JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
నందన చక్రవర్తి

నందన చక్రవర్తి 10వ శతాబ్దము లో ప్రస్తుత కర్నూలు జిల్లా ప్రాంతమును పరిపాలించిన రాజు. నందన చక్రవర్తి ఉత్తరాది నుండి 500 బ్రాహ్మణ కుటుంబములను ఈ ప్రాంతమునకు ఆహ్వానించి వారికి బనగానపల్లె దగ్గరి నందవరము గ్రామమును అగ్రహారముగా ఇచ్చెను. అందువల్ల వారిని "నందవారిక్స్" అని పిలిచేవారు. చౌడేశ్వరి మహాత్మ్యం ప్రకారం నంద లేదా నందన అనే క్షత్రియుడు పాండవుల వంశానికి చెండిన వాడనీ, చంద్రవంశానికి చెందినవాడని తెలుస్తుంది. ఈ పురాణం ప్రకారం ఈ వంశం పాడవుల కాలం నాటి క్షత్రియులైన క్రమం పాండురాజు, కిరీటి, అభిమన్యుడు, పరీక్షిత్తుడు, జనమేజయుడు, శతానికుడు, ధన్వ, అశ్వదేధ దత్త, క్షేమేంద్ర, సోమేంద్ర, ఉత్తుంగభుజ ల తరువాత నంద చక్రవర్తి గా తెలుపుతుంది. ద్వాపరయుగం లో పరిపాలించిన పరీక్షిత్తు నుండి కలియుగంలో పరిపాలించిన నంద చక్రవర్తి వరకు 10 తరాలుగా ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. దీని ఆధారంగా అతని కాలం క్రీ.శ1059 అయి ఉండవచ్చు.

ఈ నందన ‘చక్రవర్తి’ భారతదేశ చరిత్రకు సంబంధించిన ఏ పుస్తకాల్లోనూ ప్రస్తావించబడలేదు. అతని పాలన, మనుగడ కాలం యొక్క వివరాలను స్థాపించడం కష్టం. ఏదేమైనా, నందా వృషణాల వ్యాధితో మరణించాడని, నంద్యాల చుట్టూ ఉన్న అతని రాజ్యానికి వారసులు లేరని చెబుతారు. తన అసలు రాజధాని నగరం 'ఆనందవరపురంను భ్రాహ్మణులకు బహుమతిగా ఇచ్చినట్లు తెలుస్తుంది. ఇది చరిత్ర పుస్తకాలలో ప్రస్తావించకపోయినప్పటికీ ఆ బహుమతి పొందిన బ్రాహ్మణ కుటుంబాలకు చెందిన వారసులు ఇంకా అక్కడ ఉన్నారు. కనుక అతని ఉనికి కల్పితం కాదని తెలుస్తుంది.
మూలాలు
పుస్తక మూలములు

* A Manual of Kurnool District in the Presidency of Madras - Narahari Gopalakristnamah Chetty Pub. Government press, Madras. 1886.

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా
నందవారికులు

నందనవరీకులు లేదా నందవరీక నియోగ బ్రాహ్మణుల యొక్క ఎనిమిది శాఖలలో ఒక శాఖ. 10వ శతాబ్దము లో వారణాసి ప్రాంతములో ఒక పెద్ద కరువు వచ్చి అనేకమంది పండితులు జీవనోపాధి కొరకు దక్షిణ భారతమునకు వలస వచ్చినారు. ప్రస్తుత కర్నూలు జిల్లా ప్రాంతమును పరిపాలించిన నందన చక్రవర్తి ఉత్తరాది నుండి వచ్చిన 500 బ్రాహ్మణ కుటుంబములను ఆహ్వానించి వారికి బనగానపల్లె దగ్గరి నందవరము గ్రామమును అగ్రహారముగా ఇచ్చెను. నందవరము పేరు మీదుగా ఈ బ్రాహ్మణులే నందవరీకులయినారు. ఇప్పటికీ వీరు నందవరమును తమ జన్మస్థలముగా భావిస్తారు. ఇక్కడ అన్ని కుటుంబముల వంశ చరిత్రలు భద్రపరచి ఉన్నవి. నందవరములోని చౌడేశ్వరి దేవి యొక్క ప్రభావము తమకు అగ్రహారము దక్కుటకు ముఖ్య కారణమైనందున నందవరీకులు చౌడేశ్వరి దేవిని తమ ఇలవేల్పుగా నేటికీ పూజిస్తారు. కాశీ లోని విశాలాక్షి దేవి తమవైపు సాక్ష్యం చెప్పడం కోసం నందవరానికి చౌడేశ్వరి దేవి లాగా విచ్చేసింది అని వీరి చరిత్ర చెప్తుంది. ప్రముఖ వాగ్గేయకారుడు అన్నమయ్య నందవరీకుడే.
పుస్తక మూలములు

* A Manual of Kurnool District in the Presidency of Madras - Narahari Gopalakristnamah Chetty Pub. Goverment press, Madras. 1886.
శ్రీ కృష్ణ దేవ రాయల వారి ఆస్థానములో ఉన్న అల్లసాని పెద్దన కూడ నందవారికుడే.


వర్గం:కులాలు
వర్గం:బ్రాహ్మణ శాఖలు
వర్గం:బ్రాహ్మణులు
భరతనాట్యం

భరతనాట్యం దక్షిణ భారతదేశంలో నాట్య శాస్త్రం రచించిన భరతముని పేరుతో పుట్టి, ప్రసిద్ధి గాంచిన ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. దక్షిణ భారతదేశం లోని పురాతన దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరసలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా తీర్చిదిద్దబడి ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తంజావూరులో నట్టువన్నులు, దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. భావం, రాగం, తాళం - ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి.
విధానం

నాట్య శాస్త్రంలో ఇలా చెప్పబడింది (అ.44), "..నీలకంఠుడు (శివుడు) కైశికీ పద్ధతిలో నృత్యం చేస్తుండగా నేను చూచాను. ఆ నృత్యంలో విస్తృతమైవ భంగిమలు (మృదు అంగహారాలు, చేతులు, కాళ్ల కదలికలు), (రసములు), (భావములు) ఉన్నాయి. ఆ నృత్యం యొక్క ఆత్మ (క్రియలు). ధరించే వస్త్రాలు అత్యంత మనోహరంగా ఉండాలి.
పుట్టుక

భారతీయ నాట్య విధానాలన్నింటిలోనూ భరతనాట్యం ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనూ ప్రాముఖ్యతనూ సంతరించుకుంది. దానికి ప్రధాన కారణం దాని మూలాలు మత ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉండటమే. అంతే కాక తమిళుల చొరవ, ఆ శాస్త్రాన్ని తమ సొంతంగా వారు భావించటం కూడా భరతనాట్య ప్రాభవానికి కారణాలు. పుట్టుక విషయానికి వస్తే, భరతనాట్యాన్ని రచించింది భరతముని కాగా, ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న భరతనాట్యశాస్త్రాన్ని ఒక తాటి పైకి తెచ్చి, అమలు పరచిన వారు తంజావూర్ కి చెందిన చిన్నయ్య, పొన్నయ్య, శివానందం, వడివేలు అనబడే నలుగురు అన్నదమ్ములయిన నట్టువన్నులు. వీరు పద్దెనిమిదవ శతాబ్దానికి చెందినవారు. విద్వాన్ శ్రీ మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై వీరి వారసులే. ఈ కళను దేవాలయం బయటికి తెచ్చి, ఒక వినోదంగా కాకుండా, ఒక శాస్త్రంగా గుర్తింపు, గౌరవం తెచ్చి, సామాన్యులందరికీ అందుబాటులోకి తెచ్చిన వారు రుక్మిణీదేవి అరండేల్. ఈమె మద్రాసు దగ్గరి తిరువన్మయూర్ లో కళాక్షేత్ర అనబడే గురుకుల స్థాయి పాఠశాల స్థాపించారు.
ఇవి కూడా చూడండి

* సుహానీ ధంకి
* రోజా కన్నన్
* మహాలక్ష్మి సర్వేశ్వరన్
* పుష్కల గోపాల్
* రెంజూష మీనన్
* నికోలినా నికోలెస్కి
బయటి లింకులు

* ప్రేక్షకుల e-ratings of భరతనాట్య కళాకారుల See other people's votes and add yours.
* నాట్య ముద్రలు చిత్రములతో సహా ప్రధాన హస్తముద్రల యొక్క వివరణ.
* సమకాలీన భరతనాట్య కళాకారులు
* భరతనాట్యము - తమిళుల సాంప్రదాయ నృత్యము
వెబ్‌లో దృశ్యశ్రవణ వనరులు

* థకిట - Multimedia reference featuring the in-depth technique.
* Video clips of the AFPADTP - ఆధునిక అన్వయములు. (రియల్‌ప్లేయర్‌ ఫార్మాట్‌లో)
* భరతనాట్య భంగిమల చిత్రములు
* Clips from ఇన్విస్‌మల్టీమీడియా.కాం (క్విక్‌టైం ఫార్మాట్‌లో)


వర్గం:భారతీయ నృత్యరీతులు
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
వర్గం:దక్షిణ భారతదేశం
పద కవితా సాహిత్యము

పదకవితా సాహిత్యాన్ని సంకీర్తనా సాహిత్యమని కూడా అంటారు.ఈ సాహిత్యం మధుర కవితా శాఖకు చెందుతుంది.

పదసాహిత్యానికి ఆధారమైనది సంగీత శాస్త్రము.
సంగీత శాస్త్రములో ప్రధానులు

# భరతుడు
# నారదుడు
# మతంగుడు
# మమ్మటుడు
# పార్శ్వదేవుడు
# అహవమల్ల సోమేశ్వరుడు
# సోమనార్యుడు
# జాయప సేనాని
# సారంగదేవుడు
# సర్వజ్ఞసింగభూపాలుడు
# గోపాలనాయకుడు
# విద్యారణ్యుడు
# కుమారగిరి రెడ్డి
# పెదకోమటి వేమారెడ్డి
# చతుర కల్లినాథుడు
# తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుడు
# పురంధర దాసు
# భండారు లక్ష్మీనారాయణ
# రామామాత్యుడు
# అహోబల పండితుడు
# గోవింద దీక్షితుడు
# వేంకటమఖి

పదసాహిత్యానికి ముందుగా సంగీతం అందించిన మహానుభావులు.
పద సాహిత్యం

ఈ సాహిత్యం దేవతా స్తుతిలో సాగుతుంది.కీర్తనలతోనే ఈ సాహిత్యం వృద్ధి చెందింది.ఇందులో పదము,దరువు,జావళీలు,హెచ్చరిక,అర్థచంద్రికలు,అర్థపద్యములు,తిల్లానా రూపంలో సృజన చేశారు.
విభాగాలు

ఈ సాహిత్యానికి దిశనిర్ధేశ్యాన్ని నియమాలతో కవులు శాసించారు.అందులో ప్రధానంగా

1.జయదేవుడు తన అష్టపదులలో పల్లవి రెండు పాదాలుగా,అనుపల్లవి రెండు పాదాలుగా,చరణం రెండు పాదాలతో మొత్తం ఎనిమిది చరణాలతో కీర్తనని మలిచారు.

2.తాళ్ళపాక వారు పల్లవిని రెండు పాదాలుగా,చరణం నాలుగు పాదాలుగా మూడు చరణాలో సాగించారు.

3.నారాయణ తీర్థులు వారు అష్టపదుల్లానే తరంగాలలో పల్లవి ముందుకు వచ్చి ఒక పాదంగా తర్వాత రెండు పాదాలతో అనుపల్లవిగా మార్చి తాళ్ళపాక వారిని అనుసరిస్తూ నాలుగు పాదాలు చరణాలతో తరంగాలను రూపోదించారు.
పదసాహిత్య సారథులు

పద కవితలు వ్రాసిన వారిలో అన్నమయ్య క్షేత్రయ్య, త్యాగరాజు, భద్రాచల రామదాసులు అగ్రగణ్యులు.వీరి అందరి కంటే ముందు తెలుగులో వచనాలు రాసి పద సాహిత్యానికి ఊపిరి పోసినది కృష్ణమాచార్యులు(సింహగిరి నరహరి వచనాలు).

ఆధునిక కాలంలో

#శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీ
ఆధ్యాత్మిక పదకవితలు భజనల రూపంలో వ్రాసి ప్రచారం చేసినవారు శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీ

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
మూలాలు

1.

2.Tirumala Tirupati Devasthanams (Official Website)

https://ia601409.us.archive.org/23/items/in.ernet.dli.2015.390782/2015.390782.Telugulo-Pada_text.pdf

వర్గం:సంకీర్తనలు
బద్వేలు

బద్వేలు, వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణం.
పట్టణ చరిత్ర

మాట్ల కుమార అనంత కాలంలో ఆముదాలయేరు, తిక్కలేరు, గుండ్లవాగు అను మూడు వాగుల సంగమంలో భద్రపల్లె అనే గ్రామం ఉంది. ఇక్కడ ఒక పెద్ద చెరువు కూడా నిర్మించబడింది. భద్రపల్లె కాలక్రమంలో బద్దవోలు, బద్దెవోలు అయింది. ఇదియే నేటి బద్వేలు పట్టణం. మరొక కథనం ప్రకారం 'సుమతి' శతక కారుడైన "బద్దెన" పేరు మీదుగా మొదట 'బద్దెనవోలు' అనియు, పిమ్మట అదియే 'బద్దెవోలు' గాను, కాల క్రమాన నేటి 'బద్వేలు' గాను రూపాంతరం చెందిందని భావిస్తారు. నేడు బద్వేలు వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఒక ముఖ్యమైన నియోజకవర్గం.
రవాణా సౌకర్యాలు

పట్టణంలో రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ వారి వాహనాగారం ఉంది. ఇక్కడి నుండి రాష్ట్రంలోని దాదాపు అన్ని ప్రదేశాలకు రోడ్డు రవాణా సౌకర్యం ఉంది.
ప్రధాన పంటలు

వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
ప్రధాన వృత్తులు

వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
ఉత్పత్తులు

బద్వేలు ప్రాంతం సారవంతమైన మట్టికి ప్రసిద్ధి. అందులోనూ మట్టి పాత్రలు, కుండలకు ఎంతో పేరొందింది. పురాతనమైన బద్వేలు పట్టణంలోని కుమ్మరి కొట్టాలకూ ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. వేసవి వచ్చిందంటే చాలు ఇక్కడ బానలు, కుండలు, కూజాలు, కాగులు (ధాన్యం భద్రపరచుకునే పెద్ద పాత్రలు) ముంతలు, మూకుళ్లు తయారీ విక్రయంలో శతాబ్దాలుగా పేరొందింది. ఇక్కడ ఇప్పటికీ సుమారు మూడు వందల కుటుంబాలు ఈ వృత్తిపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నాయి. ఇక్కడ తయారయ్యే మట్టి పాత్రలకు జిల్లాతోపాటు నెల్లూరు, ప్రకాశం సరిహద్దు గ్రామాల వరకు సరఫరా అవుతాయి. మట్టి పాత్రల పరిమాణం అనుసరించి ధర ఉంటుంది. వేసవిలో ఇక్కడి తయారయ్యే బానలను గిరాకీ ఎక్కువ. ధరలు కూడా అందుబాటులో ఉండటంతో పేదలు వీటిని కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఇప్పటికీ కొన్ని గ్రామాల్లో మట్టి పాత్రలను వంటలకు వినియోగిస్తున్నారు. కుండ, బాన, దుత్త (బిందె) లాంటివి ఎక్కువగా తయారు చేస్తుండటంతో ఈ వీధికి కుమ్మరి కొట్టాలు అని పేరొచ్చింది.
దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు

* శ్రీ కళ్యాణ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం.
* శివాలయం
* శ్రీ వాసవి కన్యకా పరమేశ్వరి ఆలయం
* శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం
మూలాలు
తెలుగులో ఆశ్చర్యార్థకాలు

తెలుగు భాషలో రక రకాల భావాలను తెలియజేయడానికి కొన్ని పదాలు, పదబంధాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. పెద్ద పెద్ద మాటలు పలకకుండానే భావాన్ని తెలియజేసే శబ్దాలివి.
వాడుక భాషలో
అ

* అరె!
* అమ్మమ్మా!
* అమ్మయ్య!
* అన్నన్నా!
* అబ్బబ్బా!
* అవ్వవ్వా!
* అయ్యయ్యో!
* అవునా!
* అయ్యోరామ!
ఆ

* ఆ...య్!
* ఆహాహా!
ఓ

* ఓ!
* ఓరి!
* ఓసి!
* ఓర్ని!
* ఓహో!
* ఓయబ్బో!
* ఓహోహో!
* ఓయి!
ఔ

* ఔరా!
* ఔరౌరా!
ఛ

* ఛా!
వ

* వరెవా!
* వామ్మో!
గ్రాంథిక భాషలో

ప్రస్తుతం వాడుకలో లేనివి, కేవలం జానపద, పౌరాణిక చిత్రాలు చూసేటప్పుడు మాత్రమే వినబడేవి కొన్ని:
* అక్కటా!!
* అమ్మకచెల్ల!
* అహో!
* చాంగుభళా!
* భళి!
* భళా!
* మజ్ఝారే!
* అయ్యారే!


వర్గం:తెలుగు భాష
తెలుగు సినిమాలు ఛ

thumb|ఛాయ
"ఛ" అక్షరంతో ప్రారంభమైన తెలుగు సినిమాల జాబితా:
*ఛలో అసెంబ్లీ 2020 లో ఆర్.నారాయణమూర్తి దర్శకత్వంలో విడుదలైన చిత్రం.

* ఛాంపియన్ 1992 ఫిబ్రవరి 27న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. డి.వి.ఎస్.ఎంటర్ ప్రైజెస్ బ్యానర్ పై డి.వి.ఎస్.రాజు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు వై.నాగేశ్వరరావు దర్శకత్వం వహించాడు.
*ఛాలెంజ్ రాముడు ఛాలెంజ్ రాముడు 1980 లో విడుదలైన యాక్షన్ చిత్రం. అనిల్ ప్రొడక్షన్స్ నిర్మాణ సంస్థ

* ఛండీ చాముండీ 1983 లో విడుదలైన ఒక తెలుగు చిత్రం.

* ఛండీరాణి (1953 సినిమా) 1953, ఆగష్టు 28న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. భానుమతీ రామకృష్ణ తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.

* ఛత్రపతి (సినిమా) 2005 లో రాజమౌళి దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక విజయవంతమైన సినిమా.
* ఛాయ (సినిమా) 1979, జూన్ 9వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* ఛాలెంజ్ 1984 లో ఎ. కోదండరామిరెడ్డి దర్శకత్వంలో చిరంజీవి కధానాయకునిగా నిర్మించిన చిత్రం.

* ఛాలెంజ్ రాముడు 1980 లో విడుదలైన యాక్షన్ చిత్రం. అనిల్ ప్రొడక్షన్స్ నిర్మాణ సంస్థ లో తాతినేని ప్రకాశరావు నిర్మించాడు.

* ఛైర్మెన్ చలమయ్య 1974లో విడుదలైన తెలుగు సినీమా. నిర్మల ఎంటర్ ప్రైజెస్ పతాకంపై ఎల్.పద్మనాభరెడ్డి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు గుత్తా రామినీడు దర్శకత్వం వహించాడు.

* ఛలో
* ఛలో అసెంబ్లీ
* ఛలో ప్రేమిద్దాం
* ఛాంగురే బంగారు రాజా
* ఛాంపియన్ (సినిమా)
* ఛావా
మూలాలు
బి. కోడూరు

బి.కోడూరు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, బి. కోడూరు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామచరిత్ర

1830ల నాడే ఈ గ్రామం వసతులు కలిగివుండేది. వ్యాపారస్తులు ఉండి అన్ని సరుకులు దొరికే పేటస్థలంగా ఉండేది. ఇక్కడ యాత్రికుల కోసం సత్రం ఉండేది. కోడూరు దగ్గరలో అడవి ఉండేది. యాత్రాచరిత్రకారుడు 1830ల నాడు ఈ గ్రామాన్ని గురించి వ్రాస్తూ గ్రామంలో అన్ని కులాల వారూ ఉన్నా బ్రాహ్మణుల ఇళ్ళుండేవి కాదని, ప్రక్కన ఉన్న కోడూరి అగ్రహారంలో ఉన్నా వారు సహకరించేవారు కాదని వ్రాశారు.
గ్రామనామచరిత్ర

గ్రామ నామ వివరణ

కోడూరు అనే గ్రామనామం కోడు అనే పూర్వపదం, ఊరు అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. కోడు అనే పదం జలసూచి కాగా ఊరు అనే పదం జనపదసూచి. కోడుకు అర్థం చిన్న నది లేదా నదియొక్క శాఖ లేదా ఊరి దగ్గర నీటిపల్లం లేదా కొండాకోన. బి అనే అక్షరం సంక్షిప్తంగా వేరేదో పదాన్ని సూచిస్తోంది.
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు
ఖాజీపేట

ఖాజీపేట, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, ఖాజీపేట మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం, ఖాజీపేట మండల కేంద్రం
గ్రామచరిత్ర

ఖాజీపేట గ్రామాన్ని గురించి యాత్రాచరిత్ర కారుడు ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య తమ కాశీయాత్రా చరిత్రలో ప్రస్తావించారు. దాని ప్రకారం 1830 నాటికి గ్రామం పేటస్థలంగా ఉండేది. వసతిగా ఉండే ఇళ్ళు వుండేవి కావు.
విద్యా సౌకర్యాలు

జిల్లా పరిషత్తు బాలుర ఉన్నత పాఠశాల.
భూమి వినియోగం

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి:
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి:
* నికరంగా విత్తిన భూమి:
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి:
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు

బావులు/బోరు బావులు:
చెరువులు:
ఉత్పత్తి

ప్రధాన పంటలు:

ప్రధానవృత్తులు:
మూలాలు


వెలుపలి లింకులు
ముద్దనూరు

ముద్దనూరు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా, ముద్దనూరు మండలం గ్రామం, జనగణన పట్టణం.
జనాభా గణాంకాలు

2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ముద్దనూరు పరిధిలో మొత్తం జనాభా 9,775 మంది ఉన్నారు, వారిలో 4,846 మంది పురుషులు ఉండగా, 4,929 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1094, ఇది ముద్దనూరు మొత్తం జనాభాలో 11.19%. ముద్దనూరు పట్టణంలో స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి 993 సగటుతో పోలిస్తే 1017 గా ఉంది. అంతేకాక ముద్దనూరులో బాలల లైంగిక నిష్పత్తి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు 939 తో పోలిస్తే 893 గా ఉంది. ముద్దనూరులో పురుషుల అక్షరాస్యత 86.29% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 69.14%. ముద్దనూరులో మొత్తం 2,355 ఇళ్లున్నాయి.
రవాణా సౌకర్యాలు

జిల్లా కేంద్రమైన కడపకు వాయవ్యంగా 58 కి.మీ దూరంలో, జాతీయ రహదారి 716 పై ఉంది. గ్రామానికి రైల్వే స్టేషను ఉంది.
దర్శనీయ ప్రదేశాలు/ దేవాలయాలు

*శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా
వర్గం:వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
పులివెందుల

పులివెందుల, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.
గ్రామ చరిత్ర

పూర్వం ఇక్కడ వారు ఆరు మాసాల పాటు తపమాచరించారని, ఇక్కడ పులులు మందలుగా తిరుగుతూ ఉండటం చేత ఈ ఊరుకు పులిమందల అన్న పేరు పడి, అది కాలక్రమేణా పులివెందుల అయిందని ప్రతీతి.
ఇక్కడ రాజ రెడ్డి కళాశాల స్థాపించబడిఉన్న కొండ పై ఒకప్పుడు కోట ఉండేది, కళాశాల భవనం కోసం తవ్వకాలు జరిపినప్పుడు రుద్రమదేవి విగ్రహం ఒకటి బయట పడింది. విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వేయించిన తొలి శాసనం (1509) పులివెందుల పట్టణానికి సమీపంలోని శ్రీ రంగనాథస్వామి దేవస్థానంలో ఉంది. రాజకీయంగా ఈ గ్రామానికి చాలా చరిత్ర ఉంది.
గ్రామ నామ చరిత్ర

పులివెందుల పేరు "పులి మందల" అన్న పదం నుంచి వచ్చిందని చెప్తారు. పూర్వం ఈ ప్రాంతంలో పులుల మందలు ఎక్కువగా ఉండేవనీ, కాబట్టి పులిమందల అన్న పేరు వచ్చిందని స్థానికులు చెప్పే వ్యుత్పత్తి. అదే కాలక్రమేణా పులివెందుల అయిందంటారు.
భౌగోళికాంశాలు

పులివెందుల వద్ద ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 272 మీటర్ల ఎత్తులో గలదు (895 అడుగులు).
జనగణన వివరాలు

2011 జనగణన ప్రకారం పట్టణ జనాభా 65,706.
పరిపాలన

పులివెందుల పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
విద్యా సౌకర్యాలు

చుట్టు పక్కల గ్రామాలకు, జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలకు ఇది ఒక విద్యా కేంద్రంగా వ్యవహరిస్తుంది.
* జవహర్ లాల్ నెహ్రూ సాంకేతిక విశ్వ విద్యాలయం ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, 2006లో, వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డిచే ఇక్కడ స్థాపించబడింది.
* AP IIIT R.K. VALLEY (RGUKT), ఇడుపులపాయ
* ఆహార విజ్ఞానశాస్త్ర, సాంకేతిక కళాశాల
* ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతర్జాతీయ పశు పరిశోధన కేంద్రం
* Loyola (YSRR) Degree & PG College
*Loyola Polytechnic College
ప్రముఖులు

*ఈసీ గంగిరెడ్డి . ప్రముఖ వైద్యుడు
thumb|వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి: ఆంధ్రప్రదేశ్ 16వ ముఖ్యమంత్రి,
*వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి: ఆంధ్రప్రదేశ్ 16వ ముఖ్యమంత్రి,
వ్యవసాయం

ఇక్కడ ముఖ్యంగా ప్రొద్దుతిరుగుడు, బత్తాయి, అరటి, వేరు శెనగ సాగు చేస్తారు. చిత్రావతి నది పై పార్నపల్లె వద్ద గల ఆనకట్ట ద్వారా తాగు నీరు ఇంకా సాగు నీరు అందుతాయి. పశుపోషణకు సంబంధించిన ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ పశు పరిశోధన కేంద్రాన్ని 2009లో ఇక్కడ నెలకొల్పారు.
దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు

* శ్రీ వాసవీ కన్యకా పరమేశ్వరీదేవి ఆలయం
*శ్రీ మిట్టమల్లేశేశ్వర స్వామివారి ఆలయం

* శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం , అత్యంత ప్రాచీనమైనది.
మూలాలు
వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా పట్టణాలు
వీరపునాయునిపల్లె

వీరపునాయునిపల్లె, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, వీరపునాయినిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం, ఇది మండల కేంద్రం.
దేవాలయాలు

శ్రీ సంగమేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- వీరపునాయునిపల్లె గ్రామానికి ఆరు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని విజయనగర రాజుల కాలంలో నాలుగు మహాద్వారాలతో నిర్మించారు. ఆ ద్వారాలలో తూర్పు, పడమరలలో మాత్రమే గాలిగోపురాలు నిర్మించారు. దక్షిణం వైపు గాలిగోపురాన్ని ఇటీవల దాతల సహకారంతో నిర్మించారు. ఇప్పుడు ఉత్తరం వైపు గాలిగోపురాన్ని దాతల సహకారంతో నిర్మించుచున్నారు
మూలాలు


వెలుపలి లింకులు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
యర్రగుంట్ల

యర్రగుంట్ల (యెర్రగుంట్ల, ఎర్రగుంట్ల), ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా, యర్రగుంట్ల మండలంలోని పట్టణం, ఇది మండలానికి కేంద్రం. ఇది సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది జిల్లా కేంద్రమైన కడపకు వాయవ్యంగా 40 కి.మీ. దూరంలో వుంది.
జనగణన గణాంకాలు

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం యర్రగుంట్ల పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 7,957 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. యెర్రగుంట్ల మొత్తం జనాభా 32,574, అందులో 16,558 మంది పురుషులు కాగా,16,016 మంది మహిళలు ఉన్నారు. యెర్రగుంట్ల సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 967. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3754 మంది ఉన్నారు. ఇది మొత్తం జనాభాలో 12% గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 1963 మగ పిల్లలు కాగా, 1791 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం బాలల లింగ నిష్పత్తి 912 గా ఉంది. ఇది రాష్ట్ర సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి (967) కన్నా తక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 70.6% గా ఉంది. ఉమ్మడి వైయస్ఆర్ జిల్లా అక్షరాస్యత 67.3% తో పోల్చగా, యెర్రగుంట్ల అక్షరాస్యత ఎక్కువగా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 80.19% ఉండగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 60.67% గా ఉంది.
పరిపాలన

యర్రగుంట్ల నగరపంచాయితీ పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
రవాణా సౌకర్యం

జాతీయ రహదారి 716 ఈ పట్టణంగుండా పోతుంది. యర్రగుంట్ల జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను, నంద్యాల - యర్రగుంట్ల విభాగానికి, గుంతకల్లు - చెన్నై ఎగ్మోర్ విభాగానికి ఒక జంక్షన్. ఇది గుంతకల్ రైల్వే డివిజన్ పరిధిలోకి వస్తుంది. డివిజన్‌లోని 'డి'-కేటగిరీ ఉన్న స్టేషన్‌లో ఇది ఒకటి.
పరిశ్రమలు

* ఇండియా సిమెంట్స్ - యర్రగుంట్ల
* ఇండియా సిమెంట్స్ - చిలమకూరు
* జువారీ సిమెంట్స్ (ప్రస్తుతం ఇటలీ సిమెంట్ గ్రూప్)
* భారతీ సిమెంట్స్
ప్రత్యేకం

ఇది కాక నాప రాయి పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధి. ఒక థర్మల్ పవర్ స్టేషను కూడా ఉంది.
ప్రధాన వృత్తి

ఇక్కడ వ్యవసాయం మెట్ట వ్యవసాయం
మూలాలు
బయటి లింకులు

*కడప.ఇన్ఫో
కమలాపురం

కమలాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, కమలాపురం మండలంలోని గ్రామం, పురపాలక పట్టణం. ఇది మండలకేంద్రం.
భౌగోళికం

ఇది సమీప పట్టణమైన కడప నుండి వాయవ్య దిశగా 29 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.
జనగణన గణాంకాలు

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 4687 ఇళ్లతో, 20623 జనాభాతో 1778 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 10018, ఆడవారి సంఖ్య 10605.గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593294
పరిపాలన

కమలాపురం నగరపంచాయతీ పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
రవాణా సౌకర్యాలు

సమీప జాతీయ రహదారి 716 కొత్తపల్లి గుండాపోతుంది, పట్టణంలో రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.
విద్యా సౌకర్యాలు

గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 17, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 9, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఏడు ఉన్నాయి. 3 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కడపలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం

కమలాపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 735 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 563 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 80 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 54 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 344 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 254 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 89 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 89 హెక్టార్లు
ఉత్పత్తి

వరి, వేరుశనగ, పొద్దుతిరుగుడు
పర్యాటక ఆకర్షణలు

*గఫార్ సాహెబ్ దర్గా: హజరత్ గఫార్ షా ఖాద్రీ 1924 జనవరి 10 న ఇక్కడ సమాధి అయ్యాడు. అతని పేరిట వెలసిన ఈ దర్గాకు హిందువులే ధర్మకర్తలు.
ఇవీ చూడండి

* కమలాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం
* కమలాపురం నగర పంచాయితీ
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా పట్టణాలు
రామాపురం (అన్నమయ్య జిల్లా)

రామాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అన్నమయ్య జిల్లా, రామాపురం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది రామాపురం మండలానికి పరిపాలనా కేంద్రం.ఇది రాయచోటి రెవెన్యూ డివిజన్‌లోని రామాపురం మండలంలో ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యస్థీకరణ 2022కు ముందు ఈ గ్రామం వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యస్థీకరణ 2022లో ఈ గ్రామం, రామాపురం మండలంతోపాటు వైఎస్ఆర్ జిల్లా, చిత్తూరు జిల్లాల లోని కొన్ని మండలాలు విడగొట్టుట ద్వారా ఏర్పడిన అన్నమయ్య జిల్లాలో చేరింది. ఇది కడప నగరానికి 44 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
రాజంపేట

రాజంపేట, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని అన్నమయ్య జిల్లాకు చెందిన పట్టణం. అదే పేరుగల మండలానికి కేంద్రం.
జనగణన

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 811 ఇళ్లతో, 3177 జనాభాతో 979 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1621, ఆడవారి సంఖ్య 1556.
పరిపాలన

రాజంపేట పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
విద్యా సౌకర్యాలు

* జిల్లా పరిషత్తు బాలికల ఉన్నత పాఠశాల: రాజంపేటలో ఈ పాఠశాలను 1960లో నిర్మించారు.
*ఈ పాఠశాల గాక, పట్టణంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 35, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 18, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు 8 ఉన్నాయి. 2 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప బాల బడి, ఉన్నాయి.
*దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కడపలో ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వెంకటాయపల్లెల్లో ఉంది.
రవాణా సౌకర్యాలు

రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి పట్టణంలో గుండా పోతున్నాయి.
భూమి వినియోగం

రాజంపేట పట్టణంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 89 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 181 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 72 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 26 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయ దగ్గ బంజరు భూమి: 292 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 26 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 182 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 107 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 219 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 97 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 97 హెక్టార్లు.
ఉత్పత్తి

అరటి, బొప్పాయి, మామిడి
దర్శనీయ ప్రదేశాలు

*శ్రీ అంకాలమ్మ తల్లి ఆలయం, తుమ్మల అగ్రహారం
* శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహేంద్ర స్వామివారి ఆలయం, పాత బస్సు స్టాండు కూడలి
*శ్రీ షిరిడీ సాయిబాబా ఆలయం, సాయి నగరు
మూలాలు


వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:అన్నమయ్య జిల్లా పట్టణాలు
ఓబులవారిపల్లె

ఓబులవారిపల్లె, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, వైఎస్ఆర్ జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామ విశేషాలు

*ఈ గ్రామానికి చెందిన సయ్యద్ కాశీం అను ఒక చిన్న టీ దుకాణం యజమాని కుమారుడు, సయ్యద్ జాఫర్, పలు జిల్లా, జాతీయ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో ఆడి పతకాలు సాధించాడు. తాజాగా ఇతనికి, అంతర్జాతీయ పోటీలలో ఆడేందుకు అవకాశం వచ్చింది.
*ఈ గ్రామం నుండి నెల్లూరు జిల్లాలోని కృష్ణపట్నం ఓడరేవు వరకూ రైల్వే లైను నిర్మాణం జరుగుతుంది. మొత్తం లైను పొడవు 93 కి.మీ. అంచనా వ్యయం రు.750 కోట్లు. ఈ లైనులో కడప జిల్లా పరిధిలో 3 స్టేషన్లూ, నెల్లూరు జిల్లాలో 6 స్టేషనులూ వచ్చును. ఈ రైలు మార్గం కొరకు, ప్రధాన రహదార్లపై, 15 వంతెనలూ, చిన్న వంతెనలు 120 దాకా నిర్మాణం చేయవలసి ఉంటుంది.
*ఈ గ్రామంలోని జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థి అయిన వై.భవానీశంకర్, హర్యానా రాష్ట్రంలో, 2013 నవంబరు 27 నుండి 29 వరకూ జరిగిన అంతర్జాతీయ స్థాయి నెట్ ఫుట్ బాల్ ఆటలో ప్రతిభ కనబరచి, 3వ స్థానంలో నిలిచి, కాంస్యపత్రం & బహుమతి అందుకున్నాడు.
*ఓబులవారిపల్లెకు చెందిన ఎ.ఇజాజ్ బాషా, పి.శరణం, సి.హెచ్.అంజనీప్రసాద్ అను క్రీడాకారులు, 2014, జూన్ 5న పాండిచ్చేరిలో నిర్వహించిన జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ ఛాంపియిన్ పోటీలలో, ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టులో పాల్గొని, తమ ప్రతిభ ప్రదర్శించి, అంతర్జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో పాల్గొనటానికి అర్హత సంపాదించారు. వీరు 2014, జూలై-29 నుండి 31 వరకూ, భూటాన్ లో నిర్వహించు అంతర్జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో పాల్గొంటారు.
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఓబులవారిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు