JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
इ.स. १९१६

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ९ - कानाक्केलची लढाई - ब्रिटिश सैनिकांची माघार.
* फेब्रुवारी ३ - कॅनडात ओट्टावातील संसदेची ईमारत आगीत भस्मसात.
* फेब्रुवारी २१ - पहिले महायुद्ध - व्हर्दुनची लढाई सुरू.
* मे ५ - अमेरिकेने डॉमिनिकन प्रजासत्ताकवर चढाई केली.
* जुलै १ - नोव्हेंबर १८ - पहिले महायुद्ध-सॉमची लढाई. १० लाख सैनिकांचा मृत्यू. पहिल्याच दिवशी भारतासह ब्रिटिश राष्ट्रसंघाचे ६०,००० सैनिक ठार.
* ऑगस्ट २ - पहिले महायुद्ध - इटलीची लिओनार्डो दा व्हिन्ची ही युद्धनौका बुडाली.
* डिसेंबर १९ - पहिले महायुद्ध-व्हर्दुनची लढाई - फ्रांसच्या सैन्याने चढाई करणाऱया जर्मन सैन्यास माघार घेण्यास भाग पाडले.
* डिसेंबर २३ - पहिले महायुद्ध-मगधाबाची लढाई - दोस्त सैन्याने साइनाई, ईजिप्तमध्ये तुर्कस्तानला पराभूत केले.
जन्म

* मार्च ११ - हॅरोल्ड विल्सन, ब्रिटनचे पंतप्रधान, पंतप्रधानपदाचा कार्यकाळ इ.स. १९६४ ते इ.स. १९७० व इ.स. १९७४ ते इ.स. १९७६.
* मार्च २१ - बिस्मिल्ला खॉं, भारतीय सनईवादक.
* मे ५ - ज्ञानी झैलसिंग, भारतीय राष्ट्रपती.
* मे ८ - स्वामी चिन्मयानंद, भारतीय तत्त्वज्ञानी.
* जून ५ - सिड बार्न्स, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* जुलै ८ - मराठी कादंबरीकार, चरित्रकार गोपाळ नीळकंठ दांडेकर.
* जुलै ५ - आर्चिक वेंकटेश गोपाळकृष्ण, ज्येष्ठ कवि, वक्ते. धारवाड मध्ये.
* जुलै ११ - गॉफ व्हिटलॅम, ऑस्ट्रेलियाचा २१वा पंतप्रधान.
* सप्टेंबर १४ - जेफ नोब्लेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर १६ - एम.एस. सुब्बलक्ष्मी, कर्नाटक शैलीतील गायिका.
मृत्यू

* जून ५ - लॉर्ड होरेशियो किचनर, ब्रिटिश फील्ड मार्शल, भारताचा व्हाईसरॉय.
* डिसेंबर २८ - एदुआर्द स्ट्रॉस, ऑस्ट्रियाचा संगीतकार.

वर्ग:इ.स. १९१६
वर्ग:इ.स.च्या १९१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
अमेरिकन डॉलर

अमेरिकन डॉलर (; चिन्ह: $) हे अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने (किंवा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने) या राष्ट्राचे अधिकृत चलन आहे. तसेच भारतासह इतर अनेक राष्ट्रांत ते राखीव साठा चलन म्हणूनदेखील वापरले जाते. या चलनाच्या वितरणाचे नियंत्रण अमेरिकेच्या केंद्रीय रिझर्व बँक या संस्थेद्वारा केले जाते. या चलनासाठी $ हे चिन्ह सामान्यतः प्रचलित आहे. तसेच, ISO 4217 प्रणालीनुसार अमेरिकन डॉलरचे चिन्ह USD असे असून, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीनुसार US$ असे आहे.

१९९५ साली ३८० अब्ज डॉलर चलनात होते, व त्यापैकी दोन-तृतीयांश हे अमेरिकेबाहेर होते. एप्रिल २००४ च्या अंदाजानुसार, सुमारे ७०० अब्ज इतके डॉलर चलनात होते, व तेव्हासुद्धा त्यापैकी सुमारे अर्धे ते दोन-तृतीयांश हे अमेरिकेबाहेर होते .

अमेरिका हा डॉलर या नावाचे चलन वापरणार्‍या अनेक देशांपैकी एक आहे. (इतर अनेक देशांची "डॉलर" या नावाची स्वतंत्र चलने आहेत. उदा. कॅनडा,ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड, सिंगापुर, जमैका इ.) तसेच, अनेक राष्ट्रांमध्ये अमेरिकन डॉलर हे अधिकृत चलन आहे किंवा व्यवहारासाठी वैध चलन म्हणून मान्यताप्राप्त आहे.
संदर्भ
हे सुद्धा पहा

* डॉलर - निसंदिग्धकरण
* अर्धा डॉलर
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* नाणी
* अमेरिकन डॉलर (नोटा)


डॉलर
वर्ग:चलने
जुलै ७

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४५६ - मृत्यूच्या २५ वर्षानंतर जोन ऑफ आर्कला निर्दोष ठरवण्यात आले.
सोळावे शतक

* १५४३ - फ्रांसने लक्झेम्बर्गवर आक्रमण केले.
सतरावे शतक

* १६६८ - ट्रिनिटी कॉलेजने सर आयझॅक न्यूटनला एम.ए.ची पदवी प्रदान केली.
अठरावे शतक

* १७७७ - अमेरिकन क्रांती - हबार्टनची लढाई.
* १७९९ - रणजीतसिंहच्या सैन्याने लाहोरला वेढा घातला.
एकोणिसावे शतक

* १८०७ - तिल्सितचा तह - फ्रांस, रशिया व प्रशियातील युद्ध समाप्त.
* १८४६ - अमेरिकन सैन्याने कॅलिफोर्नियातील माँटेरे व येर्बा बोयना काबीज केले.
* १८५४ - कावसजी दावर यांनी मुंबईत पहिली कापड गिरणी सुरू केली.
* १८६३ - अमेरिकेत सर्वप्रथम सक्तीची सैन्यभरती. १०० डॉलर भरून मुक्ती मिळवण्याची सोय.
* १८९८ - अमेरिकेने हवाई बळकावले.
विसावे शतक

* १९३० - अमेरिकेत हूवर धरणाचे काम सुरू.
* १९३७ - दुसरे चीन-जपान युद्ध - जपानच्या सैन्याने बैजिंगवर चढाई केली.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकेचे सैन्य आइसलॅंडमध्ये उतरले.
* १९६९ - कॅनडाने सरकारी कामकाजात फ्रेंच भाषेला इंग्लिश भाषेच्या समान स्थान दिले.
* १९७८ - सोलोमन आयलॅंड्सला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९९४ - एडनमध्ये यमनचे एकत्रीकरण संपूर्ण.
एकविसावे शतक

* २००५ - दहशतवाद्यांनी लंडनमध्ये बॉम्बस्फोट घडवून आणले. ५६ ठार.
जन्म

* १०५३ - शिराकावा, जपानी सम्राट.
* १११९ - सुटोकु, जपानी सम्राट.
* १८४८ - फ्रांसिस्को दि पॉला रॉद्रिगेस आल्वेस, ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८५६ - जॉर्ज हर्न, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - अनिल विश्वास, भारतीय संगीतकार.
* १९१७ - फिदेल सांचेझ हर्नान्देझ, एल साल्वादोरचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७० - मिन पटेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८१ - महेंद्रसिंग धोणी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९८४ - मोहम्मद अशरफुल, बांगलादेशी क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १३०४ - पोप बेनेडिक्ट अकरावा.
* १३०७ - एडवर्ड पहिला, इंग्लंडचा राजा.
* १५७२ - सिगिस्मंड दुसरा ऑगस्टस, पोलंडचा राजा.
* १९६५ - मोशे शॅरेड, इस्रायेलचा दुसरा पंतप्रधान.
* १९६७ - विव्हियन ली, इंग्लिश अभिनेत्री.
* १९७२ - तलाल, जॉर्डनचा राजा.
* १९९९ - एम. एल. जयसिंहा, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
प्रतिवार्षिक पालन

* गुरू रिनपोचे दिन - भुतान.
* तनाबाता - जपान.
* इव्हान कपाला - रशिया, युक्रेन.
* स्वातंत्र्य दिन - सोलोमन आयलॅंड्स.
* सान फर्मिन उत्सव (रनिंग ऑफ द बुल्स)- स्पेन.
* शेतकरी दिन - टांझानिया.
* जागतिक चॉकलेट दिन - राष्ट्रीय चॉकलेट दिवस अमेरिका.
बाह्य दुवे

----
जुलै ५ - जुलै ६ - जुलै ७ - जुलै ८ - जुलै ९ - (जुलै महिना)
जुलै ८

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४९७ - वास्को दा गामाने भारताकडे समुद्रमार्गे प्रयाण केले.
एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

* १९१० - क्रांतिकारकांना पिस्तुली पूरवल्यामुळे अटक केलेल्या स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी ’मोरिया’ या जहाजातुन फ्रान्समधील मार्सेल्सच्या समुद्रात उडी घेतली.
एकविसावे शतक

* २०११ - भारतीय रुपयाचे नवीन चिन्ह ( ₹ ) असलेली नाणी भारतीय चलनात आली.
जन्म

* १८३९ - जॉन डी. रॉकफेलर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १८९५ - इगोर टॅम, नोबेल पारितोषिक विजेता रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९०८ - वी. के. आर. वी. राव, भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ.
* १९०८ - नेल्सन रॉकफेलर, अमेरिकेचा ४१वा उपराष्ट्राध्यक्ष.
* १९१४ - ज्योती बसू, बंगाली राजकारणी.
* १९१६ - गोपाळ नीळकंठ दांडेकर, मराठी कादंबरीकार, चरित्रकार.
* १९५८ - नीतू सिंग, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.
* १९७२ - सौरव गांगुली, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९८१ - अनास्ताशिया मिस्किना, रशियन टेनिस खेळाडू.
मृत्यू

