ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം

കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അതിപ്രശസ്തമായ ഒരു പരാശക്തി ക്ഷേത്രമാണ് ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ കിഴക്കേ കോട്ടയ്ക്ക് സമീപം കരമനയാറിന്റെയും കിളളിയാറിന്റെയും സംഗമസ്ഥലത്ത് ശില്പചാരുതയാൽ മനോഹരമായ ഈ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം നിലകൊള്ളുന്നു. ശബരിമലയും ഗുരുവായൂരും കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭക്തർ സന്ദർശിക്കുന്ന ക്ഷേത്രം ഇതാണെന്ന് പറയാം, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീ ഭക്തജനങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്ദർശിക്കുന്ന കേരളീയ ക്ഷേത്രമായി ആറ്റുകാൽ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ നഗരം സന്ദർശിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ സാധിക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്. തമ്പാനൂരിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് മൂന്ന് കിലോമീറ്റർ ദൂരം മാത്രമാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഉള്ളത്.

തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെയും, ഭഗവതി ഭക്തരുടെയും, ശാക്തേയ ഉപാസകരുടെയും ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം കൂടിയായി ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ് "ആറ്റുകാലമ്മ" എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. വേതാളപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ആഹാരത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടേയും ഭഗവതിയായ അന്നപൂർണേശ്വരി ഭാവത്തിലും സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണക്കാർ 'ആറ്റുകാൽ അമ്മച്ചി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി സർവ അനുഗ്രഹദായിനിയും വിളിച്ചാൽ വിളിപ്പുറത്ത് എത്തുന്നവളുമാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ചൈതന്യം തന്നെയാണ് ആറ്റുകാലിലും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് ഐതീഹ്യം.

പൊതുവേ കേരളീയരുടെ കുലദൈവം, ധർമ്മ ദൈവം അഥവാ കുടുംബ ദൈവം എന്നി നിലകളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവതിയാണ് ശ്രീ ഭദ്രകാളി എന്ന്‌ വിശ്വാസം. പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലയൂയിഷ്ടത, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം, രോഗമുക്തി, സാമ്പത്തിക അഭിവൃദ്ധി, ഐശ്വര്യം, വിദ്യ തുടങ്ങിയവ മാതൃ ദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നതായി കാണാം. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ചയാണ് ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും.

ചിരപുരാതനമായ ഈ ക്ഷേത്രം "സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമല" എന്നാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്‌. ഇവിടുത്തെ അതിപ്രധാനമായ ഉത്സവമാണ്‌ "പൊങ്കാല മഹോത്സവം". അന്നപൂർണേശ്വരിയായ ഭഗവതിയുടെ ഇഷ്ട വഴിപാടാണ് പൊങ്കാല എന്ന്‌ വിശ്വാസം. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ പൊങ്കാല ഉത്സവം ആയിട്ടാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. കുംഭമാസത്തിൽ (ഫെബ്രുവരി-മാർച്ച്‌) കാർത്തിക നാളിൽ ഉത്സവം ആരംഭിച്ച്‌ പത്തു ദിവസങ്ങളിലായി നടത്തുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ പ്രധാനം പൂരം നാളും പൗർണ്ണമിയും ഒത്തുചേരുന്ന ദിവസം നടക്കുന്ന പൊങ്കാലയാണ്. പൊങ്കാല ഏറ്റവും വലിയ കാർഷിക ഉത്സവം അഥവാ കൊയ്ത്തുത്സവം കൂടിയായിരുന്നു. മകരക്കൊയ്ത്തു കഴിഞ്ഞു കിട്ടിയ നെല്ല് കുത്തി അരിയാക്കി അതിലൊരു വിഹിതം സന്തോഷസൂചകമായി പായസം, അട, മണ്ടപ്പുറ്റ് എന്നിവയുണ്ടാക്കി സ്ത്രീകൾ ഭഗവതിക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഇന്നിത് ശാക്തേയ അനുഷ്‌ഠാനങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ കൂടിച്ചേരൽ കൂടിയായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഭഗവതി ശക്തി സ്വരൂപിണിയായ സ്ത്രീ എന്ന സങ്കല്പം തന്നെയാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം.

അനന്തപുരിയുടെ ദേശീയ ഉത്സവമാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ് എങ്കിലും കേരളത്തിലെ മറ്റു ജില്ലകളിൽ നിന്നും വിശിഷ്യാ തെക്കൻ ജില്ലകളിൽ നിന്നും തമിഴ്നാട്ടിലെ കന്യാകുമാരി, തിരുനെൽവേലി, തെങ്കാശി അടക്കമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും, വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നടക്കം ദേവി ഭക്തരും, ശക്തി ഉപാസകരും ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. പൊങ്കാലയ്ക്കായി ഭഗവതി തന്റെ മൂലകേന്ദ്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് എത്തുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം‌.

അന്നേ ദിവസം ക്ഷേത്ര പരിസരത്തുനിന്നും ഏകദേശം 10 കി.മീറ്ററോളം റോഡിന് ഇരുവശത്തും പൊങ്കാല അടുപ്പുകൾ കൊണ്ട് നിറയും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് ഗിന്നസ് ബുക്കിലും ഇടം നേടി. മാത്രമല്ല, ഇന്ന് ധാരാളം ആളുകൾ സ്വന്തം വീടുകളിലും പൊങ്കാല ഇടാറുണ്ട്. കോവിഡ് നിയന്ത്രണ കാലത്ത് ഇത്തരത്തിൽ വീടുകളിൽ പൊങ്കാല നടന്നിരുന്നു. ആറ്റുകാലിൽ പൊങ്കാല ഇട്ടു പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു ന്യായമായ കാര്യവും നടക്കുമെന്നും, ആപത്തുകളിൽ ആറ്റുകാലമ്മ തുണ ആകുമെന്നും, ഒടുവിൽ ഭഗവതിയുടെ സന്നിധിയിൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുമെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
പേരിനു പിന്നിൽ

ദ്രാവിഡക്ഷേത്രങ്ങളെ കല്ല് എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. ആറ്റിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ സംഗമസ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ക്ഷേത്രത്തിനു ആറ്റുകല്ല് എന്ന് വിളിച്ചുപോന്നു. ഇതാണ് ആറ്റുകാൽ എന്ന് പരിണമിച്ചത്.
ഐതിഹ്യം

ആറ്റുകാൽ പ്രദേശത്തെ ഒരു മുഖ്യ തറവാടായിരുന്നു മുല്ലവീട്ടിൽ തറവാട്. അവിടെത്തെ ഭഗവതി ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ ഒരു ദിവസം കിള്ളിയാറ്റിൽ കുളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ ഒരു ചെറിയ പെൺകുട്ടി വന്ന്‌ തന്നെ ആറിനക്കരെ ഒന്നു എത്തിക്കാമോയെന്നു ചോദിച്ചു. നല്ല ഒഴുക്കുണ്ടെങ്കിലും തന്റെ മുതുകിൽ കയറ്റി ബാലികയെ മറുകരയിൽ കൊണ്ടെത്തിച്ചു. തന്റെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടുപോയി ഭക്ഷണം കൊടുത്ത്‌ ബാലികയെ വീട്ടിൽ താമസിപ്പിക്കാമെന്ന്‌ വിചാരിച്ചെങ്കിലും പെട്ടെന്ന് ബാലിക അപ്രത്യക്ഷയായി. അന്ന്‌ രാത്രിയിൽ ആ ഭക്തൻ കണ്ട സ്വപ്‌നത്തിൽ സാക്ഷാൽ പ്രപഞ്ചനാഥയായ ഭഗവതി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ഇങ്ങനെ അരുളി: "നിന്റെ മുന്നിൽ ബാലികാ രൂപത്തിൽ ഞാൻ വന്നപ്പോൾ നീ അറിഞ്ഞില്ല. ഞാൻ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന സ്‌ഥലത്ത്‌ ക്ഷേത്രം പണിത്‌ എന്നെ കുടിയിരുത്തണം. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഈ സ്‌ഥലത്തിന്‌ മേൽക്കുമേൽ അഭിവൃദ്ധിയുണ്ടാകും." പിറ്റേ ദിവസം രാവിലെ കാവിലെത്തിയ കാരണവർ ശൂലത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ മൂന്നു രേഖകൾ കണ്ടു. തുടർന്ന് ‌ അവിടെ ചെറിയൊരു കോവിലുണ്ടാക്കി ഭഗവതിയെ കുടിയിരുത്തി. കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വാഴുന്ന സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളി ആയിരുന്നു ആ ബാലികയെന്നാണ്‌ വിശ്വാസം.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ക്ഷേത്രം പുതുക്കുകയും കൈകളിൽ "പള്ളിവാൾ, ത്രിശൂലം, പരിച, പാനപാത്രം" എന്നിവ ധരിച്ച ചതുർബാഹുവായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തു. ദാരിക വധത്തിന് ശേഷം വേതാളപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന വിശ്വരൂപത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ.

ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്ക് പല ഐതീഹ്യങ്ങൾ ആണുള്ളത്. അതിലൊന്ന് ദാരികവധത്തിനു ശേഷം ഭക്‌തജനങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഭദ്രകാളിയെ ഭക്തർ പൊങ്കാല നിവേദ്യം നൽകി സ്വീകരിക്കുന്നുവെന്നു കരുതുന്നവരുമുണ്ട്‌. കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടത്തിൽ നിന്നുള്ള പുതു നെല്ല് കൊണ്ടാണ് ഭഗവതിക്ക് പൊങ്കാല.

തോറ്റം പാട്ടിൽ നിരപരാധിയായ തന്റെ ഭർത്താവിനെ പാണ്ട്യരാജാവ് വിചാരണ കൂടാതെ, തെളിവുകൾ നോക്കാതെ അന്യായമായി വധിച്ചതിൽ കോപം പൂണ്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നിയും ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരവുമായ വടക്കും കൊല്ലത്തെ കന്യാവ് (ചിലപ്പതികാരത്തിലെ കണ്ണകിയോട് സാമ്യം), ഭയങ്കരമായ കാളീരൂപം ധരിച്ചു പാണ്ഡ്യരാജാവിനെ വധിച്ച ശേഷം, ആ രാജാവ് പൊട്ട കിണറ്റിൽ തള്ളിയ അയാളുടെ പത്നി പെരുംദേവിയെ രക്ഷിച്ച ശേഷം, തന്റെ കോപാഗ്നിയാൽ പാണ്ഡ്യന്റെ തലസ്ഥാനമായ മധുരാനഗരത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു. ഒടുവിൽ മധുര മീനാക്ഷിയുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം കേരളത്തിലെത്തി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയിൽ ലയിച്ചു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള യാത്രാമദ്ധ്യേ ആറ്റുകാലിൽ ഭഗവതി വിശ്രമിച്ചു എന്നാണ് ഈ ഐതീഹ്യത്തിൽ പറയുന്നത്. ഭഗവതിയുടെ വിജയം ആഘോഷിക്കുന്നതിന് സ്‌ത്രീകൾ നിവേദ്യം അർപ്പിക്കുന്നുവെന്നതും ഒരു സങ്കല്‌പമാണ്.

പൊങ്കാല ആരംഭിക്കുന്ന സമയത്ത് തോറ്റം പാട്ടിൽ പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ വധം പാടി ആണ് ഭഗവതിയെ സ്തുതിക്കുന്നത്‌. ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരമായി വടക്കും കൊല്ലത്തെ കന്യാവ് സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് ഭഗവതി തന്റെ മൂലകേന്ദ്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

തോറ്റംപാട്ടു ഒൻപതാം ദിവസം പൊങ്കാലയുമായി ബന്ധപെട്ട് കിടക്കുന്നു.

(പാണ്ഡ്യ വധവും കൈലാസയാത്രയും)

ഒൻപതാം ദിവസത്തിലെ തോറ്റം പാട്ടിൽ സ്വർണ്ണപ്പണിക്കാരനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ച് ശ്രീഭദ്രകാളി രൗദ്ര രൂപത്തിൽ പാണ്ഡ്യ രാജാവിന്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുകയാണ്. പാണ്ഡ്യ നാട് വിറയ്ക്കുന്നു, പാണ്ഡ്യൻ എല്ലായിടത്തും കാവലേർപ്പെടുത്തി, എന്നാൽ അമ്മ അവരെയെല്ലം തന്റെ പള്ളിവാളിനിരയാക്കി. ഒടുവിൽ പാണ്ഡ്യരാജാവ് കാളിയാൽ വധിക്കപ്പെടുന്നു. പാണ്ഡ്യൻ പൊട്ടകിണറ്റിൽ തള്ളിയ അയാളുടെ ഭാര്യ പെരുംദേവിയെ ഭഗവതി രക്ഷിക്കുന്നു. ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ പെരുംദേവി മുത്താരമ്മ അഥവാ മുത്തുമാരിയമ്മയായി മാറുന്നു.

തുടർന്ന് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് കൈകളിലേന്തി വിജയഭേരി മുഴക്കി കൈലാസത്തിലേക്ക് മഹാദേവനെ കാണാൻ വരികയാണ് ശ്രീഭദ്രകാളി. പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് കൈലാസത്തിൽ അത്തി അരയാലിൻ കൊമ്പത്തു ദാരിക ശിരസ്സിന്റെ ഇടത് ഭാഗത്തു കൊണ്ട് തൂക്കിയിടുന്നു; ശ്രീ പരമേശ്വരന് എന്നും തൃക്കാഴ്ച കാണാൻ. ഈ സമയം ശക്തിസ്വരൂപിണിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പരാശക്തിയുടെ അന്നപൂർണേശ്വരി ഭാവത്തിന്റെ പിന്നിലുള്ള പുരാണ കഥ ഇപ്രകാരമാണ്. തന്റെ ഭിക്ഷാടന യോഗത്തെക്കുറിച്ചു ചിന്താമഗ്നനായിരുന്ന പരമശിവൻ ഒരിക്കൽ ഭക്ഷണത്തിന് പ്രാധാന്യമില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഭക്ഷണമില്ലാതെയും ജീവിക്കാനാകുമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്.

എന്നാൽ ഇത് അന്നപൂർണേശ്വരി കൂടിയായ ശ്രീ പാർവതിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല.‌ അദ്ദേഹത്തിന് ഭക്ഷണത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യം എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാൻ ഭഗവതി തീരുമാനിച്ചു. ഇതിനായി ആദിപരാശക്തിയായ ഭഗവതി സ്വയം അപ്രത്യക്ഷമായി. അതോടെ ഭൂമിയിലുള്ള ഭക്ഷണത്തിന്റെ സകല സ്‌ത്രോതസുകളും അപ്രത്യക്ഷമായി. ക്രമേണ ആളുകൾ ദരിദ്ര്യരായി മാറി. ആളുകൾ ഒരു നേരത്തെ ആഹാരത്തിന് വേണ്ടി കഷ്ടപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. അന്ന് ഭിക്ഷാടനത്തിന് പോയിട്ടും മഹാദേവന് ആഹാരം ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. അധികം വൈകാതെ തന്നെ ശിവന് ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണെന്ന് ബോധിച്ചു. ഭക്തരുടെ ദാരിദ്ര്യം കണ്ട ഭഗവതി ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

വിശന്നു വലഞ്ഞ മഹാദേവൻ ശ്രീ പാർവതി അന്നപൂർണേശ്വരിയുടെ രൂപത്തിൽ ഭൂമിയിലെ കാശിയിൽ പ്രത്യക്ഷപെട്ടു ജനങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നതായി അറിഞ്ഞു. അന്ന് ഒരു അക്ഷയ തൃതീയ ദിവസമായിരുന്നു. പാർവതിക്കു മുന്നിൽ ഭക്ഷണം ലഭിക്കാൻ ഭിക്ഷാ പാത്രവുമായി ശിവനും യാചിച്ചു നിൽക്കേണ്ടി വന്നു. ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഭഗവതിയായി പാർവതി മാറിയത് ഇങ്ങനെയാണ്. അന്നപൂർണേശ്വരിയായും ശരീരത്തിന് പോഷണം നൽകുന്നവളായും ഐശ്വര്യദായിനിയായും ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായ ഭഗവാൻ ഉടനെ പാർവതിയെ പ്രേമാധിക്യത്തോടു കൂടി കെട്ടിപ്പുണർന്നു. അപ്പോൾ അവരുടെ ശരീരങ്ങൾ പരസ്പരം യോജിച്ച് ഐക്യം പ്രാപിച്ചു. ശിവൻ അങ്ങനെയാണത്രേ അർധനാരീശ്വരനായത്. ലോകർക്ക് അന്നം ഊട്ടുന്ന ഭഗവതി അന്ന് മുതൽ അന്നപൂർണേശ്വരി ആയിട്ട് കൂടി അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഭഗവതി കാശിയിൽ കുടികൊണ്ടു. കാശിയിലെ അന്നപൂർണേശ്വരി ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധമാണ്. ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി അന്നപൂർണേശ്വരി ആയിട്ടും സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അന്നപൂർണേശ്വരിയുടെ ഇഷ്ട വഴിപാടാണ് പൊങ്കാല എന്ന്‌ വിശ്വാസം.
ചരിത്രം

ആറ്റുകാലമ്മ പുരാതന മാതൃ ദൈവമായ ഭദ്രകാളിയാണ്. ജഗദീശ്വരിയായ ആദിപരാശക്തി തന്നെയായി ശ്രീഭദ്രകാളി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പൗരാണികമായ മതങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ശാക്തേയം. ഊർവരത, മാതൃ ദൈവാരാധന, നാരീ പൂജ, ശക്തി പൂജ എന്നിവ അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. ചരിത്രപരമായി പറഞ്ഞാൽ ദ്രാവിഡരാണ്‌ കൂടുതലും മാതൃ ദൈവങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. സിന്ധുനാഗരികത മുതൽ അതിനു തെളിവുകൾ ഉണ്ട്. ആദികാലങ്ങളിൽ ഗോത്ര ജനത കാളിയെ പ്രകൃതിയായി, ഊർവ്വരതയായി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടതക്കായി ആരാധിച്ചിരുന്നു. കാർഷിക സമൃദ്ധി, യുദ്ധ വിജയം, രോഗമുക്തി, കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം, സന്താനങ്ങളുടെ അഭിവൃദ്ധി, കുലത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് എന്നിവയ്ക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്ന രീതിയും വ്യാപകമായിരുന്നു. ഭഗവാനെ മഹാവിഷ്ണുവുമായി ലയിപ്പിച്ചതിനു തുല്യമായി കാലക്രമേണ ഈ പുരാതന മാതൃദൈവം പല പരിണാമങ്ങളിലൂടെ ഇന്നത്തെ ഭഗവതിയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.

പൊങ്കാലയിടുന്ന സവിശേഷമായ ആചാരം ആദിദ്രാവിഡ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഇത് ഊർവരത, കാർഷിക സംസ്കാരം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. പൊതുവേ ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്നതിനു പ്രത്യേക നിഷ്ഠയോ നിവേദ്യമോ ഇല്ലെന്നാണ് സങ്കല്പം. ജാതിഭേദമില്ലാതെ വിശ്വാസികളായ ആർക്കും ആരാധിക്കാം. അബ്രാമണർ പൂജ നടത്തുന്ന ധാരാളം ഭദ്രകാളീ ക്ഷേത്രങ്ങളും കുടുംബക്കാവുകളും ഇന്നും കേരളത്തിൽ ധാരാളം കാണാം. ഭക്തർക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണം നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കാം എന്നാണ് ആചാരം.

പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്നാണ് ശാക്തേയർ ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ കാളിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്. ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിൽ സ്ത്രീക്ക് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം ഇതിന്‌ തെളിവായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയെ ആരാധിക്കുന്നവർ സ്ത്രീകളെ ബഹുമാനിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. യാതൊരു കാരണവശാലും അവർ സ്ത്രീകളോട് മോശമായി പെരുമാറാൻ പാടില്ല എന്നാണ് ആചാരം.

പുരാതന കാലങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ‘കൊറ്റവൈ‘ എന്ന മാതൃദൈവവും യുദ്ധമൂർത്തിയുമായ ഭഗവതിയാണ് പിൽക്കാലത്ത് ദുർഗ്ഗാ, ഭദ്രകാളി സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് എന്ന്‌ ചരിത്രം പറയുന്നു. ശൈവ വൈഷ്ണവ ബൗദ്ധ മതങ്ങളും അബ്രഹാമിക മതങ്ങളും ഉടലെടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ മാതൃ ദൈവ ആരാധന ലോകത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് വളരെ പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ തന്നെ ലോകത്തിൽ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. മാതൃദൈവ ആരാധന സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. ഇത് ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു. ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഇത്തരം പ്രകൃതി ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ് പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായ ആരാധനാ സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നായി മഹാകാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു. ഇത് ശ്രീ പാർവതിയുടെ കറുത്ത രൂപമായി ശൈവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രകാരം വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവളും ആപത്തുകളിൽ രക്ഷകിയുമാണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. കാളിയുടെ സൗമ്യവും രൗദ്രവുമായ പത്ത് രൂപങ്ങളെ ദശ മഹാവിദ്യ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദേവി മാഹാത്മ്യം പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ കറുത്ത ഉഗ്ര രൂപമായി ഭദ്രകാളിയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സപ്തമാതാക്കളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ചാമുണ്ഡി എന്ന ഭഗവതി കാളിയാണ്. കാളി എന്നാൽ "കാളുന്നവൾ, കറുത്തവൾ, രാത്രി, കാലത്തെ (സമയത്തെ) നിയന്ത്രിക്കുന്നവൾ, കാരുണ്യത്തിന്റെ ഭഗവതി" എന്നൊക്കെ പല രീതിയിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചു കാണാറുണ്ട്. "ഭദ്രമായ (മംഗളമായ) കാലത്തെ നല്കുന്നവൾ" എന്നതാണ് ഭദ്രകാളി എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. കറുത്ത നിറത്തോടുകൂടിയ ഭഗവതി കരിങ്കാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ഭാരതത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാളി ആരാധന നിലവിലുണ്ട്. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രാദേശികമായ പല പേരുകളിൽ കാളിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ശ്രീകുരുംമ്പ, തമിഴ്നാട്ടിൽ മാരിയമ്മൻ, കർണാടകയിൽ ചാമുണ്ഡി, ബംഗാളിൽ ഭവതാരിണി എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നതും കാളി തന്നെ. പണ്ട് കാലത്ത് വീടുകളിൽ മച്ചകത്ത് ഭഗവതിയായും, ഇന്ന് മുകൾ നിലയിലും കുടുംബ ദൈവമായി ഭഗവതിയെ കാണാം. തറവാട്ടിലെ അംഗങ്ങൾ തന്നെ നേരിട്ട് ഭഗവതിയെ പൂജിക്കുന്ന രീതിയും വ്യാപകമാണ്.
പൊങ്കാല

കേരളത്തിലേയും തമിഴ്നാട്ടിലേയും കൊയ്ത്തുത്സവമാണ് പൊങ്കാല എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പൊങ്കാല എന്ന് വാക്കിനർത്ഥം തിളച്ചു മറിയുക എന്നാണ്. മനം ഉരുകി കരയുന്ന മങ്കമാരുടെ മനസ്സിലെ മാതൃത്വസ്നേഹം നിറഞ്ഞു തുളുമ്പുന്ന നൈവേദ്യമാണ് പൊങ്കാല. അമ്മയുടെ തിരുസന്നിധിയിൽ മകൾ അമ്മയോടെന്ന പോലെ തന്റെ ദു:ഖങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസമേകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടുകൂടി അർപ്പിക്കുന്ന പൊങ്കാല ഒരു ദിവ്യൌഷധമയാണ് കരുതിപ്പോരുന്നത്. ആചാരപരമായി അരിയും ശർക്കരനീരും നാളികേരം ചിരകിയതും അണ്ടിപരിപ്പുകളും ഉണക്ക മുന്തിരിയും ചേർത്തുണ്ടാകുന്ന വിഭവം ദൈവത്തിനു നേദിക്കലാണ്. പ്രധാനമായും സ്ത്രീ വിശ്വാസികളാണ് ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്.

തങ്ങളുടെ ദേശദൈവത്തിന്, വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ, സ്വന്ത കയ്യാൽ തന്നെ ഊട്ടുക എന്നൊരു ചടങ്ങ് നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുന്നേ തന്നെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ നടന്നു വരുന്ന ഒരു ചടങ്ങായിരുന്നു. മകര കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ് കിട്ടുന്ന എല്ലാം അരിയാക്കി മാറ്റി, അതിൽ നിന്ന് ആദ്യത്തെ പങ്ക് പ്രപഞ്ചനാഥയായ ഭഗവതിക്ക് നൽകുന്ന രീതിയിൽ ആണ് പ്രധാനമായും ഈ ചടങ്ങ് നടക്കാറുള്ളത്. പൊങ്കാല പുരാതന കാർഷിക സംസ്കാരവും ആയി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് എന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് അത്. പല ഇടങ്ങളിലും ഈ ചടങ്ങിന് എല്ലാം മാറ്റം വന്നു എങ്കിലും പാലക്കാട്ടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഇതെല്ലാം ഇന്നും മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്ന് പോരുന്നതായി കാണാം.

കുമ്മാട്ടി, വേല, പ്രതിഷ്ഠാ ദിനം, ഉത്സവം, ചിലപ്പോൾ നവരാത്രി, തൃക്കാർത്തിക എന്നിങ്ങനെ ഉള്ള വിശേഷ ദിനങ്ങളിൽ കാവിലെ ഭഗവതിക്ക് പൊങ്കാല ഇടാൻവേണ്ടി സ്ത്രീകൾ എത്തും. ഭക്തി നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണ് ഇത്. കാവിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിൽ എല്ലാവരും അടുപ്പ് കൂട്ടി, നേദ്യവും/ പായസവും, അടയും മറ്റും തയ്യാറാക്കും. പല ഭാഗങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ തന്നെ നേരിട്ടാണ് പൊങ്കാല നേദിക്കുക. ചില ഇടങ്ങളിൽ പുരോഹിതർ അല്ലെങ്കിൽ വെളിച്ചപ്പാട് വന്ന് നേദിക്കുന്നത് കാണാം. ഇതിനു എല്ലാം സഹായത്തിന് എന്നവണ്ണം ചിലപ്പോൾ കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും ഉണ്ടാകും.

മാതൃ ദൈവാരാധന അഥവാ ശാക്തേയ ആരാധനയുടെ ഭാഗമാണ് പൊങ്കാല. കാർഷിക സമൃദ്ധി, ഊർവരത എന്നിവയുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ് പൊങ്കാല. ഇക്കൊല്ലം നല്ല വിളവ് തന്നെ ഭഗവതി അടുത്ത കൊല്ലവും നല്ല വിളവ് തരണേ എന്നൊരു പ്രാർത്ഥന കൂടി ഇതിൽ കാണാവുന്നതാണ്. തമിഴ്നാട്ടിൽ ‘’’തൈപ്പൊങ്കൽ’’’ ആഘോഷിക്കുന്നു.

കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കാളകളെയും കുതിരകളെയും മറ്റും അലങ്കരിച്ചു ഭഗവതി സന്നിധിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി ആഘോഷമായി ഉത്സവം നടത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് കാലക്രമേണ അലങ്കരിച്ച പൊയ്ക്കാളകളെയും കതിർക്കാളകളെയും ഉപയോഗിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വഞ്ചിയൂരിൽ നിന്നുള്ള കതിർക്കാള വരവ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയുടെ കാർഷിക ബന്ധം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
വാസ്തുശില്പരീതി

ദ്രാവിഡ ശൈലിയും കേരള വാസ്തുശില്പശൈലിയും ആധുനികകതയും ചേർന്ന മനോഹരമായ ഒരു നിർമ്മാണ രീതിയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ കാണുന്നത്. മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മാതൃകയിൽ സുന്ദരവും ഗംഭീരവുമായ അലങ്കാരഗോപുരവും കമനീയമായ ധാരാളം ശില്പങ്ങളും ഇവിടെ കാണാം. പരാശക്തിയുടെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ മുതൽ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ദശാവതാരങ്ങൾ വരെ ഇതിൽപ്പെടുന്നു. അലങ്കാരഗോപുരത്തിന് മുൻപിലെ മഹിഷാസുരമർദിനി, വിവിധ കാളീ രൂപങ്ങൾ, ശ്രീചക്രരാജ സിംഹാസനസ്ഥയായ ഭുവനേശ്വരി, പാർവതിസമേതനായ ശിവൻ തുടങ്ങിയവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

അകമണ്ഡപത്തിന് മുകളിലെ വേതാളാരൂഢയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ രൂപം അതിപ്രധാനമാണ്. ഇതിലാണ് ഉടയാട, സാരി നേർച്ച തുടങ്ങിയവ നടത്തുന്നത്. ഗണപതി, സുബ്രമണ്യൻ എന്നിവർ ഭഗവതിയുടെ ഇരുവശത്തുമായി കാണപ്പെടുന്നു. മഴ പെയ്താലും ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ വെള്ളം വീഴാത്ത തരത്തിൽ ഭക്തർക്ക് സൗകര്യപ്രദമായ ആധുനിക രീതിയിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണം.
പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ

പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. വടക്കോട്ടു ദർശനം. ദാരിക വധത്തിന് ശേഷം വേതാളപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന ചതുർബാഹുവായ വിശ്വരൂപം. നാല് കരങ്ങളിലായി നാന്ദകം വാൾ, തൃശൂലം, പരിച, പാനപാത്രം എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദാരുബിംബ (വരിക്ക പ്ലാവിന്റെ കാതലിൽ തീർത്ത മൂലബിംബം) പ്രതിഷ്ഠയാണിവിടെ. മൂല ബിംബം ദാരുവായതിനാൽ അഭിഷേകം, അർച്ചന തുടങ്ങിയവ എല്ലാം മുന്നിലുള്ള ചതുർബാഹുവായ പഞ്ചലോഹ ബിംബത്തിലാണ് നടത്തുക. അന്നപൂർണേശ്വരി ഭാവവും സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി തുടങ്ങിയ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. അകത്തെ മണ്ഡപത്തിന് മുകളിലായി വേതാളാരൂഡയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ മറ്റൊരു രൂപം ഗണപതി, മുരുകൻ എന്നിവരോടൊപ്പം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉടയാട ചാർത്തുന്നതടക്കം ചില നേർച്ചകൾ ഇവിടെ നടക്കാറുണ്ട്.
ഉപദേവന്മാർ

* ഉപദേവന്മാർ: മഹാദേവൻ, ഗണപതി, മുരുകൻ, നാഗരാജാവ് (വാസുകി), മാടൻതമ്പുരാൻ, ഹനുമാൻ (തൂണിൽ കൊത്തിവച്ച രൂപം).
* ശിവൻ - ശ്രീ പരമേശ്വരൻ ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യത്തോടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. പടിഞ്ഞാറു ദർശനം. അതിനാൽ അതിശക്തമായ പ്രതിഷ്ഠയായി ഇത് സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
* മഹാഗണപതി - എല്ലാ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെയും പോലെ ഇവിടെയും വിഖ്നേശ്വരൻ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കിഴക്ക് ദർശനം.
* മുരുകൻ - അകത്തെ മണ്ഡപത്തിന് മുകളിൽ ഗണപതി, ഭഗവതി എന്നിവരോടൊപ്പം മുരുകനെ കാണാം.
* മാടൻ തമ്പുരാൻ - ശിവ ചൈതന്യമുള്ള പ്രതിഷ്ഠ.
* ഹനുമാൻ - തൂണിൽ കൊത്തിവച്ച ആഞ്ജനേയന്റെ രൂപം ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. ഭക്തർ ഇവിടെ പ്രാർഥന നടത്താറുണ്ട്.
* നാഗരാജാവ് - ശിവന്റെ കണ്ഠാഭരണമായ വാസുകി നാഗരാജാവായി ഇവിടെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
വിശ്വാസം

ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി പ്രപഞ്ച നാഥയായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം പ്രപഞ്ച നാഥയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തി തന്നെയാണ്‌ ശ്രീ ഭദ്രകാളി അഥവാ ആദിശക്തി കാളി എന്ന്‌ സങ്കല്പം. ജഗദംബ എന്ന്‌ ഭഗവതി അറിയപ്പെടുന്നു. ആ ഭഗവതിയുടെ തൃഗുണങ്ങൾ ആണ് ത്രിമൂർത്തികളായ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

ഭദ്രകാളി വീര്യത്തിന്റെയും കരുണയുടെയും ദൈവമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. മറ്റു ഭാവങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ വ്യത്യസ്തമായി വേഗം അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്ന ഭഗവതി സങ്കല്പം. കാളികാ പുരാണം, ഭദ്രകാളി മാഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ ഭഗവതിയുടെ മാഹാത്മ്യ കഥകൾ വർണ്ണിക്കുന്നു. ദേവി ഭാഗവത പ്രകാരം ആദിപരാശക്തി അഥവാ ഭുവനേശ്വരിയുടെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് മഹാകാളി. ഭദ്രകാളിയെ തന്നെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളോട് കൂടി മഹാലക്ഷ്മി, മഹാസരസ്വതി ഭാവങ്ങളിലും ആരാധിക്കാറുണ്ട്.

“സ്ത്രീണാം നിന്ദാം പ്രഹരം ച കൗടില്യം വാ അപ്രിയംവച ആത്മനോഹിത മന്വിച്ഛൻ കാളീ ഭക്തോ വിവർജ്ജയേൽ“

അഭിവൃദ്ധിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാളീഭക്തൻ സ്ത്രീകളെ നിന്ദിക്കാനോ ഉപദ്രവിക്കാനോ അവരോട് കളവ് പറയുകയോ അഹിതം പറയുകയോ പാടില്ല. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭഗവതി കോപമായിരിക്കും ഫലം. കാളി ഭക്തർ സ്ത്രീകൾക്ക് ബഹുമാനവും തുല്യ അംഗീകാരവും നൽകേണ്ടതുണ്ട് എന്നാണ് വിശ്വാസം. സ്ത്രീകളിൽ ഭഗവതി വസിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പമാണ് ഇതിന്റെ കാരണം. ഒരു സാഹചര്യത്തിലും ഭഗവതി ഉപാസകർ സ്ത്രീകളോട് അപമര്യാദയായി ഇടപെടാൻ പാടില്ല എന്ന്‌ പ്രത്യേകം നിഷ്‌ക്കർഷിക്കാറുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാവില്ല എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ കാരണം ഇതാണ് എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകൾ സന്തോഷിക്കുന്ന ഇടങ്ങളിൽ ഭഗവതി ഐശ്വര്യം ചൊരിയുന്നു എന്ന്‌ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയുടെ പൂജയിൽ സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്നത് വിശേഷമാണ് എന്നാണ് സങ്കല്പം. പ്രത്യേകമായി നടത്തുന്ന ഭഗവതി പൂജയിൽ സ്ത്രീക്ക് അശുദ്ധി ഒന്നും ഇല്ല.

ശിവ പുരാണപ്രകാരം ശിവന്റെ മഹാകാലൻ എന്ന അവതാരത്തിന്റെ ശക്തിയാണ് മഹാകാളി. കാളിയുടെ സൗമ്യവും സുന്ദരവുമായ രൂപം സുമുഖീകാളി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഭഗവതി ആണിത്. മഹാലക്ഷ്മിക്ക് തുല്യം. ദാരികനെ വധിച്ച ശിവപുത്രിയായും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് ആറ്റുകാൽ അമ്മയുടെ ഭാവം.

ഒരു കൊച്ചു പെൺകുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ ഉള്ള ഭഗവതി ബാലഭദ്ര എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കല്പാന്തത്തിൽ അഖില ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും ഭഗവതി തന്നിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു. പുന സൃഷ്ടിയുടേയും ശക്തി ഭഗവതിയാണ്. ശാന്തസ്വരൂപിണിയായും രൗദ്രസ്വരൂപിണിയായും കാളി വിരാജിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലും, ശ്മശാനത്തിലും വസിക്കുന്ന ഭഗവതി ആരോഗ്യത്തിന്റെ ദൈവം കൂടിയാണ്. മഹാമാരികളിൽ നിന്നും മഹാരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു കാണാറുണ്ട്.

ക്ഷിപ്രപ്രസാദിയും ഇഷ്ട വരദായിനിയുമായ ഭദ്രകാളി ഭയം, ശത്രുപീഡ, മാറാരോഗം, ദാരിദ്ര്യം, പ്രകൃതിദുരന്തം പോലെയുള്ള ആപത്തുകളിൽ നിന്നും ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്നവളാണ് എന്നാണ് വിശ്വാസം. പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ പെട്ട അഗ്നിയോടാണ് കാളിയെ ഉപമിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയും വികൃതിയുമായി കാളികയെ ഉപാസകർ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രകൃതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാവുകളിൽ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു വരുന്നു. ദശമഹാവിദ്യകൾ, സപ്‌തമാതാക്കൾ എന്നിവരിൽ പ്രധാനിയായി കാളിയെ കണക്കാക്കുന്നു.

ദേവീമാഹാത്മ്യം പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായത്തിലെ "ജ്വാലാകരാളമത്യുഗ്രമശേഷാ സുരസൂദനം ത്രിശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ” എന്ന ശ്ലോകത്തിൽ ഭുവനേശ്വരിയുടെ കറുത്ത ഉഗ്രഭാവമായി ഭദ്രകാളിയെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ശിവ പുരാണത്തിൽ ഭഗവതിയെ കാലഭൈരവന്റെ (ശിവന്റെ) ഭാര്യയായി അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാർവതിയും കാളിയും ഒന്ന് തന്നെ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. രാജസ, സാത്വിക ഭാവങ്ങളിലും ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ബാലഭദ്ര, സുമുഖികാളി തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ ഭഗവതിയുടെ സൗമ്യസുന്ദര ഭാവങ്ങളാണ്. ആദിശക്തി, മഹാകാളി, ദാരികനെ വധിച്ച ഭദ്രകാളി, അഥർവാണ ഭദ്രകാളി, ചാമുണ്ഡി, വാർത്താളി എന്നിവ കാളിയുടെ വിവിധ ഭാവങ്ങൾ ആണ്. ദേവി പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരം മഹാകാളിയും മഹാലക്ഷ്മിയും മഹാസരസ്വതിയും ഒന്ന്തന്നെ എന്നാണ് വിശ്വാസം‌.

സമയത്തിന്റെ (കാലത്തിന്റെ) ഭഗവതിയാണ് കാലി (അഥവാ കാളി) എന്ന് സങ്കൽപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പ്രകൃതിയും വികൃതിയും ആണ് ഭഗവതി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ജീവജാലങ്ങളെ പോറ്റി വളർത്തുന്നവളും അവയെ സംഹരിക്കുന്നവളുമായ പ്രകൃതിയാണ് കാളിയെന്ന് ശക്തി ഉപാസകർ കരുതുന്നു.
അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരം ഇല്ലാതാക്കി ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പരത്തുന്നവൾ എന്ന് താന്ത്രികർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഭഗവതി ഭക്തരുടെ കൂട്ടത്തിൽ കാളിദാസൻ, തെന്നാലി രാമൻ, ശ്രീരാമകൃഷ്ണ പരമഹംസർ, സ്വാമി വിവേകാനന്ദൻ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധരായ ഒരു വലിയ നിര തന്നെയുണ്ട്.

തമിഴ് ഇതിഹാസകാവ്യമായ ചിലപ്പതികാരത്തിലെ വീരനായിക കണ്ണകിയെ (ഭാര്യാദൈവം) കാളിയോട് ഉപമിച്ചു കാണാറുണ്ട്. തോറ്റം പാട്ടിൽ വടക്കുംകൊല്ലത്തെ കന്യാവ് ഭദ്രകാളിയുടെ അവതാരമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവതീ പൂജക്ക്‌ ജാതി വർണ്ണങ്ങൾ ബാധകമല്ലാത്തതിനാൽ പൊതുവേ എല്ലാ ഹൈന്ദവവിഭാഗങ്ങളും ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പൊതുവേ അബ്രാമണ വിഭാഗങ്ങളാണ് ഭഗവതിയെ കൂടുതലായി ആരാധിക്കുന്നത്. കുലദൈവമായും കുടുംബദൈവമായും, ദേശ ദൈവമായും, ഉപാസനാ മൂർത്തിയായും ഇഷ്ടദൈവമായും ഭദ്രകാളി ആരാധിയ്ക്കപ്പെടുന്നു.

ശാക്തേയ കൗള വിശ്വാസപ്രകാരം പഞ്ചമകാരങ്ങളായ മത്സ്യം, മാംസം (പൂവൻ കോഴി), മധു, മൈഥുനം, മുദ്ര എന്നിവ സമർപ്പിച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് കാരണമാകും എന്നാണ് ആചാരം. ഇക്കാരണത്താൽ ശക്തിപൂജയിൽ സസ്യേതര ഭക്ഷണം നിവേദിക്കാറുണ്ട്. ഇന്നിതിന് പകരമായി കുമ്പളങ്ങ ഉപയോഗിച്ചു കാണാറുണ്ട്.

പണ്ടു കാലത്ത് കാർഷിക സമൃദ്ധിക്കായി ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. മകര കൊയ്ത്തിന് ശേഷം പാടത്ത് നിന്നും ലഭ്യമായ നെല്ല് കുത്തിയ അരി ഉപയോഗിച്ച് ഐശ്വര്യത്തിനും രക്ഷയ്ക്കുമായി ഭഗവതിക്ക് പായസം തയ്യാറാക്കി നിവേദിച്ചിരുന്നു. ഇതാണ് ക്രമേണ പൊങ്കാല എന്ന ആചാരമായി മാറിയത്.

കാളികാ പുരാണത്തിൽ ഭക്തരെ രക്ഷിക്കുന്ന, ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുന്ന, മോക്ഷദായിനിയായ, കരുണാമയിയായ, മാതൃവാത്സല്യമുള്ള, സാത്വികയായ ജഗദീശ്വരി തന്നെ ആകുന്നു. വിവിധ പുരാണങ്ങൾ പ്രകാരമുള്ള കാളിയുടെ അവതാരകഥകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
ദേവീമാഹാത്മ്യപ്രകാരം ആദിയിൽ ആദിപരാശക്തിയിൽ നിന്നാണ് മനോഹരമായ കറുത്ത വർണ്ണത്തോടുകൂടിയ മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. ഭാഗവതത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവിനെ മുൻനിർത്തി മധുകൈടഭന്മാരെ വധിക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ആദ്യമായി മഹാകാളി അവതരിക്കുന്നത്. വിഷ്ണുവിന്റെ കർണ്ണപുടത്തിൽ നിന്നും പുറപ്പെട്ട മധുകൈടഭന്മാർ ബ്രഹ്മഹത്യക്കൊരുങ്ങി. അപ്പോൾ ബ്രഹ്‌മാവിന്റെ പ്രാർഥനപ്രകാരമാണ് പരാശക്തി ഇപ്രകാരം അവതരിച്ചത്.

കാളിക പുരാണത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഹിമാലയത്തിൽ അവസ്ഥിതനായിരുന്ന മാതംഗമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്ന് ദേവന്മാർ മഹാമായയെ സ്തുതിച്ചു. സ്തുതികേട്ട് പ്രസന്നയായ ആദിപരാശക്തി മാതംഗി രൂപത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് ദർശനം കൊടുത്ത് നിങ്ങൾ ആരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത് എന്നു ചോദിച്ചു. ആ സമയം ഭഗവതിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കറുത്ത വർണ്ണത്തോടു കൂടിയ ഒരു വീരനാരി പ്രകടയായി. ആ മഹാകാളി സ്വയം ദേവന്മാർക്കായി ഉത്തരം കൊടുത്തു. ഇവർ എന്നെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത്. അവൾ കൃഷ്ണവർണ്ണത്തോടു കൂടിയവളായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവളുടെ നാമം കാളി എന്നായി.

ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിൽ അപമാനം കൊണ്ട് സതി ദേഹത്യാഗം വരിച്ചപ്പോൾ കോപിഷ്ടനായ പരമശിവന്റെ താണ്ഡവത്തിനിടയിൽ അദ്ദേഹം തൻറെ ജട പിഴുതു തറയിൽ അടിയ്ക്കുകയും അതിൽ നിന്നും വീരഭദ്രനോടൊപ്പം ഭദ്രകാളി അവതരിച്ചു. വീരഭദ്രനെ സഹായിച്ച ഭദ്രകാളി ദക്ഷന്റെ യജ്ഞശാല തകർത്തു. ശിവപുരാണപ്രകാരം ശിവപത്നി പാർവതിയുടെ താമസിക രൂപമാണ് കാളി. ബാലഗണപതിയുടെ ശിരസ് മഹാദേവൻ ചേദിച്ചപ്പോൾ കോപിഷ്ടയായ ശ്രീ പാർവതി മഹാകാളിയായി മാറി. ദേവികോപം ഭയന്ന ത്രിമൂർത്തികൾ ഗണപതിക്ക് ആനയുടെ ശിരസ് നൽകി കാളിയോട് ക്ഷമാപണം നടത്തി.

ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിൽ ശുംഭനിശുംഭന്മാരുടെ അത്യാചാരങ്ങൾ കൊണ്ട് വിഷമിച്ച ദേവന്മാർ ഹിമാലയത്തിൽ പോയി ഭഗവതിയെ സ്തുതിച്ചു. അവർക്ക് മുൻപിൽ ശ്രീ പാർവതി പ്രത്യക്ഷപെട്ടു. അപ്പോൾ ഗൗരീ ദേഹത്തിൽ നിന്നും ഭദ്രകാളി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ദുർഗ്ഗാരൂപം പൂണ്ട ശ്രീ പാർവതി രാക്ഷസ നിഗ്രഹത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു. സുംഭനിസുംഭ യുദ്ധവേളയിൽ ചണ്ഡികാ പരമേശ്വരിക്ക് തുണയേകുവാൻ അവതരിച്ച ശക്തി സ്വരൂപിണിയാണ് കാളി. ചണ്ഡികയുടെ പുരികക്കൊടിയിൽ നിന്നുമാണ് അവതാരം. ചണ്ഡികയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടു പോകുവാൻ സുംഭനിസുംഭൻമാരുടെ നിർദേശപ്രകാരം ധൂമ്രലോചനൻ എത്തുന്നു. തന്റെ ഹുങ്കാരത്താൽ ധൂമ്രലോചനനെ നിഗ്രഹിച്ച ഈ കാളി ചണ്ടമുണ്ടന്മാരെയും വധിച്ചതിനാൽ ചാമുണ്ഡേശ്വരി എന്നറിയപ്പെട്ടു. പിന്നീട് രക്തബീജനെ വധിക്കാൻ ചണ്ഡികയെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ രക്തചാമുണ്ഡി അല്ലെങ്കിൽ രക്തേശ്വരി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. കർണാടകയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന കാളി ചാമുണ്ഡേശ്വരിയാണ്.

മാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ഭദ്രോൽപ്പത്തി പ്രകരണത്തിൽ മറ്റൊരു ഭദ്രകാളി സങ്കല്പം ഉണ്ട്. ഇതാണ് കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പൊതുവെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി. ഇത് ശിവന്റെ തൃക്കണ്ണിലെ അഗ്നിയിൽ നിന്നും അവതരിച്ച പുത്രിയാണ്. ദാരികവീരനെ വധിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അവതാരം.
ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ

കുംഭമാസത്തിലെ പൂരം നാളും പൗർണമിയും ചേർന്ന ദിവസമാണ് പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ പൊങ്കാല ഉത്സവം കൂടി ആണിത്. അനന്തപുരിയുടെ ദേശീയ ഉത്സവം എന്ന്‌ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയെ മാതൃകയാക്കി കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തും ചെറുതും വലുതുമായ മറ്റനേകം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇന്ന് പൊങ്കാല നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ഇന്ന് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, കാനഡ, യുകെ/യൂറോപ്പ്, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യമുള്ള വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ പോലും ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. ലോകത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ ഒത്തുകൂടുന്ന ഉത്സവം എന്ന പേരിലാണ്‌ ഗിന്നസ് ബുക്കിൽ ഈ ഉത്സവം അറിയപ്പെടുന്നത്. പൊങ്കാലക്ക് എട്ട് ദിവസം മുൻപ്, അതായത് കാർത്തിക നാളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾ പത്താം ദിവസമായ ഉത്രം നാളിലാണ് അവസാനിക്കുന്നത്. പൂരം നാളും പൂർണ്ണ ചന്ദ്രനും ചേർന്ന് വരുന്ന ദിവസമാണ് പ്രധാന ചടങ്ങായ പൊങ്കാല നടക്കുന്നത്. ഉത്സവ കാലത്തിൽ എല്ലാ ദിവസവും പകൽ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങളും ഭജനയും രാത്രിയിൽ ക്ഷേത്രകലകളും നാടൻ കലകളും അരങ്ങേറും. ഉത്സവം ആരംഭിക്കുന്നത്‌ തോറ്റം പാട്ട് (ഭഗവതി പാട്ടു) പാടി കാപ്പുകെട്ടി ഭദ്രകാളിയെ മൂലസ്ഥാനമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷണിക്കുന്നു‌. പാലകന്റെയും ഭഗവതിയുടെ മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള ജനനത്തിൽ തുടങ്ങി മധുരാദഹനവും പാണ്ട്യ രാജാവിന്റെ വധം വരെയുള്ള വരെയുള്ള ഭാഗങ്ങളാണ്‌ തോറ്റംപാട്ടായി പൊങ്കാലയ്ക്ക്‌ മുമ്പ് പാടിത്തീർക്കുന്നത്‌. അതിനു ശേഷമാണ് പൊങ്കാല അടുപ്പിൽ തീ കത്തിക്കുന്നത്. ഭഗവതിയുടെ വിജയമാണ് പൊങ്കാലയിലൂടെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. പൊങ്കാല ദിവസം നടക്കുന്ന വഴിപാടുകളാണ്‌ ബാലന്മാരുടെ കുത്തിയോട്ടവും ബാലികമാരുടെ താലപ്പൊലിയും. ദാരികനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ഭഗവതിയുടെ ഭടന്മാരെയാണ്‌ കുത്തിയോട്ട ബാലന്മാരായി സങ്കൽപിക്കുന്നത്. ശിവഗണങ്ങൾ ആണ് കാളി ദാരിക യുദ്ധത്തിൽ ഭഗവതിക്ക് അകമ്പടിയായി പോയത്‌. പൊങ്കാല നിവേദ്യം, താലപ്പൊലി, കുത്തിയോട്ടം, പുറത്തെഴുന്നള്ളത്ത്, പാടി കാപ്പഴിക്കൽ, ഗുരുതിയോട് കൂടി ആറ്റുകാലിലെ പൊങ്കാല ഉത്സവം സമാപിക്കുന്നു. തുലാമാസത്തിലെ "നവരാത്രിയും" "വിദ്യാരംഭവും" വൃശ്ചികത്തിലെ "തൃക്കാർത്തികയുമാണ്" മറ്റു വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ.
പൊങ്കാല

ദ്രാവിഡ ഗോത്രജനതയുടെ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ആചാരമാണ് പൊങ്കാല. അവരായിരുന്നു അമ്മ ദൈവത്തെ അഥവാ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചിരുന്നത്. ഇത് കാർഷിക സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. പുരാതന കൊയ്ത്തുത്സവം കൂടിയാണ് പൊങ്കാല. ഇന്നത് ശക്തേയ, ഹൈന്ദവ ആചാരങ്ങളുടെ ഭാഗമായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. അന്നപൂർണേശ്വരി കൂടിയായ ഭഗവതിയുടെ ഇഷ്ട വഴിപാടാണ് പൊങ്കാല എന്ന്‌ വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടാണ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഈ അനുഷ്ഠാനം കാണപ്പെടുന്നത്.

ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം പൊങ്കാല ഒരു ആത്മസമർപ്പണമാണ്. അതിലുപരി അനേകം പുണ്യം നേടിത്തരുന്ന ഒന്നായിട്ടാണ് പൊങ്കാല കരുതിപ്പോരുന്നത്. ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ ഇഷ്ടവഴിപാടാണ് പൊങ്കാല എന്ന്‌ വിശ്വാസം. പൊങ്കാല അർപ്പിച്ച് പ്രാർത്ഥിച്ചാൽ മനസ്സിനുള്ളിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ആറ്റുകാലമ്മ സാധിച്ച് തരും എന്നും വിശ്വസിക്കുന്നു. പൊങ്കാലയ്ക്ക് മുൻപ് ഒരു ദിവസമെങ്കിലും വ്രതം നോറ്റിരിക്കണം. പൊങ്കാലയ്ക്ക് മുൻപ് ക്ഷേത്രദർശനം ഉണ്ട്. പൊങ്കാല അടുപ്പിന് സമീപം ഗണപതിയ്ക്ക് വയ്ക്കുക എന്ന ചടങ്ങുണ്ട്. തൂശനിലയിൽ അവിൽ, മലർ, വെറ്റില, പാക്ക്, പഴം, ശർക്കര, പൂവ്, ചന്ദനത്തിരി, നിലവിളക്ക്, നിറനാഴി, കിണ്ടിയിൽ വെള്ളം എന്നിവ വയ്കുന്നു.

സാധാരണ ഗതിയിൽ പുതിയ മൺകലത്തിലാണ് പൊങ്കാല ഇടാറുള്ളത്. എന്നാൽ പുതിയ കലം വേണമെന്നത് നിർബന്ധമില്ല. ചിലപ്പോൾ എല്ലാ വർഷവും പുതിയ കലം വാങ്ങാൻ പലർക്കും സാധിക്കണമെന്നില്ല. മണ്ടപുറ്റ്, തിരളി, മോദകം തുടങ്ങിയവ സൗകര്യപ്രദമായ മറ്റു പാത്രങ്ങളിലും ചെയ്യാറുണ്ട്. ഇതേ രീതി തന്നെ പായസം തയ്യാറാക്കാനും പിന്തുടരുന്നവരുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിനു മുൻപിലുള്ള പ്രത്യേക പണ്ഡാര (ഭഗവതിയുടെ പ്രതീകം) അടുപ്പിൽ തീ കത്തിച്ചതിനു ശേഷം മാത്രമേ മറ്റുള്ള അടുപ്പുകളിൽ തീ കത്തിക്കുകയുള്ളൂ. അതിനുശേഷം ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും നിയോഗിക്കുന്ന പൂജാരികൾ തീർത്ഥം തളിക്കുന്നതോടെ പൊങ്കാല സമാപിക്കുന്നു.

തറയിൽ അടുപ്പു കൂട്ടി അതിൽ മൺകലം വെച്ച് ശുദ്ധജലത്തിൽ പായസം തയ്യാറാക്കുന്നു. ഇന്ന്‌ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ആളുകൾ സ്വന്തം വീടുകളിൽ തന്നെ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല ഇടാറുണ്ട്. കോവിഡ് കാലത്ത് ഇത്തരം രീതി ആയിരുന്നു അവലമ്പിച്ചിരുന്നത് എന്നതാണ് കാരണം. പൊതുവേ ലോകത്തിൽ മലയാളികൾ ഉള്ള ഇടങ്ങളിലെല്ലാം ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല കാണാം. ഇന്ന് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, കാനഡ, യുകെ/യൂറോപ്പ്, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും, ചെന്നൈ, ബാംഗ്ലൂർ, ഡൽഹി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല നടന്നു വരുന്നുണ്ട്.

സാധാരണ ഗതിയിൽ പ്രധാനമായും മൂന്നോ നാലോ വിഭവങ്ങൾ ആണ് പൊങ്കാലയ്ക്ക് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ശർക്കര പായസം, മണ്ടപുറ്റ്, തിരളി അഥവാ കുമ്പിളപ്പം, മോദകം തുടങ്ങിയവ ആണത്. പൊതുവേ ശർക്കര ചേർത്ത പായസമാണ് ഭഗവതിക്ക് നിവേദിക്കാറുള്ളത്. അരി, പയർ, കടല, ചക്ക തുടങ്ങിയ ഏതൊരു ഭക്ഷ്യ വസ്തു കൊണ്ടും ശർക്കര പായസം തയ്യാറാക്കുന്നതായി കണ്ടു വരാറുണ്ട്. കൂടാതെ വെള്ളച്ചോറ്‌, പാൽപ്പായസം, പ്രഥമൻ, സേമിയ, മറ്റ് പലതരം പലഹാരങ്ങൾ എന്നിവയും പൊങ്കാലദിനം തയ്യാറാക്കുന്ന നിവേദ്യങ്ങളാണ്. മാറാരോഗങ്ങൾ മാറുവാനും ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യത്തിനും വേണ്ടിയാണ് മണ്ടപ്പുറ്റ് നിവേദിക്കാറുള്ളത്. മിക്കപ്പോഴും രോഗബാധിതനായ വ്യക്തിയുടെ ശിരസിന്റെ ആകൃതിയിൽ ചേരുവകൾ കുഴച്ചാവും മണ്ടപുറ്റ് ഉണ്ടാക്കുക. അരി, പയർ, ശർക്കര എന്നിവ ചേർത്താണ് ഈ വിഭവം തയ്യാറാക്കുന്നത്. പയറും ശർക്കരയും ചേരുന്നതിനാൽ ഇത് കൂടുതൽ പോഷക സമൃദ്ധവുമായ ഒരു വിഭവമാണ് എന്നുള്ള പ്രത്യേകതയുമുണ്ട്.
താലപ്പൊലി

പൊങ്കാല ദിവസം തന്നെ നടത്തപ്പെടുന്ന മറ്റ് വഴിപാടുകളിൽ ഒന്നാണ് താലപ്പൊലി. ഇത് കന്യകമാരാണ് നടത്തുന്നത്. വ്രതശുദ്ധിയോടുകൂടി കുളിച്ച് പുതിയ വസ്ത്രങ്ങൾ അണീഞ്ഞ് മാതാപിതാകളോടും മറ്റ് ബന്ധുക്കളോടും കൂടി ദേവിയുടെ എഴുന്നള്ളത്തിൻറെ കൂടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും 1.5 കി.മീറ്റർ ദൂരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മണക്കാട് ശ്രീധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. സർവൈശ്വര്യത്തിനായും രോഗബാധ അകറ്റാനും, ഭാവിയിൽ നല്ലൊരു വിവാഹജീവിതത്തിനായുമാണ്‌ പെൺകുട്ടികൾ പ്രധാനമായും താലപ്പൊലി എടുക്കുന്നത്. ഒരു താലത്തിൽ ദീപം കത്തിച്ച്, ചുറ്റും കമുകിൻപൂക്കുല, പൂക്കൾ, അരി എന്നിവ നിറച്ച് തലയിൽ പൂക്കൾ കൊണ്ട് കിരീടവും അണിഞ്ഞാണ് താലപ്പൊലി എടുക്കുന്നത്.
കുത്തിയോട്ടം

right|thumb|175px
left|thumb|175px|കുത്തിയോട്ടത്തിൽ നിന്നും
കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട അനുഷ്‌ഠാനമാണ് കുത്തിയോട്ടം. പ്രാദേശികമായ പല വ്യത്യാസങ്ങളും ഇതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ആറ്റുകാൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട വഴിപാടാണ് ആൺകുട്ടികളുടെ കുത്തിയോട്ടം. പതിമൂന്ന് വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള ആൺകുട്ടികൾക്കാണ് കുത്തിയോട്ടത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ കഴിയുന്നത്. കാപ്പുകെട്ടി രണ്ടു ദിവസത്തിനു ശേഷമാണ് കുത്തിയോട്ടവ്രതം തുടങ്ങുന്നത്. ദാരികനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ ഭദ്രകാളിയുടെ ഭടൻമാരാണ് കുത്തിയോട്ടക്കാർ എന്നതാണ് സങ്കല്പം. കാപ്പ് കെട്ടി മൂന്നാം നാൾ മുതൽ വ്രതം ആരംഭിക്കുന്നു. മേൽശാന്തിയുടെ കയ്യിൽ നിന്നും പ്രസാദം വാങ്ങിയാണ് വ്രതത്തിൻറെ തുടക്കം. വ്രതം തുടങ്ങിയാൽ അന്ന് മുതൽ പൊങ്കാല ദിവസം വരെ കുട്ടികൾ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് കഴിയുന്നത്. അതിരാവിലെ 4:30 ന് ഉണർന്ന് കുളിച്ച് ഈറനണിഞ്ഞ് ദേവീചിന്തയോടെ ഏഴു ദിവസം കൊണ്ട് 1008 തവണ പ്രദക്ഷിണം വയ്ക്കുന്നു. എല്ലാ വ്രതങ്ങളും പോലെ മൽസ്യമാംസാദികൾ കൂടാതെ ചായ, കാപ്പി എന്നിവയും കുത്തിയോട്ട ബാലന്മാർക്ക് നൽകാറില്ല. രാവിലെ കഞ്ഞി, ഉച്ചയ്ക്ക് വിഭവ സമൃദ്ധമായ സദ്യ, രാത്രിയിൽ അവിലും പഴവും കരിക്കിൻ വെള്ളവുമാണ് വ്രതക്കാരുടെ ഭക്ഷണക്രമം. പൊങ്കാല കഴിയുന്നതുവരെ വീട്ടിൽ നിന്നോ മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നോ വ്രതക്കാർക്ക് ഒന്നും തന്നെ നൽകില്ല. മാത്രവുമല്ല അവരെ തൊടാൻ പോലും ആർക്കും അവകാശവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതല്ല. പൊങ്കാല ദിവസം നൈവേദ്യം കഴിയുന്നതോട് കൂടി ഭഗവതിയുടെ മുൻപിൽ വച്ച് എല്ലാവരുടേയും വാരിയെല്ലിനു താഴെ ചൂരൽ കുത്തുന്നു. വെള്ളിയിൽ തീർത്ത നൂലുകളാണ് ചൂരലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതിനുശേഷം നല്ലതുപോലെ അണിയിച്ചൊരുക്കി മാതാപിതാക്കളുടെ കൂടെ മണക്കാട് ധർമ്മ ശാസ്താ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ആറ്റുകാലമ്മയുടെ എഴുനള്ളത്തിന് അകമ്പടിക്കായി വിടുന്നു.
പ്രധാന വഴിപാടുകൾ

* മുഴുക്കാപ്പ്
* പഞ്ചാമൃതാഭിഷേകം
* കളഭാഭിഷേകം (സ്വർണ്ണക്കുടത്തിൽ)
* അഷ്ടദ്രവ്യാഭിഷേകം
* കലശാഭിഷേകം
* പന്തിരുനാഴി
* 101 കലത്തിൽ പൊങ്കാല
* പുഷ്പാഭിഷേകം
* ലക്ഷാർച്ചന
* ഭഗവതിസേവ
* രക്‌തപുഷ്പാഞ്‌ജലി
* ചെമ്പട്ട് സമർപ്പണം
* ഉദയാസ്തമനപൂജ
* അർദ്ധദിനപൂജ
* ചുറ്റ് വിളക്ക്
* ശ്രീബലി
* സർവ്വൈശ്വര്യപൂജ എല്ലാ പൗർണ്ണമി നാളിലും
* വെടിവഴിപാട്
* ശിവന് ധാര
* ഗണപതിഹോമം
വിശേഷ ദിവസങ്ങൾ

* കുംഭ മാസത്തിലെ കാർത്തിക ദിവസം കോടിയേറ്റം.
* കുംഭത്തിലെ പൂരം നാളും പൗർണ്ണമിയും ചേർന്നു വരുന്ന ദിനം ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല.
* നവരാത്രി, വിദ്യാരംഭം
* വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക
*ശിവരാത്രി, ഗണേശചതുർഥി
* ദീപാവലി
* മകര ചൊവ്വ, പത്താമുദയം തുടങ്ങിയവ
* ചൊവ്വ, വെള്ളി, പൗർണ്ണമി, അമാവാസി, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മലയാളം-ഇംഗ്ലീഷ് മാസങ്ങളിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം.
ദർശന സമയം

1. അതിരാവിലെ 4.30 AM മുതൽ ഉച്ചയ്ക്ക് 12.30 PM വരെ.

2. വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ രാത്രി 8.30 PM വരെ.
പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ

1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

3. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ! (ഭദ്രകാളി പത്ത്)

4. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

5. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

6. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

7. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത

10. ‘’‘ദേവി സൂക്തം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ
എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി

*ക്ഷേത്രം തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ ആറ്റുകാൽ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.

*തമ്പാന്നൂരിൽ നിന്നും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഏകദേശം 3 കിലോമീറ്റർ ദൂരം, കിഴക്കേ കോട്ടയിൽ നിന്നും 3 കിലോമീറ്റർ ദൂരം, പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും 2.9 കിലോമീറ്റർ ദൂരം.

*കിഴക്കേ കോട്ടയിൽ നിന്ന് ആറ്റുകാൽ ഭാഗത്തേക്ക്‌ ധാരാളം ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്.

*പൊങ്കാല സമയത്ത് കെഎസ്ആർടിസി ക്ഷേത്രത്തിലേക്കും തിരിച്ചും പ്രത്യേക സർവീസുകൾ നടത്താറുണ്ട്.

*അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ - തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ

*അടുത്തുള്ള മറ്റു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ - കൊച്ചുവേളി (തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത്), നേമം

*അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം - തിരുവനന്തപുരം എയർപോർട്ട്
അവലംബം


കുറിപ്പുകൾ



*കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്

വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