JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
स्कॉटलंड

स्कॉटलंड (स्कॉटिश गेलिक भाषेत नाव अल्बा) हा वायव्य युरोपातील एक देश आहे. हा देश युनायटेड किंग्डमच्या चार घटक राष्ट्रांपैकी एक आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

स्कॉटलंड या नावाचा सगळ्यात जुना उल्लेख इ.स.च्या दहाव्या शतकातील अँग्लो-सॅक्सन बखरीवजा पुस्तकात सापडतो. हा शब्द लॅटिन भाषेतील स्कॉटी यावरून आल्याचे समजले जाते. स्कॉटी हा शब्द गेल वंशीय लोकांसाठी वापरला जात असे. त्यावरून लॅटिनमध्ये स्कॉटिया (गेल वंशीयांची भूमी) हा शब्द वापरला जाऊ लागला. स्कॉटियाचे पुढे स्कॉटलंड झाले.

मध्ययुगीन दंतकथेप्रमाणे स्कॉटलंडचे नाव इजिप्तच्या स्कॉटा या राजकुमारीच्या नावावरून आले आहे. या दंतकथेत स्कॉटाला गेल वंशीय प्रजेची आद्य माता समजले आहे.
प्रागैतिहासिक कालखंड

स्कॉटलंडमध्ये आदिमानव इसवी सन पूर्व ११,००० वर्षांच्यापूर्वी आला असे मानले जाते. वायकिंगस ही उत्तर युरोपातील एक लुटारू जमात दक्षिण स्कॉटलंडमध्ये स्थायिक झाली.स्कॉटलंड हा कालांतराने रोमन साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली आला.
अर्वाचीन कालखंड

पहिला डंकन हा इसवी सन १०३४ मध्ये स्कॉटलंडचा पहिला राजा बनला.स्कॉटलंडचे स्कॉटिश गेलिक भाषेमधील नाव एल्बा असे आहे.मॅकबेथने पहिल्या डंकनचा पराभव केला आणि तो राजा बनला. स्कॉटलंडचे राज्य एल्बाचे राज्य म्हणून ओळखले जाऊ लागले.मे १, इ.स. १७०७ पर्यंत स्कॉटलंड एक सार्वभौम देश होता. या दिवशी झालेल्या युतीने तो युनायटेड किंग्डमचा घटक देश बनला.
भूगोल

चतुःसीमा

स्कॉटलंड ग्रेट ब्रिटनच्या बेटाच्या उत्तर भागात आहे. याच्या दक्षिणेला इंग्लंड, उत्तर व पश्चिमेस अटलांटिक महासागर व पूर्वेस उत्तर समुद्र आहेत.
स्कॉटलंडमधील केवळ ४ स्थानांना शहराचा दर्जा आहे. ग्लासगो हे स्कॉटलंडचे सगळ्यात मोठे शहर आहे.स्कॉटलंडची राजधानी एडिनबर्ग हे युरोपमधील एक मोठे आर्थिक केंद्र आहे.

क्रम-शहर-लोकसंख्या
१-ग्लासगो-५,८१,३२०
२-एडिनबर्ग-४,५४,२८०
३-अ‍ॅबर्डीन-१,८३,०३०
४-डंडी-१,४२,०७०
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

चर्च ऑफ स्कॉटलंड हे स्कॉटलंडमधील सगळ्यात मोठे व राष्ट्रीय चर्च आहे. या चर्चचा उल्लेख द कर्क असाही केला जातो. पश्चिम स्कॉटलंडमध्ये कॅथोलिकपंथीय वस्ती आहे.
शिक्षण

स्कॉटिश शिक्षणव्यवस्था युनायटेड किंग्डममधील व्यवस्थेपेक्षा निराळी आहे. येथे विस्तृत शिक्षणावर भर दिला जातो.

तीन व चार वर्षाच्या बालकांना शिक्षण फुकट असते.
संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

स्कॉटलंडमध्ये विपुल प्रमाणात खनिज तेल आढळून येते.

वर्ग:युनायटेड किंग्डम
नेपाळ भाषा

"नेपाळ भासा"चा शाब्दिक अर्थ "नेपाळी भाषा" असला तरी, भाषा नेपाळी (देवनागरी: नेपाली) सारखी नाही, देशाची सध्याची अधिकृत भाषा. दोन भाषा वेगवेगळ्या भाषा कुटुंबांशी संबंधित आहेत (अनुक्रमे चीन-तिबेटी आणि इंडो-युरोपियन), परंतु शतकांच्या संपर्कामुळे सामायिक शब्दसंग्रहाचा महत्त्वपूर्ण भाग बनला आहे. काठमांडू महानगरात दोन्ही भाषांना अधिकृत दर्जा आहे.नेवार 14 व्या ते 18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात नेपाळची प्रशासकीय भाषा होती. 20 व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून लोकशाहीकरणापर्यंत नेवारला सरकारी दडपशाहीचा सामना करावा लागला. [6] 1952 ते 1991 पर्यंत काठमांडू खोऱ्यात नेवार भाषिकांची टक्केवारी 75% वरून 44% वर आली [7] आणि आज नेवार संस्कृती आणि भाषा धोक्यात आहे. [8] युनेस्कोने भाषा "निश्चितपणे धोक्यात" म्हणून सूचीबद्ध केली आहे. [9]

नेपाळ भाषा ही चिनी-तिबेटी भाषाकुळातील भाषा आहे जी नेपाळमधल्या प्रमुख भाषांपैकी एक आहे. ही भाषा नेपाल भासा, नेवाः भाये आणि नेवारी म्हणूनही ओळखली जाते. नेवारी ह्याच नावाची एक प्राचीन लिपीदेखील नेपाळमध्ये प्रचलित आहे.


वर्ग:नेपाळी भाषा
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:भाषा
क्नेसेट

ची जेरूसलेममधील इमारत]]
क्नेसेट (हिब्रू: הַכְּנֶסֶת; ) ही पश्चिम आशियामधील इस्रायल देशाची संसद आहे. क्नेसेट हे इस्रायल संसदेचे एकमेव सभागृह असून इस्रायल सरकारच्या विधायक शाखेचे कामकाज येथे चालते. देशासाठी कायदे मंजूर करणे, राष्ट्राध्यक्ष व पंतप्रधानाची निवड, मंत्रीमंडळ स्थापना इत्यादी अनेक महत्त्वाच्या कार्यांसाठी क्नेसेट जबाबदार आहे.

क्नेसेटमध्ये १२० सदस्य असतात जे चार वर्षांच्या कालावधीसाठी निवडून येतात. इस्रायलच्या सर्व नागरिकांना क्नेसेट निवडणुकीमध्ये मतदानाचा हक्क आहे.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ

वर्ग:इस्रायलमधील राजकारण
वर्ग:जेरूसलेम
वर्ग:देशानुसार संसदा
प्रभादेवी रेल्वे स्थानक

प्रभादेवी (जुने नाव:एल्फिन्स्टन रोड) म्हणून ओळखले जाणारे मुंबई शहराच्या परळ-दादर भागामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. प्रभादेवी स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या पश्चिम मार्गावर स्थित आहे. मध्य मार्गावरील परळ हे स्थानक प्रभादेवीसोबत एका पादचारी पुलाने जोडण्यात आले असून येथे मार्ग बदलणे शक्य आहे. सगळ्या मंद गतीच्या गाड्या या स्थानकावर थांबतात. जलद गाड्या येथे थांबत नाहीत.
नाव

ह्या स्थानकाचे नाव मुंबईचा गव्हर्नर जॉन एल्फिन्स्टनच्या गौरवार्थ ठेवण्यात आले होते. ते १८५३-१८६० पर्यंत बॉम्बेचे गव्हर्नर म्हणून नियुक्त होते. महाराष्ट्र विधानसभेने प्रभादेवी या नावानिमित्त १६ डिसेंबर २०१६ रोजी ठराव केला. प्रभादेवी हे नाव हिंदू देवी प्रभाती देवी असे आहे. एक १८व्या शतकातील मंदिराच्या आतच देवीची बारावी शतकातील मूर्ती स्थित आहे. ६ मे २०१७ रोजी केंद्रीय गृह मंत्रालयाने महाराष्ट्र सरकारचा प्रस्ताव मंजूर केला. पश्चिम रेल्वे यांनी १९ जुलै २०१८ रोजी नाव बदलण्यास सुरुवात केली.
जवळचे भाग

* के.इ.एम. हॉस्पिटल
* वाडिया हॉस्पिटल
* टाटा हॉस्पिटल
शाळा, कॉलेज, ई.

* एम.डी. कॉलेज
* शिरोडकर शाळा
* संत पॉल शाळा
महत्त्वाची ठिकाणे

*राज्य परिवहन स्थानक, परळ
दुर्घटना

२९ सप्टेंबर, २०१७ रोजी येथील पादचारी पुलावर चेंगराचेंगरी होउन २३ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या आणि ५०पेक्षा अधिक जखमी झाल्या होत्या.
संदर्भ

वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
अर्नेस्ट टिल्डेस्ली

अर्नेस्ट टिल्डेस्ली तथा जॉर्ज अर्नेस्ट टिल्डेस्ली ( वॉर्सली लॅंकेशायर, ५ फेब्रुवारी १८८९; - ५ मे १९६२) हा एक इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू होता. तो जॉनी टिल्डेस्ली या क्रिकेट खेळाडूचा धाकटा भाऊ होता. तो लॅंकेशायर क्रिकेट क्लबचा आघाडीचा फलंदाज होता. लॅंकेशायरचा सर्वकाळ अत्युच्च धावा गोळा करणारा खेळाडू म्हणून त्याचे नाव अद्यापही अबाधित आहे. सन १९२८-२९ दरम्यान ॲशेस दौऱ्यावर तो फक्त एकदाच गेला. होम ॲशेसमध्ये मात्र चार वेळा खेळला. त्याने सन १९२१ मध्ये शेवटच्या दोन सामन्यांत फार छान कामगिरी केली. ओल्ड ट्रॅफोर्डमध्ये त्याने ७६ धावा काढल्या.

कंट्री क्रिकेटमध्ये त्याचे पदार्पण सन १९०९मध्ये तितके जलद नव्हते. मात्र त्यानंतरची तीन वर्षे तो लॅंकेशायरमार्फतच खेळला. त्याने ससेक्सविरुद्ध आपले प्रथम शतक झळकवले. सन १९१३मध्ये संघात त्याचे स्थान नक्की झाले. त्या मोसमात तसेच १९१४मध्ये त्याने १००० धावा काढल्या. पहिल्या जागतिक महायुद्धामुळे त्याचे क्रिकेट संपले.


टिल्डेस्ली, अर्नेस्ट
टिल्डेस्ली, अर्नेस्ट
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मावळ आणि नेरे

महाराष्ट्रात अनेक मावळ आणि नेरे आहेत. उदाहरणार्थ:

* पवन मावळ (पवना नदीचा मावळ)
* गुंजण मावळ (गुंजवणी नदीचा मावळ)
* इतर...पहा : बारा मावळ

हे मावळ म्हणजे नक्की काय ह्याबद्दल स.आ.जोगळेकर ह्यांच्या 'सह्याद्री' ह्या पुस्तकांत सदर्भ आहे, की नदी डोंगरातून उतरली की जो विस्तीर्ण प्रांत नदीभोवती तयार होतो, त्याला मावळ म्हणतात. अर्वाचीन मराठीत ह्याच भूरचनेला खोरे, दरा(=पर्वतामधले खोरे) किंवा दरी(=लहान दरा) म्हणतात.

नेर हा नदीचे खोरे या अर्थाचा प्रत्यय आहे. हा स्वतंत्र शब्द नाही.

नेर प्रत्यय लागून बनलेली काही ग्रामनामे -
* अमळनेर
* जामनेर
* जुन्नेर - जुने नेरे(?)
* पारनेर

पहा:जिल्हावार नद्या

वर्ग:महाराष्ट्र
वर्ग:भूगोल
वर्ग:भौगोलिक रचना
वर्ग:अमळनेर तालुक्यातील गावे
वार्षिक दरडोई उत्पन्न

वार्षिक दरडोई उत्पन्न हे एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात ( देश, प्रदेश, राज्य) राहण्याऱ्या प्रति व्यक्तीचे वार्षिक सरासरी उत्पादनाचे मोजमाप करते. हे मोजमाप त्या क्षेत्राचे एकूण उत्पन व एकूण लोकसंख्या यांचा भागाकर करून काढले जाते.

देशाचे दरडोई उत्पन्न हे राष्ट्रीय उत्पन्न व एकूण लोखसंख्या यांची सरासरी करून काढले जाते. तसेच प्रत्येक राज्याचे तेथील एकूण उत्पन व एकूण लोकसंख्या यांची सरासरी करून एखाद्या राज्याचे दारडोई उत्पन काढले जाते.

अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांनी सादर केलेल्या आर्थिक सर्वेक्षणानुसार, महाराष्ट्राचे दरडोई उत्पन्न (वार्षिक)खालीलप्रमाणे होते:

2016-17: 1,65,491 रुपये.

2017-18 : 1,80,000 रुपये.

2018-19: 1,91,736 रुपये.

2019-20: 2,07,727 रुपये.

वार्षिक दरडोई उत्पन हे देशाचे राहणीमान जाणून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरते.


वर्ग:अर्थशास्त्र
घळ

दोन्ही बाजूला भिंतीसारखे डोंगर असून मधल्या भागात असलेल्या अत्यंत अरुंद दरीला घळ म्हणतात. सह्याद्रीत अनेक घळी आहेत, पण वरंधा घाटातील शिवथर घळ सर्वात प्रसिद्ध आहे . शिवथर घळीतच समर्थ रामदास स्वामींनी दासबोध ग्रंथ रचला.

याशिवाय अहमदनगर जिल्ह्यातल्या अकोले तालुक्यातील सांदन घळ, ......... वगैरे घळी कमीअधिक प्रमाणात माहित असतात. घळ ही अरुंद आणि बऱ्यापैकी लांब दरी असते. तिच्यात प्रवेश केल्यावर दुसऱ्या टोकाला बाहेर पडण्याचा सोपा मार्ग असेलच असे नाही. कित्येकदा त्या टोकाला कडा असू शकतो.
रोमेनिया

रोमेनिया (मराठी-हिंदीत रुमानिया) हा पूर्व युरोपामधील एक देश आहे. रुमानियाच्या पश्चिमेला सर्बिया व हंगेरी, उत्तरेला युक्रेन, पूर्वेला मोल्दोव्हा, दक्षिणेला बल्गेरिया हे देश तर आग्नेयेला काळा समुद्र आहे. बुखारेस्ट ही रुमानियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

मध्य युगात रुमानियाच्या राजतंत्राचा भाग असलेल्या रोमेनियाला १८७७ साली ओस्मानी साम्राज्यापासून स्वातंत्र्य मिळाले. पहिल्या महायुद्धाच्या अखेरीस रोमेनियाने ट्रान्सिल्व्हेनिया, बेसारेबिया व बुकोव्हिना प्रदेशांसोबत मोठ्या राष्ट्राची स्थापना केली. दुसऱ्या महायुद्धामध्ये १९४१ ते १९४४ दरम्यान अक्ष राष्ट्रांच्या बाजूने लढणाऱ्या रुमानियाने १९४४ नंतर बाजू बदलून दोस्त राष्ट्रांसोबत हातमिळवणी केली. युद्ध संपल्यानंतर सोव्हिएत संघाच्या हुकुमावरून वॉर्सो करारामध्ये सहभाग घेतला व कम्युनिस्ट राजवट स्थापन केली. इ.स. १९८९ साली येथे झालेल्या क्रांतीदरम्यान निकोलाइ चाउसेस्कुची कम्युनिस्ट सत्ता उलथवून टाकण्यात आली व रुमानियाची लोकशाहीकडे वाटचाल सुरू झाली. सध्या रुमानिया हा एक विकसित देश मानला जातो.

२९ मार्च २००४ साली रुमानियाला नाटोमध्ये तर १ जानेवारी २००७ रोजी युरोपियन संघात प्रवेश देण्यात आला.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

चतुःसीमा

राजकीय विभाग

मोठी शहरे
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

लेउ हे रोमेनियाचे अधिकृत चलन आहे.
खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
संदर्भ
बाह्य दुवे

*राष्ट्राध्यक्ष
*
*


वर्ग:पूर्व युरोपातील देश
युफोरिया

युफोरिया हा भारतातील सर्वात जास्त यश मिळवलेला बँड आहे. त्यांनी २००६ पर्यंत पाच आल्बम प्रसिद्ध केले आहेत. नुकताच (२००६ साली) त्यांनी 'मेहफूज' नावाचा आल्बम प्रसिद्ध केला.
सदस्य

* डीजे ,बास गिटार
* बेन्नी , की बोर्ड
* हितेश , गिटार
* अशानी , ड्रम्स
* राकेश , ढोलक
* प्रशांत , तबला
* पलाश सेन, गायक
आल्बम

# धूम (युफोरिया)
# फिर धूम (युफोरिया)
# मंत्रा (युफोरिया)
# गली (युफोरिया)
# मेहफूज (युफोरिया)
माहिती

* पलाश सेन व्यवसायाने डॉक्टर आहे.
* पलाश सेनने मेघना गुलजारचा चित्रपट 'फिलहाल' मध्ये नायकाची भूमिका केली आहे. ह्या चित्रपटात सुश्मिता सेन ही त्यांची नायिका होती.
* शूटआउट ऍट लोखंडवाला (Shootout at Lokhandwala) या चित्रपटाचे संगीत युफोरिया, भारतातील इतर प्रसिद्ध बँड स्ट्रिंग्ज्‌ (Strings), इंडियन ओशन (Indian Ocean) यांच्या सोबत देणार आहेत.
* युफोरियाचा तिसरा आल्बम (मंत्रा), भारतातील पहिला 'सिंगल आल्बम' होता. (Need reference/citation to back this up.)
बाह्य दुवे

* धूम - अधिकृत संकेतस्थळ
* Euphoria - इंग्लिश विकिपीडियावर युफोरिया

वर्ग:भारतीय संगीतकार
वर्ग:युफोरिया
युफोरिया बँडची गाणी

युफ़ोरीया त्यांच्या शैलीच्या गाण्यांना "हिंद रॉक" प्रकारचे संगीत म्हणतात.
धुम

* शाना नाना (Sha Na Na Na )
* धुम पिचक (Dhoom Pichuck )
* तुम (Tum )
* हिंद रॉक न रॉल (Hind Rock'n'Roll )
* रिक्स लिक (Rick's Lick )
* आमने सामने (Aamne Saamne )
* क्यो जुदा (Kyon Judaa )
* बॉडी लव (Body Love )
* डी.जे' बासिक इंस्टिन्क्ट (D.J's 'Bass'ic Instinct )
* तुमसे प्यार (Tumse Pyaar )
* मा (Maa )
* शा-रि-मिक्स (Sha-Remix )
* दिल्ली (Dilli )
फिर धुम

* फिर धुम (Phir Dhoom" )
* हम ("Hum" )
* सत्यमेव जयते ("Satyamev Jayate" )
* आवोना ("Aao Na" )
* आसान ("Aasaan" )
* गम-ए-रुह ("Gham-e-Rooh" )
* एक ("Ek" )
* मुझसे कहाना गया ("Mujse Kaha Na Gaya" )
* न्यु मिलेनियम ("New Millennium " )
* प्यार ही था ("Pyaar Hi Thaa" )
* मायरी ("Maaeri" )
* मी अन्ड यु ("Me and You" )
गली

* राजा रानी (Raja Rani )
* अबना जा (Ab Na Jaa )
* आना मेरी गली (Aaana Meri Gully )
* मीठी चासनी (Meethi Chaasni )
* व्हॉट इज मन्त्रा `ओफ़ युअर लाइफ़ (What is the मंत्र of your life )
* मन्त्रा (मंत्र )
* क्या ये सच है (Kya yeh Sach Hai )
* कुछ नही (Kuchh Nahin )
* ओ पीयु (OO piyu )
* ऐसा एक जहां (Aisa ek Jahaan )
* वैसे ही (Waise hi )
* लोरी १: सोने दे मा (Lori 1: Sone de maa )
* लोरी २ : अबना जा (Lori 2: Ab naa jaa )
* प्रार्थना (Parthana )
मेह्फ़ुज़

* सोनेया (Soneya )
* मेहफ़ुज (Mehfuz )
* बेवफ़ा (Bewafaa )
* भूला सब (Bhoola Sab )
* रोशनी (Roshni )
* शी'ज ब्युटिफ़ुल (She's Beautiful )
* रब जाने (Rab jaana )
* सवेरा (Savera )
* दोहा (Doha )
* की फ़रक पैदा (Kee farek painda )
* क्य्ना सॉंग (Kyna's Song )
* दिल (Dil )

वर्ग:युफ़ोरिया
वर्ग:भारतीय संगीत
शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय (छत्रपती संभाजीनगर)

शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, औरंगाबाद (GECA)ची स्थापना इ.स. १९६० साली महाराष्ट्र शासनाने केली. शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, औरंगाबाद हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाच्या आधिपत्या खाली आहे.

जुलै २००६ पासून या अभियांत्रिकी महाविद्यालयाला स्वायत्तता प्रदान करण्यात आली असून, स्वतंत्र विद्यापिठाचा दर्जा देण्यात आला आहे.
इतिहास

महाराष्ट्र शासनाने वाढत्या तांत्रिक गरजांसाठी १९६० साली हे महाविद्यालय सुरू केले.
विभाग

महाविद्यालयात सध्या अभियांत्रिकीच्या खालील शाखांमध्ये बी.इ. (बॅचलर ऑफ इंजीनियरींग), एम.इ. (मास्टर ऑफ इंजीनियरींग) आणि विद्यावाचस्पती (डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी) ह्या पदव्या मिळविता येतात.

* स्थापत्य अभियांत्रिकी
* यांत्रिक अभियांत्रिकी
* विद्युत अभियांत्रिकी
* विद्युत संचरण व दुरसंचार अभियांत्रिकी
* संगणक अभियांत्रिकी
* माहिती तंत्रज्ञान अभियांत्रिकी
बाह्य दुवे

*महाविद्यालयाचे संकेतस्थळ
*

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर
वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
ग्रेम लॅबरूय

ग्रेम लॅबरूय (रोमन लिपी: Graeme Fredrick Labrooy) (जून ७, इ.स. १९६४ - हयात) हा श्रीलंका पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळलेला माजी क्रिकेट खेळाडू होता. इ.स. १९८६ ते इ.स. १९९२ सालांदरम्यान त्याने श्रीलंका क्रिकेट संघाकडून ९ कसोटी व ४४ एकदिवसीय सामने खेळले. तो उजव्या हाताने द्रुत-मध्यमगती गोलंदाजी व तळाकडील क्रमांकावर उपयुक्त फलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
कॉलिन ब्लाइथ

कॉलिन चार्ली ब्लाइथ (३० मे, १८७९:डेप्टफर्ड, केंट, इंग्लंड - ८ नोव्हेंबर, १९१७:बेल्जियम) हा कडून एकोणीस कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. हा केंटकडून काउंटी क्रिकेट खेळला. हा डाव्या हाताने फिरकी गोलंदाजी आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करायचा.

ब्लाइथ १९०४मधील विस्डेन क्रिकेट खेळाडू्स अाल्मानॅक नियतकालिकातर्फे विस्डेन क्रिकेट खेळाडू ऑफ द इयर पुरस्कार मिळविणाऱ्या पाच खेळाडूंपैकी एक होता. जगातील सर्वोत्तम गोलंदाजांपैकी एक समजला जाणाऱ्या ब्लाइथने प्रथम वर्गीय क्रिकेटमध्ये २,००० पेक्षा जास्त बळी घेतले. ही कामगिरी आत्तापर्यंत फक्त ३३ खेळाडूंनी केली आहे. हेडली व्हेरिटी आणि टॉम गॉडार्डसह ब्लाइथच्या नावावार प्रथम श्रेणी सामन्यांच्या एकाच दिवसात सर्वाधिक (१७) बळी घेण्याचा विक्रम आहे.

पहिले महायुद्ध सुरू झाल्यावर ब्लाइथ सैन्यात भरती झाला आणि पाशेन्डॅलच्या लढाईत मृत्यू पावला.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:युद्धात मृत्यू पावलेले क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ययाति (कादंबरी)

ययाति ही वि. स. खांडेकर लिखित प्रसिद्ध कादंबरी मनुष्याच्या चिरतरुण राहण्याच्या व भोगवादी प्रवृत्तीवर एक वेगळा प्रकाश टाकते. जेव्हा मनुष्याला हा वर मिळतो त्या वेळेस त्याला हे जीवनातील अंतिम तथ्य नव्हे ह्याची जाणीव होते. वि.स. खांडेकरांना ययाति कादंबरीसाठी इ.स. १९६० मध्ये साहित्य अकादमी पुरस्काराने आणि इ.स. १९७४ साली भारतातील साहित्यासाठीच्या सर्वोच्च ज्ञानपीठ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
कथानक

या कादंबरीची सुरुवात देव दानव युद्धापासून होते. नहुषाच्या मदतीने देवगण युद्ध जिंकतात पण इंद्राला इंद्रपद मुकावे लागते. इंद्रपदाने गर्वित नहुष ताळतंत्र सोडुन वागायला लागतो. इंद्रपदासोबत इंद्राणीचा ह्व्यास त्याला सप्तर्षीच्या पालखीत प्रवास करायला लावतो. उतावीळ झालेला नहुष वृद्ध अगस्त्य ऋषीचा अपमान करतो. अपमानीत गौतम ऋषी त्याला शाप देतात - "ह्या नहुषाची मुले कधीही सुखी होणार नाहीत" आणि त्याचे स्वर्गपतन होते. नहुषाचे दोन पुत्र, यति आणि ययाति. यति लहानपणी राजविलासापासून दूर संन्यासी जीवन व्यतीत करतो. ह्याला समांतर देव दानवाच्या युद्धात, शुक्राचार्याच्या संजीवनी विद्येच्या ज्ञानाने दानवाचे पारडे भारी पडते. संजीवनी विद्याप्राप्तीसाठी देवांचे कारस्थान सुरू होते. कारस्थानातील मुख्य पात्र बृहस्पतीपुत्र कच, संजीवनी विद्येच्या प्राप्तीसाठी शुक्राचार्याचा शिष्य बनतो. शुक्रचार्याची पुत्री देवयानी त्याच्यावर मोहित होते.
कथानकातील पात्रे

* ययाति
* यति
* देवयानी
* शर्मिष्ठा
* कच
* शुक्राचार्य
* बृहस्पती
* पुरुरवा/ पुरु
* नहुष
* यदु
* देवगण
* राक्षसगण
ययातीसंबंधी मराठीतील पुस्तके

* संगीत देवयानी पाणिग्रहण (नाटक, लेखक : भि.ग. आठवले)
* देवयानी (कादंबरी, लेखक ग.त्र्यं. माडखोलकर)
* मराठी साहित्यातील ययाती (भास्कर व्यं. गिरधारी)
* माधवी (नेपाळी कादंबरी, लेखक : मदनमणि दीक्षित)
* संगीत ययाति (नाटक, लेखक : वि.गो. श्रीखंडे)
* ययाति (हिंदी, लेखक : अनंत पै)
* ययाति (कादंबरी, वि.स. खांडेकर) : या कादंबरीच्या लेखनासाठी खांडेकरांना भारत सरकारचा ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाला.
* ययाती (मूळ कन्‍नड लेखक गिरीश कर्नाड, मराठी अनुवाद : उमा कुलकर्णी), शिवाय श्री.रं. भिडे)
* संगीत ययाती आणि देवयानी (नाटक, लेखक : वि.वा. शिरवाडकर)
* ययाती देवयानी (लेखक प्रा, चांगदेव कांबळे) : ययाती आणि देवयानीवर मराठीत आलेल्या साहित्य कृती.
* ययाति पुरु (सामाजिक कादंबरी, मूळ कन्‍नड लेखिका : दमयंती नरेगल, मराठी अनुवाद सुनंदा मराठे)
* संगीत विद्याहरण (नाटक, लेखक : कृ.प्र. खाडिलकर)
* वैरिण झाली सखी (नाटक, लेखक : संजीव शेंडे)
* शर्मिष्ठा (काव्य, कवी : मंगेश पाडगावकर)
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:मराठी साहित्य यादी
खांडेकर, वि.स.
वर्ग:सर्वोत्कृष्ट पुस्तके (निवड : मुंबई आकाशवाणी; इ. स. १९९७)
ययाति

ययाति हे एक पौराणिक पुत्र असून हा प्राचीन भारतातील चक्रवर्ती सम्राट होता. तो पांंडव आणि यदुवंशीयांचा पूर्वज सुद्धा होता. प्रयाग जवळील प्रति ही त्याची राजधानी होती.

एकेकाळी इंद्रपद भोगलेला राजा नहुष आणि शिव-पार्वतीची मुलगी अशोक सुंंदरी यांच्यापोटी ययातिचा जन्म झाला. त्याचा मोठा भाऊ यती हा संन्यासी वृत्तीचा असल्यामुळे नहुष नंतर ययातिला राज्यपद मिळाले. कालांतराने ययातिचे लग्न देवयानी सोबत झाले. देवयानी ही असूर गुरू शुक्राचार्यची मुलगी होती आणि देवयानीची दासी राजकुमारी शर्मिष्ठा होती. देवयानी आणि ययाति यांना यदू व तुर्वसू अशी दोन मुले झाली. त्याच सोबत ययाति आणि शर्मिष्ठा यांच्यात प्रेमसंबंध निर्माण होऊन त्यांना अनू, द्रुह्यू व पुरु अशी तीन मुले झाली. देवयानीला जेव्हा ही गोष्ट समजली तेव्हा तिने आपल्या पित्याला म्हणजे शुक्राचार्यांना सर्व वृत्तांत सांगितला. मग शुक्राचार्यांनी रागात येऊन ययातिला पुरुषत्व जाऊन वार्धक्याचा शाप दिला. कामभाव नष्ट न झाल्याने ययातीने आपल्या मुलांना वार्धक्य घेऊन त्यांचे तारुण्य मागितले. चारही मुलांनी नकार दिला, परंतु पुरुने मात्र या गोष्टीला होकार दिला. आणि पुढील एक हजार वर्षे ययातीने तारुण्य, तर पुरुने वृद्धत्व सुद्धा भोगले आणि शेवटी पश्चात-बुद्धी होऊन ययातीने आपलं वृद्धत्व वापस घेतले आणि तपश्चर्या करून कालांतराने स्वर्गप्राप्ती मिळवली. देवयानीचा पुत्र यदू व शर्मिष्ठाचा पुत्र पुरु यांच्यापासून अनुक्रमे यादव आणि पौरव या विख्यात वंशशाखा निर्माण झाल्या.
याच ययाति राजाचा बळीभद्र राजा नावाचा एक वंशज होता , त्याला आगलिका नावाची एक राणी होती, त्यांना उत्तरेत आगळा नावाचा राजकुमार झाला, पुढे बळीभद्र राजाच्या पश्चात त्यांचे कुटुंबीय दक्षिणेत गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात पैठण व मुंगी ह्या
गावी आले, आणि ह्याच आगळाचे वंशज म्हणजे आजचा आपला आगरी समाज जो सध्या स्थितीत
मुंबई शहर,साष्टी , ठाणे,पालघर, नाशिक,रायगड जिल्हात राहतात, मुंबई शहरातील परळ येथे जन्मलेले कुमार धिरज प्रभाकर भोईर यांचे सध्याचे वंशज आहेत.
हे सुद्धा पहा

* ययाति (कादंबरी)
* महाभारत
संदर्भ

वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
इक्बाल सिद्दिकी

इक्बाल रशिद सिद्दिकी (डिसेंबर २६, इ.स. १९७४:औरंगाबाद - ) हा महाराष्ट्राचा द्रुतगती गोलंदाज व उपयोगी फलंदाज आहे. सिद्दिकीचे प्रथम श्रेणी सामन्यात पदार्पण १९९२-९३ च्या मौसमात महाराष्ट्राकडून रणजी संघात झाले. महाराष्ट्र रणजी संघा शिवाय इक्बाल सिद्दिकी हैदराबाद संघाकडूनही रणजी सामने खेळला आहे. भारतीय संघासाठी २००१ मधे विरुद्ध झालेल्या कसोटी क्रिकेट सामन्यात इक्बाल सिद्दिकी ने पदार्पण केले.

सिद्दिकी,इक्बाल
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म
लक्ष्मण देशपांडे

डॉ. लक्ष्मण देशपांडे (डिसेंबर ५, इ.स. १९४३ - फेब्रुवारी २२, इ.स. २००९) एक बहुरंगी मराठी लेखक, नाट्यदिग्दर्शक व अभिनेते होते. मराठवाड्यातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठातील नाट्यशास्त्र विभागाचे प्रमुख असणारे डॉ. लक्ष्मण देशपांडे यांचे गिनेस बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्‌स मध्ये नाव आहे. हा बहुमान त्यांना त्यांनी लिहिलेल्या आणि दिग्दर्शित केलेल्या 'वऱ्हाड निघालंय लंडनला' ह्या एकपात्री नाटकासाठी मिळाला. ह्या नाटकाचा पहिला प्रयोग त्यांनी इ.स. १९७९ मध्ये केला होता. तेव्हापासून या नाटकाचे १,९६० पेक्षा अधिक प्रयोग सादर करण्याचा विश्वविक्रम त्यांच्या नावावर आहे. ह्या तीन तासांच्या एकपात्री प्रयोगात ते ५२ पात्र सादर करायचे. त्यामुळे लोक त्यांना वऱ्हाडकर म्हणायचे.

लक्षमण देशपांडे लहानप गणपती उत्सवात होणाऱ्या मेळा नावाच्या करमणुकीच्या कार्यक्रमांत भाग घेत. तेथेच त्यांच्यातील कलावंताची जडणघडण झाली. घरची परिस्थिती प्रतिकूल असूनही त्यांनी एम.ए. व त्यानंतर एमडी (मास्टर इन ड्रॅमॅटिक्‍स)चे शिक्षण घेतले. मौलाना आझाद, सरस्वती भुवन महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून काम केल्यावर १९८० साली ते औरंगाबाद विद्यापीठात शाखाप्रमुख म्हणून कार्यरत झाले. याच दरम्यान त्यांनी 'वऱ्हाड निघालंंय लंडनला'ची निर्मिती केली. या नाटकाने अनेक विक्रम प्रस्थापित केले. हजारोंच्या संख्येने लोक प्रयोगांना हजर रहात. अमेरिका, इंग्लंड, कॅनडा, मस्कत, ऑस्ट्रेलिया, कतार, कुवेत, सिंगापूर, थायलंड, नायजेरिया येथेही वऱ्हाडचे प्रयोग झाले. एकाच व्यक्तीने ५२ व्यक्तिरेखा साकारण्याचा विक्रम केल्याबद्दल डॉ. देशपांडे यांची २००४मध्ये गिनीज बुकातही नोंद झाली. रेशमगाठी, पैंजण या मराठी चित्रपटांतही त्यांनी काम केले. याशिवाय त्यांनी द्विपात्री 'नटसम्राट' या नाटकातही काम केले. इ.स. २०००मध्ये वऱ्हाडकारांनी औरंगाबाद विद्यापीठातून स्वेच्छानिवृत्ती घेतली. याच वर्षी त्यांची परभणी येथे झालेल्या अखिल भारतीय नाट्यसंमेलनाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली.
लेखन

प्रा. लक्ष्मण देशपांडे यांनी "वऱ्हाड निघालंय लंडनला' या नाटकाचे पुस्तक प्रकाशित केले. त्याच्या दोन आवृत्त्या निघाल्या. प्रतिकार हे त्यांनी लिहिलेल्या एकांकिकांचे पुस्तकही रसिकांना भावले. 'मौलाना आझाद-पुर्नमूल्यांकन' या पुस्तकाचे, तसेच महाराष्ट्र शासनातर्फे प्रकाशित करण्यात आलेल्या अक्षरनाद या पुस्तकाचे संपादन त्यांनी केले होते.
प्रा. लक्ष्मण देशपांडे यांना मिळालेले काही पुरस्कार

* २००३ : महाराष्ट्र शासनाचा कलावंत पुरस्कार.
* २००४ : विष्णूदास भावे पुरस्कार.
* याशिवाय छत्रपती शाहू महाराज, बेंडे स्मृती, राम श्रीधर, आल्फा टीव्ही, पुरुषोत्तम करंडक, वसंतराव नाईक कृषी संशोधन प्रतिष्ठान, सयाजीराव महाराज यांच्या नावाचे पुरस्कार.
* अखिल भारतीय नाट्यपरिषदेतर्फे साहित्यसम्राट आचार्य अत्रे पुरस्कार.
बाह्य दुवे

* एकपात्री नाटककार लक्ष्मण देशपांडे यांचे निधन


वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (मुंबई)

(इंग्रजी: Indian Institute of Technology, Mumbai) ही मुंबई, महाराष्ट्र येथे असलेली भारतातील एक नामांकित तंत्रशिक्षणसंस्था आहे.
इतिहास

पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी मार्च १० इ.स. १९५९ रोजी पवईमध्ये या संस्थेचा पाया घातला. भारतीय तंत्रज्ञान संस्था मुंबई ही भारतातील पहिली तंत्रज्ञान संस्था आहे जी विदेशाच्या मदतीने उभारण्यात आली. युनेस्को कडून रशियन रूबेल्सच्या स्वरूपात निधी मिळवण्यात आला होता. १९६१ मध्ये ह्या संस्थेस "राष्टीय महत्त्वाची संस्था" असा दर्जा देण्यात आला. तेंव्हा पासून भारतीय तंत्रज्ञान संस्था मुंबई ही उत्तरोत्तर वाढून जगातील एक नामांकित तंत्रज्ञान संस्था म्हणून नावारूपास आली आहे.

हि संस्था तंत्रज्ञान शिक्षण आणि संशोधन ह्या बाबतीत जगामध्ये पथदर्शी म्हणून ओळखली जाते. येथून उत्तीर्ण होऊन बाहेर पडणाऱ्या अत्यंत प्रतिभाशाली पदवी व पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांमुळे ह्या संस्थेकडे देशातील उत्तम विध्यार्थी आकर्षित होतात. संस्थेतील संशोधन व क्रमिक अभ्यासक्रम हा दर्जेदार प्राध्यापकांकडून केला जातो. ह्या पैकी बरेच प्राध्यापक हे जागतिक स्तरावर नावाजलेले आहेत.
परिसर

संस्थेची मुख्य इमारत, मुंबईच्या पवई ह्या उपनगरात संस्था वसली आहे. मुंबईच्या मध्यभागही असूनही निसर्गाच्या अगदी जवळ असल्यामुळे येथे राहणाऱ्यांना शहरी जीवन व निसर्गरम्य जीवन अनुभवता येते. हा परिसर पूर्णतः रहिवासी असल्यामुळे, सर्व विद्यार्थी हे एकूण १५ वसतिगृहांमध्ये राहतात, ज्यामध्ये जेवणाची उत्तम सोय उपलब्ध आहे. परिसरात खेळाच्या व इतर क्रियांसाठी उत्तम मैदाने व सुविधा उपलब्ध आहेत. thumb|right|200px|परिसर
# पवई तलाव
# पद्मावती देवीचे मंदिर
प्रशासन

शैक्षणिक

विभाग

भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबई येथे १२ विभाग आहेत.ते खालीलप्रमाणे.
# वयुअवकाश अभियांत्रिकी
# रसायन अभियांत्रिकी
# रसायन शास्त्र
# स्थापत्य अभियांत्रिकी
# संगणक विज्ञान व अभियांत्रिकी
# पृथ्वी विज्ञान
# विद्युत अभियांत्रिकी
# मानविकी एवं सामाजिक विज्ञान
# औद्योगिक अभिकल्प केंद्र (IDC)
# गणित
# यान्त्रिक अभियांत्रिकी
# धातु अभियंत्रण एवं पदार्थ विज्ञान
# भौतिकशास्त्र
# उर्जा विज्ञान व अभियांत्रिकी
संस्थाना मध्ये निम्नलिखित शैक्षणिक विभाग ही आहेत.
केंद्रे

भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबई येथे ११ अन्तरा विषयक केंद्रे आहेत
# ग्रामीण क्षेत्रांकारिता पर्यायी तत्राद्यान केंद्र
विद्यालय

thumb|250px|शैलेश ज.मेहता व्यवस्थापन विद्द्यालय
३ विद्यालये आहेत.
संशोधन आणि विकास

प्रसिद्ध माजी विद्यार्थी

*भरत देसाई सिंटेलचे जनक
*नरेंद्र करमरकर गणितज्ञ
*सुधींद्र कुलकर्णी माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांचे सल्लागार
*उदय कुमार रुपया चिन्हाचा निर्माता
*प्रणव मिस्त्री संगणक तंत्रज्ञ
*विक्टर मेंझेस सिटी समुहाचा उपाध्यक्ष
*नंदन निलेकणी इन्फोसिसचा पूर्व कार्यकारी अध्यक्ष
*मनोहर पर्रीकर गोवा माजी मुख्यमंत्री, केंद्रीय संरक्षण मंत्री
*जयराम रमेश पूर्व केंद्रीय पर्यावरण मंत्री
*अजित रानडे
कार्यक्रम (Events, Students Activity)

# टेकफेस्ट
# मुडईंडिगो
# झायफर
# युरेका
# ऑव्हेन्यू
बाह्य दुवे

* संस्थेचे अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:मुंबईमधील शैक्षणिक संस्था
वर्ग:भारतीय तंत्रज्ञान संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये