JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
संदीप खरे

संदीप खरे (जन्म : १३ मे १९७३) हे प्रसिद्ध मराठी कवी व गायक आहेत. त्यांचे 'दिवस असे की' आणि 'आयुष्यावर बोलू काही' हे गीतसंग्रह विशेष प्रसिद्ध आहेत. सलील कुलकर्णींबरोबर त्यांनी बरेच गीतसंग्रह प्रकाशित केले आहेत. त्यांच्या व्यासपीठावरील आयुष्यावर बोलू काही या कार्यक्रमांमुळे ते सुरुवातीला प्रसिद्धी झोतात आले. त्या कार्यक्रमाचे हजाराच्यावर प्रयोग झाले आहेत. आजही त्यांचे कार्यक्रम हाऊसफुल असतात. आयुष्यावर बोलू काही बरोबरच, ते कवी वैभव जोशी ह्यांच्यासोबत 'इर्शाद' हा कवितांचा कार्यक्र देखील करतात. संदीप यांनी 'दमलेल्या बाबाची कहाणी' या मराठी चित्रपटात प्रमूख भूमिका केली आहे.
जीवन

संदीपने इयत्ता चौथीत असताना संदीप खरे यांनी पहिली कविता केली. अनेक शालेय स्पर्धांमध्ये त्याने कविता आणि कथा या विषयात अनेक पारितोषिके मिळवली आहेत. महाराष्ट्र साहित्य परिषदेने आयोजलेल्या 'उमलते अंकुर' या कार्यक्रमात त्यांनी सादर केलेल्या कविता ही कवी म्हणून त्यांची ओळख निर्माण होण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची घटना ठरली.
संदीप खरे यांनी लिहिलेली/संपादित केलेली पुस्तके

* अग्गोबाई‌‍‌ऽऽ ढग्गोबाईऽऽऽ (बालसाहित्य)
* आरसपानी : निवडक सुधीर मोघे (लेखक : सुधीर मोघे; संपादक - संदीप खरे)
* कधी हे कधी ते - कवितासंग्रह
* कधी हे कधी ते - कवितासंग्रह
* तुझ्यावरच्या कविता -कवितासंग्रह
* नेणिवेची अक्षरे - कवितासंग्रह
* मी अन् माझा आवाज - कवितासंग्रह
* मौनाची भाषांतरे - कवितासंग्रह
* सृजन @ broad (१५ देशांतील ५५ कवितांचा संग्रह. संकल्पना - डाॅ. भूषण केळकर; संपादन - डाॅ. अरुणा ढेरे, संदीप खरे). यांतील काही कविता सी.डी.वर आहेत. पुस्तकाबरोबर सी.डी.ही मिळते.
गीतसंग्रह

* दिवस असे की
* मी गातो एक गाणे
* कधी हे कधी ते
* आयुष्यावर बोलू काही
* नामंजूर
* सांग सख्या रे
* अग्गोबाई ढग्गोबाई
* डिबाडी डिपांग
* दमलेल्या बाबाची कहाणी
* हृदयामधले गाणे
* संधिप्रकाशात
कार्यक्रम

* आयुष्यावर बोलू काही
* कधीतरी वेड्यागत
* इर्शाद
पुरस्कार
बाह्यदुवा


वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:संदीप खरे
वर्ग:मराठी गीतकार
वर्ग:मराठी संगीतकार
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
इंदिरा संत

इंदिरा संत (जन्म : इंडी, कर्नाटक, जानेवारी ४, १९१४; - पुणे, जुलै १३, २००० पुणे) या मराठी कवयित्री आणि कथालेखिका होत्या.

शिक्षकी पेशा स्वीकारलेल्या इंदिरा संतांनी लहान मुलांच्या कथा लिहून आपल्या लिखाणाला प्रारंभ केला. १९५० च्या दशकात त्यांनी स्त्रीवादी कविता लिहण्यावर आपले लक्ष केंद्रित केले. आई, पत्नी, मुलगी या नात्यांतून भारतीय स्त्रीचे दिसणारे खडतर जीवन त्यांनी आपल्या कवितांमधून हळुवारपणे मांडले आहे. इंदिरा संत आणि त्यांचे पती नारायण संत या दोघांच्या कवितांचा एकत्रित असा संग्रह 'सहवास' या नावाने १९४०ला प्रसिद्ध झाला. दुर्दैवाने ना. मा. संत यांचे १९४६ साली निधन झाले. वेळीच सावरून या घटनेचा इंदिरा संत यांनी आपल्या कवितेवर परिणाम होऊ दिला नाही. विशुद्ध रूपातील इंदिरा संत यांची कविता टीकाकार तसेच काव्यरसिकांनी उचलून धरली. आजमितीस इंदिरा संत यांची सुमारे पंचवीस पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत. रमेश तेंडुलकर यांनी इंदिरा संत यांच्या निवडक कविता 'मृण्मयी' नावाने १९८२ साली संपादित करून प्रसिद्ध केल्या.
जन्म आणि शिक्षण

पूर्वाश्रमीच्या इंदिरा दीक्षित असलेल्या इंदिरा संत यांचा जन्म जानेवारी ४, १९१४ रोजी कर्नाटकातील इंडी या गावी झाला. कोल्हापूर व पुणे येथून त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण केले. बी. ए., बी.टी. डी. व बी. एड. या पदव्या प्राप्त केल्यानंतर बेळगावच्या ट्रेनिंग कॉलेजात अध्यापिका म्हणून काम पाहण्यास त्यांनी सुरुवात केली. या कॉलेजात त्यांनी १९५६ ते १९७४ या काळात प्राचार्यपद देखील भूषवले.

पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजातील सहाध्यायी नारायण संत यांच्याशी त्या १९३५ साली विवाहबद्ध झाल्या.
व्यक्तिमत्त्व आणि जीवनप्रवास

गर्भरेशीम ह्या काव्यसंग्रहाच्या प्रस्तावनेत वासंती मुझुमदार ह्यांनी इंदिरा संतांविषयी सांगितले आहे की, "आपला आनंद अक्का (इंदिरा संत) स्नेहीजनांना सुंदर भेटवस्तू देऊन जरी साजरा करत तरी त्या स्वतः मात्र ह्या सर्वांतून अलिप्त असत. ही अलिप्तता त्यांना त्यांच्या आयुष्यातल्या खडतर अनुभवांनी मिळवून दिली होती. मात्र त्या खुल्या मनाने बदलांचं आणि नव्या गोष्टींचं स्वागत करत. यश आणि अपयश त्या एकाच मापाने तोलत असत." एका उमद्या आणि जीवनाचा भरभरून आस्वाद घेत त्याच्याशी दोस्ती करण्याच्या त्यांच्या ह्या स्वभावधर्मामुळेच आपल्याला त्यांच्या कवितांतून गहिऱ्या, अंतरंग व्यापणाऱ्या आणि तरीही नवोन्मेशशालिनी अशा कवयित्रीचे दर्शन घडते.
प्रकाशित साहित्य

इंदिरा संत यांचे प्रकाशित झालेले साहित्य पुढीलप्रमाणे :
कवितासंग्रह

* इंदिरा संत यांच्या समग्र कविता (पॉप्युलर प्रकाशन, २०१४). या पुस्तकाला अरुणा ढेरे यांची प्रस्तावना आहे.
* गर्भरेशीम १९८२ - पॉप्युलर प्रकाशन
* निराकार
* बाहुल्या १९७२
* मरवा
* मालनगाथा : मालन नावाच्या बाईच्या ओव्यांचा संपादित संग्रह, भाग १, २.
* मृगजळ १९५७
* मेंदी १९५५
* रंगबावरी १९६४
* वंशकुसुम
* शेला १९५१
कथासंग्रह

* कदली
* चैतू
* श्यामली
ललितलेख संग्रह

* मृद्गंध १९८६ - - मेहता पब्लिशिंग हाऊस
* फुलवेल १९९४
कादंबरी

* घुंघुरवाळा
इंदिरा संतांवरील पुस्तके

* आक्का, मी आणि....: इंदिरा संतांच्या निकट सहवासात (वीणा संत)
संदर्भग्रंथ आणि इतर

* मालनगाथा - मेहता पब्लिशिंग हाऊस
पुरस्कार

* साहित्य अकादमी पुरस्कार - गर्भरेशीम ह्या काव्यसंग्रहासाठी
* अनंत काणेकर पुरस्कार - गर्भरेशीम ह्या काव्यसंग्रहासाठी
* साहित्य कला अकादमी पुरस्कार - घुंघुरवाळा ह्या लोकसाहित्यावरील संपादित पुस्तकासाठी.
* महाराष्ट्र शासन पुरस्कार - शेला रंगबावरी, मृगजळ ह्या काव्यसंग्रहांसाठी
* कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा जनस्थान पुरस्कार
संदर्भ

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बाळकृष्ण भगवंत बोरकर

बा.भ. बोरकर (टोपणनाव : बाकीबाब बोरकर) (जन्म : बोरी-गोवा, ३० नोव्हेंबर १९१०; - ८ जुलै १९८४) हे मराठी आणि कोंकणी भाषांत कविता करणारे पद्मश्री पुरस्कारविजेते कवी होते. ते मराठी साहित्यप्रेमीही होते. बा.भ. बोरकर हे गोमंतकाचे भूषण होते.
जीवनकाळ

बोरकर मॅट्रिक झाल्यावर काॅलेजात गेले, पण अभ्यास न झेपल्याने त्यांनी कॉलेजला रामराम ठोकला. पुढे गोव्यात वास्कोला इंग्रजी शाळेत शिक्षक म्हणून ते रुजू झाले.
इ.स. १९३० साली कु. रुक्मिणीबाई सरदेसाई यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. वयाच्या २०व्या वर्षी त्यांनी गोव्यातील सरकारी शाळेत शिक्षकीपेशा पत्करला व १४ वर्षे याच क्षेत्रात काढली.
इ.स. १९३३ साली मडगाव येथील मराठी साहित्य संमेलनात 'प्रतिभा' या त्यांच्या पहिल्या कवितासंग्रहाचे प्रकाशन झाले.
इ.स. १९३४ साली त्यांना बडोद्यातील वाङ्‌मय परिषदेच्या अधिवेशनात तेथे कर माझे जुळती या काव्यगायनाने कवी म्हणून त्यांना ख्याती प्राप्त झाली.
इ.स. १९४६ साली त्यांनी गोव्याच्या मुक्तिसंग्रामात उडी घेतली. पण राजकारणात ते फार काळ रमू शकले नाहीत. इ.स. १९५५-१९७० या काळात त्यांनी पुणे आणि गोवा आकाशवाणी केंद्रांवर वाङ्‌मयविभागाचे संचालक म्हणून काम केले, आणि तेथूनच वयाच्या ६०व्या वर्षी ते निवृत्त झाले.

बोरकरांच्या कवितेत विविध रूपे आढळतात. निसर्ग आणि प्रेम हे त्यांच्या कवितेचे केंद्रवर्ती विषय आहेत. निसर्ग आणि प्रेम हे त्यांच्या कवितेचे केंद्रवती विषय आहेत. निसर्ग प्रतिमांनी त्यांची कविता संपन्न आहे. फुलत्या लाख कळ्या, सरीवर सरी आल्या गं या त्यांच्या प्रेमकविता आजही रसिकांच्या ओठांवर आहेत.

काव्यलेखनाबरोबर बोरकरांनी ललित लेख, कादंबरी, कथा, चरित्रात्मक प्रबंध यावरही लेखन केले. स्टीफन युविंग (Ewing) यांच्या कादंबऱ्याचे तसेच महात्मा गांधीजींच्या काही पुस्तकांचे त्यांनी अनुवाद केले आहेत. त्यांच्या "सासाय" या संग्रहाला साहित्य अकादमीचे पारितोषिक मिळाले.

मराठी साहित्य विश्वात आनंदयात्री कवी अशी बोरकरांची ओळख होती. बोरकरांच्या कवितेत विविध रूपे आढळतात. निसर्ग आणि प्रेम हे त्यांच्या कवितेचे केंद्रवर्ती विषय आहेत. निसर्ग प्रतिमांनी त्यांची कविता संपन्न आहे.

* ८ जुलै इ.स. १९८४ रोजी पुणे येथे ते मरण पावले.
बोरकरांच्या कवितांवरील कार्यक्रम

* शास्त्रीय संगीत गायिका डाॅ. सुहासिनी कोरटकर या बा.भ. बोरकर यांच्या हिंदी-मराठी गीतांवर आधारित ‘दिल चाहे सो गाओ’ हा कार्यक्रम करीत असत.
प्रकाशित साहित्य

बोरकरांच्या निवडक कविता संकलित वा संपादित पद्धतीने खालील पुस्तकांतून प्रकाशित झाल्या आहेत.


बोरकरांच्या साहित्यावर उपलब्ध असलेले समीक्षणात्मक ग्रंथ

* बा.भ.बोरकर व्यक्ती आणि वाङ्मय - मनोहर हि.सरदेसाई, गोमंतक मराठी अकादमी, फेब्रु १९९२.
* कविवर्य बा.भ.बोकरकर-समीक्षा - डॉ.वासन्ती इनामदार जोशी, रूक्मिणी प्रकाशन,कोल्हापूर, जून २००४.
* बा.भ.बोकरकर जन्मशतसांवत्सरिक - संपादक: डॉ.सु.म.तडकोडकर, प्रतिमा प्रकाशन, पुणे, फेब्रु.२०१२.
* भारतीय साहित्याचे निर्माते बा.भ.बोरकर- प्रभा गणोरकर, साहित्य अकादमी
बोरकरांची काव्येतर साहित्यनिर्मिती

* अनुवाद ६
* कथासंग्रह २
* कादंबऱ्या ४ ('मावळता चंद्र','अंधारातली वाट', 'भावीण','प्रियकामा')
* कोंकणी साहित्यकृती १०
* चरित्रात्मक प्रबंध २
* ललितलेख संग्रह ४
* संपादित कवितासंग्रह १ कुसुमाग्रजांची निवडक कविता रसयात्रा
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*
*
* म.न.से. संकेत-स्थळावरील माहिती.
*


वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
नारायण मुरलीधर गुप्ते

नारायण मुरलीधर गुप्ते ऊर्फ कवी बी (जून १, १८७२ - ऑगस्ट ३०, १९४७) हे मराठी कवी होते.

त्यांनी सामाजिक, कौटुंबिक, ऐतिहासिक इ. नानाविध विषयांवर कविता केल्या. तसेच त्यांनी काही भाषांतरेही केली आहेत. कवी बी यांच्या वडिलांचे नाव मुरलीधर बाजीराव गुप्ते तर आईचे नाव लक्ष्मीबाई उर्फ अन्नपूर्णाबाई मुरलीधर गुप्ते होते. संत गजानन महाराज गुप्ते हे त्यांचे लहान भाऊ होते.
त्यांची पहिली कविता 'प्रणय पत्रिका' १८९१ साली 'करमणूक' मध्ये छापून आली होती. त्यांच्या प्रसिद्धीपराङ्मुख स्वभावामुळे 'कवी बी' कोण हे लोकांना अनेक वर्षे माहिती नव्हते.

'फुलांची ओंजळ' हा त्यांच्या ३८ कवितांचा संग्रह असून प्रस्तावना आचार्य अत्र्यांची आहे. पिकले पान हा त्यांचा दुसरा काव्यसंग्रह. त्यात ११ कविता होत्या. कवी बी यांनी एकून ४९ कविता लिहिल्या. फुलांची ओंजळची दुसरी आवृत्ती सप्टेंबर १९४७ मध्ये प्रसिद्ध झाली. पण ती प्रसिद्ध झालेली पाहण्याचे भाग्य बी यांना लाभले नाही. ३० ऑगस्ट १९४७ रोजी त्यांचे निधन झाले.
प्रकाशित काव्यसंग्रह

* पिकले पान
* फुलांची ओंजळ (१९३४)
प्रसिद्ध कविता

* चाफा (चाफा बोलेना, चाफा चालेना..)
* माझी कन्या (गायी पाण्यावर काय म्हणूनी आल्या...)
* दीपज्योतीस
* बंडवाला
* कविवंदन
संदर्भ
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू
टिपू सुलतान

टिपू सुलतान (१ डिसेंबर १७५१ - ४ मे १७९९) हा तत्कालीन मैसूरचे राजे होता. हा मैसूरचा सुलतान हैदरअली व त्यांची पत्नी फक्र-उन-निसा यांचे पुत्र होता.
चरित्र

* सल्तनत-ए-खुदादाद हे सरफराज अहमद यांनी लिहिलेले टिपू सुलतानचे चरित्र आहे.
* शेर-ए-हिन्द शहीद टिपू सुलतान संघटना हे सय्यद तालेब अली हाशमी यांनी १९९२ साली स्थापन केलेली पहिली संघटना आहे.
* टिपू सुलतानचे स्वप्न (नाटक, मूळ कानडी लेखक - गिरीश कार्नाड, मराठी अनुवाद - उमा कुलकर्णी)
* मैसुरचा वाघ - हरी नारायण आपटे
संदर्भ
बाह्य दुवे

वर्ग:इ.स. १७५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९९ मधील मृत्यू
वर्ग:कन्नड व्यक्ती
वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती
वर्ग:मैसूर संस्थान
वर्ग:सैनिकी पेशातील भारतीय व्यक्ती
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान

250px|right|thumb|मुंबई|मुंबईच्यानकाशात उत्तर भागातील हिरव्या रंगात दर्शविलेले
300px|thumb|right|संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान
मुंबई महानगरपालिकेच्या बाहेर (पण मुंबईच्या पंचक्रोशीत) हे राष्ट्रीय उद्यान आहे. याचे क्षेत्रफळ १०४ चौरस किमी आहे. येथील कान्हेरी लेण्यांमुळे याला (कृष्णगिरी) म्हणजे ‘काळा पहाड’ हे नाव पडले. ब्रिटिश आमदानीत वनविभागाची स्थापना झाल्यावर या वनविभागाचे सर्वेक्षण होऊन २०.२६ चौ. कि.मी. क्षेत्रफळाचे "कृष्णगिरी राष्ट्रीय उद्यान" निर्माण झाले. १९७४ साली त्याचे नाव 'बोरीवली राष्ट्रीय उद्यान' असे झाले. १९८१ मध्ये नावात बदल परत एकदा बदल होऊन या उद्यानाला 'संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान' असे नाव ठेवले.
जैवविविधता

संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात सुमारे ४० प्रकारचे सस्तन प्राणी, जमिनीवर तसेच पाण्यात वावरणारे, विविध रंग, आकारांचे २५० प्रकारचे पक्षी, ३८ प्रकारचे सरपटणारे प्राणी आणि ९ प्रकारचे उभयचर आहेत. या उद्यानात बिबट्या हा या वन साम्राज्यातला सर्वात मोठा भक्षक येथे वावरतो. तसेच मुंगूस, ऊदमांजर, रानमांजर, अस्वल, लंगूर अशा प्राण्यांचा येथे संचार असतो. या उद्यानात हजारो प्रकारचे वृक्ष आहेत. त्यात मुख्यतः करंज, साग, शिसव, बाभूळ, बोर, निवडुंग असून बांबूची बेटेनी आहेत.
विशेष

वसई खाडीला लागून उद्यानाचे २५ चौरस किलोमीटर क्षेत्राचे खारफुटीचे जंगल आहे. त्याला मंगलवन / वेलावन असे म्हणतात. खडकात कोरलेल्या कान्हेरी लेणी पहावयास मिळतात. बौद्ध काळातील ही लेणी दोन हजार वर्षापूर्वी कोरलेली असून याठिकाणी १०९ विहार आहेत.
सुविधा

संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान परीक्षेत दर्शनाची वेळ सकाळी ७.३० ते सायंकाळी ६.३० पर्यंत असते. येथे प्रवेशासाठी प्रौढांना रु. २०/- तर लहान मुलांना रु. १०/- प्रवेशशुल्क आहे. पर्यटकांच्या वाहन थांब्यासाठी शुल्क आकारले जाते. सिंहविहार आणि वनराणी मिनी टॉय ट्रेन सफारींचे वेगळे शुल्क आकारतात. उद्यानात वननिवासाची सोय असून त्याकरिता विश्रामगृह आणि कुटिर पद्धतीची निवास व्यवस्था आहे.
बाह्य दुवे

संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान-संकेतस्थळ


वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने
वर्ग:बोरीवली
नोव्हेंबर १९

