JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
पुंज यामिकी

पुंज यामिकी (इंग्लिश: Quantum Mechanics) ही भौतिकशास्त्राची एक महत्त्वाची शाखा आहे. यामध्ये मुख्यतः अतिसूक्ष्म कणांच्या वर्तणुकीचा अभ्यास केला जातो. अभिजात यामिकी ही अतिसूक्ष्म स्तरावर चुकीचे निष्कर्ष देते त्यामुळे सूक्ष्म गोष्टींचे खरे वर्णन हे पुंज यामिकी वापरूनच करावे लागते. पुंज यामिकी ही तिच्या संकल्पनेमध्ये अत्यंत वेगळी शाखा आहे आणि या शाखेतील नियम बऱ्याचदा आपल्या रोजच्या जिवनात अनुभवास येणाऱ्या गोष्टींपेक्षा अत्यंत वेगळे असल्यामुळे बऱ्याचदा चमत्कारिक आणि अविश्वसनीय वाटू शकतात. यातील काही नियम म्हणजे कण-तरंग द्वैत्व, ऊर्जा व संवेग यांचे खंडीत स्वरूप आणि अनिश्चिततेचे तत्त्व. कोणतीही गोष्ट पुंजस्थितीत असते तेंव्हा तिच्या एकापेक्षा अधिक संभाव्य अवस्था अस्तिवात असू शकतात. एखादी घटना घडत असताना पुढच्या क्षणी ज्या ज्या संभव अवस्था आहेत त्या सर्व पुंजस्थिती मध्ये अस्तित्त्वात असतात. पण प्रत्यक्ष तो क्षण आला कि मात्र आपल्याला त्यातली फक्त एकच अवस्था दिसते/अनुभवता येते.

क्वांटम मेकॅनिक्स हा भौतिकशास्त्रातील एक मूलभूत सिद्धांत आहे, जो अणू आणि उपआण्विक कणांच्या प्रमाणात निसर्गाच्या भौतिक गुणधर्मांचे वर्णन करतो. क्वांटम रसायनशास्त्र, क्वांटम फील्ड सिद्धांत, क्वांटम माहिती विज्ञान, क्वांटम तंत्रज्ञानासह सर्व क्वांटम भौतिकशास्त्राचा पाया आहे.

शास्त्रीय भौतिकशास्त्र, क्वांटम मेकॅनिक्सच्या आगमनापूर्वी अस्तित्त्वात असलेल्या सिद्धांतांचा संग्रह, निसर्गाच्या अनेक पैलूंचे सामान्य (मॅक्रोस्कोपिक) स्केलवर वर्णन करते, परंतु लहान (अणु आणि उपपरमाणू) स्केलवर त्यांचे वर्णन करण्यासाठी ते पुरेसे नाही. शास्त्रीय भौतिकशास्त्रातील बहुतेक सिद्धांत मोठ्या (मॅक्रोस्कोपिक) स्केलवर वैध अंदाज म्हणून क्वांटम मेकॅनिक्समधून काढले जाऊ शकतात.

क्वांटम मेकॅनिक्स हे शास्त्रीय भौतिकशास्त्रापेक्षा वेगळे आहे की ऊर्जा, संवेग, कोनीय संवेग आणि बद्ध प्रणालीचे इतर प्रमाण स्वतंत्र मूल्यांपुरते मर्यादित आहेत (परिमाणीकरण), वस्तूंमध्ये कण आणि लहरी (तरंग-कण द्वैत) दोन्हीची वैशिष्ट्ये आहेत आणि मर्यादा आहेत. प्रारंभिक परिस्थितींचा संपूर्ण संच (अनिश्चितता तत्त्व) दिल्यास, भौतिक प्रमाणाचे मूल्य त्याच्या मोजमापाच्या आधी किती अचूकपणे वर्तवले जाऊ शकते.

शास्त्रीय भौतिकशास्त्राशी समेट होऊ न शकणाऱ्या निरीक्षणांचे स्पष्टीकरण देण्यासाठी हळूहळू क्वांटम मेकॅनिक्सची निर्मिती झाली, जसे की मॅक्स प्लँकने 1900 मध्ये ब्लॅक-बॉडी रेडिएशन समस्येचे निराकरण केले आणि अल्बर्ट आइनस्टाइनच्या 1905च्या पेपरमधील ऊर्जा आणि वारंवारता यांच्यातील पत्रव्यवहार ज्याने फोटोइलेक्ट्रिक प्रभाव स्पष्ट केला. सूक्ष्म घटना समजून घेण्याच्या या सुरुवातीच्या प्रयत्नांमुळे, ज्याला आता "जुना क्वांटम सिद्धांत" म्हणून ओळखले जाते, नील्स बोहर, एर्विन श्रोडिंगर, वर्नर हायझेनबर्ग, मॅक्स बॉर्न आणि इतरांनी 1920च्या मध्यात क्वांटम मेकॅनिक्सचा पूर्ण विकास केला. आधुनिक सिद्धांत विविध विशेष विकसित गणितीय औपचारिकतेमध्ये तयार केला जातो. त्यापैकी एकामध्ये, वेव्ह फंक्शन नावाचे गणितीय अस्तित्त्व, संभाव्यतेच्या विपुलतेच्या रूपात, कणाची ऊर्जा, गती आणि इतर भौतिक गुणधर्मांचे कोणते मोजमाप मिळवू शकतात याबद्दल माहिती प्रदान करते.
संदर्भ
जून ३०

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७५८ - डॉमस्टाटलची लढाई.
एकोणिसावे शतक

* १८०५ - मिशिगनला अमेरिकेचा प्रांत म्हणून मान्यता.
विसावे शतक

* १९०५ - अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी त्यांचा क्रांतिकारक सापेक्षतेचा सिद्धांत मांडला.
* १९०८ - तुंगस्का स्फोट.
* १९३४ - ऍडोल्फ हिटलरने आपल्या राजकीय प्रतीस्पर्ध्यांना तुरुंगात टाकले वा ठार मारले.
* १९३६ - गॉन विथ द विंड ही कादंबरी प्रकाशित.
* १९५६ - युनायटेड एरलाइन्स फ्लाइट ७१८ हे डी.सी.७ प्रकारचे व ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्सचे सुपर कॉन्स्टेलेशन प्रकारचे विमान अमेरिकेतील अ‍ॅरिझोना राज्यात ग्रँड कॅन्यन वर एकमेकांवर आदळली. १२८ ठार.
* १९६० - काँगोला बेल्जियमपासून स्वातंत्र्य.
* १९७१ - सोवियेत संघाच्या सोयुझ ११ अंतराळयानास अपघात. ३ अंतराळवीर मृत्युमुखी.
* १९७८ - अमेरिकेच्या संविधानातील २६वा बदल संमत. मतदानाचे वय १८ वर्षे.
* १९९७ - हाँग काँग चीनच्या आधिपत्याखाली.
एकविसावे शतक

* २००२ - ब्राझिलने फुटबॉल विश्वकप जिंकला.
* २००५ - स्पेनमध्ये समलिंगी लग्नास मुभा.
जन्म

* १४७० - चार्ल्स आठवा, फ्रांसचा राजा.
* १९३३ - माईक स्मिथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४१ - पीटर पॉलॉक, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५४ - पिएर चार्ल्स, डॉमिनिकाचा पंतप्रधान.
* १९६६ - माईक टायसन, अमेरिकन मुष्टियोद्धा.
* १९६९ - सनत जयसुर्या, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - दोड्डा गणेश, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १९१७ - दादाभाई नौरोजी, भारतीय नेता व अर्थशास्त्रज्ञ.
* १९१९ - जॉन विल्यम स्टूट रॅले, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९३४ - चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव, भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९३४ - कर्ट फोन श्लाइशेर, जर्मनीचा चान्सेलर.
* १९९४ - बाळ कोल्हटकर, मराठी नाटककार, कवी.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - काँगो.
बाह्य दुवे

----
जून २८ - जून २९ - जून ३० - जुलै १ - जुलै २ - (जून महिना)
भारतीय तंत्रज्ञान संस्था

भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (इंग्रजी indian Institutes of Technology; संक्षेप: आय.आय.टी.) ह्या भारत देशामधील स्वायत्त शिक्षण संस्था आहेत. भारत सरकारच्या अखत्यारीत असलेल्या आय.आय.टी. देशातील सर्वोत्कृष्ट शैक्षणिक संस्था मानल्या जातात. आजच्या घडीला देशात एकूण २३ आय.आय.टी. कार्यरत आहेत.

आय.आय.टी.च्या पदवी अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी १२वी पास झालेल्या विद्यार्थ्यांना जॉइंट एंट्रन्स एक्झॅमिनेशन ही परीक्षा द्यावी लागते. पदव्युत्तर कार्यक्रमात प्रवेश मिळवण्यासाठी उत्सुक विद्द्यार्थ्यांना ग्रॅज्युएट ॲप्टिट्यूड टेस्ट इन इंजिनियरिंग (गेट) ही परीक्षा द्यावी लागते.

भारतात पहिल्यांदा १९५१ साली पश्चिम बंगालमध्ये खडगपूर येथे भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेची स्थापना करण्यात आली. त्यानंतर मुंबई (१९५८), चेन्नई, कानपूर (१९५९), दिल्ली (१९६३) येथे आणि १९९४ साली गुवाहाटी येथेही आयआयटी उघडण्यात आली. २००१ मध्ये रूडकी विद्यापीठाला आयआयटीचा दर्जा देण्यात आला. २००८-०९ दरम्यान गांधीनगर, जोधपूर, हैदराबाद, इंदोर, पाटणा, भुवनेश्वर, रोपड आणि मंडी याठिकाणी आठ नवीन आयआयटी उघडण्यात आल्या. तेव्हाच बनारस हिंदू विद्यापीठाच्या तंत्रज्ञान संस्थेला भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेचा दर्जा देण्यात आला. २०१५-१६ मध्ये तिरुपती, पालक्काड, भिलाई, गोवा, जम्मू आणि धारवाड येथे सहा नवीन आयआयटींची स्थापना करण्यात आली, तसेच आयएसएम धनबादलाही हा दर्जा देण्यात आला.
इतिहास

१९४६ साली व्हाइसरॉयच्या कार्यकारी परिषेदेचे सदस्य सर जोगिंदर सिंग यांनी एक समिती नेमली.
युद्धानंतरच्या काळात औद्योगिक विकासासाठी "उच्च तांत्रिक संस्था" स्थापन करण्याचा विचार हे त्या समितीचे काम होते. नलीनी रंजन सरकार यांच्या अध्यक्षतेखाली त्या २२ सदस्य असलेल्या समितीने अशा प्रकारच्या संस्था भारताच्या वेगवेगळ्या भागात स्थापन कराव्यात अशी शिफारस केली.

पहीली भारतीय तंत्रज्ञान संस्था ही खडगपूरमधल्या हिजली प्रतिबंध शिबिराच्या जागेवर मे १९५० मध्ये उघडण्यात आली. १९५१ मध्ये याठिकाणी पहील्या भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेची स्थापना झाली. १५ सप्टेंबर १९५६ रोजी भारतीय संसदेने भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (खडगपूर) कायद्यानुसार तिला राष्ट्रीय महत्त्वाची संस्था म्हणून जाहीर केलं. १९५६ साली आयआयटी खडगपूरच्या पहिल्या पदवीदान समारंभात भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू आपल्या भाषणात म्हणाले:


सरकार समितीच्या शिफारशीनुसार मुंबई, चेन्नई, कानपूर आणि दिल्ली येथे चार नवीन आयआयटी उघडण्यात आल्या. नवीन आयआयटीच्या स्थापनेसाठी भारतीय तंत्रज्ञान संस्था कायद्यात सुधारणा करण्यात आल्या. आसाम राज्यात झालेल्या विद्यार्थी चळवळीमुळे राजीव गांधी यांनी आसाममध्ये गुवाहाटी येथे नवीन आयआयटीची घोषणा केली. भारताचे सर्वात जुने अभियांत्रिकी महाविद्यालय असलेल्या रूडकी विद्यापीठाला २००१ साली आयआयटीचा दर्जा देण्यात आला.
भारतीय तंत्रज्ञान संस्थांची यादी
बाह्य दुवे

* आय.आय.टी. काउन्सिल
मे ३०

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४३१ - फ्रांसच्या रुआ शहरात जोन ऑफ आर्कला जाळून मृत्युदंड.
सोळावे शतक

* १५३९ - स्पेनचा शोधक व कॉॅंकिस्तादोर हर्नान्दो दि सोटो ६०० सैनिक घेउन फ्लोरिडात उतरला.
* १५७४ - हेन्री तिसरा फ्रांसच्या राजेपदी.
सतरावे शतक

* १६३५ - प्रागचा तह.
एकोणिसावे शतक

* १८०६ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अँड्र्यू जॅक्सनने द्वंद्वयुद्धात एका व्यक्तीस ठार मारले. त्या माणसाने जॅक्सनच्या पत्नीवर व्यभिचाराचा आरोप केला होता.
* १८१४ - पॅरिसचा पहिला तह - नेपोलियन बोनापार्टला एल्बा येथे हद्दपारीची शिक्षा.
* १८५४ - अमेरिकेच्या नेब्रास्का व कॅन्सस प्रांतांची रचना.
* १८७६ - ओस्मानी सम्राट अब्दुल अझीझ विरुद्ध उठाव. मुरात पाचव्याने सत्ता हाती घेतली.
* १८८३ - न्यू यॉर्कचा ब्रुकलिन ब्रिज पडणार असल्याची अफवा. चेंगराचेंगरीत १२ ठार.
विसावे शतक

* १९१३ - पहिले बाल्कन युद्ध - लंडनमध्ये तह. आल्बेनियाचे राष्ट्र अस्तित्वात.
* १९२२ - वॉशिंग्टन डी.सी.त लिंकन मेमोरियल खुले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने क्रीट जिंकले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - युनायटेड किंग्डमच्या १,००० विमानांनी जर्मनीच्या कोलोन शहरावर तुफान बॉम्बफेक केली.
* १९४८ - अमेरिकेच्या ओरेगॉन राज्यातील कोलंबिया नदीची संरक्षक भिंत तुटली. व्हॅनपोर्ट शहर काही मिनिटांत उद्ध्वस्त.
* १९६७ - नायजेरियाच्या बियाफ्रा राज्याने विभक्त होण्याचे ठरविल्यावर यादवी सुरू झाली
* १९७१ - मरिनर ९चे प्रक्षेपण.
* १९७२ - इस्रायेलची राजधानी तेल अवीवमध्ये जॅपनीझ रेड आर्मीने लॉड विमानतळावर २४ व्यक्तींना ठार व ७८ ईतरांना जखमी केले.
* १९९८ - अफगाणिस्तानमध्ये रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ६.६ तीव्रतेचा भूकंप. ५,००० ठार.
एकविसावे शतक

जन्म

* १०१० - रेनझॉॅंग, चिनी सम्राट.
* १६७२ - पीटर द ग्रेट, रशियाचा झार.
* १८७९ - कॉलिन ब्लाइथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९५ - मॉरिस टेट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०९ - जॉर्ज हेडली, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४९ - बॉब विलिस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - देवेन्द्र बार्नहार्ट, अमेरिकन संगीतकार.
मृत्यू

* १२५२ - फर्डिनांड तिसरा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४३१ - जोन ऑफ आर्क.
* १५७४ - चार्ल्स नववा, फ्रांसचा राजा.
* १५७६ - हरादा नाओमासा, जपानी सामुराई.
* १७४४ - अलेक्झांडर पोप, इंग्लिश लेखक.
* १७७८ - व्होल्तेर, फ्रेंच लेखक व तत्त्वज्ञानी.
* १९१२ - विल्बर राइट, विमानाच्या संशोधक राइट बंधूंपैकी एक.
* १९४१ - प्रजाधिपोक तथा राम सातवा, थायलंडचा राजा.
* १९५० - देवदत्त रामकृष्ण भांडारकर, प्राच्यविद्या संशोधक.
* १९६० - बोरिस पास्तरनाक, रशियन लेखक.
* १९६१ - रफायेल लिओनिदास त्रुहियो, डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचा हुकुमशहा.
* १९६८ - सावळाराम लक्ष्मण हळदणकर, मराठी चित्रकार.
* १९८१ - झिया उर रहमान, बांगलादेशी राष्ट्राध्यक्ष.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

मे २८ - मे २९ - मे ३० - मे ३१ - जून १ (मे महिना)
मे ३१

ठळक घटना आणि घडामोडी

तेरावे शतक

* १२२३ - खाल्का नदीची लढाई - चंगीझ खान व पूर्व स्लाव्हिक सैन्यांमध्ये चकमक. मोंगोल सैन्याचा विजय.
अठरावे शतक

* १७५९ - अमेरिकेच्या पेनसिल्व्हेनिया प्रांतात नाटकांवर बंदी.
* १७९० - अमेरिकेत १७९०चा कॉपीराईट कायदा लागू.
एकोणिसावे शतक

* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध - सेव्हेन पाईन्सची लढाई.
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* १८८४ - जॉन हार्वे केलॉगने कॉर्न फ्लेक्सचा पेटंट मिळवला.
* १८८९ - जॉन्सटाउनचा पूर - अमेरिकेच्या पेनसिल्व्हेनिया राज्यातील कॉनेमॉ सरोवरावरचा बांध फुटला. जॉन्सटाउन शहरात ६० फूट पाणी. २,००० ठार.
विसावे शतक

* १९०२ - दुसरे बोअर युद्ध-प्रिटोरियाचा तह - उरलेल्या आफ्रिकानर सैन्याने पराभव मान्य केला व दक्षिण आफ्रिकेवरील ब्रिटिश वर्चस्व कायम झाले.
* १९१० - दक्षिण आफ्रिकेला स्वातंत्र्य.
* १९१३ - अमेरिकेच्या संविधानातील १३वा बदल संमत.
* १९२१ - अमेरिकेतील तल्सा शहरात वांशिक दंगे. ३९हून अधिक ठार.
* १९२४ - सोवियेत संघाने बाह्य मोंगोलियावरील चीनचे आधिपत्य मान्य केले.
* १९२७ - फोर्ड मोटर कंपनीची मॉडेल टी प्रकारची शेवटची कार तयार झाली. या प्रकारच्या एकूण १,५०,०७,००३ कार तयार केल्या गेल्या.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - जपानच्या पाणबुड्यांनी सिडनीवर हल्ला केला.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - लुफ्तवाफेने इंग्लंडमधील कोव्हेन्ट्री गावावर बॉम्बफेक केली.
* १९५२ - जनरल ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर अमेरिकन सैन्यातून निवृत्त.
* १९६१ - दक्षिण आफ्रिका प्रजासत्ताक झाले.
* १९६२ - वेस्ट इंडीज संघाचे विघटन.
* १९७० - पेरू मध्ये भूकंप. डोंगर कोसळून युंगे गाव नष्ट. ४७,००० ठार.
* १९७४ - यॉम किप्पुर युद्ध इस्रायेल व सिरीयामध्ये तह.
एकविसावे शतक

* २००५ - वॉटरगेट कुभांड - डब्ल्यु. मार्क फेल्टने आपणच डीप थ्रोट नावाने ओळखला जाणारा गुप्त बातमीदार असल्याचे कबूल केले.
जन्म

* १४६९ - मनुएल पहिला, पोर्तुगालचा राजा.
* १५५७ - फियोदोर पहिला, रशियाचा झार.
* १६४० - मिकाल विस्नियोवीकी, पोलंडचा राजा.
* १७२५ - अहिल्याबाई होळकर, इंदूरच्या शासक.
* १८५२ - फ्रान्सिस्को मोरेनो, आर्जेन्टिनाचा शोधक.
* १८५७ - पोप पायस अकरावा.
* १८८३ - लॉरी क्रिस्चियन रिलॅन्डर, फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९१० - भा. रा. भागवत, मराठी बालसाहित्यकार आणि विज्ञान कथाकार.
* १९२३ - रैनिये तिसरा, मोनॅकोचा राजा.
* १९२८ - पंकज रॉय, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९३० - क्लिंट ईस्टवूड, अमेरिकन अभिनेता, चित्रपट निर्माता, दिग्दर्शक.
* १९३१ - जॉन रॉबर्ट श्रीफर, अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३५ - जिम बॉल्जर, न्यू झीलंडचा पंतप्रधान.
* १९३८ - जॉन प्रेस्कॉट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १९४३ - ज्यो नेमथ, अमेरिकन 'फूटबॉल'पटू.
* १९६६ - रोशन महानामा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १४०८ - आशिकागा योशिमित्सु, जपानी शोगन.
* १४१० - मार्टिन पहिला, अरागॉनचा राजा.
* १७४० - फ्रीडरीक पहिला, प्रशियाचा राजा.
* १७९९ - पिएर लेमॉनिये, फ्रेंच अंतरिक्षशास्त्रज्ञ.
* १८७४ - भाऊ दाजी लाड, प्राच्यविद्यापंडित आणि समाजसेवक.
* १९६२ - एडॉल्फ आइकमन, नाझी अधिकारी.
* २००२ - सुभाष गुप्ते, भारतीय क्रिकेट खेळाडू, लेग स्पिनर गोलंदाज, त्रिनिदाद येथे.
प्रतिवार्षिक पालन

* जागतिक तंबाखूसेवन विरोधी दिन.
* स्वातंत्र्य दिन - दक्षिण आफ्रिका.
बाह्य दुवे

----
मे २९ - मे ३० - मे ३१ - जून १ - जून २ (मे महिना)
कागल

कागल हे महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील कागल तालुक्याचे मुख्य गाव आहे. महाराष्ट्र व कर्नाटकच्या सीमेवरील गाव आहे.ही राजर्षी शाहू महाराज यांची जन्मभूमी आहे. गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी आपले प्राथमिक शिक्षण घेतले. कागल आनंद यादव यांचे जन्मगाव आहे.तसेच बाळासाहेब खर्डेकर व गुणा कागलकर हे येथे वास्तव्यास होते.कागल हे अलिकडे राजकारणाचे विद्यापीठ आहे. जिल्ह्याच्या राजकारणावर प्रभाव टाकणाऱ्या प्रमुख नेत्यांमध्ये या तालुक्यातील बऱ्याच नेत्यांचा समावेश होतो.तसेच कागलच्या गैबी पीरसाहेब दर्ग्याचा उरूस खूप मोठा असतो
व्यवसाय आणि उद्योग

कागल येथे श्री छत्रपती शाहू सहकारी साखर कारखाना आहे. तसेच येथे पंचतारांकीत एम.आय.डी.सी. आहे.
प्रेक्षणीय स्थळे

* जयसिंगराव तलाव
* राम मंदिर

वर्ग:कागल तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील शहरे
वर्ग:कागल तालुक्यातील गावे
गडहिंग्लज

गडहिंग्लज महाराष्ट्र राज्याच्या दक्षिण-पश्चिम कोल्हापूर् जिल्ह्यात एक शहर आहे. हे हिरण्यकेशी नदीच्या काठावर वसलेले आहे. ते गडहिंग्लज तालुक्याचे मुख्यालय आणि कोल्हापूर जिल्ह्यातील गडहिंग्लज उपविभागाचे मुख्यालय आहे. हे एका नगरपालिका परिषदेने संचालित केले जाते. कोल्हापूर जिल्ह्यात वेगाने वाढत असलेले शहर तिसऱ्या क्रमांकावर असून, 2011च्या लोकसंख्येच्या तुलनेत ही संख्या 80,000 इतकी आहे.
भूगोल

गडहिंग्लज हे हिरण्यकेशी नदीच्या काठावर वसलेले आहे, जे आंबोली घाट पर्वतरांगांमध्ये उगम पावते. हा महाराष्ट्र आणि कर्नाटकच्या सीमेवर स्थित तालुका शहर आहे आणि महाराष्ट्र राज्य महामार्ग 134 वर आहे. गडहिंग्लजला दक्षिण कोल्हापूरचे मुख्यालय किंवा कोल्हापूर जिल्ह्याचे उपक्षेत्र असे म्हणले जाते कारण हा दक्षिण कोल्हापूरचा सर्वात मोठा शहर आहे. आणि जिल्ह्यासाठी पर्याप्त क्षेत्र आणि लोकसंख्या आहे. शहराची सरासरी उंची 623 मीटर (2,044 फूट) आहे.
इतिहास

जरी गडहिंग्लजच्या स्थापनेची अचूक तारीख माहित नाही, तरी जुन्या ग्रंथांना ते परत किमान १५०० ए.डी.
हिरण्यकेशी नदीच्या काठाजवळील गडहिंग्लज हे एक लहानसे गाव होते. 1887 पर्यंत, जेव्हा गडहिंग्लज नगरपरिषदेची स्थापना झाली, तेव्हा ते एका छोट्या गावातून वेगाने एक हलणारे शहर बनले. त्यावेळेस शहराचे अधिकृत नाव हिंग्लज होते. 1960 आणि 1970च्या दशकात तो एका शहरात परावर्तित झाला आणि त्याचे स्थानिक शासन देखील सी-क्लास नगरपालिका परिषदेपासून ते बी-क्लास नगरपालिका परिषद 1970च्या दशकात गडहिंग्लज शुगर फैक्ट्रीची स्थापना अप्पासाहेब नलावडे यांनी केली होती आणि अशाप्रकारे ते दोन्ही शहरांच्या औद्योगिक व शेती विकासामध्ये योगदान देत होते. 2000 सालापासून लोकसंख्या आणि आर्थिक भरभराट दिसत आहे, आणि तिची लोकसंख्या तिप्पट झाली आहे, त्यामुळे महाराष्ट्र आणि भारतातील सर्वात वेगाने वाढणारी शहरे बनले आहे. या काळात गडहिंग्लज यांनी व्यापार, व्यवसाय, आर्थिक व रिअल इस्टेट क्षेत्रातील ही वाढ दाखवली.
हे सुद्धा पहा

* हिंगलजा देवी


गडहिंग्लज तालुका
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील शहरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
जून २

ठळक घटना आणि घडामोडी

पाचवे शतक

* ४५५ - व्हॅन्डाल टोळ्यांनी रोम लुटले.
सहावे शतक

* ५७६ - बेनेडिक्ट पहिला पोपपदी.
सातवे शतक

* ६५७ - संत युजीन पहिला पोपपदी.
सतरावे शतक

* १६१५ - रुआचे रिकोले धर्मप्रसारक कॅनडात क्वुबेक सिटी येथे पोचले.
अठरावे शतक

* १७७४ - ब्रिटिश सैनिकांना अमेरिकेतील वसाहतीत कोणाच्याही घरात कधीही शिरायची मुभा.
एकोणिसावे शतक

* १८०० - कॅनडातील न्यू फाऊंडलंड प्रांतात जगातील सर्वप्रथम कांजिण्याची लस देण्यात आली.
* १८९६ - गुग्लियेमो मार्कोनीला रेडियोसाठी पेटंट बहाल.
* १८९७ - आपल्या मृत्यूचे वृत्त वर्तमानपत्रात वाचून मार्क ट्वेनने न्यू यॉर्क टाईम्सला सांगितले - माझ्या मृत्यूचे वृत्त ही अतिशयोक्ती आहे.
विसावे शतक

* १९०९ - आल्फ्रेड डीकिन तिसऱ्यांदा ऑस्ट्रेलियाच्या पंतप्रधानपदी.
* १९२४ - देशाच्या हद्दीत राहणाऱ्या अमेरिकेतील मूळ रहिवाशांना अमेरिकेचे नागरिकत्व बहाल केले गेले.
* १९४६ - राजा उंबेर्तो दुसऱ्याला हटवून इटलीने राजेशाही संपवली व स्वतःला प्रजासत्ताक घोषित केले.
* १९५३ - इंग्लंडमध्ये राणी एलिझाबेथ दुसरीला राज्याभिषेक.
* १९६५ - व्हियेतनाम युद्ध - ऑस्ट्रेलियाचे सैनिक दक्षिण व्हियेतनाममध्ये उतरले.
* १९८५ - खुनी लिओनार्ड लेकला सॅन फ्रॅन्सिस्को येथे दुकानातून वस्तु चोरल्याबद्दल अटक.
* १९९५ - बॉस्नियाने अमेरिकेचे लढाऊ विमान पाडले.
* १९९९ - भूतानमध्ये दूरचित्रवाणी प्रसारण सुरू.
एकविसावे शतक

* २००३ - मंगळ ग्रहाचा अधिक अभ्यास करण्यासाठी मार्स एक्सप्रेस प्रोब हे उपकरण अवकाशयानाद्वारे सोडण्यात आले.
* २०२३ - ओडिशाच्या बालासोर शहराजवळ झालेल्या भीषण रेल्वे अपघातात ३०० व्यक्ती मृत्युमुखी.
जन्म

* १३२८ - मुराकामी, जपानी सम्राट.
* १५३५ - पोप लिओ अकरावा.
* १७३१ - मार्था वॉशिंग्टन, अमेरिकेचा प्रथम राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज वॉशिंग्टनची पत्नी.
* १८३५ - पोप पायस दहावा.
* १८६५ - जॉर्ज लोहमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०७ - विष्णू विनायक बोकील, मराठी नाटककार, लेखक.
* १९३० - पीट कॉन्राड, अमेरिकन अंतराळवीर.
* १९४० - कॉन्स्टन्टाईन दुसरा, ग्रीसचा राजा.
* १९४३ - ईलया राजा, भारतीय संगीतकार.
* १९६५ - स्टीव वॉ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९६५ - मार्क वॉ, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - गाटा काम्स्की, अमेरिकन बुद्धिबळ खेळाडू.
मृत्यू

* १७९५ - राणी अहिल्याबाई होळकर.
* १८८२ - ज्युसेप्पे गॅरिबाल्डी, इटलीचा क्रांतिकारक.
* १९५८ - कर्ट आल्टर, जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता
* १९८२ - फझल इलाही चौधरी, पाकिस्तानी राजकारणी.
* १९८४ - नाना पळशीकर, भारतीय अभिनेता
* १९८८ - राज कपूर, भारतीय अभिनेता, चित्रपट निर्माता व दिग्दर्शक.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

मे ३१ - जून १ - जून २ - जून ३ - जून ४ (जून महिना)
जून ३

ठळक घटना आणि घडामोडी

चौथे शतक

* ३५० - नेपोटियानसने रोममध्ये घुसून स्वतःला सम्राट घोषित केले.
अकरावे शतक

* १०९८ - पहिली क्रुसेड - आठ महिने चाललेल्या वेढ्यानंतर क्रुसेडरांनी ॲंटियोक शहर जिंकले.
सोळावे शतक

* १५३९ - एर्नान्दो दि सोतोने फ्लोरिडा स्पेनचा भाग असल्याचे जाहीर केले.
सतरावे शतक

* १६६५ - जेम्स स्टुअर्टने नेदरलॅंड्सच्या आरमाराला हरवले.
एकोणिसावे शतक

* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* १८८९ - कॅनेडियन पॅसिफिक रेल्वेने कॅनडाचे दोन्ही तीर जोडले.
विसावे शतक

* १९३७ - ड्यूक ऑफ विन्डसर व वॉली सिम्पसनचे लग्न.
* १९४० - डंकर्कची लढाई - जर्मनीचा विजय. दोस्त सैन्याने पळ काढला.
* १९४३ - झूट सुट दंगे - लॉस एंजेल्स नेव्हल रिझर्व आर्मरीतील ६० लोकांच्या टोळक्याने हिस्पॅनिक दिसणाऱ्या लोकांना बडवून काढले.
* १९६२ - एर फ्रांसचे बोईंग ७०७ प्रकारचे विमान पॅरिसहून निघताना कोसळले. १३० ठार.
* १९६३ - नॉर्थवेस्ट एरलाइन्सचे डी.सी. ७ प्रकारचे विमान ब्रिटिश कोलंबियाच्या किनाऱ्याजवळ कोसळले. १०१ ठार.
* १९६८ - अँडी वॉरहोल वर खूनी हल्ला.
* १९६९ - व्हियेतनामजवळ ऑस्ट्रेलियाची विमानवाहू नौका एच.एम.ए.एस. मेलबॉर्न व अमेरिकेची विनाशिका यु.एस.एस. फ्रँक ई. एव्हान्सची टक्कर. एव्हान्सचे दोन तुकडे झाले.
* १९७३ - सोवियेत संघाचेचे टी.यु. १४४ प्रकारचे विमान फ्रांसमध्ये गुसेनव्हिल जवळ कोसळले. १४ ठार.
* १९७९ - मेक्सिकोच्या अखातात इहटॉक १ या खनिज तेलाच्या विहिरीला आग लागली. ६,००,००० टन तेल समुद्रात पसरले.
* १९८४ - ऑपरेशन ब्ल्यु स्टार - भारतीय सैन्याने आत घुसलेल्या अतिरक्यांना हुसकावण्यासाठी अमृतसरच्या सुवर्णमंदिरावर हल्ला चढवला.
* १९८९ - थ्येनआनमन चौकात सात आठवडे तळ ठोकलेल्या प्रदर्शकांना घालवण्यासाठी चीनने लश्कर पाठवले.
* १९९१ - जपानमधील माउंट उंझेन ज्वालामुखीचा उद्रेक. ४३ पत्रकार व संशोधकांचा मृत्यू.
* १९९८ - जर्मनीमध्ये आय.सी.ई रेल्वेगाडी रुळांवरून घसरली. १०१ ठार.
एकविसावे शतक

* २००६ - सर्बिया आणि मॉंटेनिग्रोचे विघटन. मॉंटेनिग्रोला स्वातंत्र्य.
जन्म

* १८९० - बाबूराव पेंटर, प्रसिद्ध चित्रपट निर्माता, दिग्दर्शक, चित्रकार आणि शिल्पकार कलामहर्षी.
* १८९० - खान अब्दुल गफारखान, सरहद्द गांधी.
* १९३० - जॉर्ज फर्नांडिस भारतीय पत्रकार आणि राजकारणी पद्मा विभूषण
मृत्यू

* १९७७ - आर्चिबाल्ड विवियन हिल, नोबेल पारितोषिक विजेता ब्रिटिश जीवरसायनशास्त्रज्ञ.
* २००० - डॉ. आर.एस. अय्यंगार, महाराष्ट्र रिमोट सेन्सिंग ऍप्लिकेशन सेंटरचे संचालक.
* २०१० - अजय सरपोतदार, मराठी चित्रपटनिर्माते, दिग्दर्शक.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून १ - जून २ - जून ३ - जून ४ - जून ५ (जून महिना)
जून ४

