సిద్దిపేట

సిద్దిపేట, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సిద్ధిపేట జిల్లాకు చెందిన పట్టణం. సిద్దిపేట జిల్లా పరిపాలన, రెవెన్యూ డివిజన్ కేంద్రం. ఈ పట్టణానికి పూర్వం సిద్దిక్ పేట అని పేరు. స్వ‌చ్ఛ స‌ర్వేక్ష‌ణ్ 2021 అవార్డుకు జాతీయస్థాయిలో సిద్ధిపేట ప‌ట్ట‌ణం ఎంపికైంది. తడి, పొడి, హానికరమైన చెత్త సేకరణలో వాహనాల నిర్వహణ, వీటి ప్రక్రియ‌, పారిశుద్ధ్య కార్మికుల పనితీరు, సర్టిఫికేషన్ విధానం, ప్రజల భాగస్వామ్యం, చైతన్యం, స్వచ్ యాప్ ఉపయోగించడం వంటి కార్య‌క్ర‌మాల‌ను సంపూర్ణంగా అమ‌లు చేయ‌డంతో సిద్ధిపేటకు ఈ అవార్డు వచ్చింది. 2021 నవంబరు 20న ఢిల్లీలో రాష్ట్ర‌ప‌తి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ చేతుల మీదుగా సిద్దిపేట మున్సిప‌ల్ చైర్మ‌న్ మంజుల రాజనర్సు, క‌మిష‌న‌ర్ ర‌మ‌ణాచారి ఈ అవార్డును అందుకున్నారు.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో

2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని సిద్దిపేట మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన సిద్ధిపేట పట్టణ మండలంలోకి చేర్చారు.
గణాంక వివరాలు

2001 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 1,52,365 - పురుషులు 76,696 - స్త్రీలు 75,669
రాజకీయాలు
పార్లమెంట్ సభ్యులు

*1952–1966: నియోజకవర్గం ఉనికిలో లేదు


*2008 నుండి: నియోజకవర్గం ఉనికిలో లేదు
2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాలు

ఫలితాలు వివరముగా
కలెక్టరేట్‌ నూతన భవన సముదాయం

జిల్లాస్థాయి శాఖల అధికారులు ఉండేలా జిల్లా కేంద్రానికి సమీపంలోని దుద్దాడలోని 50 ఎకరాలలో 63.6 కోట్ల రూపాయలతో సమీకృత జిల్లా కార్యాలయాల సముదాయం నిర్మించబడింది. 2021, జూన్ 20న తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ కలెక్టరేట్‌ నూతన భవన సముదాయాన్ని (సమీకృత జిల్లా కార్యాలయాల సముదాయం) ప్రారంభించాడు. కార్యాలయానికి చేరుకున్న కేసీఆర్‌ పోలీసుల గౌరవ వందనం స్వీకరించాడు. ఆ తర్వాత కలెక్టరేట్‌ కార్యాలయాన్ని ప్రారంభించి, ప్రత్యేక పూజల్లో పాల్గొన్నాడు. అనంతరం ఛాంబర్‌లో కలెక్టర్‌ వెంకట్రామిరెడ్డిని కుర్చీలో కూర్చుండబెట్టి పుష్పగుచ్ఛం అందించి శుభాకాంక్షలు తెలిపాడు. ఈ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర మంత్రులు టి. హరీశ్‌రావు, మహమూద్‌ అలీ, వేముల ప్రశాంత్‌రెడ్డి, ఎంపీ కొత్త ప్రభాకర్‌రెడ్డి, ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి సోమేశ్‌ కుమార్‌ లతోపాటు స్థానిక ఎమ్మెల్సీలు, ఎమ్మెల్యేలు, జిల్లా ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.

thumb|250x250px|1972 జూన్ 3న సిద్దిపేటలో జన్మించిన తన్నీరు హరీశ్ రావు చిత్రం. (తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీకి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు)
చెరువులు

సిద్ధిపేటలో ఒక చెరువు ఉంది. దీనిని కోమటి చెరువు అంటారు. దీనినే మిని టాంక్ బండ్ అందరు సిద్ధిపేటలో మరిన్ని చెరువు కలవు వాటిలో ఎర్ర చెరువు నర్సాపూర్ చెరువు చింతల్ చెరువు కలవు
ఆరోగ్యం

2018లో సిద్ధిపేట ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాల ఏర్పాటయింది.
భరోసా, సఖి, ఓల్డ్ ఏజ్ హోమ్‌లు

సిద్దిపేట రూరల్ పోలీస్ స్టేషన్ ఆవరణలో ఒకే కాంప్లెక్స్‌లో రూ.48.69 లక్షలతో నూతనంగా నిర్మించనున్న సఖి వన్ స్టాప్ సెంటర్ భవనం, సికింద్రాబాద్‌కు చెందిన గౌరా పెట్రో కెమికల్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ కార్పోరేట్ సోషల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ నిధులు కోటి రూపాయలతో నూతనంగా నిర్మించనున్న మహిళలు, బాలల భరోసా సెంటర్ భవనానికి 2022 మార్చి 17న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, వైద్యారోగ్య శాఖామంత్రి టి. హ‌రీశ్ రావు శంకుస్థాపన చేశాడు. ఈ కార్యక్రమంలో ఇతర ప్రజాపతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.
భూగర్భ మురుగునీటి సేకరణ కేంద్రం

భారతదేశంలోనే తొలిసారిగా సిద్ధిపేట పట్టణంలో నిర్మించిన భూగర్భ మురుగునీటి సేకరణ కేంద్రాన్ని 2022 ఏప్రిల్ 20న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, వైద్యారోగ్య శాఖామంత్రి టి. హరీష్ రావు, మెదక్ ఎంపీ కొత్త ప్రభాకర్ రెడ్డి ప్రారంభించారు. 300కోట్ల రూపాయలతో ఏర్పాటుచేసిన ఎస్టీపీ ద్వారా శుద్ధి చేసిన నీటిని నర్సాపూర్ చెరువులోకి విడుదల చేస్తారు.
బస్తీ దవాఖాన

డబుల్ బెడ్‌రూం కేసీఆర్‌ నగర్‌లో ఏర్పాటుచేసిన బస్తీ దవాఖాన నూతన భవనాన్ని 2022 జూన్ 10న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, వైద్యారోగ్య శాఖామంత్రి టి. హ‌రీశ్ రావు ప్రారంభించాడు. తాత్కాలిక భవనంలో బస్తీ దవాఖాన సేవలు అందిస్తుండగా, 18 లక్షల రూపాయలతో పక్కా భవనం నిర్మించారు. ఈ దవాఖానాలో అవుట్​ పేషెంట్​ సేవలు అందించడంపాటు బీపీ, షుగర్‌తో సహా 57 రకాల వైద్య పరీక్షలను చేస్తున్నారు. సుమారు 150 రకాల మందులను ఉచితంగా అందిస్తున్నారు. స్వల్పంగా అనారోగ్యం బారిన పడిన వారికి తక్షణ వైద్య చికిత్స అందించడంతో పాటు టీకాలు, కుటుంబ నియంత్రణ, వైద్య పరమైన కౌన్సిలింగ్ ఇస్తున్నారు.
ఐటీ టవర్

రాష్ట్రంలోని ద్వితీయ శ్రేణి నగరాలకు ఐటీ సేవలు విస్తరించాలన్న ఉద్దేశంతో సిద్దిపేట పట్టణంలో 1,72,645 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో 63 కోట్ల వ్యయంతో 718 సీటింగ్‌ కెపాసిటీతో జీప్లస్‌ 4 అంతస్తులతో తెలంగాణ ప్రభుత్వం సిద్దిపేట ఐటీ టవర్‌ను నిర్మించింది. ఈ ఐటీ టవర్‌ను 2023, జూన్ 15న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఐటీ, పరిశ్రమల, పురపాలక శాఖామంత్రి కల్వకుంట్ల తారక రామారావు, ఆర్థిక, వైద్యారోగ్యశాఖల మంత్రి తన్నీరు హరీశ్‌రావు కలిసి ప్రారంభించి, అందులోని వివిధ కంపెనీల్లో ఎంపికైనవారికి నియామక పత్రాలు అందజేశారు. 2020, డిసెంబరు 10న ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు ఈ ఐటీ టవర్ నిర్మాణ పనులకు శంకుస్థాపన చేశాడు.
పోలీస్ కమిషనరేట్

సిద్దిపేట పోలీస్ కమిషనరేట్ అనేది సిద్దిపేట పట్టణంలో చట్టాన్ని అమలుచేయడానికి, నేర దర్యాప్తులో ప్రాథమిక బాధ్యతలను కలిగి ఉన్న నగర పోలీసు విభాగం. దసరా పండుగ సందర్భంగా 2016 అక్టోబరు 11న రాష్ట్రంలో కొత్తగా ప్రారంభించబడిన 21 జిల్లాలు, 4 కొత్త కమిషనరేట్‌లతోపాటు సిద్దిపేట కమిషనరేట్ కూడా అధికారికంగా ఏర్పాటుచేయబడింది.
అవార్డులు

సిద్ధిపేట పట్టణానికి జాతీయ, రాష్ట్రస్థాయిలో అనేక అవార్డులు వచ్చాయి.
# 2012: రాష్ట్ర స్థాయిలో క్లీన్ సిటీ ఛాంపియన్ షిప్ అవార్డు
# 2015: జాతీయ స్థాయిలో ఎక్సలెన్స్ అవార్డు (సాలీడ్ వెస్ట్ మేనేజ్ మెంట్)
# 2016: జాతీయ స్థాయిలో ఎక్స్ లెన్స్ అవార్డు పారిశుద్ధ్య నిర్వహణ
# 2016: రాష్ట్ర స్థాయిలో హరిత మిత్ర అవార్డు
# 2016: చెత్త సేకరణ, 100% మరుగుదొడ్ల నిర్మాణంలో జాతీయ స్థాయిలో స్కాచ్ అవార్డు
# 2016: జాతీయ స్థాయిలో ఓడీఎఫ్ సర్టిఫికెట్
# 2016: రాష్ట్ర స్థాయిలో ఎక్స్ లెన్స్ అవార్డు
# 2017: జాతీయ స్థాయిలో రాష్ట్రీయ స్వచ్ భారత్ పురస్కారం
# 2017: సీఎం చే రాష్ట్ర స్థాయి బెస్ట్ మున్సిపాలిటీ అవార్డు
# 2017: జాతీయ స్థాయిలో ఐఎస్వో అవార్డు
# 2018: జాతీయ స్థాయిలో సాలీడ్ మేనేజ్మెంట్ లో స్కాచ్ అవార్డు
# 2018: జాతీయ స్థాయిలో స్వచ్ఛత ఎక్స్ లెన్స్ అవార్డు
# 2018: 6 పద్ధతులు అమలులో ఉన్నందున జాతీయ స్థాయిలో స్కోచ్ అవార్డు
# 2018: స్వచ్ సర్వేక్షన్ లో జాతీయ స్థాయిలో ప్రథమ స్థానం
# 2019: జాతీయ స్థాయిలో స్వచ్ఛత ఎక్స్ లెన్స్ అవార్డు
# 2019: జాతీయ స్థాయిలో స్వచ్ సర్వేక్షన్ అవార్డు (దక్షిణ భారత దేశంలో రెండవ స్థానంలో)
# 2021: సిద్ధిపేట పట్టణంలో 100% ఇంటింటికి స్వచ్ఛమైన త్రాగు నీటి సరఫరా నిర్వహణకు రెండు స్కాచ్ అవార్డులు
# 2021: దేశ స్థాయిలో స్వచ్ సర్వేక్షన్ అవార్డుకు ఎంపిక
రవాణా సౌకర్యం

ఇది కరీంనగర్, హైదరాబాదు ప్రధాన మార్గంలో ఉండుట వలన నిజామాబాద్, మెదక్ ల నుండి అన్ని బస్సులకు ఇది కూడలిగా ఉంది.ఇక్కడ బస్టాండ్ కూడా అన్ని సౌకర్యములతో ఉంది. సిద్ధిపేటలో రెండు బస్సు స్టాండులు ఉన్నాయి. ఒకటి పాతది. దీనిని పాత బస్సు స్టాండు అని అంటారు. కేవలం చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాలకు వెళ్ళే ఆర్డినరీ బస్సులు మాత్రమే ఈ బస్సు స్టాండులో దొరుకుతాయి. ఎక్స్‌ప్రెస్ బస్సులు మాత్రం కొత్త బస్సు స్టాండులో ఆగుతాయి. పాత బస్సు స్టాండు ఊరికి నడిబొడ్డులో ఉంది.
ప్రముఖులు

*కాపు రాజయ్య
*కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు
*తన్నీరు హరీశ్ రావు
*దేశపతి శ్రీనివాస్
*నందిని సిద్దారెడ్డి
*సంపూర్ణేష్ బాబు
*గొట్టె కనకవ్వ
*వేముగంటి నరసింహాచార్యులు
*సిద్దప్ప వరకవి
*రసమయి బాలకిషన్
*అన్నవరం దేవేందర్
*ఐతా చంద్రయ్య
*కందుకూరి శ్రీరాములు
*గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి
*గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహ శర్మ
*జ్వాలాముఖి (రచయిత)
*తైదల అంజయ్య
*నేర్నాల కిషోర్
*వెల్దండి శ్రీధర్
*సంతపురి రఘువీర రావు
శరభేశ్వరాలయం

జిల్లాకేంద్రం సిద్ధిపేట పట్టణంలో రాష్ట్రకూటుల కాలం నుంచి 16,17వ శతాబ్దాలదాక నిర్మాణమైన ఆలయాలు అగుపిస్తాయి. చరిత్రపూర్వయుగం, సాతవాహనకాలం ఆనవాళ్ళు కూడా చరిత్రబృందానికి ఇక్కడ లభించాయి. పట్టణంలో ఆరాధ్యశైవుల దేవాలయం శరభేశ్వరాలయం. ఈ ఆలయచరిత్రను తెలిసే ఇత్తడిరేకు శాసనం దేవాలయ ధ్వజస్తంభం మీద తాపడం చేయడం జరిగింది.

ఈ శాసనంలో క్రీ.శ. 1877 జూన్ 16వ తేదీన, శాలివాహన శకం 1798, ఈశ్వరనామ సం. జ్యేష్ట శుద్ధ పంచమినాడు త్రిలోకగురు మల్లికార్జునపండితారాధ్యుని వంశంలో పుట్టిన ఘట్టెపల్లి శరభారాధ్యులవారు సిద్ధిపేటలో త్రిలోకగురు చెన్నమల్లికార్జునపీఠం ప్రతిష్టించాలని సంకల్పించుకొని, 12 సం.రాలపాటు నిరశనవ్రతం చేసి, కాశీకిపోయి నర్మదానదిలో లభించే బాణలింగాన్ని తెచ్చి ఆలయనిర్మాణం చేసి, అందులో 1889 జూన్ 18న అంటే శాలివాహన శకం 1811, విరోధినామ సం. జ్యేష్ట బహుళ పంచమిరోజు పరివారదేవతాయుక్తంగా ‘శ్రీ అన్నపూర్ణ విశాలాక్షీ సమేత శ్రీవిశ్వేశ్వరస్వామిని ప్రతిష్టించారు.

తర్వాత కొంతకాలానికి ఏ కారణంవల్లనో దేవాలయంలో నైవేద్య, దీపారాధనలు 5సం.రాలుగా నిలిచిపోగా, సిద్ధిపేట గ్రామప్రజలైన కొంతమంది భక్తులు విశ్వేశ్వర బాలభక్తసమాజాన్ని స్థాపించి, ప్రతిసోమవారం ఆలయంలో భజనలు చేస్తూ, గ్రామప్రముఖుల పోత్సాహంతో శాలివాహన శకం 1858, ధాతనామ సం. వైశాఖ శుద్ధ తదియనాడు వృషభలగ్నంలో అంటే 1936 ఏప్రిల్ 24 శుక్రవారంనాడు దేవాలయాన్ని జీర్ణోద్ధరణ చేసారు.

గుడికి ధ్వజస్తంభాన్ని మూర్తి లక్ష్మయ్య కొడుకు అనంతం చేయించి ఇచ్చాడు.
భోగేశ్వరాలయం

సిద్ధిపేటలో మాతంగి నది ఒడ్డున పెద్ద దేవాలయాల ప్రాంగణముంది. భోగేశ్వరాలయ ప్రాంగంణంలో నైరుతిలో మట్టిదిబ్బమీద త్రికూటాలయం వుంది. రాష్ట్రకూటుల కాలంలో ముందు జైన త్రికూటంగా వున్న గుడిని తర్వాత కాలంలో పునరుద్ధరణ చేసినపుడు శైవత్రికూటంగా మార్చినట్టున్నారు. ఈ మూడు గుడుల అంతరాలయ స్తంభాలన్నీ రాష్ట్రకూట శిల్పశైలిలో చెక్కినవే. ఇపుడు శివలింగం మిగిలివున్న పడమటిగుడిలో 3అడుగుల ఎత్తున్న దుర్గాదేవి విగ్రహముంది. అంతరాళంలో ఏ గుడిలోనిదో కాకతీయశైలి ప్రాణపట్టసహిత శివలింగం వుంది. చాళుక్యలశైలిలో చెక్కిన నాలుగుచేతుల వినాయకుని శిల్పముంది. తూర్పుగుడి ముందర అసంపూర్ణంగా చెక్కివున్న రెండుచేతుల వినాయకునిశిల్పం వుంది. దక్షిణానవున్న గుడి పూర్తిగా శిథిలస్థితిలో వుంది. దాని గర్భాలయద్వారాని కిరువైపుల కలశాలు ప్రత్యేకం. ఇవి జైనదేవాలయాల్లో తప్పనిసరిగా వుంటాయి. మిగతా రెండుగుళ్ళల్లో శైవద్వారపాలకులున్నారు. అంతరాళంలో గుడి కప్పురాయి కూలిపోయివుంది. దానిపై అష్టదళ, అష్టకోణయంత్రం చెక్కివుంది. ఇది కాకతీయశైలి. మూడుగుళ్ళ నడుమ చతురస్రాకారపు రంగమంటపం వుంది. ఇది కాకతీయశైలికి భిన్నమైనది. రాష్ట్రకూటులనాటి జైన త్రికూటం కాకతీయులకాలంలో శైవమత సాంప్రదాయికమైన భోగేశ్వరాలయంగా మారిపోయింది. విజయవాడకు ఎదురుగా వుండే కొలనుకొండగ్రామం గుట్టమీద బీహార్ కు చెందిన జైనమతస్తులలోని ‘భోగసంఘం’వారు కట్టించిన జైనబసది వుంది. దానికి కుందకుందాచార్యునికి సంబంధం చెప్పబడింది. ఆ జైనబసది మీద శివాలయం కట్టబడింది. దాన్ని భోగలింగేశ్వరాలయం అంటారు. అట్లే సిద్ధిపేటలో తొలుత వున్న జైనంలోని భోగసంఘం కట్టించిన జైనబసది తర్వాతకాలంలో భోగేశ్వరాలయంగా మార్చబడ్డది.
పోచమ్మ

మాతంగి ఒడ్డున మట్టిదిబ్బమీద పోచమ్మ(చాముండి శిల్పం) అమ్మదేవత విగ్రహముంది. చాముండి శిల్పాలు విడిగా ప్రతిగ్రామంలో కనిపిస్తాయి. నిజానికి శిల్పశాస్త్రపరంగా చాముండిరూపం భయంకరం. కపాలమాలాలంకృతయై వెనక ఎడమచేతిలో త్రిశూలం, వెనక కుడిచేతిలో ఢమరుకం, ముందు కుడిచేతిలో ఖడ్గం, ముందు ఎడమచేతిలో పానపాత్రలను ధరించివుంటుంది చాముండ లేదా చాముండి లేదా చండి. వాహనంగా నక్క లేదా శవం వుంటుంది. సిద్ధిపేటలో ఈ దేవతకు పెండ్లిల్లపోచమ్మఅని పేరున్నది. ఇక్కడ మొక్కుకుని పోతే పెండ్లి జరిగిపోతుందట ఆడపిల్లలకు.

దేవాలయప్రాంగణంలో త్రికూటాలయానికి ఆగ్నేయాన 14.8.4అంగుళాల కొలతలున్న ఇటుకలపరుపు కనిపిస్తుంది. విడిగా కూడా ఇటుకలు అక్కడక్కడ పడివున్నాయి. మాతంగినది ఈ ప్రాంగణానికి ఉత్తరవాహినిగా పారినట్లైతే బౌద్ధస్తూపం వుండే అవకాశం కూడా వుంది. ఈ ప్రదేశాన్ని తవ్విచూస్తే కొత్తచరిత్ర బయల్పడే అవకాశముంది. ఈ దేవాలయాలకు అల్లంతదూరాన దేవాలయ ధ్వజస్తంభం, దేవాలయ శిథిలాలు, భైరవవిగ్రహం వున్నాయి. నాలుగుధ్వజస్తంభాలు నాలుగుదిక్కులకు వుండి ఒకదానికి సమాంతరంగా, సమానమైన ఎత్తులో వుండేవట. శరభయ్యగుడివరకు దేవాలయప్రాంగణం విస్తరించివుండేదట.
శిల్పారామం

పట్టణంలోని కోమటి చెరువు ప్రాంతం బైపాస్ రోడ్డులో 25 కోట్ల రూపాయలతో సంస్కృతి, సాంప్రదాయం ఉట్టిపడేలా సిద్దిపేట శిల్పారామం పేరిట పర్యాటక కేంద్రం నిర్మించబడుతోంది.
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలంగాణ నగరాలు, పట్టణాలు