JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
चार्ल्स डार्विन

thumb
चार्ल्स रॉबर्ट डार्विन हा एक जीवशास्त्रज्ञ होता. त्याला उत्क्रांतिवादाचा जनक समजले जाते. त्याने मांडलेल्या उत्क्रांतिवादाच्या सिद्धांताने जगातील जीवसृष्टीच्या उत्पत्ती व विकासाची कशी प्रगती होत गेली हे शास्त्रशुद्धरीत्या उलगडून दाखवले.

इंग्लंडमधील श्रॉपशायर परगण्यात फेब्रुवारी १२, इ.स. १८०९ रोजी चार्ल्सचा जन्म झाला. १८१८ मध्ये तो शाळेत जाऊ लागला. त्याला रसायनशास्त्राची फार आवड होती म्हणून आपल्या भावाच्या मदतीने त्याने आपल्या घराच्या बाहेर एका कोपऱ्यात छप्पर घालून एक छोटीशी प्रयोगशाळा उभारली होती व तेथे तो प्रयोग करत बसे. त्याचे शाळकरी सोबती त्याच्या या नादाची टर उडवत. कालांतराने त्याची डॉ. ग्रॅट या जीवशास्त्रज्ञाची ओळख झाली. डार्विनने १८२५ मध्ये केंब्रिज विद्यापीठाच्या क्राइस्ट महाविद्यालयात नाव नोंदवून पदवी मिळवली. तेथे त्याला जीवजिवाणू व कीटक निरीक्षणाचा नाद लागला.

१८२६ मध्ये कॅप्टन किंगने दक्षिण अमेरिकेच्या संशोधनाची मोहीम काढली. त्याच्या हेन्स्लो नावाच्या मित्राच्या निमंत्रणावरून डार्विन मोहिमेत सामील झाला. त्या मोहिमेवर तो पाच वर्षे होता. निरनिराळे पक्षी-प्राणी एकमेकांशी कसे वागतात, कसे एकमेकांशी जुळवून घेतात, याचे निरीक्षण व अभ्यास त्याने केला व तेथे उत्क्रांतिवाद, सहजीवन, 'बळी तो कान पिळी', ही मूलभूत नैसर्गिक तत्त्वे तो शिकला. माणसाचा मूळ पुरुष, चारपायी पायाच्या माकडापासून झाला असला पाहिजे असे विचार त्याच्या डोक्यात घुमू लागले. वेगवेगळे प्राणी कसे निर्माण झाले या विषयावरच्या त्याच्या Origin of Species या नोव्हेंबर २४ रोजी प्रकाशित झालेल्या शोधप्रबंधाच्या १२५० प्रति एका दिवसात खपल्या. हा सिद्धांत बायबलच्या विरुद्ध जात होता. त्याचा निषेध करण्यासाठी १८६० मध्ये ऑक्‍सफर्डमध्ये विल्बर फोर्स या बिशपने सभा बोलावली. ले डी हूकर या शास्त्रज्ञाने डार्विनची बाजू सडेतोड व सोदाहरण मांडली. बिशपला डार्विनचा सिद्धांत मान्य करावाच लागला. डार्विनला त्या यशाचीना खंतना खेद. तो कार्यातच मग्न राहिला.
पुस्तके

* डिसेंट ऑफ मॅन
* जातींच्या उद्गमवर
हे सुद्धा पहा

* नैसर्गिक निवड
* बलिष्ठ अतिजीविता
संदर्भ
बाह्य दुवे

* चार्ल्स डार्विन
*


वर्ग:जीवशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १८०९ मधील जन्म
वूड्रो विल्सन

थॉमस वूड्रो विल्सन shist utkranti

इंग्लिश: Thomas Woodrow Wilson) (डिसेंबर २८, इ.स. १८५६; स्टाँटन, व्हर्जिनिया, अमेरिका - फेब्रुवारी ३, इ.स. १९२४, वॉशिंग्टन डी.सी., अमेरिका) हा अमेरिकेचा २८वा अध्यक्ष होता. ४ मार्च, इ.स. १९१३ ते ४ मार्च, इ.स. १९२१ या कालखंडात याने राष्ट्राध्यक्षपदाची सूर्त्रे सांभाळली. इ.स. १९१२ सालातल्या निवडणुकींत प्रोग्रेसिव्ह पक्षाचा उमेदवार थियोडोर रूझवेल्ट व रिपब्लिकन पक्षाचा उमेदवार विल्यम हॉवार्ड टाफ्ट यांच्यात पारंपरिक रिपब्लिकन मतदार विभागले गेल्यामुळे डेमोक्रॅट उमेदवारीवर उभा राहिलेला विल्सन अध्यक्षपदी निवडून आला. अध्यक्ष होण्यापूर्वी हा इ.स. ११ ते इ.स. १९१३ या काळात न्यूजर्सी संस्थानाचा ४५वा राज्यपाल होता.

याच्या अध्यक्षपदाच्या कालादरम्यान पहिले महायुद्ध झाले. विल्सन प्रशासनाने फेडरल फार्म लोन ऍक्ट, अंडरवूड टॅरिफ, शेरमान अँटीट्रस्ट ऍक्ट सारखे महत्त्वाचे कायदे केले, तसेच फेडरल ट्रेड कमिशन व फेडरल रिझर्व सिस्टिम या निमसरकारी संस्था उभारल्या.
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील मृत्यू
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:न्यू जर्सीचे गव्हर्नर
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १८१४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १ - फिलिपाईन्सच्या मेयोन ज्वालामुखीचा उद्रेक १,२०० ठार.
* मार्च ७ - नेपोलियन बोनापार्टने क्राओनची लढाई जिंकली.
* मे ४ - नेपोलियन बोनापार्ट हद्दपारीची शिक्षा भोगण्यासाठी एल्बा येथे पोचला.
* मे १७ - फ्रांसने मोनॅको ऑस्ट्रियाला दिले.
* मे १७ - नॉर्वेने नवीन संविधान अंगिकारले.
* मे ३० - पॅरिसचा पहिला तह - नेपोलियन बोनापार्टला एल्बा येथे हद्दपारीची शिक्षा.
जन्म

* मे ९ - दादोबा पांडुरंग तर्खडकर, इंग्लिश व्याकरणकार, ग्रंथकार
* जुलै १९ - सॅम्युअल कॉल्ट, अमेरिकन संशोधक.
* तात्या टोपे-१८५७ च्या उठावामधील सेनानी.
मृत्यू

* ऑगस्ट ३१ - आर्थर फिलिप, ब्रिटिश आरमारी अधिकारी.

वर्ग:इ.स. १८१४
वर्ग:इ.स.च्या १८१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १८१३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* एप्रिल २७ - १८१२ चेयुद्ध - अमेरिकेने कॅनडातील ऑन्टारियो प्रांताची राजधानी यॉर्क(आताचे टोरोन्टो शहर) काबीज केली.
* मे २३ - व्हेनेझुएलाचा स्वातंत्र्यसैनिक सिमोन बॉलिव्हारच्या नेतृत्वाखाली क्रांतीकाऱ्यांनी मेरिदा शहर जिंकले. बॉलिव्हारला एल लिबर्तादोर (मुक्तिदाता) ही पदवी बहाल.
* जून ६ - १८१२ चेयुद्ध - स्टोनी क्रीकची लढाई - जॉन व्हिन्सेन्टच्या नेतृत्वाखाली ७०० ब्रिटिश सैनिकांनी २,००० अमेरिकन सैनिकांचा पराभव केला.
जन्म

* जानेवारी १९ - सर हेन्री बेसेमेर, इंग्लिश संशोधक.
* मे २२ - रिचर्ड वॅग्नर, जर्मन संगीतकार.
* ऑगस्ट १५ - जुल्स ग्रेव्ही, फ्रांसचा राष्ट्राध्यक्ष.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १८१३
वर्ग:इ.स.च्या १८१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७९९

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मार्च ७ - नेपोलियन बोनापार्टने पॅलेस्टाईनमधील जाफा शहर जिंकले. २,००० आल्बेनियन कैद्यांची कत्तल.
* जुलै ७ - रणजीतसिंहच्या सैन्याने लाहोरला वेढा घातला.
* जुलै २५ - नेपोलियन बोनापार्टने ईजिप्तमधील अबु किर जवळ ओट्टोमन सैन्याचा पराभव केला.
जन्म

मृत्यू

* फेब्रुवारी ७ - क्वियान्लॉॅंग, चीनी सम्राट.
* मे ४ - टिपू सुलतान.
* मे ३१ - पिएर लेमॉनिये, फ्रेंच अंतराळतज्ञ.
* ऑगस्ट २९ - पोप पायस सहावा.
* डिसेंबर १४ - जॉर्ज वॉशिंग्टन, अमेरिकेचा पहिला अध्यक्ष.

वर्ग:इ.स. १७९९
वर्ग:इ.स.च्या १७९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७७८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १८ - कॅप्टन जेम्स कूक हवाईला पोचणारा पहिला युरोपियन ठरला. त्याने या द्वीपसमूहाचे नाव सॅन्डविच आयलंड्स असे ठेवले.
* जून २८ - अमेरिकन क्रांती - मॉनमाउथची लढाई.
* जुलै ३ - अमेरिकन क्रांती - ब्रिटिश सैन्याने वायोमिंग मध्ये ३६० स्त्री, पुरूष व बालकांची कत्तल केली.
* जुलै ३ - प्रशियाने ऑस्ट्रिया विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* जुलै १० - अमेरिकन क्रांती - फ्रांसने युनायटेड किंग्डम विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* जुलै २७ - अमेरिकन क्रांती-उशांतची पहिली लढाई - इंग्लंड व फ्रांसच्या आरमारे तुल्यबळ.
जन्म

* डिसेंबर १९ - मरी तेरीस शार्लट, फ्रांसचा राजा लुई सोळावा व मरी आंत्वानेतची पहिली मुलगी.
मृत्यू

* मे ११ - विल्यम पिट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* मे ३० - व्होल्तेर, फ्रेंच लेखक व तत्त्वज्ञानी.

वर्ग:इ.स. १७७८
वर्ग:इ.स.च्या १७७० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १८३२

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ५ - दर्पण या मराठी वृत्तपत्राचा पहिला अंक प्रकाशित.
* जून ५ - पॅरिसमध्ये विद्यार्थ्यांचा उठाव.
* जून ७ - कॅनडात आलेल्या आयरिश नागरिकांच्या द्वारे कॉलेराचा प्रादुर्भाव सुरू झाला. ६,००० ठार.
* जुलै १३ - हेन्री रोव स्कूलक्राफ्टने मिसिसिपी नदीचे उगमस्थान शोधले.
* जुलै २४ - बेन्जामिन बॉनिव्हिलच्या नेतृत्वाखाली बैलगाड्यांचा पहिला तांडा वायोमिंगमधील घाट चढून रॉकी माउंटन्स पर्वतरांगेच्या पश्चिमेस पोचला. अमेरिकेच्या पश्चिमेकडील विकासातील ही महत्त्वाची घटना होती.
जन्म

* मार्च ११ - विल्यम रुफिन कॉक्स, ब्रिगेडीअर जनरल.
* मार्च ११ - फ्रान्झ मेल्डे, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ, मेल्डे कसोटीचा जनक.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १८३२
वर्ग:इ.स.च्या १८३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७८८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ९ - कनेटिकट अमेरिकेचे पाचवे राज्य झाले.
* फेब्रुवारी ६ - मासेच्युसेट्सने अमेरिकेचे संविधान मान्य केले व सहावे राज्य झाले.
* मे २३ - दक्षिण कॅरोलिनाने अमेरिकेचे संविधान स्वीकारले.
* जून २१ - न्यू हॅम्पशायर अमेरिकेचे नववे राज्य झाले.
* जुलै २६ - न्यू यॉर्कने अमेरिकेचे संविधान मान्य केले व त्यायोगे अमेरिकेचे ११वे राज्य झाले.
जन्म

* सदाशिव काशीनाथ छत्रे - मराठी लेखक.
मृत्यू

* डिसेंबर १४ - चार्ल्स तिसरा, पोर्तुगालचा राजा.

वर्ग:इ.स. १७८८
वर्ग:इ.स.च्या १७८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १८१०

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १० - नेपोलियन बोनापार्ट व जोसेफिनचे लग्न मोडले.
* एप्रिल १९ - व्हेनेझुएलाने स्पेनपासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
* एप्रिल २७ - बीथोव्हेनने आपले प्रसिद्ध पियानो संगीत फ्युर एलिझ रचले.
* मे ३ - लॉर्ड बायरन हेलेस्पॉन्टची खाडी पोहून गेला.
* मे २५ - सेमाना दि मेयो - आर्जेन्टिनात नागरिकांनी बोयनोस एर्समधून स्पेनच्या व्हाइसरॉयला हाकलले.
जन्म

* मार्च १ - फ्रेडरिक चॉपिन, पोलिश संगीतकार.
* मार्च २ - पोप लिओ तेरावा.
मृत्यू

* फेब्रुवारी २४ - हेन्री कॅव्हेंडिश, इंग्लिश संशोधक.

वर्ग:इ.स. १८१०
वर्ग:इ.स.च्या १८१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७६२

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ४ - ईंग्लंडने स्पेन व नेपल्स विरुद्ध युद्द पुकारले.
* मे ५ - रशिया व प्रशियानी सेंट पीटर्सबर्गचा तह केला.
* मे २२ - स्वीडन व प्रशिया मध्ये हॅम्बुर्गचा तह.
* जुलै १७ - कॅथेरिन दुसरी रशियाच्या झारपदी.
जन्म

मृत्यू

* जानेवारी ५ - रशियाची एलिझाबेथ, रशियाची साम्राज्ञी.
* जुलै ६ - पीटर तिसरा, रशियाचा झार.

वर्ग:इ.स. १७६२
वर्ग:इ.स.च्या १७६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बौद्ध

thumb|right|300px|बुद्धांना वंदन करताना एक कुटुंब
बौद्ध (इंग्रजी: Buddhist / बुद्धिस्ट) हे गौतम बुद्धांनी स्थापन केलेल्या बौद्ध धर्माचे अनुयायी होय. बौद्ध अनुयांयाचे दोन वर्ग आहेत — भिक्खु-भिक्खुणी आणि उपासक-उपासिका. गौतम बुद्ध हे या बौद्धांचे गुरू आहेत. जगातील अतिप्राचीन धर्मांपैकी एक आणि पहिला विश्वधर्म म्हणजे बौद्ध धर्म होय. लोकसंख्येच्या दृष्टीने बौद्ध हा जगातील द्वितीय क्रमांकाचा धर्म आहे. जगभरातील ७ अब्ज लोकसंख्येत १.६ अब्ज ते २.१ अब्ज (२३% ते २९%) लोकसंख्या बौद्ध अनुयायी आहेत. बौद्ध अनुयायी हे जगातील प्रत्येक खंडात आढळतात मात्र आशिया खंडात हे बहुसंख्यक आहेत. आशिया व्यतिरिक्त युरोपातील बौद्ध बहुसंख्य असलेला काल्मिकिया हा एकमेव प्रजासत्ताक प्रांत (स्वातंत्र्य राज्य) आहे.
हे सुद्धा पहा

* नवबौद्ध
* मराठी बौद्ध
* हिंदू
* पारशी
* ख्रिस्ती
* मुस्लिम
* यहूदी
संदर्भ
बाह्य दुवे

वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:विस्तार विनंती
पहिला जस्टिन

thumb|right|300px|पहिल्या जस्टिनाच्या मुद्रा असलेली नाणी
फ्लाव्हियस यस्टीनस (लॅटिन: Flavius Justinus ;) ऊर्फ पहिला जस्टिन (रोमन लिपी: Justin I ;) (इ.स. ४५० - ऑगस्ट १, इ.स. ५२७) हा इ.स. ५१८ ते मृत्यू पावेपर्यंत बायझेंटाइन साम्राज्यावर राज्यारूढ असलेला सम्राट होता. साधा शिपाई म्हणून कारकिर्दीस सुरुवात केलेल्या व निरक्षर असलेला जस्टिन बायझेंटाइन सैन्यात वरचे हुद्दे चढत वयाच्या ७०व्या वर्षी सम्राटपदापर्यंत पोचला.
बाह्य दुवे

*



वर्ग:बायझेंटाईन सम्राट
वर्ग:इ.स. ४५० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ५२७ मधील मृत्यू
इंग्लंडचा पहिला एडवर्ड

thumb|right|एडवर्ड पहिला, इंग्लंड

एडवर्ड पहिला (जून १७, इ.स. १२३९ - जुलै ७, इ.स. १३०७) हा इ.स. १२७२ ते मृत्यूपर्यंत इंग्लंडचा राजा होता. हा हेन्री तिसरा व प्रोव्हेन्सच्या एलिनोरचा पहिला मुलगा होता.

इ.स. १२५९मध्ये हेन्री विरुद्ध झालेल्या उठावास त्याने साथ दिली परंतु त्यानंतर तो आपल्या वडिलांच्या बाजूने अखेरपर्यंत राहिला.

त्याने वेल्स व स्कॉटलंड जिंकून आपल्या राज्यात समाविष्ट केले.

वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
एडवर्ड ०१
वर्ग:इ.स. १२३९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १३०७ मधील मृत्यू
सरित धनरात

फील्ड मार्शल सरित धनरात (थाई: สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ; रोमन लिपी: Sarit Thanarat ;) (जून १६, इ.स. १९०८ - डिसेंबर ८, इ.स. १९६३) हा इ.स. १९५७ ते मृत्यूपर्यंत थायलंडचा हुकूमशाह व पंतप्रधान होता.

धनरातने इ.स. १९५७ साली लष्करी उठाव केला व स्वतःला पंतप्रधान घोषित केले. इ.स. १९५८मध्ये लष्करी कायदा लागू करून विरोध मोडून काढला. त्याचबरोबर त्याने थायलंडच्या राजाला महत्त्वाचे स्थान दिले व अनेक विकासकामांना सुरुवात केली.


वर्ग:थायलंडचे पंतप्रधान
वर्ग:हुकूमशाह
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
वर्ग:थाई बौद्ध
युटा

युटा (, ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या पश्चिम भागात वसलेले युटा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील १३वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने ३४व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

युटाच्या पश्चिमेला नेव्हाडा, पूर्वेला कॉलोराडो, दक्षिणेला अ‍ॅरिझोना, उत्तरेला आयडाहो, ईशान्येला वायोमिंग तर आग्नेयेला न्यू मेक्सिको ही राज्ये आहेत. सॉल्ट लेक सिटी ही युटाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. युटामधील ८० टक्के रहिवासी ऑग्डेन-सॉल्ट लेक सिटी-प्रोव्हो ह्या शहरी पट्ट्यामध्ये राहतात. त्यामुळे ही महानगरे वगळता युटामधील इतर भागांमध्ये अत्यंत तुरळक वस्ती आहे.

युटामधील ६० टक्के नागरिक येशू ख्रिस्ताच्या आधुनिक भक्तांच्या चर्चचे अनुयायी आहेत. ह्या समुदायाला मॉर्मन (Mormon) ह्या नावाने देखील ओळखले जाते.

खुल्या हवेतील मनोरंजन क्रीडांसाठी युटा राज्य प्रसिद्ध आहे. स्कीइंग हा येथील एक लोकप्रिय खेळ आहे. खाणकाम, मीठ उत्पादन, शेती हे येथील प्रमुख उद्योग आहेत.
मोठी शहरे

* सॉल्ट लेक सिटी - १,८६,४४०
* वेस्ट व्हॅली सिटी (सॉल्ट लेक सिटीचे उपनगर) - १,२९,४८०
* प्रोव्हो - १,१२,४८८
गॅलरी


चित्र:Monumentvalley.jpg|अ‍ॅरिझोना व युटाच्या सीमेवरील माउंटन व्हॅली उद्यान.
चित्र:Delicatearch1.jpg|आर्चेस राष्ट्रीय उद्यान.
चित्र:Map of Utah NA.png|युटामधील प्रमुख रस्ते.
चित्र:Utah State Capitol Feb2009.jpg|युटाचे विधानभवन.
चित्र:2007 UT Proof.png|युटाचे २५ सेंट्सचे नाणे.

बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन



वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
घेता

कविवर्य विंदा करंदीकर यांची घेता ही कविता मराठी साहित्यात महत्वपूर्ण मानली जाते. या कवितेत सुंदर निसर्ग रुपके आहेत. मानवाला इतके घे की देणारा होशील असाही संदेश ही कविता देते.
घेता

देणाऱ्याने देत जावे;
घेणाऱ्याने घेत जावे.

हिरव्यापिवळ्या माळावरून
हिरवीपिवळी शाल घ्यावी;
सह्याद्रीच्या कड्याकडून
छातीसाठी ढाल घ्यावी.

वेड्यापिशा ढगाकडून
वेडेपिसे आकार घ्यावे;
रक्तांमधल्या प्रश्नांसाठी
पृथ्वीकडून होकार घ्यावे.

उसळलेल्या दर्याकडून
पिसाळलेली आयाळ घ्यावी;
भरलेल्याशा भीमेकडून
तुकोबाची माळ घ्यावी.

देणाऱ्याने देत जावे;
घेणाऱ्याने घेत जावे;
घेता घेता एक दिवस
देणाऱ्याचे हात घ्यावे!
काव्याकलन

* काव्यालकन हा लेख अपूर्ण आहे .तो पूर्ण करण्यास मदत करा
मेथुएनचा तह

इंग्लंड व पोर्तुगालने डिसेंबर २७, इ.स. १७०३ रोजी मेथुएनच्या तहावर लिस्बनमध्ये शिक्का-मोर्तब केले. ईंग्लंडच्या संसदसदस्य जॉन मेथुएनने हा तह लिहील्यामुळे यास मेथुएनचा तह म्हणले जाते.

या तहानुसार ईंग्लंडच्या कापडी मालाला पोर्तुगीज बाजारपेठ खुली झाली व इंग्लिश सरकारने पोर्तुगीज मद्याला प्राधान्य द्यायचे कबुल केले. यामुळे पोर्तुगालच्या मद्योद्योगाला चालना मिळाली.

वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
वर्ग:तह
गॅलापागोस द्वीपसमूह

हा लेख गॅलापागोस द्वीपसमूहाबद्दल आहे. इतर अर्थांसाठी पहा गॅलापागोस-निःसंदिग्धीकरण.
250 px|इवलेसे|गालापागोस द्वीपसमूहाचे प्रशांत महासागरातील स्थान
गालापागोस द्वीपसमूह () हा पॅसिफिक महासागरामधील विषुववृत्ताच्या आसपासच्या १३ मोठी द्वीपे, ६ छोटी द्वीपे व १०७ दगड व कातळांचा बनलेला एक द्वीपसमूह आहे. ज्वालामुखीच्या उद्रेकामधून तयार झालेला हा द्वीपसमूह दक्षिण अमेरिकेच्या इक्वेडोर देशाच्या पश्चिमेस ९२६ किमी अंतरावर स्थित असून तो एक्वेडोरचा एक प्रांत आहे. ह्यातले सगळ्यात जुने द्वीप अंदाजे ५० लाख ते १ कोटी वर्षांपूर्वी तयार झालेली आहेत. अजुनही या ज्वालामुखींचे उद्रेक होत आहेत. शेवटचा उद्रेक इ.स. १९९८ मध्ये झाला.

या बेटांवर असलेली जैविक विविधता वेगळी राहीली गेली कारण याचा कोणत्याही मुख्य खंडांशी संबंध आला नाही. (संदर्भ?) त्यामुळे येथे असलेले सजीव व वनस्पती वेगळ्या रितीने उत्क्रांत होत गेल्या असे दिसून आले. (संदर्भ?) या बेटा वरील जैविक विविधता पाहून चार्ल्स डार्विन ने उत्क्रांतिवादाचा सिद्धांत मांडला. त्याचा उत्क्रांतिवादाचा सिद्धांत या बेटांवरील स्थानिक जीवसृष्टी पाहून सुचला.
या बेटावर आता सहली आयोजित केल्या जातात. पूर्वी आलेल्या स्पॅनीश लोकांनी येथील अनेक महत्त्वाच्या जीवांच्या कत्तली केल्या जसे की येथील मोठ्या पाठीची कासवे व छोटे पेंग्विन पक्षी. मात्र आता हे एक अभयारण्य व जागतिक कीर्ती असलेले पर्यटन विषयक ठिकाण आहे.

येथील जैविक वैविध्यामुळे गालापागोसला १९७८ साली युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीत समाविष्ट करण्यात आले.
दालन


File:Galapagos giant tortoise Geochelone elephantopus.jpg|
File:Gigantic Turtle on the Island of Santa Cruz in the Galapagos.JPG|
File:Side angle shot of a gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|
File:A gigantic galapagos tortuga on the island of santa cruz.JPG|
File:Gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|
File:Galápagos tortoise - Chelonoidis nigra on the Santa Cruz Island - Galapagos.jpeg|
File:The Galápagos tortoise or Galápagos giant tortoise (Chelonoidis nigra) - Santa Cruz Island.jpeg|


बाह्त दुवे

*गालापागोस राष्ट्रीय उद्यान

वर्ग:इक्वेडोरचा भूगोल
वर्ग:द्वीपसमूह
वर्ग:इक्वेडोरमधील जागतिक वारसा स्थाने
रोम

रोम () ही इटली देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. रोम शहरात अंदाजे २७ लाख तर महानगर परिसरात ३७ लाख लोकवस्ती आहे.

इटलीच्या मध्य-पश्चिम भागात लात्सियो प्रांतामध्ये तिबेर व ऍनियेन नद्यांच्या संगमावर वसलेल्या रोम शहराला अतिप्राचीन इतिहास आहे. इ.स. पूर्व ८व्या शतकापासूनच्या लिखित इतिहासात रोमचा उल्लेख आहे. एका नोंदीनुसार रोमची स्थापना एप्रिल २१, इ.स.पूर्व ७५३ रोजी करण्यात आली होती. ऐतिहासिक रोमन साम्राज्याची राजधानी रोम येथेच होती.

दुसऱ्या शतकापासून पोपचे वास्तव्य रोम शहरामध्ये राहिले आहे. १९२९ साली स्थापन झालेला व्हॅटिकन सिटी हा जगातील सर्वांत लहान देश पूर्णपणे रोम शहराच्या अंतर्गत आहे.

रोम हे इटलीमधील सर्वांत लोकप्रिय, युरोपीय संघामधील ३ रे तर जगातील ११वे लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे. युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थानांपैकी रोम हे एक आहे.
वाहतूक

रस्ते आणि महामार्ग
विमानवाहतूक

लिओनार्डो दा विंची फ्युमिचिनो विमानतळ रोममधील प्रमुख विमानतळ आहे. येथून जगातील बव्हंश मोठ्या शहरांना तसेच युरोप आणि आसपासच्या प्रदेशातील शहरांना विमानसेवा उपलब्ध आहे. याशिवाय रोम च्यांपिनो हा छोटा विमानतळही शहराला विमानसेवा पुरवतो.
रेल्वे

रोमा टर्मिनी हे रोमचे मुख्य रेल्वे स्थानक आहे.
जुळी आणि मित्र शहरे

९ एप्रिल, १९५६ पासून रोमने फक्त पॅरिसला जुळ्या शहराचा दर्जा दिला आहे.
* पॅरिस, फ्रांस, १९५६
: Solo Parigi è degna di Roma; solo Roma è degna di Parigi.
: Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris.
: "फक्त पॅरिस रोमच्या लायकीचे आहे आणि फक्त रोम पॅरिसच्या लायकीचे आहे."

रोमची इतर मित्र शहरे:
संदर्भ
बाह्य दुवे

* रोमचे अधिकृत संकेतस्थळ
* APT पर्यटन माहिती
* रोममधील संग्रहालये
* व्हॅटिकन संग्रहालये
*
हे सुद्धा पहा

* रोमन साम्राज्य
* व्हॅटिकन सिटी



वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक यजमान शहरे
वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
वर्ग:लात्सियो प्रदेश
बाग्राम

बाग्राम हे अफगाणिस्तानमधील शहर आहे.
व्यूहात्मक महत्त्व

काबुलच्या वायव्येस ६० किमी वर असलेल्या या शहराचे प्राचीन नाव कपीसी किंवा कपीसा असे आहे. हे व्यूहात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठिकाण आहे कारण घोरबंद व पंजशेर दऱ्यांच्या मध्ये असल्यामुळे या येथुन रेशीम रस्त्यावर लक्ष ठेवता येते तसेच मध्य एशियातून भारताकडे जाणारा रस्ताही येथूनच जातो.
इतिहास

येथे सायरस, दरायस, सिकंदर ई. जेते आल्याची नोंद आहे. कुषाण सम्राट कनिष्कने हे शहर मोठे केले व कुषाण साम्राज्याची उन्हाळी राजधानी केले.

इ.स. २००१च्या आक्रमणानंतर अमेरिकेने येथे मोठा हवाईतळ उभारला आहे.


वर्ग:अफगाणिस्तानमधील शहरे
व्हियेना

व्हियेना किंवा वीन (जर्मन: Wien) ही ऑस्ट्रिया देशाची राजधानी, ऑस्ट्रिया या देशातील ९ राज्यांपैकी एक राज्य व देशातील सर्वात मोठे शहर आहे. ऑस्ट्रियाच्या पूर्व भागात डॅन्यूब नदीच्या काठी वसलेल्या व्हियेना शहराची लोकसंख्या सुमारे १७.१४ लाख असून त्याच्या महानगर क्षेत्रात अंदाजे २४ लाख लोक (ऑस्ट्रियाच्या लोकसंख्येपैकी २५ टक्के) राहतात. व्हियेना शहर चेक प्रजासत्ताक, हंगेरी व स्लोव्हाकिया देशांच्या सीमेजवळ असून येथून ब्रातिस्लाव्हा ही स्लोव्हाकियाची राजधानी केवळ ६० किमी अंतरावर आहे.

इ.स.पू. ५व्या शतकापासून व्हियेना उल्लेख इतिहासात आहे. याचे मूळ नाव उइंदोबोना असे होते. इतिहासपूर्व रोमन साम्राज्यकाळात वसवण्यात आलेले व्हियेना शहर मध्य युगात ऑस्ट्रियन साम्राज्याची व नंतर ऑस्ट्रिया-हंगेरीची राजधानी होती. सध्या एक प्रगत व आधुनिक दर्जाचे शहर असलेल्या व्हियेनामध्ये ओपेकचे मुख्यालय तसेच संयुक्त राष्ट्रांची अनेक कार्यालये आहेत.
इतिहास

इसवीसनपूर्व ५०० वर्षांपासून व्हियेनाच्या परिसरात मानवी वस्ती असल्याचे पुरावे सापडले आहेत. जर्मन आदिवासी टोळ्यांच्या आक्रमणापासून संरक्षण व्हावे म्हणून रोमनांनी इसवीसनपूर्व १५ मध्ये शहराभोवती सुरक्षाभींत बांधली. या शहराला रोमन विंदोबोना म्हणत असत.
वाहतूक

इवलेसे|व्हियेनामधील ट्राम
व्हियेनामधील नागरी वाहतूक दृतगतीमार्ग, रेल्वे व जलद परिवहनावर अवलंबून आहे. भुयारी जलद वाहतूकीसाठी व्हियेना ऊ-बान तर मेट्रोसेवेसाठी व्हियेना एस-बान ह्या दोन रेल्वेसेवा उपलब्ध आहेत. येथील ट्रामसेवा जगातील सहाव्या क्रमांकाच्या वर्दळीची आहे. ऱ्हाईन-माइन-डॅन्यूब कालव्याद्वारे व्हियेनापासून जर्मनीमधील बहुसंख्य औद्योगिक शहरांपर्यंत जलवाहतूक सुलभ आहे.

व्हियेना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ऑस्ट्रियामधील सर्वात मोठा विमानतळ आहे व ऑस्ट्रियन एरलाइन्स ह्या प्रमुख विमान वाहतूक कंपनीचे मुख्यालय व्हियेनामध्येच स्थित आहे.
खेळ

अर्न्स्ट-हॅपल-स्टेडियोन हे ऑस्ट्रियामधील सर्वात मोठे फुटबॉल स्टेडियम व्हियेनामध्येच असून देशामधील अनेक लोकप्रिय फुटबॉल क्लब येथेच स्थित आहेत. युएफा यूरो २००८ स्पर्धेमधील ८ यजमान शहरांपैकी व्हियेना एक होते. फुटबॉल व्यतिरिक्त आईस हॉकी हा खेळ देखील येथे लोकप्रिय आहे.
जुळी शहरे

व्हिएन्नाचे खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.
चित्रदालन


Wien-Linke Wienzeile-12-2007-gje.jpg
Wien-Hofburg-121a-Reichskanzleitrakt-2007-gje.jpg
Wien-Hofbibliothek-10-2005-gje.jpg
Wien-Jesuitenkirche-02-Dr. Ignaz-Seipel-Platz-2005-gje.jpg
Wien-Jesuitenkirche-14-Mittelschiff-2005-gje.jpg
Wien-Justizpalast-04-Schmerlingplatz-2009-gje.jpg
Wien-Staatsoper-112-2007-gje.jpg
Wien-Staatsoper-212-2013-gje.jpg

बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
* पर्यटन माहिती
*
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:ऑस्ट्रियामधील शहरे
वर्ग:ऑस्ट्रियाची राज्ये
वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय (नांदेड)

इ.स. १९८० मध्ये सुरू झालेले हे अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय या भागातील एकमेव सरकारी/शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय असून आता ही स्वायत्त संस्था आहे. इ.स. २००३ मध्ये यास भारतीय प्रौध्योगिकी संस्था असे मानांकन मिळाले. नांदेड शहरापासून अंदाजे १० कि.मी. अंतरावर हे महाविद्यालय वसलेले असून संस्थेच्या स्वतःच्या परिवहन सेवेद्वारे नांदेडशी जोडलेले आहे.
प्रज्ञा तांत्रिक महोत्सव

प्रज्ञा हा येथील एक राष्ट्रीय पातळीवरील कार्यक्रम दरवर्षी फेब्रुवारी-मे या दरम्यान होतो.

नांदेड, श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय
वर्ग:नांदेड
वर्ग:स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ
रिचर्ड लॉरेन्स

इवलेसे|उजवे|300px
रिचर्ड लॉरेन्स (इ.स. १८००?:इंग्लंड - जून १३, इ.स. १८६१:वॉशिंग्टन डी.सी.) हा अमेरिकन अध्यक्षाचा खून करण्याचा प्रयत्न करणारा पहिला माणूस होता.

लॉरेन्स हा मनोरूग्ण होता. तो रंगारी होता व रंगातील रसायनांनी त्याचा आजार बळावल्याची शक्यता आहे. त्याचा असा समज होता की तो इंग्लंडचा राजा रिचर्ड तिसरा होता व अमेरिकन सरकारकडून त्याला खूप पैसे येणे होते. त्याच्या समजानुसार अमेरिकन अध्यक्ष अँड्र्यू जॅक्सन हे पैसे त्याला मिळु देत नव्हता.

याचा 'बदला' घेण्यासाठी लॉरेन्सने दोन पिस्तुले खरेदी केली व जॅक्सनवर पाळत ठेवु लागला. जानेवारी ३०, इ.स. १८३५ रोजी जॅक्सन दक्षिण कॅरोलिनाच्या प्रतिनिधी वॉरेन आर. डेव्हिसच्या अंत्ययात्रेसाठी गेला. लॉरेन्सने एका खांबामागुन जॅक्सनवर नजर ठेवली व जसा तो जवळ आला, त्यासरशी लॉरेन्सने पुढे होउन जॅक्सनवर मागुन पिस्तुल रोखले व गोळी झाडण्याचा प्रयत्न केला. परंतु गोळी झाडली गेलीच नाही. ते पाहता लॉरेन्सने दुसरे पिस्तुल झाडले परंतु त्याचीही तीच गत झाली. तोपर्यंत जॅक्सन व ईतरांनी लॉरेन्सला पाहिले व झटापट सुरू झाली. जॅक्सनने हातातील काठीने लॉरेन्सला टोले लगावले व ईतरांनी त्याला पकडले.

एप्रिल ११, इ.स. १८३५ रोजी लॉरेन्सवर खटला चालवण्यात आला. पहिल्या पाच मिनीटात ज्युरीने लॉरेन्सला वेडपणाच्या कारणामुळे निर्दोष ठरवला. लॉरेन्सला मनोरूग्णांच्या दवाखान्यात ठेवण्यात आले. तेथेच त्याचा मृत्यू झाला.

वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
लॉरेन्स, रिचर्ड
इंग्लंडचा पहिला चार्ल्स

thumb|right|चार्ल्स पहिला, इंग्लंड
thumb|right|चार्ल्स पहिला, इंग्लंड
पहिला चार्ल्स (नोव्हेंबर १९, इ.स. १६००:डन्फरलिन - जानेवारी ३०, इ.स. १६४९:लंडन) हा मार्च २७, इ.स. १६२५ पासून त्याच्या मृत्यूपर्यंत इंग्लंडचा राजा होता. चार्ल्स जेम्स पहिला व डेन्मार्कची ऍन यांचा मुलगा. त्याची शारीरिक वाढ नीट न झाल्याने लिखित इतिहासातील अगदी बुटक्या राजांमध्ये चार्ल्सची गणना होते. चार्ल्सने इंग्लंडमधल्या ख्रिश्चन धर्माच्या पालनात ढवळाढवळ करून ख्रिश्चन धर्मगुरूंना नाराज केले होते. आपण सुरू केलेल्या युद्धांचा खर्च भागवण्याकरता त्याने संसदेच्या मान्यतेशिवाय प्रजेवर कर आकारायलाही सुरुवात केली होती. इंग्लंडचे राज्य देवाने आपल्याला दिलेले आहे आणि आपली सत्ता अमर्याद आहे अशी चार्ल्सची दैवी राज्यकर्तृत्त्वाची कल्पना होती. पण धर्मातली ढवळाढवळ आणि कर आकारणी ह्या वर म्हटलेल्या त्याच्या मुख्यतः दोन कृत्यांवरून तो अनिर्बंध सत्ता बळकावू पहात आहे असा इंग्लंडच्या संसदेचा ग्रह झाला आणि तिने त्याच्या त्या कल्पनेला आक्षेप घेतला.

चार्ल्स आणि संसद ह्या दोन्ही बाजूंनी युद्धाची तयारी सुरू केली. ऑगस्ट इ.स. १६४२मध्ये चार्ल्स उत्तरेत ऑक्सफर्डला गेला व तिथे त्याने आपला दरबार भरवला. संसद लंडनमध्ये होती व तिने तिथे स्वतंत्र सैन्य उभारायला सुरुवात केली. ऑक्टोबर २५ला युद्धाला तोंड फुटले, पण एजहिलच्या लढाईत कोणाचीच हार-जीत झाली नाही. इ.स. १६४४ पर्यंत तुरळक लढाया होत राहिल्या. शेवटी नेसेबीच्या लढाईत संसदेच्या सैन्याने चार्ल्सच्या सैन्याला हरवले आणि चार्ल्स ऑक्सफर्डला पळून गेला. नंतर एप्रिल इ.स. १६४६मध्ये वेढा फोडून तो स्कॉटलंडला पळाला व तिथे प्रेझ्बिटीरिअन पंथाच्या सैन्याला शरण गेला. परंतु त्यां सैन्याने चार्ल्सला स्कॉटलंड व इंग्लंडमधल्या युद्धातला मोहरा बनवले आणि युद्ध थांबवण्याच्या बदल्यात त्याला इंग्लिश संसदेकडे सोपवले.

पुन्हा एकदा पळून चार्ल्स आईल ऑफ राईटच्या संसदीय अधिकाऱ्याला शरण गेला. पण त्या अधिकाऱ्याला चार्ल्सबद्दल सहानुभुति नव्हती. पर्यायी चार्ल्स पुन्हा तुरुंगात पडला. इ.स. १६४८मध्ये संसदेने खास कायदा मंजूर करून चार्ल्सवर खटला केला. 'देवाने आपल्याला राजेपद दिलेले असल्यामुळे कोणतेही न्यायालय आपल्यावर खटलाच करु शकत नाही' असा युक्तिवाद त्यावेळी चार्ल्सने केला. 'न्यायालयासमोर सगळी माणसे सारखीच आहेत' असा संसदेने प्रतिवाद केला. खटल्याचा निकाल चार्ल्सच्या विरुद्ध लागला व त्याला मृत्युदंडाची शिक्षा झाली. चार्ल्सने माफी मागितल्यास त्याला ती देण्याची तयारी न्यायालयाने दाखवली, पण त्याने मरण पसंत केले. जानेवारी ३०, इ.स. १६४९ला चार्ल्सला शिरच्छेदाने मृत्युदंड देण्यात आला.

वर्ग:इंग्लंडचा इतिहास
वर्ग:इंग्लंडचे राज्यकर्ते
चार्ल्स ०१
वर्ग:इ.स. १६४९ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६०० मधील जन्म