JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
जून २२

ठळक घटना आणि घडामोडी

इ.स.पूर्व तिसरे शतक

* २१७ - ईजिप्तच्या टॉलेमी चौथ्याच्या सैन्याने ॲंटियोकस तिसऱ्याचा पराभव केला.
इ.स.पूर्व दुसरे शतक

* १६८ - लुसियस एमिलियस पॉलसच्या नेतृत्वाखाली रोमन सैन्याने मेसिडोनियाच्या पर्स्युसचा पराभव केला.
चौदावे शतक

* १३७७ - वयाच्या दहाव्या वर्षी दुसरा रिर्चड इंग्लंडचा राजा झाला.
सतरावे शतक

* १६३३ - पोपच्या दबावाखाली गॅलिलियोने कबूल केले की पृथ्वीच सूर्यमालेचा केन्द्रबिंदू आहे, सूर्य नव्हे.
अठरावे शतक

* १७५७ - पलाशीची लढाई. या लढाईत विजय मिळाल्याने भारतात इंग्रजी सत्तेचा पाया घातला गेला.
* १७७२ - एखाद्या गुलामाने इंग्लंडमध्ये प्रवेश केला, तर त्याला स्वतंत्र नागरिक समजण्यात येऊ लागले.
एकोणिसावे शतक

* १८१२ - नेपोलियन बोनापार्टने रशियावर चढाई केली.
* १८९३ - युनायटेड किंग्डमच्या युद्धनौका एच.एस.एस. कॅम्परडाउनने एच.एम.एस. व्हिक्टोरियाला धडक दिली. व्हिक्टोरिया ३५८ खलाशी व अधिकाऱ्यांसह बुडाली.
* १८९७ - चार्ल्स रँड याला दामोदर हरी चाफेकर यांनी पुण्यातील जुलमाचा प्रतिशोध म्हणून बंदुकीने गोळ्या घातल्या.
* १८९८ - स्पॅनिश-अमेरिकन युद्ध - अमेरिकन सैनिक क्युबात उतरले.
विसावे शतक

* १९११ - जॉर्ज पाचवा तथा पंचम जॉर्ज इंग्लंडच्या राजेपदी.
* १९३७ - कॅमिल शॉटेम्प्स फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९४० - सुभाषचंद्र बोस यांनी काँग्रेसबाहेर पडून फॉरवर्ड ब्लॉक या पक्षाची स्थापना केली.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - फ्रांसने जर्मनीसमोर हार पत्करून संधी केली.
* १९४१ - जर्मनीने रशियावर चढाई केली.
* १९६२ - एर फ्रांसचे बोईंग ७०७ जातीचे विमान वेस्ट ईंडीझमधील ग्वादालुपे बेटाजवळ कोसळले.
* १९६३ - पॉल सहावा पोपपदी.
* १९७६ - कॅनडाने मृत्यूदंडावर बंदी घातली.
* १९७८ - प्लुटोचा उपग्रह खारॉनचा शोध लागला.
* १९८३ - तिसऱ्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत चा उपांत्य फेरीत पराभव केला.
* १९८३ - तिसऱ्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत वेस्ट ईंडीझने पाकिस्तानचा उपांत्य फेरीत पराभव केला.
* १९८६ - मेक्सिकोच्या डियेगो माराडोनाने इंग्लंडविरुद्ध हँड ऑफ गॉड व गोल ऑफ द सेन्चुरी नावाने प्रख्यात झालेले गोल नोंदवून विजय मिळवला.
एकविसावे शतक

* २००२ - इराणमध्ये भूकंप. २६१ ठार.
जन्म

* १७१३ - लॉर्ड जॉन फिलिप सॅकव्हिल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३५ - वामन कुमार, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १८९६ - बाबुराव पेंढारकर, भारतीय अभिनेता.
* १९०८ - डॉ. विष्णू भिकाजी कोलते, महानुभाव साहित्य संशोधक.
मृत्यू

* १२७६ - पोप इनोसंट पाचवा.
* १४२९ - गियात अल काशी, पर्शियन अंतराळतज्ञ व गणितज्ञ.
* १९४० - ब्लाडिमार पी. कोपेन, रशियन हवामानशास्त्रज्ञ.
* २००१ - डॉ. अरुण घोष, भारतीय अर्थतज्ञ.
प्रतिवार्षिक पालन

* फाशीवाद विरोधी आंदोलन दिन - क्रोएशिया.
* शिक्षक दिन - एल साल्वादोर.
बाह्य दुवे

----
जून २० - जून २१ - जून २२ - जून २३ - जून २४ (जून महिना)
जून २३

ठळक घटना आणि घडामोडी

सोळावे शतक

* १५३२ - हेन्री आठवा व फ्रांस्वा पहिल्याने चार्ल्स पाचव्याविरुद्ध गुप्त कट रचला.
सतरावे शतक

* १६८३ - पेनसिल्व्हेनियात विल्यम पेनने स्थानिक लेनी लेनापे जमातीशी मैत्री करार केला.
एकोणिसावे शतक

* १८६५ - अमेरिकन यादवी युद्ध - ओक्लाहोमातील फोर्ट टौसन येथे दक्षिणेच्या उरल्यासुरल्या सैन्याने शरणागती पत्करली.
* १८९४ - आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीची स्थापना.
विसावे शतक

* १९१९ - एस्टोनियन मुक्ती युद्ध - जर्मन सैन्याची हार. एस्टोनियात हा दिवस विजय दिन म्हणून पाळला जातो.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - एडॉल्फ हिटलरने पराभूत पॅरिसला भेट दिली.
* १९५६ - गमाल अब्दुल नासर इजिप्तच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९५९ - नॉर्वेतील स्टालहाइम शहरात हॉटेलला आग. ३४ ठार.
* १९६८ - आर्जेन्टिनाची राजधानी बोयनोस एर्समध्ये फुटबॉल सामन्या दरम्यान चेंगराचेंगरी. ७४ ठार.
* १९७९ - दुसऱ्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत वेस्ट ईंडीझने इंग्लंडला ९२ धावांनी हरवले.
* १९८५ - दहशतवाद्यांनी ठेवलेल्या बॉम्बचा एर इंडियाच्या कनिष्क या बोईंग ७४७ प्रकारच्या विमानात स्फोट. ३२९ ठार.
* १९९० - मोल्दाव्हियाने स्वतःला स्वतंत्र जाहीर केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* ४७ - फेरो टॉलेमी पंधरावा.
* १७६३ - जोसेफिन, फ्रांसची सम्राज्ञी.
* १८९४ - एडवर्ड आठवा, इंग्लंडचा राजा.
* १९१० - गॉर्डन बी. हिंकली, मोर्मोन चर्चचा अध्यक्ष.
* १९१२ - ऍलन ट्युरिंग, इंग्लिश गणितज्ञ व संगणकशास्त्रज्ञ.
* १९१६ - लेन हटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३६ - कॉस्टास सिमिटिस, ग्रीक पंतप्रधान.
* १९३७ - मार्टी अह्तीसारी, फिनलंडचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४३ - व्हिंट सर्फ, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ व इंटरनेटच्या जनकांपैकी एक.
* १९५७ - डेव्हिड हॉटन, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८० - रामनरेश सरवण, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ७९ - व्हेस्पासियन, रोमन सम्राट.
* १०१८ - हेन्री पहिला, ऑस्ट्रियाचा राजा.
* १५१६ - फर्डिनांड दुसरा, अरागॉनचा राजा.
* १८९१ - विल्हेल्म एडवर्ड वेबर, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९५३ - डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी, संस्थापक-भारतीय जनसंघ; शिक्षणतज्ञ.
* १९७५ - जनरल प्राणनाथ थापर, भारतीय भूसेना प्रमुख.
* १९८२ - हरिभाऊ देशपांडे, गंधर्व युगातील ऑर्गनवादक.
* १९९६ - आंद्रिआस पापेन्द्रु, ग्रीक पंतप्रधान.
प्रतिवार्षिक पालन

* आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक दिवस (१९४८ पासून)
* विजय दिन - एस्टोनिया.
* पितृ दिन - पोलंड.
* संत जोनास दिन - लिथुएनिया.
* राष्ट्र दिन - लक्झेम्बर्ग.
बाह्य दुवे

----
जून २१ - जून २२ - जून २३ - जून २४ - जून २५ (जून महिना)
जून १३

ठळक घटना आणि घडामोडी

सोळावे शतक

* १५२५ - कॅथोलिक धर्मगुरू व नननी घेतलेले ब्रह्मचर्याचे व्रत मोडून मार्टिन ल्युथर व कॅथेरिना फॉन बोराने लग्न केले.
अठरावे शतक

* १७७७ - अमेरिकन क्रांती - अमेरिकेच्या सैन्याला तालीम देण्यासाठी मार्किस दि लाफियेत दक्षिण कॅरोलिनामध्ये आला.
एकोणिसावे शतक

* १८७१ - कॅनडाच्या लाब्राडोर प्रांतात हरिकेन. ३०० ठार.
* १८८१ - यु.एस.एस. जीनेट आर्क्टिक समुद्रात नष्ट.
* १८८६ - कॅनडातील व्हॅनकूवर शहर आगीत बेचिराख.
* १८९८ - युकॉन प्रांताची रचना.
विसावे शतक

* १९१७ - पहिले महायुद्ध - जर्मनीच्या गॉथा जी विमानांची लंडनवर बॉम्बफेक. ४६ बालकांसह १६२ ठार, ४३२ जखमी.
* १९३४ - व्हेनिसमध्ये ऍडॉल्फ हिटलर व बेनितो मुसोलिनीची भेट. यानंतर मुसोलिनीने हिटलरचे वर्णन छोटेसे बावळट माकड असे केले.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकेने युद्ध माहिती खाते सुरू केले.
* १९५२ - सोवियेत संघाच्या मिग-१५ विमानाने स्वीडनचे डी.सी. ३ प्रकारचे प्रवासी विमान पाडले.
* १९५६ - पहिली युरोपियन चॅंपियन्स कप स्पर्धा रेआल माद्रिदने जिंकली.
* १९६६ - अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने मिरांडा वि. अ‍ॅरिझोना खटल्यात निकाल दिला की पोलिसांनी संशयिताला पकडताना त्याच्या हक्कांची जाणीव करून दिलीच पाहिजे.
* १९७८ - इस्रायेलची लेबेनॉनमधून माघार.
* १९८२ - सौदी अरेबियाच्या राजा खालिदच्या मृत्यूनंतर त्याचा भाऊ फह्द राजेपदी.
* १९८३ - पायोनियर १० हे अंतराळयान सूर्यमाला सोडून जाणारी पहिली मानवनिर्मित वस्तू ठरली.
* १९९४ - अलास्कातील ज्युरीने एक्झॉन व कॅप्टन जोसेफ हेझेलवूडना एक्झॉन वाल्देझ तेल गळती बद्दल दोषी ठरवले व १५ अब्ज डॉलर दंड ठोठावला.
एकविसावे शतक

* २००० - पोप जॉन पॉल दुसऱ्यावर खूनी हल्ला करणाऱ्या महमत अली आग्काला इटलीने माफ केले.
जन्म

* १८७९ - गणेश दामोदर सावरकर, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक. मराठी व्यक्ती
मृत्यू

* १९६९ - प्रल्हाद केशव अत्रे, मराठी लेखक, पत्रकार, संपादक, राजकारणी, शिक्षणतज्ञ, नाटककार, चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक, पटकथालेखक व प्रभावी वक्ते.
* २०२०: वसंत नायसादराय रायजी भारतीय क्रिकेट खेळाडू आणि क्रिकेट इतिहासकार
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून ११ - जून १२ - जून १३ - जून १४ - जून १५ (जून महिना)
जून १९

ठळक घटना आणि घडामोडी

तेरावे शतक

* १२६९ - फ्रांसचा राजा लुई नवव्याने ज्यू व्यक्तींना जाहीर ठिकाणी पिवळे फडके न घालता आढळल्यास १० लिव्रचा दंड फर्मावला.
चौदावे शतक

* १३०६ - मेथ्वेनची लढाई.
अठरावे शतक

* १७७० - इमॅन्युएल स्विडेनबर्गने येशू ख्रिस्त पुन्हा जन्मल्याची नांदी केली.
एकोणिसावे शतक

* १८६२ - अमेरिकेने आपल्या प्रांतातील गुलामगिरीची प्रथा बेकायदा जाहीर केली.
* १८६५ - अमेरिकेतील गॅल्व्हेस्टन येथील गुलामांना मुक्ती. हा दिवस येथपासून जून्टीन्थ या नावाने साजरा केला जातो.
* १८६७ - मेक्सिकोच्या सम्राट मॅक्सिमिलियन पहिल्याला मृत्युदंड.
विसावे शतक

* १९१२ - अमेरिकेत कामगारांसाठी ८ तासांचा एक दिवस कायदेशीर झाला.
* १९४३ - बोमॉॅंट, टेक्सास येथे वांशिक दंगल.
* १९६१ - कुवैतला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६६ - शिव सेना या राजकीय पक्षाची स्थापना झाली.
* १९७८ - गारफील्ड या कार्टून व्यक्तिमत्त्वाचे वर्तमानपत्रात पदार्पण.
एकविसावे शतक

जन्म

* १३०१ - राजकुमार मोरिकुनी, जपानी शोगन.
* १५६६ - जेम्स पहिला, इंग्लंडचा राजा.
* १६२३ - ब्लेस पास्कल, फ्रेंच गणितज्ञ व तत्त्वज्ञानी.
* १७६४ - होजे गेर्व्हासियो आर्तिगास, उरुग्वेचा राष्ट्रपिता.
* १८९६ - वॉलिस सिम्प्सन, इंग्लंडचा राजा एडवर्ड आठव्याची पत्नी.
* १९०३ - वॉली हॅमंड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४१ - वाक्लाव क्लाउस, चेकोस्लोव्हेकियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९४५ - ऑॅंग सान सू की, म्यानमारची राजकारणी.
* १९४७ - सलमान रश्दी, ब्रिटिश लेखक.
* १९७० - राहुल गांधी, भारतीय राजकारणी.
मृत्यू

* १८६७ - मॅक्सिमिलियन पहिला, मेक्सिकोचा सम्राट (जन्म-१८३२), मृत्युदंड.
* १९०२ - आल्बर्ट, सॅक्सनीचा राजा.
प्रतिवार्षिक पालन

* जून्टीन्थ - अमेरिका
बाह्य दुवे

----
जून १७ - जून १८ - जून १९ - जून २० - जून २१ (जून महिना)
इ.स. १८९६

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी ४ - युटाह अमेरिकेचे ४५वे राज्य झाले.
* मार्च १ - अडोवाची लढाई - इथियोपियाच्या सैन्याने इटलीला हरवले.
* मार्च १ - आंत्वान हेन्री बेकरेलने किरणोत्सर्गाचा शोध लावला.
* मे ८ - इंग्लिश काउंटी क्रिकेट स्पर्धेत यॉर्कशायरने वॉरविकशायर विरुद्ध ८८७ धावांची विक्रमी खेळी केली.
* ऑगस्ट १६ - अलास्कातील क्लॉन्डाइक नदीच्या उपनदीत सोने सापडले. क्लॉन्डाइक गोल्ड रश सुरू.
जन्म

* फेब्रुवारी २९ - मोरारजी देसाई, भारताचे माजी पंतप्रधान
* मे २३ - केशवराव भोळे, मराठी संगीत समीक्षक, संगीतकार, संगीत दिग्दर्शक, लेखक.
* जून १८ - नटश्रेष्ठ बाबूराव पेंढारकर, ज्येष्ठ मराठी अभिनेते.
* जून १९ - वॉलिस सिम्प्सन, ईंग्लंडचा राजा एडवर्ड आठव्याची पत्नी.
* जून २२ - बाबुराव पेंढारकर, भारतीय अभिनेता.
* जुलै ४ - माओ दुन, चिनी भाषेमधील कादंबरीकार, पत्रकार.
* जुलै १९ - ए.जे. क्रोनिन, स्कॉटिश लेखक.
* ऑगस्ट २८ - फिराक गोरखपुरी, उर्दू कवी.
* सप्टेंबर १ - ए.सी. भक्तिवेदांत स्वामी प्रभुपाद, वैष्णव तत्त्वज्ञानी, हरे कृष्ण पंथाचे स्थापक.
* नोव्हेंबर १२ - डॉ. सलीम अली, एक पक्षीतज्ज्ञ.
मृत्यू

* ऑक्टोबर ११ - आंतोन ब्रुकनर, ऑस्ट्रियन संगीतकार.
* डिसेंबर १० - आल्फ्रेड नोबेल, स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ.
* डिसेंबर ३१ - लेलॅंड होन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.

वर्ग:इ.स. १८९६
वर्ग:इ.स.च्या १८९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जून २५

ठळक घटना आणि घडामोडी

विसावे शतक

* १९७५ - भारताचे राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या शिफरसीवरून देशात अंतर्गत आणीबाणी जाहीर केली
* १९८३ - क्रिकेट विश्वकरंडक स्पर्धेत वेस्ट इंडीजचा पराभव करून भारत विजेता
एकविसावे शतक

जन्म

* १८६४ - वॉल्थर नेर्न्स्ट, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९०० - लुई माउंटबॅटन, इंग्लंडचा भारतातील व्हाइसरॉय.
* १९०३ - जॉर्ज ऑरवेल, इंग्लिश लेखक.
* १९०७ - जे. हान्स डी. जेन्सेन, नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९११ - विल्यम हॉवर्ड स्टाइन, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९१३ - एइमे सेझैर, फ्रेंच कवी.
* १९२८ - अलेक्सेइ अलेक्सेयेविच अब्रिकोसोव्ह, नोबेल पारितोषिक विजेता रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९३१ - विश्वनाथ प्रताप सिंग, भारतीय पंतप्रधान.
* १९३६ - जुसुफ हबीबी, इंडोनेशियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५६ - बोरिस त्राज्कोव्स्की, मॅसिडोनियाचे राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७४ - करिश्मा कपूर, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.
* १९७८ - आफताब शिवदासानी, हिंदी चित्रपट अभिनेता.
मृत्यू

* ६३५ - गाओझू, चिनी सम्राट.
* ११३४ - नील्स, डेन्मार्कचा राजा.
* १५३४ - मेरी ट्युडॉर, फ्रान्सचा राजा लुई बाराव्याची राणी.
* १६७३ - चार्ल्स दि बात्झ-कासेलमोर दार्तान्यान, लुई चौदाव्याच्या मस्केटीयरांचा कॅप्टन-लेफ्टनंट.
* १८६१ - अब्दुल मजीद, ऑट्टोमन सुलतान.
* १८७६ - जॉर्ज आर्मस्ट्रॉंग कस्टर, अमेरिकन सेनापती.
* १९७१ - जॉन बॉईड ऑर, स्कॉटिश जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९५ - अर्नेस्ट थॉमस सिंटन वाल्टन, नोबेल पारितोषिक विजेता आयरिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९९७ - जाक-इवेस कूस्तू, फ्रेंच संशोधक.
* २००९ - फाराह फॉसेट, अमेरिकन अभिनेत्री.
* २००९ - मायकेल जॅक्सन, अमेरिकन गायक.
प्रतिवार्षिक पालन

* स्वातंत्र्य दिन - मोझांबिक.
बाह्य दुवे

----
जून २३ - जून २४ - जून २५ - जून २६ - जून २७ (जून महिना)
जून २४

ठळक घटना आणि घडामोडी

चौदावे शतक

* १३१४ - बॅनॉकबर्नची लढाई - रॉबर्ट द ब्रुसने एडवर्ड दुसऱ्याला हरवून स्कॉटलॅंड पुन्हा स्वतंत्र केले.
* १३४० - शंभर वर्षांचे युद्ध - एडवर्ड तिसऱ्यालाने फ्रांसच्या आरमाराचा धुव्वा उडवला.
पंधरावे शतक

* १४४१ - इटन कॉलेजची स्थापना.
* १४९७ - जॉन कॅबट न्यू फाउंडलॅंडला पोचला.
सोळावे शतक

* १५७१ - मिगेल लोपेझ दि लेगाझ्पीने मनिला शहराची स्थापना केली.
सतरावे शतक

* १६६४ - न्यू जर्सी वसाहतीची स्थापना.
* १६९२ - किंग्स्टन शहराची स्थापना.
अठरावे शतक

* १७९३ - फ्रांसने पहिले प्रजासत्ताक संविधान अंगिकारले.
एकोणिसावे शतक

* १८१२ - नेपोलियन बोनापार्टने रशियावर आक्रमण केले.
* १८२१ - काराबोबोची लढाई.
विसावे शतक

* १९१३ - ग्रीस व सर्बियाने बल्गेरियाबरोबरचा तह धुडकावला.
* १९१६ - पहिले महायुद्ध - सॉमची लढाई.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - फ्रांस व इटलीमध्ये संधी.
* १९४८ - सोवियेत संघाने दोस्त राष्ट्रांचा बर्लिनशी जमिनीवरून संपर्क तोडला.
* १९७५ - ईस्टर्न एरलाइन्सचे बोईंग ७२७ प्रकारचे विमान न्यू यॉर्कच्या जॉन एफ. केनेडी विमानतळावर कोसळले. ११३ ठार.
* १९९४ - अमेरिकन वायुसेनेचे बी-५२ प्रकारचे विमान फेरचाइल्ड एरफोर्स बेस येथे कोसळले. ४ ठार.
* १९९६ - मायकेल जॉन्सन याने १९.६६ सेकंदात २०० मीटर धावून विश्वविक्रम केला
एकविसावे शतक

* २००२ - टांझानियात इगांडुजवळ रेल्वे अपघात. २८१ ठार.
* २००४ - न्यू यॉर्क राज्यात मृत्युदंड असंवैधानिक ठरवण्यात आला.
जन्म

* १९०९ - गुरू गोपीनाथ, शास्त्रीय नर्तक.
* १९२७ - कवियरासू कन्नडासन, तमिळ लेखक.
मृत्यू

प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जून २२ - जून २३ - जून २४ - जून २५ - जून २६ (जून महिना)
जून २६

ठळक घटना आणि घडामोडी

चौथे शतक

* ३६३ - रोमन सम्राट ज्युलियनचा मृत्यू. जोव्हियन सम्राटपदी.
सातवे शतक

* ६८४ - बेनेडिक्ट दुसरा पोप पदी.
पंधरावे शतक

* १४८३ - रिचर्ड तिसरा इंग्लंडच्या राजेपदी.
अठरावे शतक

* १७२३ - रशियन सैन्याने अझरबैजानची राजधानी बाकु जिंकली.
एकोणिसावे शतक

* १८०७ - लक्झेम्बर्गमध्ये गोदामावर वीज पडून २३० ठार.
* १८१९ - सायकलचा पेटंट देण्यात आला.
विसावे शतक

* १९२४ - अमेरिकेच्या सैन्याने डॉमिनिकन प्रजासत्ताकमधून माघार घेतली.
* १९४५ - सान फ्रान्सिस्कोमध्ये संयुक्त राष्ट्रांचे संविधान जाहीर झाले.
* १९४८ - सोवियेत संघाने बर्लिनची रसद कापल्यावर अमेरिकेने विमानाद्वारे रसद कायम केली.
* १९५९ - अमेरिकेतील सेंट लॉरेन्स सी वे खुला झाला.
* १९६० - सोमालियाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* १९६० - मादागास्करला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९६३ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडीने मी बर्लिनचा एक नागरिक आहे (इश बिन आइन बर्लिनेर) असे जाहीर केले.
* १९७३ - सोवियेत संघातील प्लेसेत्स्क कॉस्मोड्रोम या उपग्रह प्रक्षेपणतळावर कॉसमॉस ३-एम. प्रकारच्या रॉकेटचा स्फोट. ९ ठार.
* १९७५ - तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी आणीबाणी जारी केली.
* १९७६ - कॅनडातील टोरोंटो शहरातील सी.एन. टॉवर खुला.
* १९७७ - एल्व्हिस प्रेस्लीचा शेवटचा जाहीर कार्यक्रम.
* १९७८ - एर कॅनडा फ्लाइट १८९ हे डी.सी.९ प्रकारचे विमान टोरोंटो येथे उड्डाण करताना कोसळले. २ ठार.
* १९७९ - मुष्टियोद्धा मुहम्मद अलीने निवृत्ती घेतली.
एकविसावे शतक

* २००६ - मॉॅंटेनिग्रोला संयुक्त राष्ट्रांमध्ये प्रवेश.
जन्म

* १६८१ - हेडविग सोफिया, स्वीडिश लेखक.
* १६९४ - जॉर्ज ब्रांड्ट, स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ.
* १८२४ - लॉर्ड केल्व्हिन, इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८३८ - बंकिमचंद्र चटर्जी, आद्य बंगाली कादंबरीकार.
* १८५४ - रॉबर्ट लेर्ड बोर्डेन, कॅनडाचा आठवा पंतप्रधान.
* १८७४ - छत्रपती शाहू महाराज, राजर्षी शाहू महाराज.
*१८८८ - नारायण श्रीपाद राजहंस ऊर्फ बालगंधर्व, मराठी रंगभूमीवरील अभिनेते, गायक.
* १८९२ - पर्ल बक, अमेरिकन लेखिका.
* १९१४ - शापूर बख्तियार, इराणचा पंतप्रधान.
* १९५१ - गॅरी गिलमोर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - मिखाइल खोदोर्कोव्स्की, रशियन उद्योगपती.
मृत्यू

* ३६३ - ज्युलियन, रोमन सम्राट.
* १५४१ - फ्रान्सिस्को पिझारो, स्पॅनिश कॉॅंकिस्तादोर.
* १९२२ - आल्बर्ट पहिला, मोनॅकोचा राजा.
* १९४४ - प्रफुल्लचंद्र रे, भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ.
* २००१ - वसंत पुरुषोत्तम काळे, मराठी साहित्यिक.
* २००४ - यश जोहर, भारतीय चित्रपट निर्माता.
प्रतिवार्षिक पालन

* ध्वज दिन - रोमेनिया
* स्वातंत्र्य दिन - मादागास्कर, सोमालिया.
बाह्य दुवे

----
जून २४ - जून २५ - जून २६ - जून २७ - जून २८ (जून महिना)
इ.स. १८८८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी २७ - नॅशनल जिओग्राफिक सोसायटीची वॉशिंग्टन डी.सी येथे स्थापना.
* मार्च २ - कॉॅंन्स्टेन्टिनोपलचा करार स्वीकृत. ईजिप्तने युद्ध वा शांतिकालात सुएझ कालव्यातून जहाजांना सुखरूप जाउ देण्याची हमी दिली.
* मे ११ - ज्योतिबा फुले यांना 'महात्मा' ही पदवी देण्यात आली.
* ऑगस्ट ७ - लंडनमध्ये जॅक द रिपरने पहिला खून केला.
* डिसेंबर ९ - अमेरिकन युद्ध खात्यात काम करणाऱया हर्मन हॉलेरिथने स्वतः तयार केलेले गणकयंत्र वापरण्यास सुरुवात केली.
* डिसेंबर २३ - व्हिंसेंट व्हॅन गोने आपल्या डाव्या कानाची पाळी कापून रेचेल नावाच्या नगरवधूला भेट दिली.
जन्म

* मार्च १ - इवार्ट ऍस्टील, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* मे १७ - टिच फ्रीमन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* जून २३ - नारायण श्रीपाद राजहंस उर्फ बालगंधर्व, प्रख्यात भारतीय शास्त्रीय गायक.
* नोव्हेंबर ७ - सर चंद्रशेखर वेंकट रमण, भारतीय शास्त्रज्ञ.
* डिसेंबर १६ - अलेक्झांडर, युगोस्लाव्हियाचा राजा.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १८८८
वर्ग:इ.स.च्या १८८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जून २७

ठळक घटना आणि घडामोडी

सातवे शतक

* ६७८ - संत अगाथो पोपपदी.
सोळावे शतक

* १५४२ - हुआन रॉद्रिगेझ काब्रियोने कॅलिफोर्नियावर स्पेनचे आधिपत्य जाहीर केले.
अठरावे शतक

* १७०९ - पीटर पहिल्याने चार्ल्स बाराव्याचा पराभव केला.
एकोणिविसावे शतक

* १८०६ - ब्रिटिश सैन्याने आर्जेन्टिनाची राजधानी बोयनोस एर्स जिंकली.
* १८४४ - मोर्मोन चर्चच्या संस्थापक जोसेफ स्मिथ जुनियरचा कार्थेज, इलिनॉय येथे तुरुंगात खून.
विसावे शतक

* १९५३ - जोसेफ लेनियेल फ्रांसच्या पंतप्रधानपदी.
* १९५४ - सोवियेत संघात ओब्निन्स्क येथे जगातील पहिले अणुशक्तिवर चालणारे विद्युत उत्पादन केंद्र सुरू.
* १९५७ - अमेरिकेच्या टेक्सास व लुईझियाना राज्यात हरिकेन ऑड्रीचा धुमाकूळ. ५०० ठार.
* १९६७ - लंडनजवळ एन्फिल्ड येथे जगातील पहिले ए.टी.एम. सुरू.
* १९७७ - जिबुटीला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* १९८० - एरोलिनी इटाव्हिया फ्लाइट ८७० हे डी.सी.८ प्रकारचे विमान इटलीत युस्टीका शहराजवळ कोसळले. ८१ ठार.
* १९८८ - फ्रांसच्या गॅरे दि ल्यॉॅं रेल्वे स्थानकात दोन रेल्वे गाड्यांची टक्कर. ५९ ठार, ५५ जखमी.
* १९९१ - युगोस्लाव्हियाने स्लोव्हेनियावर आक्रमण केले.
* १९९८ - कुआलालम्पुर विमानतळ खुला.
एकविसावे शतक

* २००७ - युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान टोनी ब्लेअर यांनी राजीनामा दिला.
जन्म

* १०४० - लाडिस्लॉस पहिला, हंगेरीचा राजा.
* १३५० - मनुएल दुसरा पॅलिओलॉगस, पूर्व रोमन सम्राट.
* १४६२ - लुई बारावा, फ्रांसचा राजा.
* १५५० - चार्ल्स नववा, फ्रांसचा राजा.
* १८६४ - शिवराम महादेव परांजपे, प्रखर राष्ट्रीय नेते आणि काळ या साप्ताहिकाचे संपादक.
* १८६९ - हान्स श्पेमान, जर्मन प्राणीशास्त्रज्ञ व नोबेल पारितोषिक विजेता.
* १९१७ - खंडेराव रांगणेकर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९२४ - रॉबर्ट ऍपलयार्ड, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३० - रॉस पेरो, अमेरिकन उद्योगपती व राजकारणी.
* १९५१ - मेरी मॅकअलीस, आयरिश राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६३ - मीरा स्याल, ब्रिटिश लेखिका, अभिनेत्री.
* १९८० - केव्हिन पीटरसन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८३ - डेल स्टाइन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८५ - स्वेतलाना कुझ्नेत्सोवा, रशियाची टेनिस खेळाडू.
मृत्यू

* ११४९ - ॲंटिओखचा रेमंड.
* १४५८ - आल्फोन्से पाचवा, अरागॉनचा राजा.
* १८३९ - रणजितसिंग, पंजाबातील शिखांच्या राज्याचे पराक्रमी संस्थापक.
* १८४४ - जोसेफ स्मिथ जुनियर, मोर्मोन चर्चचा संस्थापक.
* १९९९ - जॉर्ज पापादुपॉलस, ग्रीसचा हुकुमशहा.
* २००८ - सॅम माणेकशा, भारताचे फिल्ड मार्शल.
प्रतिवार्षिक पालन

* एच.आय.व्ही. चाचणी दिन - अमेरिका
* शिवराज्याभिषेकदिन - या दिवशी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी रायगडला स्वराज्याच्या राजधानीचा दर्जा दिला आणि याच गडावर छत्रपतींचा राज्याभिषेक झाला.
बाह्य दुवे

----
जून २५ - जून २६ - जून २७ - जून २८ - जून २९ (जून महिना)
कृष्णकांत

इवलेसे|कृष्णकांत
कृष्णकांत (फेब्रुवारी २८ १९२७ - जुलै २७ २००२) हे १९९७ ते २००२ या कालखंडात भारतीय प्रजासत्ताकाचे दहावे उपराष्ट्रपती होते. त्याआधी १९८९ सालापासून १९९६ सालापर्यंत सात वर्षे ते आंध्र प्रदेशाचे राज्यपाल होते. १९९७ लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी चंदिगढ लोकसभा मतदारसंघातून विजय मिळवला. ते जनता पक्षाचे राजकारणी होते.
बाह्य दुवे

* व्हाइसप्रेसिडेंटऑफइंडिया.एनएआयसी.इन - भारतीय प्रजासत्ताकाच्या उपराष्ट्रपतींचे संकेतस्थळ - कृष्णकांतांचे अल्पचरित्र (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:भारतीय राजकारणी
वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:चंदिगढचे खासदार
वर्ग:आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
इ.स. १८६४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १७ - अमेरिकन यादवी युद्ध - दक्षिणेच्या सी.एस.एस. हनलीने उत्तरेचे यु.एस.एस. हुसाटॉनिक हे जहाज बुडवले.
* एप्रिल १२ - अमेरिकन गृहयुद्ध-फोर्ट पिलोची कत्तल - जनरल नेथन बेडफोर्ड फॉरेस्टच्या नेतृत्वाखालील दक्षिणेच्या सैन्याने शरण आलेल्या उत्तरेच्या श्यामवर्णीय सैनिकांची कत्तल उडवली.
* मे १२ - अमेरिकन यादवी युद्ध-स्पॉट्सिल्व्हेनियाची लढाई - तुंबळ युद्धात उत्तर व दक्षिणेचे हजारो सैनिक मृत्युमुखी.
* मे ३१ - अमेरिकन यादवी युद्ध - कोल्ड हार्बरची लढाई.
* जून ५ - अमेरिकन यादवी युद्ध-पीडमॉॅंटची लढाई - दक्षिणेचा पराभव.
* जुलै २० - अमेरिकन यादवी युद्ध - पीचट्री क्रीकची लढाई.
* नोव्हेंबर २९ - सॅन्ड क्रीकची कत्तल - कर्नल जॉन चिव्हिंग्टनच्या नेतृत्वाखाली कॉलोराडोतील नागरी लश्कराने १५०हून अधिक निःशस्त्र शायान व अरापाहो पुरूष, स्त्री व बालकांची कत्तल उडविली.
* डिसेंबर १६ - अमेरिकन यादवी युद्ध - मेजर जनरल जॉर्ज एच. थॉमसच्या युनियन सैन्याने लेफ्टनंट जनरल जॉन बेल हूडच्या कॉन्फेडरेट आर्मी ऑफ टेनेसीला हरविले.
* डिसेंबर २२ - विल्यम टेकुमेश शेर्मनची समुद्रास कूच समाप्त. सवाना, जॉर्जिया युनियन सैन्याने काबीज केले.
जन्म

* जून २७ - शिवराम महादेव परांजपे (प्रखर राष्ट्रीय नेते आणि काळ या साप्ताहिकाचे संपादक)
* सप्टेंबर १३ - रॉबर्ट कटेल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १८६४
वर्ग:इ.स.च्या १८६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पंचमहाभूते

पंचमहाभूते सांख्यदर्शनानुसार सर्व भौतिक जग (दृश्य विश्व), सजीव व निर्जीव पदार्थ, आपले शरीर हे पाच मूळ तत्त्वांपासून (द्रव्यांपासून) तयार झाले आहे असे मानले जाते.

या पाच तत्त्वांना पंचमहाभूते असे म्हणतात.

हिंदू धर्मातील तत्त्वज्ञानावर प्राचीन सांख्यदर्शन या शास्त्राचा मोठा प्रभाव आहे.

ही मूळतत्त्वे खालील प्रमाणे आहेत.

यातील प्रथम तत्त्व अग्नि येते
पृथ्वी

माती, दगड व त्यापासून निर्माण झालेले सर्व जड, कठीण, घन पदार्थ.
आप (जल)

पाणी, वाफ, ढग व सर्व द्रव, ओले, मृदू पदार्थ.
तेज (अग्नी)

ऊर्जा: अग्नी (क्षेपणास्त्र), किरणे, प्रारणे (Radiation), उष्णता, वीज, प्रकाश या स्वरूपात.
वायू

हवा, चैतन्य, हालचाल, चलनवलन, तरलता आणि वेग.
आकाश

अवकाश, आकाश व पोकळी.


या पंचमहाभूतांची देवस्थाने पुढीलप्रमाणे-

१.पृथ्वी- कांचिवरम

२.आप- जम्बुकेश्वर

३.तेज- अरुणाचल

४.वायू- कालहस्ती

५.आकाश- चिदंबरम
संदर्भ

वर्ग:तत्त्वज्ञान
वर्ग:अध्यात्म
वर्ग:निसर्ग
वर्ग:याद्या
सांख्यदर्शन

सांख्यदर्शन हे भारतीय षट्‌ दर्शनांमधील एक दर्शन आहे. अथर्ववेदाच्या काळातच सांख्य दर्शन आकारास आले. कठ,श्वेताश्वतर, प्रश्न व मैत्रायणी या प्राचीन उपनिषदांवर सांख्य दर्शनाचा मोठा प्रभाव आहे. उपनिषद काळानंतर भारतीयांच्या विचारसरणीत सांख्य दर्शनाला महत्त्व मिळाले. कपिल ऋषी हे सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक आहेत. या दर्शनाने विश्वातील सर्व तत्त्वांची प्रथम गणना केली. गणनेला संख्या म्हणतात. संख्येला प्राधान्य दिल्यामुळे या दर्शनाला सांख्य असे नाव मिळाले. सांख्य शब्दाच्या इतर व्याख्येनुसार संख्या म्हणजे विवेकज्ञान होय. प्रकृती व पुरुष यांच्या बाबतीत अज्ञान असल्यामुळे माणूस जन्म-मरणाच्या फेऱ्यात सापडतो. पण जेव्हा माणसाला पुरुष हा प्रकृतीपासून भिन्न व स्वतंत्र आहे, असे ज्ञान होते तेव्हा त्याला मोक्षाची प्राप्ती होते. या विवेक ज्ञानाला प्राध्यान्य असल्यामुळे या दर्शनाला सांख्य हे नाव पडले. प्रकृती व पुरुष ही दोन मूलभूत तत्त्वे या दर्शनात मानल्यामुळे हे द्वैतवादी दर्शन आहे. प्राचीन काळातील विचारविश्वावर या दर्शनाचा खूपच प्रभाव पडला होता. म्हणून याचे प्रवर्तक महर्षी कपिल यांना प्रथम दार्शनिक असे गौरवाने संबोधले गेले आहे.
आचार्य परंपरा

या दर्शनाचे काही प्रसिद्ध आचार्य पुढील प्रमाणे आहेत.

*कपिल
हे सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक होत. उपनिषदांत उल्लेख केलेल्या सिद्धान्ताचे यांनीच प्रथम शास्त्रीय विवेचन केले आणि सांख्य दर्शनाला प्रतिष्ठा प्राप्त करून दिली. म्हणून यांना आदिविद्वान असे म्हणतात. त्यांनी तत्त्वसमास आणि सांख्य सूत्र ह्या दोन ग्रंथाची रचना केली.

*आसुरी
हा कपिलाचा साक्षात शिष्य होता. प्राचीन ग्रंथात याच्या सिद्धान्ताचे वर्णन आढळते.

*पंचशिख
हा आसुरीचा शिष्य असून षष्टीतंत्र हा ग्रंथ याने रचला आहे.
सांख्य दर्शन हे सत्कार्यवाद मानणारे आहे. त्यांच्या मते कार्य हे उतप्त्तीपुर्वी कारणात अव्यक्त रूपाने अवश्य विद्यमान असते.

*ईश्वरकृष्ण
याने रचलेला सांख्यकारिका हा ग्रंथ लोकप्रिय व प्रमाणित आहे. या ग्रंथावर अनेक टीका निर्माण झाल्या आहेत.

*विंध्यवास
याचे नाव रुद्रील असे होते. पण विंध्य पर्वताच्या जंगलात राहिल्यामुळे याला विंध्यवास या नावाने ओळखू लागले. याचा ग्रंथ उपलब्ध नाही. पण दार्शनिक ग्रंथात याच्या सिद्धान्ताचा उल्लेख आढळतो.

*विज्ञानभिक्षू
(इ.स.चे १६ वे शतक)
सांख्य दर्शनाचा हा शेवटचा आचार्य होय. हा काशीत राहत होता. भिक्षू हे नाव धारण केलेले असले तरी तो बौद्ध नव्हता. हा स्वतंत्र विचारांचा आचार्य होता. याने सांख्य सूत्रांवर संख्याप्रवचनभाष्य हा ग्रंथ लिहिला. याशिवाय त्याने योगवार्तिक, विज्ञानमृतभाष्य, सांख्यसार व योगसार हे ग्रंथ रचले आहेत.

*तत्त्वमीमांसा
सांख्य दर्शनात तत्त्वांची मीमांसा फार चांगल्या' रितीने केली आहे. सांख्यांनी पंचवीस तत्त्वे मानलेली आहेत. या पंचवीस तत्त्वांचे पुढील चार प्रकारांत वर्गीकरण केले आहे.
एक तत्त्व असे आहे की जे सर्वाचे कारण आहे. पण कार्य मात्र कोणाचेच नाही. याला प्रकृती असे नाव आहे. काही तत्त्वे स्वतः कार्य असतात. पण ती दुसऱ्या कोणाला उत्पन्न करत नाहीत. त्यांना विकृती म्हणतात. काही तत्त्वे कार्य व कारण अशा दोन्ही रूपात असतात. त्यांना प्रकृती-विकृती असे नाव आहे. काही तत्त्वे कार्य व कारण या उभयविध संबंधाने रहित असतात. म्हणजे ती कार्यही नसतात किंवा कारणही नसतात. त्यांना न प्रकृती-न विकृती असे नाव आहे. प्रधान, अव्यक्त किंवा प्रकृती हे तत्त्व प्रकृती या वर्गात येते. पंच ज्ञानेद्रिये, पंच कर्मेंद्रिये, पंच महाभूते व मन अशी सोळा तत्त्वे विकृती या सदरात मोडतात.

वर्ग:तत्त्वज्ञान