JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
महाड

महाड हे महाराष्ट्रात कोकण विभागातील एक शहर आहे. महाड हे मुंबईपासून १८० किलोमीटर अंतरावर, तर पुणे शहरापासून १२० किलोमीटर अंतरावर आहे. आसपासच्या रम्य व सुंदर वातावरणामुळे महाड हे पर्यटनाचे ठिकाण झाले आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी येथे चवदार तळे सत्याग्रह केला आणि हे ठिकाण इतिहासात अमर झाले. पौराणिक, ऐतिहासिक, सामाजिक व पारंपरिक महत्त्व असल्यामुळे महाडचे वैशिष्ट्य वाढले आहे.

महाड हे सह्याद्री रांगांने घेरलेले व सावित्री आणि गांधारी नद्यांच्या काठावर वसलेले शहर आहे. कोंकणातल्या शहरांमध्ये महाड हे बऱ्यापैकी सुधारलेले शहर असल्यामुळे ते आधुनिक औद्योगिक व पौराणिक भारतीय संस्कृतीचा एक आगळा-वेगळा संगम आहे.
महाडचा इतिहास

इतिहासात महाडचा सर्वात जुना संदर्भ ई.स.पु. २२५ मध्ये आढळतो.

ई.स. १३० मधे महाडवर बौद्ध धर्मिय कंभोजवंशीय राजा विष्णू पुलित यांचे राज्य होते. महाडची गांधारपाले बौद्ध लेणी त्याच्या राजवटीत निर्माण केली गेली, तसा शिलालेख आहे.

महाडवर मुख्यत: मौर्य सम्राट, कंभोज, सातवाहन, क्षात्रप, वाकाटक, शिलाहार, देवगिरीचे यादव, निजामशाह, आदिलशाह, शिवाजी महाराज, पोर्तुगिज, पेशवे, सिद्दि यांची राजवट झाली आहे. ई.स.१८१८मधे ब्रिटिशांनी पेशव्यांकडून महाड जिंकले, १९४७ला स्वातंत्र्य मिळेपर्यंत महाड ब्रिटिशांच्या अंमलाखाली होते.

ईसवी सनाच्या पहिल्या शतकापासुन महाड हे कोकणातील एक प्रमुख बंदर व व्यापारकेंद्र म्हणुन प्रसिद्ध होते.
* त्यामुळेच महाड हे नाव पाली भाषेतील शब्द महाहट् वरून पडले.
** महा-मोठि व हट्-बाजारपेठ म्हणजेच मोठी बाजारपेठ.

देवगिरीच्या यादव राजवटीत महाराष्ट्राची सर्वात जास्त व्यापारी उन्नती झाली. तेव्हा एक व्यापारकेंद्र व बंदर असलेल्या महाडची जास्त भरभराट झाली.

"महाडचा कोट" हा छोटेखानी किल्ला आदिलशाही काळात बांधला गेला. १७७४ मध्ये नाना फडणवीसांनी कोटाची दुरुस्ती करून तोफा तैैैनात केल्या होत्या.
* १८८१ च्या खानेसुमारी प्रमाणे महाडची लोकसंख्या ६८०४ होती.
इंग्रजांनी १८६६ मधे महाड नगरपालिका स्थापन केली.
हवामान

पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
नागरी सुविधा

येथे राष्ट्रीयीकृत बँक ऑफ इंडियाची शाखा आहे. शेती, दुग्धव्यवसाय,विहीर खोदणे, शेळ्यामेंढ्यापालन, किराणा दुकान,इतर सेवा व्यवसाय इत्यादीसाठी बँक वित्त पुरवठा करते.
प्रेक्षणीय स्थळे

महाडमधील व महाडच्या आसपास असलेली काही प्रेक्षणीय स्थळे:
* भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक
* चवदार तळे
* रायगड किल्ला
* श्री वीरेश्वर महाराज मंदिर (शिवकालीन मंदिर)
* सव येथील गरम पाण्याचे झरे
* गांधारपाले बुद्धकालीन लेण्या
* शिवथरघळ (संत रामदास यांनी दासबोध या गुंफेत लिहिला).
* रम्य धबधबा व नैसर्गिक हिरवळ
* डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांची कार्यभूमी.
* नदीवरचे जुने बंदर. या बंदरातून छोटे व्यापारी किंवा प्रवासी अरबी समुद्रात जात असत.
*वरदायनी माता मंदिर (गाव वाळणकोंडी)
* केंबुर्ली येथील मनोरम धबधबा.
* कोतुर्डे येथील धरण
* दापोली येथील धबधबे (वाळण दापोली )
*किल्ले लिंगाणा (दापोली... किल्ले रायगड पासून ९ किलोमीटर अंतरावर)
हे सुद्धा पहा

* महाड सत्याग्रह
* फौजी अंबावडे (सैनिकी गाव)
* सुरेंद्रनाथ गोविंद टिपणीस
* विष्णु नरहरी खोडके
पुस्तके

* ऐतिहासिक महाड (अशोक बेंडखळे)
बाह्य दुवे

* महाड
* कोकण
* महाड विकिमॅपीया वर
* महाड - गूगल नकाशा वर
* दासगांव

वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
वर्ग:रायगड जिल्हा
ऑगस्ट २४

ठळक घटना आणि घडामोडी

पहिले शतक

* ७९ - इटलीतील माउंट व्हेसुव्हियस ज्वालामुखीचा उद्रेक. पॉम्पेई, हर्क्युलेनियम व स्टेबी ही शहरे राखेखाली दडपली जाउन नष्ट.
तेरावे शतक

* १२१५ - पोप इनोसंट तिसऱ्याने मॅग्ना कार्टा रद्द केल्याचे जाहीर केले.
पंधरावे शतक

* १४५६ - गटेनबर्ग बायबलची छपाई संपूर्ण.
सोळावे शतक

* १५११ - अफोन्सो दि आल्बुकर्कने मलाक्काच्या सल्तनतीचा पाडाव केला.
सतरावे शतक

* १६०८ - ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा पहिला प्रतिनिधी सुरत येथे उतरला.
* १६९० - कोलकाताशहराची स्थापना.
एकोणिसावे शतक

* १८१४ - १८१२ चेयुद्ध - ब्रिटिश सैन्य अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टन डी.सी.मध्ये घुसले व व्हाइट हाउससह अनेक इमारतींची जाळपोळ केली.
* १८२१ - कोर्दोबाचा तह - मेक्सिकोच्या स्वातंत्र्ययुद्धाची सांगता.
* १८५८ - अमेरिकेच्या रिचमंड शहरात शिकल्याबद्दल ९० श्यामवर्णीय व्यक्तींना अटक करण्यात आली.
* १८९१ - थॉमस अल्वा एडिसनने चलचित्र कॅमेऱ्याचा पेटंट मिळवला.
विसावे शतक

* १९०९ - पनामा कालव्याचे बांधकाम सुरू.
* १९१२ - अलास्का अमेरिकेचा प्रांत झाले.
* १९२९ - तुर्कस्तान व पर्शियामध्ये मैत्रीकरार.
* १९२९ - पॅलेस्टाईनमधील वांशिक दंगलींमध्ये १०७ ज्यू व्यक्ती ठार.
* १९३१ - फ्रान्स व रशियामध्ये ना-युद्ध करार.
* १९४४ - दुसरे महायुद्ध - दोस्त राष्ट्रांनी पॅरिसवर हल्ला केला.
* १९५४ - अमेरिकेत कम्युनिस्ट पक्षावर बंदी.
* १९५४ - ब्राझिलच्या राष्ट्राध्यक्ष गेतुलियो दोर्नेलेस व्हार्गासने आत्महत्या केल्यावर होआव काफे फिल्हो राष्ट्राध्यक्षपदी.
* १९६० - व्होस्तोक, अंटार्क्टिका येथे जगातील सगळ्यात कमी तपमान (-८८ सेल्शियस) नोंदले गेले.
* १९६६ - विक्रमवीर भारतीय जलतरणपटू मिहीर सेन यांनी जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी पोहून पार केली.
* १९६८ - फ्रांसने हायड्रोजन बॉम्बचा स्फोट घडवला.
* १९९१ - मिखाईल गोर्बाचोव्हने सोवियेत युनियनच्या कम्युनिस्ट पार्टीच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला.
* १९९१ - युक्रेनला सोवियेत संघापासून स्वातंत्र्य.
* १९९२ - चीन व दक्षिण कोरियाने राजनैतिक संबंध पुनःप्रस्थापित केले.
* १९९२ - हरिकेन अँड्रु हे कॅटेगरी ५ चे वादळ फ्लोरिडाच्या किनाऱ्यावर आले.
* १९९५ - मायक्रोसॉफ्टने विन्डोज ९५ ही संगणकप्रणाली प्रकाशित केली.
एकविसावे शतक

* २००१ - एर ट्रॅन्सॅट फ्लाइट २३६ हे एरबस ए३३० प्रकारचे विमान इंधन संपल्यामुळे एझोर्स द्वीपांवर उतरले.
* २००४ - मॉस्कोच्या दॉमोदेदोवो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून निघालेली दोन विमाने आत्मघातकी हल्लेखोरांच्या बॉम्बहल्ल्यात नष्ट. शेकडो ठार.
* २००६ - आंतरराष्ट्रीय खगोल संघाने प्लुटो हा ग्रह नसल्याचे ठरवले.
जन्म

* १८३३ - नर्मदाशंकर दवे, गुजराती साहित्यिक व समाजसुधारक.
* १८७२ - न. चिं. केळकर (नरसिंह चिंतामण केळकर), मराठी साहित्यिक; 'मराठा', केसरी वृत्तपत्रांचे संपादक.
* १९०८ - हुतात्मा शिवराम हरी राजगुरू, भारतीय क्रांतिकारक.
मृत्यू

* १९२५ - डॉ. रा. गो. भांडारकर (रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर), प्राच्यविद्या संशोधक, शिक्षणतज्ज्ञ
* १९९३ - प्रा. दि. ब. देवधर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू
* २००८ - वै वै, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक, पत्रकार.
* अहिल्याबाई होळकर , होळकर घराण्यातील राज्यकर्ती, परम शिवभक्त
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २२ - ऑगस्ट २३ - ऑगस्ट २४ - ऑगस्ट २५ - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट महिना
बिस्मिल्ला खान

उस्ताद बिस्मिल्ला खॉं (जन्म : डुमरॉंव - बिहार, मार्च २१, १९१६ : - वाराणसी, ऑगस्ट २१, २००६) हे ख्यातनाम भारतीय सनईवादक होते.

उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ ( जन्म २१ मार्च १९१६ - मृत्यु २१ ऑगस्ट २००६) भारतातील प्रख्यात शहनाई वादक होते. त्यांचा जन्म डुमराव बिहार बिहार मध्ये झाला. सन् २००१ मध्ये त्यांना भारतातील सर्वोच्च सन्मान 'भारतरत्न' देऊन सन्मानित केल्या गेले. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे भारतील तीसरे संगीतकार होते की ज्यांना भारतातील सर्वोच्च सन्मान 'भारतरत्न' देऊन सन्मानित केल्या गेले होते. त्यांच्या वडिलांचे नाव पैगम्बर ख़ाँ आणि आईचे नाव मिट्ठन बाई होते. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांचे लहानपणीचे नाव कमरुद्दीन होते परंतु ते बिस्मिल्लाह नावाने प्रसिद्ध होते, ते आई वडिलांचे दुसरे अपत्य होते . उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांचा परिवार बिहारमधील भोजपुर रियासत मध्ये आपला संगीतातील हुनर दाखविण्या करिता नेहमी रियासतीत जात होते. त्यांचे वडील बिहारच्या डुमराँव रियासत चे महाराजा केशव प्रसाद सिंह यांच्या दरबारात शहनाई वाजवायला जायचे. ६ वर्षेचे असतांना बिस्मिल्ला खाँ आपल्या वडिलांसोबत वाराणसीला आले. वाराणसी मध्ये बिस्मिल्ला खाँ यांनी आपले मामा अली बख्श 'विलायती' यांच्या कडून शहनाईचे शिक्षण घेतले . त्यांचे मामा उस्ताद 'विलायती' हे विश्वनाथ मंदिरात स्थायी स्वरूपात शहनाई-वादनाचे काम करायचे. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ काशीच्या बाबा विश्वनाथ मंदिरात जाऊन शहनाई तर वाजवायचेच त्यासोबत गंगा नदीच्या किनाऱ्यावर बसून खूप रियाज करायचे. ते पाच वेळचे नमाजी होते . बनारस सोडण्याच्या विचाराने सुद्धा ते व्यथित होऊन जायचे कि आपल्याला गंगाजी आणि काशी विश्वनाथा पासून दूर जावे लागेल, कारण ते यांच्या पासून दूर राहू शकत नव्हते. उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे जात पात मनात नव्हते त्यांच्या करिता संगीत हाच एक धर्म होता . उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ हे खऱ्या अर्थाने आपल्या संस्कृतीचे सशक्त प्रतीक होते. अश्या या महान संगीतकाराचा मृत्यू २१ ऑगस्ट २००६ रोजी वाराणसी येथे झाला.
पुरस्कार आणि सन्मान

* उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ यांना मिळालेले पुरस्कार -: पद्मश्री (१९६१), पद्मभूषण (१९६८), पद्मविभूषण (१९८०), भारतरत्न(२००१)
*बिस्मिल्ला खॉं यांच्या जीवनावर एक लघुपट आहे. डॉ. के. प्रभाकर यांनी तो दिग्दर्शित केला आहे.


वर्ग:सनईवादक
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
पश्चिम दिशा

350 px|right|thumb|पश्चिम दिशा
पश्चिम ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. पूर्व ही सूर्य उगवण्याची दिशा आहे, तर पश्चिम ही सूर्य मावळण्याची दिशा आहे. मराठीत पश्चिम दिशेला ’मावळत’ असाही शब्द आहे. ही दिशा पूर्व दिशेच्या विरुद्ध बाजूला आणि दक्षिण-उत्तर दिशांना लंबरूप असते. ३६० अंशाच्या होकायंत्रावर ही दिशा २७० अंशाच्या कोनात असते.

भारताच्या पश्चिम दिशेला असणाऱ्या लोकांना किंवा त्यांच्या संस्कृतीला भारतीय भाषांमध्ये पाश्चात्य किंवा पाश्चिमात्य अशी विशेषणे वापरतात.

उजवीकडच्या चित्रातले ’पश्चिम’ आणि 'नैर्ऋत्य' हे शब्द चुकीचे लिहिले आहेत.
ऑगस्ट २५

ठळक घटना आणि घडामोडी

सतरावे शतक

* १६०९ - गॅलेलियोने आपल्या प्रथम दुर्बिणीचे प्रात्यक्षिक दाखवले.
अठरावे शतक

* १७१८ - न्यू ऑर्लिअन्स शहराची स्थापना.
* १७६८ - जेम्स कूक आपल्या पहिल्या सफरीवर निघाला.
एकविसावे शतक

* २००३ - मुंबईत अतिरेक्यांनी घडवून आणलेल्या दोन कार-बॉम्बस्फोटांमध्ये ५२ ठार.
* २००७ - हैदराबादमध्ये अतिरेक्यांनी घडवून आणलेल्या बॉम्बस्फोटांमध्ये ४३ ठार.
जन्म

* १९२३ - गंगाधर गाडगीळ, मराठी लेखक, अर्थतज्ज्ञ.
* १९३० - शॉन कॉनरी, स्कॉटिश अभिनेता.
* १९६२ - तस्लीमा नसरीन, बांगलादेशी स्त्रीमुक्तीवादी लेखिका.
मृत्यू

* १८६७ - मायकेल फॅरेडे, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
* २००० - कार्ल बार्क्स, अमेरिकन हास्यचित्रकार. 'डोनाल्ड डक'चे रेखाचित्रकार
* २००१ - डॉ. व.दि. कुलकर्णी (वसंत दिगंबर कुलकर्णी), मराठी समीक्षक, संतसाहित्याचे अभ्यासक
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २३ - ऑगस्ट २४ - ऑगस्ट २५ - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट महिना
तत्सम शब्द

संस्कृतमधील काही शब्द मराठीत
तत्सम शब्द :
जे संस्कृत शब्द मराठी भाषेत जसेच्या तसे काहीही बदल न होता आले आहेत त्यांना ‘तत्सम शब्द’ असे म्हणतात.जसेच्या तसे वापरले जातात त्यांना तत्सम शब्द असे म्हणतात
उदा.
राजा, भूगोल, चंचू, पुष्प, परंतु, भगवान, कर, पशु, अंध, जल, दीप, पृथ्वी, तथापि, कवि, वायु, भीती, पुत्र, अधापि (?), मति, पुरुष, शिशु, गुरू, मधु, गंध, पिता, कन्या, वृक्ष, धर्म, सत्कार, समर्थन, उत्सव, विद्वान, संत, निस्तेज, कर, जगन्नाथ, दर्शन, उमेश, स्वामी, मंदिर, तिथी, सूर्य, स्वल्प, घृणा, पिंड, कलश, प्रातःक (?), दंड, पत्र, ग्रंथ, उत्तम, आकाश पाप, मंत्र, शिखर, सूत्र, कार्य, होम, गणेश, सभ्य, कन्या, देवर्षि, वृद्ध, संसार, प्रीत्यर्थ, कविता, उपकार, परंतु, गायन, अश्रू, प्रसाद, अब्ज, राजा, संमती, घंटा, पुण्य, बुद्धी, अभिषेक, संगती, श्रद्धा, प्रकाश, सत्कार, देवालय, तारा, समर्थन, नयन, उत्सव, दुष्परिणाम, नैवेध (?), पंकज, लक्ष्मण, गणित, करुण, द्वेष, ऐक्य, मोक्ष, बौद्ध, वगैरे
हे सुद्धा पहा

* तद्भव

वर्ग:भाषा
वर्ग:मराठी व्याकरण
वर्ग:शुद्धलेखन
ऑगस्ट २६

ठळक घटना आणि घडामोडी

चौदावे शतक

* १३०३ - अल्लाउद्दीन खिलजीने चित्तोडगढ जिंकले.
एकोणिसावे शतक

* १८६२ - अमेरिकन यादवी युद्ध - बुल रनची दुसरी लढाई सुरू.
विसावे शतक

* १९१४ - पहिले महायुद्ध - जर्मनीच्या टोगोलॅंड या वसाहतीवर फ्रेंच आणि ब्रिटिश सैन्यांनी आक्रमण केले.
* १९२० - अमेरिकेच्या संविधानातील १९वी दुरुस्ती अमलात आली व स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क मिळाला.
* १९४२ - ज्यूंचे शिरकाण युक्रेनच्या चोर्तकिव शहरात जर्मन पोलिसांनी ज्यूंना घराघरातून बाहेर काढले. ५०० आजारी व बालकांची हत्या करून उरलेल्यांना रेल्वेच्या वाघिणींतून छळछावणीत पाठवून दिले.
* १९६६ - नामिबियाचे स्वातंत्र्ययुद्ध - ओमुगुलुग्वोंबाशेची लढाई.
* १९७८ - पोप जॉन पॉल पहिला पोपपदी.
* १९९७ - अल्जीरियात बेनी-अली हत्याकांडात सुमारे १०० ठार.
एकविसावे शतक

* २००८ - रशियाने जॉर्जियाचे अबखाझिया आणि दक्षिण ओसेशिया हे प्रांत स्वतंत्र असल्याचे परस्पर जाहीर केले.
जन्म

* १९१० - मदर तेरेसा, समाजसेविका; 'नोबेल पारितोषिक' आणि 'भारतरत्न' पुरस्काराने सन्मानित
* १९२२ - गणेश प्रभाकर प्रधान, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक, मराठी विचारवंत, पत्रकार व शिक्षणतज्ज्ञ
मृत्यू

* १९४८ - कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर, मराठी नाटककार, 'केसरी'चे संपादक
* १९५५ - अ. ना. भालेराव, मुंबई मराठी साहित्य संघाचे संस्थापक
* १९९९ - नरेंद्रनाथ, भारतीय टेनिस खेळाडू
* १९५५ - बालन के. नायर, मल्याळी चित्रपट अभिनेता
* २०१२ - ए.के. हनगल - चित्रपट अभिनेता, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

ऑगस्ट २४ - ऑगस्ट २५ - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट महिना
इंग्लिश भाषा

-1)]]
इंग्लंड देशात राहणाऱ्या लोकांना इंग्रज म्हणतात, आणि त्यांच्या भाषेला इंग्रजी. संस्कृतमध्ये इंग्रजीला आंग्लभाषा म्हणत असल्याने मराठीसह अनेक भारतीय भाषांमध्ये इंग्रजी भाषा ही आंग्लभाषा म्हणूनही ओळखली जाते. इंग्रजी भाषा (इंग्लिश) ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील एक भाषा आहे. ही भाषा अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, कॅनडा, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया व न्यू झीलंड ह्या देशांमध्ये प्रमुख भाषा आहे. (अमेरिकन संयुक्त संस्थानांमध्ये इंग्लिश प्रमुख भाषा असली तरी तिला राज्यघटना अथवा इतर कोणत्याही कायद्याद्वारे अधिकृत भाषेचा दर्जा नाही. कॅनडामध्ये इंग्लिश व फ्रेंच ह्या दोन अधिकृत भाषा आहेत). कित्येक देशांची दुसरी भाषा व शासकीय भाषा आहे. जगभरात सर्वांत जास्त शिकवल्या जाणाऱ्या व समजल्या जाणाऱ्या भाषांत इंग्लिश भाषेची गणना होते.

thumb|right|300px|निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही प्रमुख व शासकीय भाषा आहे व फिकट निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही केवळ शासकीय भाषा आहे
३५ कोटी लोकांची इंग्रजी ही मातृभाषा आहे तर जवळजवळ १५ कोटी लोकांची दुसरी भाषा. जगभरात सुमारे १०० कोटी लोक या भाषेत साक्षर आहेत. इंग्रजी ही विज्ञान-तंत्रज्ञान, व्यापार, इंटरनेटसह अनेक विषयात अत्यंत समॄद्ध आहे.

इंग्लिश ही पश्चिम-जर्मॅनिक भाषा आहे. ॲंग्लो-सॅक्सन कुळातील जुन्या इंग्लिश भाषेपासून इंग्लिश भाषेची उत्पत्ती झाली आहे. इंग्लिशची मुळे जर्मेनिक भाषांत आहे व व्याकरण जुन्या इंग्लिशचे आहे. ब्रिटिश साम्राज्यातून पसरलेल्या इंग्लिश भाषेला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने महासत्ता झाल्यामुळे आले. जागतिकीकरणामुळे इंग्लिशचे महत्त्व अनन्यसाधारण झाले आहे. संपर्क, रोजगार, शिक्षण इत्यादींकरता इंग्लिशचे किमान ज्ञान असणे गरजेचे आहे. भारत हा इंग्लिश ही दुसरी भाषा असणारा महत्त्वाचा देश आहे व भारतीय इंग्लिश ही इंग्लिशची एक महत्त्वाची बोलीभाषा म्हणून ओळखली जाते.
स्वर-व्यंजने
व्यंजने

इथे *चा अर्थ हा उच्चार साधारणपणे इंग्लिश भाषेत वापरला जात नाही.
ध्वनि-अक्षर संबंध
बाह्य दुवे

* इंग्रजी भाषा शिकण्याचे ७ सर्वोत्तम मार्ग कोणते आहेत ?


वर्ग:जर्मेनिक भाषा
कन्नड (निःसंदिग्धीकरण)

कन्नड या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
* कन्नड माणसे - कानडी भाषा बोलणारी आणि मुख्यत्वेकरून कर्नाटक राज्यात राहणारी माणसे
* कानडी भाषा - दक्षिण भारतात बोलली जाणारी एक भाषा.
* कन्नड - चाळीसगाव- औरंगाबाद रस्त्यावर असणारे एक तालुक्याचे गाव.
* कन्नड विधानसभा मतदारसंघ - औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघांतर्गत असलेला एक विधानसभा मतदारसंघ.
* कन्नड लिपी - कानडी भाषेची लिपी. याच लिपीत तेलुगूही लिहितात.
* कन्नड तालुका -भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील औरंगाबाद जिल्ह्याचा एक तालुका.
* कन्नड विद्यापीठ - कर्नाटकातील एक विद्यापीठ
* कानडी ब्राह्मण - कर्नाटकातील विविध ब्राह्मण पोटजातींना सामावून घेणारी एक संज्ञा. असेच तेलंगी ब्राह्मण, दक्षिणी ब्राह्मणही असतात.
* उत्तर कन्नड जिल्हा - कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील बेळगांव प्रशासकीय विभागातील एक जिल्हा.
* दक्षिण कन्नड जिल्हा - कर्नाटक राज्यातील म्हैसूर प्रशासकीय विभागातील एक जिल्हा.
* उत्तर कन्नड (लोकसभा मतदारसंघ) - कर्नाटकमधील एक लोकसभा मतदारसंघ.
* दक्षिण कन्नड (लोकसभा मतदारसंघ) - कर्नाटकमधील एक लोकसभा मतदारसंघ.
* झी कन्नड - ‘झी नेटवर्क’च्या मालकीची कानडीतून प्रसारण करणारी दूरचित्रवाहिनी


वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
अरबी भाषा

अरबी भाषा (अरबी: العربية, उच्चारः अल् अरबीयाह्) ही जगातील एक प्रमुख भाषा आहे. अरब लोकांवरुन ह्या भाषेचे नाव अरबी असे पडले.अरबी भाषेस पवित्र भाषा असे मानण्यात आले आहे, इस्लाम धर्माचा पवित्र ग्रंथ कुराण हा ह्याच भाषेत आहे, तसेच इस्लाम धर्माचे संस्थापक,प्रेषित मुहम्मद पैगंबर ह्यांची बोलीभाषा अरबी होती.
thumb|right|250px|अरबी (लिपी) भाषेतील लिखाणशैलीचे एक उदाहरण.

सध्या जगातील एकूण २९ कोटी लोक अरबी भाषा वापरतात.
भाषिक देश

जगातील एकूण २५ सार्वभौम देश व २ अमान्य देशांमध्ये अरबी ही राजकीय भाषा आहे. ह्याबाबतीत इंग्लिश व फ्रेंच खालोखाल अरबीचा तिसरा क्रमांक आहे.
स्वतंत्र राष्ट्रे
अमान्य राष्ट्रे
हे सुद्धा पहा

* अरबी वर्णमाला
* जगातील भाषांची यादी
संदर्भ

वर्ग:सामी भाषासमूह
हिब्रू भाषा

इवलेसे|एलीझर बेन-येहुदाला १९व्या शतकातील हिब्रूच्या पुन्नरूज्जीवनाचे श्रेय दिले जाते.
हिब्रू ही सामी भाषासमूहामधील एक प्रमुख भाषा व इस्रायल देशाची सह-राष्ट्रभाषा (अरबीसह) आहे. हिब्रू जगातील सर्वात प्राचीन भाषांपैकी एक असून ती ज्यू धर्मामधील सर्वात महत्त्वाची भाषा मानली जाते. तोराह हा ज्यूंचा धर्मग्रंथ तसेच हिब्रू बायबल प्राचीन हिब्रूमध्ये लिहिले गेले आहे.

प्रागैतिहासिक काळापासून वापरात असलेल्या हिब्रूचा इ.स. २०० ते इ.स. ४०० दरम्यान काहीसा ऱ्हास झाला होता. ह्या काळात ज्यू व्यक्ती हिब्रूऐवजी ॲरेमाईक अथवा ग्रीक भाषांचा वापर करीत असत. मध्य युग काळामध्ये हिब्रू लुप्त होण्यापासून बचावली व १९व्या शतकामध्ये हिब्रूची पुन्हा वाढ होऊ लागली. सध्या जगभरात सुमारे ९० लाख हिब्रू भषिक आहेत ज्यांपैकी ७० लाख इस्रायलमध्ये आहेत. अमेरिका देशामध्ये जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे हिब्रू भाषिक वसले आहेत.
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
बाह्य दुवे

*हिब्रू भाषेचा इतिहास
* Zuckermann, Ghil'ad, 2020 Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond, Oxford University Press /
* Zuckermann, Ghil'ad, 2003 Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew, Palgrave Macmillan /


वर्ग:सामी भाषासमूह
वर्ग:इस्रायल
वर्ग:ज्यू धर्म
फारसी भाषा

फारसी व पार्शी ही इंडो-युरोपीय भाषाकुळातील एक भाषा इराण मध्ये बोलली जाते. फारसी भाषा आधुनिक काळात इराण, अफगाणिस्तान, ताजिकिस्तान या देशांची ती अधिकृत भाषा आहे. आर्मेनिया, अझरबैजान, जॉर्जिया, कझाकस्तान, तुर्कमेनिस्तान, तुर्कस्तान, उझबेकिस्तान, इराक, पाकिस्तान या देशांतही फारसी जाणणारे लोक आहेत. भारतीय उपखंडात मध्ययुगीन इस्लामी राजवटींच्या काळात फारसीने राजभाषेचे महत्त्व कामवल्यामुळे अनेक भारतीय भाषांवर मध्ययुगीन काळापासून तिचा प्रभाव पडला. काश्मिरी, उर्दू याशिवाय हिंदी आणि मराठीत मूलतः फारसी असलेले अनेक शब्द आढळतात. अमीर खुस्रो, मिर्झा गालिब आणि इक्बाल इत्यादी भारतीय साहित्यात नावाजलेल्या कवींच्या रचना फारसीत आहेत.

अफगाणी दारी भाषा मंगोलियन सारख्या भाषांनी मोठ्या प्रमाणात मिसळली आहे.
उगम व इतिहास

पार्स, फ़ारस या नावाने ओळखली जाणारी जमात इ.स.पू. ५५० ते इ.स. ३३० या काळात भारतीय उपखंडाच्या पश्चिम दिशेस आजच्या इराणापेक्षा मोठ्या प्रदेशावर राज्य करीत होती. त्यांची भाषा फ़ारसी, ही सुरुवातीला तत्कालीन क्यूनिफॉर्म लिपीत लिहिली जाई.

या भाषेचे संस्कृत भाषेशी खूप साम्य आहे. हखामनी भाषेला तिच्या भाषकांचे वास्तव्य असलेल्या अरिया या भागाच्या नावावरून आर्यन भाषा म्हणत. पूर्वेला अवेस्तन भाषा विकसित झाली. झरतुष्ट्र या पारशी धर्मसंस्थापकाने याच भाषेत धर्मतत्त्वे सांगितली. इ.स.पू.च्या ४थ्या शतकात महान अलेक्झांडराच्या नेतृत्वाखालील ग्रीक आक्रमणातून आणि नंतर इ.स.च्या ७व्या शतकात झालेल्या अरब आक्रमणातून वाचलेला अवेस्ता हा ग्रंथ अवेस्तान भाषेमध्ये लिहिला गेला होता.
वर्णमाला आणि उच्चार

अवेस्तन ही लिपी उजवीकडून डावीकडे जाणारी, आणि थोडे अपवाद वगळता, देवनागरीतील सर्व अक्षरे असणारी आहे. धातू आत्मनेपदी व परस्मैपदी आहेत. द्विवचन आहे. अरब हल्ल्यांनंतर मात्र इस्लाम धर्मासह फारसीभाषकांनी काही अक्षरांची भर घालून अरबी लिपी स्वीकारली.
फारसीतली वर्णमाला
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
संदर्भ
बाह्य दुवे

*
*



वर्ग:इराणी भाषासमूह
वर्ग:इराण
फ्रेंच भाषा

फ्रेंच (Français) ही जगातील एक प्रमुख भाषा आहे. जगातील ५४ देशातील सुमारे ३० कोटी लोक (प्रथम व द्वितीय-प्रभुत्व) फ्रेंच बोलू शकतात. प्राचिन लॅटिन भाषेपासून फ्रेंचची निर्मिती झाली असून. २९ देशांची ती अधिकृत राजभाषा आहे व इंग्लिश भाषा नंतर सर्वात जास्त शिकली जाणारी परदेशी भाषा आहे. ही भाषा इंग्लिश प्रमाणे रोमन बाराखडी वापरून लिहिली जाते.
संदर्भ
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी


वर्ग:भाषा
वर्ग:फ्रान्समधील भाषा
ग्रीक भाषा

ग्रीक भाषा ही ग्रीस देशात बोलली जाणारी प्रमुख भाषा आहे.
आधुनिक ग्रीकभाषेतील मधील गॅमा या अक्षराचा उच्चार हा इंग्लिशमधील जी या अक्षरासारखा नसून वाय सदृश असतो. अभिजात ग्रीक भाषेच्या अ‍ॅटिक बोलीत ह-सदृश स्वराचे अस्तित्त्व. वर्णापुढील एका टीम्बाने दर्शवले जात असे. क्लिओपात्राची राजधानी अलेक्झांड्रिया इथे होती. तिच्या दरबारात राज्यकारभार ग्रीक भाषेत चालत असे. ग्रीसच्या आर्केलाइस, जेरॉम इ. विद्वानांनी बुद्धाच्या जातक कथांचा ग्रीक भाषेत अनुवाद केला होता.ग्रीक
लिपी

ग्रीक लिपीतून इट्रुस्कन, लॅटिन, सिरिलिक या लिपी उत्पन्न झाल्या.
आधुनिक बदल

आधुनिक काळात सुटसुटीतपणासाठी ग्रीक भाषेमध्ये मध्ये असलेली अ‍ॅक्यूट-ग्रेव्ह-सर्कमफ्लेक्स ही त्रिस्तरीय पॉलिटोनिक पद्धती १९८२ साली बदलून त्याजागी एकच एक मोनोटोनिक पद्धती आणण्यात आली.
संस्कृततील उदात्त-अनुदात्त-स्वरित सारखी ही पद्धती होती. परंतु वापरातील अडचणींमुळे ती कालबाह्य ठरत होती.
ग्रीक भाषेत अनेक भारतीय शब्द सापडतात. इतकेच नव्हे तर ग्रीकांचा मुख्य देव झेउस आणि आपल्या ईंद्रात कमालीचे साधर्म्य आहे. वैदिक संस्कृत द्यु पासून ग्रीक भाषेत 'थिओ' हा शब्द आला त्यावरून 'थिऑलॉजी', 'थिऑसॉफी' म्हणजे देवाबद्दलच्या अभ्यासाची सुरुवात झाली.
बाह्य दुवे

*ग्रीक लिपि लेख - महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश


वर्ग:भाषा
जर्मन भाषा

जर्मन भाषा (जर्मन: Deutsch; उच्चार: डॉइच) ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील भाषा असून ती जर्मनीची प्रमुख भाषा आहे.
जगभरात ९.५ - १२ कोटी लोक 'प्रथम भाषा' म्हणून व २ कोटी लोक 'द्वितीय भाषा' म्हणून जर्मनचा वापर करतात. भाषिक लोकसंख्येनुसार जर्मन भाषेचा जगभरातील भाषांमध्ये १०वा क्रमांक आहे. जर्मनला अधिकृत राजभाषेचा दर्जा ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, डेन्मार्क, युरोपियन युनियन, जर्मनी, इटली, लाइश्टेनस्टाइन, लक्झेंबर्ग, स्वित्झर्लंड व नामिबिया या देशात/संस्थात आहे.
बाह्य दुवे

* गटे इन्स्टिट्यूट - जर्मन सरकारने जर्मन भाषा व संस्कृती विकासासाठी स्थापलेली संस्था (इंग्लिश मजकूर)



भाषा
वर्ग:जर्मेनिक भाषा
तुर्कमेन भाषा

तुर्कमेन ही मध्य आशियामधील तुर्कमेनिस्तान देशाची राष्ट्रभाषा आहे.

१९२८ सालापर्यंत तुर्कमेन भाषेत लिहिण्याकरिता अरबी वर्णमालेचा वापर केला जात असे तर १९२९ ते १९३८ दरम्यान लॅटिन वर्णमाला वापरली गेली. सोव्हिएत संघाच्या राजवटीखाली १९३८ ते १९९१ दरम्यान सिरिलिक वर्णमाला वापरून तुर्कमेन भाषा लिहिली गेली. १९९१ नंतर सध्या तुर्कमेनिस्तान शासनाने अधिकृत सुचनांसाठी पुन्हा लॅटिन वर्णमाला वापरण्याचा निर्णय घेतला.
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी


वर्ग:तुर्कमेनिस्तान
वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:भाषा
तुर्की भाषा

तुर्की भाषा (उच्चार:ˈt̪yɾktʃe) मध्यपूर्वेतील भाषा आहे. ही ६ कोटी ३० लाख लोकांची मातृभाषा आहे. ही भाषा मुख्यत्वे तुर्कस्तान, सायप्रस तसेच इराक, ग्रीस, बल्गेरिया, मॅसिडोनिया, कोसोव्हो आणि आल्बेनियामध्ये वापरली जाते. या भागांतून परागंदा झालेले लोकही ही भाषा वापरतात.

सुमारे १,२०० वर्षांचा लिखित इतिहास असलेल्या या भाषेचा उगम मध्य आशियात झाला. ऑटोमन साम्राज्याबरोबर ही भाषा युरोपमध्ये पसरली. भारतातही उर्दू भाषेतल्या गझलांमध्ये अनेक तुर्की शब्दांचा वापर असतो. अरबी, फार्सी आणि तुर्की शब्दांचे ज्ञान असेल तर उर्दू शायरी समजणे सोपे जाते.
संदर्भ आणि नोंदी


हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी


भा
वर्ग:तुर्की भाषासमूह
वर्ग:भाषा
वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
पोलिश भाषा

पोलिश ही पश्चिम स्लाव्हिक भाषाकुळातील एक प्रमुख भाषा असून पोलंड देशाची अधिकृत भाषा आहे. रोमन लिपीतील मूळ वर्णमालेत काही भर टाकून बनवलेल्या पोलिश लिपीत ही भाषा लिहिली जाते. पोलिश भाषकांची जगभरातील लोकसंख्या सुमारे ४ कोटी आहे.

पोलिश ही स्लाव्हिक भाषाकुळामधील रशियन खालोखाल सर्वाधिक वापरली जाणारी भाषा आहे.
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी
बाह्य दुवे

* यझिक-पोल्स्की - पोलिश भाषेविषयीचे संकेतस्थळ (पोलिश मजकूर)



वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
वर्ग:भाषा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
बोडो भाषा

इवलेसे|बोडो नृत्य
बोडो ही भारत देशाच्या आसाम राज्यामधील एक भाषा आहे. ही भाषा बोडो जमातीचे सुमारे १३ लाख लोक वापरतात.

भारताच्या संविधानामधील आठव्या अनुसूचीनुसार बोडो ही भारताच्या २२ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.

बोडो हा चिनी-तिबेटी भाषासमूहातील भाषांचा आसामातला गट आहे. बोडो गटात गारो, त्रिपुरी व मीकीर याही महत्त्वाच्या बोली आहेत. बोडो भाषेतील उपसर्ग किंवा प्रत्यय अत्यंत तोकडे असून भाषिक परिवर्तनात बोडो गटातील बोलींचे बहुतेक सर्व उपसर्ग नष्ट झाले आहेत. केवळ क्रियापदांचे कारक किंवा सकर्मक रुपदर्शक फ-किंवा प-हा उपसर्ग तग धरून आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
हे सुद्धा पहा

* जगातील भाषांची यादी


वर्ग:चिनी-तिबेटी भाषासमूह
वर्ग:भारतामधील भाषा
वर्ग:आसाम
वर्ग:बोडो भाषा