JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
भेंडी

thumb|right|300px|भेंड्या

भेंडी (इंग्रजी नावे: Okra, okro, ladies' fingers व ochro) ही एक फळभाजी आहे. ही भाजी भारतात जवळजवळ वर्षभर बाजारात उपलब्ध असते. भेंडीच्‍या फळात कॅल्शियम व आयोडिन ही मूलद्रव्‍ये आणि क जीवनसत्त्व भरपूर प्रमाणात असते.
लागवड

महाराष्‍ट्रामध्ये भेंडीचे पीक हलक्‍या मध्‍यम तसेच भारी जमिनीत घेता येते,परंतु जमीन पाण्‍याचा चांगला निचरा होणारी असावी. भेंडीचे पीक वर्षभर घेतले जात असले तरी खरीप व उन्‍हाळी हंगामात पीक चांगले येते. पिकास २० ते ४० सेल्सियस तापमान चांगले मानवते. पाण्‍याची कमतरता असताना इतर भाज्‍यांपेक्षा भेंडीचे पीक चांगले येते. उन्‍हाळयात भाज्‍यांची चणचण असताना तर भेंडीला बाजारात फारच मागणी असते. महाराष्‍ट्रामध्‍ये भेंडीखाली ८१९० हेक्‍टर क्षेत्र लागवडीखाली आहे. भेंडीचे पिक हे वर्षभर घेतले जाते.

भेंडी लागवड खरीप (जून – जुलै) आणि उन्हाळी (जानेवारी – फेब्रुवारी) हंगामात करतात. कोकण विभागात भेंडीची लागवड रब्बी हंगामात करता येते. निर्यातीसाठी सतत पुरवठा करण्याकरिता पीक टप्प्या टप्प्यात १५ – २० दिवसाच्या अंतराने पेरावे. भेंडी हे भाजीपाला पीक मूळचे दक्षिण आफ्रिकेतील किंवा आशिया खंडातील मानले जाते. भेंडीची लागवड वर्षभर केली जाऊ शकते. अधिक उत्पादनासाठी खरीप व उन्हाळी हंगामात भेंडीची लागवड करणे फायद्याचे ठरते. भेंडीमध्ये विविध जीवनसत्त्वे, लोह तसेच खनिजे मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतात. भेंडीच्या झाडाचा वापर कागद तयार करण्यासाठी केला जातो. या अशा विविध कारणांमुळे मागणी असलेल्या भेंडीची लागवड करणे शेतकरी बांधवांसाठी फायद्याचे ठरू शकते.
वापर

भेंडीची भाजी सहज उपलब्ध होत असल्याने ती भारतात सर्वत्र खाल्ली जाते. भेंडीची भाजी चिकट आणि बुळबुळीत असली तरी ती चविष्ट व पोषक असते. भेंडीच्या भाजीचे भेंडी फ्राय, भेंडी मसाला असे वेगवेगळे प्रकार करून खाल्ले जातात. कोवळी भेंडी कच्ची खाणेही आरोग्यासाठी चांगले असते. भेंडीच्या जून दाण्यांचीसुद्धा उसळ केली जाते.
फायदे

*भेंडी सेवन केल्याने कॅन्सर होत नाही
*भेंडी हृदयाला देखील स्वस्थ ठेवते
*मधुमेह होण्याची शक्यता नसते
*भेंडी ॲनिमियामध्ये फारच लाभदायक असते
*पोटफुगी, बद्धकोष्ट, पोट दुखणे आणि गॅससारख्या समस्या होत नाहीत.
*हाडे मजबूत होतात
*वजन घटण्यास मदत होते
*रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते
*मेंदूचे कार्य सुधारते
*गरोदर स्त्रियांसाठी उत्तम
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:भाज्या
भुईमूग

thumb|right|भुईमूगाची पाने व शेंगा
thumb|right|शेंगा-त्यातील एक उघडलेली आहे.त्यात भुईमूगाचे दाणे दिसतात.

भुईमूग हे एक शेंगावर्गीय पीक आहे. हे उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते, हे लहान आणि मोठ्या व्यावसायिक उत्पादकांसाठी महत्त्वाचे आहे. २०१६ मध्ये सोललेल्या शेंगदाण्यांचे जगातील वार्षिक उत्पादन ४४ दशलक्ष टन होते. वनस्पतिशास्त्रज्ञ कार्ल लिनीयस याने या प्रजातीला हायपोगायिया म्हणजे "जमिनीच्या खाली" असे नाव दिले.

भुईमूग हा फॅबॅसी या वनस्पती कुटुंबातील आहे. भुईमुगामध्ये मुळावरील गाठींमध्ये नायट्रोजन-स्थिर करणारे जीवाणू असतात. शेंगदाणे मानवी शरीरासाठी पौष्टिक मानले जातात. ते अक्रोड आणि बदामासारखेच असतात आणि पाश्चात्य पदार्थांमध्ये समाविष्ट केले जातात.

भुईमूग हे तेलवर्गीय महत्त्वाचे नगदी पीक आहे. पण काळाच्या ओघात त्याचे महत्त्व अन्नपीक म्हणूनसुद्धा वाढीस लागले आहे. या पिकात निरनिराळ्या हवामानात जुळवून घेण्याची क्षमता आहे. तसेच हे पीक फेरपालटीस आणि आंतरपीक म्हणून घेण्यास अत्यंत उपयुक्त आहे. या पिकामुळे जमिनीची सुपीकता वाढते.
भुईमूग लागवड

रुंद वरंबे सरी या पद्धतीने भुईमूग लागवड करताना पूर्वमशागत करून रान भुसभुशीत झाल्यानंतर रुंद वरंबे व सरी तयार करण्यासाठी शेतात 150 सें.मी. अंतरावर खुणा करून, रेषा मारून आखणी करावी. पुन्हा रेषा मारलेल्या ठिकाणी 30 सें.मी. रुंदीचा पाट पाडल्यास 120 सें.मी. रुंदीचे व 15-20 सें.मी. उंचीचे गादी वाफे तयार होतील. हे वाफे प्रथम पाणी देऊन पूर्ण भिजवून वाफस्यावर आल्यावर त्यावर 30 सें.मी. रुंदीच्या चार ओळी बसवून अशा ओळींत दोन रोपांतील अंतर दहा सें.मी. ठेवून बियाण्याची टोकण करावी.
इतिहास

शेंगदाणे हे मूळचे न्यू वर्ल्ड पीक आहे .मात्र संशोधकांना मेसोआमेरिका आणि दक्षिण अमेरिका या दोन्ही देशांत मोठ्या प्रमाणात लागवड झाल्याचे आढळले. पेरूमधील पुरातत्त्व स्थळांकडून मिळालेल्या अवशेष पेरिकार्प (फळांची पिल्ले) ऊतक आजच्या (वायबीपी) अंदाजे ३९००–३७५० वर्षांपूर्वी तिथल्या हेतूपूर्ण शेती वापराची तारीख ठरवते. पूर्वीचे पाळीव प्राणी किती झाले हे कोणालाही ठाऊक नाही पण बहुधा ते दरींमध्ये प्रथम घडले दक्षिण अमेरिकेच्या ग्रॅन चाको भागात पराना आणि पराग्वे नदी प्रणाल्यांचा.
रोजच्या आहारात शेंगदाण्याचा वापर

शेंगदाण्याचा वापर शेंगदाणा बटर तयार करण्यासाठी केला जातो. शेंगदाणे एक अतिशय पौष्टिक आहार आहे. फिल्टर केलेले परिष्कृत तेल स्वयंपाक आणि मार्गारीन बनवण्यासाठी वापरले जाते. शेंगदाणा तेल हे महत्त्वाचे खाद्यतेल आहे. पेंड पशुखाद्य म्हणून वापरली जाते. शेंगदाण्यातील प्रथिने अर्दिल या कृत्रिम फायबरच्या उत्पादनात वापरली जातात. वनस्पती तूप हायड्रोजननंतर शेंगदाणा तेलापासून बनविला जातो.

* संपूर्ण शेंगदाणे
* शेंगदाणा तेल
* शेंगदाणा लोणी
* शेंगदाणा पीठ
औद्योगिक वापर

शेंगदाणे मोठ्या प्रमाणात औद्योगिक वस्तू तयार करण्यासाठी वापरले जातात. शेंगदाणा तेलाचा महत्त्वपूर्ण उपयोग म्हणजे पेंट, वार्निश, वंगण तेल, लेदर ड्रेसिंग्ज, फर्निचर पॉलिश, कीटकनाशके आणि नायट्रोग्लिसरीन. साबण आणि बऱ्याच सौंदर्यप्रसाधनांच्या उत्पादनांमध्ये शेंगदाणा तेलाचा समावेश आहे. भुईमुगाची टरफले प्लास्टिक, वॉलबोर्ड, घर्षण, इंधन, सेल्युलोज आणि श्लेष्म तयार करण्यासाठी वापरले जातात.
औषधी उपयोग

शेंगदाणे आरोग्याइतकेच लोकप्रिय आहेत. ते प्रथिनेचा एक उत्कृष्ट स्रोत आहेत आणि त्यात विविध जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि वनस्पती संयुगे मोठ्या प्रमाणावर असतात. वजन कमी करण्याच्या आहाराचा एक भाग म्हणून ते उपयुक्त ठरू शकतात आणि हृदयरोग आणि पित्तदोषाचा धोका कमी करू शकतात.
संदर्भ


वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:शेती
वर्ग:तेलबिया
वर्ग:खाद्यतेले
वर्ग:गळीतधान्य
मद्र

इवलेसे
मद्र हे महाभारतकालीन एक राज्य होते जे सध्याचा पंजाब परिसर.

बृहत्संहिता अध्याय १४, कूर्मविभागातील खालील श्लोक पहा.


दिशि परमोत्तरस्यां‌ मांडव्यतुखारतालहलमद्राः ।

अश्मककुलूतलहडस्त्रीराज्यनृसिंहवनखस्थाः ॥ २२ ॥

वेणुमतीफल्गुलुका गुरूहामरुकुच्चचर्मरंगाख्याः ।

एकविलोचन शूलिकदीर्घग्रीवास्यकेशाश्च ॥२३॥

अर्थ:- भारतवर्षातील पश्चिमोत्तर(वायव्य) दिशेला असलेले देश:-माडव्य, तुखार, तालहल, मद्र, अश्मक, कुलूत, लहड, स्त्रीराज्य, नृसिंहवन, खस्थ, वेणुमती, फल्गु, लुका, गुरूहा, मरुकुच्च, चर्मरंग, एकविलोचन, शूलिक, दीर्घग्रीवास्यकेश..

संदर्भ


----
वर्ग:महाभारत
वर्ग:भारतातील प्राचीन राज्ये
गांधार

एक प्राचीन राज्य आणि सध्याच्या अफगाणिस्तानातील कंदहार प्रांत. पश्चिम पंजाब, वायव्य सरहद्द प्रांत, काश्मीरचा दक्षिण व पश्चिम भाग आणि अफगाणिस्तान या सगळ्यांचा मिळून होणारा प्रदेश पूर्वी गांधार नावाने ज्ञात होता. तक्षशिला, पेशावर ही ठिकाणे या प्रदेशाच्या राजधान्या राहिलेली ठिकाणे आहेत.
इतिहास

इ.स. पूर्व सहाव्या शतकात इराणचा सम्राट दरियस याने हा भाग जिंकून आपल्या साम्राज्याला जोडला होता. बऱ्याच वर्षांनी हा प्रदेश अशोकाच्या साम्राज्यात समाविष्ट झाला. त्यानंतर हा प्रदेश ग्रीक व इंडो पार्थियन यांच्या सात्तेखाली होता. पुढे जेव्हा तो कुषाण साम्राज्याचा भाग बनला तेव्हा पुरूषपूर (पेशावर) ही त्याची राजधानी बनली. गुप्त काळी या प्रदेशावर यवन, शक इत्यादी परकीयांची सत्ता होती. इ.स.चे सहावे ते दहावे शतक मूळचे तुर्की असणारे साही वंशाच्या राजांचे राज्य होते. त्यानंतर गझनीच्या महंमदाने हा प्रदेश जिंकला. तेव्हापासून इ.स.च्या अठराव्या शतकापर्यंत या भागावर निरनिराळ्या मोगल राजांनी राज्य केले. इ.स.च्या १९ व्या शतकाच्या प्रारंभी रणजितसिंगाने हा प्रदेश आपल्या राज्याला जोडला आणि नंतर इ.स. १८४९ साली तो इंग्रजांच्या ताब्यात गेला.

----


वर्ग:प्राचीन राज्ये
वर्ग:महाजनपदे
प्रल्हाद

प्रल्हाद (लेखनभेद प्रह्लाद)(संस्कृत: प्रह्लाद, IAST: Prahlāda) हा हिंदू पौराणिक कथांमधील असुर राजा आहे. तो रक्षक देवता, विष्णू यांच्यावर असलेल्या त्याच्या कट्टर भक्तीसाठी ओळखला जातो. तो नरसिंहाच्या कथेत दिसतो, विष्णूचा सिंह अवतार, जो प्रल्हादाला त्याच्या दुष्ट पिता, असुर राजा हिरण्यकशिपूचा वध करून सोडवतो.

प्रल्हादाचे वर्णन एक संत मुलगा म्हणून केले जाते, जो त्याच्या निष्पापपणा आणि विष्णूप्रती भक्तीसाठी ओळखला जातो. त्याचे वडील हिरण्यकशिपू आणि त्याचा काका आणि मावशी हिरण्याक्ष आणि होलिका यांचा निंदनीय स्वभाव असूनही तो विष्णूची उपासना करत राहतो आणि विष्णूने आपल्या काका हिरण्यक्षला छेदून व ठेचून मारले आणि विष्णूने त्याची मावशी होलिकाला जाळून मारले. तिला जिवंत राख करून टाकले, आणि नरसिंहाच्या रूपात विष्णूने त्याचे वडिल हिरण्यकशिपूचा अंत केला आणि त्याचा वध केला आणि प्रल्हाद आणि विश्वाला विनाश आणि अराजकतेपासून वाचवले. वैष्णव परंपरेचे अनुयायी त्यांना महाजन किंवा महान भक्त मानतात. भागवत पुराणात त्यांच्याबद्दल एक ग्रंथ दिलेला आहे, ज्यामध्ये प्रल्हादाने विष्णूच्या प्रेमळ उपासनेच्या प्रक्रियेचे वर्णन केले आहे.

पुराणातील त्याच्याबद्दलच्या बहुतेक कथा प्रल्हादाच्या लहान मुलाच्या कृतीवर आधारित आहेत आणि त्याचे चित्रण आणि चित्रांमध्ये सहसा चित्रण केले जाते.
भक्त प्रल्हादाची कथा

राजा हिरण्यकश्यपू हा विष्णूचा शत्रू होता. आपल्या राज्यामध्ये कोणीही विष्णूभक्ती करता कामा नये असा त्याचा आदेश होता. त्याच्या स्वतःच्याच महालात त्याचा मुलगा प्रल्हाद हा विष्णूची उपासना करत आहे असे त्याला कळले. तेव्हा त्याने त्याच्यावर सर्प पाठविले. पण सापांनी त्याला दंश केला नाही. राजाने त्याला पर्वतशिखरावरून समुद्रात फेकून दिले, परंतु त्याही परिस्थितीत तो जिवंत राहिला. राजाने त्याला हत्तीच्या पायी तुडविण्याचा आदेश दिला. आपल्या बहिणीच्या म्हणजे होलिकेच्या द्वारा अग्नीत भस्मसात करण्यास सांगितले. पण प्रत्येक वेळी प्रल्हाद त्यामधून सहीसलामत बाहेर पडला. तेव्हा राजाने प्रल्हादाला विचारले की तुला कोणी वाचवले? तेव्हा त्याने उत्तर दिले की, भगवान विष्णू सर्वत्र आहेत. ते सर्प आणि समुद्र दोन्ही ठिकाणी आहेत. पुढे भगवान विष्णूनी नरसिंह अवतार धारण करून रजा हिरण्यकश्यपूचा वध केला.

वास्तविक हिरण्यकश्यपू विष्णुलोकात वास्तव्यास होते. पण ते चार सनकादिक ऋषींच्या श्रापामुळे ते पृथ्वीवर आले होते. विष्णूचा शत्रू म्हणून तीन जन्म राहायचे की विष्णूचा भक्त म्हणून दहा जन्म पृथ्वीवर राहायचे असे त्यास विचारण्यात आले होते. तेव्हा विष्णूलोकात लवकर परत येता यावे म्हणून त्याने शत्रू होणे पसंत केले होते.
संदर्भ यादी


वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
हिरण्यकश्यपू

हिरण्यकश्यपू (संस्कृत: हिरण्यकश्यपू, IAST: Hiraṇyakashyapu), ज्याला हिरण्यकश्यप असेही म्हणतात, पुराणातील असुरांचा दैत्य राजा होता. हिरण्यकश्यपू आणि त्याचा धाकटा भाऊ हिरण्याक्ष आणि त्याची धाकटी बहीण होलिका हे तीन अपत्ये ही महर्षी कश्यप आणि दैत्य माता दिती यांची पहिलीच संताने होती. दैत्य माता दितीमध्ये सायंकाळच्या वेळी अचानक कामवासना प्रकट झाल्यामुळे त्यांना श्राप म्हणून अशी असुर प्रवृत्तीची संताने प्राप्त झाली.

हिंदू पौराणिक कथांमध्ये, हिरण्यकश्यपूचा धाकटा भाऊ, हिरण्याक्ष, याला विष्णूच्या वराह (रानडुक्कर) अवताराने मारले होते. यामुळे संतप्त झालेल्या हिरण्यकश्यपूने सृष्टीकर्ता ब्रह्मदेवाकडून वरदान प्राप्त करण्यासाठी तप करून अभेद्यतेचे/अमरतेचे वरदान मिळवण्याचा निर्णय घेतला. तिन्ही जगाला वश केल्यानंतर, विष्णूच्या नरसिंह (मनुष्य-सिंह) अवताराने त्याचा वध केला.

वर्ग:हिंदू दैत्य
मिसिसिपी

हा लेख अमेरिकेच्या मिसिसिपी राज्याबद्दल आहे. मिसिसिपी नदीबद्दलचा लेख येथे आहे.

मिसिसिपी (; ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या दक्षिण भागात वसलेले मिसिसिपी क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ३२वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने ३१व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

मिसिसिपीच्या दक्षिणेला मेक्सिकोचे आखात, पश्चिमेला आर्कान्सा व लुईझियाना, उत्तरेला टेनेसी तर पूर्वेला अलाबामा ही राज्ये आहेत. जॅक्सन ही मिसिसिपीची राजधानी व मोठे शहर आहे. मिसिसिपी ही अमेरिकेमधील सर्वात मोठी नदी राज्याच्या पश्चिमेकडून वाहते.

३६,३३८ डॉलर्स दरडोई उत्पन्न असलेले मिसिसिपी हे आर्थिक दृष्ट्या अमेरिकेतील सर्वात गरीब राज्य आहे. कापसाची शेती हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे. ह्या शेतीमुळे १९व्या शतकात अमेरिकन यादवी युद्धाअगोदर हे राज्य देशातील पाचव्या क्रमांकाचे सुबत्त व श्रीमंत राज्य होते. परंतु येथील धनाढ्य जमीनदारांनी राज्यात कोणतीही गुंतवणूक न करता सर्व संपत्ती स्वतःजवळ ठेवली. युद्धानंतर रस्ते, रेल्वे, शाळा इत्यादी मूलभूत सुविधांच्या अभावामुळे मिसिसिपीची प्रगती खुंटली. सध्या आरोग्य सेवा, स्वच्छता इत्यादी प्रमाणांमध्ये मिसिसिपीचा शेवटचा क्रमांक आहे.
मोठी शहरे

* जॅक्सन - १,७३,८६१
* गल्फपोर्ट - ७०,०५५
* हेटीसबर्ग - ५१,९९३
गॅलरी


चित्र:"Mississippi Welcomes You" state border welcome sign, c. October 2006.jpg|मिसिसिपी स्वागत फलक.
चित्र:Map of Mississippi NA.png|मिसिसिपीमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग.
चित्र:Mississippi State Capitol.jpg|मिसिसिपी राज्य संसद भवन.
चित्र:Mississippi quarter, reverse side, 2002.jpg|मिसिसिपीचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन


वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
व्हाल्टेअर

फ्रांस्वा-मरी अरूएत तथा व्हाल्टेअर (नोव्हेंबर २१, इ.स. १६९४ - मे ३०, इ.स. १७७८) हा एक फ्रेंच लेखक, कवी व तत्त्वज्ञ होता. व्हॅाल्टेअरने नवलकथा, निबंध, नाटके, कविता, ऐतिहासिक, शास्त्रीय असे चौफेर लेखन केले व त्यातून त्याने फ्रान्समधील अनियंत्रीत राजेशाही, स्वार्थी धर्मगुरू व विलासी उमराव यांच्यावर कडाडून हल्ला चढवला. 'कॅन्डिड' हा त्याचा विशेष प्रसिद्ध ग्रंथ आहे. त्याने एकूण २,००० पुस्तके तसेच २,००० पेक्षा अधिक पत्रे लिहिली. त्याचे ललित लेखन उपरोधिक असे. लोकांच्या मनातील सुप्त भावनांना शब्दरूप करण्याचे महत्त्वाचे कार्य व्हॅाल्टेअरने केले. फ्रांसमधील विषम समाजव्यवस्थेवर त्याने कडक टिका केली. तो लोकशाहीचा पुरस्कर्ता नव्हता. व्यक्तिस्वातंत्र्याचा व राजेशाहीचा पुरस्कर्ता होता. शंभर उंदरापेक्षा एका सिंहाचे राज्य केव्हाही श्रेष्ठ होय. असे त्यांनी म्हणले होते. त्यामुळे त्याला दोनदा तुरूंगात टाकण्यात आले. तसेच फ्रांसमधून हद्दपार सुद्धा करण्यात आले. त्याच्या विचारामुळे लोकजागृती होऊन, लोक जुलूम व अन्यायाच्या विरुद्ध बंड करण्यास प्रवृत्त झाले.व्हॉल्टेअरचे मूळ नाव फ्रान्स्वा मरी अरूए असे होते . व्हॉल्टेअर या फ्रेंच तत्त्वज्ञाने इतिहासलेखनासाठी केवळ वस्तुनिष्ठ सत्य आणि घटनांचा कालक्रम एवढ्यावरच लक्ष केंद्रित न करता तत्कालीन समाजाच्या परंपरा , व्यापार , आर्थिक व्यवस्था , शेती इत्यादी गोष्टींचा विचार करणे आवश्यक आहे , हा विचार मांडला . त्यामुळे इतिहासाची मांडणी करताना मानवी जीवनाचा सर्वांगीण विचार व्हायला हवा , हा विचार पुढे आला . त्या दृष्टीने व्हॉल्टेअर आधुनिक इतिहासलेखनाचा जनक होता असे म्हणता येईल .


वर्ग:फ्रेंच लेखक
वर्ग:इ.स. १६९४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७७८ मधील मृत्यू
वर्ग:फ्रेंच कवी
वर्ग:फ्रेंच तत्त्वज्ञ
वर्ग:लेखक
वर्ग:कवी
वर्ग:तत्त्वज्ञ
रुडयार्ड किप्लिंग

जोसेफ रुड्यार्ड किप्लिंग (डिसेंबर ३०, इ.स. १८६५ - जानेवारी १८, इ.स. १९३६) हा इंग्रजी लेखक व कवी होता. त्यांना १९०७ चे साहित्याचे नोबेल पारितोषिक प्राप्त झाले होते.

किप्लिंगचा जन्म भारतात झाला. त्याने अनेक साहित्यकृती निर्माण केल्या. त्यातील काही उल्लेखनीय आहेत -
150px|left|thumb|द जंगल बुक पुस्तकाचे मुखपृष्ठ

* द जंगल बुक
* द सेकंड जंगल बुक
* जस्ट सो स्टोरीज
* पक ऑफ पूक्स हिल
* स्टोरी ऑफ द गेड्सबिस (१८८८)
* प्लेन टेल्स फ्रॉम द हिल्स (१८८८)
* द फॅंन्टम रिक्षा अँड अदर ऐरी टेल्स (१८८८)
* द लाइट दॅंट फेल्ड (१८९०)
* "मंडालय" (१८९०) (कविता)
* "गूंगा दिन"(१८९०) (कविता)
* द जंगल बुक (१८९४) (लघुकथासंग्रह)
* द सेकंड जंगल बुक (१८९५) (लघुकथासंग्रह)
* "इफ" (१८९५) (कविता)
* कॅप्टन करेजियस (१९९७)
* "रिसेशनल" (१८९७)
* द डेज वर्क (१८९८)
* स्टॉल्की अँड को (१८९९)
* "द व्हाइट मॅन्स बरडेन" (१८९९)
* किम (१९०१)
* जस्ट सो स्टोरिज (१९०२)
* पुक ऑफ पुक्स हिल (१९०६)
* लाइफ्सची बाधा (१९१५) (लघुकथासंग्रह)


किप्लिंगने अनेक कविता तसेच द मॅन ईटर्स ऑफ कुमाऊं सारख्या शिकारकथाही लिहिल्या.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

* प्रोजेक्ट गटेनबर्ग ह्या संकेतस्थळावरील रुडयार्ड किप्लिंग ह्यांचे साहित्य


किप्लिंग, रुड्यार्ड
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
हिदेकी तोजो

thumb|right|200px|
हिदेकी तोजो (देवनागरी लेखनभेद : हिदेकी टोजो; जपानी: 東條 英機 ;) (डिसेंबर ३०, इ.स. १८८४ - डिसेंबर २३, इ.स. १९४८) हा जपानाच्या सैन्यातील सेनापती व दुसऱ्या महायुद्धच्या कालखंडात जपानाचा ४०वा पंतप्रधान होता.

तोजो दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात (ऑक्टोबर १८, इ.स. १९४१ - जुलै २२, इ.स. १९४४) पंतप्रधानपदावर होता. दुसऱ्या महायुद्धात अमेरिका दोस्त राष्ट्रांच्या बाजूने उतरण्यासाठी निमित्त ठरलेल्या पर्ल हार्बरावरील हल्ल्यांसाठी काहीजण तोजोस जबाबदार धरतात. महायुद्ध संपल्यावर तोजोला युद्धगुन्हेगार म्हणून फाशी दिली गेली. मृत्यूपूर्वी तोजोने महायुद्धातील आपल्या निर्णयांची जबाबदारी स्वीकारली व शांततेचा पुरस्कार केला.
बाह्य दुवे

* डब्ल्यू.डब्ल्यू.२डी.बी. कॉम संकेतस्थळावरील याचे चरित्र (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:जपानचे पंतप्रधान
वर्ग:दुसरे महायुद्ध
वर्ग:इ.स. १८८४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४८ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोरिस पास्तरनाक

बोरिस लिओनिदोविच पास्तरनाक (; १० फेब्रुवारी १८९० - ३० मे १९६०) हा एक रशियन लेखक व कवी होता. पास्तरनाकने १९१७ साली रचलेला माझी बहीण, जीवन नावाचा कवितासंग्रह रशियन साहित्यामध्ये मौल्यवान मानला जातो. पास्तरनाकने योहान वोल्फगांग फॉन ग्यॉटे, फ्रीडरिश शिलर, विल्यम शेक्सपियर इत्यादी अनेक विदेशी कलावंतांनी लिहिलेली नाटके रशियन भाषेत अनुवादित केली.

१९५६ साली पास्तरनाकने डॉक्टर झिवागो नावाची एक कादंबरी लिहिली. ह्या कादंबरीचे कथानक १९०५ सालच्या रशियन क्रांती व दुसरे महायुद्ध ह्यादरम्यानच्या कालावधीमधील होते. पास्तरनाकचे समाजवादावरील स्वतंत्र विचार सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाला पटले नाहीत व सोव्हिएत सरकारने ह्या कादंबरीचे प्रकाशन करण्यास नकार दिला. डॉक्टर झिवागोचे हस्तलिखित चोरून इटलीच्या मिलान येथे आणले गेले व १९५७ साली ही कादंबरी इटलीमध्ये प्रकाशित केली गेली. ही कादंबरी रातोरात जगप्रसिद्ध झाली व १९५८ साली पास्तरनाकला साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाल्याचे घोषित करण्यात आले. ह्यामुळे खवळून उठलेल्या सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाने पास्तरनाकला नोबेल पारितोषिक स्वीकारण्यास मनाई केली. ह्या बंदीनंतरही सोव्हिएत सरकारचा राग शांत झाला नाही व राष्ट्राध्यक्ष निकिता ख्रुश्चेव्हने पास्तरनाकची देशामधून हकालपट्टी करण्याचा निर्णय घेतला. पास्तरनाकच्या मुलाच्या मतानुसार भारताचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू ह्यांनी ख्रुश्चेव्हला ह्याची अंमलबजावणी करण्यापासून थांबवले. १९६० साली पास्तरनाकचे निधन झाले.

अखेर १९८८ साली पास्तरनाकच्या वंशजांनी नोबेल पारितोषिक स्वीकारले.
बाह्य दुवे

*नोबेलवरील व्यक्तिचित्र


वर्ग:रशियन लेखक
वर्ग:रशियन कवी
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
टेनेसी

टेनेसी (; ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या आग्नेय भागात वसलेले टेनेसी क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ३६वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने १७व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.

टेनेसीच्या दक्षिणेला अलाबामा व मिसिसिपी, पश्चिमेला आर्कान्सा व मिसूरी, उत्तरेला केंटकी, ईशान्येला व्हर्जिनिया, पूर्वेला नॉर्थ कॅरोलायना व आग्नेयेला जॉर्जिया ही राज्ये आहेत. नॅशव्हिल ही टेनेसीची राजधानी तर मेम्फिस हे सर्वात मोठे शहर आहे. टेनेसीची पश्चिम सीमा मिसिसिपी नदीने आखली गेली आहे तर राज्याचा पूर्व भागात डोंगराळ आहे.
मोठी शहरे

*मेम्फिस - ६,५०,१००
*नॅशव्हिल - ५,६९,८९२
*नॉक्सव्हिल - १,७३,८९०
*चॅटानूगा - १,५५,५५४
गॅलरी


चित्र:Fedex-md11-N525FE-051109-21-16.jpg|मेम्फिस येथे फेडेक्स कंपनीचे मुख्यालय आहे.
चित्र:Main Entrance to the Great Smoky Mountains National Park from Gatlinburg, Tennessee.JPG|गॅटलिनबर्ग जवळील द ग्रेट स्मोकी माउंटन्स नॅशनल पार्क.
चित्र:Map of Tennessee NA.png|टेनेसीमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग.
चित्र:Tennessee State Capitol 2009.jpg|टेनेसी राज्य विधान भवन.
चित्र:2002 TN Proof.png|टेनेसीचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे.

बाह्य दुवे

*अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
*पर्यटन


वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
वॉशिंग्टन (राज्य)

वॉशिंग्टन (, ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या वायव्य (पॅसिफिक नॉर्थवेस्ट) भागात वसलेले वॉशिंग्टन क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील १८वे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने तेराव्या क्रमांकाचे राज्य आहे. राज्याला हे नाव जॉर्ज वॉशिंग्टन ह्या अमेरिकेच्या पहिल्या राष्ट्राध्यक्षावरून देण्यात आले.

वॉशिंग्टनच्या पश्चिमेला प्रशांत महासागर, उत्तरेला कॅनडाचा ब्रिटिश कोलंबिया हा प्रांत, पूर्वेला आयडाहो, दक्षिणेला ओरेगन ही राज्ये आहेत. ऑलिंपिया ही ओरेगनची राजधानी तर सिअ‍ॅटल हे सर्वात मोठे शहर आहे. राज्यातील ६० टक्के रहिवासी सिअ‍ॅटल महानगर परिसरात वास्तव्य करतात.

औद्योगिक दृष्ट्या वॉशिंग्टन हे एक पुढारलेले राज्य आहे. उत्पादन, सॉफ्टवेर सेवा व कृषी हे येथील प्रमुख उद्योग आहेत. मायक्रोसॉफ्ट, बोईंग, स्टारबक्स, अ‍ॅमेझॉन.कॉम, झेरॉक्स इत्यादी अनेक मोठ्या कंपन्यांची मुख्यालये सिअ‍ॅटल महानगर क्षेत्रात स्थित आहेत. वॉशिंग्टनमधील सफरचंदांचे उत्पादन अमेरिकेत सर्वाधिक आहे.

वॉशिंग्टन राज्याला २०११ मध्ये अमेरिकेमधील सर्वात स्वच्छ राज्य हा पुरस्कार मिळाला.
मोठी शहरे

* सिअ‍ॅटल - ६,०८,६६०
* स्पोकेन - २,०८,९१६
* टकोमा - १,९८,३९७
गॅलरी


चित्र:Rainierreflect1.jpg|रेनियर पर्वत.
चित्र:Microsoft sign closeup.jpg|मायक्रोसॉफ्टचे मुख्यालय सिअ‍ॅटलच्या रेडमंड ह्या उपनगरात आहे.
चित्र:Map of Washington NA.png|वॉशिंग्टनमधील प्रमुख रस्ते व महामार्ग.
चित्र:WACapitolLegislativeBldg.jpg|वॉशिंग्टन राज्य संसद भवन.

बाह्य दुवे

* अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
* पर्यटन



वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
दुसरा चंद्रगुप्त

दुसरा चंद्रगुप्त, अर्थात चंद्रगुप्त विक्रमादित्य (इ.स.चे ४थे शतक - इ.स. ४१५) हा भारतीय उपखंडातील गुप्त साम्राज्याचा सर्वाधिक प्रबळ सम्राट होता. इ.स. ३८० ते इ.स. ४१५ या कालखंडातल्या त्याच्या राजवटीत गुप्त साम्राज्याच्या भरभराटीचा परमोत्कर्ष झाला. त्याने पश्चिम भारतातील शक क्षत्रपांचे राज्य जिंकून घेत गुप्त साम्राज्याच्या सीमा विस्तारल्या. त्याच्या कारकिर्दीत गुप्तांचे साम्राज्य पूर्वेस गंगेच्या मुखापासून पश्चिमेस सिंधूच्या मुखापर्यंत, तर उत्तरेस वर्तमान उत्तर पाकिस्तानापासून दक्षिणेस नर्मदेच्या खोऱ्यापर्यंत पसरले. चिनी प्रवासी व बौद्ध भिक्खू फाश्यान दुसऱ्या चंद्रगुप्ताच्या राज्यकाळात उत्तर भारतात भटकून गेल्याचे उल्लेख त्याच्या प्रवासवर्णनात आढळतात. संस्कृत कवी कालिदास, संस्कृत वैयाकरणी अमरसिंह व खगोलशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ असलेला वराहमिहिर या गुणिजनांचा तो आश्रयदाता होता, अशी समजूत आहे. भारतीय उपखंडात उत्तरकाळात प्रचलित असलेल्या शकांपैकी विक्रम संवत या शकाचा कर्ता तो असल्याचे मानले जाते.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:गुप्त साम्राज्य
वर्ग:इ.स. ४१५ मधील मृत्यू
वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
वर्ग:इ.स. ३५० मधील जन्म
पंचायतन पूजा

इवलेसे|राजा रवी वर्मा यांनी काढलेले पंचायतनाचे चित्र

पंचायतन पूजा म्हणजे पाच देवांचा, पाच गुरूंचा, पाच थोर व्यक्तींचा किंवा पाच वस्तूंचा समुदाय आणि त्यांची पूजा होय.
विभिन्न उपास्य देवांना मानीत असलेल्या उपासकांमध्ये असलेले द्वेष कमी करण्यासाठी आद्य शंकराचार्य यांनी समाजात जाणीवपूर्वक पंचायतन पूजेची सुरुवात केली. ह्या पद्धतीनुसार विष्णूपंचायतनात हरी (विष्णू), शिव, गणपती, तेज (भास्कर) आणि देवी (अंबा) ह्या पाच देवांचे पूजन होते. ह्या पाच देवतांतून उपासक ज्याला प्रधान मानीत असेल त्याला मुख्य स्थान देऊन आजूबाजूला दुसरे चार देव ठेवून पूजा करायची. याच्या परिणामी 'गणेश पंचायतन', 'शिव पंचायतन' वगैरे सुरू झाले. पंचायतन पूजापद्धतीने माणसांच्या श्रद्धा जपल्या गेल्या आणि समाजात असलेला विभिन्न संप्रदायांमधील राग द्वेषही कमी झाला.

गणपती, शिव, हरी (विष्णू), तेज (भास्कर) आणि अंबा ह्यांचे पूजन म्हणजे बुद्धी, ज्ञान, लक्ष्मी, तेज आणि शक्ती ह्यांची उपासना. मानवी विकासात ह्या पाच तत्त्वांचीच आवश्यकता असते.

*राम पंचायतनात राम, लक्ष्मण, सीता, भरत-शत्रुघ्न आणि हनुमानाचा समावेश होतो.


*शिव पंचायतनात शंकर, विष्णू, गणेश, सूर्य, देवी हा क्रम आहे.


*सूर्य पंचायतानात देवांचा क्रम सूर्य, शंकर, गणेश, विष्णू देवी असा आहे.


*देवी पंचायतन म्हणजे देवी, विष्णू, शंकर, गणेश, सूर्य


*गणेश पंचायत म्हणजे गणेश, विष्णू, शंकर, सूर्य, देवी


समर्थ पंचायतनात समर्थ रामदासस्वामी, जयरामस्वामी वडगावकर, रंगनाथस्वामी निगडीकर, आनंदमूर्ती, आणि केशवस्वामी यांचा समावेश होतो. याबद्दलचा एक श्लोक असा आहे :-
;;;;;;श्रीरामदास जयराम रंगनाथ।
;;;;;;आनंदमूर्ति केशव सनाथ।।
;;;;;;ऐसे हे पंचायतन समर्थ।
;;;;;;रामदासस्वामींचे॥१॥
;;;;;;हे दिसताती वेगळाले।
;;;;;;परी ते स्वरूपी मिळाले॥।
;;;;;;अवघे मिळोनि येकच जाले।
;;;;;;निर्विकारवस्तु॥२॥
हेदेखील पहा

वैदिक प्रतीक-दर्शन
हे सुद्धा पहा

* अंगारकी चतुर्थी
* अष्टविनायक
* अक्षरारंभ
* काकतीय
* गण
* गणपती
* श्री गणेश अथर्वशीर्ष
* गणेश उत्सव
* पुण्यातील गणेशोत्सव
* सार्वजनिक गणेशोत्सव
* मोदक
* शिव
सार्वजनिक गणेशोत्सव

* कसबा गणपती सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ
* केसरीवाडा सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ
* गुरुजी तालीम सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ
* तांबडी जोगेश्वरी सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ
* तुळशीबाग सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळ
* श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपती
* लालबागचा राजा
प्रसिद्ध गणपती मंदिरे

* अष्टदशभुज (रामटेक)
* चोर गणपती, सांगली
* वरदविनायक (भद्रावती)
* विशाल गणपती

संदर्भ
----
वर्ग:हिंदू संस्कृती
वर्ग:हिंदू धर्म
वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:उपासना पद्धती
वर्ग:पूजा पद्धती