JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ढोलकी

ढोलकी हे एक तालवाद्य आहे. हे पखवाजप्रमाणे असते आणि गळ्यात अडकून वाजवले जाते. दोन्ही बाजूस चामडे दोरीच्या साहाय्याने ताणून घट्ट बसविले जाते एका बाजूस शाईचा लेप व दुसऱ्या बाजूस मसाल्याचा लेप चढवतात. दोरी ऐवजी नटबोल्ट आवळून पण ताण देण्याची पद्धत आहे. लावणी ,सिनेसंगीत , लोकसंगीत ई. मध्ये या वाद्याचा वापर करतात.
ढोलकी वादक

ओंकार इंगवले हे आजच्या काळातील एक तरुण ढोलकी वादक आहेत.
संदर्भ व नोंदी

वर्ग:वाद्ये
मृदंग

right|thumb|200px|मृदंगाची डावी बाजू

एक चर्मवाद्य हा मूळचा संस्कृत शब्द. आहे. (मृद्+अंग=मातीचे अंग असलेला.) या वाद्याचा उल्लेख आणव (?) व काठक गृह्यसूत्रांमध्ये आढळतो. याचा जन्मकाल इ.स.पूर्व ४०० ते इ.स.पूर्व ८०० असा समजण्यात येतो. भरत मुनींच्या नाट्यशास्त्र या ग्रंथात मृदंगाच्या अनेक रूपांचा उल्लेख आहे. हा शिसवी, खैर, बाभूळ इत्यादी झाडांच्या खोडापासून बनविण्यात येतो.गायनातल्या सात स्वरांसारखे याचे ता,दिं ती,ट,क,ग,न असे सात बोल आहेत. यात धा लाही महत्त्व आहे
अल्ट=मृदुंग वादक दाखवणारे कोरीव काम - बिहार येथील मंदिर|इवलेसे|मृदुंग वादक दाखवणारे कोरीव काम - बिहार येथील मंदिर
संदर्भ

वर्ग:वाद्ये
तंबोरा

तंबोरा किंवा तानपूरा एक तंतुवाद्य आहे. हे वाद्य भारतीय शास्त्रीय संगीतातील अतिशय प्राचीन आणि गायकांकरीता उपयुक्त वाद्य आहे.
तंबोऱ्याच्या खुंट्या

तंबोरा लावताना (ट्यून करताना) सर्वप्रथम या खुंट्यांचा वापर केला जातो. तानपुरा खूप उतरला किंवा चढला असल्यास ज्या स्वरात तो लावायचा असेल (उदा काळी ४/५, १/२, पांढरी ४ इत्यादी,)
तंबोऱ्याचा भोपळा

तानपुरा या वाद्याचा जो आवाज असतो तो आवाज येण्याकरता हा भोपळाच अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतो. तानपुऱ्याची तार छेडल्यावर त्यातनं जो टणकार उमटतो तो टणकार या पोकळ भोपळ्यात घुमतो आणि एका घुमार्याच्या स्वरूपात हा आवाज आपल्याला ऐकू येतो.
तानपुऱ्याकरता लागणाऱ्या भोपळ्यांची विशेष मशागत केली जाते. त्यानंतर ते भोपळे ७५ टक्के कापून त्यातील मगज बाहेर काढला जातो व ते रिकामे भोपळे कडकडीत उन्हात वाळवले जातात.
घोडी किंवा ब्रिडज

घोडी किंवा ब्रिज हा तंबोऱ्याचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. तंबोऱ्याच्या तारा ह्या खुंटी ते भोपळ्याची मागील बाजू, अश्या बांधलेल्या असतात. त्या तारा ह्या घोडीवरून गेलेल्या असतात. तार छेडल्यानंतर तारेतून टणकार उत्पन्न करण्याचे काम ही घोडी करते.
जवार आणि मणी

जवार किंवा जवारी हिला तानपुरा वादनात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. शेजारील चित्र नीट पाहिले असता त्यात तानपुऱ्याच्या तारा घोडीवरून गेलेल्या दिसतात आणि घोडीच्या मधोमध तारेच्या खाली एक बारील दोरा दिसतो. तानपुऱ्यातून गोळीबंद व गोलाकार आवाज येण्याकरता हा दोराच अत्यंत महत्त्वाची भूमिका निभावतो. त्याकरता तानपुऱ्याची घोडी कानसेने, पॉलिश पेपरने एका विशिष्ठ पद्धतीने घासावी लागते. ह्यालाच तानपुऱ्याची 'जवार काढणे' असे म्हणतात. हे अत्यंत कठीण काम आहे. ही जवार अतिशय निगुतीने व काळजीपूर्वक पद्धतीने काढावी लागते. त्यामुळे दोरा तारेतून आत सरकवल्यावर घोडीच्या मध्यभागी एका विशिष्ठ ठिकाणी अडतो आणि बरोब्बर त्याच जागेवर तार छेडली असता घोडीतून गोलाकार, गोळीबंद असा टणकार उत्पन्न होतो. हा दोरा घोडीच्या एका ठराविक जागी असतांनाच तानपुऱ्यातून सुरेल व मोकळा टणकार ऐकू येतो. ह्यालाच "जवारी लागली" असे म्हणतात.

हा दोरा जरा थोडासा जरी आपल्या जागेवरून हालला तर तारेतून मोकळा टणकार उत्पन्न न होता बद्द आवाज ऐकू येतो. जवारीच्या जागी उत्पन्न झालेला टणकार पोकळ भोपळ्यात घुमून त्या भोपळ्यातनं अतिशय सुंदर असा गोलाकार ध्वनी ऐकू येतो.

तंबोरा कारागिरीत पिढ्यान पिढ्या असलेले मिरजेतील काही कारागीर, पं फिरोज दस्तूर, पं भीमसेन जोशी, पं कुमार गंधर्व ही मंडळी जवारीचे काम जाणतात. उत्तम जवारी कशी असावी, कशी लावावी, तानपुरा कसा गोळीबंद बोलला पाहिजे, कसा मिळून आला पाहिजे याबाबत या मंडळींचा अधिकार आहे. घोडीच्या पुढे दिसणारे मणी हे तंबोऱ्याच्या फाईन ट्युनिंगकरता वापरले जातात. स्वरांचे सूक्ष्म फरक या मण्यांच्या साहाय्यानेच सुधारले जातात.
तानपुऱ्याचे लागणे (ट्युनींग)

तंबोऱ्याच्या पहिल्या तारेवर रागानुसार मंद्र पंचम, किंवा मंद्र शुद्ध मध्यम, किंवा मंद्र शुद्ध निषाद लावला जातो, मधल्या दोन तारांना 'जोड' असे म्हणतात आणि या तारांवर मध्य षड्ज लावला जातो आणि शेवटची तार ही खर्जाची असते आणि त्यावर खर्जातला षड्ज (मंद्र षड्ज) लावला जातो. शेवटची खर्जाची तार ही नेहमी तांब्याची असते आणि इतर तीन तारा या स्टीलच्या असतात.


वर्ग:तंतुवाद्ये
वर्ग:भारतीय तंतुवाद्ये
गिटार

अल्ट=|इवलेसे|गिटार वाद्याचे विविध भाग
गिटार हे तारा छेडून वाजवायचे एक तंतुवाद्य आहे. गिटारास मुख्य अंग म्हणून एक पोकळ खोके, त्याला जोडलेली एक लांब मान व मानेवर लावलेल्या सहा किंवा अधिक तारा असतात. गिटारांची मुख्यांगे असलेली खोकी नाना प्रकारांच्या लाकडापासून बनवली जातात. गिटाराच्या तारा पूर्वी प्राण्यांची आतड्यांपासून बनवत असत; मात्र आता नायलॉन किंवा पोलादी तारा वापरल्या जातात. गिटारांचे दोन प्रमुख प्रकार असतात : अकूस्टिक व इलेक्ट्रिक.
by Ashish Dilip Landge
हे वाद्य बोटांनी तारा छेडून वाजविले जाते. स्पेनमध्ये या वाद्याचा उत्कर्ष झाला. १८३० च्या सुमारास याचा भरपूर प्रसार झाला होता. शास्त्रीय संगीतासाठी गिटारचा यशस्वी वापर करण्याचे श्रेय फ्रॅन्सिस्को सोर आणि तरेगा यांच्याकडे जाते.
विसाव्या शतकात सेगोविआ या कलावंताने या वाद्याचा प्रवेश संगीताच्या सभागृहात करून दिला व संगीतरचनाकारही या वाद्यासाठी रचना करू लागल्याने या वाद्याचे पुनरुज्जीवन झाले. ज्यूलिअन ब्रीम, जॉन विल्यम्स, कार्लोस माँतोया, ख्रिस्तोफर पार्केनिंग यांच्यामुळे आज या वाद्याचा दर्जा वाढला आहे. जॅझ संगीतात निपुण गिटारवादक म्हणून चार्ली ख्रिश्चन, जांगो राईनहार्ट, चार्ली बर्ड, वेस मंगमरी इत्यादींचा उल्लेख करता येईल.
बाह्य दुवे

* विदागारातील आवृत्ती


वर्ग:तंतुवाद्ये
पखवाज

पखवाज (हिंदीत पखावज) हे भारतात, व दक्षिण आशियात प्रचलित असणारे दोन तोंडांचे ढोलवर्गीय आडवे धरून वाजविण्याचे तालवाद्य आहे. पखवाजास मृदंग, गोमुखी, पणवानक अशी अन्य नावे आहेत. हिंदुस्तानी संगीतातील ध्रुपद गायन पद्धतीत साथीच्या वाद्यांमध्ये पखवाज हे हमखास आढळणारे तालवाद्य आहे. गायनाच्या साथीसोबतच भारतातील शास्त्रीय नृत्यांच्या संगीतसाथीतही पखवाजाचे महत्त्वाचे स्थान असते.काही प्रसिद्ध पखवाज वादकांची नावे श्री. विवेक पाटील, ठाणे, श्री.भवानीशंकर, राजस्थान
https://g.co/kgs/CohwtU
'पखवाज' हा फारसी शब्द आहे.

पखवाजाच्या दोन तोंडांपैकी लहान तोंडाकडील बाजूस शाईपूड व मोठ्या बाजूला धुमपूड म्हणतात. पखवाजवादनाच्या हिंदुस्तानी व कर्नाटकी अश्या दोन प्रमुख शैली मानल्या जातात. मुख्यत्वेकरून पखवाजावर चौताल वाजविला जातो. चौतालाचे बोल हे खुले असतात. प्रसिद्ध वादक विवेक पाटील हे उत्तम एकल पखवाजवादन करतात.
संदर्भ
हे सुद्धा पहा

* मृदंगम
* तबला
* ढोल



वर्ग:वाद्ये
वटवाघूळ

वटवाघूळ हा दूरपर्यंत उडण्याची क्षमता असलेला एकमेव सस्तन प्राणी आहे.वटवाघळे 120000HZ वारंवारते पर्यंत आवाज ऐकू शकतात.
शिकारीची पद्धत

वटवाघळे आपल्या नाकातून हळूवारपणे अतिशय उच्च वारंवारतेचे ध्वनी निर्माण करतात. हे स्वर उडत्या कीटकांवर आपटून मागे येतात. रडारच्या तंत्रज्ञानात असते त्याप्रकारे वटवाघळे प्रतिध्वनी ऐकून आपल्या भक्ष्याचा वेध घेतात. अचूक अंदाज घेत ते त्या कीटकावर एकदम झडप घालतात. ज्यांना वाघळांची ही पद्धत माहित आहे, असे काही पतंग आहेत. अशा वेळी तेही विचित्र आवाज काढून वाघळांना चकवतात आणि स्वतःला वाचवण्याचा प्रयत्न करतात.
देशोदेशीचे शुभ-अशुभ

वटवाघळांना काही देशांमध्ये शुभ तर काही देशांमध्ये अशुभ मानले जाते. काही ठिकाणी वटवाघळांना भूत, मृत्यू आणि रोग यांचे प्रतीक मानतात.
* चीनमध्ये वटवाघळांना दीर्घायुष्य आणि आनंदाचे प्रतीक समजतात.
* पोलंडमध्ये वटवाघळांना शुभ मानले जाते. एका पुराणकथेनुसार वटवाघळांना माणसाच्या केसांमध्ये घुसायला आवडते; पण त्यामागचे खरे कारण म्हणजे डास आणि इतर कीटक माणसाच्या डोक्‍याभोवती घोंघावत असताना, त्यांना खाण्यासाठी वटवाघळे येतात आणि ती चुकून माणसांच्या केसांमध्ये घुसतात.
* इंग्लंडमध्ये वटवाघळांची खूप काळजी घेतली जाते, आणि त्यांना किंवा त्यांच्या राहण्याच्या ठिकाणी कसली इजा होईल अशी कृती केली, तर त्या माणसाला मोठा दंड केला जातो.
* अमेरिकेतल्या टेक्‍सास राज्यातल्या ऑस्टिनमध्ये तर सुमारे १५ लाख वटवाघळांचे एक अभयारण्यच आहे. सूर्यास्ताच्या सुमाराला ही वटवाघळे आपल्या घरट्यांमधून बाहेर पडतात. ते पाहण्यासाठी लाखभर पर्यटक तिथे गोळा होतात.
* पुण्याजवळच्या चिंचवड-निगडी येथेही रोज संध्याकाळी हजारोंच्या संख्येने अशीच वटवाघळे एका दिशेकडून दुसऱ्या दिशेला जाताना दिसतात, आणि पहाटे उलट्या दिशेने. हा कार्यक्रम प्रत्येक दिशेने सुमारे तासभर चालतो.
* महाराष्ट्राच्या फारशी वर्दळ नसलेल्या लेणी आणि गुहांमध्ये वटवाघळे हटकून सापडतात.
* वटवाघळाला उलटे लोंबायला आवडते. विजेच्या तारेला लोंबताना एखाद्या वटवाघळाचा खाली असलेल्या दुसऱ्या तारेशी संपर्क होते आणि ते वटवाघूळ तिथेच चिकटून राहते आणि मृत्युमुखी पडते.
संदर्भ

निशाचर कीटकभक्षक अच्युत गोडबोले, अतुल कहाते - सकाळ...
वर्ग:सस्तन प्राणी
देवमासा

सीटॅसिया या वर्गातील सर्व जलचर सस्तन प्राण्यांना देवमासा म्हणतात. सीटॅसिया वर्गातील सर्वांना जरी देवमासा म्हणतात, तरी बऱ्याचदा Odontoceti या उपवर्गातील डॉल्फिन व गाधामासा(डॉल्फिन सारखाच, ज्याला इंग्रजीत पॉर्पॉइज म्हणतात) यांना त्यातून वगळण्यात येते. या उपवर्गामधे स्पर्मव्हेल, किलरव्हेल, व बेलुगा व्हेल हे देखील आहेत.
वर्गीकरण

* उपवर्ग Mysticeti - यांना वरच्या जबड्यात दातांऐवजी शृंगप्रथिनापासून बनलेली चाळणी सारखी संरचना असते, ज्याला इंग्रजीत बलीन म्हणतात.या बलीनचा उपयोग पाण्यातून प्लवक गाळण्यासाठी केला जातो. या उपवर्गामधे बहुतांश व्हेल्सचा समावेश होतो.
* उपवर्ग Odontoceti - यांना शिकारीसाठी तिक्ष्ण दात असतात.या उपवर्गामधे स्पर्म व्हेल, चोच असलेले व्हेल तसेच डॉल्फिन्सचा स्मावेश होतो.
संदर्भ

वर्ग:सस्तन प्राणी
वर्ग:जलचर प्राणी
जलतरंग

जलतरंग हे फारसे प्रचलित नसलेले एक भारतीय नादवाद्य आहे. विषिष्ट आकारातील चिनीमातीपासून बनवलेल्या वाडग्यांच्या आकारानुसार लावलेला संच यात प्रमुख असतो. त्यामध्ये पाणी भरून, त्यांच्या कडांवर आघात करून हे वाद्य वाजविले जाते.
चित्रदालन


File:Jal tarang (from Emil Richards Collection).jpg|जल तरंग
File:Jal Tarang 1.jpg|जल तरंग वाजवताना वादक
File:Jaltarang music concert by Vidushi Shashikala Dani at Banker's Colony Hubballi.jpg|जल तरंग वाजवताना वादक कलाकार


वर्ग:वाद्ये
सामुराई तलवार

200px|इवलेसे|उजवे|सामुराई तलवार
सामुराई तलवार तथा कताना ही जपानी तलवार आहे. ही तलवार पूर्वी सामुराई योद्धे वापरत असत.
वर्णन

कटानाची व्याख्या साधारणपणे प्रमाणित आकाराची, मध्यम वक्र (ज्यापेक्षा जास्त वक्रता असलेल्या जुन्या टाचीच्या विरुद्ध ) ६०.६ सेमी (२३.८६ इंच) पेक्षा जास्त ब्लेडची लांबी असलेली जपानी तलवार (जपानी २ शकू) अशी केली जाते .हे त्याच्या विशिष्ट स्वरूपाद्वारे वैशिष्ट्यीकृत आहे: एक वक्र, सडपातळ, एकल-धारी ब्लेड गोलाकार किंवा चौरस गार्ड (त्सुबा) आणि दोन हात सामावून घेण्यासाठी लांब पकड.

काही अपवादांसह, टँग (नाकागो) वरील स्वाक्षरी (mei) च्या स्थानावरून, स्वाक्षरी केल्यास, कटाना आणि ताची एकमेकांपासून वेगळे केले जाऊ शकतात . सर्वसाधारणपणे, नाकागोच्या बाजूला मेई कोरलेली असावी जी तलवार घातल्यावर बाहेरच्या दिशेने असेल. टाचीला कटिंग एज खाली घातल्यामुळे आणि कटाना वरच्या बाजूने घातला जात असल्याने , मेई टांगवर विरुद्ध ठिकाणी असेल.

पाश्चात्य इतिहासकारांनी असे म्हणले आहे की कटाना हे जगातील लष्करी इतिहासातील सर्वोत्तम कटिंग शस्त्रे होते. तथापि, १५व्या शतकातील सेनगोकू कालखंडातील युद्धभूमीवरील मुख्य शस्त्रे म्हणजे युमी (धनुष्य) , यारी (भाला) आणि तानेगाशिमा (तोफा) , आणि कटाना आणि ताची ही फक्त जवळच्या लढाईसाठी वापरली जात होती. या कालावधीत, रणनीती बदलून अशिगारू (पाय सैनिक) मोठ्या संख्येने एकत्र जमले, त्यामुळे नागीणता आणि ताचीरणांगणावर शस्त्रे म्हणून कालबाह्य झाली आणि त्यांची जागा यारी आणि कटानाने घेतली . तुलनेने शांततापूर्ण इडो कालखंडात , कटानाचे महत्त्व शस्त्र म्हणून वाढले आणि इडो कालावधीच्या शेवटी, शिशी (राजकीय कार्यकर्ते) कटाना हे त्यांचे मुख्य शस्त्र म्हणून वापरून अनेक लढाया लढले . कटाना आणि ताची बहुतेकदा डेम्यो (जमीन अधिपती) आणि सामुराई यांच्यात भेटवस्तू म्हणून किंवा शिंटो मंदिरांमध्ये असलेल्या कामीला अर्पण म्हणून आणि समुराईच्या अधिकार आणि आध्यात्मिकतेचे प्रतीक म्हणून वापरले जात होते.
हे सुद्धा पहा

* तलवार


वर्ग:तलवार
वर्ग:जपानी संस्कृती
तलवार

तलवार हे समोरासमोरच्या लढाईत वापरायचे शस्त्र आहे. हे इतिहासकाळापासूनचे सर्वात प्रसिद्ध असे शस्त्र आहे. तलवार हे राजघराण्यातील लोकांचे भुषण होते. शिवाजी महाराजांचे हे प्रमुख हत्यार होते. मराठा तलवारी हया विशेष बनावटीच्या होत्या प्रमुख व निवडक महाराजांच्या मर्जीतील लोकांना ख़ास मराठा धोप मानाच्या पोशाखा सोबत दिल्या जात.

तलवारीचा उपयोग मानचिह्न म्हणूनही होतो.

वर्ग:तलवार
वर्ग:पात्याची शस्त्रे
वर्ग:शस्त्रे
अलप्पुळा जिल्हा

अलप्पुळा किंवा अलेप्पी ह्यानावाने प्रसिद्ध ठिकाण (Alappuzha / Aleppy) हा भारताच्या केरळ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र अलप्पुळा येथे आहे.
अलप्पुळा जिल्हा

हा एक प्रसिद्ध पर्यटनक्षेत्र म्हणून विकसीत होत असलेला केरळ राज्यातील एक जिल्हा आहे ज्याच्या चोहीकडे जलाशय आहेत व पाण्याने व्यापलेल्या आहेत.अलप्पुळा हे बॅकवॉटर्सेसाठी अतिशय प्रसिद्ध असून तिथे होणाऱ्या वार्षिक नेहरू ट्रॉफी बोट रेस पाहण्यासाठी पर्यटकांची गर्दी असते.ह्या जिल्ह्याला नैसर्गिक सौंदर्याचे वरदान लाभले आहे.पूर्वे कडे मोठा वेंबनाड तलाव तर पश्विमेला बारीक वाळूची किनारपट्टी आणि त्यात येऊन समुद्रात मिसळणाऱ्या नद्या,पाण्य़ाचे प्रवाह,वाळूचे दांडे,लहान झरे ,तलावांच्या श्रुंखला आणि दाट नारळाची वनराई ह्याने संपूर्ण जिल्हा मोहक दिसतो.अर्चनकोविल,पांब,मणिमाला ह्या जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या आहेत.वेंबनाड तलावाचे क्षेत्रफळ एकूण २०४ किमी२आहे जे अलप्पुळा ते कोच्ची आणि तिथून कायमकुळम तलाव साधारण ५९ चौ.किमी आणि तिथून पुढे हाच तलाव कोल्लम पर्यंत विस्तारीत जातो.
ह्या तलावांचा वापर जिल्ह्यांतर्गत वाहतूकीसाठी होतो. अलप्पुळा जिल्हा ख्रिस्तधर्मीयांसाठी एक महत्त्वाचे ठिकाण आहे. चेर्तला तालूक्यातील कोक्कोमंगळम चे चर्च हे संत थॉमस ह्यांनी निर्माण केलेल्या येशू ख्रिस्तांच्या १२ अनुयायांपैकी एकाचे आहे आणि तसेच ते खूप प्राचीन आहे अशी मान्यता आहे.अलप्पुळा हे प्राचीन काळापासून एक खूप मोठे व्यापारी केंद्र आहे.ते नारळापासून निर्मित वस्तूंसाठी खूपच प्रसिद्ध आहे.
अलप्पुळा

अलप्पुळा ला पूर्वेकडील व्हेनिस असेही संबोधतात त्यामुळेच ते खूपच प्रसिद्ध पर्यटनकेंद्र बनले आहे.
अलप्पुळा हे नौकाशर्यत,नौकागृह,किनारे,बॅकवॉटर्स ,समुद्री वस्तू आणि नारळ निर्मित वस्तू ह्यांसाठी प्रसिद्ध आहे.
इतर प्रेक्षणीय ठिकाण

* मुळ्ळाक्कल राजराजेश्वरी देऊळ
* आंबळपुळा
* अर्तंकल पल्ली
* चंपाकुळम चर्च
* चवारा भवन
* चेट्टीकुळंगर भगवती देऊळ मावेलीक्करा
* इडातुआ चर्च
* करुमडी
* कृष्णपूरम महाल
* कुट्टनाड प्रभाग
* मन्नरशाळा
* पातिरमनल
चतुःसीमा
तालुके

The panchayats in the district are Arookutty, Aroor, Aryad, Chennam Pallippuram, Cherthala South, Ezhupunna, Kadakkarappally, Kanjikkuzhi, Mannanchery, Mararikulam North, Mararikulam South, Kodamthuruth, Kuthiathode, Muhamma, Thaikattussery, Thanneermukkom, Thuravoor, Panavally, Pattanakkad, Perumbalam, and Vayalar.

The municipalities in the district are Alappuzha, Cherthala, Chengannur, Kayamkulam and Mavelikkara


वर्ग:अलप्पुळा जिल्हा
वर्ग:केरळमधील जिल्हे
भवानी तलवार

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या तलवारीला भवानी तलवार म्हणतात. ही तलवार छत्रपती शिवाजी महाराजांना तुळजापूरच्या भवानी माता देवीने दिली असे इतिहासात वाचायला मिळते.
भवानी तलवार कशी होती?

भवानी तलवार कशी होती, हे कुणालाच माहित नाही. इतिहासकार ग.ह. खरे सांगत, ""भवानी तलवारीचे प्रमाणभूत वर्णन आजही उपलब्ध नाही. परमानंदाच्या शिवभारतात आणि हरि कवीच्या शंभुराजचरित्रात हिचा उल्लेख आला असला, तरी त्यात हिची लांबी, रुंदी, धार, मूठ, पाते, पोलाद, तीवरील चिन्हे, जडाव वगैरेचे काम इत्यादी तपशील दिलेला नाही. शिवाय परंपरागत अशीही माहिती उपलब्ध नाही. म्हणून आज एखाद्याने एखादी तलवार पुढे आणून ती "भवानी' असल्याचे सांगितले, तर तज्ज्ञ त्याच्या शब्दास कधीच मान्यता देणार नाहीत.
या तलवारीची प्रतिकृती आता उपलब्ध आहे.
बाह्य दुवे

वर्ग:तलवार
संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठ

तत्कालीन नागपूर विद्यापिठाचे विभाजन करून दि 1 मे 1983 रोजी या विद्यापिठाची स्थापना झाली. सुरुवातीला या विद्यापिठाचे नाव अमरावती विद्यापिठ असे होते. नंतर महाराष्टातील थोर संत व समाजसुधारक गाडगेबाबा यांचे नाव या विद्यापिठास देण्यात आले. अमरावती विभागातील अमरावती, अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा आणि वाशिम हे पाच जिल्हे या विद्यापीठाच्या अखत्यारीत येतात.
thumb|अमरावती विद्यापीठ
विभाग

* विद्यापीठ शैक्षणिक विभाग
* आजन्म शिक्षण विभाग
* विद्यापीठ ग्रंथालय
* युजीसी - नेट परीक्षा केंद्र
* अकेडेमिक स्टाफ कॉलेज
* दूरस्थ शिक्षण
* शारीरिक शिक्षण व रंजन मंडळ
कार्य

संत गाडगेबाबा विद्यापीठाद्वारे डॉ. विठ्ठल वाघ (संशोधक), डॉ. रावसाहेब काळे (सहायक संशोधक) अनेक वर्षांपासून हाती घेतलेल्या या कामातून वऱ्हाडी बोलीचे तीन शब्दकोश पूर्ण केले आहेत.
दुवा

* संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठ संकेतस्थळ


वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
वर्ग:अमरावती
खत

खत म्हणजे वनस्पतीच्या वाढीसाठी आवश्यक असणारी सूक्ष्म अन्नद्रव्य पुरविणारे मिश्रण होय.
खताचे प्रकार

# सेंद्रिय खत - प्राणी व वनस्पतींच्या अवशेषांपासून मिळतात. उदा. शेणखत, लेंडीखत, सोनखत इ.
# हिरवळीचे खत - जमिनीमध्ये जैव पदार्थांची भर करण्यासाठी ह्या प्रकारच्या खताचा उपयोग करतात.
# रासायनिक खत - उदा. युरिया, सुपर फॉस्फेट, नायट्रोफॉस्फेट इ.
# जैविक किंवा जीवाणू खत - हवेतील नत्र शोषून, साठवून नंतर पीकांना उपलब्ध करून देणाऱ्या सूक्ष्म जीवांची वाढ करून त्यापासून तयार केलेल्या अथवा अशा जीवाणूंचे संवर्धन करणाऱ्या मिश्रणाला जिवाणू खत म्हणतात. उदा. रायझोबियम, पीएसबी, अ‍ॅझोटोबॅक्टर इ.
संदर्भ
बाह्य दुवे

*

वर्ग:शेती
सेंद्रिय खते

सेंद्रिय खते म्हणजे जनावरांचे पदार्थ, जनावरांचे मल (खत), मानवी मलमूत्र आणि भाजीपाला पदार्थ (उदा. कंपोस्ट आणि पिकाचे अवशेष) यापासून तयार केलेली खते.नैसर्गिकरित्या उद्भवणाऱ्या सेंद्रिय खतांमध्ये मांस प्रक्रिया, कुजून रूपांतर झालेले वनस्पतिजन्य पदार्थ (सरपणासाठी याचा वापर होतो) , खत, स्लरी आणि सागरी पक्ष्यांच्या विष्ठेपासून बनवलेल्या खतापासून होणारा जनावरांचा कचरा यांचा समावेश आहे.

याउलट, व्यावसायिक शेतीत वापरण्यात येणारी बहुतेक खते, खनिजे (उदा. फॉस्फेट खडक) मधून काढली जातात किंवा औद्योगिकरित्या उत्पादित केली जातात (उदा. अमोनिया).
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:शेती
वर्ग:खते
अल्गोरिदम

thumb|right|दिवा पेटवण्याच्या चाचणीचा अल्गोरिदम दर्शवणारा फ्लोचार्ट
अल्गोरिदम किंवा कार्यप्रणाली म्हणजे एखादे काम करण्याची पायरीगणिक वाटचाल सांगणारी कार्यसूची होय. संगणकाला एखादे कार्य करावयाला दयायचे असल्यास त्याने ते काम कोणत्या क्रमाने करावे जेणेकरून हवे ते उत्तर तो योग्य आणि अचूक देईल याची यादी म्हणजे अल्गोरिदम असे म्हणता येईल. गणित आणि संगणकविज्ञान या विषयांत अल्गोरिदम म्हणजे क्रमवार कार्यसूची जी इच्छित कार्य पूर्ण करण्यास उपयोगी पडते. यासाठी निश्चित सुरुवात आणि शेवट माहित असावा लागतो.
इतिहास

"अल्गोरिदम" हा शब्द इ.स.च्या ९ व्या शतकातील पर्शियन गणिती "अबू अब्दुल्ला मुहम्मद बिन मुसा अल-ख्वारिझ्मी" यापासून आलेला आहे. "अल्गोरिझम" (रोमन: Alogrism) म्हणजे हिंदू-अरबी अंक वापरून गणित करण्याचे नियम. परंतु इ.स.च्या १८ व्या शतकात या शब्दाची व्याप्ती वाढून तो युरोपिअन-लॅटिन भाषांतराप्रमाणे अल्गोरिदम असा झाला आणि गणिताशिवाय इतर विषयांतही या शब्दाचा वापर वाढला.

पहिला अल्गोरिदम इ.स. १८४२ सालामध्ये संगणकासाठी एडा बायरोन यांच्याकडून बॅबेजाच्या ऍनालिटिकल इंजिनासाठी लिहिला गेला.


वर्ग:संगणकशास्त्र
अलप्पुळा

अलप्पुळा किंवा आलप्पुळ (लेखनभेद: अलेप्पी, मल्याळम: ആലപ്പുഴ) हे भारत देशाच्या केरळ राज्यातील एक शहर आहे. अलप्पुळा शहर केरळच्या दक्षिण भागात राजधानी तिरुवनंतपुरमच्या १५५ किमी उत्तरेस तर कोचीच्या ६२ किमी दक्षिणेस अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. २०११ साली १.७४ लाख लोकसंख्या असलेले अलप्पुळा केरळमधील सहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.

अलप्पुळा शहर एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे. येथील कालवे व निसर्गरम्य खारकच्छांमुळे ह्यास पुर्वेकडील व्हेनिस (Venice of the East) असेही म्हणतात. वेंबनाड सरोवराच्या दक्षिण टोकास स्थित असल्यामुळे अलाप्पुळाहून निवासी बोटीमधून २-३ दिवसांची सफर हे येथील मोठे आकर्षण आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग ४७ हा केरळमधील प्रमुख महामार्ग अलप्पुळामधून जातो. कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून ७८ किमी दूर आहे. अलप्पुळा रेल्वे स्थानक एर्नाकुलम-कन्याकुमारी रेल्वेमार्गावर स्थित असून तिरुवनंतपुरम राजधानी एक्सप्रेस, नेत्रावती एक्सप्रेस, केरळ संपर्क क्रांती एक्सप्रेस, जन शताब्दी एक्सप्रेस इत्यादी गाड्या येथे थांबतात.
बाह्य दुवे

*

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:अलप्पुळा जिल्हा
कोची

कोची (जुने नाव: कोचीन) हे भारताच्या केरळ राज्यातील सर्वात मोठे शहर आहे. याचे मुळातले कोचीन हे नाव बदलून कोच्चि असे करण्यात आले आहे. अर्नाकुलम आणि कोची ही जोडशहरे आहेत.
नाव

कोची(कोचिन)
इतिहास

कोची हे बऱ्याच शतकांपासून भारतीय मसाल्यांच्या व्यापाराचे केंद्र होते, आणि ते प्राचीन काळापासून यवन (ग्रीक आणि रोम) तसेच यहूदी, अरामी, अरब आणि चिनी लोकांना माहित होते.

अनेक इतिहासकारांच्या मते, १२ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात कोचीनचे राज्य अस्तित्वात आले. हे राज्य आनुवंशिक होते, आणि या प्रांतावर राज्य करणारे कुटुंब स्थानिक भाषेतील पेरुंपडप्पू स्वरूपम म्हणून ओळखले जाई.thumb|कोचीनचे सेंट फ्रान्सिस चर्च
*
thumb|हिब्रू भाषेतील मजकूर
भूगोल आणि पर्यावरण
प्रशासन

left|thumb|अर्नाकुलम येथील केरळ [[उच्च न्यायालय]]
अर्थव्यवस्था

कोचीनला केरळची आर्थिक आणि व्यावसायिक राजधानी म्हणतात. भारतातील चौथ्या क्रमांकाची खासगी क्षेत्रातील फेडरल बँक, कोचीन उपनगरातील अलुवा येथे आहे.
भौगोलिक विस्तार

उपनगरे

* अरूर
* अलुवा
संस्कृती

शिक्षण

प्रसारमाध्यम

thumb|कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, भारतातील एक गजबजलेला विमानतळ
वाहतूक

राष्ट्रीय महामार्ग ६६ हा भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवरून धावणारा प्रमुख महामार्ग कोचीला कर्नाटक, गोवा व महारष्ट्रासोबत जोडतो. कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा केरळमधील एक प्रमुख विमानतळ आहे. नागरी परिवहनासाठी कोची मेट्रो २०१७ सालापासून कार्यरत आहे. भारतीय रेल्वेच्या दक्षिण रेल्वे क्षेत्राच्या अखत्यारीत असलेली एर्नाकुलम जंक्शन रेल्वे स्थानक व एर्नाकुलम टाउन रेल्वे स्थानक ही दोन कोचीमधील प्रमुख रेल्वे स्थानके लांब पल्ल्याची रेल्वेसेवा पुरवतात.
कोचीन शहरातील इतर पर्यटन ठिकाणे

* चायनीज फिशिंग नेट्स
* वास्को द गामा चौक
* फोर्ट कोचीन चौपाटी
* सांताक्रुझ बॅसिलिका चर्च
* वास्को हाऊस
* व्हीओसी गेट
* परेड ग्राऊंड
* द बिशप्स हाऊस
* फोर्ट इमॅन्युएल
* द डच सिमेट्री
* सेंट फ्रान्सिस चर्च
* विलिंग्डन बेट
* ज्युइश सिनॅगॉग आणि ज्यू टाऊन
* द कूनन कुरिश चॅपल
* मट्टानचेरी बेट
* डच महाल मट्टानचेरी
* चेरै चौपाटी
* बोलघाटी बेट
* वायपीन बेट आणि लाईट हाऊस
* पल्लीपुरम कोट (किल्ला)
* गुंडू बेट
* मंगलवनम
* मरीन ड्राईव्ह
* सी इंडिया फाऊंडेशन
* संत फ्रान्सिस असिसी चर्च
* शिवा देऊळ
* चोट्टानिक्कार देऊळ
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा
वर्ग:कोची
कोट्टायम

कोट्टयम () हे भारत देशाच्या केरळ राज्यामधील कोट्टयम जिल्ह्याचे मुख्यालय व एक प्रमुख शहर आहे. कोट्टयम शहर केरळच्या दक्षिण भागात राजधानी तिरुवनंतपुरमच्या १४७ किमी उत्तरेस तर कोचीच्या ६० किमी आग्नेयेस वसले आहे. २०११ साली कोट्टयमची लोकसंख्या सुमारे ५५ हजार होती ज्यापैकी ३९ टक्के रहिवासी ख्रिश्चन धर्मीय होते. साक्षरतेच्या बाबतीत कोट्टयमचा केरळमध्ये पहिला तर भारत देशात चौथा क्रमांक लागतो व येथील ९७.१ टक्के लोकसंख्या साक्षर आहे.

कोट्टयम हे दक्षिण रेल्वेचे केरळमधील एक वर्दळीचे स्थानक असून येथून भारताच्या सर्व प्रमुख शहरांसाठी थेट प्रवासी गाड्या सुटतात. हिमसागर एक्सप्रेस, केरळ एक्सप्रेस इत्यादी येथून जाणाऱ्या काही उल्लेखनीय रेल्वेगाड्या आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

* कोट्टायम महापालिका


वर्ग:केरळमधील शहरे
वर्ग:कोट्टायम जिल्हा
दक्षिण गोवा जिल्हा

इवलेसे|250 px|right|मडगांव महापालिकेची इमारत
दक्षिण गोवा हा भारताच्या गोवा राज्याच्या दोन जिल्ह्यांपैकी एक आहे. दक्षिण गोव्याच्या उत्तरेस उत्तर गोवा जिल्हा, पूर्वेस व दक्षिणेस कर्नाटक राज्याचा उत्तर कन्नड जिल्हा तर पश्चिमेस अरबी समुद्र आहेत. मडगांव हे दक्षिण गोव्याचे मुख्यालय व सर्वात मोठे शहर आहे. वास्को दा गामा व मुरगाव ही येथील इतर मोठी शहरे आहेत.

दक्षिण गोवा जिल्हा साष्टी, केपे, मुरगाव, काणकोण, सांगे व धारबांदोडा ह्या सहा तालुक्यांमध्ये विभागला गेला आहे.

गोवा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वास्को दा गामापासून ५ किमी अंतरावर आहे. मडगांव रेल्वे स्थानक हे गोव्यातील सर्वात वर्दळीचे स्थानक मडगांव शहरात स्थित आहे.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ



वर्ग:गोव्यामधील जिल्हे
नित्योपयोगी उपकरणे

दैनंदिन आयुष्यात वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणांना नित्योपयोगी उपकरणे असे म्हणतात.


आपण कितीतरी "साधी" उपकरणे नित्य वापरत असतो, पण ती उपकरणे

शोधून काढणाऱ्या कल्पक माणसांच्या त्या शोधांमागच्या कल्पकतेचा आपण अगदी क्वचित विचार करतो.

ही उपकरणे अत्युपयुक्त असूनही साधी असतात ही गोष्ट आणखीच कौतुकाची असते. त्यातल्या

कितीतरी उपकरणांशिवाय आपल्या दैनंदिन आयुष्याची कल्पनादेखील कठीण वाटते. त्यांपैकी कित्येक

उपकरणे वास्तविक प्रदीर्घ काळ माणसांच्या वापरात आहेत. उदाहरणार्थ, कात्री. कात्री हे कल्पक

उपकरण निदान गेली ३,३०० वर्षे माणसांच्या वापरात आहे! ह्या सगळ्या उपकरणांपैकी बहुतेकांच्या

निर्मात्यांची नावेसुद्धा कोणालाही माहित नाहीत, मग त्या निर्मात्यांची आणखी काही माहिती तर दूरच

राहिली.


ही उपकरणे "साधी" असली तरी त्यांमागे पुष्कळदा पदार्थ- किंवा रसायनविज्ञानातली काहीना काही

थोडी गहन तत्त्वे संबंधित असतात. कात्रीने आपण कापड किंवा कागद कापतो तेव्हा कापड/कागद ह्या

गोष्टींना "रूप" देणाऱ्या मूलाणुसंचयांमधे --molecules मधे-- परस्परात जो एक गहन दुवा

असतो तो कापलेल्या जागी कात्रीच्या साह्याने आपण तोडत असतो. ती प्रक्रिया आणि कात्री ह्या

उपकरणामागचे वैज्ञानिक तत्त्व ह्या दोन्ही गोष्टी "साध्या" अजिबात नाहीत. गंमत म्हणजे ज्या कोणी

अज्ञात कल्पक माणसाने ३.३३० वर्षांपूर्वी कात्री तयार केली त्याला कात्रीमागच्या त्या सगळ्या जरा गहन

तत्त्वांची थोडीदेखील जाण असणे अर्थात अशक्य आहे. असे असूनही आजूबाजूच्या काही घटनांचे

निरीक्षण करून आणि त्यात कदाचित थोड्या कर्मधर्मसंयोगाची भर पडून त्या कल्पक माणसाने

महाभारतात वर्णन असलेले युद्ध घडले त्या काळी कात्री तयार केली होती! तीच कथा इतर पुष्कळ

नित्योपयोगी उपकरणांनाही लागू असणार.


कात्रीसारख्या नित्योपयोगी उपकरणांची एक यादी अशी: (ती यादी घाईने न वाचता त्या यादीतल्या

प्रत्येक गोष्टीचा काही सेकंद विचार उद्बोधक ठरेल.)


चाक.....कात्री.....आरसा.....स्क्रू/स्क्रूडायव्हर.....पकड.....चिमटा.....
कागद जोडायचा चिमटा (म्हणजे paper clip!).....झिपर.....व्हेल्क्रो.....स्कॉच

टेप.....स्कॉच टेप डिस्पेन्सर.....कुलूप/किल्ली.....बिजागिरी.....साबण.....कॅन

ओपनर.....पंप.....भिंग.....हूक.....आगकाडी/आगपेटी.....खिळा.....काटा

(fork).....गुंडी/गुंडीकरता छिद्र.....सेफ्टी पिन.....स्टेपलर.....स्टेपल

रिमूव्हर.....झाडू.....सुई.....टाचणी.....कागद.....पेन्सिल.....खोडरबर..

...बॉलपेन.....डिंक/सरस.....रंगकामाचे रंग.....दुचाकी.....कंबरपट्ट्याचे

बकल.....चपला/जोडे.....कुंचले.....फणी.....मेणबत्ती.....करवत.....चष्मा

.....इलेक्ट्रिक बल्ब.....सॅंडपेपर.....पुठ्ठा.....टेलिफोन.....लांबणारी/आकुंचणारी

(elastic) फीत.....पेल्याचा/कपाचा कान.....जाळी.....