ठळक घटना आणि घडामोडी

अकरावे शतक

* १०३९ - हेन्री तिसरा पवित्र रोमन सम्राटपदी.
अठरावे शतक

* १७९२ - कॅप्टन जॉर्ज व्हॅनकूवरने प्युजेट साउंड हा अखात ग्रेट ब्रिटनच्या नावे जाहीर केला.
* १७९४ - ब्रिटिश सैन्याने हैतीची राजधानी पोर्ट-औ-प्रिन्स जिंकली.
एकोणविसावे शतक

* १८०४ - आपल्या पत्नीच्या मृत्यूने व्यथित असलेल्या सार्डिनियाच्या राजा चार्ल्स इम्मॅन्युएल चौथ्याने पदत्याग केला. त्याचा भाऊ व्हिक्टर इम्मॅन्युएल राजेपदी.
* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध - दक्षिणेच्या सैन्याने फोर्ट पिलोतून पळ काढला. उत्तरेने मेम्फिस, टेनेसीवर चाल केली.
* १८७६ - न्यू यॉर्कहून निघालेली ट्रान्सकॉंटिनेन्टल एक्सप्रेस ही रेल्वे गाडी ८३ तास ३९ मिनिटांच्या प्रवासानंतर सान फ्रांसिस्को येथे पोचली. अमेरिकेच्या दोन तीरांना जोडणारी ही रेल्वेची पहिली प्रवासी खेप होती.
* १८७८ - ऑट्टोमन साम्राज्याने सायप्रस युनायटेड किंग्डमच्या हवाली केले.
विसावे शतक

* १९१२ - मॅसेच्युसेट्स कामगारांचा लघुत्तम पगार ठरवणारे पहिले अमेरिक राज्य झाले.
* १९२० - ट्रायानॉनचा तह.
* १९२८ - तैवानच्या राष्ट्राध्यक्ष झ्हॉंग झुओलिनची हत्या.
* १९३९ - ज्यूंचे शिरकाण - युरोपमधून ९६३ ज्यूंना घेउन आलेल्या एस.एस. सेंट लुईस या बोटीला अमेरिकेने परवानगी नाकारली. यापूर्वी क्युबानेही हे प्रवासी स्वीकारण्यास नकार दिल्यामुळे ही बोट युरोपला परतली. यातील अनेक प्रवासी नाझींच्या छळसत्रात मृत्यू पावले.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - जर्मन सैन्य पॅरिसमध्ये घुसले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध-मिडवेची लढाई सुरू.
* १९४३ - आर्जेन्टिनामध्ये लश्करी उठाव, रमोन कॅस्टियोची हकालपट्टी.
* १९४४ - अमेरिकेच्या हंटर किलर प्रकारच्या पाणबुड्यांनी जर्मनीची यु-५०५ ही पाणबुडी पकडली.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - दोस्त सैन्याने रोम जिंकले.
* १९६७ - ब्रिटिश मिडलॅंड विमान कंपनीचे विमान कोसळले. ७२ ठार.
* १९७० - टोंगाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९७९ - घानामध्ये लश्करी उठाव.
* १९८९ - आयातोल्ला रुहोल्लाह खोमेनीच्या मृत्यूनंतर आयातोल्ला अली खामेनेई इराणच्या नेतेपदी.
एकविसावे शतक

* २००१ - नेपाळचा शेवटचा राजा ग्यानेंद्र राज्यपदावर.
जन्म

* १९२७ - भ.ग. कुंटे भारतीय इतिहाससंशोधक
* १९३१ - बीना राय, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
* १९३६ - नूतन, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
* १९५९ - अनिल अंबानी, भारतीय उद्योगपती
* १९७४ - जेकब सहाय्य कुमार अरुणी, भारतीय पाककृतींचे आचारी
* १९९० - जेत्सुन पेमा वांग्चुक, भूतानाची राणी.
मृत्यू

* १९१८ - गोविंद वासुदेव कानिटकर, मराठी साहित्यिक.
* १९४७ - धर्मानंद दामोदर कोसंबी, बौद्ध धर्माभ्यासक, पंडित.
* १९६२ - चार्ल्स विल्यम बीब, अमेरिकन निसर्गतज्ञ.
* १९६२ - यशवंतराव मार्तंडराव मुकणे, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
* १९९८ - डॉ. अश्विन दासगुप्ता, इतिहासतज्ञ, शिक्षणतज्ञ.
* २०२३ - सुलोचना लाटकर, मराठी व हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
प्रतिवार्षिक पालन

* राष्ट्र सेवादल दिवस.
* हुतात्मा दिन.
* विश्व निष्पाप बालक व आक्रमणपीडित दिन.
* सेना दिन - फिनलंड.
* स्वातंत्र्य दिन - टोंगा.
बाह्य दुवे

----
जून २ - जून ३ - जून ४ - जून ५ - जून ६ (जून महिना)