JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
इ.स. १९९६

ठळक घटना आणि घडामोडी

जानेवारी-जून

* जानेवारी १६ - भारतीय कापड गिरणी कामगार नेता दत्ता सामंतची हत्या.
* फेब्रुवारी ६ - टर्किश एरलाइन्सचे बोईंग ७५७ जातीचे विमान डॉमिनिकन प्रजासत्ताक जवळ अटलांटिक समुद्रात कोसळले. १८९ ठार.
* फेब्रुवारी १७ - महासंगणक डीप ब्ल्यू बुद्धिबळात गॅरी कास्पारोव्हकडून पराभूत.
* फेब्रुवारी १० - महासंगणक डीप ब्ल्युने बुद्धिबळात गॅरी कास्पारोव्हला हरवले.
* डिसेंबर १३ - कोफी अन्नान संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सरचिटणीसपदी.
* मार्च २ - जॉन हॉवर्ड ऑस्ट्रेलियाच्या पंतप्रधानपदी.
* एप्रिल १८ - लेबेनॉनच्या कानामधील संयुक्त राष्ट्रांच्या इमारतींवर इस्रायेलचा हल्ला. १०२ नागरिक ठार.
* एप्रिल २८ - ऑस्ट्रेलियाच्या तास्मानिया बेटावर मार्टिन ब्रायन्टने ३५ व्यक्तिंना ठार केले. ईतर १८ जखमी.
* मे ४ - होजे मारिया अझनार स्पेनच्या पंतप्रधानपदी.
* मे १० - एव्हरेस्टवर हिमवादळ. चढाई करणारे ८ व्यक्ति ठार.
* मे ११ - व्हॅल्युजेट फ्लाइट ५९२ हे डी.सी.९ प्रकारचे विमान फ्लोरिडातील मायामी जवळ कोसळले. ११० ठार.
* मे १६ - भारताच्या पंतप्रधानपदी अटलबिहारी वाजपेयी
* मे २८ - भारताचा पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी याचा राजीनामा
* जून १ - एच.डी.देवेगौडा भारताच्या पंतप्रधानपदी.
* जून १२ - भारताचा पंतप्रधान एच.डी.देवेगौडा याच्या संयुक्त आघाडी सरकारने लोकसभेत बहुमत सिद्ध केले.
जुलै-डिसेंबर

* जुलै १७ - ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्स फ्लाइट ८०० हे बोईंग ७४७ प्रकारचे विमान न्यू यॉर्कजवळ समुद्रात कोसळले. २३० ठार.
* जुलै १८ - कॅनडात साग्वेने नदीला प्रचंड पूर.
* जुलै २० - स्पेनमध्ये विमानतळावर दहशतवाद्यांनी बॉम्बस्फोट घडवून आणला. ३५ ठार.
* जुलै २७ - अमेरिकेच्या अटलांटा शहरात १९९६ उन्हाळी ऑलिंपिक सुरू असताना सेंटेनियल ऑलिंपिक पार्क येथे गावठी बॉम्बचा स्फोट. १ ठार, १११ जखमी.
* ऑगस्ट १ - मायकेल जॉन्सनने २०० मीटर अंतर १९.३२ सेकंदात धावून विश्वविक्रम रचला.
* डिसेंबर ३० - आसाममध्ये बोडो अतिरेक्यांनी रेल्वेत बॉम्बस्फोट घडवून आणला. २६ ठार.
जन्म

* १४ फेब्रुवारी - अबु हैदर, बांग्लादेशचा क्रिकेट खेळाडू.
*१८ ऑक्टोबर - विक्रम फलटणकर , मराठी लेखक
मृत्यू

* फेब्रुवारी ९ - सी.चिट्टीबाबू चलापल्ली, ख्यातनाम विचित्रवीणावादक.
* मे ३ - वसंत गवाणकर, व्यंगचित्रकार.
* मे ५ - आय छिंग, चिनी भाषेमधील कवी.
* जून १७ - मधुकर दत्तात्रेय देवरस उपाख्य बाळासाहेब देवरस, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे माजी सरसंघचालक.
* जुलै २४ - मोहम्मद फराह ऐदीद, सोमालियातील नेता.
* सप्टेंबर २६ - विद्याधर गोखले, मराठी नाटककार, पत्रकार.
* सप्टेंबर २७ - नजीबुल्लाह, अफगाणिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष.
* ऑक्टोबर ५ - सेमूर क्रे, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.
* ऑक्टोबर ३० - प्रभाकर नारायण पाध्ये ऊर्फ भाऊ पाध्ये, मराठी कादंबरीकार, कामगार चळवळकर्ते.

वर्ग:इ.स. १९९६
वर्ग:इ.स.च्या १९९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. २००३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १६ - स्पेस शटल कोलंबिया अंतराळात. १६ दिवसानंतर परतताना अपघातात सर्व अंतराळवीरांचा मृत्यू.
* फेब्रुवारी १ - अंतराळातून परतताना स्पेस शटल कोलंबियाचा स्फोट. सात अंतराळवीर मृत्युमुखी.
* फेब्रुवारी ६ - संत तुकाराम महाराज यांचे चित्र असलेल्या नाण्याचे प्रकाशन नवी दिल्ली येथील विज्ञान भवनात पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या हस्ते करण्यात आले.
* फेब्रुवारी १२ - आवाजापेक्षा दुप्पट वेगाने जाणाऱ्या जहाजविरोधी ब्राह्मोस क्षेपणास्त्राची ओरिसाच्या किनाऱ्यापासून दूरवर खोल बंगालच्या उपसागरात यशस्वी चाचणी घेण्यात आली.
* फेब्रुवारी २० - अमेरिकेच्या ऱ्होड आयलंड राज्यातील नाइटक्लबला आग. १०० ठार, २०० जखमी.
* मे १ - अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यु. बुशने इराकमधील युद्ध संपल्याचे जाहीर केले.
* मे १२ - सौदी अरेबियाची राजधानी रियाधमध्ये अल कायदाने बॉम्बस्फोट घडवले. २६ ठार.
* मे १६ - कॅसा ब्लांकात अतिरेक्यांचा हल्ला. ३३ नागरिक ठार. १०० जखमी.
* मे २५ - नेस्टर कर्चनर आर्जेन्टिनाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* जून २ - मंगळ ग्रहाचा अधिक अभ्यास करण्यासाठी ’मार्स एक्सप्रेस प्रोब’ हे उपकरण अवकाशयानाद्वारे सोडण्यात आले.
* जुलै ६ - कॉर्सिकातील निवडणूकात नागरिकांनी फ्रांसपासून स्वातंत्र्य नाकारले.
* जुलै १० - हॉंग कॉंगमध्ये बस अपघातात २१ ठार.
* जुलै ११ - १८ महिने बंद असलेली लाहोर-दिल्ली बस सेवा पुनः सुरू.
* जुलै २० - केन्यात प्रवासी विमान कोसळले. १४ ठार.
* डिसेंबर १३ - इराकी अध्यक्ष सद्दाम हुसेनला तिक्रीतजवळ पकडले.
जन्म
मृत्यू

* जानेवारी १६ - रामविलास जगन्नाथ राठी, भारतीय उद्योगपती.
* फेब्रुवारी १ - स्पेस शटल कोलंबियातील अंतराळवीर -
:* मायकेल पी. अँडरसन
:* डेव्हिड ब्राउन
:* कल्पना चावला
:* लॉरेल क्लार्क
:* रिक डी. हसबंड
:* विली मॅककूल
:* इलान रमोन
* फेब्रुवारी ७ - जीवनराव सावंत, ज्येष्ठ कामगार नेते.
* मार्च १ - गौरी देशपांडे, मराठी लेखिका.
* मे ३ - व्यंकटेश्वरन, तामिळ चित्रपट निर्माता.
* मे २२ - डॉ. नित्यनाथ ऊर्फ नीतू मांडके भारतीय हृदयरोगतज्ञ.
* जून २९ - कॅथेरिन हेपबर्न अमेरिकन अभिनेत्री.
* जुलै २७ - बॉब होप, इंग्लिश अभिनेता.
* ऑगस्ट १६ - ईदी अमीन, युगांडाचा हुकुमशहा.
* सप्टेंबर १२ - जॉनी कॅश, अमेरिकन संगीतकार, गायक.
* ऑक्टोबर ५ - विल्सन जोन्स, भारतीय बिलियर्ड्सपटू.

वर्ग:इ.स. २००३
वर्ग:इ.स.च्या २००० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
शकुंतला परांजपे

शकुंतलाबाई परांजपे यांचा (जन्म : १७ जानेवारी १९०६; - ३ मे २०००) या त्यांच्या संततिनियमनाच्या कार्यासाठी प्रसिद्ध आहेत.

शकुंतलाबाईंचे प्राथमिक शिक्षण घरीच झाले. माध्यमिक शिक्षण पुण्याच्या हुजूरपागा शाळेत झाले. मॅट्रिक झाल्यानंतर त्या फर्ग्युसन महाविद्यालयातून बी. एस्‌सी. झाल्या. रँग्लर र.पु. परांजपे या आपल्या वडिलांसारखे त्यांना रँग्लर व्हायचे होते. त्यासाठी १९२६मध्ये शकुंतलाबाई परांजपे इंग्लंडला गेल्या.

केंब्रिज येथे न्यू हॅम कॉलेज मधून त्या गणितात एम. ए. झाल्या. पॅरिस आणि कोलोन येथे जाऊन त्या फ्रेंच आणि जर्मन भाषाही शिकल्या. गणितातली अवघड ट्रायपास पदवी आणि केंब्रिज विद्यापीठातून गणितात अधिस्नातक पदवी मिळवली. त्यांनी १० वर्षे युरोपमध्ये राहून जिनेव्हा इंटरनॅशनल लेबर ऑफिसमध्ये काम करून अनुभव मिळविला. त्या महाराष्ट्रातील समाजसेविका होत्या. त्यांनी भारतात, विशेषतः महाराष्ट्रात, कुटुंबनियोजनाचा पुरस्कार केला. शकुंतलाबाई परांजपे यांचे व्यक्तिमत्त्व कुटुंब नियोजनाच्या पहिल्या प्रचारक, शिक्षणतज्ज्ञ, लेखिका, आमदार, खासदार, उत्तम वक्त्या, परखड व स्वतंत्र विचारांच्या विचारवंत, असे विविधांगी होते. व्ही शांताराम यांच्या कुंकू चित्रपटात सुद्धा शकुंतलाताईनी काम केले होते.
व्यक्तिगत माहिती

त्यांचे वडील रँग्लर परांजपे हे पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते. आई मॅट्रिक (संस्कृतमध्ये) प्रथम आलेल्या होत्या. त्यामुळे घरात वातावरण बौद्धिक, उच्चशिक्षित व वाचनव्यासंगाने परिपूर्ण होते.

युरोपमध्ये काम करत असतांना त्यांचा युरा या रशियन चित्रकाराशी परिचय झाला आणि मग लग्न झाले. दीड वर्षानंतर त्यांनी घटस्फोट घेतला आणि लहान मुलीसह त्या भारतात परतल्या. सई परांजपे ही त्यांची कन्या आहे. आपल्या आईच्या जीवनावर सई परांजपे यांनी पर्सुएशन हा लघुपट बनविला. शकुंतलाबाई परांजपे या लेखिकाही होत्या. यांनी काही पुस्तके आणि नाटकेही लिहिली आहेत.
लेख

* आमच्या लाडक्या मांजरांचा इतिहास
* माझी प्रेतयात्रा
इंग्रजी पुस्तके

* थ्री इयर्स इन ऑस्ट्रेलिया
* सेन्स अँड नाॅनसेंन्स
शकुंतलाबाई परांजपे यांनी लिहिलेली पुस्तके

* अरे संसार संसार
* काही आंबट काही गोड (आठवणी)
* दुभंग
* निवडक शकुंतला परांजपे (संपादन - विनया खडपेकर)
* पाळणा लांबवायचा की थांबवायचा
* भिल्लिणीची बोरे (कथासंग्रह)
पुरस्कार

संततिनियमनाच्या बाबतीत त्यांनी केलेल्या कार्यासाठी त्यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. (१९९१)
संदर्भ

वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी समाजसेवक
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मध्य प्रदेश

इवलेसे|भीमबेटकाचे चित्र
इवलेसे
इवलेसे|सांची स्तूप
मध्य प्रदेश () हे भारत देशामधील क्षेत्रफळानुसार दुसऱ्या क्रमांकाचे राज्य आहे व २०११ च्या जनगणनेनुसार लोकसंख्येत ६ व्या क्रमांकावर आहे. ह्याला भारताचे हृदय देखील म्हंटले जाते, कारण ते भारत देशाच्या मध्यावर आहे. मध्य प्रदेशात वाघांची संख्या भारतात सर्वाधिक आहे. म्हणून या राज्याला टायगर स्टेट या नावाने सुद्धा ओळखले जाते. फार फार पूर्वी अवंती महाजनपद म्हणून हा प्रदेश ओळखला जात होता. त्याकाळी त्या प्रदेशाची राजधानी उज्जैन होती.
* राज्याचे ६ सांस्कृतिक विभाग आहेत; निमाड, मालवा, बुंदेलखंड, बघेलखंड, महाकौशल आणि ग्वाल्हेर.

भारताच्या मध्य प्रदेश हे राज्य, भाषावार प्रांतरचनेनंतर १ नोव्हेंबर इ.स. १९५६ला बनवले गेले. त्यानंतर, १ नोव्हेंबर इ.स. २०००ला पुन्हा त्यातून छत्तीसगढ हा विभाग वेगळा होऊन त्याचे स्वतंत्र्य राज्य निर्माण केले गेले. नर्मदा नदीच्या खोऱ्यात हठ्नोरा आदिमानव हा मध्य प्रदेशात सुमारे ३,००,००० वर्षांपूर्वी, मिडल Pleistocene कालखंड पासून जगात आले असते हे दर्शविते. नंतर मेसोलीठीक कालावधी दिनांक ?? पेंट मातीची भांडी भीमबेटका रॉक shelters मध्ये सापडला आहे . कायथा संस्कृती (2100-1800 सालच्या) आणि माळवा संस्कृती (1700-1500 सालच्या) राज्यातील पश्चिम भागात शोधला गेले आहेत राहण्याचे चाल्कॉलीठीक साइट.
भूगोल

मध्य प्रदेशला लागून
* ईशान्येला - उत्तरप्रदेश,
* पश्चिमेला - गुजरात,
* पूर्वेला- छत्तीसगढ,
* वायव्येला- राजस्थान व
* दक्षिणेला महाराष्ट्र आहेत.

मध्य प्रदेश या राज्याच्या मध्यावर नर्मदा नदी आहे व सातपुडा व विंध्य हे पर्वत आहेत.

मध्य प्रदेश राज्याची राजधानी भोपाळ आहे.
प्रशासन

प्रशासकीय विभाग

मध्य प्रदेश राज्याचे खालील १० प्रशासकीय विभाग आहेत.
* भोपाळ विभाग
* चंबळ विभाग
* इंदूर विभाग
* जबलपूर विभाग
* उज्जैन विभाग
* ग्वाल्हेर विभाग
* रेवा विभाग
* शाहडोल विभाग
* होशंगाबाद विभाग
* सागर विभाग
जिल्हे

मध्य प्रदेश राज्यात् खालील ४८ जिल्हे आहेत.

# अनुपपुर
# अशोकनगर
# बालाघाट
# बडवानी
# बैतूल
# भिंड
# भोपाळ
# बऱ्हाणपूर
# छत्रपूर
# छिंदवाडा
# दमोह
# दातिया
# देवास
# धार
# दिंडोरी
# गुणा
# ग्वाल्हेर
# हरदा
# होशंगाबाद
# इंदूर
# जबलपूर
# झाबुआ
# कटनी
# खांडवा (पूर्व निमर)
# खरगोन (पश्चिम निमर)
* मंडला
* मंदसौर
* मोरेना
* नरसिंगपूर
* नीमच
* पन्ना
* रेवा
* राजगढ
* रतलाम
* रायसेन
* सागर
* सतना
* सिहोर
* शिवनी
* शाहडोल
* शाजापूर
* शिवपूर
* शिवपुरी
* सिधी
* टिकमगढ
* उज्जैन
* उमरिया
* विदीशा
यावरील विस्तृत लेख पहा - मध्य प्रदेशमधील जिल्हे.
बाह्य दुवे

* मध्यप्रदेश सरकारचे पोर्टल (इंग्रजी मजकूर)
* मध्यप्रदेशच्या पर्यटन विभागाचे संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)
* तात्पुरती एकूण लोकसंख्या - २०११ची लोकसंख्येची मोजणी:मध्य प्रदेश (इंग्रजी मजकूर)



वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य
इ.स. १९६०

ठळक घटना आणि घडामोडी

जानेवारी-जून

* जानेवारी ९ - ईजिप्तमध्ये आस्वान धरणाचे बांधकाम सुरू झाले.
* फेब्रुवारी १३ - फ्रांसने पहिली परमाणुबॉम्बची चाचणी केली.
* फेब्रुवारी २१ - क्युबात फिदेल कास्त्रोने सगळ्या उद्योगांचे राष्ट्रीयीकरण केले.
* एप्रिल १९ - दक्षिण कोरियात राष्ट्राध्यक्ष सिंगमन ऱ्ही विरुद्ध विद्यार्थ्यांची निदर्शने.
* एप्रिल २१ - ब्राझिलची राजधानी रियो दि जानेरोहून ब्राझिलियाला हलवण्यात आली.
* एप्रिल २७ - टोगोला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* मे १ - द्वैभाषिक सौराष्ट्राचे विभाजन होऊन महाराष्ट्र आणि गुजरात ही दोन राज्ये निर्माण केली गेली.
* मे १ - शीत युद्ध - अमेरिकेचे यु-२ जातीचे टेहळणी विमान सोवियेत संघाने पाडले.
* मे ९ - अमेरिकेत गर्भनिरोधक गोळ्या विकण्यास परवानगी.
* मे १० - अमेरिकेच्या परमाणुचलित पाणबुडी यु.एस.एस. ट्रायटनने पाण्याखालून पृथ्वीप्रदक्षिणा केली.
* मे ११ - इस्रायेलच्या गुप्त पोलिसी संस्था मोसादने नाझी अधिकारी ऍडोल्फ आइकमनला आर्जेन्टिनाच्या बोयनोस एर्स शहरात पकडले.
* मे १५ - सोवियेत संघाने स्पुतनिक ४ या उपग्रहाचे प्रक्षेपण केले.
* मे २२ - चिली देशात आजतगायत नोंदण्यात आलेला सगळ्यात तीव्र भूकंप झाला. रिश्टर मापनपद्धतीनुसार याची तीव्रता ९.५ होती.
* जून २० - मालीला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* जून २० - सेनेगालला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* जून २६ - सोमालियाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य.
* जून २६ - मादागास्करला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* जून २८ - क्युबाने खनिज तेल शुद्धीकरण कारखान्यांचे राष्ट्रीयकरण केले.
* जून ३० - कॉॅंगोला बेल्जियमपासून स्वातंत्र्य.
जुलै-डिसेंबर

* जुलै ११ - हार्पर लीची टु किल ए मॉकिंगबर्ड ही कादंबरी प्रकाशित.
* जुलै २० - सिरिमावो भंडारनायके श्रीलंकेच्या पंतप्रधानपदी. भंडारनायके जगातील प्रथम निर्वाचित स्त्री राष्ट्रप्रमुख.
* जुलै २० - साएब सालेम लेबेनॉनच्या पंतप्रधानपदी.
* ऑगस्ट १ - बेनिनला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* ऑगस्ट ३ - नायजरला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* ऑगस्ट ७ - कोट दि आयव्होरला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* ऑगस्ट १५ - कॉॅंगोला फ्रांसपासून स्वातंत्र्य.
* ऑगस्ट १६ - जोसेफ किटीन्जरने ३१,३३० मीटर (१,०२,८०० फूट) उंचीवरून उडी मारली व विश्वविक्रम स्थापला.
* ऑगस्ट १७ - गॅबनला फ्रांस पासून स्वातंत्र्य.
* ऑक्टोबर १ - नायजेरियाला ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य.
* डिसेंबर १६ - हिमवादळात न्यू यॉर्कच्या आयडलवाइल्ड विमानतळाजवळ युनायटेड एरलाइन्सचे डग्लस डी.सी.८ आणि ट्रान्स वर्ल्ड एरलाइन्सच्या सुपर कॉन्स्टेलेशन जातीच्या विमानांमध्ये स्टेटन आयलंडवर हवेत टक्कर. १३४ ठार.
जन्म

* जानेवारी २ - रमण लांबा, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* मे २ - रवि रत्नायके, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* मे ४ - मार्टिन मॉक्सॉन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* मे १० - बोनो, आयरिश गायक.
* ऑगस्ट ३ - गोपाल शर्मा, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* ऑगस्ट ४ - होजे लुइस रोद्रिगेझ झपातेरो, स्पेनचा पंतप्रधान.
* सप्टेंबर २८ - ऑगस्टिन लोगी, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* ऑक्टोबर ३० - डियेगो माराडोना, आर्जेन्टिनाचा फुटबॉल खेळाडू.
मृत्यू

* मे ३० - बोरिस पास्तरनाक, रशियन लेखक.

वर्ग:इ.स. १९६०
वर्ग:इ.स.च्या १९६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
गुजरात

गुजरात (गुजराती: ગુજરાત) हे भारताच्या पश्चिम भागातील एक राज्य आहे. भारताच्या एकूण औद्योगिक उत्पन्नातील गुजरातचा वाटा १९.८% आहे.भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याचे सर्वांत उत्तरेकडील राज्य आहे.
इतिहास

ऐतिहासिक दृष्ट्या गुजरात प्रांत हा सिंधु संस्कृतीतल्या अनेक केंद्रांपैकी एक महत्त्वाचा भाग ओळखला जातो. मुघलांपुर्वी राजस्थान व गुजरात मधील काही प्रांत मिळून गुर्जराष्ट्र किंवा गुर्जरभुमी म्हणुन ओलखला जात असे.त्यामध्ये प्राचीन काळी लोथल, धोलावीरा व गोलाढोरो यांसारखी महानगरे सिंधु सभ्यतेत अस्तित्वात होती.प्रचिन लोथल येथे भारताच्या पहिले बंदर उभारले गेले.
भौगोलिक वैशिष्ट्ये, मृदा व खनिजे
जिल्हे

यावरील विस्तृत लेख पहा - गुजरातमधील जिल्हे.
* अहमदाबाद
* अमरेली
* आणंद
* कच्छ
* खेडा
* गांधीनगर
* जामनगर
* जुनागढ
* दाहोद
* नर्मदा
* नवसारी
* डांग
* पाटण
* पोरबंदर
* पंचमहाल
* बडोदा
* बलसाड
* बनासकांठा
* भरूच
* भावनगर
* महेसाणा
* राजकोट
* साबरकांठा
* सुरत
* सुरेन्द्रनगर
हवामान
समाज जीवन

गुजरात मधील समूहायांचे प्रमाण
* ओबीसी - ४०%
* पाटिदार - १४%
* ब्राह्मण - ८%
* दलित (अ.जा.) - ७%
* मुसलमान - ९%
* आदिवासी - १५%
* राजपूत - ५%
आर्थिक स्थिती
राजकारण

सुरुवातीला येथे काँग्रेस पार्टीचे सरकार होते.परंतु १९९० च्या दशकापासून या राज्यात भारतीय जनता पार्टीचे सरकार आहे.नरेंद्र मोदी हे राज्याच्या इतिहासात सर्वाधिक काळ मुख्यमंत्री पदावर होते.
२०१४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांत नरेंद्र मोदींमुळे हे राज्य सर्वाधिक चर्चित राज्य होते.

डिसेंबर २०१७ मध्ये झालेल्या निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने सर्वाधिक जागा जिंकल्या. श्री विजय रूपांनी यांची मुख्यमंत्री म्हणून निवड झाली.
प्रमुख शहरे

* अहमदाबाद
* सुरत
* बडोदा
पर्यटन स्थळे

गुजरात हे देशातील एक लोकप्रिय पर्यटन स्थळ आहे आणि 2020 मध्ये 19.5 दशलक्ष देशी पर्यटक आणि 210 हजार आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांनी भेट दिली. गुजरातमध्ये अनेक ऐतिहासिक तसेच आधुनिक पर्यटनस्थळे आहेत. अलिकडच्या वर्षांत स्टॅच्यू ऑफ युनिटी हे गुजरातचे प्रमुख पर्यटन स्थळ म्हणून उदयास आले आहे.

१) गीर अभयारण्य - आशियाई सिंहासाठी प्रसिद्ध अभयारण्य

२) गिरनार - जुनागढ जवळील दत्ता संप्रदायाचे महत्त्वाचे स्थान

३) द्वारका - श्रीकृष्णाच्या देवालासाठी प्रसिद्ध. बेट द्वारका हे जवळचे ठिकाण श्री कृष्णाची राजधानी होती असे मानले जाते.

४) मोढेराचे सूर्य मंदिर - भारताच्या अतिशय दुर्मिळ असे सूर्य मंदिर.

५) राणीनी वाव - पाटण जिल्ह्यातील पायऱ्यांची विहीर. ही युनेस्कोने जागतिक वारसा म्हणून घोषित केली आहे.

६) सोरटी सोमनाथ - येथील शिवमंदिर बारा ज्योतिर्लिंगापैकी एक मानले जाते.
संदर्भ
बाह्यदुवे

*
यवतमाळ

यवतमाळ शहर हे यवतमाळ जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. हे शहर जिल्ह्यातील महत्त्वाचे व्यापारी केंद्र असून येथे कापूस पिंजण्याचे आणि दाबून त्याचे गठ्ठे बनवायचे उद्योग आहेत. त्यामुळे यवतमाळला कापसाचे शहर (cotton city) म्हणले जाते.
* २०११ च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या १,२२,९०६ इतकी आहे.
इतिहास

# यवतमाळ शहराचे पूर्वीचे नाव यवत किंवा येवती, योतमाड असे होते. आजूबाजूला दाट व उंच झाडांची दाटी असल्यामुळे याला योतमाड असे नाव पडले होते, नंतर याला यवतमाळ म्हणजे माळावर वसले असल्या मुळे यवतमाळ म्हणायला सुरुवात झाली. .
# १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाल्याने यवतमाळ जिल्हा महाराष्ट्र राज्याचा भाग झाला, तत्पूर्वी १९५६ मध्येच द्वैभाषिक मुंबई प्रांतात सहभागी झाला होता.
# यवतमाळ हे बेरार सल्तनतेचे मुख्य शहर होते आणि जुन्या लिखाणांनुसार "जगातील सर्वात सुरक्षित ठिकाण" होते. यवतमाळ (सध्या यवतमाळ जिल्हा) नंतरचा प्रदेश, अलाउद्दीन हसन बहमन शाह यांच्या राजवटीत १३४७ मध्ये बहमनी सल्तनतीची स्थापना केली. १५७२ साली, अहमदनगर सल्तनत (वर्तमान दिवस अहमदनगर जिल्हा) चे शासक मुर्तजा शाह, यवतमाळ जिल्हा १५९६ मध्ये, अहमदनगरच्या योद्धा रानी चांद बीबीने यवतमाळ जिल्ह्याचे मुघल साम्राज्य, नंतर भारताच्या मोठ्या भागाचे राज्यकर्ते सोडले.
* १७०७ मध्ये सहाव्या मुघल सम्राट औरंगजेबच्या मृत्यूनंतर यवतमाळ हा मराठा साम्राज्यात गेला. १७८३ मध्ये जेव्हा रघोजी भोसले नागपूर साम्राज्याचे शासक झाले तेव्हा त्यांनी आपल्या क्षेत्रात यवतमाळ जिल्हाचा समावेश केला. ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने १८५३ मध्ये बेरार प्रांत उभारल्यानंतर १८६३ मध्ये यवतमाळ पूर्वेकडील बेरार जिल्हा बनला आणि नंतर दक्षिण पूर्व बेरार जिल्हा-मध्य प्रांत आणि बेरार या दोन्ही जिल्ह्यांचा भाग बनला. यवतमाळ १९५६ पर्यंत राज्य पुनर्रचना होईपर्यंत मध्य प्रदेशचा भाग राहिला.

ऐन-ई-अकबरी या प्राचीन ग्रंथात यवतमाळचा उल्लेख दिसून येतो. तसेच अकबरच्या दरबारात अबुल फाजल याच्या लेखणांत यवतमाळ मधील योत लोहार या गावाचा उल्लेख पाहायला मिळतो.
* १९३० साली प्रसिद्ध झालेल्या केसरी प्रबोध या ग्रंथात यवत म्हणून यवतमाळचा उल्लेख मिळतो.

* येथे जवळच लोहारा येथे एमआयडीसी (महाराष्ट् इंडस्ट्रियल काॅर्पोरेशनने बनवलेली औद्योगिक व्यावसायिकांची उद्योग-वसाहत) आहे.
पर्यटन स्थळे

# सहस्त्रकुंड धबधबा,
# टिपेश्वर अभयारण्य,
# पैनगंगा अभयारण्य
यवतमाळातील देऊळे

यवतमाळात अनेक देवांची मंदिरे आहेत. ते देव आणि ती देवळे त्या खास नावानेच ओळखली जातात. त्यातली काही अशी:-

* रंगनाथस्वामी मंदिर

* केदारेश्वर मंदिर
* दत्त मंदिर
* जिन्याचा गणपती
* महादेव मंदिर
* श्री स्वामी समर्थ मंदिर
* हिंदुस्तानी दुर्गा देवी मंदिर
तसेच शहारात नवरात्र उत्सव मोठ्या उत्साहाने साजरा करतात. नऊही दिवस शहरातील व आजुबाजुच्या खेड्यातील भाविकांची मोठी गर्दी असते. नवरात्र ऊत्सवामध्ये भारतात कलकत्त्यानंतर यवतमाळ शहराचा दुसरा क्रमांक लागतो.

यवतमाळ अधिकृत संकेतस्थळ


वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
वर्ग:यवतमाळ जिल्हा
वर्ग:यवतमाळ
बुलढाणा

इवलेसे|ए आर डी सिनेमा गृह
बुलढाणा शहर हे महाराष्ट्र राज्यातील बुलडाणा जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या शहराचे पूर्वीचे नाव 'भिलठाणा' असे होते. त्याचे इंग्रज काळात 'बुलढाणा' असे नामांतर करण्यात आले. हे एक थंड हवेचे ठिकाण होते. आजही विदर्भात सर्वात कमी तापमान बुलडाणा शहराचे असते. बुलडाणा शहरातून दोन राष्ट्रीय महामार्ग जातात.
१. राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ७५३अ मलकापूर - बुलडाणा -जालना- औरंगाबाद आणि
२. राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ७५३ई अजिंठा-बुलडाणा-खामगाव जातो जो खामगावहुन पुढे अचलपूर मार्गे मध्य प्रदेशातील बैतुल शहरास जातो.

बुलढाणा शहरात तिरुपतीच्या धर्तीवर मलकापूर-बुलडाणा राष्ट्रीय महामार्गावर राजूर घाटात टेकडीवर श्री भगवान बालाजी यांचे नयनरम्य असे मंदिर बांधण्यात आले आहे. जे आज एक प्रेक्षणीय आणि धार्मिक स्थळ आहे.
"लोणारकर टॉप"

बुलढाणा जिल्ह्यातील सर्वांत उंच असलेले शिखर हे लोणारकर टॉप या नावाने ओळखले जाते.
हे शिखर समुद्र सपाटी पासून 928 मीटर उंचीवर आहे.संग्रामपूर तालुक्यातील
पिंपळडोह किल्ला याचे जवळच आहे.
हे शिखर जिल्ह्यात सर्वांत उंच असल्याचे पहिल्यांदा 'लोणारकर टीमने' शोधून जाहीर केले. म्हणून या शिखराला 'लोणारकर टॉप' किंवा 'लोणारकर शिखर' असे नाव पडले आहे.
अंबाबरवा अभयारण्यात शिरल्यावर जटाशंकर मंदिराच्या उत्तरेला असलेल्या डोंगरावर हे शिखर आहे.
तेथे वर त्रिकोणी आकाराचं पठार आहे.
इथून आजूबाजूचा परिसर अतिशय नयनरम्य व अद्भुत दिसतो.
भाषा आणि संस्कृती

मराठी बुलढाण्यात सर्वाधिक बोलली जाणारी भाषा आहे. शहरी लोकांपैकी ९८ टक्क्यांहून अधिक लोक मराठी बोलतात. मराठी हा इंग्रजी आणि हिंदी माध्यमाच्या शाळेत शिकविला जाणारा अनिवार्य विषय आहे. १ टक्का लोकसंख्या हिंदी भाषा बोलते. व्यावसायिक स्थितीमुळे बुलडाणा मधील सर्व हिंदी भाषिक अस्खलित मराठी बोलू शकतात.
हे सुद्धा पहा

बुलढाणा जिल्हा


वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
वर्ग:बुलढाणा जिल्हा
*
वाशिम

वाशिम हे वाशीम जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या शहराची लोकसंख्या ६२,८६३ आहे.
250px|thumb|पुरातन बालाजी मंदिर वाशिम
इतिहास

वाशिमचे प्राचीन नाव वत्सगुल्म / वात्सुलग्राम आहे. यास बच्छोम, बासम असेही म्हणतात.
इ.स.पूर्व सुमारे ३०० पासून येथे सातवाहन या राजवंशाची सत्ता होती. प्राचीन विदर्भात प्रशासकीय सोयीसाठी दोन ठिकाणी राजधान्या करण्यात आल्या. एक म्हणजे वाशीम व दुसरे नागपूर जिल्ह्याच्या रामटेक तालुक्यातील 'नंदिवर्धन' (सध्याचे नगरधन.) वाशिम येथे वाकाटकांची राजधानी होती. वाकाटकांचे साहित्यातील योगदान महत्त्वाचे आहे. त्यांच्या काळात 'वत्सगुल्म'च्या परिसरात अनेक तीर्थक्षेत्रे होती. आजही वाशिमचा बालाजी प्रसिद्ध आहे. येथे पद्मतीर्थ नावाचे तीर्थस्थानही आहे. त्यानंतर चालुक्यांचे राज्य आले. त्यांनी आपली राजधानी दुसऱ्या ठिकाणी नेली. त्यामुळे या शहराचे महत्त्व कमी झाले. त्यानंतर आलेल्या यादवांच्या राजवटीत पुन्हा या स्थानाचे महत्त्व वाढू लागले.

वाशिम येथे निजामाची टाकसाळ होती.

त्यानंतर इंग्रजांच्या राज्यात वऱ्हाड हा मुलूख आल्यावर त्यांनी वाशिमला जिल्ह्याचे ठिकाण केले. परंतु, महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांच्या १९०५ मध्ये झालेल्या पुनर्रचनेत हा भाग नजीकच्या अकोला जिल्ह्यास जोडण्यात आला. त्यानंतर जानेवारी २६ १९९८ मध्ये पुन्हा वाशिम हा जिल्हा घोषित करण्यात आला.

सेवालाल मंदिर , जगदंबा मंदिर ,(बंजारा समाजाचे संत व देवी आहे)
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

* शासकीय संकेतस्थळ (इंग्रजी मजकूर)

वर्ग:वाशिम जिल्हा
हिंगोली

हिंगोली शहर हे महाराष्ट्र राज्यातील हिंगोली जिल्ह्याचे आणि हिंगोली तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे.

हिंगोली शहराच्या ईशान्येस, तालुक्यात सिरसम बुद्रुक येथे मोठी बाजारपेठ आहे.
इतिहास

मराठवाडा विभाग हा आगोदर निझामाच्या राजवटीचा भाग होता. हिंगोली हा परभणी जिल्ह्यातील एक तालुका होता. इंग्रजशासित वऱ्हाड विभागाच्या सीमेवर असल्याने हिंगोली शहर हे निजामाचे लष्करी तळ होते. त्याकाळी लष्करी दळ, दवाखाने, प्राण्यांचे दवाखाने हिंगोलीवरून चालत. हिंगोलीचे नागरिक दोन मोठ्या लढायांना सामोरे गेले आहेत - १८०३ मधलं मराठे आणि टिपू सुलतान यांमध्ये झालेलं युद्ध आणि १८५७ सालचं नागपूरकर आणि भोसल्यांचं युद्ध. लष्करी तळ असल्यामुळे हिंगोली हे निझामाच्या राज्यातलं महत्त्वाचं तसंच प्रसिद्ध शहर होतं.

पलटण, रिसाला, सदर बाजार, तोफखाना, पेन्शनपुरासारखी ठिकाणे आजही प्रसिद्ध आहेत. स्वातंत्र्यानंतर १९५६ मध्ये मराठवाडा मुंबई प्रांतात सामील झाला आणि १९६० मध्ये हिंगोली हे परभणी जिल्ह्याचा भाग म्हणून महाराष्ट्र राज्यात आलं. १ मे १९९९ रोजी हिंगोली येथे मुख्यालय असलेला नवीन हिंगोली जिल्हा अस्तित्वात आला.
धार्मिक स्थळे

हिंगोली शहरातील खालील मंदिरे प्रसिद्ध आहेत.
*जलेश्वर मंदिर (तळ्यातला महादेव)
*श्री दत्त मंदिर, मंगळवारा
*श्री खाकी बाबा मठ
*दक्षिणमुखी हनुमान मंदिर, खटकाळी
*पोळा मारोती मंदिर, वंजारवाडा
*चिंतामणी गणपती मंदिर
*संगमेश्वर महादेव मंदिर, समगा
भौगोलिक माहिती

हिंगोली शहर अक्षांश १९.७२ आणि रेखांश ७७.१५ वर वसलेले आहे. समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची ही ४५७ मि इतकी आहे. शहरात दोन तळी आणि एक नदी आहे. नदीचं नाव कयाधू नदी आहे. कयाधू नदी पैनगंगा नदीची उपनदी आहे
दळणवळण

हिंगोली शहरात रेल्वे आणि रस्ते वाहतूक सुविधा उत्तम आहे. ८० किमीवर असलेले नांदेड हे सर्वात जवळचे विमानतळ आहे. नांदेडहून हैदराबाद, दिल्ली आणि मुंबईला नियमीत विमाने जातात. २३२ किमीवर असलेल्या चिकलठाणा विमानतळ, औरंगाबाद वरून मुंबई आणि दिल्लीला नियमीत विमाने जातात. नांदेड, हिंगोली, कन्हेरगाव, वाशिम, अकोला, अमरावती जोडणारा राष्ट्रीय महामार्ग आहे.

हिंगोली डेक्कन रेल्वे स्थानक (HNL) हे दक्षिण मध्य रेल्वेच्या नांदेड विभागात येते. पूर्णा ते अकोला ब्रोड गेज लाईनवर हिंगोली एक मुख्य स्थानक आहे. हैदराबाद, नांदेड, सांगली, जयपूर, इंदोर, कोल्हापूर, नागपूर, अजमेर, नवी दिल्ली, तिरुपती, अमृतसर, श्रीगंगानगर इत्यादी ठिकाणी नियमीत रेल्वे जातात.
लोकजीवन

२०११ च्या जनगणनेनुसार हिंगोली शहराची लोकसंख्या ही ८५,१०३ इतकी आहे. हिंगोली शहरात ६७% लोकं साक्षर असून ७४% पुरुष आणि ६०% महिला साक्षर आहेत. ६ वर्षाखालील मुलांची टक्केवारी १५% आहे.
हिंगोली शहरात ५३.४१ टक्के हिंदू, ३३.४७ टक्के मुस्लिम, ०.२४ टक्के ख्रिशचन, १०.६३ टक्के बौद्ध, २.०३ टक्के जैन, ०.०२ टक्के इतर धर्म आणि ०.०७ टक्के माहीती सांगितली नाही.

मराठी ही शहरातली प्रमुख भाषा आहे. सर्व शासकीय व दैनंदीन व्यवहार मराठीतूनच होतात. शहरात दख्खनी उर्दू, मारवाडी, गुजराती, तेलुगू भाषाही बोलल्या जातात. मराठी ही संपर्कभाषा आहे. विदर्भाचा वाशिम जिल्हा जवळच असल्याने येथिल भाषेवर वऱ्हाडी भाषेचा प्रभाव आढळतो.

शहरात दरवर्षी नवरात्रीत दहा दिवसांचा सार्वजनिक दसरा महोत्सव साजरा केला जातो. यात शहरातील रामलीला मैदान भागात मोठी जत्रा भरते. दीडशेहून जास्त वर्षांपासून हा उत्सव साजरा करण्यात येतो.
हे सुद्धा पहा

*हिंगोली जिल्हा
*सेनगांव


वर्ग:हिंगोली
वर्ग:मराठवाड्यातील शहरे
वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील गावे