* जागतिक शौचालय दिन
* आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन
ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४९३ - क्रिस्टोफर कोलंबस आदल्या दिवशी पाहिलेल्या बेटावर उतरला व त्याचे नामकरण सान हुआन बॉतिस्ता (आता पोर्तो रिको) असे केले.
एकोणिसावे शतक

* १८६३ - अमेरिकन यादवी युद्ध - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकनने गेटिसबर्गचे भाषण केले.
विसावे शतक

* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - एच.एम.एस. सिडनी आणि एच.एस.के. कॉर्मोरानमध्ये लढाई. दोन्ही युद्धनौका बुडाल्या, ऑस्ट्रेलियाचे ६४५ तर जर्मनीचे ७७ खलाशी मृत्युमुखी.
* १९४२ - स्टालिनग्राडची लढाई - जनरल जॉर्जी झुकोव्हच्या नेतृत्वाखाली ऑपरेशन युरेनस ही मोहीम सुरू झाली.
* १९४३ - ज्यूंचे शिरकाण - जानोव्सका छळछावणीतील कैद्यांच्या फसलेल्या उठावानंतर नाझी सैनिकांनी सुमारे ६,००० ज्यूंना ठार मारले.
* १९४६ - अफगाणिस्तान, आइसलॅंड आणि स्वीडन संयुक्त राष्ट्रांमध्ये दाखल झाले.
* १९६९ - अपोलो १२तून चांद्रमोहिमेवर गेलेल्या पीट कॉन्राड आणि ऍलन बीनचे चंद्रावतरण.
* १९७७ - त्रांसपोर्तेस एरियोस पोर्तुगीझेस कंपनीचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान मदेरा द्वीपसमूहात कोसळले. १३० ठार.
* १९७९ - इराणच्या नेता आयातोल्ला रुहोल्ला खोमेनीने तेहरानमध्ये ओलिस धरलेल्या अमेरिकन नागरिकांपैकी १३ स्त्री व श्यामवर्णियांची मुक्तता केली.
* १९८४ - मेक्सिको सिटीतील तेलसाठ्याला लागलेल्या आगीत सुमारे ५०० ठार.
* १९९८ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटनवर महाभियोग सुरू.
* १९९८ - फिंसेंत फान घोचे पोर्ट्रेट ऑफ द आर्टिस्ट विदाउट बियर्ड ७ कोटी १५ लाख अमेरिक डॉलरला विकले गेले.
* १९९९ - चीनने शेन्झू १ हे अंतराळयान प्रक्षेपित केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* १८३५ - मणिकर्णिका तांबे तथा राणी लक्ष्मीबाई.
* १९१७ - इंदिरा गांधी, भारतीय पंतप्रधान.
मृत्यू

* १९३१ - शू चीमो, चिनी भाषेमधील कवी.
प्रतिवार्षिक पालन

नोव्हेंबर १७ - नोव्हेंबर १८ - नोव्हेंबर १९ - नोव्हेंबर २० - नोव्हेंबर २१ - (नोव्हेंबर महिना)
बाह्य दुवे
सिडनी क्रिकेट मैदान

सिडनी क्रिकेट मैदान (Sydney Cricket Ground) हे ऑस्ट्रेलियाच्या सिडनी शहरामधील एक बहुपयोगी स्टेडियम आहे. १८५४ साली बांधण्यात आलेले व एस.सी.जी. ह्या टोपणनावाने प्रसिद्ध असलेले हे स्टेडियम क्रिकेटमधील सर्वात प्रतिष्ठित क्रिकेट मैदानांपैकी एक मानले जाते. १९८८ साली स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया बांधले जाण्यापूर्वी हे सिडनीमधील सर्वात मोठे स्टेडियम होते. येथे क्रिकेट व्यतिरिक्त ऑस्ट्रेलियन फुटबॉल, रग्बी लीग, रग्बी युनियन ह्या खेळांचे सामने देखील होतात. १९९२ व २०१५ ह्या दोन्ही विश्वचषक स्पर्धांचे प्रत्येकी एक उपांत्य फेरीचे सामने येथे खेळवले गेले होते.

एस.सी.जी.वर आजवर अनेक ऐतिहासिक क्रिकेट सामने खेळवले गेले आहेत व अनेक खेळाडूंनी येथे विक्रम प्रस्थापित केले आहेत. १९२८–२९ च्या हंगामामध्ये न्यू साउथ वेल्सकडून खेळताना डॉन ब्रॅडमनने येथे एका कसोटी सामन्यात ४५२ धावां काढण्याचा विक्रम प्रस्थापित केला होता.

शेन वॉर्न आपला पहिला (१९९२) व अखेरचा (२००७) कसोटी सामने येथेच खेळला होता. २५ नोव्हेंबर २०१४ रोजी येथे एका प्रथम-श्रेणी सामन्यामध्ये फलंदाजी करताना डोक्याला चेंडू लागून फिलिप ह्यूजचा मृत्यू झाला.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:ऑस्ट्रेलियातील क्रिकेट मैदाने
क्रि
बफेलो पार्क (ईस्ट लंडन)

बफेलो पार्क दक्षिण आफ्रिकेच्या ईस्ट लंडन शहरातील क्रिकेट मैदान आहे. बफेलो पार्क हे पूर्व लंडन, इस्टर्न केप, दक्षिण आफ्रिका येथे असलेले क्रिकेट मैदान आहे. हे वॉरियर्स क्रिकेट संघाचे होम ग्राउंड आणि बॉर्डरचे मुख्य होम ग्राउंड आहे.यात 20,000 प्रेक्षक बसू शकतात.
बफेलो पार्कने पूर्व लंडनमधील जन स्मट्स ग्राउंडला 1987-88 हंगामात बॉर्डरचे मुख्य होम ग्राउंड म्हणून मागे टाकले. ऑक्टोबर 2002 मध्ये एका कसोटी सामन्याचे आयोजन केले आहे आणि अनेक एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने आयोजित केले आहेत.
आंतरराष्ट्रीय पाच विकेट्स

मैदानावर सहा पाच विकेट्स घेतल्या आहेत.
टेस्ट मॅचेस
एक दिवस आंतरराष्ट्रीय
ट्वेंटी-20 आंतरराष्ट्रीय

वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने
लॉर्ड्स

लॉर्ड्स मैदान हे लंडनमधील क्रिकेटचे मैदान आहे. क्रिकेटच्या मैदानांपैकी हे सगळ्यात सुप्रतिष्ठित मानले जाते.
येथील मैदानावर नैसर्गिक उतार आहे त्यामुळे तेथे वेगवान गोलंदाजीला मदत होते.इथे शतक करणे किंवा एका डावात ५ बळी मिळवणे ही एक सन्मानाची गोष्ट आहे.
येथील जेवण केन विल्यमसनला खुप आवडले.
हे सुद्धा पहा

* लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान, डर्बन
बाह्य दुवे

* ऐतिहासिक लॉर्डसची द्विशताब्दी! केदार लेले (लंडन) esakal.com


वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
द ओव्हल

.
द ओव्हल (अधिकृत नाव: द किया ओव्हल) हे इंग्लंडच्या लंडन शहरामधील एक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान आहे. ग्रेटर लंडनच्या लॅंबेथ बरोमधील केनिंग्टन भागामध्ये स्थित असलेले हे मैदान लॉर्ड्स क्रिकेट मैदानासह लंडन भागातील प्रमुख क्रिकेट मैदान आहे. १८४५ साली बांधले गेलेले ओव्हल हे युनायटेड किंग्डममधील सर्वात पहिले तर मेलबर्न क्रिकेट मैदानानंतर जगातील दुसरे सर्वात जुने क्रिकेट मैदान आहे. क्रिकेटबरोबरच येथे फुटबॉल व रग्बी युनियन खेळांचे सामने देखील खेळवले गेले आहेत.
बाह्य दुवे

* सरे संकेतस्थळ
* क्रिकइन्फोवरील पान


वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
वर्ग:लंडन
ट्रेंट ब्रिज मैदान (नॉटिंगहॅम)

ट्रेंट ब्रिज नॉटिंगहॅम शहरामधील ट्रेंट नदी पलिकडील क्रिकेट मैदान आहे, जे बहुतेक वेळा कसोटी, आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि वेस्ट ब्रिजफोर्ड, नॉटिंगहॅमशायर, इंग्लंड स्थित काउंटी क्रिकेटसाठी वापरले जाते. ट्रेंट ब्रिज हे नॉटिंगहॅमशायर काउंटी क्रिकेट क्लबचे मुख्यालय देखील आहे. तसेच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट आणि नॉटिंघमशायरच्या होम गेम्ससह ह्या मैदानावर ट्वेंटी२० चषकाचे दोन अंतिम सामने आयोजित झाले आहेत.
२००९ मध्ये आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी२० साठी मैदान वापरण्यात आले, त्यावेळी दक्षिण आफ्रिका व पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या उपांत्य फेरीचे आयोजन येथे केले गेले. मैदानाचे नाव ट्रेंट नदीवर जवळच असलेल्या मुख्य पुलावरून घेतले गेले आहे. हे मैदान मिडो लेन आणि सिटी ग्राउंड जवळ आहे, जो अनुक्रमे नॉट्स काउंटी आणि नॉटिंगहॅम फॉरेस्टचे फुटबॉल मैदान आहे.
इतिहास

ट्रेंट ब्रिजचा वापर क्रिकेटसाठी पहिल्यांदा १८३० मध्ये केला गेला. पहिला नोंदणीकृत क्रिकेट सामना १८३८ मध्ये ट्रेंट ब्रिज इनच्या मागील मैदानी क्षेत्रात खेळवला गेला. ट्रेंट ब्रिजवर १८९९ मध्ये इंग्लंड विरुद्ध ऑस्ट्रेलियाचा प्रथम कसोटी सामना आयोजित केला गेला.
ट्रेंट ब्रिज इनच्या मालकिणीचे पती विलियम क्लार्क यांनी १८४१ मध्ये यांनी ह्या मैदानाची स्थापना केली होती आणि तो स्वतः ऑल इंग्लंड क्रिकेट संघाचा कर्णधारही होता. १९९० मध्ये त्यांच्या स्मरणार्थ रशक्लिफ सूटचा समावेश असलेल्या विल्यम क्लार्क स्टॅंडचे उद्घाटन करण्यात आले. वेस्ट ब्रिजफोर्डमधील वेस्ट पार्क स्पोर्ट ग्राउंड हे सर फर्लिअन कॅन यांचे एक खाजगी मैदान होते, जे एक फर्निचर मिलियनेअर होते, जे बऱ्याचदा यजमान राष्ट्रीय संघांचा पाहुणचार करित.
मैदान

क्रिकेट विक्रम

फुटबॉल

संदर्भ आणि नोंदी
बाह्यदुवे

*
*नॉटिंगहॅमशायर काउंटी क्रिकेट क्लब
*
*ट्रेंट ब्रिज संदर्भातील क्रिकइन्फोवरील लेख


वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने
चांदी

चांदी हा एक खूप मौल्यवान धातू आहे .

(Ag) (अणुक्रमांक ४७) रासायनिक पदार्थ. इंग्लिश नाव सिल्व्हर. शास्त्रीय नाव आर्जेन्टिनम. चाँदी एक चमकणारी आणि बहुमूल्य धातु आहे. याचे परमाणु क्रमांक 47 आणि परमाणु द्रव्यमान 107.9 आहे. हे एक तन्य धातु असल्याने याचे उपयोग तार आणि आभूषण बनविण्यासाठी होताे.

चाँदी सर्वोत्तम विद्युतचालक आणि ऊष्माचालक धातु आहे.


वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख

चांदी हा एक चमकदार मौल्यवान धातू आहे. लॅटिनभाषेत "चमकदार" किंवा "पांढरा" ह्या शब्दाला आर्जेन्टमअसे म्हणतात. त्यामुळेच Ag असे चिन्ह चांदीसाठी वापरले जाते. शुद्ध, मुक्त मूलभूत स्वरूपात चांदी, सोने आणि इतर धातूंचे मिश्रण आर्जेन्टिटा आणि क्लोरारगिराइट सारख्या खनिजांमध्ये आढळते. बहुतेक चांदी तांबे, सोने, शिसे आणि झिंक ह्या धातूंच्या परिष्करण प्रक्रियेतून उत्पादित केले जाते.

चांदीचा फार आधीपासून चलनातील नाण्यांमध्ये वापर केला गेला आहे. चलना व्यतिरिक्त, गुंतवणूकीचे माध्यम म्हणून (नाणी व सराफा) चांदीचा वापर केला जातो. सौरऊर्जा पटल, दागिने आणि भांडी ह्यात चांदीचा विशेष वापर होतो. विद्युत उपकरणे, रासायनिक प्रतिक्रियांचे उत्प्रेरक, आरसे बनवण्यात चांदी वापरली जाते. तसेच चांदीची संयुगे फोटोग्राफिक आणि एक्स-रे फिल्ममध्ये वापरली जातात. चांदीच्या नायट्रेट आणि इतर चांदीच्या संयुगेचे जंतुनाशक म्हणून वापरले जाते.
वैशिष्ट्ये

चांदी हा मऊ, लवचिक व वाकवता येण्याजोगा धातू आहे. चांदीची विद्युत वाहकता सर्व धातुंपैकी सर्वात जास्त आहे, तांबेपेक्षा देखील जास्त आहे, परंतु जास्त किंमतीमुळे या चांदीचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जात नाही. यु.एस. मध्ये दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान तांब्याच्या युद्धाच्या कमतरतेमुळे, युरेनियम समृद्ध करण्यासाठी विद्युत चुंबकांमध्ये कित्येक टन चांदी वापरली गेली.

शुद्ध चांदी कोणत्याही धातूपेक्षा सर्वात जास्त औष्णिक वाहकता असते. चांदीमध्ये कोणत्याही धातूपेक्षा सर्वात कमी संपर्क प्रतिकार असतो.
समस्थानिक

नैसर्गिकरित्या उद्भवणारी चांदीचे Ag१०७ व Ag१०९ हे दोन स्थिर समस्थानिक आहेत. ज्यात Ag१०७ किंचित जास्त प्रमाणात (५१.८३९% नैसर्गिक भरपूर प्रमाणात असणे) आहे. चांदीचे अठ्ठावीस किरणोत्सारी समस्थानिक आहेत. त्यातील सर्वात स्थिर Ag१०५ (अर्धआयुष्य ४१.३ दिवस), Ag१११ (अर्धआयुष्य ७.४७ दिवस) आणि Ag११२ (अर्धआयुष्य ३.१३ दिवस) आहेत.
प्रतिक्रिया

चांदी हवामानाशी प्रतिक्रिया देत नाही आणि म्हणूनच किमियागारांनी सोन्यासह चांदीला थोर धातू मानले आहे. चांदीची प्रतिकीय द्यायची क्षमता तांबे आणि सोन्याच्या दरम्यानची असते. तांबे प्रमाणेच, चांदी सल्फर आणि त्याच्या यौगिकांसह प्रतिक्रिया देते. त्यांच्या उपस्थितीत, चांदीवर सल्फाईडचे डाग पडतात.
संदर्भ
तांबे

तांबे हा निसर्गात आढळणारा विद्युतसुवाहक धातू आहे. तांबे धातू मृदू, तन्यक्षम आणि विद्युत व उष्णतेचा सुवाहक आहे. तांब्याचा उपयोग विद्युतवाहिन्यांमधे, उष्णतावाहकांमधे, आभूषण व अलंकारांमधे आणि घरगुती भांड्यांसाठी होतो.

