बॉर्डर सिक्युरीटी फोर्स)ची स्थापना.
* १९७३ - पापुआ न्यू गिनीला ऑस्ट्रेलियापासून स्वातंत्र्य.
* १९७४ - टी.डब्ल्यू.ए. फ्लाइट ५१४ वॉशिंग्टन डलेस ईंटरनॅशनल विमानतळाच्या वायव्येस कोसळली. ९२ ठार.
* १९८१ - युगोस्लाव्हियाच्या आयनेक्स एड्रिया एव्हियोप्रोमेत विमानकंपनीचे डी.सी. ९ जातीचे विमान कोर्सिकामध्ये कोसळले. १७८ ठार.
एकविसावे शतक

* २००१ - ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्सचे शेवटचे उड्डाण.
जन्म

* १०८१ - लुई सहावा, फ्रांसचा राजा.
* १०८३ - ऍना कॉम्नेना, बायझेन्टाईन इतिहासकार.
* १९८० - मोहम्मद कैफ, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११३५ - हेन्री पहिला, इंग्लंडचा राजा.
* १९७३ - डेव्हिड बेन गुरियन , इस्त्रायलचा पहिले पंतप्रधान.
प्रतिवार्षिक पालन

* लोकशिक्षण दिन (भारत)
बाह्य दुवे

नोव्हेंबर २९ - नोव्हेंबर ३० - डिसेंबर १ - डिसेंबर २ - डिसेंबर ३ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
कॉर्स

thumb|left|200px
कॉर्स (मराठी नामभेद: कॉर्सिका ; फ्रेंच: Corse; ; कॉर्सिकन: Corsica) हे भूमध्य समुद्रातील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे बेट व फ्रान्स देशाच्या २७ प्रशासकीय प्रदेशांपैकी एक आहे. ह्र बेट फ्रान्सच्या आग्नेयेला, इटलीच्या पश्चिमेला व सार्दिनिया ह्या इटालियन बेटाच्या उत्तरेस लिगुरियन समुद्रामध्ये स्थित आहे. कॉर्समधील अझाक्सियो हे शहर नेपोलियनचे जन्मस्थळ आहे.
विभाग

कॉर्स प्रशासकीय प्रदेश खालील दोन विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
*कॉर्स-द्यु-सुद
*ऑत-कॉर्स
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश
वर्ग:बेटे
पोर्तुगाल

पोर्तुगाल हा पश्चिम युरोपामधील इबेरिया द्वीपकल्पावर वसलेला एक देश आहे. पोर्तूगाल युरोपातील सर्वात पश्चिमेकडील देश आहे. या देशाच्या उत्तर व पूर्वेला स्पेन हा देश तर दक्षिणेला व पश्चिमेला अटलांटिक महासागर आहे. लिस्बन ही पोर्तुगालची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
इतिहास

पोर्तुगाल हा स्पेनचा एक भाग होता. नंतर तो स्वतंत्र झाला.
नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड
भूगोल

चतुःसीमा

पोर्तुगालच्या उत्तर व पूर्वेस स्पेन तर पश्चिम व दक्षिणेस अटलांटिक महासागर आहेत.
राजकीय विभाग

मोठी शहरे

* लिस्बन
* पोर्तू
* मिन्हो
* अव्हेरो
* कॉइम्ब्रा
* अल्गार्व्हे
* विसू, पोर्तुगाल
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र
दुवे

* Travel and Tourism office website


वर्ग:पोर्तुगाल
डिसेंबर २

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४०२ - लीपझीग विद्यापीठ सुरू झाले.
एकोणिसावे शतक

* १८०४ - नोत्र देम कॅथेड्रलमध्ये नेपोलियन बोनापार्टचा फ्रांसच्या सम्राटपदी राज्याभिषेक.
* १८०५ - ऑस्टर्लित्झची लढाई - नेपोलियन बोनापार्टच्या नेतृत्वाखाली फ्रांसच्या लश्कराचा रशिया व ऑस्ट्रियाच्या संयुक्त दलावर विजय.
* १८४५ - मॅनिफेस्ट डेस्टिनी - पश्चिमेचे प्रदेश काबीज करावयाची अमेरिकन काँग्रेसला उद्देशून अमेरिकन अध्यक्ष जेम्स पोकची घोषणा.
* १८४८ - फ्रांझ जोसेफ पहिला ऑस्ट्रियाच्या सम्राटपदी.
* १८५२ - नेपोलियन तिसरा फ्रांसच्या सम्राटपदी.
विसावे शतक

* १९३९ - न्यू यॉर्क शहरातील ला ग्वार्डिया विमानतळाचे उद्घाटन.
* १९७१ - संयुक्त अरब अमिरातीची स्थापना. अबु धाबी, अजमान, फुजैरा, शारजा, दुबई व उम-अल-कुवैन सदस्य.
* १९८८ - बेनझीर भुट्टो पाकिस्तानच्या पंतप्रधानपदी.
* १९८९ - भारताच्या पंतप्रधानपदी विश्वनाथ प्रताप सिंग यांचा शपथविधी.
एकविसावे शतक

* २००१ - एन्रॉनने दिवाळे काढल्याचे जाहीर केले.
जन्म

* १८९८ - ईंद्र लाल रॉय, भारतीय वैमानिक.
* १८२५ - पेद्रो दुसरा, ब्राझिलचा सम्राट.
* १८६० - चार्ल्स स्टड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०६ - एरिक डाल्टन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९१० - बॉब न्यूसन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९१२ - जॉर्ज एमेट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४९ - फ्रांसिस ऍलन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३३ - के. वीरमणी, द्रविड मुनेत्र कळघम नेता.
* १९३७ - मनोहर जोशी, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आणि लोकसभेचे माजी अध्यक्ष.
* १९४४ - इब्राहीम रुगोवा, कोसोव्होचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४५ - ऍलन थोमसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४७ - धीरज परसाणा, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९६६ - क्लाइव्ह एकस्टीन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७२ - सुजीत सोमसुंदर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९७९ - अब्दुल रझाक, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९८१ - स्टीवन स्वानपोल, नामिबियाचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १३४८ - हानाझोनो, जपानी सम्राट.
* १५४७ - हर्नान कोर्तेझ, स्पॅनिश कॉंकिस्तादोर.
* १९८० - चौधरी मुहम्मद अली, पाकिस्तानचा पंतप्रधान.
* १९९३ - पाब्लो एस्कोबार, कोलंबियाचा मादकद्रव्य व्यापारी.
प्रतिवार्षिक पालन

* राष्ट्र दिन - संयुक्त अरब अमिराती, ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य.
* राष्ट्र दिन - लाओस.
बाह्य दुवे

----
नोव्हेंबर ३० - डिसेंबर १ - डिसेंबर २ - डिसेंबर ३ - डिसेंबर ४ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जेम्स पोक

जेम्स नॉक्स पोक (इंग्लिश: James Knox Polk ;) (२ नोव्हेंबर, इ.स. १७९५; मेक्लेनबर्ग काउंटी, उत्तर कॅरोलिना, अमेरिका - १५ जून, इ.स. १८४९) हा अमेरिकेचा अकरावा राष्ट्राध्यक्ष होता. ४ मार्च, इ.स. १८४५ ते ४ मार्च, इ.स. १८४९ या काळात त्याने अध्यक्षपद सांभाळले.

पोक याचा जन्म अमेरिकेतील उत्तर कॅरोलिन्यात झाला असला तरी याचे बरेचसे जीवन टेनेसीत गेले. अमेरिकेच्या प्रतिनिधिगृहात तो टेनेसीचा प्रतिनिधी म्हणून निवडून गेला. इ.स. १८३५ ते इ.स. १८३९ या कालखंडात त्याने अमेरिकेच्या प्रतिनिधिगृहाच्या सभापतिपदाची, तर इ.स. १८३९ ते इ.स. १८४१ या कालखंडात टेनेसीच्या गव्हर्नरपदाची धुरा सांभाळली.

याने आपल्या राष्ट्राध्यक्ष काळात मॅनिफेस्ट डेस्टिनीची घोषणा केली व तत्कालीन अमेरिकेच्या पश्चिमेकडे वर्चस्व वाढवण्यास आरंभ केला.
बाह्य दुवे

*
*
*
*


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १७९५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८४९ मधील मृत्यू
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:टेनेसीचे गव्हर्नर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सभापती
मन्ना डे

मन्ना डे (मे १, इ.स. १९१९ - ऑक्टोबर २४, इ.स. २०१३:बंगळूर, कर्नाटक, भारत) हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील पार्श्वगायक व संगीतकार होते. त्यांना सन २००७चा दादासाहेब फाळके पुरस्कार सप्टेंबर २००९ मध्ये जाहीर करण्यात आला आणि तो २१ ऑक्टोबर २००९ला प्रदान केला गेला.
प्रसिद्ध गाणी

* एक चतुर नार करके सिंगार....(चित्रपट : पडोसन)
* ए मेरे प्यारे वतन....(चित्रपट : काबुलीवाला)
* ओ मेरी जोहर जबीं तुझे मालूम नही....(चित्रपट : वक्त)
* कसमें वादे प्यार वफा सब......(चित्रपट : उपकार)
* कौन आया मेरे मनके द्वारे....(चित्रपट : देख कबीरा रोया)
* चलत मुसाफिर मोह लिया रे....(चित्रपट : तीसरी कसम)
* जिंदगी कैसी है पहेली......(चित्रपट : आनंद)
* तुम गगन के चंद्रमा हो... (चित्रपट : ती सावित्री)
* तू प्यारका सागर है....(चित्रपट : सीमा)
* लागा चुनरी में दाग मिटाऊॅं....(चित्रपट : दिल ही तो है)
मराठी

मराठी भाषेमध्ये मन्ना डे यांनी गाणी गायली आहेत. त्यातले -घन घन माला नभी दाटल्या कोसळती धारा- हे ‘वरदक्षिणा’ चित्रपटातील ग.दि. माडगूळकर यांचे गीत आणि वसंत पवार यांचे संगीत असलेले हे गाणे विशेष लोकप्रिय आहे.
इतर गाणी पुढील प्रमाणे:
* धुंद आज डोळे, हवा धुंद झाली
*अ आ आई, म म मका, मी तुझा मामा, दे मला मुका
*गोपाला गोपाला, देवकीनंदन गोपाला
*आधी रचिली पंढरी
*आम्ही जातो आमुच्या गावा
*चला पंढरीसी जाऊ
*जय जय हो महाराष्ट्राचा
*नंबर फिफ्टी फोर, हाऊस इज बांबू डोअर
*मी धुंद, तू धुंद यामिनी
*घन घन माला नभी दाटल्या
डॉ. श्रीराम लागू यांना त्यांचा आवाज मिळाला होता.


वर्ग:हिंदी गायक
वर्ग:पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:लता मंगेशकर पुरस्कार विजेते
अबु धाबी

अबुधाबी (देवनागरी लेखनभेद: अबु धाबी, अबू धाबी; अरबी: أبو ظبي ; आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप लेखन: Abū ẓabī ; शब्दशः अर्थ: हरणाचा पिता) ही संयुक्त अरब अमिराती या पश्चिम आशियातील देशाची राजधानी व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. संयुक्त अरब अमिरातींच्या मध्यभागात, पश्चिम किनाऱ्यावर इराणाच्या आखातात उभ्या असलेल्या एका बेटावर अबुधाबी वसले आहे. शहराचे क्षेत्रफळ ६७,३४० वर्ग कि.मी. असून लोकसंख्या सुमारे ८,६०,००० (इ.स. २००८) आहे.

संयुक्त अरब अमिरातींची राजधानी येथे असल्याने संघशासनाची महत्त्वाची कार्यालये व संस्था अबुधाबीत आहेत. अमिरातींच्या राजघराण्याचे वास्त्यव्यही अबुधाबीतच आहे. वेगाने झालेला नागरी सुविधांचा विकास व अबुधाबीकरांच्या सरासरी दरडोई उत्पन्नाची उच्च पातळी यामुळे ते प्रगत महानगर बनले आहे. अमिरातींमधील नाना तऱ्हांच्या व्यावसायिक, औद्योगिक, राजकीय, सांस्कृतिक घडामोडींचे ते केंद्र आहे. अबुधाबी सिक्युरिटी बाजार, संयुक्त अरब अमिराती केंद्रीय बँक या महत्त्वाच्या वित्तीय संस्था येथेच असून अनेक बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची कॉर्पोरेट मुख्यालयेही येथे आहेत. इ.स. २००८ साली संयुक्त अरब अमिरातींच्या सकल वार्षिक उत्पन्नात अबुधाबीचा वाटा ५६.७ %, इतका मोठा होता .
संदर्भ
बाह्य दुवे

* अबुधाबी महानगरपालिकेचे अधिकृत संकेतस्थळ (अरबी मजकूर)
* (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:अबु धाबी
पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)

पुदुच्चेरी हे भारततील सात केंद्रशासित प्रदेशांपैकी एक आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या पाँडिचेरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, ०१ ऑक्टोबर २००६ रोजी या प्रदेशाचे अधिकृत नाव बदलून पुडुचेरी असे करण्यात आले. याचे क्षेत्रफळ ४,७९ चौ.किमी. आहे. पुडुचेरीची लोकसंख्या १२,४४,४६४ एवढी आहे. तामिळ व फ्रेंच ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. तांदुळ व ज्वारी ही पुदुच्चेरीतील प्रमुख पिके आहेत. येथील साक्षरता ८६.५५ टक्के आहे.
भूगोल

फ्रेंचाकडून प्राप्त झालेल्या पाँडिचेरी, करिकल, माहे, यानम हा प्रदेश १४ वी घटनादुरुस्ती कायदा १९६२
जिल्हे

पुडुचेरीत पुडुचेरी, कोराईकल, माहे व यानम हे ४ जिल्हे आहेत.
पर्यटन

पुदुच्चेरी हे भारतातील पर्यटन स्थळ म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथील समुद्रकिनारे प्रवाशांचे आकर्षण आहेत. योगी अरविंद घोष यांचा आश्रम येथे असून जगभरातून साधक तेथे भेट देतात.
चित्रदालन


File:Pondichery beach-1.jpg|समुद्रकिनारा
File:Sri Aurobindo Ashram.JPG|अरविंद आश्रम

संदर्भ

वर्ग:भारतातील केंद्रशासित प्रदेश
वर्ग:पुडुचेरी
टांझानिया

टांझानिया हा पूर्व आफ्रिकेतील एक देश आहे. डोडोमा ही टांझानियाची राजधानी आहे, आणि दार एस सलाम हे टांझानियातले सर्वांत मोठे शहर आहे. स्वाहिली ही ह्या देशाची राष्ट्रभाषा आहे.

टांझानियाच्या नागरिकांना आपल्या संस्कृतीबद्दल आणि आपल्या भाषेबद्दल अत्यंत अभिमान वाटतो. पूर्व आफ्रिकेचा भारताशी प्रागैतिहासिक काळापासून व्यापारीक संबंध आहे. काही शतकांपूर्वी भारतात आलेल्या आफ्रिकी सरदाराना "सिद्दी" असे आणि आफ्रिकी नाविकांना व रक्षकांना "हबशी" असे महाराष्ट्रीय लोक म्हणत असत. आफ्रिकेतून आलेल्या जमातींची बहुसंख्या असलेली काही खेडी भारतात अजूनही आहेत. भारतीय सरकार त्या जमातींची आता अनुसूचित जाती-जमातींमध्ये वर्गवारी करते. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीपासून मराठी लोक टांझानियात तुरळक प्रमाणात स्थायिक झाले आहेत. सध्या टांझानियातली मराठी भाषिकांची संख्या ५०० च्या आसपास आहे.

शीतयुद्धाच्या काळातल्या आंतरराष्ट्रीय राजकारणात अलिप्त देशांच्या गटात सामील होऊन टांझानियाने भारताच्या बरोबरीने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. टांझानियाचे पूर्वराष्ट्राध्यक्ष स्व. म्वालीमु ज्युलिअस न्यरेरे आणि भारताच्या पूर्वपंतप्रधान स्व. इंदिरा गांधी ह्या दोघांमधे जवळचे राजकीय संबंध होते.

इ.स. १९६०च्या सुमाराला युगांडा देशातल्या इदी अमिन ह्या क्रूर हुकूमशहाने जेव्हा भारतीय मूळवंशी जनतेची त्या देशातून हकालपट्टी केली होती तेव्हा स्व. म्वालीमु जुलिअस न्यरेरे ह्यांनी त्या जनतेला टांझानिआत आसरा दिला होता.

डिसेंबर इ.स. २००५ मध्ये झालेल्या निवडणुकीत सत्ताधारी (चामाचा मापिंदुझी-CCM) पक्षाचे श्री.जकाया किक्वेते राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवडून आले आहेत.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

कित्येक शतकांपूर्वी ह्या देशावर प्रथम जर्मन लोकांनी अतिक्रमण केले होते.
भूगोल

चतुःसीमा

टांझानियाच्या उत्तरेस युगांडा, केन्या हे देश व लेक व्हिक्टोरिया हे सरोवर आहेत. पूर्वेस हिंदी महासागर; दक्षिणेस मोझांबिक, मलावी व झांबिया हे देश व मलावी सरोवर हे सरोवर तर पश्चिमेस बुरुंडी, र्‍वांडा व कॉंगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक हे देश व लेक टांजानिका हे सरोवर आहेत.
राजकीय विभाग

टांझानिया देश एकूण २६ प्रशासकीय विभागांमध्ये वाटला गेला असून ह्यांपैकी ५ विभाग स्वायत्त दर्जा असलेल्या झांझिबार ह्या बेटावर तर उर्वरित मुख्य भूमीवर आहेत.
मोठी शहरे
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म
शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे

वर्ग:पूर्व आफ्रिका
वर्ग:आफ्रिकेतील देश
राजाभाऊ नातू

राजाभाऊ नातू (जन्मदिनांक अज्ञात - जुलै १, इ.स. १९९४) हे मराठी रंगभूमीवरील नेपथ्यकार व पुण्यातील नाट्यचळवळीतील सक्रिय कार्यकर्ते होते.
कारकीर्द

पुण्यातील महाराष्ट्रीय कलोपासक या नाट्यसंस्थेमार्फत इ.स. १९६३ सालापासून आयोजल्या जाणाऱ्या पुरुषोत्तम करंडक आंतरमहाविद्यालयीन नाट्यस्पर्धेच्या घडणीत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.
संदर्भ

वर्ग:मराठी नाट्यकलाकार
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शारजा

शारजा () हे पश्चिम आशियातील संयुक्त अरब अमिराती ह्या देशामधील तिसऱ्या क्रमांकाच्या लोकसंख्येचे शहर (दुबई व अबु धाबीखालोखाल) व शारजा अमिरातीचे राजधानीचे शहर आहे. शारजा शहर शारजा अमिरातीच्या उत्तर भागात पर्शियन आखाताच्या दक्षिण किनाऱ्यावर वसले आहे. दुबई-अजमान-शारजा ह्या महानगरामधील एक मोठे शहर असलेल्या शारजाची लोकसंख्या २००८ साली सुमारे ८ लाख होती.

शारजा हे एक अमिरातीमधील एक सुबत्त शहर असून त्याला अनेक शतकांचा इतिहास लाभला आहे. सध्या शारजा शहर देशाच्या एकूण जी.डी.पी.च्या ७.४ टक्के वाट्यासाठी कारणीभूत आहे. येथील शारजा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ जगातील आघाडीच्या व वर्दळीच्या विमानतळांपैकी एक आहे. २००८ सालच्या जागतिक मंदीचा फटका शारजाच्या स्थावर उद्योगाला देखील बसला परंतु त्यामधून शारजा बाहेर येत आहे.
वाहतूक

शारजा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमिरातीमधील वर्दळीच्या विमानतळांपैकी एक असून एर अरेबिया ह्या विमान वाहतूक कंपनीचे मुख्यालय येथेच आहे.
खेळ

क्रिकेट हा शारजामधील सर्वाधिक लोकप्रिय खेळ आहेत. येथील शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम १९८० व ९० च्या दशकात एक लोकप्रिय क्रिकेट मैदान होते. सध्या अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ आपले सामने शारजामधून खेळतो. २०१४ इंडियन प्रीमियर लीगमधील सुरुवातीचे अनेक सामने संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळवण्यात आले होते ज्यांपैकी काही शारजामध्ये देखील आयोजीत करण्यात आले होते.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*
*शारजाचे अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील शहरे
डिसेंबर ५

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४८४ - पोप इनोसंट आठव्याने समिस देसिदरांतेस हा पोपचा फतवा (papal bull) काढला व त्याद्वारे हाइन्रिक क्रेमर व जेकब स्प्रेन्गर यांची सत्यशोधकपदी नेमणूक केली. त्यांची प्रमुख कामगिरी होती जर्मनी मधील तथाकथित चेटूक व जादूटोणा शोधून त्याचा नायनाट करणे. हे 'सत्यशोधन' म्हणजे जर्मनीच्या ईतिहासातील अतिकठोर प्रकरणांपैकी एक होय.
* १४९२ - क्रिस्टोफर कोलंबसने हिस्पॅनियोला बेटावर पाय ठेवला व नव्या जगात पाउल ठेवणारा पहिला युरोपियन ठरला.
सोळावे शतक

* १५६० - फ्रांसचा राजा फ्रांसिस दुसरा याचा मृत्यू. चार्ल्स नववा राजेपदी.
* १५९० - निक्कोलो स्फोन्द्राती ग्रेगोरी चौदावा म्हणून पोपपदी.
एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

* १९३२ - जर्मनीत जन्मलेल्या व स्वित्झर्लंडचे नागरिकत्व असलेल्या अल्बर्ट आइनस्टाइनला अमेरिकेचा व्हिसा प्रदान.
* १९४५ - फ्लाइट १९, फोर्ट लॉडरडेल, फ्लोरिडा येथून निघालेली अमेरिकन नौदलाच्या ५ टी.बी.एम.ऍव्हेन्जर जातीच्या विमानांची स्क्वॉड्रन बर्म्युडा त्रिकोनात गायब.
* १९५२ - लंडन वर धूर आणि धुक्याचे दाट आवरण पसरून ५ दिवसांत १२,००० व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या.
* १९८९ - फ्रांसच्या टीजीव्ही रेल्वेने ताशी ४८२.४ कि.मी.ची गती गाठून विश्वविक्रम रचला.
एकविसावे शतक

* २०००
जन्म

* १३७७ - ज्यान्वेन, चीनी सम्राट.
* १४४३ - पोप ज्युलियस दुसरा.
मृत्यू

* ७४९ - दमास्कसचा संत जॉन.
* १५६० - फ्रांसिस दुसरा, फ्रांसचा राजा.
* १७९१ - वोल्फगांग आमाडेउस मोझार्ट, मध्यकालीन युरोपियन शास्त्रीय संगीतकार.
* १९२६ - क्लोद मोने, फ्रेंच चित्रकार.
* २०१३ - नेल्सन मंडेला, दक्षिण आफ्रिकेचा राष्ट्राध्यक्ष, राष्ट्रपिता, वर्णद्वेषविरोधी नेता
* २०१६ - जयललिता, तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्री.
प्रतिवार्षिक पालन

* आंतरराष्ट्रीय स्वयंसेवक दिन
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर ३ - डिसेंबर ४ - डिसेंबर ५ - डिसेंबर ६ - डिसेंबर ७ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
हिस्पॅनियोला

:हिस्पॅनियोला बेटाबद्दलची माहिती या लेखात आहे. रॉबर्ट लुई स्टीवन्सनच्या ट्रेझर आयलंड कथेतील जहाजासाठी पहा: हिस्पॅनियोला जहाज.
right|thumb|300 px|हिस्पॅनियोला बेट
हिस्पॅनियोला हे कॅरिबियन समुद्रातील एक बेट आहे. क्युबाच्या पूर्वेस वसलेले हे बेट अँटिल्स बेटांमधील मधील आकाराने दुसऱया क्रमांकाचे आहे.

क्रिस्टोफर कोलंबसने डिसेंबर ५, १४९२ रोजी पहिल्यांदा या बेटावर पाय ठेवला. त्यावेळी त्याची (व त्याच्या सहकाऱ्यांची) समजूत होती की ते पृथ्वी-प्रदक्षिणा पूर्ण करून भारतात पोहोचले आहेत. १४९३मध्ये कोलंबस पुन्हा येथे आला व त्याने नव्या जगातील पहिले स्पॅनिश राज्य स्थापन केले.

या बेटाच्या पूर्वेकडील एक-तृतियांश भागात हैती हा देश आहे व उरलेल्या दोन-तृतियांश भागात डॉमिनिकन प्रजासत्ताक आहे.


वर्ग:कॅरिबियन
स्क्वॉड्रन

घोडेस्वार, विमान किंवा जहाजांची व्यूहात्मक रचना किंवा एकक (unit) यांना स्क्वॉड्रन म्हणतात.

प्रत्येक देशात स्क्वॉड्रनची संरचना वेगळी असते.
* अमेरिकन घोडदलाच्या एका स्क्वॉड्रनमध्ये तीन ते पाच ट्रूप असतात. प्रत्येक ट्रूपमध्ये एक नेता (captain) व तीन ते चार प्लाटून असतात. प्रत्येक प्लाटूनमध्ये तीस ते चाळीस शिपाई (घोडेस्वार) असतात.
* हवाईदलाच्या एका स्क्वॉड्रनमध्ये तीन ते चार फ्लाइट असतात. प्रत्येक फ्लाइटमध्ये तीन ते सहा विमाने असतात.
* नौदलाची स्क्वॉड्रन म्हणजे कमीत कमी दोन मोठी जहाजे (विनाशिका, विमानवाहू नौका, इ.) आणि त्यासोबतची अन्य जहाजे.

वर्ग:सैन्य