* ८१० - पेपिन, इटलीचा राजा.
* ९७५ - एडगर, इंग्लंडचा राजा.
* ११५३ - पोप युजीन तिसरा.
* १६२३ - पोप ग्रेगोरी पंधरावा.
* १८२२ - पर्सी बिशे शेली, इंग्लिश कवी.
* १८५९ - ऑस्कार पहिला, नॉ़र्वे आणि स्वीडनचा राजा.
* १९३० - सर जोसेफ वॉर्ड, न्यू झीलंडचा १७वा पंतप्रधान.
* १९७३ - विल्फ्रेड ऱ्होड्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७९ - सिन-इतिरो-तोमोनागा, नोबेल पारितोषिक विजेता जपानी भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९७९ - रॉबर्ट बी. वूडवार्ड, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९९४ - किम इल-सुंग, उत्तर कोरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९९ - पीट कॉन्राड, अमेरिकन अंतराळवीर.
* २००१ - उस्ताद बाळासाहेब मिरजकर, तबला विभूषण.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जुलै ६ - जुलै ७ - जुलै ८ - जुलै ९ - जुलै १० - (जुलै महिना)
जुलै ९

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

:* १४००
एकोणविसावे शतक

:* १८००
:* १८७३ - मुंबई शेअर बाजार एका वडाच्या झाडाखाली सुरू झाला.
विसावे शतक

:* इ.स. १९००
:* १९५१ - भारताची पहिली पंचवार्षिक योजना प्रसिद्ध करण्यात आली.
:* १९६९ - वाघाला भारताचा राष्ट्रीय प्राणी घोषित करण्यात आले.
एकविसावे शतक

* २००६ - सैबेरियातील इर्कुट्स्क शहराच्या विमानतळावर भरपावसात उतरण्याच्या प्रयत्नात असलेले सिबिर एरलाइन्सचे एरबस ए-३१० प्रकारचे विमान कोसळले. २०० प्रवाशांपैकी १२२ ठार.
* २०११ - सुदान राष्ट्रातून दक्षिण सुदान या नवीन देशाची निर्मिती.
जन्म

* १५७८ - फर्डिनांड दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १६५४ - रैगेन, जपानी सम्राट.
* १६८९ - ऍलेक्सिस पिरॉन, फ्रेंच लेखक.
* १७२१ - योहान निकोलॉस गोत्झ, जर्मन लेखक.
* १८३६ - हेन्री कॅम्पबेल-बॅनरमन, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १८९३ - जॉर्ज गियरी, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९४ - प्यॉत्र लियोनिदोविच कपित्सा, नोबेल पारितोषिक विजेता रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९१६ - एडवर्ड हीथ, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १९२५ - गुरू दत्त, हिंदी चित्रपट अभिनेता, निर्माता, दिग्दर्शक.
* १९२६ - बेन मॉटलसन, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९२९ - हसन दुसरा, मोरोक्कोचा राजा.
* १९३० - रॉय मॅकलीन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९३८ - संजीव कुमार, हिंदी चित्रपट अभिनेता.
* १९५० - व्हिक्टर यानुकोविच, युक्रेनचा पंतप्रधान.
मृत्यू

* १२४९ - गो-कामेयामा, जपानचा सम्राट. (मृ. १३०५)
* १५११ - सॅक्स-लाउएनबर्गची डोरोथी, डेन्मार्क आणि नॉर्वेची राणी (मृ. १५१७)
* १५७८ - दुसरा फर्डिनांड, पवित्र रोमन सम्राट (मृ. १६३७)
* १६५४ - गो-रायगेन, जपानचा सम्राट. (मृ. १७३२)
* १६८९ - अलेक्सिस पिरॉन, फ्रेंच नाटककार (मृ. १७७३)
* १७२१ - योहान निकोलॉस गोत्झ, जर्मन साहित्यिक (मृ. १७८१)
* १७६४ - अॅन रॅडक्लिफ, इंग्लिश साहित्यिक (मृ. १८२३)
* १७७५ - मॅथ्यू लुइस, इंग्लिश साहित्यिक (मृ. १८१८)
* १८१९ - एलायस होव, शिवणयंत्राचा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने शोधक. (मृ. १८६७)
* १८२५ - ए.सी. गिब्स, अमेरिकन राजकारणी, ओरेगनचा दुसरा गव्हर्नर. (मृ. १८८६)
* १८९३ - जॉर्ज गियरी, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू. (मृ. १९८१)
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे
संदर्भ आणि नोंदी

-----
जुलै ७ - जुलै ८ - जुलै ९ - जुलै १० - जुलै ११ - (जुलै महिना)
इ.स. १८७३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मार्च १ - ई. रेमिंग्टन अँड सन्सनी पहिले टंकलेखन यंत्र विकण्यास सुरुवात केली.
* जुलै ९ - मुंबई शेअर बाजार एका वडाच्या झाडाखाली सुरू झाला.
* जुलै १८ - ऑस्कार दुसरा नॉर्वेच्या राजेपदी.
जन्म

* ऑक्टोबर २ - पेल्हाम वॉर्नर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* जून २९ - मायकेल मधुसूदन दत्त, बंगाली कवी.

वर्ग:इ.स. १८७३
वर्ग:इ.स.च्या १८७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १९२६

ठळक घटना आणि घडामोडी

* एप्रिल २५ - ईराणमध्ये रझा शाह पहलवी सत्तेवर.
* मे २५ - युक्रेनच्या परागंदा सरकारच्या अध्यक्ष सिमोन पेटलियुराची हत्या.
* जून २९ - आर्थर मेइघेनत कॅनडाच्या पंतप्रधानपदी.
* जुलै २० - मेथोडिस्ट चर्चने स्त्रीयांना धर्मगुरू होण्याची परवानगी दिली.
जन्म

* जानेवारी १५ - खाशाबा जाधव, मराठी भारतीय कुस्तीगीर.
* जानेवारी २३ - बाळासाहेब ठाकरे, मराठी राजकारणी, शिवसेना पक्षाचे संस्थापक.
* फेब्रुवारी २८ - स्वेतलाना अलिलुयेवा, जोसेफ स्टालिनची मुलगी.
* मार्च ११ - राल्फ अबेर्नाथी, नागरी अधिकार नेता.
* मार्च ११ - पॅट्रिसिया टिंडॉल, इंग्रजी वास्तुशास्त्रज्ञ.
* मार्च ११ - इलहान मिमारोग्लू, रचनाकार.
* मार्च ११ - ऍडरिन केथ कोहेन, प्रवास संपादक.
* एप्रिल २१ - एलिझाबेथ दुसरी, ईंग्लंडची राणी.
* एप्रिल २४ - थॉर्ब्यॉम फाल्डिन, स्वीडनचा पंतप्रधान.
* एप्रिल ३० - श्रीनिवास खळे, मराठी संगीतकार.
* मे १६ - माणिक वर्मा, शास्त्रीय व सुगम संगीत गायिका.
* मे १९ - स्वामी क्रियानंद, भारतीय तत्त्वज्ञानी.
* जून २८ - मेल ब्रूक्स, अमेरिकन चित्रपट निर्माता, दिग्दर्शक, अभिनेता.
* ऑगस्ट ९ - डेव्हिड ऍटकिन्सन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १७ - ज्यॉंग झमिन, चीनचा राष्ट्राध्यक्ष.
* सप्टेंबर १ - अब्दुर रहमान बिश्वास, बांगलादेशचा राष्ट्राध्यक्ष.
* नोव्हेंबर २६ - प्रभाकर नारायण पाध्ये ऊर्फ भाऊ पाध्ये, मराठी कादंबरीकार, कामगार चळवळकर्ते.
मृत्यू

* मे १६ - महमद सहावा, शेवटचा ओस्मानी सम्राट.
* जुलै ९ - बेन मॉटलसन, अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* डिसेंबर ५ - क्लोद मोने, फ्रेंच चित्रकार.

वर्ग:इ.स. १९२६
वर्ग:इ.स.च्या १९२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १९५१

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ४ - कोरियन युद्ध - चीन व उत्तर कोरियाच्या सैन्याने सेउल काबीज केले.
* जानेवारी ९ - न्यू यॉर्कमध्ये संयुक्त राष्ट्रांचे मुख्य कार्यालय सुरू झाले.
* फेब्रुवारी ६ - न्यू जर्सीत वूडब्रिज टाउनशिप येथे रेल्वे रुळावरून घसरली. ८५ ठार, ५०० जखमी.
* फेब्रुवारी २७ - अमेरिकेच्या संविधानातील २१वा बदल - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षाची सद्दी जास्तीत जास्त दोन मुदतीं (८ वर्षे) पुरतीच.
* मार्च ७ - कोरियन युद्ध - संयुक्त राष्ट्रांच्या सैन्याने चीनी सैन्यावर हल्ला केला.
* एप्रिल ११ - कोरियन युद्ध - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष हॅरी ट्रुमनने जनरल डग्लस मॅकआर्थरकडून सरसेनापतीपद काढून घेतले.
* जुलै ५ - विल्यम शॉकलीने जंक्शन ट्रांझिस्टरचा शोध लावला.
* जुलै ९ - भारताची पहिली पंचवार्षिक योजना प्रसिद्ध करण्यात आली
* जुलै २० - जॉर्डनचा राजा अब्दुल्ला पहिल्याची हत्या.
* जुलै ३१ - जपान एरलाइन्सची स्थापना.
जन्म

* मे १ - गॉर्डन ग्रीनीज, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* जून २६ - गॅरी गिलमोर, ऑस्ट्रेलियाचा क्रिकेट खेळाडू.
* जून २७ - मेरी मॅकअलीस, आयरिश राष्ट्राध्यक्ष.
* जुलै ३ - सर रिचर्ड हॅडली, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट ८ - फिल कार्लसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १५ - जॉन चाइल्ड्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट १५ - रंजन गुणतिलके, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर १ - डेव्हिड बेरस्टो, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर २१ - अस्लान माश्काडोव्ह, चेचेन क्रांतीकारी.
* सप्टेंबर २९ - मिशेल बाशेलेट, चिलीची पहिली स्त्री राष्ट्राध्यक्ष.
मृत्यू

* एप्रिल २० - इव्हानो बोनोमी इटलीचा पंतप्रधान.
* जुलै २० - अब्दुल्ला पहिला, जॉर्डनचा राजा.
* ऑगस्ट २९ - अण्णासाहेब चिरमुले, भारतीय विमा उद्योजक.

वर्ग:इ.स. १९५१
वर्ग:इ.स.च्या १९५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १९३८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी २४ - दु पॉॅंतने नायलॉनचा दात घासण्याचा ब्रश विकण्यास सुरुवात केली.
* मार्च ३ - सौदी अरेबियात खनिज तेल सापडले.
* मे १६ - अटलांटा येथे एका हॉटेलमध्ये आग. ३५ ठार.
* मे २५ - स्पॅनिश गृहयुद्ध - अलिकान्ते शहरावर बॉम्बफेक. ३१३ ठार.
* जून ७ - डी.सी.४ प्रकारच्या विमानाचे प्रथम उड्डाण.
* जुलै ३ - ईंग्लंडमध्ये मलार्ड या वाफेवर चालणाऱ्या रेल्वे ईंजिनाने ताशी २०३ कि.मी. वेगाने धावून सर्वाधिक गतीचा विश्वविक्रम केला.
* डिसेंबर १३ - ज्यूंचे शिरकाण - साख्सेनहौसेनहून आणलेल्या १०० कैद्यांनी हांबुर्गजवळील नॉएनगॅम कॉन्सेन्ट्रेशन कॅम्प बांधला.
जन्म

* फेब्रुवारी ७ - एस. रामचंद्रन पिल्ले, भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातील नेता.
* मार्च ११ - माल्कम केथ स्पीड, ब्रिटिश उच्च न्यायालयाचे न्यायाधिश.
* मार्च १८ - शशी कपूर हिंदी चित्रपट अभिनेता.
* मे ८ - जावेद बर्की, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* मे १९ - गिरीश कर्नाड, नाटककार, दिग्दर्शक आणि कलाकार.
* मे ३१ - जॉन प्रेस्कॉट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* जुलै १९ - डॉ. जयंत विष्णू नारळीकर, भारतीय अंतराळ-भौतिकशास्त्रज्ञ.
* जुलै २८ - आल्बेर्तो फुजिमोरी, पेरूचा राष्ट्राध्यक्ष.
* ऑगस्ट २८ - पॉल मार्टिन, कॅनडाचा पंतप्रधान.
* सप्टेंबर २५ - जोनाथन मोत्झफेल्ट, ग्रीनलॅंडचा पहिला पंतप्रधान.
* सप्टेंबर २९ - विल्यम कॉक, नेदरलॅंड्सचा पंतप्रधान.
* ऑक्टोबर ५ - तेरेसा हाइन्झ केरी, अमेरिकन उद्योगपती.
* ऑक्टोबर २९ - एलेन जॉन्सन-सर्लिफ, लायबेरियाची राष्ट्राध्यक्ष.
* नोव्हेंबर १७ - रत्नाकर मतकरी, मराठी लेखक, नाटककार.
मृत्यू

* जानेवारी १६ - शरत् चंद्र चतर्जी, बांगला साहित्यिक, स्वातंत्र्यसैनिक.
* एप्रिल २१ - अल्लामा इकबाल, भारतीय कवी.
* जुलै ९- हरीभाई जरीवाला उर्फ संजीव कुमार, हिंदी चित्रपट अभिनेता.
* ऑगस्ट १४ - ह्यू ट्रंबल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
प्रतिवार्षिक पालन

वर्ग:इ.स. १९३८
वर्ग:इ.स.च्या १९३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १८५४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी २८ - रिपन, विस्कॉन्सिन येथे अमेरिकन रिपब्लिकन पार्टीची स्थापना.
* मे ३० - अमेरिकेच्या नेब्रास्का व कॅन्सस प्रांतांची रचना.
*7 जुलै 1854- कावसजी दावर यांनी मुंबईत पहिली कापड गिरणी सुरू केली -बॉम्बे स्पिनिंग अँड विव्हिंग(कंपनीचे नाव)
जन्म

* जून २६ - रॉबर्ट लेर्ड बोर्डेन, कॅनडाचा आठवा पंतप्रधान.
* जुलै १२ - जॉर्ज ईस्टमन, अमेरिकन संशोधक.
मृत्यू

* जुलै ६ - गेऑर्ग झिमॉन ओम, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.

वर्ग:इ.स. १८५४
वर्ग:इ.स.च्या १८५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जुलै १०

ठळक घटना आणि घडामोडी

तेरावे शतक

* १२१२ - लंडन शहराचा मोठा भाग प्रचंड आगीच्या भक्ष्यस्थानी.
सोळावे शतक

* १५८४ - ऑरेंजच्या विल्यम पहिल्याची राहत्या महालात हत्या.
सतरावे शतक

* १६८५ - इंग्लिश गृहयुद्ध - लॅंगपोर्टची लढाई.
अठरावे शतक

* १७७८ - अमेरिकन क्रांती - फ्रांसने युनायटेड किंग्डम विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १७९६ - कार्ल फ्रीडरिक गॉसच्या सर्वप्रथम लक्षात आले की कोणताही आकडा जास्तीत जास्त तीन त्रिकोणी आकड्यांची बेरीज असतो.
एकोणिसावे शतक

* १८०० - कोलकाता येथे फोर्ट विल्यम कॉलेजची स्थापना.
* १८५० - मिलार्ड फिलमोर अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १८९० - वायोमिंग अमेरिकेचे ४४वे राज्य झाले.
विसावे शतक

* १९२५ - तास या सोवियेत संघाच्या वृत्तसंस्थेची स्थापना.
* १९२५ - उत्क्रांतीवाद शिकवल्या बद्दल अमेरिकेच्या डेटन, टेनेसी शहरात जॉन टी. स्कोप्स या शिक्षकावर खटला भरण्यात आला.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - विची फ्रांसच्या सरकारची रचना.
* १९४७ - मुहम्मद अली जिना पाकिस्तानच्या गव्हर्नर-जनरलपदी.
* १९६२ - टेलस्टार या जगातील पहिल्या संदेशवाहक उपग्रहाचे प्रक्षेपण.
* १९६७ - न्यु झीलॅंडने आपले चलन दशमान पद्धतीत आणले.
* १९६८ - मॉरिस कुव्ह दि मुरव्हिल फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९७३ - बहामाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९७३ - पाकिस्तानने बांगलादेशचे स्वातंत्र्य मान्य केले.
* १९७६ - इटलीत सेव्हेसो येथे विषारी वायुगळती. ३,००० प्राणी मृत्युमुखी. ७०,००० अजून प्राण्यांची कत्तल.
* १९७८ - मॉरिटानियात लश्करी उठाव.
* १९९१ - बोरिस येल्त्सिन रशियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९९२ - मादक द्रव्यांच्या तस्करी बद्दल पनामाच्या भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष मनुएल नोरिगाला फ्लोरिडात ४० वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा.
एकविसावे शतक

* २००० - नायजेरियात फुटलेल्या तेलवाहिकेत स्फोट. त्यातून गळणारे पेट्रोल भरण्यासाठी जमलेल्यांपैकी २५० व्यक्ती ठार.
* २००३ - हॉंग कॉंगमध्ये बस अपघातात २१ ठार.
जन्म

* १४१९ - गो-हानाझोनो, जपानी सम्राट.
* १४५२ - जेम्स दुसरा, स्कॉटलंडचा राजा.
* १८५६ - निकोला टेसला, वैज्ञानिक.
* १८६७ - माक्सिमिलियान, जर्मनीचा चान्सेलर.
* १९१३ - पद्मा गोळे, आधुनिक मराठी कवियत्री.
* १९२० - ओवेन चेंबरलेन, अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९२० - आर्थर अ‍ॅश, अमेरिकन टेनिस खेळाडू.
* १९२५ - मुहातिर मुहम्मद, मलेशियाचा चौथा पंतप्रधान.
* १९२३ - गुरुनाथ आबाजी कुलकर्णी, कथाकार.
* १९४० - कीथ स्टॅकपोल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४९ - सुनील गावसकर, विक्रमवीर भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९७५ - स्कॉट स्टायरिस, न्यु झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८३ - एकनाथ पवार , भारतीय कवी लेखक व विचारवंत
मृत्यू

* १३८ - हेड्रियान.
* ११०३ - एरिक पहिला, डेन्मार्कचा राजा.
* १२९८ - लाडिस्लॉस चौथा, हंगेरीचा राजा.
* १४८० - रेने पहिला, नेपल्सचा राजा.
* १५५९ - दुसरा हेन्री, फ्रान्सचा राजा.
* १५८४ - विल्यम पहिला, ऑरेंजचा राजा.
* १९६९ - डॉ. पांडुरंग सखाराम पिसुर्लेकर, गोव्याचे इतिहास संशोधक.
* १९७० - ब्यार्नी बेनेडिक्ट्सन, आइसलॅंडचा पंतप्रधान.
* १९७८ - जॉन डी. रॉकफेलर तिसरा, अमेरिकन उद्योगपती.
* २००५ - जयवंत कुलकर्णी, मराठी गायक.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - बहामा.
* सैन्य दिन - मॉरिटानिया.
बाह्य दुवे

----
जुलै ८ - जुलै ९ - जुलै १० - जुलै ११ - जुलै १२ - (जुलै महिना)
इ.स. १९१३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ३० - ईंग्लंडच्या संसदेने आयरिश होमरूलचा ठराव मंजूर नाही केला.
* फेब्रुवारी ३ - अमेरिकेच्या संविधानातील १६वा बदल अमलात. केंद्रीय सरकारला आयकर घेण्यास मुभा.
* फेब्रुवारी २० - ऑस्ट्रेलियाची राजधानी कॅनबेराची स्थापना.
* मे ३० - पहिले बाल्कन युद्ध - लंडनमध्ये तह. आल्बेनियाचे राष्ट्र अस्तित्वात.
* मे ३१ - अमेरिकेच्या संविधानातील १३वा बदल संमत.
* ऑगस्ट १० - दुसरे बाल्कन युद्ध-बुखारेस्टचा तह - युद्धाचा अंत.
* डिसेंबर २१ - आर्थर विनचे वर्ड क्रॉस, हे पहिले शब्दकोडे न्यू यॉर्क वर्ल्डमध्ये प्रकाशित.
* डिसेंबर २३ - अमेरिकन अध्यक्ष वूड्रो विल्सनने फेडरल रिझर्व ऍक्टवर सही केली. फेडरल रिझर्व बँक अस्तित्वात.
जन्म

* जानेवारी ५ - श्रीपाद नारायण पेंडसे, मराठी साहित्यिक.
* जानेवारी ९ - रिचर्ड निक्सन , अमेरिकेचा ३७वा राष्ट्राध्यक्ष.
* फेब्रुवारी १४ - जिमी हॉफा, अमेरिकन कामगार नेता.
* मार्च ११ - थॉमस ग्रे, प्राध्यापक, भूलतज्ज्ञ.
* मार्च ११ - जॉन जॅकब विन्झविग, कॅनडाचा रचनाकार.
* मे १९ - नीलम संजीव रेड्डी, भारताचे सहावे राष्ट्रपती.
* जुलै १० - पद्मा गोळे, आधुनिक मराठी कवियत्री.
* जुलै १४ - जेरी फोर्ड, अमेरिकेचा ३८वा राष्ट्राध्यक्ष.
* जुलै १५ - मर्विन व्हे, अभिनेता.
* ऑगस्ट १५ - भगवान रघुनाथ कुळकर्णी, मराठी कवी, लेखक.
* ऑगस्ट १६ - मेनाकेम बेगिन, इस्रायेलचा पंतप्रधान.
* ऑगस्ट १७ - डब्ल्यु. मार्क फेल्ट, एफ.बी.आय.चा निदेशक व वॉटरगेट कुभांडातील पत्रकारांचा खबऱ्या.
* ऑगस्ट २८ - लिंड्से हॅसेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* सप्टेंबर १२ - जेसी ओवेन्स, अमेरिकन धावपटू.
* सप्टेंबर १४ - जॅकोबो आर्बेंझ, ग्वाटेमालाचा राष्ट्राध्यक्ष.
मृत्यू

* जून २८ - मनोएल फेराझ दि कॅम्पोस सॅलेस, ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष.
निर्वाण

* डिसेंबर २२ - श्री ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराज, ह्या प्रख्यात श्रीरामचंद्र प्रभुच्या भक्ताचे आणि महान संताचे गोंदवले या गावी पहाटे निर्वाण झाले.

वर्ग:इ.स. १९१३
वर्ग:इ.स.च्या १९१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
दक्षिण अमेरिका

दक्षिण अमेरिका किंवा लॅटिन अमेरिका () हा पृथ्वीवरील ७ प्रमुख खंडांपैकी एक खंड आहे. दक्षिण अमेरिका पश्चिम व दक्षिण गोलार्धात स्थित असून तो बऱ्याचदा अमेरिका ह्या मोठ्या खंडाचा एक उपखंड देखील मानला जातो. दक्षिण अमेरिकेच्या पश्चिमेला प्रशांत महासागर, पूर्व व उत्तरेला अटलांटिक महासागर व वायव्येला उत्तर अमेरिका खंड व कॅरिबियन समुद्र आहेत.

दक्षिण अमेरिका खंडाचे क्षेत्रफळ (चौथ्या क्रमांकावर) तर लोकसंख्या (पाचव्या क्रमांकावर) आहे.
भूगोल

दक्षिण अमेरिका खंड पृथ्वीच्या पश्चिम गोलार्धात असून सर्वमान्यपणे कोलंबिया व पनामा ह्या देशांची सीमा त्याला उत्तर अमेरिका खंडापासून विभागण्यासाठी वापरली जाते. कॅरिबियन समुद्रातील अरूबा, कुरसावो, बोनएर, त्रिनिदाद व टोबॅगो ही बेटे भौगोलिक दृष्ट्या दक्षिण अमेरिकेच्या जवळ असली तरीही ती राजकीय दृष्ट्या उत्तर अमेरिकेत मोडतात.

दक्षिण अमेरिकेच्या बौगोलिक रचनेत प्रचंड वैविध्य आढळते. अ‍ॅमेझॉन ही जगातील सर्वात मोठी दुसरी नदी, आन्देस ही जगातील सर्वात लांब पर्वतरांग तसेच एंजल हा जगातील सर्वात उंच धबधबा दक्षिण अमेरिकेत स्थित आहेत. तसेच
इतिहास

left|thumb|इंका साम्राज्याचे [[माक्सू पिक्त्सू]]
देश व भूभाग

right|200px
right|200px
right|200px
अर्थव्यवस्था

दक्षिण अमेरिकेची अर्थव्यवस्था नैसर्गिक संपत्ती व निर्यातीवर अवलंबून आहे. गेल्या दोन दशकांमध्ये येथील अनेक देश वेगाने आर्थिक प्रगती करत आहेत. ब्राझिल ही जगतील आठव्या क्रमांकाचा अर्थव्यवस्था दक्षिण अमेरिकेत प्रथम क्रमांकावर आहे. ऐतिहासिक काळापासून दक्षिण अमेरिकेत दरवाढीची पातळी कायमच उच्च राहिली आहे व चिलीचा अपवाद वगळता इतर सर्व देशांमध्ये सध्या व्याजदर उच्च पातळीवर आहेत. तसेच वाढत्या अर्थव्यवस्थेनुसार समाजातील श्रीमंत व गरीब लोकांच्या उत्पन्नामधील दुरी झपाट्याने वाढते आहे.
संदर्भ
हे सुद्धा पहा

*लॅटिन अमेरिका
बाह्य दुवे

वर्ग:अमेरिका खंडामधील भौगोलिक प्रदेश

अमेरिका,दक्षिण
दक्षिण आशिया

दक्षिण आशिया हा आशिया खंडामधील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. ह्या प्रदेशामध्ये भारतीय उपखंडामधील भूभागाचा समावेश होतो. भौगोलिक दृष्ट्या दक्षिण आशिया हिमालयाच्या व हिंदुकुश पर्वतरांगे दक्षिणेकडील भारतीय प्रस्तरावर स्थित असून त्याच्या दक्षिणेस हिंदी महासागर आहे. भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश व श्रीलंका हे भारतीय उपखंडामधील प्रमुख देश तसेच, नेपाळ, अफगाणिस्तान, भूतान व मालदीव ह्या आठ देशांना साधारणपणे दक्षिण आशियाई देश मानले जाते.

१९८५ साली दक्षिण आशियाई देशांनी प्रादेशिक राजकीय व वाणिज्य संबंध बळकट करण्यासाठी सार्कची स्थापना केली व २००४ साली दक्षिण आशियाई मुक्त व्यापार कराराला मान्यता दिली.
बाह्य दुवे

*विश्वबँकेच्या संकेतस्थळावरील माहिती



वर्ग:आशिया खंडामधील भौगोलिक प्रदेश
आशिया

हवामान: खंडाचा अंतर्गत भाग हा सागरी किनाऱ्यापासून खूप दूर असल्याने या भागाचे उन्हाळा अति उष्ण तर हिवाळा अतिथड असतो, म्हणजेच तेथे हवामान अतिशय विषम असते.

मानवी साधनसंपत्ती: कोणत्याही देशातील नागरिक ही त्या देशाची सर्वात महत्त्वाची साधनसंपत्ती असते. यासाठी प्रदेशातील लोकसंख्येचा अभ्यास करणे महत्त्वाचे ठरते.

मृदासंपत्ती: मृदासंपत्ती पृथ्वीवरील सर्व सजीवाचा मुख्य आधार आहे, कारण सर्व प्राणीमात्र प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे अन्नासाठी ज्या वनस्पतीवर अवलंबून असतात त्या वनस्पतीचे अस्तित्त्व प्रामुख्याने मुदावर अवलंबून असते. आशिया खंडाच्या वेगवेगळ्या भागांत विविध प्रकारची मुदा आढळते. सिधू, गंगा, ब्रह्मपुत्रा, तैग्रिस इत्यादी नद्यांच्या खोऱ्यात गाळाची सुपीक मुदा असल्याने शेतीचा विकास जास्त झालेला आढळतो. भारतीय द्विपकल्पाच्या पठारी भागात काळी मुदा आढळते. मध्यआशियाच्या उचं भागात पर्वतीय मुदा आढळते. वाळवंटी प्रदेशात रेताड, वाळूमीश्रित मुदेची प्रमाण आधिक असते.
संदर्भ

*
वर्ग:खंड