JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
पावशा

पावशा किंवा पावश्या (इंग्रजी: Brainfever Bird or Common Hawk-Cuckoo), (शास्त्रीय नाव: Cuculus varius varius), आकाराने साधारण कबुतराएवढा असतो.पावशाचे नाते पावसाळ्याशी जोडले आहे. मान्सूनचा पाऊस येण्याआधी याच्या 'पाऊस आला', 'पाऊस आला' (किंवा 'पेरते व्हा', 'पेरते व्हा') अशा आवाजाने पावसाच्या आगमनाची सूचना मिळते असे. महाराष्ट्रातील लोक याला बळीराजा मानतात व शेतीच्या कामाला हा कामी येतो. हा पक्षी सामान्यांच्या जवळचा आहे. यावर अनेक भाषांमध्ये लोक-कथा, गीते, म्हणी वगैरे आहेत.

उत्तरी भारतीयांना याचा आवाज ’पी-पहा, पी-कहां’ असा ऐकू येतो. इंग्रजांना तो”हू बी यू, हू बी यू’ असातर काहींना ’ओह लॉर, ओह लॉर’ ’वी फील इट, वी फील इट’असा ऐकू येतो. तर काही फिरंग्यांना तो ब्रे..न फीव्हर, ब्रे..न फीव्हर’ असा वाटतो. यावरूनच या पक्षाला इंग्रजीत ब्रेनफीव्हर पक्षी म्हणतात. बंगाली लोकांना याचा आवाज ’चोख गेलो’ म्हणजे माझे डोळे गेले असा वाटतो.

या पावश्याचा आवाज चार ते सहा वेळा खालून वरच्या पट्टीत वाढत जातो व एक दोन मिनिटांच्या मध्यंतरानंतर परत सुरू होतो. ढगाळ वातावरणात आणि चांदणे पडलेल्या रात्रीत याचा आवाज बुलंद होत सतत चालू असतो, त्यामुळे अगदी गाढ झोपणाऱ्याचीही झोप उडते. मादीचा आवाज नरापेक्षा वेगळा आणि थोडा कर्कश असतो. .

नर-मादी दिसायला सारखेच, राखेच्या रंगाचे, शेपटीवर पट्टे असतात. भारतात सर्वत्र आढळतो, झुडपी जंगल आणि शेताच्या जवळपास राहणे पसंत करतो. विणीचा काळ मार्च ते जून असून कोकिळेप्रमाणेच पावश्याची मादी स्वतःचे अंडे दुसऱ्या पक्षांच्या घरट्यात गुपचूप टाकून निघून जाते. पुढे यांच्या पिलांना वाढवायची जबाबदारी अशा पालकांची असते.

भारतात ब्रिटिश राजवटीत राहणाऱ्या इंग्रजांनी या पक्ष्याला ‘ब्रेनफीव्हर बर्ड’ हे नाव दिले आणि ते रूढ झाले.

thumb|right|पावशाचे गाणे
चित्रदालन


File:Common Hawk Cuckoo (Hierococcyx varius) at Narendrapur W IMG 4111.jpg|
File:Common Hawk Cuckoo (Cuculus varius) in Hyderabad W2 IMG 7381.jpg|
File:Common Hawk Cuckoo I IMG 7677.jpg|

संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:पक्षी
कोकीळ

[//upload.wikimedia.org/wikipedia/mr/7/75/Kokila2.ogg या प्रजातीतील नराचा आवाज ऐका.]

उन्हाळ्याची चाहूल लागताच सर्वत्र पक्ष्याचा कुहू-कुहू-कुहू आवाज ऐकू येतो. हा आवाज. हिवाळ्याची सुरुवात होत असता मात्र हा एकदम गडप झाल्यासारखा वाटतो.हा नरपक्ष्याचा आवाज असतो. याच्या मादीचा आवाज किक-किक-किक असा असतो. हा पक्षी आपले एकुलते एक अंडे कावळ्याच्या किंवा डोमकावळ्याच्या घरट्यांत घालतात.
वर्णन

साधारणपणे कावळ्याएवढा (१७ इंच) आकारमानाचा हा पक्षी असून शेपटी लांब असते. नराचा मुख्य रंग काळा, डोळे गडद लाल रंगाचे चोच फिकट पोपटी रंगाची असून मादीचा मुख्य रंग गडद तपकिरी व त्यावर पांढरे-बदामी ठिपके-पट्टे असतात. याच्या किमान तीन उपजाती आहेत
आढळ

पक्षी संपूर्ण भारतभर सर्वत्र आढळतो तसेच बांगलादेश, पाकिस्तान, म्यानमार, श्रीलंका येथेही याचे वास्तव्य आहे. कोकीळ भारतात निवासी आणि स्थानिक स्थलांतर करणारा पक्षी आहे.
वसतिस्थान

पक्षी मुख्यत्वे झाडावरच राहणारा (Arboreal) असून तो दाट पाने असलेल्या झुडपी जंगलात, बागेत, शेतीच्या भागात राहणे पसंत करतो.
खाद्य

कीटक, फुलपाखरे, सुरवंट, फळे, मध पक्ष्याची अंडी हे यांचे खाद्य आहे. म्हणजेच हे पक्षी मांसाहार व शाकाहारही पाळतात.
वीण काळ

मार्च ते ऑगस्ट हा काळ कोकीळ पक्ष्यांचा विणीचा काळ असून हे पक्षी आपले घरटे बांधत नाहीत, तसेच ते आपल्या पिलांची देखभालही करत नाहीत. मादी (कोकिळा) फिकट हिरव्या-राखाडी रंगाची त्यावर लालसर-तपकिरी ठिपके असलेले अंडे तिला दिसेल अशा कोणत्याही इतर पक्ष्याच्या घरट्यात सोडून जाते. याला अपत्य परजीवी असे म्हणतात. यात यजमान पक्षी ते अंडे आणि त्यातून निघालेले पिल्लू आपलेच आहे असे समजून त्यांचे संरक्षण आणि संगोपन करतात.
पिलांचे संगोपन

आपल्या घरट्यात सोडून दिलेली अंडी उबविणे, पिलांना खाऊ घालणे वगैरे कामे त्या घरट्यात राहणारे माता-पिता करतात. त्यांची स्वतःची पिले अंड्यातून बाहेर येण्याआधी बहुधा कोकिळेची पिले बाहेर आलेली असतात. त्यांची वाढही इतर पक्ष्यांच्या पिलांच्या मानाने वेगाने होते.
चित्रदालन


File:Asian Koel (Eudynamys scolopacea)- Male close up in Kolkata I IMG 7560.jpg|नर
File:Asian Koel (Eudynamys scolopacea)- Female in Hyderabad, AP W IMG 2589.jpg|मादी
Eudynamys scolopaceus MHNT.ZOO.2010.11.152.12.jpg |Eudynamys scolopaceus + Corvus splendens


पहा : प्राण्यांचे आवाजku ku
संदर्भ


वर्ग:पक्षी
वटवट्या

अनेक प्रकारचे पक्षी आहेत ज्यांना वटवट्या म्हणतात. ते एकमेकांशी संबंधीत असतीलच असे नाही. तरीही त्यांच्यामध्ये काही गोष्टी सारख्या आहेत, जसे ते लहान असतात, बोलके असतात आणि कीटकांवर उपजीविका करतात. ते शक्यतो तपकिरी, नीरस हिरव्या रंगाचे असतात. त्यांचे अनेक प्रकार भारतात आढळतात. उदा:
* रेषाळ वटवट्या
* उजळ माथ्याचा वटवट्या
* रान वटवट्या
* राखी वटवट्या
* साधा वटवट्या
* राखी छातीचा वटवट्या
* तांबूस डोक्याचा वटवट्या
* सामान्य टोळ वटवट्या
* हिरवट वटवट्या
बाह्य दुवे

* पक्ष्यांची मराठी नावे (१)
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२)

वर्ग:पक्षी
नवरंग (पक्षी)

नवरंग (मराठी, हिंदी) म्हणजे भारतीय पिटा (इंग्रजी : Indian Pitta), (शास्त्रीय नाव : Pitta brachyura brachyura). या पक्षाची अन्य मराठी नावे बहिरा पाखरू, बहिरा, बंदी, खाटिक, गोळफा, पाऊसपेव, पाचापिल अशी आहेत.

* कन्नड नावे :पित्त, नेल्गुप्प म्हणतात.
* गुजराती नावे : नवरंग, हरियो
* तेलुगू नावे : पालान्की पितट, पोन्नगी
* संस्कृत नावे : पद्मापुष्प, पिकाद्द, भारत पद्मापुष्प
* हिंदी नावे : चरचरी, नवरंग, नोरंग, रुगेल
आढळस्थान

हा पक्षी भारतभर सर्वत्र दिसतो. तो भारतातील सर्व वनांत आणि झुडपी वनांत आढळतो व त्याच्या विणीच्या काळात म्हणजे, मे ते ऑगस्ट या काळात दिसतो.
नवरंग पक्षाचे वर्णन

पक्षातील नर आणि मादी दिसायला सारखेच असतात. त्यांच्यात निळा, हिरवा, काळा, पांढरा, तांबडा हे भडक रंग प्रामुख्याने दिसतात. हा पक्षी आकारमानाने मैनेएवढा असू भुंड्या शेपटीचा आहे. त्याचा पोटाखालचा व शेपटीखालचा रंग किरमिजी असतो. नवरंग पक्षी उडताना पंखांच्या टोकावर ठळक पांढरे ठिपके दिसतात.
प्रजनन काळ

नवरंगाच्या विणीचा काळ मे ते ऑगस्ट असून गवत, झाडांचे मूळ, काड्या यापासून बनविलेल्या घरट्यात पक्ष्याची मादी चार ते सहा अंडी देते.
खाद्य

विविध प्रकारचे कीटक हे नवरंगाचे खाद्य आहे.
वैशिष्ट्य

झुडपी जंगलात राहणे अधिक पसंत करणारा हा पक्षी आपला बहुतेक वेळ जमिनीवर घालवतो. त्याचा व्हीट – ट्यू असा आवाज सकाळ संध्याकाळ ऐकू येतो. हा ढगाळ हवेत दिवसभर आवाज करतो.
चित्रदालन


File:Indian Pitta at Guhagar.jpg|गुहागर, महाराष्ट्र, भारत येथील विणीच्या हंगामातील नवरंग पक्षी

बाह्य दुवे

* पक्ष्यांची मराठी नावे (१)
* Bird Names (English-Marathi)
* पक्ष्यांची मराठी नावे (२)
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7d/Pitta_brachyura.jpg
संदर्भ

वर्ग:पक्षी
भारद्वाज (पक्षी)

भारद्वाज (इंग्लिश:Greater Coucal) हा भारतात आणि पूर्व आशियामध्ये दिसणारा पक्षी आहे. हा भारतापासून ते दक्षिण चीन व इंडोनेशिया पर्यंत आढळतो.
अधिक माहिती

मराठीत भारद्वाज, कुंभार कावळा या नावाने ओळखला जाणारा हा पक्षी डोमकावळ्याच्या आकाराचा आहे.तसेच याला पान कावळा, लाल कावळा, चांभार कुकडा, सुलक्षणी, कुंभारकुकडी, कुक्क्कुटकुंबा, कुक्कुडकोंबा या नावानेही ओळखतात. याला इंग्रजीत Greater Coucal or Crow Pheasant असे म्हणतात तर याचे शास्त्रीय नाव सेंट्रोपस साईनेसिस (Centropus sinesis) असे आहे. भारद्वाजही ककु कुटुंबातील सदस्य असला तरी हा इतरांच्या घरट्यात आपले अंडे टाकून निघून जाणारा पक्षी नाही.

झुडपी जंगल, खुले मैदानी प्रदेश, गवताळ प्रदेश अशा भागात आणि मनुष्य वसतीजवळच राहणे पसंत असलेला भारद्वाज, जास्तवेळ जमिनीवर राहतो. नर-मादी सारखेच दिसतात. लहान-मोठे किडे, पाली, सुरवंट, उंदीर,सरडा हे याचे मुख्य अन्न आहे.

एकाने कुप कुप कुप करत आवाज सुरू केला की दुसरा लगेच तसाच आवाज काढतो आणि हा खेळ एका मागे एक ५ ते २० वेळापर्यंत आवाज काढून सुरूच राहतो. भारतभर सर्वत्र आढळणारा हा पक्षी अनेक लोकांचे श्रद्धास्थान आहे.
या पक्षाचा पंख देवक म्हणुन रेडे-पाटील, काळे (देशमुख) आडनाव असलेल्या तसेच पूर्वापार चालत आलेल्या प्रथे प्रमाणे ज्यांचे देवक आहे तो ९६ कुळी मराठा समाज लग्न समारंभाला हया पक्षाचा पंख पुजतात.
शहर पक्षी

भारद्वाज सावंतवाडीचा शहरपक्षी म्हणून निवडून आला आहे. मलबारी कर्णा या पक्ष्याला त्याने हरवले.


File:Amit yadav crow pheasant.jpg
File:Greater Coucal.jpg
File:Greater Coucal I IMG 0726.jpg
File:Greater coucal 01.jpg
File:Greater coucal 02.jpg
File:Greater coucal 04.jpg
File:Greater coucal 03.jpg
File:Greater coucal 05.jpg
File:Greater coucal 06.jpg
File:Greater coucal 07.jpg
File:Greater coucal 08.jpg
File:Greater coucal 09.jpg
File:Greater coucal 10.jpg
File:Greater coucal 11.jpg
File:Greater coucal 12.jpg
File:Greater coucal 13.jpg

संदर्भ

वर्ग:पक्षी
जांभळा सूर्यपक्षी

आकारमान

जांभळा सूर्यपक्षी (किंवा फूलचुखी) हा अंदाजे १० सें.मी. मापाचा, चिमणीपेक्षा लहान पक्षी असून विणेच्या हंगामात नर चमकदार निळ्या-जांभळ्या रंगाचा असतो. याच्या पिसाच्या वरच्या भागात शेंदरी रंगाचा एक छोटा पट्टा असतो. इतर काळात नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. वरून तपकिरी रंग, खालून फिकट पिवळा, काळे पंख, छातीवर काळा पट्टा.
वास्तव्य

जांभळा सूर्यपक्षी संपूर्ण भारतभर आढळतो. शिवाय बांगलादेश, श्रीलंका, पाकिस्तान, ब्रह्मदेश या देशांतही याचे वास्तव्य आहे.
प्रजाती

रंग आणि आकारमानावरून याच्या किमान तीन उपजाती आढळतात.
आढळस्थान

पानगळीचे जंगल, शेतीचा प्रदेश, माळराने (२४०० मीटर उंच दक्षिण आशिया आणि श्रीलंका मध्ये), हिमालय (१७०० मीटर उंच), बागा इ. ठिकाणी जांभळा सूर्यपक्षी हमखास दिसून येतो.
प्रजनन काळ

साधारणपणे मार्च ते मे हा यांचा वीण हंगाम काळ असतो, यांचे घरटे लांबट थैलीसारखे, झाडाला किंवा एखाद्या घराच्या आधाराने लटकणारे असते. घरटे, गवत, कोळ्याचे जाळे, लाकडाचे छोटे तुकडे यांचे बनलेले असते. मादी एकावेळी २ ते ३ अंडी देते; ही अंडी राखाडी-हिरवट रंगाची व त्यावर तपकिरी ठिपके असतात. मादी एकटीच घरटे बांधण्याचे, अंडी उबविण्याचे काम करते मात्र पिलांना खाऊ घालण्याचे काम नर-मादी मिळून करतात.
चित्रदालन


File:Purple Sunbird.jpg|वीण हंगामातील नर
File:Purple sunbird Juvenile.jpg|अल्पवयीन जांभळा सूर्यपक्षी
File:Purple Sunbird- Male at Bhopal I IMG 0785.jpg|वीण हंगामातील नर
File:Purple Sunbird (Cinnyris asiaticus)- Non-breeding- feeding on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W IMG 3968.jpg|वीण हंगाम नसतानाचा नर
File:Purple Sunbird (Female) I IMG 6029.jpg|मादी


वर्ग:पक्षी
व्हेनिस

व्हेनिस हे इटलीतील एक प्रमुख शहर आहे. या शहराचा जगातील प्राचीन शहरांमध्ये समावेश होतो. या शहराचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे शहर पूर्णपणे समुद्रावर उभे आहे. या शहरात रस्त्यांच्या ऐवजी कालवे आहेत व येथील दळणवळण बोटींमधून चालते. कमीत कमी १६०० वर्षांचा इतिहास या शहराला आहे. ४थ्या शतकात अटिला या हूण आक्रमकांपासून वाचण्यासाठी उत्तर इटली मधील नागरिकांनी पलायन केले व आत्ताच्या व्हेनिस शहराच्या जागेत येउन ते वसले. कालांतराने व्हेनिस युरोपमधील एक प्रबळ लोकशाही राज्य झाले. या राज्याने व्यापार व आरमाराच्या जोरावर युरोपात मोठा दबदबा निर्माण केला होता. आज व्हेनिस हे इटली या देशाचा भाग आहे व कोणत्याही प्रकारचा व्यापारी व नौदलीय धाक राहिलेला नाही परंतु या शहराने जगाला अमूल्य असा वास्तूशास्त्र, कला, साहित्य यांचा ठेवा दिला आहे. व्हेनिस हे पॅरिस खालोखाल जगातील सर्वाधिक भेट दिले जाणारे पर्यटनस्थळ आहे.
शहर
वाहतूक

रस्ते आणि महामार्ग
रेल्वे

व्हेनिस इटली आणि युरोपमधील मोठ्या शहरांशी रेल्वेमार्गाने जोडलेले आहे. व्हेनेझिया सांता लुसिया रेल्वे स्थानक हे शहरातील सगळ्यात मोठे स्थानक असून व्हेनेझिया मेस्त्रे आणि व्हेनेझिया पोर्तो मार्घेरा ही इतर मोठी स्थानके आहेत.
विमानतळ

व्हेनिस मार्को पोलो विमानतळ येथील मुख्य विमानतळ आहे तर व्हेनिस त्रेव्हिसो विमानतळ हा लहान विमानतळ मुख्यत्वे किफायती विमानकंपन्या वापरतात. दोन्ही विमानतळांवरून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे होतात.
इतिहास

प्रमुख वास्तू
बाह्य दुवे यांची माहिती

संदर्भ व नोंदी


वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:व्हेनिस
वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:व्हेनेतो प्रदेश
भारद्वाज

इवलेसे

ऋषी भारद्वाज हे हिंदू पौराणिक कथा आणि वेदांमध्ये उल्लेखलेल्या सप्तर्षींपैकी एक ऋषी आहेत. दंडकारण्याजवळ त्यांचा आश्रम होता. ते आयुर्वेदनिपुण होते. मुद्‌गल पुराण तसेच गणेश पुराण या ग्रंथांत दिलेल्या कथांनुसार, अंगारक किंवा मंगळ हा ऋषी भारद्वाज यांचा पुत्र आहे.

चरक संहिता नुसार त्यांनी इंद्राकडून आयुर्वेदाचे ज्ञान प्राप्त केले होते. ब्रह्मदेव, बृहस्पती व इंद्रा नंतर ते चौथे व्याकरण प्रवक्ता होते. त्यांनी व्याकरण, आयुर्वेदासहित धनुर्वेद, राजनीतिशास्त्र, यंत्रसर्वस्व, अर्थशास्त्र, पुराण, शिक्षा इत्यादी विषयांवर आधारित अनेक ग्रंथ लिहिले.

ते शिक्षाशास्त्री, राजतंत्र मर्मज्ञ, अर्थशास्त्री, शस्त्रविद्या विशारद, आयुर्वेद विशारद, विधि वेत्ता, अभियांत्रिकी विशेषज्ञ, विज्ञान व्यक्ता व मंत्रद्रष्टा होते. भारद्वाज ऋषी हे विमान शास्त्रामध्ये निपुण होते, त्यांनी विमानाचे प्रकार जसे प्रवासी विमान, लष्करी विमान, अंतराळ यान वर्णन केले आहे.


वर्ग:भारतातील प्राचीन ऋषी
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा
वर्ग:सप्तर्षी
रामसे मॅकडोनाल्ड

जेम्स रामसे मॅकडोनाल्ड (; ऑक्टोबर १२, इ.स. १८६६ - नोव्हेंबर ९, इ.स. १९३७) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व दोन वेळा युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. गरीब घरात जन्मलेल्या मॅकडोनाल्डने इ.स. १९२४मध्ये मजूर पक्षाकडून पंतप्रधानपद मिळवले. त्याच्या पंतप्रधानपदाच्या दुसऱ्या सद्दीच्या वेळी युनायटेड किंग्डमवर आर्थिक मंदीचे सावट होते व तेव्हा त्याने आपल्या राष्ट्रीय सरकारमध्ये हुजूर पक्षाच्या अनेक खासदारांना मंत्रीपद दिले. या कारणास्तव मजूर पक्षाने त्याची पक्षातून हकालपट्टी केली.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
गुरू अंगददेव

गुरू अंगददेव (पंजाबी: ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ) (मार्च ३१, इ.स. १५०४ - मार्च २८, इ.स. १५५२) हे शिखांच्या दहा गुरूंपैकी दुसरे गुरू होते. गुरू अंगदांचा जन्म मार्च ३१, १५०४ रोजी पंजाबातील विद्यमान मुक्तसर जिल्ह्यातील 'सराय नागा' या गावी एका हिंदू कुटुंबात झाला. त्यांचे पाळण्यातील नव लेहना असे होते. त्यांचे वडील फेरू हे पेशाने व्यावसायिक होते. त्यांच्या आईचे नाव माता रामो (यांची मनसा देवी, दया कौर अशी अन्य नावेही सांगितली जातात) होते.

१५३८ साली शीख मताचे संस्थापक गुरू नानक यांनी शिखांच्या गुरुपदाची धुरा स्वतःच्या मुलांकडे सोपवण्याऐवजी त्यासाठी लेहन्यास निवडले. भाई लेहना यांचे नामकरण अंगद असे होऊन, गुरू अंगद देव शिखांचे दुसरे गुरू बनले. नानकांनी आरंभलेले कार्य अंगदांनीही पुढे चालू ठेवले.


वर्ग:शीख गुरू
वर्ग:इ.स. १५५२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५०४ मधील जन्म
गोविंद वासुदेव कानिटकर

रावसाहेब गोविंद वासुदेव कानिटकर (जन्म : पुणे, ९ जानेवारी १८५४; - पुणे, ४ जून १९१८) हे मराठी कवी व भाषांतरकार होते.

कानिटकरांचे सुरुवातीचे शिक्षण पुण्यात आणि उच्च शिक्षण मुंबईच्या विल्सन कॉलेजात झाले. १८७६मध्ये ते बी.ए. झाले. एल्‌एल.बी झाल्यावर त्यांनी मुंबई उच्च न्यायालयात तीन वर्षे वकिली केली. नंतर ते सरकारी न्यायालयात मुन्सफ झाले. त्यांच्या पत्‍नीचे नाव काशीताई कानिटकर. या लेखिका होत्या. प्रसिद्ध नाटकककार नारायण बापूजी कानिटकर हेही त्यांच्या कुटुंबीयांपैकी एक होते. इचलकरंजीचे संस्थानिक बाबासाहेब घोरपडे ह्यांच्या स्नुषा अनुताई घोरपडे ह्या कानिटकरांच्या कन्या होत्या. स्वतः गोविंद वासुदेव कानिटकर हे चित्रकला आणि संगीत या कलांचे ज्ञाते होते. त्यांचा व हरी नारायण आपटे यांचा स्नेह होता.
गोविंद वासुदेव कानिटकर यांची ग्रंथसंपदा

* अकबरबादशाह (दीर्घकाव्य -१८७९)
* श्रीमंत नारायणराव पेशवे यांचा वध (दीर्घकाव्य -१८७८).
* संमोहलहरी (दीर्घकाव्य -१९००)
* कविकूजन (स्फुट कवितांचा संग्रह -१९३३). हा संग्रह् कानिटकरांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या कन्या अनुताई घोरपडे यांनी प्रकाशित करवला. पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत कानिटकरांचे अल्प चरित्रही आहे.
गो.वा. कानिटकरांची भाषांतरित पुस्तके

* गीतांजली (१९१३. रवींद्रनाथांच्या गीतांजलीचा गद्य मराठी अनुवाद). हे पुस्तक अनुवादाचा आदर्श नमुना समजले जाते.
* भट्ट मोक्षमुल्लरकृतधर्मविषयक व्याख्याने (१८८३. मॅक्समुल्लरच्या Origin and Growth of Religionचे मराठी भाषांतर)
* वीरसेन किंवा विचित्रपुरीचा राजपुत्र (१८८३. शेक्सपियरच्या ’हॅम्लेट’ नाटकाचा अनुवाद)
* याशिवाय शेक्सपियरच्या ’टायमन ऑफ अथेन्स’, ’कोरिओलेनस’, व ’मर्चंट ऑफ व्हेनिस’ या नाटकांचे मराठी अनुवाद
* स्त्रियांची परवशता (१९०२. जॉन स्ट्युअर्ट मिलच्या Subjection of Womenचे भाषांतर)
संकीर्ण

कानिटकर हे १९०६ साली पुण्यात भरलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.


वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी भाषांतरकार
वर्ग:इ.स. १८५४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू
एस.आर. रंगनाथन

शियाळि रामामृत रंगनाथन् (ऑगस्ट १२, इ.स. १८९२ - सप्टेंबर २७, इ.स. १९७२) हे एक भारतीय गणितज्ञ आणि पुस्तकालयतज्ञ होत. भारतीयांमध्ये वाचनसंस्कृती अधिकाधिक रुजावी यासाठी डॉ. रंगनाथन् यांनी ग्रंथालयशास्त्र आणि त्याच्या विकासात मोलाचे योगदान दिले.
प्रारंभिक आयुष्य

डॉ.रंगनाथन् यांचा जन्म मद्रास प्रांतातील (सध्याचे चेन्नई) तंजावर जिल्ह्यातील शियाली या छोट्याशा गावात 12 ऑगस्ट 1892 साली झाला. त्याचे प्राथमिक शिक्षण शियाली येथील हिंदू हायस्कूलमध्ये झाले. विद्यार्थीदशेपासून त्यांनी संस्कृत वाङ्‌मयाचे अध्ययन सुरू केले होते. नंतर मद्रास येथील ख्रिश्‍चन कॉलेजमध्ये प्रवेश घेऊन इंग्रजी विषयात बी.ए.ची पदवी प्राप्त‍ केली.
गणिताची प्राध्यापकी आणि ग्रंथपाल म्हणून कार्य

शिक्षण मिळविणे सोपे आहे, पण शिक्षण देणे हे एक शास्त्र आहे, हे लक्षात आल्यानंतर त्या शास्त्राचा अभ्यास करण्याचे ठरवून अध्यापनशास्त्राची ‘एल. टी.’परीक्षा उत्तीर्ण केली आणि गणिताचे प्राध्यापक झाले. नंतर प्राध्यापकाची नोकरी सोडून ते मद्रास विद्यापीठात ग्रंथपाल म्हणून काम पाहू लागले.
लंडन विद्यापीठात अभ्यासक्रम

ग्रंथालय शास्त्राच्या शिक्षणाकरिता मद्रास विद्यापीठाने आपल्या स्वखर्चाने त्यांना ‘स्कूल ऑफ लायब्ररीयनशिप’साठी लंडनला पाठविले होते. लंडन विद्यापीठाचा एक वर्षाचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून ते पुन्हा मायदेशी परतले. सार्वजनिक ग्रंथालयाची गरज ओळखून ३० जानेवारी १९२८ रोजी त्यांनी 'मद्रास ग्रंथालय संघाची' स्थापना केली. नंतर ग्रंथालयांची झपाट्याने प्रगती झाली.
पुढील कार्य

सुसंस्कृत समाजनिर्मितीसाठी शालेय शिक्षणासोबतच निरंतर शिक्षणदेखील किती आवश्यक असते, याची महत्त्व डॉ. रंगनाथन् यांनी सर्वप्रथम पटवून दिले. त्याकरिता ग्रंथालयांचा विकास, प्रसार होऊन देशातील सर्वसामान्याना ज्ञानाची कवाडं विनामूल्य खुली करून द्यायला हवी, यासोबत वाचनसंस्कृती रुजवण्यासाठी जनतेला करण्याकरिता प्रवृत्त केले पाहिजे, हा विचार डॉ. रंगनाथन् यांनीच सर्वप्रथम देशात रुजवला.
आधुनिक काळातील कार्याचे महत्त्व

आधुनिक भारतातील ग्रंथालयांच्या विकासात डॉ. रंगनाथन् ह्यांचा फार मोठा वाटा आहे. देशातील सर्वसामान्यांना ज्ञानाची कवाडं विनामूल्य खुली करण्याचा विचार सर्वप्रथम डॉ. रंगनाथन् ह्यांनीच रूजवला. नंतर तो जोपासण्यासाठीही आपले संपूर्ण आयुष्य झिजवले. डॉ. रंगनाथन् ह्यांनी मांडलेले पाच पुस्तकालयविज्ञान सिद्धांत हे भारतीय पुस्तकालयविज्ञानाचा पाया समजले जातात. डॉ. रंगनाथन् ह्यांचा वाढदिवस भारतात 'ग्रंथपाल दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
संदर्भ आणि नोंदी

http://divyamarathi.bhaskar.com/news/DMS-anita-deshpande-about-marathi-article-on-national-librarian-day-4708366-NOR.html


वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्टीफन किंग

स्टीफन एडविन किंग (जन्म २१ सप्टेंबर १९५७) हा भयपट, अलौकिक कल्पनारम्य, सस्पेन्स, गुन्हेगारी, विज्ञान-कथा आणि कल्पनारम्य कादंबऱ्यांचा अमेरिकन लेखक आहे. "किंग ऑफ हॉरर" म्हणून वर्णन केलेले, त्याच्या आडनावावरील नाटक आणि पॉप संस्कृतीत त्याच्या उच्च स्थानाचा संदर्भ, त्याच्या पुस्तकांच्या २००६ पर्यंत ३५० दशलक्ष प्रती विकल्या गेल्या आहेत, आणि अनेकांचे रुपांतर झाले आहे. चित्रपट, दूरदर्शन मालिका, लघु मालिका आणि कॉमिक पुस्तके. किंगने ६४ कादंबऱ्या प्रकाशित केल्या आहेत, ज्यात रिचर्ड बॅचमन या टोपण नावाखाली सात आणि पाच गैर-काल्पनिक पुस्तकांचा समावेश आहे. त्यांनी अंदाजे २०० लघुकथा देखील लिहिल्या आहेत, ज्यापैकी बहुतेक पुस्तक संग्रहात प्रकाशित झाल्या आहेत.


किंग, स्टीवन
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वासुदेव वामन पाटणकर

वासुदेव वामन पाटणकर, अर्थात "जिंदादिल" भाऊसाहेब पाटणकर (२९ डिसेंबर इ.स. १९०८- २० जून, इ.स. १९९७) हे मराठी भाषेतील नामवंत गझलकार शायर व कवी होते.
जीवन

वासुदेव वामन पाटणकर महाराष्ट्रातील यवतमाळ येथे वास्तव्य होते. ते पेशाने वकील होते.

इ.स. १९२९ साली पाटणकरांचा विवाह इंदू दाते हिच्याशी झाला . उत्तरकाळी दृष्टिदोषामुळे कविता सुचल्यावर ते पत्‍नी इंदूताई यांना रचना ऐकवत व इंदूताई त्या कविता लिहून घेत .

उमेदीच्या काळात पाटणकरांना शिकारीचा शौक होता व सहा पट्टेरी वाघांना लोळवून शिकारी म्हणून त्यांनी नाव कमवले होते .
शायरी व कार्यक्रम

पाटणकरांनी शायरीच्या सादरीकरणाचे कार्यक्रम पुणे, नाशिक, मुंबई इत्यादी महाराष्ट्रातल्या शहरांत व महाराष्ट्राबाहेरील हैदराबाद वगैरे शहरांतही केले. त्यांच्या मैफिलींना रसिकांची भरपूर दादही मिळाली .

रंगत संगत प्रतिष्ठानतर्फे भाऊसाहेबांच्या जयंती दिवसानिमित्त दरवर्षी२९ डिसेंबरला गझलेमध्ये उत्तम योगदान देण्याऱ्याला भाऊसाहेब पाटणकर स्मृती पुरस्कार प्रदान करण्यात येतो.
भाऊसाहेब पाटणकर यांचे प्रकाशित साहित्य
सत्कार

ॲडव्होकेट प्रमोद आडकर यांच्या रंगत संगत प्रतिष्ठानने भाऊसाहेब पाटणकर यांचे एकदा यवतमाळ येथे आणि एकदा पुण्यात भव्य सत्कार समारंभ घडवून आणले होते.
संदर्भ व नोंदी

वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू
शनाना गुस्माव

इवलेसे
के राला शनाना गुस्माव तथा होजे अलेक्झांदर गुस्माव (२० जून, इ.स. १९४६:मानातुतो, पूर्व तिमोर - ) हा पूर्व तिमोरचा पहिला व भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे.

मे २००२ ते मे २००७ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदी असलेला गुस्माव ऑगस्ट २००७मध्ये पूर्व तिमोरचा चौथा पंतप्रधान झाला. फेब्रुवारी २०१५पासून हा मंत्रीपदावर आहे.


वर्ग:पूर्व तिमोरचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पूर्व तिमोरचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सदानंद शांताराम रेगे

सदानंद रेगे (जून २१, १९२३ - सप्टेंबर २१, १९८२) हे मराठी कवी, भाषांतरकार होते.सदानंद रेगे यांचा जन्म आजोळी कोकणात राजापूर येथे झाला.पण त्यांच्रे बालपण मुंबईत दादर -माटुंगा परिसरात गेले.शालेय शिक्षण दादर येथील छबिलदास हायस्कूल येथे झाले.१९४० मध्ये ते ११ वी एस.एस.सी.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले .बालपण पासून त्यांना असलेल्या चित्रकलेच्या आवडी मुळे त्यांनी सर ज.जी. कला महाविद्यालय येथे प्रवेश घेतला.१९४२ मध्ये ते मिल मध्ये डिझाईनरचे काम करू लागले .१९५८ मध्ये ते सिद्धार्थ महाविद्यालयातून बी.ए. झाले.तर १९६१ मध्ये कीर्ती महाविद्यालयातून एम.ए झाले. त्यांनी काही वर्षे पश्चिम रेल्वेत नोकरी केली. सन १९६२ पासून माटुंगा येथील राम नारायण रुईया महाविद्यालयात ते प्राध्यापक म्हणून रुजू झाले.मुंबईत भरलेल्या मराठी साहित्य संमेलनातील कवी संमेलनाचेत अध्यक्ष होते .दि.२१ सप्टेंबर १९८२ रोजी त्यांचे मुंबईत निधन झाले.
पुस्तके

सदानंद रेगे ह्यांची खालील पुस्तके प्रसिद्ध झालेली आहेत.
कथासंग्रह

* जीवनाची वस्त्रे
* काळोखाची पिसे
* चांदणे
* चंद्र सावली कोरतो
* मासा आणि इतर विलक्षण कथा
कवितासंग्रह

* गंधर्व
* वेड्या कविता
* देवापुढचा दिवा
* बांक्रुशीचा पक्षी
अनुवादित पुस्तके

* जयकेतू (रूपांतर)
* राजा ईडिपस
* बादशहा
* ज्यांचे होते प्राक्तन शापित
* ब्रांद
* गोची
अनुवादित कविता

* व्लादिमिर मायकोव्हस्कीच्या कवितांचा अत्यंत सुदर अनुवाद पँट घातलेला ढग
*
बालगीते

* चांदोबा, चांदोबा
* झोपाळ्याची बाग


वर्ग:मराठी कवी
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी भाषांतरकार
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
कूपनलिका

250px|right|thumb|कुपनलिकेच्या आतील दृष्य
हा विहिरीचा एक प्रकार आहे.यात यंत्राद्वारे जमिनीत पाणी शोधुन साठा करून तो बाहेर काढण्याकरिता वापर केला जातो. यामध्ये दाबायुक्त यंत्राच्या व पोलादाच्या पाईपांच्या साहाय्याने जमीनीत पाणीसाठा मिळेपर्यंत उत्खनन केले जाते. पाणी साठा होण्याकरिता खडकामध्ये खोलीपर्यंत छिद्र केले जाते. छिद्राच्या तोंडावर लोखंडी किंवा पीव्हीसी पाईप टाकतात. त्यानंतर विद्युत पंपाच्या साहाय्याने पाणी बाहेर काढून वापरले जाते.

वर्ग:शेती
सिद्धिविनायक मंदिर (मुंबई)

200px|right|thumb|सिद्धिविनायक मंदिर, मुंबई


श्री सिद्धिविनायक मंदिर हे भगवान श्री गणेशाला समर्पित हिंदू मंदिर आहे. हे प्रभादेवी, मुंबई येथे आहे. हे मूळतः मुंबई शहरातील सोमवंशी क्षत्रिय ययाती राजाच्या क्षत्रियकुळातील म्हणजेच सध्याच्या आगरी समाजातील लक्ष्मण विठू आणि देउबाई पाटील यांनी 19 नोव्हेंबर 1801 रोजी बांधले होते. हे भारतातील सर्वात श्रीमंत मंदिरांपैकी एक आहे.

मंदिरात गर्भगृहाच्या लाकडी दरवाजांवर अष्टविनायकाच्या (महाराष्ट्रातील गणेशाची आठ रूपे) प्रतिमा कोरलेल्या आहेत. गर्भगृहाच्या आतील छतावर सोन्याचा मुलामा चढलेला असून मध्यवर्ती गणेशाची मूर्ती आहे. परिसरात हनुमानाचे मंदिरही आहे. मंदिराच्या बाह्यभागात घुमट आहे जो संध्याकाळी अनेक रंगांनी उजळतो आणि ते रंग दर काही तासांनी बदलत राहतात. घुमटाच्या अगदी खाली श्री गणेशाची मूर्ती आहे. खांबांवर अष्टविनायकाच्या प्रतिमा कोरलेल्या आहेत.
महत्त्व आणि स्थिती

विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात सिद्धिविनायक मंदिर एका लहान मंदिरापासून आजच्या भव्य मंदिरात विकसित झाले.

सिद्धिविनायक भक्तांमध्ये "नवसाचा गणपती" किंवा "नवसाला पावनारा गणपती" ('जेव्हा नम्रपणे मनापासून प्रार्थना करतो तेव्हा गणपती देतो') म्हणून प्रसिद्ध आहे. मंदिर प्रशासनाकडून विविध प्रकारची पूजा करण्यासाठी सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत.
संचालन

मंदिरातील देणग्या आणि मंदिराशी संबंधित इतर उपक्रम श्री सिद्धी विनायक गणपती मंदिर ट्रस्टच्या मंडळ सदस्यांद्वारे नियंत्रित केले जातात. बॉम्बे पब्लिक ट्रस्ट कायदा, 1950 अंतर्गत ट्रस्टची नोंदणी "प्रभादेवी रोड, दादर, बॉम्बे येथील श्री गणपती मंदिर" या नावाने केली जाते.

ट्रस्टचे नियमन श्री सिद्धी विनायक गणपती मंदिर ट्रस्ट (प्रभादेवी) अधिनियम, 1980 द्वारे केले जाते. ते 11 ऑक्टोबर 1980 रोजी स्वीकारले गेले.

सदा सरवणकर हे ट्रस्टचे सध्याचे अध्यक्ष आहेत.
विवाद

सिद्धिविनायक मंदिराला दरवर्षी सुमारे ₹100 दशलक्ष (US$1.3 दशलक्ष) - ₹150 दशलक्ष (US$2.0 दशलक्ष) देणग्या मिळतात, ज्यामुळे ते मुंबई शहरातील सर्वात श्रीमंत मंदिर ट्रस्ट बनते. 2004 मध्ये मंदिराचे संचालन करणाऱ्या सिद्धिविनायक गणपती मंदिर ट्रस्टवर देणग्यांचा गैरव्यवहार केल्याचा आरोप करण्यात आला होता. परिणामी, ट्रस्टच्या देणग्यांची छाननी करण्यासाठी आणि आरोपांची चौकशी करण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयाने निवृत्त न्यायाधीश व्ही पी टिपणीस यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती नेमली. समितीने नोंदवले की "या प्रकरणाचा सर्वात धक्कादायक पैलू म्हणजे विशिष्ट संस्थांसाठी कोणतीही पद्धत किंवा तत्त्व पाळले जात नाही. निवडीचा एकमेव निकष म्हणजे विश्वस्त किंवा मंत्री किंवा राजकीय वजनदार, सामान्यत: संस्थेशी संबंधित असलेल्या शिफारशी किंवा संदर्भ. सत्ताधारी पक्ष".

2006 मध्ये मुंबई उच्च न्यायालयाने राज्य सरकार, सिद्धिविनायक मंदिर ट्रस्ट आणि याचिकाकर्ते केवल सेमलानी यांना मंदिराच्या ट्रस्टचा निधी वापरण्यासाठी "सूचक मार्गदर्शक तत्त्वे" तयार करण्याचे निर्देश दिले.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:मुंबईतील धार्मिक स्थळे
वर्ग:हिंदू मंदिरे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे