JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
राग जोगकंस

राग जोगकंस हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.


जोगकंस हा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील एक राग असून आसावरी थाटात ह्याची मांडणी केलेली आहे. 'गुणिदास' उर्फ जगन्नाथबुवा पुरोहित ह्या रागाचे जनक म्हणून ओळखले जातात. राग जोग आणि 'कौंस' अंगाच्या स्वरावलींचा मिलाफ म्हणून हा राग प्रचलित आहे.

मालकंसावर आधारित राग रचण्याचा जगन्नाथबुवांचा मानस होता. मात्र ह्या रागात शुद्ध निषादाला वरचढ ठरवून मालकंसातला कोमल निषाद आटोपता ठेवला. म्हणूनच चंद्रकौंसाशी ह्या रागाचे साधर्म्य जाणवते.


जोगकंस
वर्ग:जोड राग
राग बिभास

राग बिभास हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

Bibhas (sometimes also called 'Vibhas') isa pentatonic Raga belonging to the Bhairav Thaat. This Raga is sung during day break. It is quite similar to Raga Deshkar as changing the Shuddha Dha and Shuddha Re of Deshkar converts it into Bibhas. The true nature of Bibhas has Re and Dha flat. However it is very rarely performed using the Shuddha Dha. In order to maintain the pure character of Bibhas, it is very important that Pa is not the last note during any alap or taan. The atmosphere created by this raga is serious, as it has Komal 'Re' and 'Dha'
बिभास रागावर आधारलेली हिंदी चित्रपट गीते

* सांज ढले गगन तले (चित्रपट - उत्सव)
* नीलम के नभ छाई पुखराज़ी झॉंकी (चित्रपट- उत्सव)


बिभास
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग देस

राग देस हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
या रागातील काही गीते

* आकाशी झेप घे रे पाखरा, सोडी सोन्याचा पिंजरा (भावगीत, कवी : जगदीश खेबूडकर, गायक/संगीत दिग्दर्शक : सुधीर फडके)
* दिसलीस तू फुलले ऋतू, उजळीत आशा, हसलीस तू (भावगीत, कवी : सुधीर मोघे. गायक : सुधीर फडके, संगीतकार : राम फाटक)
* फिरत्या चाकावरती देसी मातीला आकार, विठ्ठला, तू वेडा कुंभार (चित्रपट गीत, चित्रपट : प्रपंच, कवी : ग.दि. माडगूळकर, गायक/संगीत दिग्दर्शक : सुधीर फडके)
* ब्रह्मा वि़्णू आणि महेश्वर सामोरी बसले (चित्रपट गीत, चित्रपट : आम्ही जातो अमुच्या गावा, कवी : जगदीश खेबूडकर, गायिका : आशा भोसले, संगीतकार : सुधीर फडके)
* भारती सृष्टीचे सौंदर्य खेळे, दावित सतत रूप आगळे (चित्रपट गीत, चित्रपट : कुंकू, कवी : शांताराम आठवले, गायिका : वासंती, संगीत : केशवराव भोळे)
* रूपास भाळलो मी, भुललो तुझ्या गुणाला (चित्रपट गीत, चित्रपट : अवघाची संसार, कवी : डाॅ. वसंत अवसरे (म्हणजेच शांता शेळके), गायक/गायिका : सुधीर फडके/आशा भोसले. संगीतकार : वसंत पवार)


देस
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग जयजयवंती

राग जयजयवंती हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक प्राचीन राग असून प्राचीन ग्रंथातही त्याचा उल्लेख आढळतो. जयावंती, जयजयंती, जयंती, वैजयंती अशी त्याची इतरही पूर्वीची नावे आहेत. ह्या रागात दोन गंधार (ग ) व दोन निषाद (नि ) यांचा उपयोग केला जातो.
हा राग बिलावल आणि सोरथ या दोन रागांचे मिश्रण आहे असे ही म्हणतात.
वेळ

राग जयजयवंती रात्रीच्या पहिल्या प्रहार दरम्यान सायंकाळ सहा ते नऊ वाजेपर्यंत गायले जातो.
आरोह

रे गा (कोमल) रे सा, रे गा (शुद्ध), म प धा प, नि सा.
अवरोह

सा नि (कोमल) धा पा, धा म गा रे, रे गा (कोमल) रे सा.
पकड

रे ग कोमल रे सा (मंद्र सप्तक) नि (शुद्ध) सा धा नी रे
कर्नाटक संगीत

कर्नाटक परंपरेत आणि यक्षगान नाट्यपरंपरेत याला द्विजवंती म्हणूनही ओळखले जाते .
जयजयवंती रागातील काही गीते

* अजि मी ब्रह्म पाहिले (मराठी भक्तिगीत, कवी - संत अमृतराय महाराज, संगीत - श्रीनिवास खळे, गायिका - आशा भोसले)
* जिंदगी आज मेरे नाम से शरमाती है (चित्रपट - सन ऑफ इंडिया, संगीतकार नौशाद, गायक मोहम्मद रफी)
* बैरन हो गई रैना (चित्रपट - देख कबीरा रोया, संगीतकार मदनमोहन, गायक मन्ना डे)
* मनमोहना बडे झूटे (चित्रपट - सीमा, संगीतकार शंकर जयकिशन, गायिका लता मंगेशकर)
* यह दिल की लगी कम क्या होगी (चित्रपट - मुगले आझाम, संगीतकार नौशाद, गायिका लता मंगेशकर)
* सोनियाचा पाळणा रेशमाचा दोर गं ( मराठी भावगीत, कवयित्री -संजीवनी मराठे, संगीत - प्रभाकर जोग, गायिका मंदाकिनी पांडे )
* मल्याळम - ओरुनेराम एन्किलुम गायक: येसुदास, चित्रा)
* तमिळ - यायुम न्यायुम यारकियारो

तमिळ
संदर्भ

वर्ग:हिंदुस्तानी राग

वर्ग:राग
राग खमाज

राग खमाज हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.विष्णू नारायण भातखंडे यांच्या संगीतशास्त्रीय विचारानुसार खमाज या थाटात मुख्यत्वेकरून पुढील सोळा राग येतात : (१) झिंझोटी, (२) खमाज, (३) तिलंग, (४) खंबायती, (५) बडहंस, (६) नारायणी, (७) प्रतापवराळी, (८) नागस्वरावली, (९) सोरटी, (१०) जयजयवंती, (११) देस, (१२) तिलककामोद, (१३) गौडमल्हार, (१४) दुर्गा, (१५) रागेश्वरी, (१६) गारा.

निषाद कोमल व बाकीचे स्वर शुद्ध असे या थाटाचे स्वरूप असून प्राचीन ग्रंथांत याला ‘कांभोजी’ म्हणून उल्लेखलेले आढळते. या थाटाचा आश्रय राग झिंझोटी असूनही खमाज या रागाचे नाव थाटाला देण्याचा प्रघात आहे.

या थाटातील रागांचे स्थूलमानाने दोन वर्ग पडतात : गंधार स्वरास वादी मानणाऱ्या रागांचा पहिला व तसे नसणाऱ्या रागांचा दुसरा. पहिल्यात खमाज, झिंझोटी, रागेश्वरी, खंबायती, तिलंग इ. राग आणि दुसऱ्यात सोरटी, देस, तिलककामोद, जयजयवंती, नारायणी, प्रतापवराळी इ. राग अंतर्भूत होतात.

खमाज थाटातील खमाज, तिलंग, देस, तिलककामोद या रागांत ⇨ठुमरीसारख्या सुगम संगीतप्रकाराचे गायनवादनही बरेच होते.




खमाज
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग तिलंग

राग तिलंग हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

ह्या रागात आरोहात शु्द्धनी तर अवरोहात कोमलनी असा दोन्ही निचा उपयोग केला जातो.
तिलंग रागातील काही गीते

इतना तो याद है मुझे (चित्रपट - मेहबूब की मेहंदी)

कैसे कहे हम (चित्रपट शर्मिली , गायक - किशोरकुमार , संगीत - एस. डी. बर्मन)

गोरी गोरी गॉंव की गोरी ये (चित्रपट - यह गुलिस्तॉं हमारा)

छोटासा बलमा आखियॉं नींद उडाये ले गयो (चित्रपट - रागिणी) (गायिका आशा भोसले, संगीत दिग्दर्शक ओ.पी नय्यर)

जैसे कहे हम (चित्रपट - शर्मीली)

तारिणी नववसनधारिणी (नाट्यगीत, नाटक - संगीत पट-वर्धन; गायिका - माणिक वर्मा; संगीतकार - गोविंदराव टेंबे)

मेरी कहानी भूलनेवाले तेरा जहॉं आबाद रहें (जुना दीदार)

मैं अपने आपसे घबरा गया हूॅं, मुझे ज़िंदगी दीवाना बना दें (बिन्दिया)

लगन तोसे लगी बलमा (देख कबीरा रोया)

हीच ती रामाची स्वामिनी ( गीत रामायण , कवि - ग दि माडगूळकर , संगीत - सुधीर फडके), वगैरे वगैरे.


तिलंग
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:हिंदुस्तानी राग
राग आसावरी

राग आसावरी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक प्राचीन राग आहे. संगीत रत्नाकर ह्या ग्रंथातही त्याचा उल्लेख आला आहे.

आसावरी राग तीन पद्धतीने गायिला जातो. फक्त कोमल रिषभ वापरून, फक्त शुद्ध रिषभ वापरून आणि हे दोन्ही रिषभ वापरून. फक्त कोमल रिषभ वापरल्यास त्या रागाला कोमल रिषभ आसावरी असे म्हणतात.
आसावरी रागातील काही गाणी

अशी पाखरे येती आणिक स्मृती ठेवूनी जाती - सुधीर फडके

काय वधिन मी ती सुमती (नाट्यगीत, संगीत मृच्छकटिक, गो ब देवल , गायक - रामदास कामत )

चले जाना नही नैन मिला के (चित्रपट - बडी बहन)

जादू तेरी नज़र खुशबू तेरा बदन (चित्रपट - डर)

दूर आर्त सांग कुणी छेडली ( भावगीत, कवि - मंगेश पाडगावकर, संगीत - यशवंत देव , गायिका - मधुबाला जव्हेरी )

पिया ते कहा (तूफान और दिया)

लो आगयी उनकी याद वो नहीं आयें (चित्रपट - दो बदन)


वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वर्ग:हिंदुस्तानी राग
राग जौनपुरी

राग जौनपुरी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.

त्याला जीवनपुरी असेही म्हणले जाते. सुलतान शर्की हे अमीर खुश्रू यांचे शिष्य होते त्यांनी ह्या रागाची निर्मिती केली असे म्हणतात.
जौनपुरी रागातील काही गाणी

घूंघट के पट खोल तोहे पिया मिलेंगे (कबीराचे भजन)

जायें तो जायें कहॉं, समझेगा कौन यहॉं (टॅक्सी ड्रायव्हर)

देवा तुझा मी सोनार (अभंग, संत नरहरी सोनार, संगीत यशवंत देव , गायक - रामदास कामत)

तुझे रूप चित्ती राहो (चित्रपट - संत गोरा कुंभार, गीत- ग. दि. माडगुळकर, संगीत आणि गायक - सुधीर फडके)

दिल में हो तुम ऑंखों मे तुम (चित्रपट - सत्यमेव जयते)

पायल की झंकार बैरनिया (भीमसेन जोशी)


जौनपुरी
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने

वर्ग:हिंदुस्तानी राग
दिमित्री मेंडेलीव

दिमित्री मेंडेलीव (फेब्रुवारी ८, १८३४:तोबोल्स्क, रशिया - फेब्रुवारी २, १९०७:सेंट पीटर्सबर्ग, रशिया)हा रशियन रसायनशास्त्रज्ञ होता. त्याने पहिली मूलद्रव्यांची आवर्त सारणी तयार केली. मेंडेलिव्हना तीन वेळा नोबेल पारितोषिकासाठी नामांकन मिळूनसुद्धा त्यापासून वंचित राहावे लागले. १०१ अणुक्रमांकाच्या मूलद्रव्याला मेंडेलेव्हिअम तसेच चंद्रावरील एका विवराला त्याचे नाव देऊन त्याचा सन्मान करण्यात आला.

मेंडेलीव १७ भावंडांपैकी सगळ्यात छोटा होता. वयाच्या तेराव्या वर्षी मेंडेलीवचे वडील वारले व तत्पश्चात आईचा उद्योगही आगीत जळून नष्ट झाला.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:रशियन रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इल्या रेपिन

इल्या रेपिन (रशियन: Илья́ Ефи́мович Ре́пин) (जीवनकाल:ऑगस्ट ५, १८४४:चुगुएव्ह, युक्रेन - सप्टेंबर २९, १९३०) हा नामवंत रशियन चित्रकार होता. रेपिनची चित्रे वास्तववादी ढंगातील असून त्यात तत्कालीन रशियन समाजव्यवस्थेचे, घडामोडींचे चित्रण दिसते.
जीवन

इल्या रेपिनचा जन्म ऑगस्ट ५, १८४४ रोजी स्लोबोदा युक्रेन परिसरातील खार्कोव्ह शहरानजीक 'चुगुएव्ह' नावाच्या गावात झाला. तरुणवयात रेपिनने 'बुनाकोव्ह' नावाच्या स्थानिक चित्रकाराकडे उमेदवारी करत चित्रकलेचा, विशेषकरून व्यक्तिचित्रणाचा अभ्यास केला. १८६६ मध्ये तो सेंट पीटर्सबर्गला गेला व त्याला तेथील 'इंपिरियल अकॅडमी ऑफ आर्ट्स' या सुविख्यात कलाशिक्षणसंस्थेत प्रवेश मिळाला. १८७३ - १८७६ या कालखंडात संस्थेने दिलेल्या भत्त्यावर त्याने इटली, पॅरिस या ठिकाणांचा अभ्यासदौरा केला. पॅरिसमध्ये असताना तिथे नव्याने सुरू झालेल्या दृक्‌ प्रत्ययवादी चित्रशैलीशी('इंप्रेशनिझम'शी) त्याची ओळख झाली. दृक्‌ प्रत्ययवादी चित्रशैलीतील प्रकाशाच्या चित्रणाचा प्रभाव पडला तरीही रेपिनची शैली मात्र युरोपातील वास्तववादी चित्रपरंपरेशी नाते सांगणारीच राहिली. आपल्या चित्रांमधून रेपिनने सर्वसामान्य माणसांच्या - विशेषत्वाने ग्रामीण लोकांच्या - भावनांचे, क्रिया-प्रतिक्रियांचे चित्रण केले. याखेरीज उत्तरायुष्यात त्याने रंगविलेली रशियन विद्वज्जनांची, अधिकाऱ्यांची, रशियन राजघराण्यातील व्यक्तींची चित्रेही उपलब्ध आहेत. मूलद्रव्यांची पहिली आवर्त सारणी तयार करणारा रशियन रसायनशास्त्रज्ञ दिमित्री मेंडेलीव याचेही चित्र इल्या रेपिनने चितारलेले आहे.
पेरेद्विझ्निकी असोसिएशन

thumb|300px|left|व्होल्गा नदीतीरावरील होड्या ओढणारे बुरलाक(मजूर) (किंवा 'व्होल्गा बार्ज हाउलर्स') (१८७०-७३).
रेपिन जेव्हा सेंट पीटर्सबर्गमध्ये गेला, त्यासुमारास तेथील सरकारी चित्रकला अकादमीतील रूढिप्रिय पद्धतीशी फारकत घेऊन काही चित्रकारांनी 'पेरेद्विझ्निकी कलाकारांची असोसिएशन' सुरू केली होती. १८७८ मध्ये रेपिनही त्यात सामील झाला. सरधोपट मार्गापलीकडे जाऊन अभिव्यक्ती साकारू पाहणाऱ्या रेपिनला त्याच्या 'व्होल्गा बार्ज हाउलर्स' या काबाडकष्ट करणाऱ्या रशियन मजुरांवरील चित्रामुळे प्रतिष्ठा मिळू लागली. परदेश दौरे आणि युक्रेनमधील आपल्या गावी अधूनमधून भेट देण्याव्यक्तिरिक्त १८८२ पासून सेंट पीटर्सबर्गमध्येच रेपिनचे वास्तव्य राहिले.
संदर्भ

बाह्य दुवे

रेपिन, इल्या
रेपिन, इल्या
वर्ग:इ.स. १८४४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू
ऱ्हाइन नदी

250 px|इवलेसे|उगमापासून मुखापर्यंत ऱ्हाईनचा मार्ग
ऱ्हाइन ही पश्चिम युरोपातील एक प्रमुख नदी आहे. ही नदी स्वित्झर्लंडच्या आल्प्स पर्वतरांगेमध्ये उगम पावते व उत्तरेकडे वाहत येऊन उत्तर समुद्राला मिळते. १,३२० कि.मी. लांबी असलेली व २,००० घन मी./सेकंद सरासरी प्रवाह असलेली नदी युरोपातील सर्वात मोठ्या व सर्वात महत्त्वाच्या नद्यांपैकी एक आहे. तिला आर नावाची प्रमुख उपनदी येऊन मिळते.

जर्मनमधील ऱ्हाइन(Rhine) हे नाव 'वाहणे' असा क्रियावाचक अर्थ असलेल्या reie शब्दापासून व्युत्पत्ती घडलेल्या रिन(Rin) या शब्दावरून पडले आहे. इटलीतील रेनो नदीच्या नावाचीही अशीच व्युत्पत्ती आहे.
मोठी शहरे

* बासेल
* शाफहाउजन
* स्त्रासबुर्ग
* कार्ल्सरूह
* मानहाइम
* लुडविक्सहाफेन
* वीसबाडेन
* माइंत्स
* कोब्लेंत्स
* बॉन
* क्योल्न
* लेफेरकुसन
* ड्युसेलडॉर्फ
* ड्युइसबुर्ग
* आर्नहेम
* नेमेगन
* युट्रेख्त
* रॉटरडॅम
बाह्य दुवे

*ऱ्हाईन ऑनलाईन
*इतिहास व नकाशा

वर्ग:जर्मनीमधील नद्या
वर्ग:ऑस्ट्रियामधील नद्या
वर्ग:फ्रान्समधील नद्या
वर्ग:स्वित्झर्लंडमधील नद्या
वर्ग:नेदरलँड्समधील नद्या
वर्ग:लिश्टनस्टाइनमधील नद्या
द्वापर युग

हिंदू धर्मातील कालगणनेनुसार काळ (वेळ, समय) हा चार भागांत अथवा युगांत विभागलेला आहे. त्यातील तिसरा भाग म्हणजे द्वापर युग. माघ वद्य चतुर्दशी या दिवशी या युगाची सुरुवात झाली अशी पुराणात नोंद आहे.
युगाची कल्पना

वैश्विक संदर्भात काळ हा चक्राकार मानला गेलेला आहे. या चक्राकार काळाबद्दल दोन कल्पना मांडण्यात आल्या आहेत त्यापैकी एक म्हणजे महायुग कल्पना व दुसरी मन्वंतर कल्पना. पहिल्या महायुग कल्पनेत एका चक्राचा काळ हा ४३,२०,००० मानवी वर्षे इतका आहे. दुसऱ्या कल्पनेत चौदा मन्वंतरे येतात. प्रत्येक दोन मन्वंतरांमध्ये मोठे मध्यंतर असते. प्रत्येक मन्वंतराच्या शेवटी विश्वाची पुनर्निर्मिती होते आणि त्यावर एक मनू (आदिपुरुष) अधिराज्य करतो. सध्या आपण चौदापैकी सातव्या मन्वंतरात आहोत. प्रत्येक मन्वंतरात ७१ महायुगे येतात. प्रत्येक महायुग हे चार युगात (कालखंडात) विभागले जाते. सध्याची ही चार युगे म्हणजे कृत, त्रेता, द्वापर आणि कली. या युगात अनुक्रमे ४८००, ३६००, २४०० आणि १२०० वर्षे येतात. मानवी वर्षात त्यांची संख्या काढताना त्यांना प्रत्येकी ३६० ने गुणावे लागते. यापैकी आपण सध्या चौथ्या म्हणजे कलियुगात आहोत आणि याचा प्रारंभ इ.स.पू. ३१०१ मध्ये झाला असे मानले जाते.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:हिंदू कालमापन
वर्ग:हिंदू पंचांग
वर्ग:ज्योतिष
खार्कीव्ह

खार्कीव्ह (; ) हे युक्रेन देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (क्यीव खालोखाल) आहे. युक्रेनच्या ईशान्य भागात रशियाच्या सीमेजवळ वसलेले खार्कीव्ह शहर ह्याच नावाच्या ओब्लास्तचे मुख्यालय देखील आहे.

इ.स. १६५४ साली स्थापण्यात आलेले खार्कीव्ह शहर रशियन साम्राज्यामधील एक बलाढ्य स्थान होते. सोव्हिएत संघाच्या युक्रेनियन सोव्हिएत साम्यवादी गणराज्याची निर्मिती खार्कीव्ह येथेच झाली व १९३४ सालापर्यंत सोव्हिएत युक्रेनची राजधानी खार्कीव्हमध्ये होती. सध्या खार्कीव्ह हे युक्रेनमधील सांस्कृतिक, शैक्षणिक व संशोधन केंद्र आहे.
जुळी शहरे

खार्कीव्हचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.


* मॉस्को
* सेंट पीटर्सबर्ग
* ब्रनो
* बोलोन्या
* लील
* न्युर्नबर्ग
* पोझ्नान
* सिनसिनाटी
* तिआंजिन
* व्हर्ना
* कॉनास
* बेल्गोरोद
* निज्नी नॉवगोरोद
* कुताइसी
* चीनान
* रिशॉन लेत्सियॉन
* दौगौपिल्स
दालन


File:Autumn_in_Kharkiv._Ukrainu.jpg|
File:Kharkiv_zoo.jpg| खार्कीव्ह झूमधील गणपतीची मुर्ती
File:Kharkiv-Lopan junction01.jpg|
File:Kharkiv circus.jpg|सर्कस
File:Gorky_Park._Kharkiv.jpg|
File:House on Saltovka.jpg|
File:Dinamovskaya_street.jpg|
File:Culture_Academy_(Kharkiv).jpg|
File:Cinema_Kiev.JPG|
File:Kharkov-Pass.jpg|खार्कीव्ह रेल्वे स्थानक
File:Lopansky_Most_(Kharkiv).jpg|
File:Kharkov_train_station.jpg| खार्कीव्ह रेल्वे स्थानक
|
File:Часовня_великомученицы_Татьяны.jpg|


संदर्भ
बाह्य दुवे

* स्वागत दालन
*

वर्ग:युक्रेनमधील शहरे
मानव

मानव (मनुष्य) हा दोन पायावर चालणारा सस्तन प्राणी आहे. मानवाचा मेंदू हा प्रगत असल्यामुळे तो पृथ्वीवरील सर्वांत बुद्धिमान प्राणी ठरला आहे.
मानव जातीत दृश्य लिंगावर आधारित स्त्री व पुरुष असे वर्गीकरण केले जाते.
मानवजातीचा उगम २,००,००० वर्षांपूर्वी आफ्रिका खंडात झाला. पण आज मानव अंटार्क्टिका व्यतिरिक्त सर्व खंडांत आढळतो. पृथ्वीवरील मानवाची एकूण लोकसंख्या ७.२ अब्ज आहे. मानव हा सर्वात बुद्धिमान प्राणी आहे .
thumb|285px|मानव स्त्री व [[पुरुष(अवयवांच्या नावांसहित)]]मानव हा एक बुद्धिमान प्राणी आहे. मानवाने आपल्या बुद्धीकौशल्याने पृथ्वीवर स्वर्ग निर्माण केला आहे .
वर्ग:मानवशास्त्र
वर्ग:जीवशास्त्र
वर्ग:प्राणी
जुवेनाल हब्यारिमाना

250 px|इवलेसे|

जुवेनाल हब्यारिमाना (Juvénal Habyarimana; ८ मार्च १९३७ - ६ एप्रिल १९९४, किगाली) हा ऱ्वांडा देशाचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष होता. ऱ्वांडाचा लष्कराप्रमुख असताना १९७३ साली तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष ग्रेगोइर कायिबंदा ह्याची सत्ता उलथवून हब्यारिमाना सत्तेवर आला. त्याने पुढील २१ वर्षे एका हुकुमशहाच्या शैलीमध्ये ऱ्वांडावर सत्ता गाजवली. ६ एप्रिल १९९४ रोजी हब्यारिमाना प्रवास करत असलेले विमान किगालीजवळ पाडण्यात आले ज्यामध्ये त्याचा मृत्यू झाला. त्याचा मृत्यू हे ऱ्वांडामधील जनसंहाराचे प्रमुख कारण होते.


वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:ऱ्वांडाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्यो डिमाजियो

जोसेफ पॉल ज्यो डिमाजियो (२५ नोव्हेंबर, १९४१:मार्टिनेझ, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ८ मार्च, १९९९:हॉलिवूड, फ्लोरिडा, अमेरिका) हा अमेरिकेचा व्यावसायिक बेसबॉल खेळाडू होता.

आपल्या मेजर लीग बेसबॉल कारकिर्दीची सगळी तेरा वर्षे न्यू यॉर्क यांकीझकडून खेळलेल्या डिमाजियोला तीनदा सर्वोत्तम खेळाडूचा पुरस्कार मिळाला आणि तेराही वर्षे त्याचा ऑल-स्टार संघात समावेश होता. डिमाजियोचा सलग ५६ सामन्यांमध्ये एकतरी हिट मारण्याचा विक्रम आजतगायत अबाधित आहे. त्याच्या बॅटिंगच्या कसबामुळे त्याला जोल्टिन ज्यो आणि द यांकी क्लिपर अशी टोपणनावे दिली गेली होती.

डिमाजियो काही काळासाठी मॅरिलिन मन्रोशी विवाहबद्ध होता.


वर्ग:अमेरिकन बेसबॉल खेळाडू
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
मायकेल डुकाकिस

मायकेल स्टॅनली डुकाकिस (३ नोव्हेंबर, इ.स. १९३३:ब्रुकलाइन, मॅसेच्युसेट्स, अमेरिका - ) हा अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्याचा भूतपूर्व गव्हर्नर आहे. हा १९७५ ते १९७९ आणि १९८३ ते १९९१ दरम्यान गव्हर्नरपदी होता. हा १९८८तील अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाचा उमेदवार होता परंतु तो जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुशकडून पराभूत झाला.


वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
वर्ग:मॅसेच्युसेट्सचे गव्हर्नर
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लक्झेंबर्ग

लक्झेंबर्गची शाही राजसत्ता (, , ) हा पश्चिम युरोपामधील एक छोटा भूपरिवेष्ठित देश आहे. लक्झेंबर्गच्या पश्चिम व उत्तरेला बेल्जियम, दक्षिणेला फ्रान्स व पूर्वेला जर्मनी हे देश आहेत. २,५८६ चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेल्या लक्झेंबर्गची लोकसंख्या २०११ साली ५,१२,३५३ इतकी होती. लक्झेंबर्ग ह्याचा नावाचे शहर ही ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

इ.स. १८१५ सालापासून स्वतंत्र असलेल्या लक्झेंबर्गमध्ये संविधानिक एकाधिकारशाही स्वरूपाची राजवट असून सध्या राजसत्ता (डची) असलेला हा जगातील एकमेव देश आहे. लक्झेंबर्ग हा जगातील सर्वात प्रगत देशांपैकी एक असून येथील दरडोई उत्पन्न जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. लक्झेंबर्ग संयुक्त राष्ट्रे, युरोपियन संघ, नाटो, आर्थिक सहयोग व विकास संघटना, बेनेलक्स इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा सभासद असून युरो हे येथील अधिकृत चलन आहे.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ
*
*


वर्ग:युरोपातील देश
लॅटिन लिपी

लॅटिन लिपी (किंवा रोमन लिपी) ही जगातील सगळ्यात जास्त वापरली जाणारी लिपी आहे. हिची रचना कुमाएन लिपी या ग्रीक लिपीतून झाली. प्राचीन रोमन लोकांनी ही लिपी लॅटिन भाषा लिहिण्यासाठी वापरली.

मध्ययुगात ही लिपी लॅटिनमधून तयार झालेल्या रोमान्स भाषा लिहिण्यासाठी वापरली गेली. यात सेल्टिक, जरमेनिक, बाल्टिक व काही स्लाव्हिक भाषांचा समावेश होतो. सध्या ही लिपी युरोपमधील बहुतांश भाषा लिहिण्यासाठी होतो.

right|350 px|thumb|लॅटिन वर्णमालेचा जगभरातील वापरगडद हिरवा: फक्त लॅटिन वर्णमालेचा वापरफिका हिरवा : लॅटिन व इतर लिप्यांचा वापर
युरोपीय वसाहतवाद आणि ख्रिश्चन धर्मप्रसाराबरोबर ही लिपी इतर खंडांत पसरली व ऑस्ट्रेलिया, पूर्व आशिया, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व आफ्रिकेतील भाषा लिहिण्यासाठी ही लिपी वापरली जाऊ लागली. आता या भाषांमधील उतारे लिहिण्यासाठी पाश्चिमात्य लिपि-विद्वान आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धतीचाही आधार घेतात.

वर्ग:लिप्या
युरोपियन संघ

युरोपियन युनियन (अर्थ:युरोपियन संघ) (The European Union-EU) अथवा युरोपियन महासंघ हा युरोप खंडातील २७ देशांचा संघ आहे. या संघाचे उद्दीष्ट युरोपीय देशांमध्ये राजकीय व शासकीय संयु्क्तता आणणे, समान अर्थव्यवस्था व समान व्यापार-नियम लागू करणे, समान चलन (युरो-€) अस्तित्त्वात आणणे हे आहे. युरोप खंडातील सर्वात मोठे राजकीय व आर्थिक अस्तित्त्व युरोपियन संघाला लाभले आहे. संघाची एकूण लोकसंख्या ४९ कोटी ३० लाख आणि वार्षिक उत्पन्न (GDP) €१०५ ($१३७) निखर्व आहे. युरोपियन संघात खालील देश आहेत.

युनायटेड किंग्डममध्ये २३ जून २०१६ रोजी घेण्यात आलेल्या मतदानामध्ये ब्रिटिश नागरिकांनी युरोपियन संघ सोडण्याच्या बाजूने कौल दिला. त्यामुळे २०१९ साली युनायटेड किंग्डम अधिकृतपणे युरोपियन संघातून बाहेर पडेल.
इतिहास

दुसऱ्या महायुद्धानंतर आर्थिक सहकार्य तसेच व्यापारवर्धित करण्याच्या उद्देशाने युरोपीय देश एकत्र येऊ लागले ,१९५७ मध्ये बेल्जीयम ,जर्मनी ,फ्रान्स ,इटली ,लक्झेमबर्ग आणि आणि नेदरलॅंड या सहा देशांनी युरोपियन इकॉनॉमिक कम्युनिटी या संस्थेची स्थापना केली युरोपस्थित २८ देशांची युरोपियन युनियन ही अतिप्रगत अशी आर्थिक युनियन आहे. युरोपियन कोल ॲंड स्टील कम्युनिटी आणि युरोपियन आर्थिक युनियन यांच्यापासुन युरोपियन युनियनचा जन्म झाला.१९९३ मध्ये मॅस्ट्रिच कराराने युरोपियन युनियन हे नाव देण्यात आले . लिस्बन कराराने अलीकडे २००९मध्ये युरोपियन युनियनमध्ये सुधारित घटना लागू झाली आहे . १ जुलै २०१३ पासून क्रोशिया हा नवीन देश सदस्य होत असल्यामुळे युरोपियन युनियनमध्ये आता २८ देश आहेत . या संघाने युरोपमधील विविध सदस्य देशांत एकत्रित बाजारप्रणाली विकसित केली आहे . युरोपमध्ये वस्तू , सेवा व भांडवल यांचा मुक्त संचार होणे , हे उद्दिष्ट आहे .समुदायातील सर्व देशांनी वस्तूंची देवाणघेवाण करताना सर्व वस्तूवरील जकात रद्द केली आहे .सभासद देशांकरिता युरो चलन निश्चित केले .

==भूगोल==यूरोपयन युनियन हा यूरोप या खंडामध्ये येतो
राजकारण

न्यायव्यवस्था

युरोपियन न्यायालय ॰ ॰
युरोपिय युनियनमधील कायद्याचे व करारांचे अर्थ लावणे, व त्यांच्या आधारे सदस्य देशातील वादांचा निवाडा करणे हे कार्य युरोपियन न्यायव्यवस्था पार पाडते.
विदेश संबंध
अर्थव्यवस्था :- युरोपियन युनियन ही एक आर्थिक व त्याचप्रमाणे मौद्रिक युनियन करण्याच्या उद्देशाने सर्व सदस्य देशांचे राजकोषीय धोरण व चलनविषयक धोरण एकरूप करण्यासाठी प्रयत्न सुरू झाले.
संस्कृती
सदस्य राष्ट्रे

;टिपा


अधिकृत भाषा

खालील २३ भाषा युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषा आहेत.
संदर्भ
बाह्य दुवे

* युरोपा (दालन)
* संस्था
* युरोपियन परिषद
* युरोपियन कमिशन
* युरोपियन संसद



वर्ग:युरोपमधील आंतरराष्ट्रीय संघटना
वर्ग:जी-२० सदस्य देश
अभिजीत कोसंबी

अभिजीत कोसंबी हा कोल्हापूरचा एक गायक आहे. त्याने २००७ साली झी मराठी या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरची सा रे ग म प संगीत स्पर्धा जिंकून स्पर्धेचा पहिला 'महागायक' होण्याचा सन्मान मिळविला. कोसंबी गझलकार, संगीतकार, गीतकार म्हणून सुद्धा ओळखले जातात. महाराष्ट्रात तसेच भारतभरात त्यांनी विविध कार्यक्रम व स्टेज शो ते करत असतात. सध्या ते कोसंबी म्युझिक अकॅडमी मुंबई येथे "संगीत गुरु" व "संचालक" पदावर कार्यरत आहेत.

कोसंबी यांचा जन्म 24 जानेवारी 1982 रोजी कोल्हापूर येथे झाला. त्यांनी, पंडित अरुण कुलकर्णी, रजनी करकरे देशपांडे तसेच भारती वैशंपायन यांच्या कडून संगीताचे धडे घेतले. कोसंबी यांनी संगीतात कला शाखेतून पदव्युत्तर शिक्षण आणि पी एच डी केली आहे. याशिवाय त्यांनी इंग्रजी विषयात देखील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे.
गाणी

कोसंबी यांनी तन्हाजी या मराठी चित्रपटात 'गीतकार ' म्हणून काम केले. तसेच चाहतो मी तुला, मन वेडावलंय, दर्याचे आम्ही राजे हो, पाऊस हा ही गाणी केली. तसेच संगीतकार आदित्य नाना जाधव यांची गुंतले हृदय व नाजूक परी ही देखील गाणी गायली आहेत.
संदर्भ

कोसंबी, अभिजीत
वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७
वर्ग:भारतीय बौद्ध
वर्ग:दलित कलाकार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भैरोसिंह शेखावत

भैरोसिंग शेखावत (ऑक्टोबर २३, १९२३ - मे १५, २०१०) हे भारताचे अकरावे उपराष्ट्रपती होते. त्यांनी ऑगस्ट १९, २००२ रोजी आपल्या पदाचा कार्यभार हाती घेतला. उपराष्ट्रपती होण्याआधी ते भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते व दीर्घ काळ त्या पक्षाचे उपाध्यक्ष राहिले. शेखावत भारतीय जनता पक्षाच्या संस्थापक सभासदांपैकी एक होते. सर्वात ज्येष्ठ आणि अनुभवी काँग्रेसेतर नेत्यांत त्यांचा समावेश होता. ते सर्वप्रथम १९५२ मध्ये राजस्थान विधानसभेवर निवडून गेले. त्यांनी १९७७ ते १९८०, १९९० ते १९९२ आणि १९९३ ते १९९८ दरम्यान राजस्थानचे मुख्यमंत्रिपद सांभाळले. शेखावत यांनी २००२ च्या उपराष्ट्रपतिपदाच्या निवडणुकीत काँग्रेस नेते सुशीलकुमार शिंदे यांचा पराभव केला. जुलै २००७ मध्ये राष्ट्रपतिपदाच्या निवडणुकीत महाराष्ट्राच्या प्रतिभाताई पाटील यांच्याकडून त्यांना मोठ्या फरकाने पराभव पत्करावा लागला.

त्यांची राजकीय कारकीर्द सुमारे ५ दशकांची होती.वयाच्या ८३व्या वर्षी त्यांनी पॅरीसचा आयफेल टॉवर चढून दाखविला.


वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती
वर्ग:राजस्थानचे मुख्यमंत्री
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जी.एम‌.सी. बालयोगी

गंटी मोहनचंद्र बालयोगी (रोमन: Ganti Mohana Chandra Balayogi) (ऑक्टोबर १, इ.स. १९४५ - मार्च ३, इ.स. २००२) हे भारतीय राजकारणी व वकील होते. बालयोगी लोकसभेचे तेरावे अध्यक्ष होते.
जीवन

त्यांचा जन्म एका अत्यंत सामान्य कुटुंबात झाला. स्वतःच्या कर्तृत्वावर ते सार्वजनिक जीवनात पुढे आले. सर्वप्रथम ते इ.स. १९९१ मध्ये तेलुगू देसम पक्षाचे उमेदवार म्हणून अमलापुरम मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.इ.स. १९९६ मध्ये त्यांचा पराभव झाला. त्यानंतर त्यांनी आंध्र प्रदेशचे शिक्षणमंत्री म्हणून काही महिने काम बघितले. इ.स. १९९८ मध्ये ते परत लोकसभेवर निवडून गेले. भारतीय जनता पक्ष आणि तेलुगु देसम पक्षांदरम्यान झालेल्या वाटाघाटींप्रमाणे त्यांचे नाव लोकसभेच्या अध्यक्षपदासाठी सुचविण्यात आले.त्यांनी अध्यक्षपदाच्या कारकिर्दीत लोकसभेच्या कामकाजात शिस्त आणण्याचा प्रयत्न केला. एप्रिल १७, इ.स. १९९९ रोजी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या सरकारवरील विश्वासदर्शक ठरावावरील मतदानादरम्यान ओरीसाचे तत्कालीन मुख्यमंत्री गिरीधर गामांग यांना मुख्यमंत्रीपदी असतानाही लोकसभेचे सदस्य म्हणून सभागृहात मतदान करायचा अधिकार आहे का, हा प्रश्न मोठ्या कौशल्याने हाताळला. १९९९ मध्ये ते तिसऱ्यांदा लोकसभेवर निवडून गेले आणि ऑक्टोबर २२, इ.स. १९९९ रोजी त्यांची परत एकदा लोकसभेच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. मार्च ३, इ.स. २००२ रोजी त्यांचे पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील काईकालूर या ठिकाणी हेलिकॉप्टर अपघातात निधन झाले.
बाह्य दुवे

* लोकसभा संकेतस्थळावरील माहिती (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:लोकसभेचे अध्यक्ष
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:तेलुगू देशम नेते
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:अमलापुरमचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतातील हवाई अपघातात मृत पावलेल्या व्यक्ती
पी.ए. संगमा

पूर्णो ए. संगमा हे आधी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे व नंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सदस्य होते. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या व संपुआ नेत्यांचा विरोध धुडकावून त्यांनी स्वतःला राष्ट्रपदाचा उमेदवार घोषित केले. त्यामुळे त्यांची राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून हकालपट्टी करण्यात आली. त्यानंतर संगमा यांनी राष्ट्रीय जनता पक्ष नावाचा एक नवाच राजकीय पक्ष स्थापन केला. २०१४ साली झालेल्या भारताच्या लोकसभेच्या निवडणुकांसाठी त्यांनी त्यांच्या पक्षाचे उमेदवार उभे केले होते. दुर्दैवाने ते सर्वजण पडले. मात्र, निवडणुकीच्या खर्चाचा तपशील सादर न केल्याने निवडणूक आयोगाने जून २०१५मध्ये, पी.ए. संगमा यांच्या राष्ट्रीय जनता काँग्रेसची मान्यता रद्द केली होती, परंतु तो पक्ष लवकरच राष्ट्रीय पक्ष बनला.


वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
संगमा,पी.ए
वर्ग:भारतीय माहिती आणि प्रसारणमंत्री
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:तुराचे खासदार
वर्ग:मेघालयचे मुख्यमंत्री

वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य