ഭാരതീയ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്

ഭാരത സർക്കാർ പ്രമുഖ ഓഹരി ഉടമയായുള്ള ഒരു പൊതുമേഖലാ ധനകാര്യസ്ഥാപനമാണ്‌ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ(SBI). ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബാങ്കായ എസ്.ബി.ഐ., 1806-ൽ 'ബാങ്ക് ഓഫ് കൽക്കട്ട' എന്ന പേരിൽ കൽക്കട്ടയിലാണ് സ്ഥാപിയ്ക്കപ്പെട്ടത്. ശാഖകളുടെ എണ്ണത്തിൽ ലോകത്തെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തുള്ള എസ്.ബി.ഐ., ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന ബാങ്കുകളിലൊന്നാണ്‌. 1806 ജൂൺ 2നു സ്ഥാപിതമായ 'ബാങ്ക് ഓഫ് കൽക്കട്ട'യിൽ നിന്നുമാണ് എസ്.ബി.ഐ യ്യുടെ വേരുകൾ തുടങ്ങുന്നത്. 1809 ജനുവരി 2നു ഇത് ബാങ്ക് ഓഫ് ബംഗാൾ ആയി മാറി. 1840 ഏപ്രിൽ തുടങ്ങിയ ബാങ്ക് ഓഫ് ബോംബെ,1843 ജൂലൈയിൽ ആരംഭിച്ച ബാങ്ക് ഓഫ് മദ്രാസ് എന്നിവ 1921 ജനുവരി 27നു ബാങ്ക് ഓഫ് ബംഗാളുമായി ലയിച്ച് ഇമ്പീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രൂപം കൊണ്ടു. 1955 ജൂലൈ 1നു ഇമ്പീരിയൽ ബാങ്കിനെ ദേശസാൽക്കരിച്ച് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു. സബ്സിഡീയറി ബാങ്കുകളുടെ നിയന്ത്രണം എസ്.ബി.ഐ ഏറ്റെടുത്തത് 1959-ൽ സർക്കാർ അവയെ ദേശസാൽക്കരിച്ചതോടുകൂടിയാണ്.

2017 ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് ഭാരതീയ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്, അസോസിയേറ്റ് ബാങ്കുകളായ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഹൈദരാബാദ്, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് മൈസൂർ, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പട്യാല, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ കൂടാതെ ഭാരതീയ മഹിളാ ബാങ്ക് എന്നിവയെ അതിൽ ലയിപ്പിച്ചു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കിങ് വ്യവസായത്തിൻറെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ വലിയ തോതിലുള്ള ഏകീകരണമാണ്. ലയനശേഷം 33 ട്രില്യൺ വരുന്ന ബാലൻസ്‌ ഷീറ്റ്, 278,000 ജീവനക്കാർ, 420 ദശലക്ഷം ഉപഭോക്താക്കൾ, 24,000 ശാഖകളും 59,000 എടിഎമ്മുകൾ എന്നിവയുമായി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ 50 ബാങ്കുകളിൽ ഒന്നായി. 2016 ലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ ഫോർച്യൂൺ ഗ്ലോബൽ 500 പട്ടികയിൽ 232 ആം സ്ഥാനത്താണ് ഭാരതീയ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്.
ചരിത്രം

* 1806 : ജൂൺ 2-ന്‌ ബാങ്ക് ഓഫ് കൽക്കട്ട സ്ഥാപിതമായി.
* 1809 : ജനുവരി 2-ന്‌ ബാങ്ക് ഓഫ് കൽക്കട്ട, ബാങ്ക് ഓഫ് ബംഗാൾ എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചു.
* 1840 : ഏപ്രിൽ 15-ന്‌ പ്രഥമ ശാഖ, ബാങ്ക് ഓഫ് ബോംബെ മുംബൈയിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
* 1843 : ജൂലൈ 1-ന്‌ രണ്ടാം ശാഖ, മദ്രാസിൽ, ബാങ്ക് ഓഫ് മദ്രാസ് എന്ന പേരിൽ.

:: സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്കിന്റെ ആദ്യ മൂന്നു ശാഖകൾ, (കൽക്കട്ട, ബോംബെ, മദ്രാസ്), പ്രസിഡൻസി ബാങ്കുകൾ എന്നറിയപ്പെട്ടു.

* 1861 : ഇന്ത്യാ ഗവണ്മെന്ട് കടലാസു നാണയ(paper currency) വിനിമയത്തിനുള്ള അധികാരം,പ്രസിഡൻസി ബാങ്കുകൾക്കു മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തി.
* 1921 : ജനുവരി 27-ന്‌ പ്രസിഡൻസി ബാങ്കുകൾ ലയിപ്പിച്ച്, ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഇമ്പീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രൂപവത്കരിച്ചു. പിന്നീട്,സെണ്ട്രൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ രൂപവത്കരണം വരെ പ്രസിഡെൻസി ബാങ്ക് ഭാരതത്തിലെ പ്രധാന ധനകാര്യസ്ഥാപനമായി തുടർന്നു.
* 1955 : ഏപ്രിൽ 30-ന്‌ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് പാസ്സാക്കിയ നിയമപ്രകാരം ഇമ്പീരിയൽ ബാങ്കുകളെ റിസർവ്‌ ബാങ്ക്‌ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ അധികാരപരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 60% ഓഹരികളുടെ ഉടമസ്ഥാവകഅശം റിസർവ്വ് ബാങ്ക് ഏറ്റെടുത്തു. ജൂലൈ 1-ന്‌, ഇമ്പീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചു.
* 1959 : ഇന്ത്യൻ ഗവണ്മെന്റിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്(സബ്സിഡിയറി) നിയമപ്രകാരം, എട്ട് സംസ്ഥാന ബാങ്കുകളുടെ ചുമതല എസ്.ബി.ഐയ്ക്കു കൈവന്നു.
* 1980കൾ : കേരളത്തിലെ കൊച്ചിൻ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായതിനെത്തുടർന്ന് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്കിൽ ലയിച്ചു.
* 2007 : ജനുവരി 29-ന്‌ എസ്.ബി.ഐയുടെ മുഴുവൻ ഓഹരികളും 355 ബില്യൻ രൂപയ്ക്ക് റിസർവ്വ് ബാങ്ക് ഏറ്റെടുത്തു.
* 2008 : മാർച്ച് 9 -ന്‌ കേന്ദ്ര ധനകാര്യ വകുപ്പു മന്ത്രി പി. ചിദംബരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മനാടായ പുതുവയലിൽ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ശാഖ ആരംഭിച്ചതോടു കൂടി 10,000 ശാഖകളുള്ള ലോകത്തെ രണ്ടാമത്തെ ബാങ്ക് എന്ന പദവി എസ്.ബി.ഐയ്ക്കു സ്വന്തമായി.
* 2017 : ഏപ്രിൽ ഒന്നിന് അസോസിയേറ്റ് ബാങ്കുകളായ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഹൈദരാബാദ്, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് മൈസൂർ, സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പട്യാല, ഭാരതീയ മഹിളാ ബാങ്ക് എന്നിവയെ എസ്.ബി.ഐയിൽ ലയിപ്പിച്ചു.
സഹബാങ്കുകൾ

* സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ
* സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പട്യാല
* സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് മൈസൂർ
* സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഹൈദരാബാദ്
* സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ബിക്കാനെർ ആൻഡ്‌ ജെയ്പൂർ
വിദേശ ശാഖകൾ

താഴെപ്പറയുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ എസ്.ബി.ഐയ്ക്ക് ശാഖകൾ ഉണ്ട്:
thumb|right|250px|ഇസ്റായേലിലെ ശാഖ

* ഓസ്ട്രേലിയ
* ബഹറിൻ
* ബംഗ്ലാദേശ്
* ബെൽജിയം
* കാനഡ
* ഫ്രാൻസ്
* ജെർമനി
* ഹോങ് കോങ്
* ഇസ്രായേൽ
* ജപ്പാൻ
* ചൈന
* മാലിദ്വീപ്
* സിംഗപ്പൂർ
* ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക
* ശ്രീലങ്ക
* ഒമാൻ
* ഐക്യ അറബ് എമിരേറ്റുകൾ‌
* ഇംഗ്ലണ്ട്
* അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ
10,000 ശാഖകൾ

ശാഖകളുടെ എണ്ണത്തിൽ 10,000 തികച്ച ഏക ഇന്ത്യൻ ബാങ്കാണ് സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ .2008 മാർച്ച് 9നു തമിഴ്നാട്ടിലെ ശിവഗംഗ ജില്ലയിലുള്ള പുതുവയൻ ഗ്രാമത്തിലാണ് പതിനായിരാമത്തെ ശാഖ കേന്ദ്രമന്തൃി പി.ചിദംബരം ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്.ശാഖകളുടെ എണ്ണത്തിൽ നിലവിൽ ലോകത്ത് രണ്ടാം സ്ഥാനമാണ് എസ്.ബി.ഐ ക്ക്. ചൈനയിലെ ദി ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ആൻഡ് കൊമേഴ്സിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ചൈനയാണ് ഒന്നാമത്. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ലാഭത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബാങ്കും ഇതുതന്നെ.
പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ

* എസ്.ബി.ഐയുടെ പ്രധാന താൾ
* ഓൺലൈൻ ബാങ്ക്
* എസ്.ബി.ഐയുടെ ശാഖകൾ
* ഇടപാടുകൾ(വിദേശശാഖകൾ)
* എസ്.ബി.ഐ. നിയമം(SBI Act 1955)



വർഗ്ഗം:മുംബൈ ആസ്ഥാനമായ കമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾ
വർഗ്ഗം:ബാങ്കുകൾ
വർഗ്ഗം:ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:നാഷണൽ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:ലണ്ടൻ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യ ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള കമ്പനികൾ
വർഗ്ഗം:നിഫ്റ്റി
വർഗ്ഗം:സെൻസെക്സ്
വർഗ്ഗം:ഭാരതീയ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക്