JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सौर शक्ती

सौरऊर्जा म्हणजे सूर्यापासून मिळवलेली ऊर्जा. सूर्य हा पृथ्वीवरील प्रमुख नैसर्गिक ऊर्जास्रोत आहे.
ऊर्जेची गरज सध्याच्या तुलनेत काही पटीत वाढेल आणि सध्या वीजनिर्माण क्षेत्रात अग्रेसर असलेल्या आण्विक ऊर्जा क्षेत्राने दिवसाला एक अशा गतीने अणुभट्ट्या उभारल्या तरी ही गरज पुरी होण्यासारखी नाहीनाहीघ बढती समजून रोजी गमभन डोळे गमती. शिवाय जपानमधील दुर्घटनेच्या पार्श्वभूमीवर जगानेही अणुप्रकल्पांचा फेरविचार करण्यास सुरुवात केली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर सौरऊर्जेचा विचार केला असता एका तासात पृथ्वीवर पडणारी सौरऊर्जा ही रूपांतरित केल्यास आपली एका वर्षाची ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी पुरेशी असते, मात्र हे प्रत्यक्षात आणण्यासाठी आणखी बऱ्याच संशोधनाची आवश्यकता आहे.
अपारंपारिक आणि विशेषतः सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधनावरील निधी तसेच जागरूकता दिवसेंदिवस वाढत आहे. सध्याच्या पारंपारिक ऊर्जास्रोतांचे पर्याय फक्त अजून काही वर्षेच उपलब्ध असणार आहेत. शिवाय त्यांच्या अनेक नकारात्मक बाजूही आहेत. अपारंपरिक ऊर्जाक्षेत्रात सौरऊर्जेशिवाय वायुऊर्जा, टायडल, जिओथर्मल असे पर्याय आहेत. मात्र, भविष्यकाळातील ऊर्जेची गरज काही अंशीच भागवण्याची क्षमता त्यात आहे. सध्या सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधन हे मुख्यतः सौरऊर्जा ही पारंपरिक ऊर्जास्रोतांपेक्षा कमी खर्चिक करण्यासाठी चालू आहे. जपान, जर्मनी या सौरऊर्जेतील परंपरागत शिलेदारांसकट अमेरिका शिवाय चीन आणि भारतानेही याबाबत पुढाकार घेतला आहे. सौरऊर्जा निर्मितीत आणि नंतर वापरातही कुठल्याही भारतभ म्हणून division su Rico hmmm snakes प्रकारचे अपायकारक वायू वातावरणात सोडले जात नाहीत. त्यामुळे प्रदूषण, ग्लोबल वार्मिंगसारखे इतर ऊर्जाक्षेत्रांशी निगडित वादांचे विषय सौरऊर्जेपासून मात्र चार हात दूरच आहेत.
सौरऊर्जेचा वापर

* प्रकाशसंश्लेषण
# हरितद्रव्य असणारी सर्व झाडे, सुक्ष्मजीव इत्यादी.
* उष्णता
# बाष्पीभवन
* प्रकाश
# मनुष्यप्राण्यात ड-जीवनसत्त्व बनवण्यासाठी, सौरविद्युत
ऊर्जा संसाधने

ऊर्जा संसाधनाचे वर्गीकरण खालील प्रकारे केले जाते
*पारंपारिक ऊर्जा संसाधने
सरपण, शेणाच्या गोवऱ्या, पेंढा हे पारंपारिक इंधन वर्षानुवर्षे वापरले जात आहे. याशिवाय कोळसा, खनिज तेल, जल ऊर्जा, अणुऊर्जा इत्यादींचा पारंपारिक ऊर्जा संसाधनांत समावेश होतो
*अपारंपारिक ऊर्जा संसाधनेcbcghyugjf'
सौरऊर्जेचा महत्त्व

*सूर्य हा ऊर्जेचा मुख्य स्रोत आहे. सौर ऊर्जा घेण्यासाठी घरात कुठल्याही प्रकारचा मीटर बसवावा लागत नाही व कुठलेही बिल भरावे लागत नाही.
*मोठ्या प्रमाणात सूर्याची ऊर्जा उपलब्ध असून त्याचा आपण जर उपयोग करू शकलो तर निसर्गातील झाडांची तोड थांबू शकेल. त्यामुळे पर्यावरण ऱ्हासालाही आळा बसेल.
*दिवसातील १२ तास सौर ऊर्जा आपल्या बरोबरच असते. उरलेल्या १२ तासांसाठी आपण सौर ऊर्जेची साठवण करून रात्रीच्या वेळी उपयोगात आणू शकतो यासाठी खर्च सुद्धा अल्पप्रमाणात येतो.
*बीड जिल्ह्यातील नेकनूर परिसरात ओसाड जमिनीवर सोलर प्यानल लावणे सहज शक्य आहे .
संदर्भ

learningwhiledoing


वर्ग:भौतिकशास्त्र
एल साल्वादोर

एल साल्व्हाडोरचे प्रजासत्ताक () हा मध्य अमेरिकेतील सर्वांत लहान व सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा देश आहे. साल्व्हाडोरच्या पश्चिमेला होन्डुरास, उत्तर व पूर्वेला ग्वातेमाला तर दक्षिणेला प्रशांत महासागर आहेत. सान साल्व्हाडोर ही साल्व्हाडोरची राजधानी व सर्वात मोठे शहर असून सांता आना व सान मिगेल ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत.

१६व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून स्पेनच्या अधिपत्याखाली असलेल्या साल्व्हाडोरला इ.स. १८२१ साली स्वातंत्र्य मिळाले. विसाव्या शतकाचा बराच काळ येथे लष्करी राजवट होती. सध्या येथे लोकशाही असून साल्व्हादोर सांचेझ सेरेन हा येथील विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. साल्व्हाडोरची अर्थव्यवस्था कमकूवत असून कॉफीची लागवड हा येथील प्रमुख उद्योग राहिला आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

एल साल्व्हाडोर हा देश मध्य अमेरिकेत आहे. त्याचे एकूण क्षेत्रफळ २१,०४० चौ.किमी.(८,१२३चौ.मैल) आहे. हा अमेरिका खंडातील सर्वात लहान देश आहे. या देशाचा ३२० चौ.किमी. भाग पाण्याने व्यापला आहे. या देशात अनेक लहान नद्या वाहतात. यांत गोआसकोरान, जिबोआ, तोरोला, पाझ, रिओ ग्रांडे दे सान मिगुएल या नद्यांचा समावेश होतो. लेंपा ही एकमेव मोठी नदी आहे. नद्यांसोबतच या देशात अनेक सरोवर आहेत.
चतुःसीमा

राजकीय विभाग

मोठी शहरे
समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

* एल साल्व्हाडोर फुटबॉल संघ
* ऑलिंपिक खेळात एल साल्व्हाडोर
संदर्भ
बाह्य दुवे

* राष्ट्राध्यक्ष
*
*


वर्ग:मध्य अमेरिका
वर्ग:लॅटिन अमेरिका
अ-जीवनसत्त्व

इवलेसे
इवलेसे|उजवे|Chemical structure of retinol, one of the major forms of vitamin A

250px|इवलेसे|उजवे|अ-जीवनसत्त्व
अ-जीवनसत्त्व हे शरिराला लागणारे एक महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून ते पाण्यात विरघळत नाही, पण मेदात विरघळते. अ-जीवनसत्त्व सामान्यपणे पिवळ्या रंगाचे असते.
पोषण

अ-जीवनसत्त्वामुळे द्ष्टी चांगली राहते, हाडांची वाढ होते आणि फुफ्फुसे व रक्त यांचे पोषण होते. या जीवनसत्त्वामुळे शरीराचे जंतुसंसर्गापासून संरक्षण होते.
कमतरतेचे दुष्परिणाम

अ-जीवनसत्त्वाची कमतरता दोन प्रकारे होते. -

१. अ-जीवनसत्त्व असणाऱ्या भाज्या-फळे किंवा अ जीवनसत्त्व असणारे मांसाहारी अन्न यांचे सेवन न झाल्यामुळे. या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे डोळ्यांतील रेटिनाच्या (द्श्यपटलाच्या) वाढीला अडथळा होतो व त्यामुळे रातांधळेपणा येतो. मातेचे दूध लवकर बंद केल्याने बालकाला दुधातून मिळणारे अ-जीवनसत्त्व मिळत नाही. त्यामुळेही डोळ्यावर असाच परिणाम होतो. रातांधळी झालेली व्यक्ती रात्रीच्यावेळी पाहू शकत नाही.

२. मेद पदार्थांचे पचन न झाल्यामुळे अ जीवनसत्त्व शरीरात जात नाही व त्यामुळे शरिरात या जीवनसत्त्वाची कमतरता निर्माण होते.

अ-जीवनसत्त्वाची रोजच्या आहारातील आवश्यक पातळी- ७००-९०० मायक्रोग्रॅम

अ-जीवनसत्त्व हे गाजर, रताळी, टोमॅटो, पालक, तांबडा भोपळा, सोयाबीन, आंबा, संत्री, कोथिंबीर, अळू, दूध, लोणी, चीज, प्राण्याचे यकृत, मासे, अंड्याचा पिवळा बलक वगैरेंत असते.
संदर्भ
हे ही पहा

# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# ई-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व

वर्ग:जीवनसत्त्वे
क-जीवनसत्त्व

200px|thumb|right|जीवनसत्त्व क
क-जीवनसत्त्व (ॲस्कॉर्बिक ॲसिड आणि एस्कॉर्बेट म्हणूनही ओळखले जाते) हे विविध पदार्थांमध्ये आढळणारे आणि आहारातील पूरक म्हणून विकले जाणारे जीवनसत्त्व आहे. हे स्कर्वीला प्रतिबंध आणि उपचार करण्यासाठी वापरले जाते. व्हिटॅमिन सी हे ऊतकांच्या दुरुस्तीमध्ये, कोलेजनची निर्मिती आणि विशिष्ट न्यूरोट्रांसमीटरच्या एन्झाईमॅटिक उत्पादनामध्ये गुंतलेले एक आवश्यक पोषक आहे.

हे अनेक एन्झाइम्सच्या कार्यासाठी आवश्यक आहे आणि रोगप्रतिकारक प्रणालीच्या कार्यासाठी महत्त्वाचे आहे. हे अँटिऑक्सिडेंट म्हणून देखील कार्य करते. बहुतेक प्राणी त्यांचे स्वतःचे व्हिटॅमिन सी संश्लेषित करण्यास सक्षम आहेत. पण वानर (मानवांसह) आणि माकडे (परंतु सर्व प्राइमेट्स नाहीत), बहुतेक वटवाघुळ, काही उंदीर आणि काही इतर प्राण्यांना ते आहारातील स्त्रोतांकडून प्राप्त करणे आवश्यक आहे.

असे काही पुरावे आहेत की सप्लिमेंट्सच्या नियमित वापरामुळे सर्दी होण्याचा कालावधी कमी होतो, परंतु त्यामुळे संसर्ग टाळता येत नाही. हे अस्पष्ट आहे की पूरक आहार कर्करोग, हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग किंवा स्मृतिभ्रंशाच्या जोखमीवर परिणाम करतो. हे तोंडाने किंवा इंजेक्शनने घेतले जाऊ शकते.

व्हिटॅमिन सी सामान्यतः चांगले सहन केले जाते.मोठ्या डोसमुळे गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल अस्वस्थता, डोकेदुखी, झोपेचा त्रास आणि त्वचेची लाली होऊ शकते. गर्भधारणेदरम्यान सामान्य डोस सुरक्षित असतात. युनायटेड स्टेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिसिनने मोठ्या प्रमाणात डोस घेण्याविरुद्ध शिफारस केली आहे.

व्हिटॅमिन सी 1912 मध्ये शोधण्यात आले, 1928 मध्ये वेगळे केले गेले आणि 1933 मध्ये, रासायनिकरित्या तयार केलेले पहिले जीवनसत्त्व होते. हे जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अत्यावश्यक औषधांच्या यादीत आहे. व्हिटॅमिन सी एक स्वस्त जेनेरिक आणि ओव्हर-द-काउंटर औषध म्हणून उपलब्ध आहे. अंशतः त्याच्या शोधासाठी, अल्बर्ट स्झेंट-ग्योर्गी आणि वॉल्टर नॉर्मन हॉवर्थ यांना अनुक्रमे 1937चे शरीरशास्त्र आणि औषध आणि रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले. व्हिटॅमिन सी असलेल्या पदार्थांमध्ये लिंबूवर्गीय फळे, किवीफ्रूट, पेरू, ब्रोकोली, ब्रसेल्स स्प्राउट्स, बेल मिरी आणि स्ट्रॉबेरी यांचा समावेश होतो. दीर्घकाळ साठवण किंवा स्वयंपाक केल्याने अन्नातील व्हिटॅमिन सी सामग्री कमी होऊ शकते.
निर्मिती

क-जीवनसत्त्व मुख्यतः लिंबुवर्गीय फळांमध्ये पुरेशा प्रमाणात आढळते. हे निसर्गतः अ‍ॅस्कॉरबिक आम्लाच्या स्वरूपात आढळते.
पोषण

free radicals मुळे पेशींवर होणारे दुष्परिणाम रोखण्याचे काम क-जीवनसत्त्व करते. जखम भरून येण्यासाठी लागणारे प्रथीन कोलॅजन तयार होण्यासाठी जीवनसत्त्व क आवश्यक असते. जीवनसत्त्व क हे लोह शरीरात येण्यासाठी आवश्यक असते. स्नायू बळकट करण्याचे काम क जीवनसत्त्व करते.

दररोजची आहारातील आवश्यक पातळी-७५-९० मि.ग्रॅ.
कमतरतेचे दुष्परिणाम

250px|thumb|right|जीवनसत्त्व क कमतरतेमुळे स्कर्वी
क जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे स्कर्व्ही नावाचा आजार होतो. हिरड्यांच्या रक्त पुरवठ्यात व वाढीत अडथळा येतो. जखमा भरून न येता त्यांत पू होतो.
केस गळतात.
अतिरेकाचे दुष्परिणाम

क जीवनसत्त्वाच्या गोळ्या अधिक प्रमाणात खाल्ल्यास उलटी, हगवण, पोटाच्या तक्रारी किंवा मुतखडा होऊ शकतो.
हे सुद्धा पहा

# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व
संदर्भ

वर्ग:जीवनसत्त्वे
ब-जीवनसत्त्व

ब-जीवनसत्त्व हे प्रत्यक्षात पाण्यात विरघळणाऱ्या ८ क्लिष्ट जीवनसत्त्वांचा समूह आहे. हे शरिराला लागणारे अत्यंत महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून पेशींमधील ऊर्जानिर्मितीसाठी काम करते.
ब-जीवनसत्त्वांची यादी

# ब १ जीवनसत्त्व (थायमिन)
# ब २ जीवनसत्त्व (रायबोफ्लेव्हिन)
# ब ३ जीवनसत्त्व (नायासिन)
# ब ५ जीवनसत्त्व (पॅंटोथिनिक ॲसिड)
# ब ६ जीवनसत्त्व(पायरिडॉक्सिन)
# ब ७ जीवनसत्त्व (बायोटिन)
# ब ९ जीवनसत्त्व (फॉलिक ॲसिड/फोलेट)
# ब १२ जीवनसत्त्व (सायनोकोबलामाईन)
निर्मिती

व्हिटॅमिन बी कॉम्प्लेक्सच्या स्त्रोतांमध्ये टोमॅटो, भुसी, गव्हाचे पीठ, अंडी अंड्यातील पिवळ बलक, हिरव्या पालेभाज्या, बदाम, अक्रोड, पॉलिश तांदूळ, वनस्पती बियाणे, सुपारी, केशरी, द्राक्षे, दूध, ताजे बीन्स, ताजे वाटाणे यांचा समावेश आहे. डाळ, यकृत, भाजीपाला हिरव्या भाज्या, बटाटे, शेंगदाणे, यीस्ट, मका, चणे, नारळ, पिस्ता, ताजी फळे, कामरल्ला, दही, पालक, कोबी, मासे, अंडी पांढरा, माल्टा, तांदळाचा भुसा, फळभाज्या इ. मधून आपल्याला व्हिटॅमिन बी मीळतात.
पोषण

बी जीवनसत्त्व हिरव्या पालेभाज्या, फळे, दूध व दुग्धजन्य पदार्थ, अंडी, मासे, कडधान्ये व मुख्यत्वे पिष्टमय धान्ये (गहू, तांदूळ) यांतून मिळते. फारच कमी झाले असल्यास बी जीवनसत्त्वाचे इंजेक्शनही दिले जाते.
कमतरतेचे दुष्परिणाम

ब जीवनसत्त्वे


# अ-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व


वर्ग:जीवनसत्त्वे
जीवनसत्त्व

जीवनसत्त्वे (Vitamins) हे शरीराच्या आरोग्यासाठी थोड्या प्रमाणात लागणारे पण महत्त्वाचे पोषक घटक आहेत. ज्याची सगळ्या जीवांना अल्प प्रमाणात आवश्यकता असते, अशी ही जीवनसत्त्वे ही आहाराचे अंश आहेत. जीवनसत्त्वे ही कार्बनची संयुगे असतात. ही व्हिटॅमिन्स शरीरामध्ये निर्माण होऊ शकत नाहीत, . याचे २ प्रकार आहेत
# जलविद्राव्य (पाण्यात विरघळणारी)
# स्निग्ध विद्राव्य (स्निग्ध पदार्थात विरघळणारी ) - अ, ड, ई, आणि के ही जीवनसत्त्वे स्निग्ध विद्राव्य आहेत.

जलविद्राव्य जीवनसत्त्वांची कमतरता लगेच लक्षात येते आणि ती शरीरात घेतल्यास कमतरतेची लक्षणेसुद्धा लगेच निघून जातात. उलटपक्षी स्निग्धविद्राव्य जीवनसत्त्वांची कमतरता लगेच लक्षात येत नाही आणि उपचार दिल्यावरही त्यांची कमतरता भरून येण्यास काही वर्षे इतका कालावधी लागतो. जलविद्राव्य जीवनसत्त्वे शरीरात साठून राहत नाहीत. ती अधिक मात्रेत दिली गेल्यास मूत्रावाटे त्यांचे उत्सर्जन होते.
मानवी शरीराला आवश्यक असलेली जीवनसत्त्वे

# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# इ-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व
शोधयात्रा

जीवनसत्त्वांचा शोध फंक या शास्त्रज्ञाने इ.स १९१२ मध्ये लावला.त्याने त्यांना vitamine असे नाव दिले.
अन्नघटकांची शरीरांतर्गत निर्मिती

वनस्पती आपल्या शरीरात सर्व जीवनसत्त्वे तयार करू शकतात पण प्राण्यांना त्याच्या आहारातून जीवनसत्त्व प्राप्त होतात त्याची निर्मिती शरीरात नाही होत अपवाद 'ड'जीवनसत्त्व वगळता.फळभाज्या, दूध,मांस,यकृत,अंडी,सोयाबीन तृणधान्य,इ.मुख्य सोस्र आहेत.
जीवनसत्त्वांच्या कमतरतेचे दुष्परिणाम

अ-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे रातांधळेपणा येतो. रातांधळी झालेली व्यक्ती रात्रीच्यावेळी पाहू शकत नाही. हे संक्रामक रोगांपासुन संरक्षण करते.हे विटामिन शरीरात अनेक अंगाना सामान्य रूपात ठेवण्यात मदत करते जसे की त्वचा, केस, नख, ग्रंथि, दात, मसूड़े आणि हाडे.

ब-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे बेरीबेरी नावाचा आजार होतो.

क-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे स्कर्व्ही नावाचा आजार होतो. हिरड्यांच्या रक्त पुरवठ्यात व वाढीत अडथळा येतो. जखमा भरून न येता त्यांत पू होतो.

ड-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे हाडातील कॅल्शियम कमी होऊन हाडांची मजबुती कमी होते. त्यामुळे लहान मुलांमध्ये मुडदूस, हाडे कमकुवत होणे तर मोठ्यांमध्ये हाडे ठिसूळ होणे असे विकार होऊ शकतात.

ई-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या वांझपणा, वारंवार गर्भपात, स्नायूंचा अशक्तपणा, लाल रक्तपेशींचे विघटन असे विकार होऊ शकतात.

के-जीवनसत्त्व - या जीवनसत्त्वाच्या कमतरतेमुळे रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत होत नाही. जखम झाल्यास तिच्यातून होणारा रक्तस्राव चालूच राहतो.
जीवनसत्त्व या विषयावरील मराठी पुस्तके

* जीवनसत्त्वे व आरोग्य (जयश्री पेंढारकर)
* व्हिटॅमिन्स : व्हिटॅमिन्सच्या शोधांची रंजक सफर, लक्षवेधी इतिहास आणि विज्ञान (अच्युत गोडबोले, डाॅ. वैदेही लिमये)
* शतक शोधाचे : मागोवा विसाव्या शतकातील निवडक शोधांचा (मोहन आपटे)


*
ई-जीवनसत्त्व

ई-जीवनसत्त्व हे शरिराला लगणारे महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून मेदात विरघळणारे आहे; म्हणजे पाण्यात विरघळत नाही. हे रक्तात लाल रक्त कोशिका व पेशिभित्तिका बनवण्यासाठी उपयोगी असते. हे विटामिन शरीरातील अनेक भागांना सामान्य बनविण्यात मदत करते. जसे की मांसपेशी, स्नायू व इतर पेशींचे कार्य. विटामिन ई फॅटी आम्लाचे संतुलन ठेवण्यात ही महत्त्वपूर्ण आहे. नवजात शिशु मध्ये विटामिनच्या कमतरतेमुळे रक्ताची कमी होते त्यामुळे त्यांच्यात पंडुरोग होतो.

विटामिन ई, सेलच्या अस्तित्त्व टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक आहे. त्यांच्या बाहरी कवच किंवा सेल मेमब्रेनला टिकून ठेवतो. विटामिन ई, शरीरच्या फैटी एसिडला ही संतुिलत ठेवतो.

वेळेच्या आदि जन्मलेल्या किंवा प्रीमेच्योर नवजात शिशु (Premature infants) मध्ये विटामिन ईच्या कमतरतेमुळे रक्ताची कमी होते. या मुळे त्यांच्यात रक्ताल्पता होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. मुलांमध्ये,वयस्क लोकांमध्ये विटामिन ईच्या अभावाने मेंदूच्या किंवा डोक्यातील नसांचे किंवा न्युरोलोजीकल (neurological) समस्या येऊ शकते. अत्यधिक विटामिन ई घेतल्या ने रक्तातील सेलवर प्रभाव पडू शकतो ज्या मुळे रक्त वाहने किंवा बीमारी होण्याची शक्यता असते. याला टोकोफेरोल असेही नाव आहे.
आढळ

वनस्पती बिया, सुका मेवा, तेलबिया, पीनट बटर, वनस्पती तेल, हिरव्या पालेभाज्या, व्हिटॅमिन ई-समृद्ध पदार्थ यांचा समावेश होतो. तर मांसाहारी पदार्थात यकृत, अंड्यातील पिवळा बलक, वगैरेंमध्ये ई जीवनसत्त्व असते.
पोषण
कमतरतेचे दुष्परिणाम

वांझपणा, वारंवार गर्भपात, स्नायूंचा अशक्तपणा, लाल रक्तपेशींचे विघटन, वृषणी ऱ्हास (??). .
अतिरेकाचे परिणाम

ई जीवनसत्त्वाच्या गोळ्या अधिक प्रमाणात खाल्ल्यास काही वर्षांनंतर वाढता रक्तदाब, डोकेदुखी, डोळे कमजोर होणे अशा आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात.
हे सुद्धा पहा

# अ-जीवनसत्त्व
# ब-जीवनसत्त्व
# क-जीवनसत्त्व
# ड-जीवनसत्त्व
# के-जीवनसत्त्व
संदर्भ

वर्ग:जीवनसत्त्वे
गुलाम अली

गुलाम अली (इ.स. १९४० - हयात) हे ख्यातनाम पाकिस्तानी गझल गायक आहेत. त्यांचा जन्म कालेके (सियालकोट जिल्हा) येथे झाला. १९६० मध्ये त्यांनी लाहोर आकाशवाणीवर गायक म्हणून कारकिर्दीची सुरुवात केली.त्यानंतर त्यांना गझल गायक म्हणून भारत आणि पाकिस्तानात अमाप लोकप्रियता मिळाली. त्यांच्या चुपके चुपके, चमकते चांद को टुटा हुआ तारा बना डाला, कभी किताबोंमे फूल रखना यासारख्या गझला विशेष प्रसिद्ध आहेत.


वर्ग:पाकिस्तानी गायक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:गझल गायक
शांता कुमार

शांता कुमार (जन्म १२ सप्टेंबर १९३४) हे भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत. ते मार्च १९७७ ते फेब्रुवारी १९८० आणि पुन्हा मार्च १९९० ते डिसेंबर १९९२ दरम्यान हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. तसेच १९९९ ते २००३ दरम्यान त्यांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारमध्ये ग्रामीण विकास मंत्री म्हणून काम बघितले.


वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय ग्रामीण विकास मंत्री
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
सुंदरलाल पटवा

सुंदरलाल पटवा (जन्म : ११ नोव्हेंबर, इ.स. १९२४; - भोपाळ, २८ डिसेंबर, इ.स. २०१६) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते, मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री व भारताच्या केंद्र सरकारमधील माजी मंत्री होते.

सुंदरलाल पटवा यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात जनसंघापासून झाली होती. मध्य प्रदेश राज्याच्या भारतीय जनता पक्षाच्या पहिल्या सरकारमध्ये ते सहभागी होते. त्या राज्याच्या त्यांच्या पहिल्या मुख्यमंत्रिपदाचा त्यांचा कार्यकाळ २० जानेवारी १९८० ते १७ फेब्रुवारी १९८० पर्यंत होता. तर दुसरा काळ ५ मार्च १९९० पासून १५ डिसेंबर १९९२ पर्यंत होता. १९९२ साली बाबरी मशीद पडल्यानंतर मध्य प्रदेशात राष्ट्रपती राजवट सुरू करण्यात आली, त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांच्या अधिकारांवर गदा आली.

१९९७ मध्ये छिंदवाडा पोटनिवडणुकीत सुंदरलाल पटवा हे काँग्रेसचे नेते कमलनाथ यांना त्यांच्या मतदारसंघात पराभवाची धूळ चारून पहिल्यांदा खासदार म्हणून निवडून आले.. मात्र १९९८ च्या निवडणुकीत त्यांना कमलनाथांनी हरवले. त्यानंतर ते १९९९ साली ते हुशंगाबाद लोकसभा मतदारसंघांमधून लोकसभेवर निवडून गेले आणि अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रिमंडळात कॅबिनेट दर्जाचे मंत्री झाले.

मध्य प्रदेशातील नीमच जिल्ह्यातील कुकडेश्वर हे पटवांचे मूळ गाव होते. ते विधुर होते आणि त्यांना मूलबाळ नव्हते. त्यांचा पुतण्या सुरेंद्र पटवा हा मध्य प्रदेश राज्याच्या मंत्रिमंडळात सांस्कृतिक आणि पर्यटन मंत्री आहे (इ.स. २०१६).


वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ए‍म.जी. रामचंद्रन

मरुदुर गोपालन रामचंद्रन, ऊर्फ एम.जी. रामचंद्रन किंवा एमजीआर, (तमिळ: ம. கோ. இராமச்சந்திரன் ; रोमन लिपी: Maruthur Gopalan Ramachandran) (जानेवारी १७, इ.स. १९१७; नवलपिटिया, ब्रिटिश सिलोन - डिसेंबर २४, इ.स. १९८७; चेन्नई, तमिळनाडू, भारत) हे तमिळ चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेते आणि तमिळनाडूचे लोकप्रिय मुख्यमंत्री होते. यांनी अखिल भारतीय अण्णा द्रविड मुन्नेट्र कळघम या राजकीय पक्षाची स्थापना केली. इ.स. १९७७ ते इ.स. १९८७ या काळात यांनी तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रे सांभाळली. हे सलग तीन मुदतींसाठी मुख्यमंत्री होते.

तरुणपणी एम.जी. रामचंद्रन आणि त्यांचा भाऊ एम.जी. चक्रपाणी हे दोघे कुटुंबाचा चरितार्थ चालवण्यासाठी नाटकमंडळ्यांमधून कामे करत असत. याच काळात ते गांधींच्या प्रभावामुळे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात सामील झाले. इ.स. १९३६ साली सती लीलावती नावाच्या तमिळ चित्रपटात मिळालेल्या एका साहाय्यक भूमिकेद्वारे चित्रपटसृष्टीत त्यांचा प्रवेश झाला. इ.स. १९४० च्या दशकात त्यांना चित्रपटांमध्ये प्रमुख भूमिका मिळू लागल्या. पुढील तीन दशके तमिळ चित्रपटसृष्टीत त्यांच्या नावाचा दबदबा राहिला. दरम्यान द्रविड मुन्नेट्र कळघम पक्षाचे ते सदस्य झाले. पक्षांतर्गत उतरंडीत झपाट्याने वाटचाल करत ते अल्पावधीतच पक्षाच्या सर्वोच्च वर्तुळात गणले जाऊ लागले. चित्रपटांतील नायक म्हणून लाभलेल्या प्रचंड लोकप्रियतेचा वापर करून त्यांना राजकारणासाठीही मोठा जनाधार गोळा करता आला. इ.स. १९७२ साली द्रमुक सोडून त्यांनी स्वतःचा अण्णा द्रविड मुन्नेट्र कळघम पक्ष स्थापला. इ.स. १९७७ साली ते पहिल्यांदा तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री बनले. भारतात कोणाही चित्रपट-अभिनेत्याने एखाद्या राज्याचे मुख्यमंत्रिपद मिळवण्याची ही पहिलीच घटना होती. इ.स. १९८७ साली निधन होईपर्यंत ते मुख्यमंत्रिपदावर होते.

एम.जी. रामचंद्रन यांना मरणोत्तर भारतरत्‍न पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मृत्यू
वर्ग:अण्णा द्रमुक नेते
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
वर्ग:तमिळ राजकारणी
वर्ग:तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
अजित जोगी

अजित जोगी ( एप्रिल २९,इ.स. १९४६, मृत्यू: २९ मे, इ.स. २०२०) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते. ते नोव्हेंबर इ.स. २००० ते डिसेंबर इ.स. २००३ या काळात छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री होते.

इ.स. २००० मध्ये छत्तीसगड, झारखंड आणि उत्तरांचल या तीन राज्याची निर्मिती करण्यात आली होती. यात छत्तीसगड या राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री होण्याचा सन्मान यांना मिळाला होता. तद्पूर्वी भारतीय प्रशासकीय सेवेतून यांनी निवृत्ती घेतली होती.

२९ मे २०२० रोजी वयाच्या ७४व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.


वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:छत्तीसगढचे मुख्यमंत्री
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू
प्रीती झिंटा

प्रीती झिंटा (जन्म : सिमला, ३१ जानेवारी १९७५ ही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक आघाडीची आणि लोकप्रिय अभिनेत्री आहे. तिने हिंदी भाषा शिवाय तेलुगु, पंजाबी आणि इंग्लिश भाषा चित्रपटांतसुद्धा अभिनय केला आहे. गुन्हेगारी मानसशास्त्रातून पदवी मिळवल्यानंतर प्रीतीने १९९८ साली 'दिल से' या हिंदी चित्रपटातून अभिनय क्षेत्रात पदार्पण केले. त्याच वर्षी प्रदर्शित झालेल्या सोल्जर या चित्रपटांसाठी प्रीतीला सर्वोत्तम नवोदित अभिनेत्रीचा फिल्मफेअर पुरस्कार देण्यात आला.

तिच्या दिल चाहता है, कल होना हो आणि सलाम नमस्ते यासारख्या चित्रपटांमधील भूमिका विशेष गाजल्या आहेत. दोन्ही गालांवरच्या खोल खळ्या आणि मधाळ डोळे ही प्रीती झिंटा हिची जमेची बाजू मानली जाते..
चित्रपटयादी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
वर्ग:पंजाब किंग्स
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:हिमाचल प्रदेशातील अभिनेत्री
कल्याण सिंह

कल्याण सिंग ( जानेवारी ५, इ.स. १९३२ - ऑगस्ट २१, इ.स. २०२१) हे भारतीय जनता पक्षाचे माजी नेते आणि राजस्थानचे माजी राज्यपाल होते. उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री होते. त्यांनी जून १९९१ ते डिसेंबर १९९२ आणि सप्टेंबर १९९७ ते नोव्हेंबर १९९९ दरम्यान उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून काम बघितले. ते इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकीत उत्तर प्रदेश राज्यातील बुलंदशहर लोकसभा मतदारसंघातून तर इ.स. २००९च्या लोकसभा निवडणुकीत उत्तर प्रदेश राज्यातील एटा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. आपल्या हयातीत त्यांनी भारतीय जनसंघ, भारतीय जनता पार्टी, राष्ट्रीय क्रांती पार्टी, समाजवादी पार्टी आणि जनक्रांती पार्टी अशा विविध पक्षांसोबत काम केले. आठवेळा आमदार, तीन वेळा उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री झाले होते. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या सर्व नेत्यांसह ते भाजपच्या सर्वोच्च नेत्यांचे 'आदरणीय' होते. त्यांच्या निधनाबद्दल पंतप्रधानांसह इतरांनी शोक व्यक्त केला होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले, 'भारताच्या सांस्कृतिक उन्नतीमध्ये योगदान दिल्याबद्दल येणाऱ्या पिढ्या कल्याण सिंहजी यांचे सदैव ऋणी राहतील.' २०२२ साली त्यांना मरणोत्तर पद्मविभूषण पुरस्कार जाहीर करण्यात आला.
जीवन

कल्याण सिंह यांचा जन्म ५ जानेवारी १९३२ रोजी उत्तर प्रदेशातील अलीगढ जिल्ह्यात झाला. त्यांचा तालुका लोधी समाजातील होता. त्यांच्या वडिलांचे नाव तेजपाल सिंह लोधी आणि आईचे नाव सीता देवी होते. यांनी रामवती देवीशी लग्न केले. या जोडप्याने एक मुलगा (राजवीर सिंह) आणि एक मुलगी (प्रभा वर्मा) यांना जन्म दिला.
राम मंदिर

ते राम मंदिर चळवळीत सामील होते. राम मंदिर उभारणीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती. कल्याण सिंह सरकारने रामजन्मभूमी चळवळीशी संबंधित लोकांवरील सर्व खटले रद्द केले होते. त्यांनी कार सेवकांवर गोळीबार न करण्याचे आदेश दिले होते. त्यांनी राममंदिराच्या पायाभरणीचा मार्ग मोकळा केला म्हणून त्यांना 'हिंदू हृदयसम्राट' म्हणले जाते. कल्याण सिंह हे भाजपमधील मागास आणि दलितांचे पहिले नेते म्हणून ओळखले जातात. यामुळे त्यांच्या मृत्यु नंतर अयोध्या, लखनौ, प्रयागराज, अलीगढ, बुलंदशहर आणि एटा येथे रस्ता नामकरण कल्याण सिंह यांच्या नावे केले गेले आहे.
राजकारण

वर्ष १९६७ मध्ये प्रथमच कल्याण सिंह उत्तर प्रदेशातील विधानसभा पदावर निवडून आले आणि त्यांनी सुमारे १३ वर्षे विधानसभेची जागा सांभाळली. कल्याण सिंहसोबत एक रोचक घटना घडली होती. फेब्रुवारी १९९८ मध्ये रोमेश भंडारी उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल होते. रोमेश भंडारीने कल्याण सिंहना एका रात्रीत बडतर्फ केले आणि जगदंबिका पाल यांना मुख्यमंत्री म्हणून शपथ दिली. तेव्हा जगदंबिका पाल हे कल्याण सिंह यांच्या सरकारमध्येच परिवहन मंत्री होते. असे म्हणले जाते की, जगदंबिका पाल यांनी खुर्ची बळकावण्यासाठी विरोधी नेत्यांशी संपर्क साधला होता. या कामात रोमेश भंडारीने त्याला खुलेपणाने 'मदत' केली. हायकोर्टाने दुसऱ्या दिवशी सुनावणी केली आणि राज्यपाल रोमेश भंडारी यांच्या आदेशाला स्थगिती दिली आणि कल्याण सिंह यांना पुन्हा मुख्यमंत्रीपद बहाल केले. रोमेश भंडारी यांच्या या 'कृतीने' त्यांच्या राज्यपाल या घटनात्मक जबाबदाऱ्यांवर कायमचा कलंक लावला आहे.देशभक्तीला प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांनी सर्व प्राथमिक शाळांच्या वर्गांना भारत माता आरतीनंतरच अभ्यास सुरू करण्यास सांगितले होते.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:भारतीय राजकारणी
सिंग,कल्याण
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:बुलंदशहरचे खासदार
वर्ग:एटाचे खासदार
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मृत्यू
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
मुलायम सिंह यादव

मुलायम सिंह यादव (२१ नोव्हेंबर, १९३९ - १० ऑक्टोबर २०२२) हे एक भारतीय राजकारणी व समाजवादी पक्षाचे संस्थापक व अध्यक्ष होते. ते आजवर तीन वेळा उत्तर प्रदेश राज्याचे मुख्यमंत्री व १९९६ ते १९९८ दरम्यान केंद्र सरकारमध्ये संरक्षणमंत्री देखील राहिले होते.

मीना सेठी मंडल यांनी मै मुलायम सिंग यादव या चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट यादव यांच्या जीवनावर आधारित असून, तो २९ जानेवारी २०२१ रोजी भारतात सर्वत्र प्रदर्शित झाला.
बाह्य दुवे

* समाजवादी पक्षाचे संकेतस्थळ


वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
दिग्विजय सिंग

दिग्विजय सिंग ( २८ फेब्रुवारी १४७) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते व विद्यमान राज्यसभा सदस्य आहेत. ते १९९३ ते २००३ दरम्यान मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.

१९७७ साली प्रथम आमदार बनलेले दिग्विजय १९८४ ते १९८७ दरम्यान मध्य प्रदेश काँग्रेस समितीचे प्रमुख होते. ते १९८४ व १९९१ साली राजगढ लोकसभा मतदारसंघातून अनुक्रमे आठव्या व दहाव्या लोकसभेवर निवडून गेले. १९९३ साली त्यांनी मुख्यमंत्री बनल्यानंतर खासदारपदाचा राजीनामा दिला.

दिग्विजय सिंग रा.स्व. संघ व इतर हिंदूवादी संघटनांचे कट्टर विरोधक समजले जातात.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य