JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
इ.स. १६२९

ठळक घटना आणि घडामोडी

* इंग्लंडचा राजा जॉर्ज तिसऱ्याने सनद दिल्यावर मॅसेच्युसेट्स बे कॉलोनीची स्थापना झाली. साधारणपणे सध्याच्या मॅसेच्युसेट्स राज्यातील ही वसाहत अमेरिकेतील पहिली इंग्लिश वसाहत होती.
जन्म

* मार्च ९ - अलेक्सिस पहिला, रशियाचा झार.
* ऑगस्ट १७ - जॉन तिसरा, पोलंडचा राजा.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १६२९
वर्ग:इ.स.च्या १६२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
फ्रांसचा तिसरा हेन्री

व्हालव्हाचा अलेक्झांदर-एदुआर्द तथा हेन्री तिसरा (सप्टेंबर १९, इ.स. १५५१:सीन-एत-मार्न - ऑगस्ट २, इ.स. १५८९:हौ-दि-सीन) हा इ.स. १५७३ ते इ.स. १५७४ पर्यंत पोलंडचा व फेब्रुवारी १३, इ.स. १५७४ ते मृत्युपर्यंत फ्रांसचा राजा होता.

हेन्री हा हेन्री दुसरा व मेदिचीची कॅथेरिन यांचा चौथा मुलगा होता. राजा होण्याआधी त्याने काही लढायात भाग घेतला होता. इ.स. १५७३मध्ये पोलंडने याला आपला राजा निवडला. दोन वर्षे राज्य केल्यावर हेन्रीचा भाउ फ्रांसचा राजा चार्ल्स नववा मृत्यु पावला. पोलंडच्या धर्मनिरपेक्षतेला कंटाळलेल्या हेन्रीने तेथून पळ काढला व फ्रांसला परतला. तेथे त्याला राजेपदी बसवले गेले.

याच दिवशी हेन्रीचे लग्न लुइस दि लॉरॅं-व्हॉदेमोॅंशी झाले परंतु हेन्री स्त्रैण होता व त्यांना मुले झाली नाहीत.

मे १२, इ.स. १५८८ रोजी ग्विसच्या सैन्याने पॅरिसवर हल्ला केला. यावेळी हेन्रीने पॅरिस सोडले. पॅरिसवर प्रतिहल्ला करायच्या बेतात असलेल्या हेन्रीला एका गुप्तहेराने संदेश द्यायच्या निमित्ताने पोटात सुरा खुपसुन ठार मारले.
हे सुद्धा पहा

*फ्रान्सच्या राज्यकर्त्यांची यादी


हेन्री ०३
वर्ग:इ.स. १५५१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५८९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बुडापेस्ट

बुडापेस्ट ही हंगेरीची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

डॅन्युब नदीच्या किनारी वसलेले हे शहर मुळात बुडा व पेस्ट अशी दोन जवळजवळची शहरे होती. १७,००,००० लोकसंख्या असलेले हे शहर या बाबतीत युरोपमध्ये सहाव्या क्रमांकावर आहे. मध्य युरोपातील एक महत्त्वाचे केंद्र असलेले बुडापेस्ट शहर युरोपातील सर्वात सुंदर शहरांपैकी एक मानले जाते.
बाह्य दुवे

* Budapest hotels and info Portal
* बुडापेस्टमधील रेल्वे, बस व ईतर प्रवाससाधने
* बुडापेस्टचा प्रवासी नकाशा


वर्ग:हंगेरीमधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
*
देवप्रिया

देवप्रिया हे मराठी भाषेत फार मोठ्या प्रमाणात वापरले गेलेले वृत्त आहे. हे नावही श्री. माधव ज्युलियन यांनी दिलेले आहे.
या अक्षरगणवृत्ताचे मात्रांच्या हिशोबात ७-७-७-५ असे उपभाग आहेत. 'विबुधप्रिया' या शंकराचार्य, मोरोपंत आदी कवींनी हाताळलेल्या छंदातही सप्तमात्रिक उपभाग असल्यामुळे त्या छंदाला जवळचे असे 'देवप्रिया' हे नाव या छंदाला माधवराव पटवर्धन यांनी दिले. जगन्नाथ प्रसाद 'भानु' यांच्या छन्द: प्रभाकर या हिंदी ग्रंथांत या वृत्ताचा उल्लेख 'सीता' या नावाने केला आहे.

याचा लघुगुरू आणि मात्रांचा क्रम असा आहे :


मूळ उर्दू बहरचे नाव - रमल मुतदारिकुल आखिर सालिम मुरक्कब मुसम्मन असे असून बहर-ए-रमलचे हे उपवृत्त समजले जाते.

रमलच्या शेवटच्या खंडात गा-ल-गा-गा वजनाऐवजी गा-ल-गा हे वजन घेतल्यास देवप्रिया होते.

खंड- ४, मात्रा २६ ( ७/७/७/५)

मराठी भाषेत या वृत्तात चपखल बसणाऱ्या शब्दांचा फार मोठा खजिना आहे. प्रत्येक वृत्त प्रत्येक भाषेत चालतेच असे नाही.

उदाहरणार्थ, उर्दूतील हलन्त लघु असणारी वृत्ते मराठीत वापरता येत नाहीत. कारण आपल्याकडे ती पद्धत नाही. आपण शेवटचे अक्षर हे गुरूच मानतो. आटापिटा करून वापरल्यास ती शोभत नाहीत.
देवप्रियाची काही उदाहरणे

१)
कालच्या स्वप्नात माझ्या, येउनी गेलास तू
वेदना माझ्या उशाला, ठेवुनी गेलास तू..
--- सुभाषचंद्र आपटे

२)
दाटलेल्या हुंदक्याला दाबणे नाही बरे
आसवांना पापण्यांनी रोखणे नाही बरे...
--- सुभाषचंद्र आपटे

३)
सांजवेळी सोबतीला सावली देऊन जा
भैरवी गाईन मी तू, मारवा गाऊन जा...
--- इलाही जमादार
काही इतर लोकप्रिय गीते

१) शुक्रतारा मंदवारा चांदणे पाण्यातुनी

२) त्या फुलांच्या गंधकोशी सांग तू आहेस का

३) चांदणे शिंपित जाशी चालता तू चंचले
बाह्य दुवे

मनोगतावरील माहिती

वर्ग:वृत्त
मालिनी (वृत्त)

मालिनी हे संस्कृत-मराठीत आणि अन्य भारतीय भाषांतील काव्यांत वापरात असलेले अक्षरगणवृत्त आहे. या कविते(काव्या)च्या प्रत्येक कडव्यात चार चरण (ओळी) असून प्रत्येक चरणात १५ अक्षरे असतात. या १५ अक्षरांचे तीनतीनचे गट केले तर न,न,म,य,य, असे गण पडतात. प्रत्येक ओळीतली यती ८व्या अक्षरावर असतो.

ह्या वृत्ताचा लघुगुरू आणि मात्रांचा क्रम असा आहे :
वृत्ताची लक्षणगीते

* ननमयय गणांनी मालिनी वृत्त होते ।

*नमन नमन मानावा यमाचा यमाचा ।

* म्हणति कवि तयाला मालिनी वृत्त तेव्हा ॥
न न म य य असे हे संघ येतात जेव्हा ॥
प्रतिचरणिहि पंध्रा अक्षरे ही तयाची ॥
हरिहर - चरणांला आपुले हीत याची ॥

* न-न-मयययुतेयं मालिनी भोगिलोकैः । (संस्कृत)

* ननमयय भएमा मालिनी छन्द भन्छन् । (नेपाळी भाषा)
मालिनी वृत्तात लिहिलेल्या कविता

* समर्थ रामदासांची करुणाष्टके (अनुदिन अनुतापे तापलो रामराया,...)
* पंगतीत भोजनापूर्वी म्हटल्या जाणारा श्लोक : 'वदनि कवळ घेता नाम घ्या श्रीहरीचे'
* प्रथम घर कला का व्यास की पाठशाला (हिंदी)
* तरुवर सुफलांच्या आगमी नम्र होती.
जलदहि जलभारे खालती फार येती ॥
(शाकुंतल नाटक - गोविंद बल्लाळ देवल)

* मालिनी वृत्तात लिहिलेली ग्रेस यांची कविता :
कणभर उरलेले रूप माझे उरी घे
मधुतर जळवंती हात माझे करी घे
तनुभर जमलेली रात्र घेना मिठीला
क्षणभर जवळी ये झाकुनी दे दिठीला
बाह्य दुवे

http://www.manogat.com/node/383
इ.स. १४९४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मे ३ - क्रिस्टोफर कोलंबसला पहिल्यांदा जमैकाचा किनारा दिसला.
* मे ४ - क्रिस्टोफर कोलंबस जमैकाच्या किनाऱ्यावर उतरला.
* जून ७ - तोर्देसियासचा तह - स्पेन व पोर्तुगालने नव्या जगाची आपसात वाटणी करून घेतली.
जन्म

* सप्टेंबर १२ - फ्रांसिस पहिला, फ्रांसचा राजा.
* नोव्हेंबर ६ - पहिला सुलेमान, ओस्मानी सम्राट.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १४९४
वर्ग:इ.स.च्या १४९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मंदाक्रांता (वृत्त)

मंदाक्रांता हे कवितेस चाल देण्याचे एक अक्षरगणवृत्त आहे. ह्या वृत्ताची गण रचना "म-भ-न-त-त-ग-ग" अशी आहे.

मंदाक्रांताचा लघुगुरू आणि मात्रांचा क्रम असा आहे :
उदाहरणे

* मेघांनी हे गगन भरता गाढ आषाढ मासी,
होई पर्युत्सुक विकल तो कांत एकांतवासी,
त:निश्वास श्रवुनि रिझवी कोण त्याच्या जिवासी,
मंदाक्रांता सरल कविता कालिदासी विलासी.
--(माधव ज्युलियन)

*मंदाक्रांता म्हणति तिजला वृत्त हे मंद चाले |
ज्याच्या पादी मभनतत हे आणि गा दोन आले ||

*मंदाक्रांता म्हणति तिजला माभनातातगागा |
संस्कृत उदाहरण:

*कश्चित्कांता विरहगुरुणा स्वाधिकारात्प्रमत्तः
शापेनास्तङ्गमितमहिमा वर्षभोग्येण भर्तुः |

*शान्ताकारं भुजगशयनं पद्‌मनाभं सुरेशम्‌ |
हे सुद्धा पहा

*भुजंगप्रयात
* शार्दूलविक्रीडित
वर्ग:वृत्त
व्योमगंगा

व्योमगंगा हे देवप्रियाचे मूळ वृत्त आहे.

उर्दू छंदशास्त्रात याला बहर-ए-रमल असे म्हणतात. यामध्ये चार खंड असून प्रत्येक खंडात ४ अक्षरे व ७ मात्रा असतात.

याचा लघुगुरू आणि मात्रांचा क्रम असा आहे :
उदाहरणे

१)
मल्मली तारुण्य माझे, तू पहाटे पांघरावे
मोकळ्या केसात माझ्या, तू जिवाला गुंतवावे
~ सुरेश भट

२)
चार शब्दांनीच आले का तुझ्या डोळ्यांत पाणी?
सोड त्याचे बोलणे तो, एक वेडापीर होता..

काय माझ्या सोसण्याची एवढी झाली प्रशंसा?
काय माझ्याहून माझा हुंदका खंबीर होता?
~ सुरेश भट

३)
एकटा आहे कुठे मी? एकटा होतो कधी मी?
फौज मागे राबणाऱ्यांची उभी झुंजार आहे
~ सुरेश भट

वर्ग:वृत्त
पंतप्रधान

पंतप्रधान एक असा राजकिय नेता असतो जो की सरकारच्या कार्यकारिणी शाखेचे संचालन करीत असतो. सामान्यपणे, पंतप्रधान आपल्या देशातील संसदेचा सदस्य असतो.

पंतप्रधान किंवा इतर कोणताही मंत्री सहा महिन्यापर्यंत संसद सदस्य न राहताही पदावर विराजमान राहू शकतात परंतु त्यांना सहा महिन्याच्या आत कोणत्याही सभागृहाचा सदस्य बनावे लागेल. जर मंत्री या कालावधीत सदस्य बनण्यात अयशस्वी राहिले तर त्यांना राजिनामा द्यावा लागतो. परंतु याचा असा अर्थ अजिबात नाही की प्रत्येक वेळी सहा महिन्यांसाठी नेता सभागृहाचा सदस्य नसतानाही मंत्री पदावर विराजमान राहू शकतो. या संदर्भात सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय खूप महत्त्वपूर्ण आहे.

प्रत्येक देशात पंतप्रधान निवडीची पद्धत वेगळी असते परंतु पंतप्रधानपदी कोणाचीही थेट निवड सहसा होत नाही. राष्ट्रातील मतदार लोकप्रतिनिधींची थेट निवड करतात व हे निवडलेले प्रतिनिधी पंतप्रधानपदासाठी अंतर्गत निवडणूक करतात. काही देशात राष्ट्राध्यक्षही पंतप्रधानाची नेमणूक करतात. भारतात हीच पद्धत आहे.पंतप्रधान हे मंत्रीमंडळाचे प्रमुख असतात.
देशांचे पंतप्रधान

* इस्रायलचे पंतप्रधान
* भारताचे पंतप्रधान


वर्ग:पंतप्रधान
नामिबियन स्वातंत्र्ययुद्ध

नामिबियन स्वातंत्र्ययुद्ध हे १९६६ ते १९८८ या काळात मार्क्सवादी नैऋत्य आफ़्रीकन जनसंघटन Marxist South-West Africa People's Organization (SWAPO)आणि इतरांनी दक्षिण आफ़्रिकेविरूद्ध लढले.तोपर्यंअत १९४७ च्या http://en.wikipedia.org/wiki/League_of_Nationsच्या ठरावाप्रमाणे नैऋत्य आफ़्रिका या नावाने ओळखला जाणारा हा प्रदेश दक्षिण आफ़्रिकेच्या अखत्यारीत होता.युद्धाअंती १९९० मधे नामिबिया हे स्वतंत्र राष्ट्र निर्माण झाले व तेव्हापासून तेथे SWAPOचे सरकार आहे.

* नामिबियाचा इतिहास

वर्ग:नामिबिया
नामिबियाचा इतिहास

thumb|right|upright|नामिबिया ध्वज
नामिबियाचा इतिहास मुख्यत्वे वसाहतपूर्व आणि वसाहती अशा दोन कालखंडात मोडतो.
वसाहतपूर्व
वसाहती

१८८४ ते पहिल्या महायुद्धा पर्यंत नामिबियामध्ये जर्मनीची वसाहत होती व या प्रदेशावर जर्मनीचा अंमल होता. पहिल्या महायुद्धानंतर लीग ऑफ नेशन्सने दक्षिण आफ्रिकेला नामबियाचे प्रशासन सांभाळण्यास सांगितले. दुसऱ्या महायुद्धानंतर संयुक्त राष्ट्रांनी नामिबिया व इतर जर्मन वसाहतींचे एकत्रीकरण करण्यास सुरुवात केली परंतु दक्षिण आफ्रिकेने याला विरोध केला. २१ मार्च, १९९० रोजी नामिबियाने स्वतःला स्वतंत्र राष्ट्र घोषित केले.


वर्ग:नामिबिया
वर्ग:देशानुसार इतिहास
वर्ग:आफ्रिकेचा इतिहास
नामिबिया

नामिबियाचे प्रजासत्ताक (इंग्लिश: Republic of Namibia, ; आफ्रिकान्स: Republiek van Namibië) हा दक्षिण आफ्रिकेतील एक देश आहे. नामिबियाच्या उत्तरेला ॲंगोला व झांबिया, पूर्वेला बोत्स्वाना, दक्षिणेला दक्षिण आफ्रिका हे देश तर पश्चिमेला अटलांटिक महासागर आहे. विंडहोक ही नामिबियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

इ.स. १८८४ साली ओटो फॉन बिस्मार्कच्या नेतृत्वाखालील जर्मन साम्राज्याने येथे आपले अधिपत्य प्रस्थापित केले. पहिल्या महायुद्धाच्या अखेरीपर्यंत नामिबिया जर्मन साम्राज्याची वसाहत होती. जर्मनीचा पराभव झाल्यानंतर इ.स. १९२० साली लीग ऑफ नेशन्सने नामिबियाचा ताबा दक्षिण आफ्रिकेकडे दिला. इ.स. १९६६ साली येथे स्वातंत्र्यचळवळ चालू झाली. पुढील २३ वर्षे स्वातंत्र्ययुद्ध चालू राहिल्यानंतर अखेरीस १९९० साली दक्षिण आफ्रिकेने नामिबियाला स्वातंत्र्य मंजूर केले.

नामिबिया नामिब व कालाहारी ह्या वाळवंटांदरम्यान वसला असून येथील बव्हंशी भूभाग रूक्ष ते अतिरूक्ष प्रकारात मोडतो. ह्या कारणास्तव नामिबिया हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात कमी लोकसंख्या घनतेचा देश आहे. येथे प्रति चौरस किमी केवळ २.५ लोक राहतात. सध्या येथे लोकशाही सरकार असून नामिबियाला राजकीय, आर्थिक व सामाजिक स्थैर्य लाभले आहे. नामिबिया संयुक्त राष्ट्रे, आफ्रिकन संघ, राष्ट्रकुल परिषद इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संस्थांचा सदस्य आहे.
खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:आफ्रिकेतील देश
मानस सरोवर

thumb|right|upright|300 px|मानस सरोवर
मानस सरोवर(अपभ्रंश - मान सरोवर) हा तिबेट मधील गोड्या पाण्याचा तलाव आहे.तो ल्हासा पासून २००० कि.मी. वर कैलास पर्वताच्या दक्षिणेस आहे.
भौगोलिक माहिती

मानस सरोवर समुद्र सपाटी पासून ४,५५६ मीटरवर आहे. जगातील हे सर्वात उंचीवर असलेले गोड्या पाण्याचे तळे आहे. मानस सरोवर आकाराने साधारण वर्तुळाकार आहे. सरोवराचा घेरा ८८ किमी, खोली ९० मीटर तर क्षेत्रफळ ३२० चौरस किमी. इतके आहे. हिवाळ्यात या तळ्यातील पाणी गोठून त्याचे बर्फ होते. मानस सरोवराच्या सानिध्यात सतलज, सिंधु, ब्रह्मपुत्रा (ही तिबेटमध्ये यार्लुंग संग्पो या नावाने ओळखली जाते) व कर्नाली नद्यांचा उगम आहे.
सांस्कृतिक महत्त्व

कैलाश पर्वताप्रमाणे, मानस सरोवरही तीर्थस्थळ असून, भारत व इतर देशातील भाविक इथे येतात. मानस सरोवरात स्नान करून तेथील पाणी प्यायल्यास सर्व पापे माफ होतात असा विश्वास आहे. दरवर्षी भारतातून कैलास मानस सरोवर यात्रा आयोजित केली जाते. हिंदू धर्मातील कथांनुसार या तळ्याचे निर्माण ब्रह्मदेव यांनी आपल्या मनात केले त्यामुळे याचे नाव मानस सरोवर आहे (संस्कृत मध्ये मानस = मन) + सरोवर= तळे).

मराठी लेखिका कै.सत्त्वशीला सामंत यांच्या मते याचे अचूक नाव मानस सरोवर असून याबद्दल त्यांनी भारत सरकारला अनेक पुरावे दिले आहेत. भारत सरकारने यावर त्यासाठी चीन सरकारची परवानगी घ्यायला पाहिजे अशी प्रतिक्रिया दिलेली आहे. येथे आहे.
धार्मिक महत्व

हिंदू धर्मात हे पवित्र मानले जाते. हजारो लोक त्याच्या तत्त्वज्ञानासाठी दरवर्षी कैलास मानसरोवर यात्रेमध्ये भाग घेतात. हिंदू विचारसरणीनुसार हा तलाव प्रथम भगवान ब्रह्माच्या मनात जन्मला. मानसरोवर हा संस्कृत शब्द मानस आणि सरोवर यांच्या जोडीने बनला आहे ज्याचा शब्दशः अर्थ 'मनाचा सरोवर' आहे. येथे सती देवीच्या शरीराचा उजवा हात पडला. म्हणूनच, दगडी दगडाचे रूप म्हणून येथे त्याची पूजा केली जाते. येथे एक शक्तीपीठ आहे.

हे बौद्ध धर्मात देखील पवित्र मानले जाते. असे म्हणले जाते की राणी मायाची ओळख येथे भगवान बुद्धाशी झाली होती.

जैन धर्म आणि तिबेटचे स्थानिक बोन्पा लोकही या सरोवराला पवित्र मानतात.

या तलावाच्या काठावर अनेक मठ आहेत.
वाङ्मयात मानस सरोवर

संस्कृत आणि अन्य भारतीय भाषांत मानस सरोवराचा उल्लेख अनेकदा येतो. मानस सरोवर हे राजहंस पक्ष्याचे वसतिस्थान आहे.
मानस सरोवरावरील मराठी पुस्तके

* आगळी वेगळी कैलास मानस सरोवर यात्रा (डॉ. अजित कुलकर्णी)
* परिक्रमा : यात्रा कैलास पर्वत आणि मानस सरोवर (गोपाळ भागवत)
* मनोरथा चल त्या नगरीला (डॉ. कल्याणी नामजोशी)
मानस सरोवरावरील मराठी गीते

* भूमिकन्या सीता या नाटकातले ग.दि. माडगूळकर यांचे ’मानसी राजहंस पोहतो’. - ज्योत्स्ना भोळे यांनी गायलेल्या पहाडी रागातल्या या गीताला स्नेहल भाटकर यांनी संगीत दिले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:पवित्र सरोवर
वर्ग:सरोवरे
बेल्जियम

बेल्जियम हा पश्चिम युरोपातील एक देश आहे. बेल्जियमच्या उत्तरेला नेदरलँड्स व उत्तर समुद्र, पूर्वेला जर्मनी, दक्षिणेला लक्झेंबर्ग व फ्रान्स व पश्चिमेला फ्रान्स हे देश आहेत. बेल्जियम हा युरोपियन युनियनचा स्थापनेपासूनचा सदस्य देश आहे व संघाचे मुख्यालय ब्रसेल्स येथे स्थित आहे. तसेच नाटोसकट इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांचा बेल्जियम सदस्य देश आहे.

३०,५२८ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेल्या बेल्जियमची लोकसंख्या सुमारे १.१ कोटी आहे. बेल्जियममध्ये दोन भिन्न भाषिक प्रदेश आहेत व ह्या प्रदेशांना बव्हंशी स्वायत्तता आहे. उत्तरेकडील फ्लांडर्स हा डच भाषिक तर दक्षिणेकडील वालोनी हा प्रदेश फ्रेंच भाषिक आहे. तसेच देशाच्या पूर्व भागात एक लहान जर्मन भाषिक प्रदेश आहे. राजधानीचे शहर ब्रसेल्स भौगोलिक दृष्ट्या जरी फ्लांडर्स भागामध्ये असले तरी तो एक वेगळे प्रशासकीय विभाग मानला जातो.

मध्ययुगीन काळापासून बेल्जियम हा एक संपन्न देश राहिला आहे. १८३० साली बेल्जियम नेदरलँड्सपासून स्वतंत्र झाला. १८व्या शतकातील औद्योगिक क्रांतीदरम्यान बेल्जियमचा झपाट्याने विकास झाला. विसाव्या शतकामध्ये बेल्जियमने इतर युरोपियन देशांप्रमाणे आफ्रिका खंडामध्ये अनेक वसाहती स्थापन केल्या. सध्या बेल्जियमची अर्थव्यवस्था युरोझोनमधील इतर देशांशी संलग्न आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

चतुःसीमा

बेल्जियमच्या उत्तरेला नेदरलँड्स व उत्तर समुद्र, पूर्वेला जर्मनी, दक्षिणेला लक्झेंबर्ग व फ्रान्स व पश्चिमेला फ्रान्स हे देश आहेत.
राजकीय विभाग

बेल्जियममध्ये तीन स्वायत्त संघ व १० प्रांत आहेत: फ्लांडर्स, वालोनी व राजधानी ब्रसेल्स. फ्लांडर्स प्रदेशामध्ये ॲंटवर्प, पूर्व फ्लांडर्स, पश्चिम फ्लांडर्स, लिमबर्ग व फ्लाम्स ब्राबांत हे पाच प्रांत आहेत तर वालोनी प्रदेशामध्ये एनो, लीज, लक्झेंबर्ग, नामुर व ब्राबांत वालों हे ५ प्रांत आहेत.
मोठी शहरे
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म- ख्रिशचन

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

* ऑलिंपिक खेळात
संदर्भ
बाह्य दुवे

* बेल्जियमच्या राजतंत्राचे संकेतस्थळ
* सरकारी संकेतस्थळ
*
*


वर्ग:युरोपातील देश
फ्रान्स

मयंक राजा चा होता

फ्रान्स हा पश्चिम युरोपातील एक देश आहे. पॅरिस ही फ्रान्सची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. France हा अतिशय प्रगत देश असून तो G-७ या राष्ट्रांचा सदस्य आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

मध्ययुगीन कालखंड

इतर युरोपियन देशांप्रमाणे सामंतशाहीचा उदय,विकास झाला.राजावरही सामंतशाहीचा प्रभाव होता. मध्ययुगाच्या शेवटी धर्मसुधारणा(प्रबोधनाच्या) चळवळीच्यावेळी सामंतशाहीचा अंत झाला.
अर्वाचीन/आधुनिक कालखंड

या काळाच्या सुरुवातीला इ.स.१७८९ ते १७९९ या काळात फ्रेंच राज्यक्रांती झाली.फ्रान्सची अर्थव्यवस्था डबघाईला आली होती. राजा चौदाव्या लुईने जनप्रतिनिधीच्या दबावाखाली येऊन काही सुधारणा केल्या.त्याच्यानंतर चौदाव्या लुईचा पणतू असणाऱ्या पंधराव्या लुईला गादीवर बसवण्यात आले.त्याच्या चुकीच्या निर्णयांमुळे फ्रान्सचे लष्करी व राजकीय महत्त्व कमी झाले.सोळाव्या लुईच्या वेळी फ्रान्सच्या अर्थव्यवस्थेची स्थिती आणखी बिकट होत गेली.फ्रेंच जनतेचे त्यावेळेचे मुख्य अन्न असणारा ब्रेडच महाग झाला होता.त्याविषयी दाद मागण्यास प्रजा गेली असता फ्रान्सच्या राणीने "ब्रेड महाग झाला असेल तर केक खा" असे उत्तर दिल्यामुळे जनता संतप्त झाली. १४ जुलै इ.स. १७८९ रोजी पॅरिसच्या बॅस्तिये किल्ल्यावर हल्ला करून जनतेने फ्रेंच राज्यक्रांतीची सुरुवात केली.तिसऱ्या इस्टेटीकडून म्हणजे जनप्रतिनिधींकडून टेनिस कोर्टावर शपथ घेण्यात आली.सोळाव्या लुईचा गिलोटीनवर म्हणजेच सुळावर शिरच्छेद करण्यात आला व त्याच्या कुटुंबाला तुरुंगात टाकण्यात आले.तीन वर्षांच्या काळात फ्रान्सवरील अनियंत्रित राजसत्ता जाऊन त्याठिकाणी लोकशाही आली.पुढील काही वर्षं राजकीय अस्थिरता राहिली.या राजकीय अस्थिरतेचा फायदा घेऊन सेनापती नेपोलियन बोनापार्टने सत्ता हस्तगत केली व तो फ्रान्सचा सम्राट बनला.इ.स.१८२१ मध्ये विषप्रयोगामुळे त्याचा मृत्यू झाला.व्होल्टेअर ,रुसो अशा विचारवंतांच्या प्रेरणेमुळे फ्रेंच राज्यक्रांती सुरू झाली होती.
भूगोल

चतुःसीमा

फ्रान्सच्या पश्चिमेस अटलांटिक महासागर, उत्तरेस इंग्लिश खाडी आहेत. पूर्वेस बेल्जियम, लक्झेंबर्ग, जर्मनी, स्वित्झर्लंड, इटली, मोनॅको, व आंदोरा तर दक्षिणेस स्पेन हे देश आहेत.

फ्रान्सच्या आधिपत्याखालील फ्रेंच गयानाची सीमा ब्राझिल व सुरिनामशी लागून आहे तर सेंट मार्टिनला लागून नेदरलँड्स ॲंटिल्स आहे.
राजकीय विभाग

फ्रान्सचे २७ प्रदेश आहेत, पैकी २२ प्रदेश सलग आहेत. कॉर्सिका बेट व चार इतर द्वीपसमूह उरलेले पाच प्रांत आहेत. हे २६ प्रांत १०० डिपार्टमेंटमध्ये (विभाग) विभागले आहेत. १०० डिपार्टमेंट ३४१ जिल्ह्यांमध्ये विभागले आहेत, जे ४,०३२ कॅंटनांमध्ये विभागले जातात. सगळ्या कॅंटनांमध्ये मिळून ३६,६८० कम्यून आहेत. प्रत्येक कम्यून हे नगरपालिकेच्या स्वरूपाचे असतात.
मोठी शहरे

*पॅरिस
*मार्सेल
*ल्योन
*तुलूझ
*नीस
*नॉंत
*स्त्रासबुर्ग
*मॉंतपेलिए
*बोर्दू
*लील
*ऱ्हेन
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म
शिक्षण
संस्कृती
राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
संदर्भ
बाह्य दुवे

* (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:युरोपातील देश
वर्ग:जी-२० सदस्य देश
पोप जॉन बारावा

पोप जॉन बारावा (इ.स. ९३७:रोम - मे १४, इ.स. ९६४:रोम) हा इ.स. ९५५ ते इ.स. ९६४ पर्यंत पोप होता.

याचे मूळ नाव ऑक्टाव्हियन असे होते. पोप झाल्यावर ओट्टो पहिल्याला पवित्र रोमन सम्राटपदी बसवण्याशिवाय याने महत्त्वपुर्ण असे काही केल्याचे नोंदीत नाही. जॉन बाराव्याचे वैयक्तिक जीवन व्यसनी व व्यभिचारी होते.

याच्या मृत्युचे कारण अधिकृतरीत्या नोंदलेले नसले तरी प्रचलित अफवांनुसार इ.स. ९६४मध्ये त्याच्याशी व्यभिचारित असलेल्या एका स्त्रीच्या पतीने जॉन बाराव्याचा खून केला.


जॉन १२
जॉन १२
वर्ग:इ.स. ९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ९६४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कावळा

कावळा हा एक काळ्या रंगाचा सहज आढळणारा पक्षी आहे. भारतीय कावळ्याचे गाव कावळा आणि डोमकावळा हे दोन मुख्य प्रकार आहेत.
कावळा हा अतिशय चलाख व तीक्ष्ण नजर असलेला पक्षी आहे.
वर्णन

कावळा हा रंगाने काळा असतो. कावळा माणसाच्या वसाहतीजवळ राहणारा पण घरात न येणारा, परिचित पक्षी आहे. हा पक्षी चलाख, सावध, चपळ खाण्यासाठी विशिष्ट आवड नसलेला, मृतभक्षी आहे.

गृह कावळा हा सुमारे १७ इं. (४२ सें. मी.) आकाराचा, मानेजवळचा भाग राखाडी रंगाचा तर उर्वरित काळ्या रंगाचा एक पक्षी आहे. नर-मादी दोन्ही दिसायला सारखेच असतात. तर संपूर्ण काळ्या रंगाच्या कावळ्याला डोमकावळा असे म्हणतात. तसेच याला हुशार पक्षी म्हणून ओळखतात. कावळ्याला दोन डोळे असतात.
आवाज
वास्तव्य/आढळस्थान

कावळा संपूर्ण भारतभर आढळणारा पक्षी असून भारताशिवाय तो बांगलादेश, नेपाळ, पाकिस्तान, श्रीलंका, म्यानमार, मालदीव वगैरे देशांमध्ये सपाट भूप्रदेश ते डोंगराळ भागात सर्वत्र आढळतो.

गृह कावळ्याच्या आकार आणि मानेजवळील राखाडी रंगाच्या छटांवरून यांच्या किमान ४ उपजाती आहेत.
खाद्य

शिजलेले अन्न (भाजी, भात इ.), धान्य, उंदीर, लहान पक्षी, त्यांची अंडी, मृत जनावरे असे सर्व प्रकारचे खाद्य हे पक्षी खातात.
प्रजनन काळ

साधारणपणे एप्रिल ते जून हा काळ कावळ्यांचा वीणीचा काळ आहे. हे पक्षी जमिनीपासून किमान ३ मी. उंचीवर खोलगट, काटक्यांचे आणि मिळेल ते साहित्य वापरून घरटे तयार करतात. मादी एकावेळी ४ ते ५ फिकट निळी-हिरवी त्यावर तुटक तपकिरी रेषा असलेली अंडी देते. नर-मादी पिलांचे संगोपन मिळून करतात. कित्येकदा कावळ्याच्या घरट्यात कोकिळा आपली अंडी सोडून निघून जाते. अशा पिलांची देखभाल कावळेच करतात.
इतर

हिंदू संस्कृतीत माणसाच्या मृत्यूपश्चात तेराव्या दिवशी व प्रत्येक श्राद्धाच्या वेळेस कावळ्याला केळ्याच्या पानात जेवण देण्याची प्रथा आहे. तसेच रोजच्या अन्नातील एक घास कावळ्यासाठी काढून ठेवण्याची प्रथा आहे.यास काकबली असे म्हणतात.
ज्ञानेश्वरीत कावळ्याचा उल्लेख आहे.
पैं चंद्रोदया आरौते | जयांचे डोळे फुटती असते | ते काउळे केवी चंद्राते |ओळखती ||४.२४ ||
तसेच "पैल तो गे काऊ कोकताहे" सुद्धा ज्ञानेश्वरांची रचना प्रख्यात आहे. व्यकंटेश स्तोत्रात 'काकविष्ठेचे झाले पिंपळ' असे म्हणले आहे. कारण पिंपळ, वड यांसारख्या झाडांची फळे कावळे खातात. त्यांच्या विष्ठेतून त्यांच्या बीया बाहेर पडतात आणि त्या रुजतात.
'कावळा म्हणे मी काळा, पांढरा शुभ्र तो बगळा दिसतसे' ही आठवणीतील कविता एकेकाळी शालेय क्रमिक पुस्तकात होती.
कावळ्याच्या घरटे बांधाण्याच्या जागेवरून वर्षात होणाय्रा पावसाचा अंदाज बांधला जातो.
चित्रदालन


File:House Crow eggs I IMG 1890.jpg|कावळ्याचे घरटे
File:House Crow(Chicks) I IMG 0175.jpg|पिलांना खाऊ घालत असलेले कावळे
File:House crow I IMG 7314.jpg|कावळा


पहा : प्राण्यांचे आवाज

इंग्लिश विकिपीडियावरील कावळ्याबद्दलची माहिती

वर्ग:पक्षी
इ.स. १२२२

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मोंगोल सरदार ओग्देई खानने फिरोझकोह (आताच्या अफगाणिस्तानचा भाग) राज्याची राजधानी बेचिराख केली.
* मोंगोल सरदार चंगीझ खानच्या सैन्याने हेरात शहरात भयानक कत्तल चालवून या वर्षात १६ लाख व्यक्तींना ठार मारल्याची नोंद आहे.
जन्म

* फेब्रुवारी १६ - निचिरेन, जपानमधील निचिरेन बौद्ध पंथाचा स्थापक.
मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १२२२
वर्ग:इ.स.च्या १२२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७५२

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १० - पेनसिल्व्हेनिया हॉस्पिटलने फिलाडेल्फियामध्ये तात्पुरत्या जागेत मानसिक रुग्णांना उपचार देऊ केले. असे करणारे हे पहिले रुग्णालय होते.
* जून ६ - मॉस्कोत प्रचंड आग. १८,००० घरे आगीत नष्ट.
जन्म

* जानेवारी २४ - मुझियो क्लेमेंती, इटालियन संगीतकार.
मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १७५२
वर्ग:इ.स.च्या १७५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
तोरिनो

तोरिनो किंवा तुरिन (, ; प्यिमॉंतीज: Turin) ही इटली देशाच्या मधील प्यिमॉंत प्रदेशाची राजधानी व उत्तर इटलीमधील एक मोठे औद्योगिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. इटलीच्या वायव्य भागात पो नदीच्या काठावर व आल्प्स पर्वतरांगांमध्ये वसलेल्या तोरिनो शहराची लोकसंख्या २००९ साली ९,१०,१८८ इतकी तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या सुमारे १७ लाख आहे.

इटलीच्या सांस्कृतिक इतिहासात तोरिनोला मानाचे स्थान आहे. येथील कला संग्रहालये, ओपेरागृहे ग्रंथालये, चर्च, उद्याने व भोजनालये प्रसिद्ध आहेत. पर्यटन हा येथील एक मोठा उद्योग असून इटलीमधील पहिल्या दहा व जगातील २५० पर्यटनस्थळांमध्ये तोरिनोची गणना होते. ५८ अब्ज डॉलर इतकी आर्थिक उलाढाल असणारे तोरिनो हे आर्थिक दृष्ट्या इटलीमधील रोम व मिलानखालोखाल तिसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. इटलीमधील मोटारवाहन उद्योगाचे तोरिनो हे सर्वात मोठे केंद्र आहे. फियाट कंपनीचे मुख्यालय ह्याच शहरात आहे.
खेळ

सेरी आमध्ये खेळणारा व इटलीमधील सर्वात यशस्वी युव्हेन्तुस एफ.सी. हा फुटबॉल क्लब तोरिनोमध्येच स्थित आहे. तोरिनो एफ.सी. हा सेरी आमधील दुसरा फुटबॉल क्लब देखील येथेच स्थित आहे. तोरिनो हे विसाव्या हिवाळी ऑलिंपिक खेळांचे यजमान शहर होते.
चित्र दालन


चित्र:Mole Antonelliana01 2009-06-18.jpg|मोल आंतोनेलियाना
File:Duomo Torino.jpg|तोरिनो प्रमुख चर्च
File:Basilica di Superga.jpg|बासिलिका दे सुपेर्गा
File:PalazzoMadamaNotte.jpg|पलाझ्झो मादामा
File:ScalonePalazzoMadamaTorino.JPG
File:Torino-PalazzoCarignanoFronte.jpg|पालाझ्झो कारिग्नानो
File:Palazzo Carignano (Turin) facade.jpg

जुळी शहरे

जगातील खालील शहरांसोबत तोरिनोचे सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.
हे सुद्धा पहा

*इटलीमधील शहरांची यादी
संदर्भ
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ
*


वर्ग:इटलीमधील शहरे

वर्ग:प्यिमाँत प्रदेश
हुलागू खान

हुलागु खान (इ.स. १२१७ - फेब्रुवारी ८, इ.स. १२६५) हा नैऋत्य एशिया जिंकलेला मोंगोल सरदार होता.
thumb|right|हुलागु खान

हुलागु खान हा चंगीझ खानचा नातू व कुब्लाई खानचा भाउ होता.

इ.स. १२५५मध्ये त्याने नैऋत्य एशियातील मुसलमान राज्ये जिंकण्यासाठी मोहीम काढली व इ.स. १२५८मध्ये बगदादपर्यंत धडक मारली. फेब्रुवारी १० रोजी बगदाद जिंकल्यावर त्याच्या सैन्याने तेथील रहिवाश्यांची कत्तल उडवली. याचे अंदाज १०,००० ते ८,००,००० व्यक्तिंपर्यंत आहेत. बगदाद उद्ध्वस्त केल्यावर हुलागु खान मोंगोलिया(मंगोलिया)ला परतला. कुब्लाई खान सत्तेवर आल्यावर हुलागु खानने परत पश्चिमेकडे मुसंडी मारली. इ.स. १२६५ मध्ये मध्य युरोपमधील एका लढाईत त्याचा अंत झाला.

वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास
वर्ग:इ.स. १२१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२६५ मधील मृत्यू
शिजो

सम्राट शिजो (मार्च १७, इ.स. १२३१ - फेब्रुवारी १०, इ.स. १२४२) हा जपानचा ८७वा राज्यकर्ता होता. याचा राज्यकाल ऑक्टोबर २६, इ.स. १२३२ ते मृत्युपर्यंत होता.

शिजोचे मूळ नाव मित्सुहितो असे होते व तो सम्राट गो-होरिकावाचा मुलगा होता. दोन वर्षांचा असताना शिजोला सम्राट केले गेले. त्याचे दोन मामा कुजो मिची व सैओन्जि किन्त्सुनेने त्याच्या नावाने राज्यकारभार चालवला.

वयाच्या १०व्या वर्षी एका अपघातात शिजोला मृत्यु आला.


वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. १२३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १२४२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप लिओ बारावा

thumb|right|पोप लिओ बारावा
लिओ बारावा (ऑगस्ट २२, इ.स. १७६० - फेब्रुवारी १०, इ.स. १८२९) हा इ.स. १८२३ ते मृत्युपर्यंत पोप होता.

याचे मूळ नाव ऍनिबेल फ्रांसेस्को क्लेमेंते मेल्चिओर गिरोलामो निकोला डेला गेंगा असे होते. त्याने रोमच्या अकेडेमिया डेइ नोबिलि एक्लेसियास्टिसी येथे शिक्षण घेतले व इ.स. १७८३ साली धर्मगुरुपद प्राप्त केले.

यानंतर त्याने पोप पायस सहाव्याचे व्यक्तिगत सचिवपद मिळवले. पोप म्हणून लिओ असहिष्णु व कठोर होता. स्वतःच्याच प्रजेविरुद्ध त्याने अनेक कट-कारस्थाने केली. कदाचित त्यामुळे त्याच्या मृत्युनंतर त्याच्या राज्यात आनंदच व्यक्त केला गेला.


लिओ १२
लिओ १२
वर्ग:इ.स. १७६० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख