JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
गुजराती भाषा

गुजराती (मराठीत गुजराती), ही भारत देशाच्या गुजरात राज्यामधील प्रमुख भाषा आहे. ही भाषा जुन्या गुजरातीपासून विकसित झाली असून जगात २१व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत सुमारे ६.६ कोटी लोक गुजरातीभाषक आहेत.

गुजरातप्रमाणेच मुंबईमध्ये गुजराती भाषा मोठ्या प्रमाणावर बोलली जाते. भारताबाहेर पूर्व आफ्रिका, अमेरिका व इंग्लंडमध्ये बरेच गुजरातीभाषक आढळतात. भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार गुजराती ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.
इतिहास

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या काळापर्यंत गुजराती भाषा ही देवनागरी लिपीत लिहिली जात असे. पुढे ती सध्या वापरली जाते त्या महाजन नावाच्या लिपीत लिहिली जाऊ लागली.
(संदर्भ : )
गुजराती संस्कृत भाषेतून विकसित झालेली आधुनिक इंडो- आर्यन भाषा आहे . सामान्यतः तीन ऐतिहासिक कालखंडात टप्प्याटप्प्याने इंडो -आर्यन भाषांचे वर्गीकरण केलेले आहे:

(१) प्राचीन इंडो -आर्यन भाषा ( वैदिक आणि शास्त्रीय संस्कृत )

(२) मध्ययुगीन इंडो आर्यन भाषा ( प्राकृत आणि तिचे अपभ्रंश )

(३) अर्वाचीन इंडो आर्यन भाषा ( आधुनिक भारतीय भाषा जसे मराठी , हिंदी ,इत्यादी)

या प्रवाहातून, कालखंडातून गुजराती भाषेचा विकास झाला.
जुनी गुजराती ( इ. स. ११००-१५००)

हिला "गुजराती भाखा" किंवा "गुर्जर अपभ्रंश" म्हणतात. आधुनिक गुजराती आणि राजस्थानी भाषेचे पूर्वज आणि ह्या भाषा गुर्जर लोक (ज्या लोकांनी वेळोवेळी पंजाब, राजस्थान, मध्य भारत आणि गुजरातच्या विविध भागात वास्तव्य केले आणि शासन केले.) बोलत असत. १२व्या शतकात गुजराती साहित्यिक भाषा म्हणून वापरली गेली आहे . पण त्या वेळी त्या भाषेचे तीन उपभेद होते. १३व्या शतकात गुजराती भाषेचे प्रमाणित स्वरूप विकसित होण्यास सुरुवात झाली. त्यापूर्वीची भाषा जुनी गुजराती म्हणून ओळखली जाते. काही विद्वान या जुन्या भाषेचे वर्णन जुनी पाश्चात्य राजस्थानी भाषा असे करतात. त्या वेळची गुजराती आणि राजस्थानी कदाचित भिन्न नसावी.

नरसी मेहता (१४१४-१४८०) यांना आधुनिक गुजराती कवितांचे जनक असे म्हणतात .
बोलीभाषा व पोटभेद

गुजराती भाषेवर मराठी, हिंदी व फारशी भाषांचा चांगलाच प्रभाव जाणवतो. सौराष्ट्रात, कच्छमध्ये, आणि उत्तरेकडील मेहसाणा, बनासकांठा आदी विभागांत बोलली जाणारी गुजराती अहमदाबाद-बडोदा येथील गुजरातीपेक्षा काहीशी वेगळी असते. कच्छी बोली तर सिंधीला जवळची आहे.
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी



वर्ग:हिंद-आर्य भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
उर्दू भाषा

उर्दू ही पाकिस्तान देशाची राष्ट्र भाषा असून ती हिंदुस्तानातील एक नोंदणीकृत भाषा आहे. जम्मू-काश्मीर, तेलंगना, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड या पाच राज्यांमध्ये आणि राजधानी दिल्लीमध्ये उर्दूला अधिकृत भाषेचा दर्जा दिलेला आहे. भारतातील संविधानामध्ये मान्यता असलेल्या 22 अधिकृत भाषांपैकी उर्दू ही एक आहे.


400px|इवलेसे|उजवे|उर्दु भाषेतील वर्णमाला
बाह्यदुवे

उर्दु भाषेचा इतिहास- संकेतस्थळ



वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:भाषा
रशियन भाषा

रशियन भाषा (रशियन: русский язык, रुस्की यिझिक) ही युरेशिया खंडामधील एक प्रमुख भाषा आहे. स्लाविक भाषांपैकी ही सर्वांत जास्त बोलली जाणारी भाषा आहे. रशियन भाषा इंडो-युरोपीय भाषाकुळातील स्लाविक भाषाकुळात गणली जाते. रशियन प्रथम भाषा असणाऱ्या भाषकांची जगभरातील संख्या सुमारे १६.४ कोटी (इ.स. २००६चा अंदाज) असून द्वितीय भाषा असणाऱ्या भाषकांची संख्या धरता एकूण भाषकसंख्या जगभरात २७.८ कोटी आहे.
संदर्भ


हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी



वर्ग:रशियामधील भाषा
वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
वर्ग:भाषा
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
आरती

धार्मिक हिंदुधर्मियांकडून देवाबद्दलच्या मनातील सर्व भावना एकवटून 'अत्यंत आर्ततेने' गायली जाते ती आरती.
आरती करण्याच्या पद्धती

गणपतीस आद्यपूजेचा मान आहे, म्हणून गणपतीची आरती सर्वप्रथम केली जाते. त्यानंतर,कुलदैवताची, त्यापाठोपाठ, देवीची व इष्टदेवतेची आरती म्हणावी अशी परंपरा आहे. पूजेच्या वेळी एकापाठोपाठ किमान 'तीन' आरत्या म्हटल्या जाव्यात अशी पद्धत आहे. अनेकदा लोक त्यापेक्षा जास्त, पण विषम संख्येत आरत्या म्हणतात.
शंखनाद

आरतीच्या पूर्वी तीन वेळा शंख वाजवतात. शंख वाजवण्यास प्रारंभ करतांना मान वर करून, ऊर्ध्व दिशेकडे मनाची एकाग्रता साधतात. शंख वाजवतांना डोळे मिटून, ‘ऊध्र्व दिशेकडून येणाऱ्या ईश्वराच्या मारक लहरींना आपण आवाहन करून त्यांना जागृत करत आहोत’, असा भाव ठेवतात. शंख वाजवतांना शक्यतो आधी श्वास पूर्णतः छातीत भरून घेऊन मग एका श्वासात वाजवतात. शंखध्वनी करतांना तो लहानापासून मोठ्या ध्वनीकडे नेतात आणि तिथेच सोडतात. शंखनाद झाल्यानंतर आरती म्हणायला प्रारंभ करतात.
आरती

भगवंत प्रत्यक्ष समोर आहे आणि मी त्याची आळवणी करत आहे’, या भावाने आरती म्हणतात. आरतीचा अर्थ लक्षात घेऊन आरती म्हणतात. आरती म्हणतांना शब्दोच्चार योग्य असावा लागतो. आरती म्हणत असतांना टाळ्या वाजवतात. प्राथमिक अवस्थेतील ताल धरण्यासाठी टाळ्या हळुवारपणे वाजवतात. पुढच्या अवस्थेतील टाळ्या न वाजवता अंतर्मुखता साधण्याचा प्रयत्न करतात. आरती म्हणत असतांना टाळ्यांच्या जोडीला वाद्ये वाजवतातत. घंटा मंजुळ ध्वनीत वाजवतात आणि तिच्या नादामध्ये सातत्य ठेवतात. टाळ, झांज, पेटी आणि तबला या वाद्यांचीही तालबद्ध साथ देतात. आरती म्हणत असतांना देवाला ओवाळतात. तबक देवाभोवती घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने पूर्ण वर्तुळाकृती फिरवतात. आरती ओवाळतांना ती देवाच्या डोक्यावरून ओवाळत नाहीत, तर देवाच्या अनाहत ते आज्ञा चक्रापर्यंत ओवाळतात. घालीन लोटांगण ही प्रार्थना म्हणतात. यानंतर ‘कर्पूरगौरं करुणावतारं’ हा मंत्र म्हणत कापूर-आरती करतात. कापूर-आरती ग्रहण करतात. कापूर-आरती ग्रहण करतात, म्हणजे ज्योतीवर दोन्ही हातांचे तळवे धरून मग उजवा हात डोक्यावरून पुढून पाठी मानेपर्यंत फिरवतात. (काही कारणास्तव कापूर-आरती केली नसल्यास तुपाच्या निरांजनाच्या ज्योतीवर हात धरून आरती ग्रहण करतात.)
देवाला शरणागत भावाने नमस्कार करतात. यानंतर देवाला प्रदक्षिणा घालतात. ते सोयीचे नसल्यास स्वतःभोवती तीन प्रदक्षिणा घालतात. यानंतर मंत्रपुष्पांजली म्हणतात. मंत्रपुष्पांजली म्हटल्यानंतर देवतेच्या चरणांवर फूल आणि अक्षता वहातात. नंतर 'आवाहनं न जानामि' प्रार्थना करतात.
आरत्या
संदर्भ

वर्ग:मराठी साहित्य
ऑगस्ट २८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* १६०९ – हेन्री हडसनने मोहीमे मध्ये डेलावेअर बे शोधले.
* १९०१ – सिलिमन युनिव्हर्सिटीची स्थापना फिलिपिन्समध्ये झाली आहे. ही देशातील पहिली अमेरिकन खाजगी शाळा आहे.
जन्म

*१०२५ - गो-राइझाइ, जपानी सम्राट.
*१५८२ - तैचांग, जपानी सम्राट.
*१७४९ - योहान वोल्फगांग फॉन ग्यॉटे, जर्मन साहित्यिक.
*१८२८ - लिओ टॉल्स्टॉय, रशियन साहित्यिक.
*१८९६ - फिराक गोरखपुरी, उर्दू कवी.
*१९०५ - सिरिल वॉल्टर्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
*१९१३ - लिंड्से हॅसेट, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
*१९२८ - एम. जी. के. मेनन, भारतीय पदार्थवैज्ञानिक.
*१९३८ - पॉल मार्टिन, कॅनडाचा पंतप्रधान.
*१९५७ - डॅनियेल स्टर्न, अमेरिकन अभिनेता.
*१९८३ - लसित मलिंगा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* १३४१ - लिओ पाचवा, आर्मेनियाचा राजा.
* १४८१ - अफोन्सो पाचवा, पोर्तुगालचा राजा.
* १९४३ - बोरिस तिसरा, बल्गेरियाचा राजा.
* १९६९ - रावसाहेब पटवर्धन, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, विचारवंत.
* २००१ - व्यंकटेश माडगूळकर, मराठी लेखक, चित्रकार, शिकारी, पटकथाकार.
प्रतिवार्षिक पालन

* मुक्ती दिन - हाँग काँग.
----
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट महिना
ऑगस्ट २९

ठळक घटना आणि घडामोडी

आठवे शतक

तेरावे शतक

पंधरावे शतक

सोळावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

जन्म

* १७८० - ज्याँ ओगूस्ट डोमिनिक ॲंग्र, नव-अभिजात चित्रपरंपरेतील फ्रेंच चित्रकार.
* १८३० - हुआन बॉतिस्ता अल्बेर्डी, आर्जेन्टिनाचा राष्ट्रपिता.
* १८४२ - आल्फ्रेड शॉ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८५७ - सॅंडफर्ड शुल्त्झ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८६२ - अँड्रु फिशर, ऑस्ट्रेलियाचा पाचवा पंतप्रधान.
* १८८० - लोकनायक बापूजी अणे (माधव श्रीहरी अणे), भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक.
* १९०१ - विठ्ठलराव विखे पाटील, भारतातील सहकार चळवळीतील अग्रणी.
* १९०५ - ध्यानचंद, भारतीय हॉकीपटू.
* १९२३ - हिरालाल गायकवाड, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२९ - रिचर्ड ऍटनबरो, इंग्लिश चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
* १९३६ - जॉन मेककेन, अमेरिकन राजकारणी.
* १९४६ - बॉब बीमन, अमेरिकन लांबउडी-विश्वविक्रमधारक.
* १९५८ - मायकेल जॅक्सन, अमेरिकन गायक, संगीतकार.
* १९५९ - अक्किनेनी नागार्जुन, दक्षिण भारतीय चित्रपट अभिनेता.
मृत्यू

* ८८६ - बेसिल पहिला, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १५२६ - लुई दुसरा, हंगेरीचा राजा.
* १५३३ - अताहुआल्पा, पेरूचा शेवटचा इंका राजा.
* १७९९ - पोप पायस सहावा.
* १९०४ - मुराद पाचवा, ओट्टोमन सम्राट.
* १९०६ - बाबा पदमनजी (बाबा पदमनजी मुळे), मराठीतील ख्रिस्ती साहित्यिक.
* १९१० - ऍलन हिल,इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३५ - ऍस्ट्रीड, बेल्जियमची राणी.
* १९५१ - अण्णासाहेब चिरमुले, भारतीय विमा उद्योजक.
* १९६९ - शाहीर अमर शेख, मराठी शाहीर.
* १९८२ - इन्ग्रिड बर्गमन, स्वीडीश अभिनेत्री.
प्रतिवार्षिक पालन

* राष्ट्रीय क्रीडा दिन - भारत
----
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - ऑगस्ट महिना
बाबा पदमनजी मुळे

बाबा पदमनजी मुळे ऊर्फ बाबा पदमनजी (इ.स. १८३१ - ऑगस्ट २९, इ.स. १९०६) हे मराठी ख्रिस्ती धर्मप्रसारक होते. ते मराठीतील ख्रिस्ती साहित्याचे जनक मानले जातात. त्यांनी लिहिलेली शंभराहून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यांची यमुनापर्यटन ही कादंबरी मराठीतील पहिली स्वतंत्र सामाजिक कादंबरी असल्याचे मानले जाते. 'अरुणोदय' या नावाने त्यांचे आत्मचरित्र प्रसिद्ध आहे. महात्मा फुले यांचा ब्राह्मणांचे कसब ग्रंथाला प्रस्तावना दिली.
प्रकाशित साहित्य
संदर्भ

वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक

वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:इ.स. १८३१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
स्कॉटिश गेलिक भाषा

स्कॉटिश गेलिक (स्कॉटिश गेलिक: Gàidhlig ; इंग्लिश: Scottish Gaelic)) ही स्कॉटलंडात बोलली जाणारी सेल्टिक भाषासमूहामधील एक भाषा आहे. जगात प्रामुख्याने स्कॉटलंडातच स्कॉटिश गेलिक भाषकांचे अस्तित्त्व असून इ.स. २००१ सालातील युनायटेड किंग्डम जनगणनेनुसार ५८,६५२ लोक स्कॉटिश गेलिक भाषक होते.
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:स्कॉटलंड
वर्ग:सेल्टिक भाषासमूह
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील भाषा
ऑगस्ट ३०

ठळक घटना आणि घडामोडी

सोळावे शतक

* १५७४ - गुरू रामदास सर्वोच्च शीख गुरू पदी.
अठरावे शतक

* १७९९ - सर राल्फ ऍबरक्रॉम्बीच्या नेतृत्वाखाली रॉयल नेव्हीने डच आरमार पकडले.
एकोणिसावे शतक

* १८३५ - ऑस्ट्रेलियात मेलबर्न शहराची स्थापना.
* १८३५ - अमेरिकेत ह्युस्टन शहराची स्थापना.
* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-बुल रनची दुसरी लढाई.
विसावे शतक

* १९१८ - फान्या कॅप्लानने व्लादिमिर लेनिन वर खूनी हल्ला केला.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध-लेनिनग्राडचा वेढा सुरू झाला.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध-हॉंगकॉंगची जपानच्या आधिपत्यातून सुटका.
* १९७४ - झाग्रेब मध्ये रेल्वे रुळांवरून घसरून १५३ ठार.
* १९८४ - स्पेस शटल डिस्कव्हरीचे पहिले अंतराळगमन.
* १९९० - तातारस्तानने रशियापासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* १३३४ - पीटर पहिला, कॅस्टिलचा राजा.
* १३७७ - शाहरुख, पर्शियाचा राजा.
* १८५६ - कार्ल डेव्हिड टॉल्म रुंग, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३० - दशरथ पुजारी, मराठी संगीतकार.
* १९३० - वॉरेन बफे, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९३४ - बाळु गुप्ते, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९४२ - परवेझ सज्जाद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११५८ - सांचो तिसरा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४२८ - शोको, जपानी सम्राट.
* १४८३ - लुई अकरावा, फ्रांसचा राजा.
* १६१९ - शिमाझु योशिहिरो, जपानी सामुराई.
* १७७३ - नारायणराव पेशवे, मराठा साम्राज्याचे १२वे पेशवे
* १९४९ - आर्थर फील्डर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
प्रतिवार्षिक पालन

* विजय दिन - तुर्कस्तान.
----
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - सप्टेंबर १ - ऑगस्ट महिना
ऑगस्ट ३१

ठळक घटना आणि घडामोडी

एकोणिसावे शतक

* १८०३ - लुईस आणि क्लार्क पिट्सबर्गहून आपल्या मोहिमेवर निघाले.
* १८६४ - अमेरिकन यादवी युद्ध-जनरल विल्यम टी. शेरमानने अटलांटावर हल्ला केला.
* १८७६ - ऑट्टोमन सुलतान मुराद पाचव्याला पदच्युत करून त्याचा भाऊ अब्दुल हमीद दुसरा सम्राटपदी.
* १८८६ - चार्ल्स्टन, दक्षिण कॅरोलिनामध्ये भूकंप. १०० ठार.
* १८९७ - थॉमस अल्वा एडिसनने कायनेटोस्कोपचा पेटंट घेतला.
विसावे शतक

* १९२० - डेट्रॉइटमध्ये पहिल्यांदा रेडियोवरून बातम्या प्रसारित झाल्या.
* १९३९ - जर्मनीच्या हस्तकांनी जर्मनीतील ग्लाईवित्झ रेडियो स्थानकावर हल्ला केला. हा हल्ला पोलंडने केल्याची सबब सांगून दुसऱ्या दिवशी जर्मनीने पोलंडवर चाल केली व दुसऱ्या महायुद्धास सुरुवात झाली.
* १९५७ - मलायाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६२ - त्रिनिदाद आणि टोबॅगोला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६८ - सर गारफील्ड सोबर्सने एका षटकात ६ षटकार फटकावले.
* १९८६ - सेरिटोस, कॅलिफोर्नियाजवळ एरोमेक्सिको फ्लाइट ४९८ हे विमान पायपर पी.ए.-२८ प्रकारच्या विमानाव आदळले. जमीनीवरील १५सह ७९ ठार.
* १९८६ - सोवियेत संघाचे प्रवासी जहाज ॲडमिरल नाखिमोव मालवाहू जहाज प्यॉत्र व्हासेवशी आदळून बुडले. ४२३ ठार.
* १९९१ - किर्गिझस्तानला सोवियेत संघापासून स्वातंत्र्य.
* १९९७ - पॅरिसमध्ये अपघातात राजकुमारी डायना व तिचा मित्र डोडी फयेद ठार.
* १९९९ - बॉयनोस एर्सच्या होर्हे न्यूबरी विमानतळावरून उड्डाण केल्यावर लगेच बोईंग ७३७-२०० प्रकारचे विमान कोसळले. जमीनीवरील दोघांसह ६५ ठार.
एकविसावे शतक

* २००५ - बगदादच्या अल-आइम्माह पूलावर झालेल्या चेंगराचेंगरीत १,१९९ ठार.
* २०२३ - जोहान्सबर्गमधील इमारतीतल लागलेल्या आगीत ७४ ठार.
जन्म

* १२ - कालिगुला, रोमन सम्राट.
* १६१ - कोमॉडस, रोमन सम्राट.
* १५६९ - जहांगीर, मुघल सम्राट.
* १८४३ - जॉर्ज फोन हर्टलिंग,जर्मनीचा चान्सेलर.
* १८७० - मारिया मॉॅंटेसोरी, इटालियन शिक्षणतज्ञ.
* १८८० - विल्हेमिना पहिली, नेदरलॅंड्सची राणी.
* १९०७ - रमोन मॅग्सेसे, फिलिपाईन्सचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४४ - क्लाइव्ह लॉईड,वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - जवागल श्रीनाथ,भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९७२ - क्रिस टकर, अमेरिकन अभिनेता.
मृत्यू

* १०५६ - थियोडोरा, बायझेन्टाईन सम्राज्ञी.
* १२३४ - गो-होरिकावा जपानी सम्राट.
* १४२२ - हेन्री पाचवा, इंग्लंडचा राजा.
* १८१४ - आर्थर फिलिप, ब्रिटिश आरमारी अधिकारी.
* १९७९ - ई.जे. स्मिथ इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८६ - उर्हो केक्कोनेन फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९५ -बियंत सिंग, पंजाबचा मुख्यमंत्री
* १९९७ - प्रिन्सेस डायना, ब्रिटिश राजकुमारी.
* १९९७ - डोडी फयेद, ब्रिटिश उद्योगपती.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वभाषा दिन - मोल्दोव्हा.
* स्वातंत्र्य दिन - त्रिनिदाद व टोबेगो, किर्गिझीस्तान.
----
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - सप्टेंबर १ - सप्टेंबर २ - ऑगस्ट महिना
लीप वर्ष

ग्रेगरियन दिनदर्शिकेनुसार ज्या वर्षातील फेब्रुवारी महिन्यात २८ च्या ऐवजी २९ दिवस असतात अशा वर्षाला लीप वर्ष असे म्हणतात.

साधारणतः लीप वर्ष दर चार वर्षांनी येते.

लीप वर्ष ठरवण्यासाठी खालील तीन नियम वापरण्यात येतात -
* जर एखाद्या वर्षाच्या आकड्यातील शेवटच्या दोन अंकाना चारने पूर्णतः भाग गेला तर ते वर्ष लीप वर्ष असते.
** १०९२, १९७२, इ.
* त्यातून जर शेवटचे दोन आकडे ०० असे असतील तर ते वर्ष लीप वर्ष नसते.
** १००, ९००, १९००, इ.
* त्यापरीस, अशा 'शतकी' वर्षाच्या शेवटून तिसऱ्या व चौथ्या आकड्यांनी होणारी संख्या चारने पूर्णतः भागता आली तर ते वर्ष लीप वर्ष असते.
** ४००, ८००, १२००, १६००, २००० इ.

वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका
तद्भव

तद्भव शब्द: मूळ संस्कृत शब्दात बदल होऊन मराठी भाषेत आलेले शब्द. संस्कृतमधून मराठीत येताना ज्या शब्दांच्या रूपात बदल झाला आहे, त्यांना तद्भव शब्द म्हणतात. संस्कृत मधिल काही शब्द मराठी भाषेत वापरतांंना त्यात कालानुरूप काही बदल झाले व नंतर ते समाजात प्रचलित झाले. हेच संस्कृतमधून बदल होऊन आलेले शब्द म्हणजे तद्भव शब्द होय.

उदा. गृह-घर, भातृ-भाऊ, श्वशुर-सासरा,दुुग्ध-दूूध.


वर्ग:मराठी भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
सप्टेंबर १

ठळक घटना आणि घडामोडी

इ.स.पूर्व छप्पन्नावे शतक

* ५५०९ - बायझेन्टाईन साम्राज्यातील समजाप्रमाणे या दिवशी सृष्टीची रचना झाली.
अठरावे शतक

* १७१५ - फ्रांसचा राजा लुई चौदावा ७२वर्षांच्या राज्यकारभारानंतर मृत्यू पावला. त्याचा राज्यकाल कोणत्याही युरोपीय राज्यकर्त्यापेक्षा जास्त होता.
एकोणिसावे शतक

* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-उत्तरेच्या जनरल विल्यम टी. शेर्मनने घातलेल्या चार महिन्यांच्या वेढ्याला कंटाळून जनरल जॉन बेल हूडने अटलांटातून पळ काढला.
* १८९४ - हिंकली, मिनेसोटाजवळ लागलेल्या वणव्यात ४००पेक्षा अधिक मृत्युमुखी.
* १८९७ - बॉस्टन सबवेचे उद्घाटन.
विसावे शतक

* १९०५ - आल्बर्टा आणि सास्काचेवान कॅनडामध्ये दाखल.
* १९१४ - सेंट पीटर्सबर्गचे नाव बदलून पेट्रोग्राड करण्यात आले.
* १९२३ - टोक्यो आणि योकोहामा परिसरात भूकंप १,०५,००० ठार.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध - जर्मनीने पोलंडवर आक्रमण केले व युद्धास तोंड फुटले.
* १९६४ - इंडियन ऑइल रिफायनरीझ आणि इंडियन ऑइल कंपनी यांनी एकत्र येउन इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन ही कंपनी स्थापली.
* १९६९ - लिब्यात कर्नल मुअम्मर गद्दाफीने सत्ता बळकावली.
* १९७२ - रेक्याविकमध्ये बॉबी फिशरने बोरिस स्पास्कीला हरवून बुद्धिबळाचे जगज्जेतेपद मिळवले.
* १९७४ - एस.आर.-७१ ब्लॅकबर्ड प्रकारच्या विमानाने न्यू यॉर्क ते लंडन अंतर एक तास ५४ मिनिटे व ५६.४ सेकंदात तोडून जागतिक विक्रम स्थापला.
* १९७९ - पायोनियर ११ हे अंतराळयान शनीपासून २१,००० किमी अंतरावरून गेले.
* १९८३ - शीत युद्ध - कोरियन एर फ्लाइट ००७ हे बोईंग ७४७ प्रकारचे विमान सोवियेत हद्दीत घुसल्याने सोवियेत संघाच्या लढाऊ विमानांनी तोडून पाडले. २६९ ठार.
* १९९१ - उझबेकिस्तानने रशियापासून स्वातंत्र्य जाहीर केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* १८७५ - एडगर राइस बरोज, अमेरिकन लेखक.
* १८९६ - ए.सी. भक्तिवेदांत स्वामी प्रभुपाद, वैष्णव तत्त्वज्ञानी, हरे कृष्ण पंथाचे स्थापक.
* १९०६ - होआकिन बॅलाग्वेर, डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०८ - के. एन. सिंग हिंदी चित्रपटांतील गाजलेले खलनायक
* १९२१ - माधव मंत्री, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२६ - अब्दुर रहमान बिश्वास, बांगलादेशचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४६ - रोह मू-ह्युन, दक्षिण कोरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४९ - पी.ए. संगमा, भारतीय राजकारणी.
* १९५१ - डेव्हिड बेरस्टो, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - मोहम्मद अट्टा, सप्टेंबर ११, २००१ च्या दहशतवादी हल्ल्याचा सूत्रधार.
* १९७६ - क्लेर कॉनोर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९९७ - जॉन जंगकुक,बीटीएस बँडचा गायक.
मृत्यू

* १०६७ - बाल्ड्विन पाचवा, फ्लँडर्सचा राजा.
* ११५९ - पोप एड्रियान चौथा.
* १२५६ - कुजो योरित्सुने, जपानी शोगन.
* १५७४ - गुरू अमरदास, तिसरे शीख गुरू.
* १५८१ - गुरू रामदास, चौथे शीख गुरू.
* १७१५ - लुई चौदावा, फ्रांसचा राजा.
प्रतिवार्षिक पालन

* क्रांती दिन - लिब्या.
* ज्ञान दिन - रशिया.
* शिक्षक दिन - सिंगापुर.
* संविधान दिन - स्लोव्हेकिया.
* स्वातंत्र्य दिन - उझबेकिस्तान.
----
बाह्य दुवे

ऑगस्ट ३० - ऑगस्ट ३१ - सप्टेंबर १ - सप्टेंबर २ - सप्टेंबर ३ - सप्टेंबर महिना
देवणी तालुका

देवणी हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.

देवणी हे गाव तेथील 'देवणी' गायींसाठी प्रसिद्ध आहे.यासाठी 'डोंगरे' कुटुंबाजवळची एक गाय सन १९६० मध्ये भारतात विजेती ठरली होती.
भौगोलिक स्थान

तालुक्यातील गावे

आचवळा आजणी अंबानगर आंबेगाव आनंदवाडी अनंतवाडी बातणपूर भोपाणी बोलेगाव बोंबळी बुद्रुक बोंबळी खुर्द बोरोळ चवनहिप्परगा दरेवाडी दावणहिप्परगा देवणी बुद्रुक देवणी खुर्द धणेगाव धनगरवाडी धर्मापुरी डोंगरेवाडी गौंडगाव गुरढळ गुरनळ हांचानळ हेळंब हिसमनगर होनाळी इंदराळ इस्माईलवाडी जवळगा कमळवाडी कमरोद्दिनपूर कवठाळा कोनाळी लसोणा महादेववाडी मामदापूर माणकी नागराळ नागतीर्थवाडी नेकनाळ संगम सावरगाव सय्यदपूर शिवाजीनगरतांडा सिंधीकामथ टाकळी तळेगाव विळेगाव वडमुरंबी वागदरीवालंदी वागनळवाडी वालंदी
हवामान

लोकजीवन

प्रेक्षणीय स्थळे

हत्तीबेट
नागरी सुविधा

जवळपासचे तालुके

उदगीर, शिरूर अनंतपाळ, निलंगा
संदर्भ

# व्हिलेजइन्फो.इन
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate


वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
सत्यमेव जयते

200px|इवलेसे|उजवे
सत्यमेव जयते हा मुंडकोपनिषदातील एक घोषवाक्य आहे. भारत देश स्वतंत्र झाल्यावर भारत शासनाने या वाक्याला राष्ट्रीय ब्रीदवाक्य म्हणून स्वीकारले. भारतीय राजमुद्रेच्या पायथ्याशी हे वाक्य देवनागरी लिपीमध्ये लिहिलेले आहे. सत्यमेव जयते हे वाक्य भारतीय चलनी नोटांवर आढळते तसेच सर्व शासकीय कागदपत्रांवर वापरले जाते.

सत्यमेव जयते या मंत्राचे मूळ मुंडकोपनिषदातील ३.१.६ या श्लोकामध्ये आहे. तो मंत्र खालीलप्रमाणे:-


सत्यमेव जयते नानृतं
सत्येन पन्था विततो देवयानः ।
येनाक्रमन्त्यृषयो ह्याप्तकामा
यत्र तत् सत्यस्य परमं निधानम् ॥६॥



सत्यमेव जयते या वाक्याचा अर्थ होतो - सत्याचाच (शेवटी) जय होतो.

या वाक्याला राष्ट्रीय दर्जा देण्याचे काम पंडित मदन मोहन मालवीय यांनी इ.स. १९१८ मध्ये केले.


ब्रीदवाक्य
वर्ग:सम्राट अशोक
सप्टेंबर ५

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

* १९०५ - रशिया-जपान युद्ध-अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष थियोडोर रूझवेल्टच्या मध्यस्थीने न्यू हॅम्पशायर राज्यात जेता जपान व रशियात संधी.
* १९१४ - पहिले महायुद्ध-पॅरिसवर चाल करून आलेल्या जर्मन सैन्याला फ्रेंच सैन्याने मागे रेटले.
* १९१५ - झिमरवाल्ड परिषद सुरू.
* १९३२ - बर्किना फासोच्या वसाहतीचे आयव्हरी कोस्ट, माली व नायजर या राष्ट्रांत विभाजन.
* १९३७ - स्पॅनिश गृहयुद्ध-लेन्स शहर फ्रँकोच्या ताब्यात.
* १९३९ - दुसरे महायुद्ध-अमेरिकेने आपण तटस्थ असल्याचे जाहीर केले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध-मिल्ने बेची लढाई-जपानच्या आरमाराने माघार घेतली.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध-बेल्जियम, नेदरलँड्स व लक्झेंबर्ग मिळून बेनेलक्स तयार झाले.
* १९६१ - अलिप्त राष्ट्रांची पहिली परिषद बेलग्रेड येथे सुरू.
* १९७२ - ब्लॅक सप्टेंबर नावाने वावरणाऱ्या पॅलेस्टाईनच्या अतिरेक्यांनी म्युनिक हत्याकांड-म्युनिकमधील ऑलिंपिक खेळात भाग घेणाऱ्या इस्रायेलच्या खेळाडूंना ओलिस ठेवले.
* १९७५ - कॅलिफोर्नियातील साक्रामेंटो शहरात अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जेराल्ड फोर्डवर असफल खूनी हल्ला.
* १९७७ - व्हॉयेजर १ या अंतराळयानाचे प्रक्षेपण.
* १९८० - स्वित्झर्लंडमधील सेंट गॉट्टहार्ड बोगदा खुला.
* १९८४ - एस.टी.एस. ४१-डी-स्पेस शटल डिस्कव्हरीने आपली पहिली अंतराळयात्रा पूर्ण केली.
* १९८६ - कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून पॅन ऍम फ्लाइट ०७३चे अपहरण.
एकविसावे शतक

* २००५ - मंडाला एरलाइन्स फ्लाइट ०९१ हे बोईंग ७३७-२०० प्रकारचे विमान इंडोनेशियातील सुमात्रा बेटावरील दाट वस्तीच्या भागात कोसळले. विमानातील १०४ व जमीनीवरील ३९ व्यक्ती ठार.
जन्म

* ११८७ - लुई आठवा, फ्रांसचा राजा.
* १६३८ - लुई सोळावा, फ्रांसचा राजा.
* १८२६ - जॉन विस्डन, ब्रिटिश क्रिकेटरसिक, प्रकाशक.
* १८४७ - जेसी जेम्स, अमेरिकन दरोडेखोर.
* १८५७ - कॉन्स्टेन्टिन त्चियाकोव्स्की, रशियन संशोधक.
* १८८८ - सर्वपल्ली राधाकृष्णन, भारताचे राष्ट्रपती.
* १९०९ - आर्ची जॅक्सन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९१० - फिरोझ पालिया, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - केन म्युएलमन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९४० - राकेल वेल्च, अमेरिकन अभिनेत्री.
* १९४६ - फ्रेडी मर्क्युरी, ब्रिटिश संगीतकार.
* १९४७ - ब्रुस यार्डली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५१ - मायकेल कीटन, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५४ - रिचर्ड ऑस्टिन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - मार्क रामप्रकाश, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७१ - ऍडम होलिओके, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७२ - गाय व्हिटॉल, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - रॉल लुईस, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७८ - सिल्व्हेस्टर जोसेफ, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११६५ - निजो, जपानी सम्राट.
* १८७७ - क्रेझी हॉर्स, अमेरिकेतील सू जमातीचा नेता.
* १९०६ - लुडविग बोल्ट्झमन, ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९९७ - मदर तेरेसा, समाजसेविका.
प्रतिवार्षिक पालन

* शिक्षक दिन - भारत.
बाह्य दुवे

सप्टेंबर ३ - सप्टेंबर ४ - सप्टेंबर ५ - सप्टेंबर ६ - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर महिना
इ.स. १२३३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मे २९ - मोंगोल-जिन युद्ध: ओग्देई खानच्या मोंगोल सैन्याने १३ महिन्यांच्या वेढ्यानंतर जिन राजवंशाची राजधानी कैफेंग काबीज केले आणि शहराची लुटालूट आणि जाळपोळ केली. सम्राट ऐझाँग कैझू शहराला पळून गेला. ओग्देईने आपल्या सरदार सुबुताईला पुढे चाल करण्याचा हुकुम दिला.
* डिसेंबर - मोंगोलांनी कैझूला वेढा घातला आणि जिन वंशाचा नायनाट करण्यासाठी साँग वंशीय सम्राटाशी हातमिळवणी केली.
जन्म

मृत्यू

वर्ग:इ.स. १२३३
वर्ग:इ.स.च्या १२३० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १३ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सप्टेंबर ६

ठळक घटना आणि घडामोडी

दहावे शतक

* ९५२ - सम्राट सुझाकु, जपानी सम्राट.
सोळावे शतक

* १५२२ - फर्डिनांड मॅगेलनच्या मोहिमेतील व्हिक्टोरिया हे जगप्रदक्षिणा करणारे पहिले जहाज स्पेनला पोचले.
सतरावे शतक

* १६२० - प्लिमथ, इंग्लंड येथून मेफ्लॉवर जहाजाचा प्रवास सुरू झाला.
अठरावे शतक

* १७७६ - ग्वादालूप बेटावर चक्रीवादळ, ६,००० ठार.
एकोणिसावे शतक

* १८८८ - चार्ल्स टर्नरने एकाच मोसमात २५० क्रिकेट बळी घेण्याचा विक्रम रचला.
विसावे शतक

* १९०१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष विल्यम मॅककिन्लीवर खूनी हल्ला.
* १९३० - लश्करी उठावात आर्जेन्टिनाच्या राष्ट्राध्यक्ष हिपोलितो इरिगोयेनची उचलबांगडी.
* १९३९ - दक्षिण आफ्रिकेने जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४० - बल्गेरियाच्या राजा कॅरोल दुसऱ्याने पदत्याग केला. त्याचा मुलगा मायकेल सत्तेवर.
* १९४९ - कॅम्डेन, न्यू जर्सीमध्ये हॉवर्ड अन्रुहने १३ शेजाऱ्यांची गोळ्या घालून हत्या केली.
* १९६५ - भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध-भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला.
* १९६६ - दक्षिण आफ्रिकेच्या पंतप्रधान हेन्ड्रिक व्हेरवोर्डची संसदेत भोसकून हत्या.
* १९६८ - स्वाझीलँडला स्वातंत्र्य.
* १९७० - पॅलेस्टाईनच्या अतिरेक्यांनी युरोपमधून न्यू यॉर्कला निघालेल्या दोन विमानांचे अपहरण केले व जॉर्डनला नेली.
* १९८५ - मिडवेस्ट एक्सप्रेस एरलाइन्स फ्लाइट १०५ हे डग्लस डी.सी.-९ प्रकारचे विमान मिलवॉकीहून उड्डाण करताच कोसळले. ३१ ठार.
* १९८६ - अबु निदालच्या हस्तकांनी नेव्हे शालोम येथे सिनॅगॉगवर हल्ला चढवून २२ लोकांना ठार मारले.
एकविसावे शतक
जन्म

* १६६६ - आयव्हन पाचवा, रशियाचा झार.
* १७६६ - जॉन डाल्टन, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ व भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८९२ - सर एडवर्ड ऍपलटन, नोबेल पारितोषिक विजेता ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९०६ - लुइस फेदेरिको लेलवा, नोबेल पारितोषिक विजेता आर्जेन्टीनाचा भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९२३ - पीटर दुसरा, युगोस्लाव्हियाचा राजा.
* १९२९ - यश जोहर, भारतीय चित्रपट निर्माता.
* १९५४ - कार्ली फियोरिना, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९५७ - होजे सॉक्रेटिस, पोर्तुगालचा पंतप्रधान.
* १९७१ - देवांग गांधी, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ९७२ - पोप जॉन तेरावा.
* १९३८ - सली प्रुडहॉम, नोबेल पारितोषिक विजेता फ्रेंच लेखक.
* १९६६ - हेन्ड्रिक व्हेरवोर्ड, दक्षिण आफ्रिकेचा पंतप्रधान.
* १९९० - लेन हटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* २००७ - लुसियानो पाव्हारॉटी, इटालियन ऑपेरा गायक.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

सप्टेंबर ४ - सप्टेंबर ५ - सप्टेंबर ६ - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर ८ - सप्टेंबर महिना
हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे?

हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे? हा ग्रंथ रत्‍नागिरीच्या तुरुंगात असताना स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी लिहिला. यात हिंदुत्वाचा पुरस्कार केलेला असून, 'हिंदू' ह्या शब्दाची खालिल व्याख्या सांगितली आहे:

:आसिन्धुसिन्धुपर्यंता यस्य भारतभूमिका।
:पितृभूःपुण्यभूश्चैवस वै हिन्दुरितिस्मृतः॥
::अर्थ: सिंधू नदीपासून सिंधू सागरापर्यंत पसरलेल्या ह्या भरतभूमीस जो कोणी आपली पितृभू आणि मातृभू मानतो तो हिंदू.
संदर्भ

वर्ग:पुस्तके
अधिक वाचन

हिंदुत्ववादी लेखक ब.ल. वष्ट यांनी या विषयावर अनेक मराठी पुस्तके लिहिली/संपादित केली आहेत, त्यांपैकी काही ही :-
* हिंदुत्व : भारतीय राष्ट्राचा मूलाधार
* हिंदुत्व आणि पोथीनिष्ठ विचारधारा
* हिंदुत्व : संघ आणि सावरकर

वर्ग:हिंदुत्व
वर्ग:विनायक दामोदर सावरकर