JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
1956

1956 గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.
సంఘటనలు

* మార్చి 8: భారతదేశ లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా ఎమ్.అనంతశయనం అయ్యంగార్ పదవిని స్వీకరంచాడు.
* నవంబర్ 1: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం అవతరించింది.
* నవంబర్ 1: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా నీలం సంజీవరెడ్డి పదవిని చేపట్టాడు.
* నవంబర్ 22: 16వ వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడలు మెల్బోర్న్లో ప్రారంభమయ్యాయి.
జననాలు

* జనవరి 9: నోముల నర్సింహయ్య, రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ శాసనసభ్యుడు. (మ. 2020)
* జనవరి 14: నాగభైరవ జయప్రకాశ్‌ నారాయణ్‌, లోక్‌సత్తా పార్టీ అధ్యక్షుడు.
* జనవరి 26: భారత మహిళా క్రికెట్ జట్టు క్రీడాకారిణి డయానా ఎడుల్జీ.
* ఫిబ్రవరి 1: సుధాకర్, తెలుగు, తమిళ చలనచిత్ర నటుడు, నిర్మాత.
* ఫిబ్రవరి 1: బ్రహ్మానందం, తెలుగు చలనచిత్ర హాస్యనటుడు.
* ఫిబ్రవరి 6: కావలి ప్రతిభా భారతి, రాజకీయ నాయకురాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభ మొట్టమొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు.
* ఫిబ్రవరి 15: డెస్మండ్ హేన్స్, వెస్టీండీస్ క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* ఏప్రిల్ 6: దిలీప్ వెంగ్‌సర్కార్, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ క్రీడాకారుడు.
* ఏప్రిల్ 6: కె. జయరామన్, కేరళకు చెందిన భారతీయ క్రికెటర్. (మ. 2023)
* మే 28: జెఫ్ డుజాన్, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* జూన్ 6: జాన్ బోర్గ్, స్వీడన్కు చెందిన టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు.
* జూన్ 11: అనూరాధా లోహియా, అంటువ్యాధులపై పరిశోధనలు చేసే భారతీయ సూక్ష్మ పరాన్న జీవుల శాస్త్రవేత్త.
* జూలై 7: చౌలపల్లి ప్రతాపరెడ్డి, మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.
* జూలై 14: తనికెళ్ళ భరణి, తెలుగు సినిమా నటుడు. ఈయన మంచి రచయత కూడా. తెలుగు భాషాభిమాని.
* జూలై 15: అలీమ్ ఖాన్, సామాజికవేత్త.
* జూలై 28: దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి,, చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి - ఈ ఇద్దరు కవులు తిరుపతి వేంకట కవులు అని జంట కవులుగా తెలుగు సాహిత్యంలో పేరొందారు.[మ. ?]
* జూలై 28: దీవి శ్రీనివాస దీక్షితులు, రంగస్థల నటుడు, అధ్యాపకుడు. (మ.2019)
* ఆగష్టు 2: లాల్‌జాన్ బాషా, రాజకీయవేత్త, తెలుగుదేశం పార్టీ ఉపాధ్యక్షుడు. (మ.2013)
* ఆగష్టు 3: టి. మీనాకుమారి, న్యాయవాది. మేఘాలయ రాష్టానికి చెందిన తొలి ప్రధాన న్యాయమూర్తి.
* ఆగష్టు 3: వఝల శివకుమార్, కవి, రచయిత, సాహిత్య విమర్శకుడు.
* ఆగస్టు 26: మేనకా గాంధీ, నరేంద్ర మోడీ ప్రభుత్వంలో మహిళ, శిశు సంక్షేమ శాఖ కేంద్ర మంత్రిణి.
* సెప్టెంబరు 2: నందమూరి హరికృష్ణ, నటుడు, రాజకీయ నాయకుడు, నందమూరి తారక రామారావు కుమారుడు.
* అక్టోబర్ 10: గుండు హనుమంతరావు, తెలుగు సినీ హాస్య నటుడు. (మ.2018)
* అక్టోబర్ 18: మార్టినా నవ్రతిలోవా, మహిళా టెన్నిస్ క్రీడాకారిణి.
* నవంబర్ 2: రాజ్యం. కె, రంగస్థల నటి. (మ.2018)
* నవంబర్ 20: వంశీ, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, రచయిత.
* డిసెంబర్ 24: అనిల్ కపూర్, భారతీయ నటుడు, నిర్మాత.
* డిసెంబర్ 25: ఎన్.రాజేశ్వర్ రెడ్డి, మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎమ్మేల్యే. (మ.2011)
మరణాలు

* ఫిబ్రవరి 19: ఆచార్య నరేంద్ర దేవ్
* ఫిబ్రవరి 27: జి.వి.మావలాంకర్, లోక్‌సభ మొదటి అధ్యక్షుడు. (జ.1888)
* ఏప్రిల్ 3: మరూరు లక్ష్మీనరసప్ప, కవి, రచయిత. (జ. 1882)
* జూన్ 14: చందాల కేశవదాసు, గీత రచయిత, నటుడు, గాయకుడు, హరికథా కళాకారుడు,, నాటకకర్త. (మ.1956)
* డిసెంబర్ 6: బి.ఆర్.అంబేద్కర్ భారత రాజ్యాంగ రూపశిల్పి.
పురస్కారాలు

*
ముద్దుపళని

ముద్దుపళని (1730-1790) 18వ శతాబ్దమునకు చెందిన తెలుగు కవయిత్రి. ఈమె 1739 నుండి 1763 వరకు తంజావూరు నేలిన మరాఠ నాయక వంశపు రాజు ప్రతాపసింహ యొక్క భోగపత్ని. ఈమె ప్రతాపసింహుని ఆస్థానములో నెల్లూరు శివరామకవితో పాటు ఆస్థాన కవయిత్రి కూడా. ముద్దుపళని యొక్క గురువు తిరుమల తాతాచార్యుల వంశమునకు చెందిన వీరరాఘవదేశికుడు.

దేవదాసీల కుటుంబములో జన్మించిన ముద్దుపళని తల్లి పోతిబోటి, అమ్మమ్మ తంజనాయకి కూడా కవియిత్రులని, తండ్రి పేరు ముత్యాలు అని రాధికా స్వాంతనముకు ఈమె రాసిన ప్రవేశికలో తెలుస్తున్నది.

ముద్దుపళని రాసిన రాధికా సాంత్వనము ఒక గొప్ప శృంగార ప్రబంధ కావ్యము. అలిగి కోపముతో ఉన్న రాధను కృష్ణుడు బుజ్జగించడము ఈ కావ్య ఇతివృత్తము. దీనికి యిళా దేవీయము అని కూడా పేరుకలదు. చిన్ని కృష్ణునికి అంకింతమైన ఈ గ్రంథములో నాలుగు భాగములలో 584 పద్యములు ఉన్నాయి.

ఒక మచ్చుకైన ఉదాహరణ

శౌరిని బిల్వగా జనిన చక్కని కీరమదేల రాదొయే
దారిని జన్నదో నడుమ దారెనో చేరెదొలేదొ గోపికా
జారుని గాంచెనోకనదొ చక్కగ నావెతవిన్నవించెనో
సారెకులేక శౌరినుడి చక్కెరయుక్కెఋఅ మెక్కిచిక్కెనో

::::::::: -- రాధికా సాంత్వనము 2-104.

ముద్దుపళని గొప్ప విష్ణు భక్తురాలు. ఈమె గోదాదేవి రచించిన తిరుప్పావై లోని 30 పాశురాలలో పదింటిని తెలుగులోకి అనువదించి సప్తపది అని నామకరణము చేసినది. వైష్ణవులు ధనుర్మాసములో సప్తపదిని పఠిస్తారు.
చూడండి

*రాధికా సాంత్వనము
మూలములు

*తెలుసా లిస్ట్‌సర్వ్ లో పాలన వ్యాసము
*వుమెన్ రైటింగ్ ఇన్ ఇండియా 600 బీ.సీ. టు ద ప్రెజెంట్ - సూసీ థారూ, కే.లలిత వాల్యూం 1 పేజీ 116-118 (ఆంగ్లములో)
బయటి లింకులు

*ట్రిబ్యూన్ ఇండియా లో ముద్దుపళని పై వ్యాసము
*ఇండియా పర్స్పెక్టివ్ లో ముద్దుపళని పై వ్యాసము (పీ.డీ.ఎఫ్)
*రాధికా సాంత్వనమును పరిష్కరించి ప్రచురించిన బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మపై ఈమాటలో బెజ్జాల కృష్ణ మోహనరావు వ్యాసం
*ఒక తెలుగు బ్లాగులో రాధికా సాంత్వనము యొక్క పరిచయము
* మధుర తంజావూరు నాయక రాజుల నాటి ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర - మధుర తంజావూరు నాయకరాజుల కాలంలో విలసిల్లిన సాహిత్యాన్ని గురించిన పరిశోధన.


వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:తంజావూరు జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:భారతీయ కవయిత్రులు
గ్రెగోరియన్ కేలండర్

thumb|పోప్ గ్రెగరీ -13

దాదాపుగా ప్రపంచం మొత్తం వాడే కాలెండరు గ్రెగోరియన్ కేలండరు. నేపుల్సుకు చెందిన అలోయిసియస్ లిలియస్ అనే వైద్యుడు జూలియన్ కాలెండరుకు చేసిన సవరణల ఫలితమే ఈ కాలెండరు. దీన్ని పోప్ గ్రెగొరీ XIII తయారుచేయించి 1582 ఫిబ్రవరి 24 న అమలుపరచాడు. ఆయన పేరు మీదుగా దీనికి గ్రెగోరియన్ కాలెండరు అనే పేరు వచ్చింది.
ఇవీ చూడండి

* కేలండర్
* హిందూ కేలండరు
* తెలుగు కేలండరు
* ఇస్లామీయ కేలండరు
* సూర్యమాన కేలండరు
* చాంద్రమాన కేలండరు
* చాంద్ర-సూర్యమాన కేలండరు
* పంజాబీ కేలండరు
బయటి లింకులు

* Inter Gravissimas, Gregory XIII's bull introducing the new calendar (Latin and French)
* Inter Gravissimas (Latin and French plus English)
* British Calendar Act 1751
* Frequently Asked Questions about Calendars
* The Perpetual Calendar Gregorian Calendar adoption dates for many countries.
* Synoptical Julian - Gregorian calendar Compare Old and New Style dates 1582 - 2100.
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:కాలం
వర్గం:కేలండర్
లీపు సంవత్సరం

ఒక కాలెండరు సంవత్సరంలో మామూలుగా ఉండేదాని కంటే ఒక రోజు గానీ లేక ఒక నెల గాని అదనంగా ఉంటే, దానిని లీపు సంవత్సరం అంటారు.
కారణం

ఖగోళ సంవత్సరంతో, కాలెండరు సంవత్సరానికి వచ్చే తేడాను సరిచేయడానికి లీపు సంవత్సరాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఖగోళ సంవత్సరంలో ఘటనలు కచ్చితంగా ఒక పూర్ణ దినాలలో పునరావృతం కావు. ఉదాహరణకు భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరగడానికి పట్టే కాలం ఖచ్చితంగా 365 రోజులు కాకుండా, సుమారు 6 గంటలు (పావు రోజు) అదనంగా పడుతుంది. కానీ ప్రతి ఏడూ ఒకే పూర్ణ సంఖ్యలో రోజులుండే కాలెండరు, ఈ పావు రోజును చూపించలేదు. గ్రిగోరియన్ క్యాలెండరు ప్రకారం మామూలుగా సంవత్సరంలో 365 రోజులే ఉంటాయి. అంటే, ఖగోళ సంవత్సరంతో పోలిస్తే ఒక పావు రోజు తక్కువగా ఉంటుంది. ఏళ్ళు గడిచే కొద్దీ ఈ తేడా పెరిగిపోతూ, నాలుగేళ్ళలో ఇది సుమారు ఒక రోజు అవుతుంది. గ్రిగోరియన్ క్యాలెండరులో నాలుగేళ్ళకోసారి ఒక రోజును అదనంగా చేర్చి ఈ తేడాను సవరిస్తారు. ఈ సంవత్సరాన్నే లీపు సంవత్సరం అని అంటారు. లీపు సంవత్సరం కాని దానిని సాధారణ సంవత్సరం అనీ, మామూలు సంవత్సరం అనీ అంటారు.
లెక్కించే విధానం

గ్రిగోరియన్ క్యాలెండరులో మామూలుగా 365 రోజులుంటాయి. కానీ లీపు సంవత్సరంలో 366 రోజులుంటాయి. ఫిబ్రవరిలో మామూలుగా ఉండే 28 రోజులకు ఒకరోజు అదనంగా కలుపుతారు. ఈ అదనపు రోజును నాలుగేళ్ళ కోసారి - సంవత్సరం 4 చేత నిశ్శేషంగా భాగాహారింపబడే సంవత్సరంలో - కలుపుతారు. కానీ, 4 చేత నిశ్శేషంగా భాగాహారింపబడినప్పటికీ, 100 చేత నిశ్శేషంగా భాగాహారింపబడే సంవత్సరంలో అదనపు రోజును కలపరు (ఉదాహరణకు 1800, 1900 లు లీపు సంవత్సరాలు కావు). కాని, 100 చేత నిశ్శేషంగా భాగాహారింపబడినప్పటికీ, 400 చేత నిశ్శేషంగా భాగాహారింపబడే సంవత్సరంలో (ఉదాహరణకు 1600, 2000 లు లీపు సంవత్సరాలే) అదనపు రోజును కలుపుతారు.

లీప్ అంటే ఇంగ్లీషులో గెంతడం. గ్రిగోరియన్ క్యాలెండర్లో ఏ తేదీ ఐనా వారం ప్రకారం ఏటా ఒక రోజు ముందుకు జరుగుతూ ఉంటుంది (365 రోజులను 7 తో భాగహారిస్తే 1 శేషంగా వస్తుంది కాబట్టి, ఏడాది తరువాత వచ్చే అదే తేదీ వారంలో ఒకరోజు ముందుకు జరుగుతుంది). ఉదాహరణకు, 2017 జనవరి 1 ఆదివారం రాగా, 2018 జనవరి 1 సోమవారం వచ్చింది. 2019 జనవరి 1 మంగళ వారం, 2020 జనవరి 1 బుధవారం వచ్చాయి. 2017, 2018, 2019 మామూలు సంవత్సరాలు కాబట్టి అలా ఒక్కొక్కరోజే ముందుకు జరిగాయి. 2020 లీపు సంవత్సరం కాబట్టి ఆ సంవత్సరంలో ఫిబ్రవరికి 29 రోజులుంటాయి కాబట్టి 2021 జనవరి 1 ఒకరోజు అదనంగా ముందుకు గెంతి శుక్రవారం నాడు (మామూలు సమవత్సరమే అయితే గురువారం వచ్చేది) వచ్చింది. ఇలా ఒకరోజు అదనంగా గెంతడం వలన దీనికి లీపు సంవత్సరం అని పేరు వచ్చి ఉండవచ్చు.
అధిక మాసం

హిందువులు అనుసరించే చాంద్రమాన పంచాంగపు సంవత్సరానికి, ఖగోళ సంవత్సరానికీ ఉన్న తేడాను సవరించే పద్ధతిని అధిక మాసం అంటారు. ఈ పద్ధతిలో ప్రతి 32 నెలలకు ఒకసారి ఒకనెలను అధికంగా కలుపుతారు. ఈ నెలను అధిక మాసం అని అంటారు.
మూలాలు

వర్గం:కేలండర్
వర్గం:కాలం
వర్గం:సంవత్సరాలు
పసుపులేటి రంగాజమ్మ

పసుపులేటి రంగాజమ్మ 17వ శతాబ్దమునకు చెందిన తెలుగు కవయిత్రి. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో స్త్రీలలో మొట్టమొదట కనకాభిషేక సత్కారం పొందింది.
జీవిత విశేషాలు

రంగాజీ అనికూడా పిలవబడే రంగాజమ్మ, ఒక దేవదాసి కుటుంబములో పసుపులేటి వెంకటాద్రి, మంగమాంబ దంపతులకు జన్మించినది. ఈమె 1633 నుండి 1673 వరకు తంజావూరు ను పరిపాలించిన విజయరాఘవ నాయకుని భోగపత్ని, ఆయన ఆస్థానములో కవయిత్రి. రంగాజమ్మ మన్నారు దాసవిలాసము అనే కావ్యము రచించినది. ఈమె అనేక యక్షగానములను కూడా రచించినది.
ఒక చాటువు

విజయరాఘవనాయకుని భార్య, తనభర్తకు ఉంపుడుకత్తెగా ఉన్న రంగాజమ్మకు, తన భర్తను తనకు వదలివేయవలసినదిగా అభ్యర్థిస్తూ, పంపిన రాయబారానికి, సమాధానము గా రంగాజమ్మ పంపినదని చెప్పబడుతున్న పద్యం:

ఏ వనితల్ మముందలుపనేమిపనో తమరాడువారుగా
రో, వలపించునేర్పెరుగరో,తమకౌగిలిలోననుండగా,
రావదియేమిరా విజయరాఘవ యంచిలుదూరి బల్మిచే,
దీవరకత్తెనై,పెనగి తీసుకవచ్చితినా తలోదరీ
ఒక నింద

తుది దినములలో, విజయరాఘవనాయకుడు, తనకు సోదరుని వరుస అని తెలిసి, రంగాజమ్మ ఆత్మహత్యకు పాల్పడినదని ఒక కథ వాడుకలో ఉన్నది.
రచనలు

* మన్నారు దాస విలాసము
* ఉషా పరిణయము
* రామాయణ సంగ్రము
* భారత సంగ్రహము
* భాగవత సంగ్రహము
మన్నారు దాస విలాసము

ప్రాకృతనాటకమనబడు ఈ యక్షగానం మన్నారు దాస విలాసము రంగాజమ్మ రచించినది. దీనిని 1926లో ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు ప్రచురించింది.
మూలాలు

* ఎందరో మహానుభావులు, తనికెళ్ళ భరణి


వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగువారిలో చారిత్రిక వ్యక్తులు
జి.ఎం.సి.బాలయోగి

గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి, (1951 అక్టోబరు 1-2002 మార్చి 3) ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన పార్లమెంట్ సభ్యుడు, తొలి దళిత లోక్‌సభ స్పీకర్.
జననం

బాలయోగి 1945, అక్టోబరు 1 న తూర్పు గోదావరి జిల్లా లంక గ్రామంలో గంటి యెదురుగన్నయ్య, సత్యమ్మ దంపతులకు ఒక దళిత రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతను ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ నుండి ఎం.ఏ, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం న్యాయ కళాశాల నుండి లా డిగ్రీలతో పట్టభద్రుడయ్యాడు. 1982 ఏప్రిల్ 16 న విజయకుమారిని వివాహం చేసుకున్నాడు.ఇతనికి ముగ్గురు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు.
మరణం

(తూ.గో.జిల్లా)లో జి.ఎం.సి.బాలయోగి విగ్రహం|ఎడమ]]
2002,మార్చి 3న భీమవరం నుండి తిరిగివస్తుండగా సాంకేతిక లోపం వలన హెలికాప్టరు ఒక కొబ్బరి చెట్టుకు తగిలి కృష్ణా జిల్లా కువ్వడలంక గ్రామం సమీపంలోని ఒక చేపల చెరువులో కూలిపోయి, ఆ ప్రమాదంలో బాలయోగి మరణించాడు.
నిర్వహించిన పదవులు

* 1987 - 1991 తూర్పు గోదావరి జిల్లాపరిషత్ అధ్యక్షుడు
* 1991లో - 10వ లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు.
* 1996 - 1998 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుడు, ఉన్నత విద్యా శాఖా మంత్రి
* 1998 - 12వ లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు.
* 1998 - మార్చి 24 - 2002, మార్చి 3 లోక్‌సభ స్పీకర్
* 1999 - 13వ లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు.
మూలాలు
ఇతర లింకులు

*Dalistan.org: Biography
*Outlook India: Portraits


వర్గం:1945 జననాలు
వర్గం:లోక్‌సభ స్పీకర్లు
వర్గం:10వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:12వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:13వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:2002 మరణాలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:హెలికాప్టర్ ప్రమాద మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:విమాన ప్రమాదాల్లో మరణించినవారు
కురోవ్

125px|right

కురోవ్ (Kurów) పోలండు దేశంలో ఆగ్నేయ భాగమందున్న ఓ గ్రామం. ఇది పులవి, లుబ్లిన్ లమధ్య కురోవ్కా నది ఒడ్డున ఉంది. 2005 లెక్కల ప్రకారం ఈ గ్రామంలో 2811 మంది నివసిస్తున్నారు.

మగ్దెబర్గ్ చట్టం ప్రకారం 1431, 1442 మష్య కాలంలో దీనికి నగర హోదా లభించింది. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు ఆహార పదార్థాల కేంద్రంగాను, ఉన్ని, తోలు వస్తువుల ఉత్పత్తి కేంద్రంగాను ఉండేది.


రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ ప్రారంభంలో 1939 సెప్టెంబర్ 9 న జర్మను వాయుసేన ఈ నగరంపై బాంబుల వర్షం కురిపించింది. యుద్ధ కాలంలో జర్మనీ ఇక్కడ బానిస కూలీల శిబిరాలను (కాన్సెంట్రేషన్ కాంపులు) నిర్వహించింది.

పోలండు పూర్వపు అధ్యక్షుడు జనరల్ వోజ్ఝెక్ యరుజల్‌స్కీ ఇక్కడే పుట్టాడు.

వర్గం:పోలండు గ్రామాలు
వర్గం:పోలండు
ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితా

ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకరు, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ప్రిసైడింగ్ అధికారిగా వ్యవహరిస్తాడు. శాసనసభ అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ప్రధాన చట్ట రూపకల్పన సంస్థ. భారత గణతంత్రంలో, వివిధ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల, రాష్ట్ర శాసనసభలకు స్పీకరు లేదా ఛైర్మన్ అధ్యక్షత వహిస్తారు. సాధారణ ఎన్నికల తరువాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ మొదటి సమావేశంలో శాసనసభ సభ్యుల నుండి ఐదేళ్ల కాలానికి స్పీకరును ఎన్నుకుంటారు. అతను శాసనసభ్యుని పదవిని మానేసే వరకు లేదా స్వయంగా రాజీనామా చేసేవరకు స్పీకరు పదవిలో ఉంటారు. శాసనసభ లోని దాని సభ్యులలో సమర్థవంతమైన మెజారిటీ ఆమోదించిన తీర్మానం ద్వారా స్పీకరును ఆ పదవి నుండి తొలగించవచ్చు. స్పీకరు లేనప్పుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సమావేశానికి డిప్యూటీ స్పీకరు అధ్యక్షత వహిస్తారు.
స్పీకర్ల జాబితా
ఆంధ్ర రాష్ట్ర స్పీకర్లు

ఆంధ్ర రాష్ట్ర స్పీకర్లుగా ఇద్దరు పనిచేసారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ స్పీకర్లు

1956 నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్లుగా 2025 జూలై నాటికి 21 మంది పనిచేసారు.
ఇవి కూడా చూడండి

* ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి చైర్మెన్ల జాబితా
మూలాలు


వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారతదేశ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితాలు
*
శారదా చట్టం

బాల్య వివాహాలను నిషేధిస్తూ భారత ప్రభుత్వం చేసిన చట్టమే, శారదా చట్టం. 1927 లో హర్‌బిలాస్ శార్‌దా (Harbilas Sarda) అనే ప్రైవేటు సభ్యుడు అప్పటి కేంద్ర శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టిన బిల్లు తదుపరి చట్టంగా రూపొందింది. ఆయన పేరు మీద దీనికి 'శారదా చట్టం' అనే పేరు వచ్చింది.
నేపథ్యం

పూర్వం భారత్‌లో బాల్య వివాహాలు విస్తృతంగా జరిగేవి. ఊహ తెలియని పిల్లలకు కూడా పెళ్ళిళ్ళు జరిగేవి. 1921 నాటి జనాభా లెక్కల ప్రకారం దేశంలో 12 నెలల లోపు వయసు గల పెళ్ళయిన ఆడపిల్లలు 600 మంది ఉన్నారని తేలింది. ఈ వార్తకు నిర్ఘాంతపోయిన మహాత్మా గాంధీ దీన్ని నిషేధించే విధంగా ఒక బిల్లును ప్రవేశపెట్టాలని అప్పటి కేంద్ర శాసనసభ సభ్యుడైన హర్‌బిలాస్ శార్దా ను కోరాడు. (అప్పటికే కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు వంటి సంఘ సంస్కర్తలెందరో బాల్య వివాహాల నిషేధానికై కృషి చేస్తూ ఉన్నారు) ఆ విధంగా గాంధీ సూచనపై 1927 ఫిబ్రవరి 1 న కేంద్ర శాసనసభలో బాల్య వివాహాల నిరోధ చట్టం ప్రవేశపెట్టబడింది. అదే శారదా చట్టం. 1929 సెప్టెంబర్ 19 న ఈ బిల్లు సభ ఆమోదం పొంది, చట్టమయింది. 1930 ఏప్రిల్ 1 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది.
చట్టం వివరాలు

ఈ చట్టం ప్రకారం బాలురకు 18 ఏళ్ళు, బాలికలకు 14 ఏళ్ళు పెళ్ళి వయసుగా నిశ్చయించింది. అయితే బాల్య వివాహాలను నిషేధించలేదు. ఇది కేవలం నిరోధ చట్టం మాత్రమే. ఆ తరువాత ఈ చట్టాన్ని మూడు సార్లు సవరించారు. 1949 లో బాలికల వయసు 15 ఏళ్ళుగాను, 1956 లో 16 ఏళ్ళుగాను సవరించారు. చివరగా 1978 లో బాలుర వయసు 21 ఏళ్ళు గాను, బాలికల వయసు 18 ఏళ్ళు గాను సవరించారు.
చట్టం పరిణామాలు

ఈ చట్టం కేవలం నిరోధకమే గాని బాల్య వివాహాలు జరిపించే వారిని శిక్షించే వసతులు ఇందులో లేవు. అందుచేత బాల్య వివాహాలను పూర్తిగా అరికట్టలేక పోయింది. శారదా చట్టం అనేక విమర్శలు ఎదుర్కొంది. ఆ చట్టాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ విజయవాడలో జరిగిన ఒక సదస్సుకు యావద్భారతం నుంచి 500 మందికి పైగా పండితులు హాజరయ్యారు. వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు (1866-1937) ఆ సదస్సు తీర్మానాలపై అప్పట్లో సంధించిన విమర్శనాస్త్రం 2006 ఫిబ్రవరి 25న ఆంధ్రజ్యోతిలో తిరిగి ప్రచురితమైంది.
శారదా చట్టానికి యానానికి గల సంబంధం

ఈ శారదా చట్టం యానాం ఫ్రెంచి వారిపాలనలో ఉండటం వలన ఇక్కడ వర్తించేది కాదు. బాల్యవివాహలనే సామాజిక రుగ్మత ను కొనసాగించటానికి యానాం ఆ సమయంలో ఒక కల్ప తరువు గా కనిపించింది. అందుకనే సమీప ప్రాంతాలనుండి బాల్య వివాహాలు జరుపుకోదలచిన వారు యానాం వచ్చి ఇక్కడ వివాహాలు జరిపించుకొని వెళ్లి పోయే వారు. ఫ్రెంచి వారికి కూడా ఈ దురాచారం పట్ల విముఖత ఉన్నా వారి చట్టాలలో మార్పు లేని కారణంగా మిన్నకుండిపోవలసి వచ్చింది.

మంచి ముహుర్తములు ఉన్న రోజులలో రోజుకి 100 కు పైగా బాల్య వివాహాలు జరిగేవి అంటే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు. ఈ విధంగా చిన్న పిల్లలను వృధులకిచ్చి వివాహంచేయటమనే దురాచారాన్ని ఖందిస్తూ, ఈ దురాచారాన్ని రూపుమాపవలసినదిగా ఫ్రెంచి ప్రభుత్వాన్ని, యానానికి చెందిన తోట నరశింహ మూర్తి అనే ఒక రిటైర్డ్ హెడ్ మాస్టరు కోరటం జరిగింది. (రిఫరెంసు.: పుస్తకం ది తెలుగూస్ ఆఫ్ యానం అండ్ మచిలీపట్నం పే.న.147). ఈ ఉదంతం ద్వారా యానాం ప్రజలకు ఈ బాల్య వివాహల పట్ల అసహనం కలిగి ఉన్నారనే విషయం అర్ధం చేసుకొనవచ్చును. ఈ కాలంలో యానాన్ని కళ్యాణ పురమని ముద్దుగా పిలుచుకొనేవారు.
మూలాలు, వనరులు

#ఫ్రంట్‌లైన్‌ వ్యాసం
#మరో ఫ్రంట్‌లైన్‌ వ్యాసం

వర్గం:చట్టాలు
వర్గం:సామాజిక రుగ్మతలు
ఎం.కె.వెల్లోడి

ఎం.కె.వెల్లోడి గా ప్రసిద్ధి చెందిన ముల్లత్తు కడింగి వెల్లోడి నారాయణ మెనన్ హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి, దౌత్యవేత్త, ప్రముఖ ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ICS) అధికారి.

కేరళీయుడైన వెల్లోడి 1896, జనవరి 14న కేరళ రాష్ట్రములోని మలప్పురముకు 12 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉన్న కొట్టక్కళ్ పట్టణములో జామోరిన్ రాజవంశంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి కె.సి.మనవేదన్ రాజా 1932 నుండి 1937లో మరణించేవరకు కాలికట్ జామోరిన్ గా ఉన్నాడు. వెల్లోడి ఆ కుటుంబంలో నాలుగవ కుమారునిగా జన్మించాడు. జామోరిన్ కళాశాల ( ఆ తరువాత గురువాయురప్ప కళాశాల) లో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం పూర్తిచేసుకొని, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. 25 యేళ్ల వయసులో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసులో చేరి, ఒకటిన్నర దశాబ్దం పాటు అనేక ప్రదేశాలలో కలెక్టరుగా పనిచేశాడు.

1950 జనవరి 26 నుండి 1952 మార్చి 6 వరకు హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్య మంత్రిగా పనిచేశాడు. ఈయన భారత ప్రభుత్వముచే నియమించబడిన ముఖ్యమంత్రి
నిర్వహించిన పదవులు

తో పాటు ఆమెకు వీడ్కోలు పలుకుతున్న ఎం.కె.వెల్లోడి దంపతులు]]
*1928 - తూర్పు గోదావరి జిల్లా కలెక్టరు
* ఉత్తర ఆర్కాట్ జిల్లా కలెక్టరు
* 1934 - సంయుక్త కార్యదర్శి
*1937 మార్చి 18 నుండి 1937 నవంబర్ 26 - గంజాం జిల్లా కలెక్టరు
*1939 - ఒడిషా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి
* 1940 - భారత ప్రభుత్వంలో ధరల సలహా సూచక అధికారి
* 1942 - 1945 ఎగుమతుల నియంత్రణా అధికారి (బొంబాయి)
* ‍1945 - భారత ప్రభుత్వ వస్త్ర పరిశ్రమ కార్యదర్శి
* 1945 నవంబరు - 1947 ఇంగ్లాడులో భారత ఉపరాయబారి
*1947 - ఇంగ్లాడులో ఆపద్ధర్మ భారత రాయబారి
*1950 జనవరి 26 నుండి 1952 మార్చి 6 - హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి
*1954, 55 భారతదేశ రక్షణ కార్యదర్శి
*స్విట్జర్‌లాండ్లో భారత రాయబారి
*1957 ఆగష్టు 1 నుండి 1958 జూన్ 4 - భారతదేశ కేబినెట్ కార్యదర్శి
*1958 - 1958 అక్టోబరు - ప్రణాళికా సంఘ కార్యదర్శి
*1958 - 1959 ఆస్ట్రియాలో భారత రాయబారి
*1958 - 1961 జర్మనీలో భారత రాయబారి
మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:భారతీయ దౌత్యవేత్తలు
వర్గం:1896 జననాలు
కృష్ణా జలవివాదాల న్యాయస్థానం

కృష్ణా జలాల పంపకంపై మూడు పరీవాహక రాష్ట్రాలైన మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ల మధ్య తలెత్తిన వివాదాలను పరిష్కరించి, లభ్యమయ్యే నీటిని పంపకం చేసేందుకు ఉద్దేశించినది, బచావత్ ట్రిబ్యునల్. జస్టిస్ ఆర్.ఎస్.బచావత్ అధ్యక్షుడిగా ఏర్పడింది కాబట్టి దీన్ని బచావత్ ట్రిబ్యునల్ అన్నారు. అంతర్రాష్ట్ర జలవివాదాల చట్టం 1956 కు లోబడి ఈ ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటయింది.

1969 ఏప్రిల్ 10 న కేంద్ర ప్రభుత్వం జస్టిస్ ఆర్.ఎస్.బచావత్ అధ్యక్షుడిగా, షంషేర్ బహదూర్, డి.ఎం.భండారి సభ్యులుగా బచావత్ ట్రిబ్యునల్ ను ఏర్పాటు చేసి, కృష్ణా నదిలో లభ్యమయ్యే నీటిని మూడు రాష్ట్రాల మధ్య పంపకం చేయమని కోరింది.
ట్రిబ్యునల్ పంపకాలు

కృష్ణా నదిలో నమ్మకంగా ప్రవహిస్తుందని అంచనా వేసిన 2060 టి.ఎం.సి. నికర జలాలను 1976లో ట్రిబ్యునల్ కింది విధంగా పంపకం చేసింది.
*మహారాష్ట్ర: 560 టి.ఎం.సి.
*కర్ణాటక: 700 టి.ఎం.సి.
*ఆంధ్ర ప్రదేశ్: 800 టి.ఎం.సి.

పై నీటికి అదనంగా నదిలో 70 టి.ఎం.సి. ఊట (రీజనరేటివ్ ఫ్లో) ఉంటుందని కూడా అంచనా వేసారు. ఈ నీటిని కూడా పంచాక మూడు రాష్ట్రాల వాటా ఇలా ఉంది.
*మహారాష్ట్ర: 585 టి.ఎం.సి.
*కర్ణాటక: 734 టి.ఎం.సి.
*ఆంధ్ర ప్రదేశ్: 811 టి.ఎం.సి.
పై మొత్తాలకు మించి ప్రవహించే అదనపు జలాలను పూర్తిగా వాడుకునే స్వేచ్ఛను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు ఇచ్చింది. అయితే ఈ అధిక జలాలపై హక్కును మాత్రం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పొందదు.

;స్కీము ఎ, స్కీము బి:ట్రిబ్యునల్ తన నివేదికను స్కీము 'ఎ', స్కీము 'బి' అనే రెండు భాగాలుగా ఇచ్చింది. అయితే తన తుది తీర్పులో మాత్రం స్కీము 'ఎ' ను మాత్రమే ప్రస్తావించి, స్కీము 'బి' ని వదలివేసింది. అయితే మూడు పక్షాలు అంగీకరిస్తే స్కీము 'బి' ని కూడా అమలు జరపవచ్చని వివరించింది.
;ట్రిబ్యునల్ తీర్పు యొక్క సమీక్ష: బచావత్ ట్రిబ్యునల్ చేసిన పంపకాలను 2000 మే 31 తరువాత మరో అధికారిక సంస్థ చేత సమీక్ష చేయించవచ్చు.
వివాదాలు

ట్రిబ్యునల్ తీర్పులోని అదనపు జలాలను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వాడుకోవచ్చనే అంశం అనంతర కాలంలో వివాదాలకు దారితీసింది. అధిక జలాలను వాడుకునే స్వేచ్ఛ ఇచ్చింది కాబట్టి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ తన వాటాకు మించి నీటి వినియోగానికై ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం మొదలు పెట్టింది. దీనికి మిగిలిన రెండు రాష్ట్రాలు అభ్యంతరం చెప్పాయి. ఈ అభ్యంతరానికి ప్రధాన కారణం: ఎగువనున్న రెండు రాష్ట్రాలు ట్రిబ్యునల్ తమకు పంచిన భాగపు నీటినే వాడుకునే ఏర్పాట్లు చేసుకోలేదు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మాత్రం తన వాటాకు మించి వాడుకునేందుకు ప్రాజెక్టులు కడుతోంది. (తెలుగుగంగ ద్వారా రాయలసీమకు సాగునీటి సరఫరా అటువంటి ప్రాజెక్టే.) అంతర్జాతీయ జలవినియోగ నియమాల ప్రకారం మొదట వాడుకునే వారికి మొదటి హక్కు అనే ఒక సూత్రం ఉంది. దాని ప్రకారం తరువాతి ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటయి నీటి పంపకాలు జరిగే సమయానికి ఈ అదనపు జలాలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు హక్కు అయిపోతుందనే భయమే ఈ అభ్యంతరాలకు ప్రధాన కారణం.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ , తెలంగాణ మధ్య కృష్ణా జలవిభజన

ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్విభజన చట్టం ప్రకారం, న్యాయస్థానం కాలాన్ని 2014 నుండి రెండేళ్లు పొడిగించారు. అయినా 2019లో కూడా ఇంకా పరిష్కారం కాలేదు.
మూలాలు, వనరులు

#
#బచావత్ ట్రిబ్యునల్ గురించి దక్కన్ హెరాల్డ్ లో
#కృష్ణా బేసిన్‌లో వివాదం
బయటి లింకులు

*ట్రిబ్యునల్ తీర్పు పూర్తి పాఠం


వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కృష్ణా నదిపై ప్రాజెక్టులు
వర్గం:కృష్ణా నదీజల వివాదాలు
1887

1887 గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.
సంఘటనలు
జననాలు

* జనవరి 15: త్రిపురనేని రామస్వామి, సంఘసంస్కర్త, కవిరాజు, న్యాయవాది, హేతువాద రచయిత. (మ.1943)
* మార్చి 1: చెరుకువాడ వేంకట నరసింహం, ఉపన్యాస కేసరి, బీమాడిండిమ, ఆంధ్ర డెమొస్తనీస్. (మ.1964)
* మార్చి 17: డి.వి.గుండప్ప, కన్నడ కవి, పద్మభూషణ్ అవార్డ్ గ్రహీత (మ.1975)
* సెప్టెంబరు 19: తాపీ ధర్మారావు నాయుడు, తెలుగు రచయిత, తెలుగు భాషా పండితుడు, హేతువాది, నాస్తికుడు. (మ.1973)
మరణాలు

*ఫిబ్రవరి 26: ఆనందీబాయి జోషి , పాశ్చాత్య వైద్యంలో పట్టాపొందిన మొట్టమొదటి భారతీయ మహిళా వైద్యురాలు. (జ.1865)
పురస్కారాలు

*
దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య

స్వాతంత్ర్య సమర యోధుల్లో ప్రముఖుడు దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య (జూన్ 2, 1889 - జూన్ 10, 1928) (Duggirala Gopalakrishnayya). ఆయన గొప్ప నాయకుడు, సాహసికుడు, వక్త, కవి, గాయకుడు. ఆంధ్ర రత్న బిరుదు పొందినవాడు. ఆయన నాయకత్వంలో నడచిన చీరాల పేరాల సమరం సుప్రసిద్ధం.


కృష్ణా జిల్లా, పెనుగంచిప్రోలు గ్రామంలో 1889 జూన్ 2 న దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య జన్మించాడు. ఆయన పుట్టిన మూడవ రోజునే తల్లి సీతమ్మ, మూడో ఏట తండ్రి కోదండరామస్వామి మరణించారు. అప్పటినుండి పినతండ్రి, నాయనమ్మల సంరక్షణలో పెరిగాడు. కూచిపూడిలోను, గుంటూరులోను ప్రాథమిక విద్య జరిగింది. హైస్కూలులో చదివే సమయంలోనే 'జాతీయ నాట్య మండలి' స్థాపించి సంగీత, నాటక కార్యక్రమాలు నిర్వహించాడు. అయితే చదువుపై అంత శ్రద్ధ చూపకపోవడంచేత మెట్రిక్యులేషనులో తప్పాడు. తరువాత బాపట్ల లో చదివి ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు.

నడింపల్లి వెంకటలక్ష్మీనరసింహారావు అనే ఒక మిత్రుని సాయంతో 1911లో స్కాట్లండు లోని ఎడింబరో విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎ. చదివాడు. తరువాత ఆనంద కుమార స్వామితో కలసి కొంతకాలం పనిచేశాడు. ఆ సమయంలో 'నందికేశ్వరుడు' రచించిన 'అభినయ దర్పణం' అనే గ్రంథాన్ని “The Mirror of Gesture,” అన్న పేరుతో సంస్కృతం నుండి ఆంగ్లంలోకి అనువదించాడు. ఇది 1917లో 'కేంబ్రిడ్జ్ - హార్వర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్' వారిచే ప్రచురించబడింది.

తిరిగివచ్చాక, రాజమండ్రి లోను, బందరు లోను కొంతకాలం ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసాడు. తన స్వతంత్ర భావాల కారణంగా పైవారితో పడక ఆ ఉద్యోగాలు వదలిపెట్టాడు. తరువాత గోపాల కృష్ణయ్య స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం లో దూకాడు. 1919 లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చీరాల, పేరాల మునిసిపాలిటీలను విలీనం చేసినపుడు, అందుకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన సహాయ నిరాకరణోద్యమానికి గోపాలకృష్ణయ్య నాయకుడు. ఇది స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. ఆంధ్ర దేశం అంతా తిరిగి బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేశాడు. నిషేధాన్ని ఉల్లంఘించి బరంపురంలో ఉపన్యాసం చేసినందుకు ఒక సంవత్సరం పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు.

తెలుగు నాట జానపద కళా రూపాల పునరుద్ధరణకు, గ్రంథాలయాల వ్యాప్తికి గోపాలకృష్ణయ్య ఇతోధికంగా కృషి చేశాడు. 'సాధన' అనే పత్రిక నడిపాడు. ఆయన ప్రచారం చేసిన జానపద కళారీతులు - తోలుబొమ్మలాట, జముకుల కథ, బుర్రకథ, వీధి నాటకాలు, సాము గరిడీలు, గొల్ల కలాపం, బుట్ట బొమ్మలు, కీలు గుర్రాలు, వాలకాలు, గోసంగి, గురవయ్యలు, సరదా కథ, కిన్నెర కథ, కొమ్ము బూర, జోడు మద్దెల, పల్లె సుద్దులు, తూర్పు భాగోతం, చుట్టు కాముడు, పిచ్చికుంట్లవాళ్ళ కథ, సాధనా శూరులు, పలనాటి వీర విద్యావంతులు - వగైరా.

గోపాలకృష్ణయ్య రామార్చనా నియమ తత్పరుడు. 'శ్రీరామదండు' అనే ఆధ్యాత్మిక, జాతీయతా స్వచ్ఛంద సమూహాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.
1921 లో గుంటూరులో ఒక సభలో "ఆంధ్ర రత్న" అన్న బిరుదుతో ఆయనను సత్కరించారు.
మరణం

జూన్ 10, 1928 లో 40వ ఏటనే గోపాలకృష్ణయ్య మరణించాడు.
వనరులు, బయటి లింకులు

* http://www.vepachedu.org/manasanskriti/duggirala.html


వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:1928 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తెలుగు గ్రంధాలయ ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
1889

1889 గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.
Boxer rebellion 1889
జననాలు

* జనవరి 4: ఎం. పతంజలి శాస్త్రి, భారతదేశ రెండవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (మ. 1963)
* ఏప్రిల్ 1: డా.కేశవ్ బలీరాం హెడ్గేవార్, రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ స్థాపకుడు. (మ.1940)
* ఏప్రిల్ 16: చార్లీ చాప్లిన్, హాస్యనటుడు.
* జూన్ 2: దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య, గొప్ప నాయకుడు, సాహసికుడు, వక్త, కవి, గాయకుడు, స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, ఆంధ్ర రత్న. (మ.1928)
* ఆగష్టు 9: చిలుకూరి నారాయణరావు, భాషావేత్త, చరిత్రకారుడు, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. (మ.1951)
* ఆగష్టు 15: సర్దార్ దండు నారాయణ రాజు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (మ.1944)
* నవంబర్ 4: జమ్నాలాల్ బజాజ్, వ్యాపారవేత్త, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (మ.1942)
* నవంబర్ 14: జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, భారత తొలి ప్రధానమంత్రి.
* డిసెంబర్ 3: ఖుదీరాం బోస్, భారతీయ స్వాతంత్ర్యసమరవీరులలో మొదటితరానికి చెందిన అతిపిన్నవయస్కుడు. (మ.1908)
* డిసెంబర్ 23: మెహర్ చంద్ మహాజన్, భారతదేశ మూడవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (మ. 1967)
* ఇన్నర్ హోప్ పియర్, ఆంగ్ల వైద్యురాలు
మరణాలు

* డిసెంబర్ 4: తాంతియా భిల్, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (జ.1842)
పురస్కారాలు

*