JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
बीबी का मकबरा

बीबी का मकबरा हा मोगल सम्राट औरंगजेबचा मुलगा, आजम शहा याने आपल्या आईच्या स्मरणार्थ बांधलेला मकबरा आहे. छत्रपती संभाजीनगर येथे बांधलेल्या एका भव्य महालात औरंगजेबाची पत्नी राबिया दुर्रानी, हिची कबर आहे. बीबी का मकबरा यास सन्मानाने मराठवाड्याचा ताजमहाल म्हणतात.
बांधकाम

ही कबर असलेला मकबरा औरंगजेबाच्या काळात मलिकाच्या मुलाने-आजम शाहने १६७९ इ.स. मध्ये बांधला आहे. हा लाल आणि काळ्या दगडांबरोबर, संगमरवर आणि काही पांढऱ्या मातीपासून बनविलेला आहे. या मिश्रणास स्टको प्लॅस्टर (Stucco Plaster) असे म्हणतात. मकबरा एक भव्य ओट्यावर बांधलेला असून, त्यात मधोमध बेगम राबियाची कबर आहे. कबरीच्या चारही बाजूने संगमरवरी जाळ्या बसवल्या आहेत. त्या कबरीवर छतांच्या खिडक्यांतून दिवसा सूर्याची किरणे आणि रात्री चंद्र प्रकाश पडेल, अशी रचना केली आहे मकबऱ्याच्या घुमटाला संगमरवरी दगड वापरला आहे. भव्य ओट्यावर चारही बाजूंनी मिनार बांधलेले आहेत. कधी काळी या मिनारांवर जाता येत होते.
राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक

thumb|left|बीबी का मकबरा
ही राबिया दुर्रानीची कबर २८ नोव्हेंबर, इ.स. १९५१ रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आली.

वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा
वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक वास्तू
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके
बटाटा

thumb|right|बटाटा
बटाटा हे संपूर्ण जगात मोठ्या प्रमाणावर खाल्ले जाणारे जमिनीखाली येणारे एक पीक आहे. बटाटा हे त्याच्या रोपाचे खोड आहे.

thumb|बटाट्याचे रोप
महत्त्व

बटाट्यापासून विविध उपवासाचे पदार्थ बनविले जातात. तसेच वाळवणीचे पदार्थ बनवतात. बटाटा हे कंदमूळ(तना) आहे.

त्याचे मुख्य प्रकार दोन, एक भाजीचा बटाटा आणि दुसरा चकत्या/काचऱ्या (वेफर्स), कीस, पापड वगैरे ज्याच्यापासून होतात तो बटाटे. ह्या दुसऱ्या प्रकारचे बटाटे महाराष्ट्रातील सातगाव पठारावर होतात. त्या बटाट्यांना तळेगाव बटाटा म्हणतात. पुण्यापासून ६० किलोमीटवरचे सातगाव पठार. सात गावांचे मिळून बनले आहे, म्हणून त्याला सातगाव पठार म्हणतात. इथले 'तळेगाव बटाटे' देशभरात प्रसिद्ध आहे. इथे वातावरण बटाटा पिकासाठी अत्यंत पोषक असल्याने या सातही गावात खरीप हंगामात सुमारे साडेदहा हजार एकरावर बटाटा पीक घेतले जाते. हे बटाटा पीक महाराष्ट्र राज्यात सर्वाधिक आहे.
बटाट्याच्या काही अन्य जाती

*कुफरी चंद्रमुखी - झाड मध्यम उंच, जोमदार वाढीचे बटाटे आकर्षक, मळकट पांढऱ्या रंगाचे असतात. यातील गर मळकट पांढरा व पिठूळ असतो. याचा तयार होण्याचा कालावधी ९० ते १०० दिवस असून हेक्टरी २०० ते २२५ क्विंटलपर्यंत उत्पन्न मिळते.
*कुफरी ज्योती - याचा कालावधी ९० ते १०० दिवस असून हेक्टरी १७५ ते २०० क्विंटल पर्यंत उत्पन्न मिळते.
*कुफरी सिंदुरी - फुले फिकट जांभळ्या रंगाची असतात. कालावधी ११० ते १२० दिवस असून हेक्टरी २०० ते २२५ क्विंटल पर्यंत उत्पन्न मिळते. पाने मुरडणाऱ्या रोगास प्रतिबंध करणारे असे हे वाण आहे.
*कुफरी जवाहर - (जे एच २२२)- संकरित वाण. करपा रोग प्रतिबंधक. हेक्टरी बियाण्याचे प्रमाण २० ते २५ क्विंटल व उत्पन्न हेक्टरी २०० ते २२५ क्विंटल.
लागवडीचा हंगाम

बटाटा हे थंड हवामानातील पीक असून असेच हवामान त्याचे वाढीस पोषक असते. महाराष्ट्र राज्यात रब्बी हंगामात याचे अधिक उत्पादन येते. साधारणत: याची लागवड २५ ऑक्टोबर ते २५ नोव्हेंबर या दरम्यान करतात. पुढील थंडीचा काळ याचे वाढीस पोषक असतो.
काढणी, प्रतवारी व विक्री=

बटाट्याची पाने सुमारे ९०% सुकल्यावर किंवा पिवळी पडल्यावर, बटाट्याच्या फांद्यांची जमिनीलगत छाटणी करतात. त्यानंतर बटाटे काढून ८-१० दिवस कडुनिंबाच्या पाल्याने अथवा कोरड्या गवताने झाकून त्यांना थंड जागी ठेवतात. मोठे, मध्यम बटाटे वेगळे करून, त्यांतील हिरवे, साल निघालेले, कीडग्रस्त व सडलेले बटाटे काढून टाकतात. चांगल्या बटाट्याची त्वरित विक्री न करता आल्यास ते शीतगृहात ठेवतात.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

* http://www.drbawasakartechnology.com/m-October2013-BatataLagwad.html

वर्ग:कंदमुळे
वर्ग:भाज्या
नऊवारी साडी

इवलेसे|नऊवारी साडी परिधान केलेल्या स्त्रीचे चित्र, १९२८

काष्टा साडी किंवा नऊवारी साडी ही साडी नेसण्याची एक शैली आहे. महाराष्ट्रीय धोतर ज्या प्रकारे परिधान केली जाते त्याचप्रकारची ही शैली आहे. काष्ट या शब्दाचा अर्थ साडीला पाठीमागे बांधणे असा होतो. ही साडी सामान्यतः नऊ गजांचे एकच कापड वापरून नेसली जात असल्याने तिला नऊवारी असे देखील संबोधले जाते. त्याला अखंड वस्त्र असे संबोधले जाते, याचा अर्थ त्याला आधार देण्यासाठी इतर कोणत्याही पोशाखाची आवश्यकता नसते. हा पोशाख अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो कारण विविध क्षेत्रातील महिलांनी तो परिधान केला आहे. हा पोशाख केवळ धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये परिधान केला जात नाही, तर महिलांनी भूतकाळात या पोशाख युद्धे देखील लढली आहेत आणि अजूनही नऊवारी परिधान करून अनेक महिला शेतात काम करतात.
इवलेसे|काष्टा साडीतील महिला. चित्रकार: राजशेखरन
स्वरूप

नऊवारी साडी ही पुरुषाच्या धोतराप्रमाणे दिसते. हिची लांबी नऊ वार अथवा गज -( अंदाजे)- असल्याने हिला नऊवारी साडी असे म्हणले जाते. ह्या नऊवारी साड्या मुख्यत्वे महाराष्ट्रातील ब्राह्मण समाजातील व शेतकरी महिला नेसतात. ही साडी महाराष्ट्र, कर्नाटक, गोवा इ. राज्यात मुख्यत्वे आढळून येते.
नेसण्याची पद्धत

शेतात किंवा इतर कामे करणाऱ्या बायका ही साडी घोट्याच्यावर किंवा गुडघ्याखालपर्यंत नेसतात; तर घरांत, समारंभांसाठी किंवा इतर ठिकाणी ही साडी घोट्याखालपर्यंत नेसली जाते. या साडीच्या दुभागलेल्या काष्टा पद्धतीमुळे काम करण्यास, जलद वावर करण्यास, इतकेच नव्हे तर घोडेस्वारी करण्यासाठीही ही साडी सुरक्षित समजली जाई/ जाते. इतिहासात झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, कित्तूरची राणी चेन्नम्मा यांची नऊवारी साडी ही वेशभूषा होती आणि या वेशभूषेतूनच त्या रणांगणावर लढल्या.
चित्रदालन


Nauvari Saree.jpg|नऊवारी साडी नेसलेली किशोरी (अंदाजे इ.स. १८७२ च्या सुमारास)
चित्र:Raja Ravi Varma, Lady Going for Pooja.jpg|नऊवारी साडी नेसलेल्या भारतीय स्त्रीचे चित्र (चित्रकार-राजा रवी वर्मा)
File:नऊवारी साडी परिधान केलेल्या महिला.jpg|पारंपरिक नऊवारी साडी नेसलेल्या महिला

संदर्भ
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मराठी पोशाख
वर्ग:साड्या
कोराझोन एक्विनो

कोराझोन अक्विनो (फिलिपिनो: María Corazón Sumulong Cojuangco Aquino; २५ जानेवारी १९३३ - १ ऑगस्ट २००९) ही फिलिपिन्स देशाची ११वी व पहिली महिला राष्ट्राध्यक्ष होती. १९८६ ते १९९२ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर राहिलेली अक्विनो तिच्या कार्यकाळात फिलिपिन्समधील सर्वात प्रभावी राजकारणी होती. फेर्दिनांद मार्कोसच्या २० वर्षाच्या जुलुमी राजवटीविरुद्ध १९८६ साली झालेल्या बंडामध्ये अक्विनोचा मोठा सहभाग होता. राष्ट्राध्यक्ष बनण्यापूर्वी गृहिणी राहिलेल्या अक्विनोला कोणत्याही प्रकारच्या शासनाचा अनुभव नव्हता. परंतु १९८३ साली तिच्या सेनेटर पतीची हत्या झाल्यानंतर ती राजकारणामध्ये उतरली.

१९९२ साली राष्ट्राध्यक्षपदावरून पायउतार झाल्यानंतर अक्विनोने कायमचे राजकारण सोडले. १९९८ साली तिला मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला. २००९ मध्ये कर्करोगामुळे तिचा मृत्यू झाला.
बाह्य दुवे

*अधिकृत माहिती


वर्ग:फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डोंबिवली फास्ट

डोंबिवली फास्ट हा इ.स. २००६मध्ये प्रदर्शित झालेला पुरस्कृत मराठी चित्रपट आहे.
कलाकार

* संदीप कुळकर्णी = माधव आपटे
* शिल्पा तुळसकर = अलका आपटे
यशालेख

* अमेरिकेतील लॉस एंजेलस येथील चौथ्या इंडियन फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचे ग्रँड ज्युरी अवॉर्ड प्राप्त.
* एशियन फेस्टिव्हल ऑफ फर्स्ट फिल्म्स (२००६) सिंगापूर येथे निशिकांत कामत यांना 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक' व रमाकांत गायकवाड यांना 'सर्वोत्कृष्ट निर्माता' हे पुरस्कार प्राप्त.
* पुणे येथील चौथा आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव (२००६) येथे महराष्ट्र शासनाचा 'संत तुकाराम सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय मराठी चित्रपट पुरस्कार' प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट', 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक', 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट संवाद' यासाठी ४३वा महाराष्ट्र राज्य शासन पुरस्कार प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट', 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक', 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट पटकथा, 'सर्वोत्कृष्ट छाया', 'सर्वोत्कृष्ट संकलन' यासाठी 'महाराष्ट्र टाईम्स सन्मान २००६' पुरस्कार प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक', 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता' 'सर्वोत्कृष्ट छाया', 'सर्वोत्कृष्ट संकलन' यासाठी झी गौरव पुरस्कार २००६ प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट', 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक' 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट छाया' यासाठी संस्कृती कला दर्पण २००६ पुरस्कार प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट', 'सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट अभिनेता' यासाठी स्टार स्क्रीन पुरस्कार २००६ प्राप्त.
* 'सर्वोत्कृष्ट चित्रपट', 'सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक' 'सर्वोत्कृष्ट अभिनेता', 'सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता' यासाठी महाराष्ट्र कलानिकेतन पुरस्कार २००६ प्राप्त.
* सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट' हा राष्ट्रीय पुरस्कार २००७ प्राप्त.
* या चित्रपटास सलग २६ वेगवेगळे पुरस्कार लाभले आहेत.
पार्श्वभूमी

कथानक

उल्लेखनीय

संदर्भ

*
*इंडियन फिल्म फेस्टिव्हल ऑफ लॉस एंजेलिसचे अधिकृत संकेतस्थळ
*'एशियन फेस्टिव्हल ऑफ फर्स्ट फिल्म्स'चे अधिकृत संकेतस्थळ
*www.mumbaibuzz.com
*पुणे इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल'चे अधिकृत संकेतस्थळ
बाह्य दुवे

वर्ग:डोंबिवली
वर्ग:निशिकांत कामत दिग्दर्शित चित्रपट
अल्लाउद्दीन खिलजी

अल्लाउद्दीन खिलजी (मृत्यू: इ.स. १३१६) इ.स.च्या तेराव्या शतकातील खिलजी घराण्यातील दिल्लीचा सुलतान होता. त्याने इ.स. १२९६ ते इ.स. १३१६ या कालावधीत राज्य केले. तो खिलजी घराण्यातील सर्वात कर्तबगार सुलतान समजला जातो. त्याच्या राजवटीच्या शेवटच्या वर्षांमध्ये त्याचा वजीर मलिक काफूर ह्याने कारभार चालवला. अलाउद्दीन खिलजीची कारकीर्दही मध्ययुगीन भारताचा इतिहास व विशेषतः सल्तनत काळाच्या संदर्भात विशेष बाब मानली जाते. केंद्रीय आणि प्रांतीय प्रशासनात महत्वपूर्ण बदल घडवून आणले.

अल्लाउद्दीन खिलजी हा दिल्लीवर राज्य करणाऱ्या खिलजी घराण्यातला २रा सुलतान होता. १ला सुलतान जलालुद्दीन अर्थात त्याचाच काका जलालुद्दीन खिलजी. अल्लाउद्दीनने गादीवर येण्यापूर्वी जलालुद्दीनची २२ ऑक्टोबर १२९६ला हत्या केली होती. गुलाम घराणेनंतर दिल्लीवर राज्य करणारे घराणे म्हणजे खिलजी होय. खिलजी हे मूळचे अफगाणिस्तानमधील खल्ज प्रांतातील होते. मोहम्मद घोरीच्या स्वारीबरोबर मोहम्मद बखतियार खिलजी भारतात आलेला होता, त्याने बंगाल व बिहारवर वर्चस्व प्रस्थापित केले. तेच पुढे अल्तमश व बलबन या सुलतानाच्या काळातही त्यांनी आपले प्रस्थ टिकवून ठेवले. सुलतानशाहीचे सेवक म्हणून ते बंगाल बिहार वर कारभार करत राहिले, पण तेराव्या शतकाच्या शेवटी मात्र योग्य नेतृत्व करणारे तुर्की सुलतान नव्हते.
या काळात दिल्लीतील तुर्कांची जागा त्यांनी घेतली. अशा सत्तांतराबद्दल इतिहासकार बरणी याने नमूद केले आहे की, "खिलजी यांच्या उदयानंतर सर्व सत्ता तुर्कांच्या हातातून निसटून गेली आणि दिल्लीच्या ज्या लोकांनी गेली ८० वर्षं जन्माने तुर्की असलेल्या सुलतानांची राजवट पाहिली होती, त्यांना त्यांच्या जागी खिलजी आलेले पाहून आश्चर्य व आनंद वाटला."

यावरून लक्षात येते की, तुर्की सत्तेला उतरती कळा लागली होती. अर्थात त्याला तुर्की सुलताना जबाबदार होते, हेच यावरून दिसून येते.
अलाउद्दीन खिलजी हा सल्तनत काळातील पहिला सुलतान ठरला की ज्या सुलताने दक्षिणेचा प्रदेश जिंकून घेण्यासाठी मोहीम आखली आणि ती यशस्वी केली. अल्लाउद्दीन खिलजीच्या आधी कुठल्याही सल्तनत शासकाने दक्षिणेवर स्वारी केली नाही, मात्र अल्लाउद्दीन खिलजीने स्वतंत्र मोहीम आखून व आपल्या सेनापतींना पाठवून मोठा भूप्रदेश दक्षिणेतील आपल्या वर्चस्वाखाली आणला. देवगिरीच्या रामदेवराय यादवांचे राज्य हा या मोहिमेचाच एक भाग ठरला.
संदर्भ


वर्ग:दिल्ली सल्तनत
वर्ग:खिल्जी घराणे
वर्ग:इ.स. १३१६ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दैवी पितर

हिंदू पौराणिक साहित्यात दैवी पितर किंवा दैवी पितृगण या नावाने ओळखले जाणारा पितरांचा एक वर्ग आहे. पौराणिक साहित्यानुसार पितृगणांचे 'दैवी' (अमूर्त) आणि 'मानुषी' (मूर्तिमत्‌) असे दोन प्रकार मानले जातात. त्यातील 'दैवी पितर' हे देवांनादेखील वंद्य असत. आकाशाहूनही विशाल असणारे हे पितर आपल्या इच्छेनुरूप अणुपेक्षाही सूक्ष्म रूप धारण करू शकत असत. हे पितर 'अमूर्त', 'देवदेव', 'भावमूर्ति', 'स्वर्गस्थ' अशा नावांनीही ओळखले जातात. पितरांच्या या वर्गात खालील पितरसमूहांचा समावेश होतो:
* वैराज
* अग्निष्वात्त
* बर्हिषद

----
मानुषी पितर

हिंदू पौराणिक साहित्यात मानुषी पितर किंवा मानुषी पितृगण या नावाने ओळखले जाणारा पितरांचा एक वर्ग आहे. पौराणिक साहित्यानुसार पितृगणांचे 'दैवी' (अमूर्त) आणि 'मानुषी' (मूर्तिमत्‌) असे दोन प्रकार मानले जातात. 'मानुषी पितर' हे 'संतानक' (किंवा 'सांतनिक'), 'सूक्ष्ममूर्ति' या नावांनीही ओळखले जातात. पितरांच्या या वर्गात खालील पितरसमूहांचा समावेश होतो:
* हविष्मत्‌
* सुस्वध
* आज्यप
* सोमप

----
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह
पकडा-पकडी

पकडा-पकडी हा लहान मुलांचा आवडीचा खेळ आहे. यात एकापेक्षा जास्त मुलांचा समावेश होतो. खेळणाऱ्या मुलांपैकी एकावर राज्य येते. त्याने इतरांना पकडून किंवा स्पर्श करून बाद करायचे असा प्रघात आहे. सर्वजण बाद झाल्यावर जो सर्वात प्रथम बाद झाला त्यावर राज्य येते व त्या मुलाने इतरांना पकडायचे अशाप्रकारचे या खेळाचे स्वरूप आहे.

हा खेळ मोकळ्या जागी खेळला जातो, तरी यासाठी फार मोठ्या मैदानाची गरज भासत नाही. तसेच इतर कोणतीही साधने या खेळास लागत नसल्याने हा एक लोकप्रिय खेळ आहे.


वर्ग:खेळ
सातच्या आत घरात

सातच्या आत घरात


निर्मिती वर्ष
२००४


निर्मिती
स्मिता तळवलकर


दिग्दर्शन
संजय सूरकर


कथा
संजय सूरकर


पटकथा
संजय पवार, निशिकांत कामत


संवाद
संजय पवार


संकलन
विश्वास-अनिल


छाया
संजय जाधव


गीते
विजय कुवळेकर, श्रीरंग गोडबोले


संगीत
राहुल रानडे


ध्वनी
{}


पार्श्वगायन
अमिताभ गोखले, नीता डिसूझा, अंजली मराठे, देवकी पंडित


नृत्यदिग्दर्शन
उमेश जाधव


वेशभूषा
गीता गोडबोले


रंगभूषा
सुहास गवते


प्रमुख कलाकार
कार्तिका राणे, मानव कौल, निशिकांत कामत, बेनेका, मृण्मयी लागू, अमृता पत्की, विभावरी देशपांडे, मकरंद अनासपुरे, नीना कुळकर्णी, सुहास जोशी, उदय टिकेकर

पार्श्वभूमी
कथानक
उल्लेखनीय

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*सातच्या आत घरात
*तुझ्याविना मज काही
*जगण्याचा अर्थ कळेना
*नवी नव्याची नवलाई
*हिल हिल पोरी हिला
संदर्भ
बाह्य दुवे

वर्ग:इ.स. २००४ मधील मराठी चित्रपट
पछाडलेला

पछाडलेला


निर्मिती वर्ष
२००४


निर्मिती
महेश कोठारे


दिग्दर्शन
महेश कोठारे


कथा
अभिराम भडकमकर, महेश कोठारे


पटकथा
अभिराम भडकमकर


संवाद
अभिराम भडकमकर


संकलन
संजय दाबके


छाया
धनंजय कुलकर्णी


गीते
विवेक आपटे, विलास जैतापकर


संगीत
अनिल मोहिले


ध्वनी


पार्श्वगायन
वैशाली सामंत, ऋषिकेश कामेरकर, अमेय दाते, चेतन राणा


नृत्यदिग्दर्शन
सुबल सरकार


वेशभूषा
श्याम कांबळे


रंगभूषा
महादेव दळवी


प्रमुख कलाकार
भरत जाधव, अभिराम भडकमकर, श्रेयस तळपदे, दिलीप प्रभावळकर, विजय चव्हाण, लक्ष्मीकांत बेर्डे, वंदना गुप्ते, अश्विनी कुलकर्णी, मेघा घाडगे, नीलम शिर्के, रवींद्र बेर्डे,

कलाकार

*भरत जाधव = भरत
*अभिराम भडकमकर = समीर
*श्रेयस तळपदे = रवी
*दिलीप प्रभावळकर = इनामदार
*विजय चव्हाण = किरकिरे
*लक्ष्मीकांत बेर्डे = वेताळ
*वंदना गुप्ते = दुर्गा
*अश्विनी कुलकर्णी = मनिषा
*मेघा घाडगे = सौंदर्या
*नीलम शिर्के = सुनयना
*रवींद्र बेर्डे = धोंडिबा
पार्श्वभूमी

कथानक

उल्लेखनीय

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
* मला भुतानी पछाडलं (गीतकार विलास जैतापकर, गायिका वैशाली सामंत)
संदर्भ

बाह्य दुवे

वर्ग:इ.स. २००४ मधील मराठी चित्रपट
कलर्स मराठी

कलर्स मराठी ही मराठी वाहिनी आहे. ह्या वाहिनीचे पूर्वी ई टीव्ही मराठी असे नाव होते. दर महिन्यांच्या काही रविवारी कलर्स मराठी महाएपिसोड प्रसारित केले जातात.
पुरस्कार

* कलर्स मराठी पुरस्कार
प्रसारित मालिका

दररोज
कथाबाह्य कार्यक्रम
जुन्या मालिका

# १७६० सासूबाई
# अबीर गुलाल
# असावा सुंदर स्वप्नांचा बंगला
# अस्सं सासर सुरेख बाई
# अंतरपाट
# कमला
# कस्तुरी
# काटा रुते कुणाला
# कालाय तस्मै नमः
# काव्यांजली - सखी सावली
# गंध फुलांचा गेला सांगून
# गणपती बाप्पा मोरया
# घाडगे अँड सून
# चार दिवस सासूचे
# लेक माझी दुर्गा
# जीव झाला येडापिसा
# जीव माझा गुंतला
# तुझ्या रूपाचं चांदणं
# तू माझा सांगाती
# बाळूमामाच्या नावानं चांगभलं
# भाग्य दिले तू मला
# या वळणावर
# रमा राघव
# राजा राणीची गं जोडी
# राधा प्रेम रंगी रंगली
# लक्ष्मी सदैव मंगलम्
# लेक लाडकी ह्या घरची
# शुभमंगल ऑनलाईन
# सुखाच्या सरींनी हे मन बावरे
# सुंदरा मनामध्ये भरली
# स्वामिनी
# ह्या गोजिरवाण्या घरात
# आई मायेचं कवच
# आपली माणसं
# बालपण देगा देवा
# बायको अशी हव्वी
# बेधुंद मनाच्या लहरी
# भाग्यविधाता
# चंद्र आहे साक्षीला
# चाहूल
# दुर्गा
# चिरंजीवी सौभाग्य कांक्षिणी
# क्राईम डायरी
# एक होता राजा
# एक मोहोर अबोल
# एक झुंज वादळाशी
# गुंडा पुरुष देव
# हम्मा लाइव्ह
# हृदयी प्रीत जागते
# हुकुमाची राणी
# लय आवडतेस तू मला
# किमयागार
# किती सांगायचंय मला
# कुमारी गंगूबाई नॉनमॅट्रिक
# कुंडली
# कुंकू टिकली आणि टॅटू
# मंथन
# माझा होशील का
# माझे मन तुझे झाले
# माझिया माहेरा
# मेंदीच्या पानावर
# बाईपण जिंदाबाद
# पिरतीचा वणवा उरी पेटला
# योगयोगेश्वर जय शंकर
# शेतकरीच नवरा हवा
# सखी
# समांतर
# सरस्वती
# साता जन्माच्या गाठी
# सावर रे
# सप्तपदी
# सोनियाचा उंबरा
# सख्या रे
# सिंधुताई माझी माई
# सोन्याची पावलं
# सुख कळले
# सुखी माणसाचा सदरा
# सुंदर माझं घर
# तुझ्यावाचून करमेना
# विवाहबंधन
# आवाज
# बाजीराव मस्तानी
# श्री लक्ष्मीनारायण
अनुवादित मालिका

# कर्मफल दाता शनि
# नागीण
# गीता
कथाबाह्य कार्यक्रम

# कोण होईल मराठी करोडपती
# गौरव महाराष्ट्राचा
# झुंज मराठमोळी
# ढोलकीच्या तालावर
# बिग बॉस मराठी
** बिग बॉस मराठी १
** बिग बॉस मराठी २
** बिग बॉस मराठी ३
** बिग बॉस मराठी ४
** बिग बॉस मराठी ५
# सूर नवा ध्यास नवा
# सुपर डान्सर
# लज्जत महाराष्ट्राची
# कॉमेडी एक्सप्रेस
# कॉमेडीची बुलेट ट्रेन
# आज काय स्पेशल
# दोन स्पेशल
# तुमच्यासाठी काय पण
# मेजवानी परिपूर्ण किचन
# नवरा असावा तर असा
# एकदम कडक
# नादखुळा
# मॅड म्हणजेच महाराष्ट्राचा अस्सल डान्सर
# अस्सल पाहुणे इरसाल नमुने
# मिसेस अन्नपूर्णा
# परफेक्ट बॅचलर
# आली लहर केला कहर
# हसताय ना? हसायलाच पाहिजे!
# आमच्या घरात सूनबाई जोरात
# संगीत खुर्ची
# दर्शन
# सख्खे शेजारी
# पालखी
# गजर हरिनामाचा


वर्ग:कलर्स मराठी
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या
मुलुंड रेल्वे स्थानक

मुलुंड हे मुंबई शहराचे एक उपनगर आहे व मुंबईच्या मध्य रेल्वे उपनगरीय मार्गावरील एक स्थानक आहे.


हे उपनगर संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाला लागून अहे. पूर्व द्रुतगती मार्ग व लालबहादुर शास्त्री मार्ग असे महत्तवपूर्ण मार्ग सुद्धा मुलुंडमध्ये आहेत. मुलुंडपासून नवी मुंबई पण मुलुंड-ऐरोली पुलामुळे जवळ पडते. या सर्वाव्यतिरिक्त सुद्धा येथून बोरिवली सारखे मुंबईच्या व्यायव्य उपनगर घोडबंदर मार्ग वापरून पोहोचणे शक्य आहेत. वांद्रे, ज्याला उपनगरांची राणी म्हणतात, तसेच मुलुंडला पण 'उपनगरांचा राजकुमार' असे म्हणले जाते.

पूर्वी मुलूंडचे नाव मुळूंद होते, नंतर अपभ्रंशाने किंवा अंग्लेय अधिपत्यामुळे ते मुलुंड म्हणून प्रचलित झाले. मुलुंड हे मुंबईचे उपनगर आहे. इ.स.पू.च्या नवव्या शतकातील अशोककालीन बौद्ध शिलालेखात मुलुंडचा उल्लेख आहे.


वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
संगमेश्वर

संगमेश्वर हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ऐतिहासिक गाव आहे. या तालुक्याचे मुख्यालय संगमेश्वर गावापासून १७ किलोमीटरवर असलेल्या देवरुख येथे आहे. देवरुख गावात संगमेश्वर तालुक्याचे पंचायत समिती कार्यालय आहे.

सोनवी आणि शास्त्री या दोन नद्यांच्या संगमावर हे शहर वसले असल्याने याला संगमेश्वर असे नाव मिळाले आहे. ते परिसरातील एक महत्त्वाचे व्यापारी केंद्र आहे. स्वातंत्र्यपूर्व काळापर्यंत येथून रत्‍नागिरीपर्यंत बोटीने जाता येत असे. संगमेश्वर हे मुंबई - गोवा महामार्गावर (राष्ट्रीय महामार्ग ६६वर) वसलेले आहे. तसेच कोकण रेल्वेने देखील संगमेश्वरला जाता येते. संभाजीराजांचे मुख्य ठाणे शृगारपूर हे संगमेश्वरच्या जवळच आहे.

प्रसिद्ध मार्लेश्वराचे देऊळ येथून सुमारे ३५ किलोमीटर अंतरावर आहे. मार्लेश्वर हे देवालयातील साप आणि देवालयापाठच्या नयनरम्य धबधब्यासाठी प्रसिद्ध आहे.खडीकोळवण गावातील गरम पाण्याचे गेली १५ वर्ष ३६५ दिवस वाहणारे स्त्रोत्र पाहण्यासाठी अनेक गावात येतात व येथून मार्लेश्वरदेवस्थान ३० मिनिटावर आहे.

औरंगजेबाच्या सैनिकांनी मराठ्यांचे राजे संभाजी महाराज यांना संगमेश्वर येथील एका देवळात पकडले आणि चालवत चालवत आळंदी जवळच्या तुळापूरला नेले.
भूगोल

संगमेश्वर हे शहर शास्त्री नदी आणि सोनवी नदी या दोन नद्यांनी जोडले आहे. शहराच्या पूर्वेकडे पश्चिम घाट पसरला आहे व शहराच्या पश्चिमेकडे गणपतीपुळे हे पर्यटनस्थळ आहे.हा प्रदेश उष्णकटिबंधीय आहे.जून ते ऑक्टोबर दरम्यान येथे मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडतो.एकाच दगडात कोरलेला मुख्य देवळाचा कळस हे शहराचे प्रवेशद्वार मानले जाते.
आख्यायिका

संगमेश्वर हे देवळांचे गाव आहे. या परिसरात सुमारे ७० पांडव कालीन देवालये आहेत. त्यातले कर्णेश्वराचे एका दगडातून कोरलेले भव्य देऊळ विशेष प्रसिद्ध आहे. ह्या महादेवाच्या देवालयात ५ पालथी ताटे कोरलेली आहेत. आख्यायिकेनुसार पांडव वनवासात असताना त्यांनी कर्ण नामक राजाच्या पणानुसार एका रात्रीत एका दगडातून हे देवालय कोरले. त्यानंतर थकून भागून ते जेवायला बसले असता कोंबडा आरवला. पांडव तसेच त्यांची ताटे पालथी टाकून उठले. देवालयात पांडवकालीन लिपीत कोरलेले लेख आहेत. जेव्हा हे लेख कोणी वाचू शकेल तेव्हा पालथी पाने सुलटी होतील आणि त्या मनुष्याला ताटांखाली लपलेले द्रव्य मिळेल, अशी समजूत आहे. कर्णेश्वराच्या देवालयाजवळ एक सूर्य मंदिर आहे.

=== प्रसिद्ध ===.
मार्गदर्शिका

संगमेश्वर बस स्थानकापासून संगमेश्वर रेल्वेस्टेशन ४ कि.मि.अंतरावर आहे. संगमेश्वर बस स्थानकापासून देवरुख १७ कि.मि.अंतरावर आहे. साखरपाला जाण्यासाठी दर ३०मिनिटांनी देवरुख येथून बस आहेत.
'कोल्हापूर'ला जाण्यासाठी या मार्गाचा वापर होऊ शकतो तसेच संगमेश्वराहून रत्‍नागिरी ,लांजा,आणि राजापूरकडे जाणाऱ्या बसेस आहेत.
प्रेक्षणीय स्थळे

कर्णेश्वर मंदिर
संदर्भ

वर्ग:संगमेश्वर
वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
भारतातील विविध भाषिकांची संख्येनुसार यादी

एक कोटीहून अधिक भाषिकांकडून बोलल्या जाणाऱ्या भारतीय भाषा खाली दिल्या आहेत. इंग्लिश भाषा ही दोन ते अडीच कोटी भारतीयांची द्वितीय भाषा आहे. खालील यादीमध्ये स्थानीय भाषिकांचाच केवळ समावेश केला आहे. भारतातील बहुतेक भाषा या इंडो-आर्य आणि द्रविडीय परिवारातील आहेत. ब्रिटिश साम्राज्यात ओळख झालेली इंग्रजी ही मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते. ब्रिटिश साम्राज्यापूर्वी, मुसलमान राज्यामध्ये पर्शियन भाषा ही प्रशासन, शिक्षण आणि व्यापारासाठी वापरण्यात येणारी एक प्रमुख भाषा होती.
भारतातील मातृभाषांची संख्या १६८३ असल्याचे मानले जाते. त्यापैकी ८५० भाषा या दैनंदिन जीवनात वापरल्या जातात. SIL Internationalच्या मते भारतातील ४१५ भाषा या जिवंत भाषा आहेत.
अनुसूचित भाषा

भाषिकसंख्येनुसार क्रमवारी
इतर महत्त्वाच्या भाषा
अल्पसंख्याक भाषा

* महल: : १५०००
दुवे

* Language Maps from Central Institute of Indian Languages
* Data table of Census of India, 1991
* Statewise data table of Census of India, 1991
हेही बघा

* भारताच्या अधिकृत भाषा
* भारतीय भाषा
बाह्य दुवे

* Major Indian Languages
* Ethnologue report
* Language Maps from Central Institute of Indian Languages
अफझलखान

अफजल खान (मृत्यू १० नोव्हेंबर १६५९) हा आजच्या विजापूरवरती राज्य करणाऱ्या आदिलशाही सल्तनतमधील १७व्या शतकामध्ये होऊन गेलेला एक शक्तिशाली सरदार होता. त्याने [[शिवाजी]महाराजांन]विरुद्ध लढा दिला. छत्रपती शिवाजी महाराजांसोबत त्याच्या झालेल्या भेटीदरम्यान शिवाजी महाराजांनी त्याचा वाघनखांनी आतडी चिरफाडून अंगावर घेऊन उलथून कलथून वध केला आणि प्रतापगडच्या लढाई त्याची सेना पराभूत झाली.

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये त्यांचे नाव "अफझूल खान" असेही आढळते.
सुरुवातीचे जीवन

, ज्याने अफझल खानची विजापूरचा सरदार म्हणून नियुक्ती केली]]

विजापुर सल्तनतच्या अली आदिल शाह दुसरा च्या काळात अफझल खान एक प्रमुख सरदार होता. त्याच्या सशक्त कौशल्याने आणि हुकमती क्षमतेने त्यांची लोकप्रियता वाढली आणि त्याने दरबारात उच्चपद प्राप्त केले. असे म्हणले जाते की त्याला अदिली म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या प्रसिद्ध तलवारीने सन्मानित करण्यात आले होते, ही तलवार हिऱ्यांनी भरलेली होती. अफजल खानला "ढाल-गज" नामक अत्यंत लोकप्रिय अशी हत्तीची अंबारी देण्यात आली होती. त्याने १०,००० सैनिकांची वैयक्तिक फौजेचे नेतृत्व केले.
मराठ्यांविरुद्ध युद्ध

१६५९ मध्ये, अफझलखानने ४०,००० सैन्य उभारले आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचा सातत्याने पाठपुरावा केला. ह्या सैन्याने अनेक जणांची कत्तल केली, यामुळे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सैन्याला डोंगराळ किल्ल्यांत आश्रय घ्यावा लागला. छत्रपती शिवाजी महाराजांना खुल्या मैदानात येणे भाग पडावे, याकरता त्याने हिंदूंच्या अनेक पवित्र स्थळांची नासधूस केली. त्यांमध्ये मराठ्यांचे महत्त्वाचे तीर्थस्थान पंढरपूरचा सुद्धा समावेश होता. विजापुरी सैन्याचे असे वागणे हे प्रथमच घडत होते, ज्यामुळे आदिलाशहाला देशमुखांशी (वतनदार) वैर पत्करावे लागले. अफजलखानाने तुळजापूरसुद्धा काबीज केले. आदिलशाही सैन्याने हिंदूंची देवी तुळजाभवानीची मूर्ती उद्ध्वस्त केली.

अफजलखानची प्रारंभिक योजना म्हणजे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे मूळ निवास पुण्यावर आक्रमण करणे. खुल्या मैदानात खानाच्या फौजेसमोर आपला टिकाव लागणार नाही हे छत्रपती शिवाजी महाराज ओळखून होते, त्यामुळे त्यांनी जावळीच्या घनदाट जंगली परिसरातील प्रतापगडावर आश्रय घेतला. छत्रपती शिवाजी महाराज्यांच्या सैन्याने या प्रांगणात उत्कृष्ट कामगिरी केली व त्यामुळे आदिलशाही सैन्याच्या तोफा, बंदुका, हत्ती, घोडे आणि उंट यांना प्रभावहीन बनविले.

अफझलखान अतिशय निर्दयी, क्रूर आणि कपटी सरदार होता. दगा करून हत्या करत असे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या थोरल्या बंधूची-संभाजीची कपट करून त्यानेच हत्या घडवून आणली. थोरल्या संभाजी महाराजाची समाधी कर्नाटकातील कणकगिरी (जिल्हा कोप्पल) येथे आहे.

इतिहासात प्रथमच वाघनखे वापरून माणसाची हत्या झाली.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:मराठा साम्राज्य
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती
वर्ग:मुघल साम्राज्य
वर्ग:इ.स. १६५९ मधील मृत्यू
वर्ग:आदिलशाही
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख