JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
रियाध

रियाध (अरबी: الرياض‎ ; उच्चार : अर्-रियाध; अर्थ : बगीचा) ही सौदी अरेबियाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. ते रियाध प्रांताच्याही राजधानीचे शहर आहे. अरबी द्वीपकल्पाच्या मध्यभागी एका विस्तीर्ण पठारावर ते वसले असून सुमारे ४८,५४,००० लोकसंख्येचे शहर आहे.

याला पूर्वी हाइर अल-यमामाह असे नाव होती.
वस्तीविभागणी

१९३५ साली शहराची लोकसंख्या ४०,००० होती तर १९४९मध्ये ८३,००० होती. १९६० च्या सुमारास १,५०,००० लोकसंख्या असलेल्या शहरात २०२३ च्या सुमारास ७०,००,००० लोक राहत होती. २०१७मध्ये रियाधमधील लोकसंख्येत ६४.१९% व्यक्ती सौदी होत्या तर ३५.८१% लोक परदेशी होत्या. यांतील १३.७% मूळ भारतीय तर १२.४% लोक मूळ पाकिस्तानी होत्या.
वाहतूक

विमानसेवा

किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ रियाध शहर आणि आसपासच्या प्रदेशातील मुख्य विमानतळ आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून ३५ किमी उत्तरेस असलेल्या या विमानतळावरून दरसाल २ कोटी प्रवासी ये-जा करतात. या मोठ्या विमानतळाचा अजून विकास करण्याचे बेत असून २०३० पर्यंत तेथे सहा समांतर धावपट्ट्या आणि ३ ते ४ प्रवासी टर्मिनल बांधली जातील. त्या वेळी याचे पुनर्नामकरण किंग सलमान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ असे केले जाईल. २०३०मध्ये याची क्षमता दरसाल १२ कोटी प्रवासी तर २०५०पर्यंत १५ कोटी प्रवासी वाहण्याची असेल.
मेट्रो

रियाध मेट्रोचे बांधकाम २०१० च्या दशकात सुरू झाले व २०२४पर्यंत ही सेवा सुरू होण्याचा अंदाज आहे.
बस

रियाधमधील सार्वजनिक बससेवेचे जाळे ८५ किमी लांबीचे असून त्यात तीन बस रॅपिड ट्रान्झिट सेवा आहेत. हे जाळे मेट्रोशी जोडले जाईल.

रियाधपासून देशातील इतर शहरांना बससेवा उपलब्ध असून हीच कंपनी आखाती सहकार समितीच्या सदस्य देशांपर्यंत बस नेतात. याशिवाय इजिप्तलाही बस सेवा उपलब्ध आहे.
रेल्वे

सौदी रेल्वे संघटना रियाधपासून दम्मामला दोन मार्गांनी रेल्वे सेवा पुरवते. होफुफ आणि हराध मार्गे जाणाऱ्या गाड्या प्रवासी आणि मालवाहतूक करतात.

भविष्यात रियाधपासून मक्का आणि जेद्दा तसेच हाइल प्रांतातील बुरैदा शहरांना जोडणारे रेल्वेमार्ग बांधले जातील.
रस्ते

रियाध शहराला महामार्गांचे जाळे आहे. शहराला पूर्व रिंग रोड आणि उत्तर रिंग रोड ही दोन बाह्यवळणे आहेत. किंग फह्द रोड शहरातून उत्तर-दक्षिण धावतो तर मक्का रोड शहराच्या पूर्व भागाला आणि डिप्लोमॅटिक क्वार्टरला मध्यवर्ती भागाशी जोडतो.
संदर्भ
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:सौदी अरेबियामधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:रियाध
शहर
अहिराणी बोलीभाषा

अहिराणी ही खानदेश प्रदेशात बोलली जाणारी पश्चिम हिंद-आर्य भाषा आहे व ती देवनागरी लिपीत लिहिली जाते. ही भाषा तिच्या प्रादेशिक नावावरून खानदेशी म्हणूनही ओळखली जाते तर ती मूळ अहिर लोकसमूहाची भाषा असल्या कारणाने ती अहिराणी म्हणून ओळखली जाते.

अहिराणी भाषा प्रामुख्याने उत्तर महाराष्ट्रातील नंदुरबार, धुळे या जिल्ह्यांत आणि जळगाव जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात व नाशिक जिल्ह्याच्या उत्तर भागात बोलली जाते. महाराष्ट्राव्यतिरीक्त गुजरातच्या सुरत, सोनगढ, व्यारा, उच्छल, निझर व मध्यप्रदेशच्या पानसेमल, सेंधवा या तालुक्यांतही अहिराणी भाषा काही प्रमाणात बोलली जाते. गुजरातमधील डांग जिल्ह्यात बोलली जाणारी डांगी(डांगरी) ही सुद्धा खानदेशीचीच एक बोली म्हणून वर्गीकृत केली जाते.

१९११, १९२१ आणि १९३१ च्या जनगणनेत अहिराणी भाषिक लोक गुजराती म्हणून गणले गेले. परंतु नंतरच्या काळात खानदेशी एक स्वतंत्र भाषा म्हणून गणली जाऊ लागली.
व्याकरण

सर्वनाम
संबंध दर्शक शब्द
प्राप्तकर्ता दर्शक शब्द
कर्ता दर्शक शब्द
अंतर्गत संबंध दर्शक शब्द
स्थान दर्शक शब्द
प्रमाण दर्शक शब्द
इतर प्रत्यय व शब्द रूपे
साहित्य

अहिराणी बोली, शब्दकोश, लोकसाहित्य आणि व्याकरण विषयक पुस्तके

* नि. रा. पाटील यांनी खानदेशी भाषेवर आधारित ‘लेवा गण बोली’ भाषेचा शब्दकोश तयार केला आहे.
* अहिराणी शब्दकोश (अहिराणी- मराठी) (डॉ. रमेश सूर्यवंशी) : अहिराणी बोलीचा पहिला शब्दकोश.
* " 'वऱ्हाडी' आणि 'अहिराणी' बोलींचा तौलनिक अभ्यास" डॉ. पुरुषोत्तम सदानंद तायडे
*अहिराणी बोली सुलभ व्याकरण (डॉ. रमेश सुर्यवंशी)
*खान्देशातील कृषक जीवन सचित्रकोश (डॉ. रमेश सुर्यवंशी)
अन्य पुस्तके

* अहिराणी : आंतरराष्ट्रीय भाषा (डाॅ. बापूराव देसाई)
हे सुद्धा पहा

* अहिराणी साहित्य संमेलन
* तावडी बोलीभाषा
* लेवा बोली
* पावरा बोलीभाषा
संदर्भ व नोंदी

वर्ग:मराठी बोलीभाषा
वर्ग:खान्देश
सप्टेंबर २८

ठळक घटना आणि घडामोडी

इ.स.पू. पहिले शतक

* ४८ - इजिप्तचा राजा टॉलेमीने पॉम्पेई द ग्रेटची इजिप्तमध्ये उतरल्यावर हत्या करवली.
अठरावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

* १९२८ - युनायटेड किंग्डमने घातकी द्रव्य कायदा काढून गांजा व तत्सम पदार्थ बेकायदा ठरवले.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने पोलंडवर आक्रमण केल्यावर जर्मनी व सोवियेत संघाने पोलंडचा आपसांत वाटणी करून घेतली.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीच्या सैन्याने पोलंडची राजधानी वॉर्सॉ काबीज केली.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - सोवियेत सैन्याने एस्टोनियातील क्लूगा कॉँसेन्ट्रेशन कॅम्पमधील कैद्यांची सुटका केली.
* १९५८ - फ्रांसने नवीन संविधान स्वीकारले. फ्रांसचे पाचवे प्रजासत्ताकअस्तित्वात आले. गिनी या फ्रांसाधीन प्रदेशाने हे संविधान न स्वीकारता स्वतंत्र होण्याचे ठरवले.
* १९७१ - युनायटेड किंग्डमने औषधांचा गैरवापर कायदा काढून गांजाचे वैद्यकीय उपयोग बेकायदा ठरवले.
* १९९४ - एम.एस. एस्टोनिया ही फेरीबोट बाल्टिक समुद्रात बुडुन ८५२ व्यक्ती मृत्युमुखी पडले.
* १९९५ - कोमोरोस द्वीपांवर लश्करी उठाव.
एकविसावे शतक

* २००४ - कॅलिफोर्नियातील पार्कफील्ड शहराला रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ६.० तीव्रतेचा भूकंपाचा धक्का.
जन्म

* ५५१ - कन्फ्यूशियस, चीनी तत्त्वज्ञानी.
* १८६७ - कीचिरो हिरानुमा, जपानी पंतप्रधान.
* १९०७ - भगतसिंग भारतीय क्रांतिकारक
* १९२५ - सेमूर क्रे, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९२९ - लता मंगेशकर, भारतीय पार्श्वगायक.
* १९४६ - मजिद खान, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९४७ - शेख हसीना वाजेद, बांगलादेशची पंतप्रधान.
* १९६० - ऑगस्टिन लोगी, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६४ - इरफान भट्टी, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९६७ - मीरा सोर्व्हिनो, अमेरिकन अभिनेत्री.
* १९७१ - मॅथ्यू इलियट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - कॅथ्रिन लेंग, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - कॉलिन स्टुअर्ट, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८१ - रणबीर कपूर, भारतीय अभिनेता
* १९८७ - हिलरी डफ, अमेरिकन अभिनेत्री.
मृत्यू

* २३५ - पोप पॉँटियानस.
* ११०४ - पेद्रो पहिला, अरागॉनचा राजा.
* ११९७ - हेन्री सहावा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १९१४ - रिचर्ड सीयर्स, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९७० - गमाल अब्दल नासर, इजिप्तचा दुसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७८ - पोप जॉन पॉल पहिला.
* १९७९ - रोम्युलो बेटानकोर्ट, व्हेनेझुएलाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९८९ - फर्डिनांड मार्कोस, फिलिपाईन्सचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९१ - माइल्स डेव्हिस, अमेरिकन जॅझ संगीतकार.
* २००० - पिएर इलियट त्रुदू, कॅनडाचा पंधरावा पंतप्रधान.
* २०२३ - एम.एस. स्वामिनाथन, भारतीय शास्त्रज्ञ
प्रतिवार्षिक पालन

* चेक राष्ट्र दिन - चेक प्रजासत्ताक.
* शिक्षक दिन - तैवान.
----
बाह्य दुवे

सप्टेंबर २६ - सप्टेंबर २७ - सप्टेंबर २८ - सप्टेंबर २९ - सप्टेंबर ३० - सप्टेंबर महिना
सदागोपान रमेश

सदागोपान रमेश (रोमन लिपी: Sadagoppan Ramesh ;) (ऑक्टोबर १६, इ.स. १९७५; चेन्नई, तमिळनाडू - हयात) हा भारतीय राष्ट्रीय पुरुष क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. तो प्रामुख्याने डाव्या हाताने खेळणारा फलंदाज म्हणून ओळखला जातो. फलंदाजीसोबत तो उजव्या हाताने लेगब्रेक गोलंदाजीदेखील करतो. एकदिवसीय सामन्यांच्या कारकिर्दीतील पहिल्या चेंडूवर बळी मिळवण्याचा विक्रम करणारा तो एकमेव भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. वेस्ट इंडीजविरुद्ध झालेल्या सामन्यात निक्सन मॅक्लीन याचा बळी घेऊन त्याने हा विक्रम नोंदवला.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सप्टेंबर २९

ठळक घटना आणि घडामोडी

तेरावे शतक

* १२२७ - क्रुसेडमध्ये भाग न घेतल्याबद्दल पोप ग्रेगोरी नवव्याने पवित्र रोमन सम्राट फ्रेडरिक दुसऱ्याला वाळीत टाकले.
विसावे शतक

* १९११ - इटलीने ऑट्टोमन साम्राज्याविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९१६ - जॉन डी. रॉकफेलर पहिला अब्जाधीश (अमेरिकन डॉलरमध्ये) झाला.
* १९१८ - पहिले महायुद्ध - बल्गेरियाने शरण मागितली.
* १९४१ - ज्यूंचे शिरकाण - क्यीवमध्ये नाझींनी ३३,७७१ ज्यूंना ठार मारले.
* १९४३ - दुसरे महायुद्ध - इटलीने शस्त्रे खाली ठेवली.
* १९९१ - हैतीमध्ये लश्करी उठाव.
एकविसावे शतक

* २००५ - जॉन रॉबर्ट्स जुनियर अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या सरन्यायाधीशपदी.
* २००६ - गोल त्रांसपोर्तेस एरोस फ्लाइट १९०७ हे विमान एम्ब्राएर लेगसी प्रकारच्या विमानाशी ब्राझिलच्या पेइहोतो दि अझेवदो शहराजवळ धडकले. १५४ ठार.
* २००८ - लेहमान ब्रदर्स आणि वॉशिंग्टन म्युच्युअल या कंपन्यांनी दिवाळे काढल्यावर डाउ जोन्स निर्देशांक एका दिवसात ७७७.६८ गुणांकाने कोसळला.
* २००९ - सामो‌आजवळ रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ८.० तीव्रतेचा भूकंप आणि त्सुनामी.
जन्म

* १७८६ - ग्वादालुपे व्हिक्टोरिया, मेक्सिकोचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १८७६ - चार्ल्स लेवेलिन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९०१ - एन्रिको फर्मी, इटालियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३० - रामनाथ केणी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९३४ - लान्स गिब्स, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९३४ - लिंडसे क्लाइन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३६ - सिल्व्हियो बेर्लुस्कोनी, इटलीचा पंतप्रधान.
* १९३८ - विल्यम कॉक, नेदरलँड्सचा पंतप्रधान.
* १९४१ - डेव्हिड स्टील, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४३ - लेक वालेंसा, पोलंडचा पंतप्रधान.
* १९५० - डेव्हिड मरे, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५१ - मिशेल बाशेलेट, चिले देशाची पहिली स्त्री राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - सेबास्टियन को, इंग्लिश धावपटू.
* १९५७ - क्रिस ब्रोड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७८ - मोहिनी भारद्वाज, अमेरिकन जिम्नॅस्ट.
मृत्यू

* १५६० - गुस्ताव पहिला, स्वीडनचा राजा.
* १८३३ - फर्डिनांड सातवा, स्पेनचा राजा.
* १९८७ - हेन्री फोर्ड दुसरा, अमेरिकन उद्योगपती.
* २००१ - न्विन व्हान थ्यु, दक्षिण व्हियेतनामचा राष्ट्राध्यक्ष.
* २००६ - वॉल्टर हॅडली, न्यू झीलँडचा क्रिकेट खेळाडू.
* २०१३ - एस. एन. गोयंका भारतीय विपश्यना ध्यानाचे शिक्षक पद्म भूषण
प्रतिवार्षिक पालन

* संशोधक दिन - आर्जेन्टिना.
----
बाह्य दुवे

सप्टेंबर २७ - सप्टेंबर २८ - सप्टेंबर २९ - सप्टेंबर ३० - ऑक्टोबर १ - सप्टेंबर महिना
क्वेबेक सिटी

क्वेबेक ही कॅनडा देशातील क्वेबेक ह्या प्रांताची राजधानी आहे. मॉंत्रियाल ह्या शहराच्या ईशान्य दिशेवर २३३ कि. मी. अंतरावर असलेल्या ह्या शहराची लोकसंख्या २००६ च्या जनगणनेनुसार ४,९१,१४२ इतकी आहे.
पर्यायी मॉन्ट्रिऑल नंतरचे, क्वेबेक प्रांतातील, हे सगळ्यात मोठे शहर आहे. सभोवतालच्या उपनगरांची लोकसंख्या धरल्यास क्वेबेक शहराची लोकसंख्या सुमारे ७,१५,५१५ इतकी आहे.

अल्गॉन्किन भाषेत "जिथे नदी निमुळती होते" (ते शहर) असा क्वेबेक या शब्दाचा अर्थ आहे. क्वेबेक आणि लेव्ही ह्या दोन शहरांच्या दरम्यान सेंट लॉरेन्स ही नदी निमुळती होते. उत्तर अमेरिकेतील जुन्या शहरांपैकी क्वेबेक हे एक शहर असून त्याची स्थापना १६०८ साली सॅम्युएल द शांप्लेन ह्याने केली. शहारातील प्राचीन भागांमधील तटबंदीच्या भिंती अजूनही शाबूत असून युनेस्कोने १९८५ साली त्या भागाला "प्राचीन क्वेबेक" असे नवीन जागतिक वारसा स्थान जाहीर केले आहे.

क्वेबेक शहर तिथल्या उन्हाळ्यातील आणि हिवाळ्यातील उत्सवांबद्दल प्रसिद्ध आहे. "कार्निव्हल" नावाचा मोठा उत्सव इथे हिवाळ्यात साजरा केला जातो. "शातो फ्रोंतनाक" नावाचे अतिसुन्दर हॉटेल, "म्युझे दला सिव्हिलिझास्यॉं", "म्युझे दे बोझार" ही इथली प्रसिद्ध ठिकाणे आहेत. ह्याशिवाय, "मॉन्टमोरेन्सी" नावाचा धबधबा आणि "सेन्ट ऍन द बोप्रे" हे रमणीय चर्च ही येथील ठिकाणे पहाण्यासारखी आहेत.

येथे फ्रेंच भाषकांचे बहुमत असून त्यांची स्वतंत्र राष्ट्राची मागणी आहे.

वर्ग:कॅनडामधील शहरे
वर्ग:क्वेबेक प्रांत
वर्ग:इ.स. १६०८ मधील निर्मिती
बुएनोस आइरेस

बुएनोस आइरेसचे स्वायत्त शहर (स्पॅनिश: Ciudad Autónoma de Buenos Aires; अर्थ: सुंदर हवामान) ही आर्जेन्टिना देशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.सुमारे १.२८ कोटी महानगरी लोकसंख्या असलेले बुएनोस आइरेस साओ पाउलो खालोखाल दक्षिण अमेरिका खंडामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे. बुएनोस आइरेस आर्जेन्टिनाच्या पूर्व भागात उरुग्वे देशाच्या सीमेजवळ व अटलांटिक महासागराजवळ रियो देला प्लाता नावाच्या खाडीच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वसले आहे.

बुएनोस आइरेस आर्जेन्टिनामधील एक स्वायत्त शहर असून ते बुएनोस आइरेस प्रांतामध्ये समाविष्ट केले जात नाही. १८८० साली त्याला इतर प्रांतांपासून वेगळे करण्यात आले व १९९४ साली स्वायत्त दर्जा मंजूर करण्यात आला. लोकसंख्येनुसार जगातील सर्वात मोठ्या शहरांपैकी एक असलेल्या बुएनोस आइरेसची लोकसंख्या २०१० सालच्या गणनेनुसार सुमारे २९ लाख होती. मेक्सिको सिटी व साओ पाउलो ह्यांच्यासह ते लॅटिन अमेरिकेमधील एक जागतिक शहर मानले जाते. येथील युरोपीय शैलीचे स्थापत्य, उच्च सांस्कृतिक वारसा इत्यादींमुळे त्याला लॅटिन अमेरिकेमधील पॅरिस असा खिताब मिळाला आहे. व्हॅटिकनचा विद्यमान पोप फ्रान्सिस ह्याचे बुएनोस आइरेस हे जन्मस्थान आहे.

मिनिस्त्रो पिस्तारिनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा आर्जेन्टिनामधील सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ बुएनोस आइरेसच्या २२ किमी नैऋत्येस आहे. एरोलिनिआस आर्जेन्तिनास ह्या आर्जेन्टिनाच्या राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनीचे मुख्यालय बुएनोस आइरेसमध्येच स्थित आहे.
बाह्य दुवे

*
* अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:आर्जेन्टिनामधील शहरे
वर्ग:दक्षिण अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:विकिमेनिया यजमान शहरे
*
पदपरिस्फोट

पदपरिस्फोट म्हणजे शब्दांचे व्याकरण चालविणे.वाक्यात येणाऱ्या प्रत्येक शब्दाची व्याकरण विषयक संपूर्ण माहिती सांगता येणे यालाच 'व्याकरण चालविणे' असे म्हणतात.वाक्यातील प्रत्येक शब्दाची जात,पोटजात व त्याचे कार्य तर सांगता यावेच,शिवाय त्या शब्दाचा क्रियापदाशी किंवा इतर शब्दांशी असलेला संबधही सांगता यावा हा हेतू असतो.एका अर्थाने संपूर्ण व्याकरण विषयक माहिती असते.

वाक्यातील शब्द/पद कोणती माहिती द्यावी

*नाम/सर्वनाम मूळ शब्द,त्याचा पोटप्रकार,लिंग,विभक्ती,वचन,विभक्तीचा अर्थ स्पष्ट करून सांगावा.
*विशेषण -मूळ शब्द,त्याचा पोटप्रकार, कोणत्या नामा बद्दल ते विशेष माहिती सांगते ते नाम(विशेष्य)सांगावे.
*क्रियापद - मूळ धातू, क्रियापदाचा प्रकार,रूप(करण किंवा अकरण), अर्थ,काळ,लिंग,पुरुष,वचन व वाक्याचा प्रयोग.
*क्रिया विशेषण -पोटप्रकार कोणा बद्दल विशेष माहिती सांगते तो शब्द .
*शब्दयोगी अव्यय - कोणत्या शब्दाला जोडून आला त्याचे व्याकरण,पोटप्रकार,व विभक्तीचा अर्थ व्यक्त करत असेल तर तो अर्थ.
*उभयान्वयी - पोटप्रकार सांगून कोणते दोन शब्द किंवा वाक्ये जोडते त्याचा उल्लेख करावा.
*केवलप्रयोगी - कोणती भावना व्यक्त करते ते स्पष्ट करावे.
संदर्भ

*'मराठीचे व्याकरण'(प्रथमावृत्ती १९९३) डॉ.लीला गोविलकर
*'सुगम मराठी व्याकरण' लेखन लेखक कै. मो.रा.वाळंबे(निधन मार्च १९९२).
*'अत्यावश्यक मराठी व्याकरण' - डॉक्टर विजय लक्ष्मण वर्धे(एम्.ए.मराठी,एम्.ए.(हिंदी),एम्.एड,पीएच्.डी.

वर्ग:मराठी व्याकरण
श्री विजयपुरम

पोर्ट ब्लेर भारताच्या अंदमान आणि निकोबार केंद्रशासित प्रदेशाचे प्रशासकीय केंद्र आहे.

येथे भारतीय नौदलाचा तळ आहे.

येथे ब्रिटिश कालीन सेल्युलर जेल आहे. जेथे स्वातंत्र्य सैनिकांना काळ्या पाण्याची शिक्षा दिली जात असे. स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांना येथेच काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगायला पाठवले होते. तसेच हजारो इतर स्वातंत्र्यसैनिकांसाठी ही भयावह जागा होती. आता येथिल सेल्युलर जेल मध्ये स्मारक उभारण्यात आले आहे. तसेच १९४४ मध्ये सुभाषचंद्र बोस यांच्या आझाद हिंद सेनेने हे बेट जिंकले होते व त्याचे नामकरण शहीद असे केले होते. बंगालच्या उपसागराच्या या पाणलोटात अनंत सरोवर सापडतील, ज्यामध्ये रंगीबेरंगी मासे पोहताना आढळतील.
प्रेक्षणीय स्थळ

सेल्युलर जेल, मानव विकास इतिहासाचे वर्णन करणारे संग्रहालय (मानववंशशास्त्र संग्रहालय), समुद्र संग्रहालय, सूक्ष्म उझोग संग्रहालय, मिनी झु, चथम सा मिल, कॉर्बाईन कोव्ह बीच, मरीन पार्क, व्हिपर आयलँड, सिपीघाट वॉटर स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स.
अन्य स्थळ

सिपीघाट फार्म (पोर्ट ब्लेअरपासून १४ किमी)

चिरिया बेट (३० किमी)

वंदूर बीच (३० किमी)

जॉली ब्वॉय

क्लक आणि रेड स्किन आयलँड
दळणवळण

येथून तीन जहाजे येथे येतात, हे अंतर सुमारे ११९० किलोमीटर आहे. कोलकाता ते पोर्ट ब्लेअर हे अंतर १२५५ किमी आहे आणि विजयवाडा ते १२०० किमी आहे. विशाखापट्टणमहून राजधानी पोर्ट ब्लेअरकडे जाणारी जहाजे.

कोलकाता, चेन्नई आणि दिल्ली येथून राजधानी पोर्ट ब्लेअरसाठी थेट उड्डाणे आहेत. इथे येण्यासारखे जहाज वाटते! तथापि, तेथे काही प्रवासी निर्बंध आहेत अर्थात काही निवडलेल्या बेटांवर पर्यटनास परवानगी आहे. सुंदर किनारे आणि कोरल असलेल्या विस्तीर्ण पाण्याच्या क्षेत्रासाठी हेच आहे.


वर्ग:अंदमान आणि निकोबारमधील शहरे
वर्ग:पोर्ट ब्लेर
ऑक्टोबर २

ठळक घटना आणि घडामोडी

एकोणिसावे शतक

* १८८९ - कॉलोराडोमध्ये निकोलस क्रीडला चांदी सापडली.
विसावे शतक

* १९२५ - जॉन लोगी बेअर्डने पहिल्या दूरदर्शन संचाचे प्रात्यक्षिक दाखवले.
* १९६७ - थर्गूड मार्शल अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा पहिला श्यामवर्णीय न्यायाधीश झाला.
* १९६८ - ट्लाटेलोल्कोची कत्तल.
* १९७० - विचिटा स्टेट युनिव्हर्सिटीचा फुटबॉल संघ, अधिकारी व त्यांचे चाहते घेउन जाणारे विमान कॉलोराडोत कोसळले. ३१ ठार.
* १९९० - चीनचे बोईंग ७३७-२४७ प्रकारच्या विमानाचे अपहरण. ग्वांग्झूच्या विमानतळावर उतरताना हे विमान इतर दोन विमानांवर आदळले. १३२ ठार.
* १९९६ - एरोपेरू विमान कंपनीचे बोईंग ७५७ प्रकारचे विमान लिमाहून निघाल्यावर पॅसिफिक समुद्रात कोसळले. ७० ठार.
एकविसावे शतक

* २००६ - निकेल माइन्स, पेनसिल्व्हेनियामध्ये चार्ल्स कार्ल रॉबर्ट्सने आमिश शाळेत पाच शाळकरी मुलींना गोळ्या घालून ठार मारले व नंतर आत्महत्या केली.
जन्म

* १४५२ - रिचर्ड तिसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १७८९ - चार्ल्स आल्बर्ट, सार्डिनियाचा राजा.
* १८६९ - महात्मा गांधी.
* १८७३ - पेल्हाम वॉर्नर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८८४ - प्लम लुईस, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १८९० - ग्राउचो मार्क्स, अमेरिकन अभिनेता.
* १९०४ - लाल बहादूर शास्त्री, भारतीय पंतप्रधान.
* १९३० - जयसिंगराव घोरपडे, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९३४ - जॉफ मिलमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६१ - ऍलन वेल्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६५ - टॉम मूडी, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९३७ - जॉनी कॉक्रन, अमेरिकन वकील.
* १९३९ - बुधि कुंदरन, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९४८ - रॉबर्ट अँडरसन, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५० - पर्सिस खंभाता, भारतीय अभिनेत्री.
* १९६८ - याना नोव्होत्ना, चेक टेनिस खेळाडू.
* १९७१ - कौशल इनामदार, भारतीय संगीतकार
* १९७४ - मॅट निकलसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७७ - जस्टीन केम्प, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १२६४ - पोप अर्बन चौथा.
* १८०३ - सॅम्युएल ऍडम्स, अमेरिकन क्रांतिकारी.
* १९७५ - कुमारस्वामी कामराज, तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री.
* २००६ - पॉल हॅलमॉस, अमेरिकन गणितज्ञ.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - गिनी.
* गांधी जयंती- भारत.
बाह्य दुवे

----
सप्टेंबर ३० - ऑक्टोबर १ - ऑक्टोबर २ - ऑक्टोबर ३ - ऑक्टोबर ४ - ऑक्टोबर महिना
रॉबर्ट अँडरसन

रॉबर्ट विकहॅम अँडरसन (ऑक्टोबर २, इ.स. १९४८:क्राइस्टचर्च, न्यू झीलँड - १ जून, २०२५) हा कडून नऊ कसोटी व दोन एक-दिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू होता. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि लेग-ब्रेक गोलंदाजी करीत असे.

याचे वडील मॅक अँडरसन आणि मुलगा टिम अँडरसन दोघेही न्यू झीलंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळले.


वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तेहरान

तेहरान () ही मध्यपूर्वेतील इराण देशाची राजधानी व प्रमुख शहर आहे. तसेच तेहरान ही तेहरान प्रांताची राजधानी, इराणमधील सर्वात मोठे महानगर व जगातील १९वे मोठे शहर आहे.
भूगोल

तेहरान पर्वत आणि वाळवंटाच्या दोन खोऱ्यांमधील आणि अल्बोर्झच्या दक्षिणेकडील उतारांवर पसरलेले आहे आणि त्याचे क्षेत्रफळ 730 चौरस किलोमीटर आहे. भौगोलिकदृष्ट्या, ते 51 अंश 17 मिनिटे ते 51 अंश 33 मिनिटे पूर्व रेखांश आणि 35 अंश 36 मिनिटे ते 35 अंश 44 मिनिटे उत्तर अक्षांशावर स्थित आहे. तेहरानचा सध्याचा विस्तार समुद्रसपाटीपासून 900 ते 1800 मीटरपर्यंत आहे; ही उंची उत्तरेकडून दक्षिणेकडे कमी होते. उदाहरणार्थ, शहराच्या उत्तरेकडील ताजरिश स्क्वेअरची उंची सुमारे 1,300 मीटर आहे आणि रेल्वे स्क्वेअरमध्ये, जी 15 किलोमीटर कमी आहे, ती 1,100 मीटर आहे.

नैसर्गिक खडबडीतपणाच्या दृष्टिकोनातून, तेहरान दोन भागात विभागले गेले आहे, पायथ्याशी आणि मैदानी प्रदेश. अल्बोर्झच्या पायथ्यापासून रे शहराच्या दक्षिणेपर्यंत असंख्य लहान-मोठ्या टेकड्या आहेत.
हवामान

तेहरानमध्ये अर्ध-शुष्क हवामान आहे. शहराच्या उत्तरेकडील भाग अधिक उंचीमुळे शहराच्या इतर भागांपेक्षा थंड आहे. तसेच, विरळ पोत, जुन्या बागा, फळबागांचे अस्तित्त्व, महामार्गालगतची हिरवीगार जागा आणि शहराच्या उत्तरेकडील औद्योगिक उपक्रमांचा अभाव यामुळे उत्तरेकडील भागातील हवा दक्षिणेपेक्षा २ ते ३ अंश सेल्सियस थंड राहण्यास मदत झाली आहे. शहरातील क्षेत्रे.
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
*



वर्ग:इराणमधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
डब्लिन

डब्लिन (आयरिश: Baile Átha Cliath) ही आयर्लंड देशाची राजधानी व प्रमुख शहर आहे. डब्लिन शहर आयर्लंड बेटाच्या पूर्व किनाऱ्यावर साधारणतः मध्यभागी, डब्लिन विभागाच्या मधोमध लिफी नदीच्या मुखाशी वसले आहे.

व्हायकिंग लोकांनी नवव्या शतकात डब्लिनची वसाहत स्थापन केली. १७व्या शतकापासून डब्लिनची झपाट्याने वाढ झाली व त्या काळी डब्लिन हे ब्रिटिश साम्राज्यामधील दुसरे मोठे शहर मानले जात असे. इ.स. १९२२ मधील आयर्लंडच्या फाळणीनंतर डब्लिन हे आयर्लंडच्या प्रजासत्ताकाचे राजधानीचे शहर बनले.

सध्या डब्लिन शहराची लोकसंख्या ५.२५ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या १८ लाख आहे. आयर्लंडचे सांस्कृतिक केंद्र असलेले डब्लिन शहर जगातील ३० सर्वोत्तम शहरांपैकी एक मानले जाते.
संदर्भ


हे सुद्धा पहा

*डब्लिन विमानतळ
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* पर्यटन माहिती
*



वर्ग:आयर्लंडमधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
ऑक्टोबर ३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* इ.स.पू. २३३३ - चीनी सम्राट याओच्या राज्यकालादरम्यान सध्याच्या कोरियामध्ये गोजोस्योन राष्ट्राची स्थापना.
अठरावे शतक

* १७३९ - रशिया व ऑट्टोमन साम्राज्यात निसाचा तह.
एकोणिसावे शतक

* १८६३ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकनने दरवर्षीच्या नोव्हेंबरमधील चौथा गुरुवार हा थॅंक्सगिविंग दिन म्हणून पाळण्याचा आदेश दिला.
विसावे शतक

* १९०८ - व्हियेनामध्ये लेओन ट्रोट्स्की, एडॉल्फ जॉफ, माटव्हे स्कोबेलेव्ह व इतर रशियन नागरिकांनी प्रावदा हे बातमीपत्र सुरू केले.
* १९१८ - बोरिस तिसरा बल्गेरियाच्या राजेपदी.
* १९२९ - सर्बिया क्रोएशिया व स्लोव्हेनियाने एकत्र येउन युगोस्लाव्हिया राष्ट्राची निर्मिती केली.
* १९३२ - इराकला युनायटेड किंग्डम पासून स्वातंत्र्य.
* १९३५ - इटलीने इथियोपियावर हल्ला केला.
* १९४२ - जर्मनीतील पीनेमुंडे येथील तळावरून सर्वप्रथम व्ही-२ ए-४ क्षेपणास्त्राचे प्रक्षेपण. हे क्षेपणास्त्र म्हणजे अंतराळात पोचलेली सर्वप्रथम मानवनिर्मित वस्तू होती.
* १९८१ - बेलफास्टमधील मझे कारागृहातील बंदीवास्यांचे उपोषण सात महिन्यांनी संपले.
* १९८५ - स्पेस शटल अटलांटिसने अंतराळात प्रथमतः झेप घेतली.
* १९९० - पूर्व जर्मनी व पश्चिम जर्मनीचे एकत्रीकरण.
* १९९५ - ओ.जे. सिम्पसनची आपल्या भूतपूर्व पत्नी निकोल सिम्पसन व तिचा मित्र रोनाल्ड गोल्डमनच्या खुनाच्या आरोपातून सुटका.
एकविसावे शतक

* २००३ - लास व्हेगास येथे नाट्यमंचावर वाघ व सिंहांकडून खेळ करवून घेणाऱ्या सिगफ्रीड आणि रॉय या जोडींपैकी रॉय हॉर्नवर एका वाघाने प्रेक्षकांसमोरच घातकी हल्ला चढवला. हॉर्न जेमतेम वाचला पण त्यांचा खेळ बंद करण्यात आला.
* २०१३ - लिब्यातून निघालेल्या निर्वासितांची नाव इटलीजवळ बुडून १३४ मृत्युमुखी.
जन्म

* १८६२ - जॉनी ब्रिग्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९१ - विल्यम लिंग, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९०३ - ‘स्वामी रामानंद तीर्थ – राजनीतिज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञ
* १९०५ - एरॉल हंट, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९११ - सरोबिंदू नाथ बॅनर्जी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२१ - रे लिंडवॉल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५२ - गॅरी ट्रूप, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - नीव्ह कॅम्पबेल, केनेडीयन अभिनेत्री.
* १९८० - सॅराह कॉल्येर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८४ - ऍशली सिम्पसन, अमेरिकन गायिका.
मृत्यू

* १२२९ - संत फ्रांसिस.
* १५६८ - व्हाल्व्हाची एलिझाबेथ.
* १५९६ - फ्लोरें क्रेस्टियें, फ्रेंच लेखक.
* १९२९ - गुस्ताव स्ट्रेसमान, जर्मनीचा चान्सेलर.
प्रतिवार्षिक पालन

* जर्मन एकता दिन - जर्मनी.
बाह्य दुवे

----
ऑक्टोबर १ - ऑक्टोबर २ - ऑक्टोबर ३ - ऑक्टोबर ४ - ऑक्टोबर ५ - ऑक्टोबर महिना
विल्यम लिंग

विल्यम लिंग (इंग्लिश: William Victor Stone Ling) (ऑक्टोबर ३, इ.स. १८९१ - सप्टेंबर २६, इ.स. १९६०) हा दक्षिण आफ्रिकेच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाकडून खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. इ.स. १९२१ ते इ.स. १९२३ सालांदरम्यान तो दक्षिण आफ्रिकेकडून ६ कसोटी सामने खेळला.
बाह्य दुवे

* क्रिकइन्फो.कॉम - प्रोफाइल व आकडेवारी (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
येरेव्हान

येरेव्हान (आर्मेनियन: Երևան) ही मध्य आशियामधील आर्मेनिया देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. अर्वाचीन काळापासून अस्तित्वात असलेले येरेव्हान हे जगातील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक मानले जाते. हरझ्दान नदीच्या काठी वसलेले हे शहर इ.स. १९१८ पासून आर्मेनियाची राजधानी आहे. हे शहर आर्मेनियाच्या इतिहासातील तेरावे राजधानीचे शहर आहे.

पहिल्या महायुद्धानंतर आर्मेनियन शिरकाणामधून वाचलेले हजारो लोक येरेव्हानमध्ये स्थायिक झाले व स्वतंत्र आर्मेनिया देशाची राजधानी येरेव्हान येथे हलवण्यात आली. आर्मेनियाचे सोव्हिएत संघामध्ये विलीनीकरण करून आर्मेनियन सोसागची निर्मिती झाल्यानंतरच्या काळात येरेव्हानने झपाट्याने प्रगती केली.

२०११ साली येरेव्हानची लोकसंख्या ११ लाखांहून अधिक असून ते आर्मेनियाचे राजकीय, आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. येथील ९८ टक्क्यांहून अधिक लोक आर्मेनियन वंशाचे आहेत.
भूगोल

आर्मेनियाच्या मध्य-पश्चिम भागात हरझ्दान नदीच्या काठावर वसलेल्या येरेव्हानची सरासरी उंची असून कमाल उंची आहे.
हवामान

येरेव्हानमधील हवामान कोरडे असून येथील उन्हाळे उष्ण तर हिवाळे थंड असतात.
जुळी शहरे

खालील १८ शहरांसोबत येरेव्हानचे सांस्कृतिक व वाणिज्य संबंध आहेत.
संदर्भ
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ
*


वर्ग:आर्मेनियामधील शहरे
वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
*
जॉन कावस

जॉन कावास (जन्म १९१० - मृत्यू ४ ऑक्टोबर १९९३) हे हिंदी चित्रपटांमधील एक स्टंटमॅन, शरीरसौष्ठवकर्ता आणि अभिनेता होता. त्यानीं १९३५ मध्ये हंटरवाली या हिंदी चित्रपटातून पदार्पण केले.
चित्रपट कारकीर्द

१९३० मध्ये कादांनी नादिया आणि बोमन श्रॉफ यांच्याबरोबर हंटरवाली येथे तलवारबाज म्हणून काम केले. या सिनेमाच्या पुढच्या सिक्वेलच्या रीमेकमधील या भूमिकेसह कावासाला स्वतःला एक व्यावसायिक स्टंटमॅन आणि अभिनेता म्हणून प्रस्थापित करण्यास मदत झाली. वाडिया मूव्हिएटोन मधील तोफानी टार्झन चित्रपटात त्यांनी टार्झनची भूमिका साकारली.
बाह्य दुवे

जॉन कावास आयएमडीबीवर
संदर्भ


वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
मधुकर धोंड

मधुकर वासुदेव धोंड (ऑक्टोबर ४, इ.स. १९१४ - डिसेंबर ५, इ.स. २००७; वांद्रे, मुंबई, महाराष्ट्र) हे मराठी समीक्षक होते. त्यांनी लिहिलेल्या 'ज्ञानेश्वरीतील लौकिक सृष्टी' या ग्रंथाला इ.स. १९९७ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.
प्रकाशित साहित्य

* ऐसा विटेवर देव कोठे
* तरीही येतो वास फुलांना
* काव्याची भूषणे
* चंद्र चवथिचा
* जाळ्यातील चंद्र
* मऱ्हाटी लावणी (समीक्षा)
* ज्ञानेश्वरीतील लौकिक सृष्टी (साहित्य अकादमी पारितोषिक इ.स. १९९७)
* ज्ञानेश्वरी: स्वरूप, तत्त्वज्ञान आणि काव्य (साहित्य आणि समीक्षा)
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी समीक्षक
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:भारतीय नास्तिक