तांबे निसर्गतः मुक्त स्वरूपात आढळत असलेल्या मोजक्या धातूंपैकी एक आहे. त्यामुळे मनुष्याकडून तांब्याचा वापर खूप पूर्वीपासून (इ.स.पू. ८०००पासून) होत आहे.


तांबे थेट वापरण्यायोग्य धातूच्या स्वरूपात (मूळ धातू) निसर्गात उद्भवू शकणाऱ्या काही धातुंपैकी एक आहे. यामुळे इ.स.पू. ८००० पासून कित्येक प्रदेशात मानवाने ह्या धातूचा वापर करण्यास प्रारंभ केला. हजारो वर्षांनंतर, सल्फाइड खानिजापासून विलगित केलेला तांबे हा पहिला धातू होता. इ.स.पू. ५००० ला, साचाच्या आकारात बनवलेला पहिला धातू होता. तांबे हेतुपुरस्सर कथील धातूत मिसळून कांस्य सारखा संमिश्र धातू तयार करण्यासाठी वापरला.
आहारातील खनिज म्हणून सर्व सजीवांना तांबे आवश्यक आहे. मानवांमध्ये तांबे प्रामुख्याने यकृत, स्नायू आणि हाडांमध्ये आढळतात. प्रौढ शरीरात प्रति किलोग्राम वजनाच्या १.४ ते २.१ मिलीग्राम तांबे असते.

तांब्रधातू हा उत्तम विद्युत व ऊर्जा वाहक (चांदीनंतर दुसऱ्या क्रमांकाचा) धातू आहे.
शुद्ध तांबे नारंगी-लाल रंगाचे असते आणि हवेच्या संपर्कात येताच त्याला लालसर रंग प्राप्त होतो. इतर धातूंप्रमाणेच, तांबे जर दुसऱ्या धातूच्या संपर्कात असेल तर गॅल्व्हॅनिक गंज उद्भवेल.

तांबे पाण्यावर प्रतिक्रिया देत नाही, परंतु तपकिरी-काळ्या तांबे ऑक्साईडचा एक थर तयार करण्यासाठी तो वायुमंडलीय ऑक्सिजनवर हळूहळू प्रतिक्रिया देतो. स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टीसारख्या जुन्या तांबे रचनांवर फॅजिग्रिस (तांबे कार्बोनेट)ची हिरवा थर बऱ्याचदा पाहिला जाऊ शकतो.
समस्थानिका

तांबेच्या २९ समस्थानिका आहेत. C६३ आणि C६५ स्थिर आहेत, ज्यामध्ये C६३ नैसर्गिकरित्या उद्भवणाऱ्या तांबेपैकी ६९% आहे; इतर समस्थानिका किरणोत्सर्गी आहेत, ज्यामध्ये ६१.८३ तासांच्या अर्ध्या-आयुष्यासह सर्वात स्थिर Cu६७ आहे.
उत्पादन

२००५ च्या ब्रिटिश भूगर्भीय सर्वेक्षणानुसार, चिली हा अव्वल तांबे उत्पादक देश आहे. जिथे जगातील एक तृतीयांश साठा आहे. त्यानंतर अमेरिका, इंडोनेशिया आणि पेरू यांचा क्रमांक लागतो. होता. कॉपर इन-सीटू लीच प्रक्रियेद्वारे देखील प्राप्त केला जाऊ शकतो. दिवसेंदिवस वापरात असलेल्या तांबेची मात्रा वाढत आहे. आधुनिक जगात पुनर्वापर हाच तांबेचा एक प्रमुख स्रोत आहे. अल्युमिनियम प्रमाणेच, तांबेही कोणत्याही गुणवत्तेची हानी न करता पुनर्वापरयोग्य होते. लोखंड आणि अ‍ॅल्युमिनियम नंतर तांबे तिसऱ्या क्रमांकाचे पुनरुत्पादित केलेला धातू आहे. अंदाजे ८०% उत्थखणीत तांबे आजही वापरात आहे.
वापर

असंख्य तांबे मिश्रीत धातु तयार केलेले आहेत, ज्यातील बरेचसे महत्त्वपूर्ण वापरात आहेत. पितळ हा तांबे आणि जस्त यांचे मिश्रण आहे. कांस्य सहसा तांबे-कथील धातूंशी संदर्भित असतो, परंतु अ‍ॅल्युमिनियम कांस्य सारख्या कोणत्याही तांबेच्या मिश्र धातुचा संदर्भ घेऊ शकतो. तांबे दागदागिने उद्योगात वापरल्या जाणाऱ्या चांदी आणि कॅरेट सोन्याच्या सर्वात महत्त्वाच्या घटकांपैकी एक आहे, कारण तांबे मिश्र धातुंचे रंग, कडकपणा आणि वितळण्याचे बिंदू सुधारित करण्यात हातभार लावतो.

तांबेचे मुख्य अनुप्रयोग म्हणजे इलेक्ट्रिकल वायर (६०%), छप्पर घालणे आणि प्लंबिंग (२०%) आणि औद्योगिक यंत्रणा (१५%). तांबे मुख्यतः शुद्ध धातू म्हणून वापरला जातो, परंतु जेव्हा जास्त कठोरता आवश्यक असते तेव्हा ते पितळ आणि कांस्य (एकूण वापराच्या ५%) सारख्या मिश्र धातुंमध्ये ठेवले जाते.

वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू