JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सुनिधी चौहान

सुनिधी चौहान ( ऑगस्ट १४, १९८३) ही एक भारतीय गायिका व बॉलिवूड चित्रपटसृष्टीतील पार्श्वगायिका आहे. सुनिधीने वयाच्या चौथ्या वर्षापासून गायला सुरुवात केली. 'मेरी आवाज सुनो' नावाच्या दूरचित्रवाणीवरील स्पर्धात्मक गाण्याच्या मालिकेत सुनिधी विजेती ठरली व त्यातून तिला हिंदी चित्रपटांमध्ये पार्श्वगायनाची संधी मिळाली.

दिग्दर्शक रामगोपाल वर्मांच्य मस्त चित्रपटासाठी पार्श्वगायन केल्याने सुनिधी प्रकाशझोतात आली. फिल्मफेर पुरस्कारांसाठी तिला चौदा वेळा नामांकन मिळाले त्यापैकी तीन वेळा तिने पुरस्कार जिंकला. हिंदी चित्रपटसंगीताप्रमाणेच मराठी, तमिळ, कन्नड, तेलुगू, बंगाली, गुजराती आणि आसामी भाषेतील गीतेही सुनिधीने गायली आहेत.

ग्रॅमी पुरस्कार विजेते अमेरिकन गायक एनरिकसोबत सुनिधीने गीत गायले आहे. 'वेस्टर्न युनियन'च्या 'वर्ल्ड ऑफ बेटर' या सामाजिक उपक्रमातून तिला अनेक परदेशी गायकांबरोबर गाण्याची संधी मिळाली आहे.
बाह्य दुवे

* सुनिधीचौहान.कॉम (इंग्लिश मजकूर)
* आयएमडीबी.कॉम - (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:भारतीय गायिका
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
वाणी जयराम

वाणी जयराम (३० नोव्हेंबर, १९४५ - ४ फेब्रुवारी, २०२३) या हिंदुस्तानी गायिका आणि पार्श्वगायिका होत्या. त्यांनी मराठी गाणी देखील गायलेली आहेत.
गायलेली गाणी

'ऋणानुबंधांच्या जिथून पडल्या गाठी' हे 'देव दीनाघरी धावला' या नाटकातील पद.
पुरस्कार

इ.स. २०२३ मध्ये भारत सरकारचा पद्मभूषण पुरस्कार
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वसुंधरा दास

वसुंधरा दास ही एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. प्रमुख कार्यक्षेत्र तमिळ चित्रपट. (कॉलीवूड)
व्यक्तिगत परिचय

पार्श्वभूमी व चित्रपटांतील पदार्पण

चित्रपट कारकीर्द

* Ugly Aur Pagli [2008] Hindi.
* Ek Dastak [2005] Hindi.
* Aegan Tamil
* Kushi Tamil
* Boys Tamil
* Kanda Naal Mudhal Tamil
* Anniyan Tamil
* Manmadhan Tamil
* Kudiyon Ka Hai Zamana [2005] Hindi.
* Pathar Bezubaan [2004] Hindi.
* Filmstar [2003] Hindi.
* Lankesh Patrike (film) [2002] Kannada.
* Yaadein [2001] Hindi
* Ravanaprabhu [2001] Malayalam.
* Citizen [2001] Tamil.
* Monsoon Wedding [2000] Hindi.
* Hey Ram [1999] Tamil & Hindi.
हे सुद्धा पहा

* तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
* तमिळ चित्रपट अभिनेते
* कॉलीवूड
संदर्भ दुवे

बाह्य दुवे

वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
राष्ट्रप्रमुख

राष्ट्रप्रमुख हा देश अथवा राष्ट्रामधील सर्वात उच्च स्थानावरील व्यक्ती आहे. राजा, सम्राट, राजतंत्रप्रमुख, राष्ट्राध्यक्ष, राष्ट्रपती ही राष्ट्रप्रमुखाची काही नावे आहेत. प्रत्येक देशामध्ये राष्ट्रप्रमुखाचे अधिकार वेगवेगळे असतात. साधारणपणे जगातील देशांमध्ये खालील चार प्रकारचे राष्ट्रप्रमुख असतात.
प्रकार

पदहीन राष्ट्रप्रमुख

हा राष्ट्रप्रमुखांचा असा प्रकार आहे ज्यांचे पद संपूर्णपणे शोभेचे असून त्यांना संविधानिक रित्या काहीही अधिकार नाहीत.
सांसदीय पद्धत

, ही जगातील सर्वात प्रसिद्ध राष्ट्रप्रमुखांपैकी एक आहे.]]
सांसदीय लोकशाही असणाऱ्या देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुख नाममात्र असून त्यांना मर्यादित संविधानिक अधिकार असतात. राष्ट्रकुल परिषदेची राणी एलिझाबेथ दुसरी ही राष्ट्रप्रमुख असली तरीही तिचे पद शोभेपुरतेच आहे. भारत, जर्मनी, इस्रायल ह्या प्रजासत्ताक देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुखाला राष्ट्रपती अथवा तत्सम नावे आहेत. राष्ट्रपती संविधानिक रित्या सर्वोच्च स्थानावर असला तरीही त्याचे अधिकार अत्यंत मर्यादित आहेत व त्याचे पद शोभेचे (ceremonial) आहे. ह्या देशांमध्ये सरकारप्रमुखाला पंतप्रधान असे असून देशाचा राज्यकारभार सांभाळण्याची जबाबदारी त्याच्यावर व मंत्रीमंडळावर असते.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (Timor-Leste)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
अर्ध-अध्यक्षीय पद्धत

ने फ्रान्समध्ये अर्ध-अध्यक्षीय प्रजासत्ताक स्थापन केले.]]
अर्ध-अध्यक्षीय पद्धतीच्या देशांमध्ये राष्ट्रप्रमुख व संसदेला समान अधिकार असतात. प्रगत देशांमध्ये फ्रान्स हा देश अर्ध-अध्यक्षीय पद्धत वापरतो.

*
*
* (Ivory Coast)
* (Congo-Kinshasa)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (Taiwan)
*
*
*
*
अध्यक्षीय पद्धत

अध्यक्षीय प्रजासत्ताक पद्धतीमध्ये राष्ट्रप्रमुख हा लोकशाही मार्गाने निवडून आलेला असतो व तोच सरकारप्रमुख देखील असतो. अमेरिका, मेक्सिको, ब्राझिल इत्यादी देशांमध्ये अध्यक्षीय लोकशाही पद्धत अस्तित्वात आहे.
पंतप्रधान नसलेले देश

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (to some degree)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
पंतप्रधान असलेले देश

*
*
*
*
*
*
* (Guinea-Conakry)
*
*
*
*
*
*
*
* (Congo-Brazzaville)
*
*
*
*
*
*
*
संदर्भ
हे सुद्धा पहा

*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी

वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:राष्ट्रप्रमुख
एल निन्यो

एल निन्यो व ला निना सागरी प्रवाह आहेत. याचा मॉन्सूनच्या वाऱ्यांवर परिणाम होतो व भारतीय उपखंडात पाऊस कमी जास्त होतो. पेरु व चिली देशांच्या किनारपट्टीवर हा परिणाम दिसतो. विषुववृत्तालगत पाण्याखालून वाहणारा प्रवाह कधी कधी पाण्यावर येतो. असे झाल्यास पृथ्वीवर हवामानात मोठे बदल होतात व त्याचा परिणाम जागतिक तापमान वाढीवरही होतो. एल्-निनो परिणाम चालू मोसमी वाऱ्यांना अवरोध निर्माण होउन भारतात दुष्काळ पडतो.
संदर्भ
नोंदी

Collins, M., and The CMIP Modelling Groups, 2005: El Niño- or La Niña-like climate change? Clim. Dyn., 24, 89-104. 19
César N. Caviedes, 2001. El Niño in History : Storming Through the Ages (University Press of Florida), ISBN 978-0-8130-2099-0
Brian M. Fagan , 1999. Floods, Famines, and Emperors : El Niño and the Fate of Civilizations (Basic Books), ISBN 0-7126-6478-5
Michael H. Glantz, 2001. Currents of change, ISBN 0-521-78672-X
Mike Davis, 2001. Late Victorian Holocausts: El Niño Famines and the Making of the Third World, ISBN 1-85984-739-0
Kevin E. Trenberth, 1997. The definition of El Niño, Bulletin of the American Meteorological Scociety, Vol. 78, No. 12, p. 2771 – 2777. doi:10.1175/1520-0477(1997)0782.0.CO;2 [4]PDF (130 KiB)
S. George Philander, 1990. El Niño, La Niña and the Southern Oscillation (Academic Press Inc.), ISBN 0-12-553235-0
बाह्य दुवे

* The El Niño Theme Page Explains El Niño and La Niña, provides real time data, forecasts, animations, FAQ, impacts and more.
* NOAA El Niño Page
* The El Niño Story
* ENSO events 1951 - present
* NOAA announces 2004 El Niño
* El Niño and La Niña from the 1999 International Red Cross World Disasters Report by Eric J. Lyman
* The Climate of Peru
* Southern Oscillation Index (SOI)
* मनस्वी प्रशांत - एल निन्यो वला निन्या

वर्ग:हवामानशास्त्र
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग

right|thumb|400 px|जगातील आंतरराष्ट्रीय कालविभाग
जगात स्थानिक प्रमाणवेळेसाठी खालील महत्त्वाचे आंतरराष्ट्रीय कालविभाग अस्तित्त्वात आहेत:
__NOTOC__
यूटीसी - ११:००

*
*
*
यूटीसी - १०:००

* (NZ)
* (NZ)
*
*
**
यूटीसी - ९:००

*
**
यूटीसी - ८:०० (पॅसिफिक प्रमाणवेळ)

* सिऍटल, वॉशिंग्टन, सान फ्रांसिस्को, सान होजे, लॉस एंजेल्स, व्हॅनकुवर
यूटीसी - ७:०० (माउंटन प्रमाणवेळ)

* एल पासो, डेन्व्हर, सांता फे, फिनिक्स, एडमंटन, कॅल्गरी
यूटीसी - ६:०० (सेंट्रल प्रमाणवेळ)

* शिकागो, ह्युस्टन, डॅलस, मिनीयापोलिस, विनिपेग, मेक्सिको सिटी, सांतियागो
यूटीसी - ५:०० (इस्टर्न प्रमाणवेळ)

* न्यू यॉर्क, बॉस्टन, मायामी, अटलांटा, टोरोंटो, मॉंत्रियाल, हवाना, बोगोटा, लिमा
यूटीसी - ४:३०

* काराकास
यूटीसी - ४:००

* पोर्तो रिको, ग्रीनलॅंड, जॉर्जटाउन, पोर्ट ऑफ स्पेन
यूटीसी - ३:३०

* न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर
यूटीसी - ३:००

* बुएनोस आइरेस, रियो दि जानेरो, साओ पाउलो
यूटीसी

* लंडन, डब्लिन, लिस्बन
यूटीसी + १:००

* पॅरिस, ब्रसेल्स, ऍम्स्टरडॅम, बर्लिन, म्युनिक, रोम
यूटीसी + २:००

* अथेन्स, कैरो, इस्तंबूल, हेलसिंकी, जेरुसलेम, जोहान्सबर्ग
यूटीसी + ३:००

* मॉस्को, नैरोबी, बगदाद, रियाध
यूटीसी + ३:३०

* तेहरान
यूटीसी + ४:००

* दुबई, अबु धाबी, सेशेल्स
यूटीसी + ४:३०

* काबुल, कंदाहार
यूटीसी + ५:००

* इस्लामाबाद, कराची, लाहोर
यूटीसी + ५:३० (भारतीय प्रमाणवेळ)

* दिल्ली, मुंबई, कोलकाता, चेन्नई, बंगळूर, कोलंबो
यूटीसी + ५:४५

* काठमांडू
यूटीसी + ६:००

* ढाका
यूटीसी + ६:३०

* यांगून
यूटीसी + ७:००

* बॅंगकॉक, जकार्ता
यूटीसी + ८:००

* बीजिंग, शांघाई, सिंगापूर, क्वालालंपूर, हॉंगकॉंग
यूटीसी + ८:३०

* प्यॉंगयांग
यूटीसी + ९:००

* तोक्यो, सेउल
यूटीसी + ९:३०

* सिडनी, ऍडलेड
यूटीसी + १०:००

* मेलबर्न, ब्रिस्बेन, व्लाडिव्होस्टॉक
यूटीसी + १२:००

* ऑकलंड, वेलिंग्टन, फिजी
हे सुद्धा पहा

* प्रमाणवेळ

वर्ग:कालमापन
उंदीर

उंदीर हे भगवान गणेशाचे वाहन आहे.
धार्मिक पार्श्वभूमी

आपल्याकडे विविध देव देवतांची विशिष्ठ वाहने आहेत. त्यापैकी उंदीर हे गणपतीचे वाहन आहे असे मानले गेले आहे. भाद्रपदातील गणेशोत्सवाच्या काळात गणपतीबरोबरच उंदराचीही पूजा केली जाते.
शारीरिक संरचना

उंदीर आकाराने लहान असतो, वजन ३०-५० ग्रॅ., लांबी ८-१० सेंमी. आणि शेपूट बारीक व शरीराएवढ्या लांबीचे असते. शरीराचे डोके, मान, धड आणि शेपूट असे चार भाग असतात. कान मोठे व मुस्कट छोटे टोकदार असून त्याच्या दोन्ही बाजूंस दृढरोम असतात. अग्रपाद आणि पश्चपाद सारख्या आकाराचे व आखूड असतात. वृषणकोश छोटे आणि आखूड असतात. त्याच्या लेंड्या लहान आकाराच्या व संख्येने अधिक असतात.
प्रजनन

उंदरिणीची गर्भावस्था १९-२० दिवस व दुग्धकाल १३-१४ दिवसांचा असतो. पिले जन्मत: केसहीन असून जन्मल्यानंतर दहाव्या दिवशी त्यांच्या अंगावर पूर्ण केस येतात. एका विणीमध्ये मादी उंदरास ५-१० पिले होतात. पिलांचे डोळे तिसऱ्या दिवशी उघडतात.
आढळणारे प्रदेश

उंदीर मुळात पाकिस्तानमध्ये असलेल्या गवताळ प्रदेशामध्ये होते. दहा हजार वर्षांपूर्वी मानवाने शेतीस प्रारंभ केल्यानंतर मानवी स्थलांतराबरोबर मस उंदीर जगभर स्थलांतरित झाले.
विविध जाती
संभावित नुकसान

उंदीर हे धान्य खातातच पण त्यापेक्षा धान्याची नासाडी अधिक करतात. सतत कुरतडण्याच्या सवयीमुळे कागद, कपडे, लाकूड, इमारती यांची हानी होते. विजेच्या आणि अवगुंठित तारा कुरतडल्यामुळेही नुकसान होते. उंदरावर असलेल्या पिसवांमधून एके काळी प्लेगसारखा संसर्गजन्य रोग पसरलेला होता. उंदराच्या मूत्रामधील लेप्टोस्पायरा या जीवाणूमुळे मानवामध्ये लेप्टोस्पायरोसिस आजार होतो.
बाह्य दुवे

विश्वकोश


वर्ग:कुरतडणारे प्राणी

oc:Garri
दलाई लामा

दलाई लामा हे तिबेटचे सर्वोच्च धार्मिक नेते असतात. ‘दलाई लामा’ याचा अर्थ ‘ज्ञानाचा महासागर’ असा होतो. जगभरातील बौद्ध यांना आपले धर्मगुरू मानतात. आतापर्यंत १३ दलाई लामा होऊन गेले असून सध्याचे चौदावे दलाई लामा हे तेन्झिन ग्यात्सो आहेत. चीनने तिबेट देशावर केलेल्या विरोधामुळे त्यांनी भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यातील धरमशाला येथे आश्रय घेतला आहे.
इतिहास

तिबेटमध्ये दलाई लामांची परंपरा चौदाव्या शतकापासून सुरू झाली. ‘दलाई’ म्हणजे महासागर व ‘लामा’ म्हणजे ज्ञान, दलाई लामा या संयुक्त शब्दाचा अर्थ ज्ञानाचा महासागर असा आहे. हे लामा बुद्धिष्ट गुरू किंवा शिक्षक असतात. पहिले लामा जेनडून द्रूप हे ड्रेपुंग विहाराचे उच्च लामा झाले. ‘ड्रेपुंग’ हा तिबेटमधील सर्वात भव्य विहार आहे. पहिल्या लामांनंतर प्रत्येक नवा दलाई लामा हा पूर्वीच्या लामाचा अवतार मानला जाऊ लागला. सध्या दलाई लामा हे तिबेटीय लोकांचे सर्वोच्च धार्मिक नेते व शासन प्रमुख देखील आहेत. इ.स. १३९१ ते इ.स. १९३३ या कालखंडात तेरा दलाई लामा होऊन गेले. तिबेटीय परंपरेनुसार ज्येष्ठ धर्मगुरू व शासन मिळून नवीन दलाई लामा निवडीची जबाबदारी पार पाडतात.
हे सुद्धा पहा

* दलाई लामांची यादी
बाह्य दुवे

चीनचा नवा खोडसाळपणा


वर्ग:बौद्ध धर्म
वर्ग:बौद्ध शीर्षके

वर्ग:तिबेट
वर्ग:लामा
तमिळ (निःसंदिग्धीकरण)

* तमिळ/तामिळ/तमिळ/तमिल ह्या शब्दांचा संबंध खालील लेखांशी असू शकतो
तमिळ--तमिळ हे एक मानवी प्रजांतीचे मूळ आहे (समुदायांपैकी),ज्यांचे मुख्य निवास किंवा स्थान दक्षिण भारतातील सध्याचे तमिळनाडू राज्य आणि श्रीलंकेच्या उत्तर भागात आहे.तमिळ समुदायाशी संबंधीत वस्तूंना देखील तमिळ नावाने संबोधतात.जसे तमिळ लोकं किंवा तमिळ भाषा किंवा प्रांताचे नाव तमिळनाड (अर्थ:तमिळ राष्ट्र).

तमिळ ह्या शब्दाशी संबंधित शब्दप्रयोग आणि त्यांच्या लेखांकरिता पहा :
* तमिळ भाषा, दक्षिण पूर्व आशिया आणि दक्षिण आशियात प्रामुख्याने द्रविडी वंशाच्या लोकांची एक प्रमुख बोली भाषा.
* तमिळ लिपी, प्रामुख्याने तमिळ भाषा लिहिण्यासाठी वापरात येणारी लिपी.
* तमिळ लोक, तमिळ वंशाचे नागरिक/माणसं.
* श्रीलंकन तमिळ, श्रीलंकेच्या उत्तर भागात राहणारे तमिळ वंशीय लोक.
हेसुद्धा पाहा

* तमिळ शब्दापासून आरंभ होणारे सर्व शब्द.
* तमिळ शब्दापासून आरंभ होणारे सर्व लेख आणि संबंधीत पानं.
* प्राचीन तमिळ राष्ट्र
* तमिळ दिनदर्शिका
* तमिळ केस(डेन्मार्क)
* तमिळ सिनेमा , किंवा कॉलीवूड.
* तमिळ अन्नपदार्थ
* तमिळ विस्थापित
* तमिळ ईलम
* लिबरेशन टायगर्स ऑफ तमिळ ईलम , लिट्टे,एक संघटना.
* तमिळ साहित्य, तमिळ भाषेतील साहित्य.
* तमिळनाडू, दक्षिण भारतातील एक राज्य.
* शुद्ध तमिळ आंदोलन, किंवा तन्नितमिळ इयक्कम
* तमिळ देवीस आवाहन ,तमिळनाडू राज्याचे राज्यगीत.
संदर्भ

* इंग्रजी विकिपीडियाच्या Tamil ह्या लेखावरून भाषांतरण.

वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
धुमधडाका

धूमधडाका


छायाचित्र


निर्मिती वर्ष
१९८५


निर्मिती
महेश कोठारे


दिग्दर्शन
महेश कोठारे


कथा
श्रीधर


पटकथा
अण्णासाहेब देऊळ्गांवकर


संवाद
अण्णासाहेब देऊळ्गांवकर


संकलन
एन.एस. वैद्य


छाया
सूर्यकांत लवंदे


गीते
शांताराम नांदगावकर


संगीत
अनिल अरुण


ध्वनी
रामनाथ जठार


पार्श्वगायन
सुरेश वाडकर, उत्तरा केळकर, शब्बीर कुमार, ज्योत्स्ना हर्डीकर


नृत्यदिग्दर्शन
प्रविण कुमार


वेशभूषा
श्याम टेलर्स, माधव मेन्स मोड्‍स


रंगभूषा
निवृत्ती दळवी


प्रमुख कलाकार
महेश कोठारे, लक्ष्मीकांत बेर्डे, निवेदिता जोशी, प्रेमा किरण, सुरेखा, अशोक सराफ, शरद तळवलकर

कलाकार

* अशोक सराफ - अशोक गुपचूप / उद्योगपती यधूनाथ जवळकर
* महेश कोठारे - महेश जवळकर
* लक्ष्मीकांत बेर्डे - लक्ष्मीकांत वाकडे (लक्ष्या)
* सुरेखा राणे - सीमा वाकडे
* निवेदिता सराफ - गौरी वाकडे
* प्रेमा किरण - अंबक्का रेडे
* शरद तळवलकर - धनाजी रामचंद्र वाकडे
* जयराम कुलकर्णी - नाना जवळकर (महेशचे बाबा)
* भालचंद्र कुलकर्णी - अभय गुपचूप (अशोकचे बाबा)
* सरोज सुखतांकर - लक्ष्मी जवळकर (महेशची आई)
* बिपीन वर्टी - रब्बर सिंग
यशालेख

पार्श्वभूमी

कथानक

महेश आपल्या गावातून शरद तळवलकर यांच्या उद्योग समूहात नोकरीला येतो.त्याची वाकडी तिकडी पळणारी जीप असते, कामातून आपली वेगळी ओळख निर्माण करतो, त्याच आणि मालकाच्या पोरीबरोबर शाब्दिक चकमकीत भांडण झालं व तीच्या सांगण्यावरून मालक महेशला कामावरून काढुन टाकले.
महेश कामगार संघटना मार्फत मालकालाच धडा शिकविण्यासाठी मित्र अशोक यायला सांगितले पण तो सुद्धा याच मालकाच्या मोठ्या पोरीबरोबर प्रेमात पडलेला असतो
उल्लेखनीय

या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
*धनाजीराव मुर्दाबाद
*अगं अगं पोरी फसलीस गं
*सिनेमावालं थांबा जरा
*प्रियतम्मा प्रियतम्मा
संदर्भ
बाह्य दुवे

वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मराठी चित्रपट
सुंदरबन

पश्चिम बंगाल आणि बांग्लादेश यांदरम्यान गंगेच्या त्रिभुज प्रदेशाच्या समुद्राकडील बाजूस पसरलेले हे जगातले सर्वात मोठे खारफुटीचे जंगल आहे. साधारण दहा कोटी वर्षांपूर्वी सदाहरित जंगलातील स्पर्धात्मक वातावरणापासून फारकत घेऊन काही वनस्पती नद्यांच्या मुखाशी वसलेल्या भरती-ओहोटीच्या प्रदेशात राहू लागल्या. अनुकूलनातून त्यांनी स्वतमध्ये काही बदल घडवून आणले व अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये राहण्याचे कसब बाणवले. काळाच्या ओघात साधारण ७० जातींच्या वनस्पतींनी अशा प्रकारे निराळे जीवन सुरू केले. समुद्राच्या क्षारतेसमोर टिकाव धरण्याची क्षमता असल्यामुळे या वनस्पतींना मराठीत ‘खारफुटी’ म्हणतात.

नर्मदा व तापी सोडल्यास, भारतातील बहुतेक मोठ्या नद्या पूर्ववाहिनी असल्यामुळे, भारतात खारफुटी वनस्पती पूर्व किनाऱ्यावर जास्त प्रमाणात आढळतात. भारताची पूर्व किनारपट्टी रुंद असून ती सौम्य उताराने समुद्रात बुडते. यामुळे भरती-ओहोटीचे विस्तृत क्षेत्र मिळते व याच क्षेत्रात खारफुटी वनस्पती चांगल्या वाढतात.भारताच्या पश्चिम बंगाल राज्याचा बहुतांश भाग व बांग्लादेश मिळून गंगा-ब्रम्हपुत्रा प्रणालीचा त्रिभुज प्रदेश बनतो. या प्रदेशाचे नाव सुंदरबन आहे. हा जगातील सर्वांत मोठा त्रिभुज प्रदेश आहे.
सुंदरबनातील प्राणी

खारफुटींच्या जंगलांमध्ये विविध प्राणी आढळतात. कीटकांपासून वाघापर्यंत व छोटय़ा शिंपल्यापासून मगरीपर्यंत जैववैविध्य येथे सापडते. जितके खारफुटीचे वन विस्तृत असते, तेवढे जैववैविध्य जास्त आढळते. भारत व बांगलादेशात संयुक्तपणे वाढणारे सुंदरबन हे म्हणूनच जगातील सर्वात मोठे व सर्वात वैविध्यपूर्ण खारफुटीचे वन आहे. सुंदरबनाचे वैशिष्ष्ट्य म्हणजे येथे वाघांचे अस्तित्त्व आहे. एवढेच नव्हे, तर येथील वाघ केवळ जमिनीवरील भक्ष्यांवर अवलंबून न राहता मासेमारी करूनदेखील आपली उपजीविका करतो.

सुंदरबनच्या खाडीतील सुसर हा खारफुटीतील वनात सापडणारा सर्वात मोठा प्राणी आहे. मोठ्या प्राण्यांप्रमाणेच असंख्य लहान प्राणी या वनात सापडतात. विविध जातींची फुलपाखरे, कीटक, मधमाश्यादेखील सापडतात. खारफुटीमधील ‘काजळा’ (River Mangrove) या वनस्पतीच्या फुलापासून उत्तम प्रकारचा मध मिळतो. या मधाला इतकी जास्त मागणी असते, की सुंदरबनात वाघाचा धोका पत्करून ‘माधोक’ म्हणून ओळखले जाणारे मध गोळा करणारे लोक जीवावर उदार होऊन हा मध गोळा करतात. सामान्य मधाच्या दुप्पट ते तिप्पट किमतीला हा मध विकला जातो.
खारफुटीचे धार्मिक महत्त्व

सुंदरबनात ‘बनबिबी’ नावाची देवता खारफुटीच्या जंगलाची देवता समजली जाते व हिंदू-मुस्लिम तिला सारखेच पूजतात.

भारतात चेन्नईजवळ चिदंबरम् येथील नटराजाच्या देवळात एका खारफुटीच्या झाडाची ‘स्थल वृक्ष’मूर्ती स्थापन केली आहे. भाविक आजही तिला पूजतात.

ठाणे जिल्ह्यातील काही गावी खारफुटीचे संरक्षण करणारी एक गाव समिती असते, या समितीमार्फत मर्यादित प्रमाणात खारफुटीचे लाकूड गोळा करता येते. पण कोणीही जर मर्यादेपेक्षा जास्त लाकडे तोडली तर समिती निवाडा करून मर्यादाभंग करणाऱ्याला शिक्षा देते. शिक्षेनुसार त्या व्यक्तीला रात्रभर खारफुटीच्या झाडाला बांधून ठेवायची तरतूद आहे. इतकी कडक शिक्षा ठेवल्यामुळे कोणीही या वनस्पतीचा दुरुपयोग करीत नाही व या वनस्पतीचे संवर्धनही योग्य रीतीने होते.
हे सुद्धा पहा

* सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:पश्चिम बंगाल
वर्ग:बांगलादेश
पी.एस.एल.व्ही.

150px|इवलेसे|उजवे|पी.एस.एल.व्ही. वाहकाचे इस्त्रोच्या संकेतस्थळावरील चित्र
धृवीय उपग्रह प्रक्षेपक वाहन (P.S.L.V) ( Polar Satellite Launch Vehicle ) हे भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थचे भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान आहे. इस्रोच्या कामगिरीतला हा मानाचा तुरा आहे. केवळ भारतीय नव्हे तर इतरही देशांचे उपग्रह सुद्धा अवकाशात पाठवुन परकीर चलन मिळवण्यात आणि अवकाश स्पर्धेत भारताला आघाडीत आणण्यात याचा महत्त्वाचा वाटा आहे.

या प्रक्षेपकाची उंची ४४ मीटर तर, वजन २३० टन आहे. २००८ मध्ये "इस्रो'ने याचा वापर करून एकाचवेळेस दहा उपग्रह प्रक्षेपित करून विश्‍वविक्रमाची नोंद केली होती. हे संपूर्ण स्वदेशी बनावटीचे असून इस्रो (ISRO - Indian Space Reasearch Orgnization) ने केली आहे. पी.एस.एल.व्ही. भुस्थिर कक्षेत उपग्रह नेऊ शकते. आतापर्यंत १९ भारतीय तर २२ विदेशी असे ४१ भूस्थिर उपग्रह इस्त्रोने अवकाशात यशस्वी रित्या पाठवले आहेत. पी.एस.एल.व्ही.च्या एका उड्डाणाचा खर्च साधारण १.७ करोड अमेरिकन डॉलर इतका आहे.
पीएसएलव्हीच्या उड्डाणांचा इतिहास
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

* लोकसत्ता दैनिकातील पीएसएलव्हीच्या उड्डाणांवरील लेख/ बातमी


वर्ग:खगोलशास्त्र
वर्ग:ध्रुवीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
अग्नि क्षेपणास्त्र

thumb|right|upright|अग्नि-२ क्षेपणास्त्र

अग्नि क्षेपणास्त्र हे भारताने क्षेपणास्त्र विकास कार्यक्रमात विकसित केलेले मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र आहे. त्याचा सध्याचा पल्ला ५००० किलोमीटर असून पुढील आवृत्ती मध्ये ते आंतरखंडिय क्षेपणास्त्र ८००० ते १०००० किलोमीटर पल्ल्याचे म्हणून विकसित करण्याचे प्रयत्न चालु आहे. हा संस्कृत मूळ असलेला शब्द आहे.
इतिहास

भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (डीआरडीओ) यांच्या उपक्रमाने हे क्षेपणास्त्र तयार करण्यात आले आहे.
अग्नि-१ क्षेपणास्त्र

सातशे किलोमीटरचा पल्ला असलेले (१९ एप्रिल २०१२)
अग्नि-२ क्षेपणास्त्र

मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र दोन हजार किलोमीटरचा पल्ला असलेले (१५ सप्टेंबर २०१३)

* भारतानं अग्नि-२ या अण्वस्त्र वाहण्याची क्षमता असलेल्या मध्यम वर्गात मोडणाऱ्या क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केली
* ओदिशामधल्या एपीजे अब्दुल कलाम बेटावरून ही चाचणी घेण्यात आली आहे.
* इंटिग्रेटेड टेस्ट रेंजच्या कॉम्प्लेक्स ४ मधून मोबाइल लॉंचरच्या माध्यमातून अग्नि-२ ची चाचणी घेण्यात आली.
* अग्नि-२ क्षेपणास्त्र २० मीटर लांबीचे असून त्याचे वजन १७ टन आहे. तसेच एक टन इतकी वहनक्षमता असलेल्या अग्नि-२ चा माऱ्याचा पल्ला दोन हजार किमी इतका आहे.
* भारताचे डिफेन्स रिसर्च डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन किंवा डीआरडीओनं विकसित केलेल्या अग्नी या सीरीजमधलंच हे क्षेपणास्त्र आहे.
अग्नि-३ क्षेपणास्त्र

मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र ३५०० किलोमीटरचा पल्ला असलेले (३१ जानेवारी २०१५)
अग्नि-४ क्षेपणास्त्र

मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र ४००० किलोमीटरचा पल्ला असलेले (९ नोव्हेंबर २०१५)
अग्नि-५ क्षेपणास्त्र

आंतरखंडीय क्षेपणास्त्र ५००० किलोमीटरचा पल्ला असलेले (२६ डिसेंबर २०१६ला चाचणी यशस्वी)
या क्षेपणास्त्राचा वेग ध्वनी पेक्षा २४ पटीने अधिक आहे.
अग्नि-६ क्षेपणास्त्र

आंतरखंडिय क्षेपणास्त्र ६००० ते १०००० किलोमीटर पल्ला असलेले विकसित केले जात आहे.

thumb|left|400px|अग्नि क्षेपणास्त्राची कक्षा
संदर्भ

वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
वर्ग:अग्नि क्षेपणास्त्रे
देऊळगाव बाजार

देऊळगाव बाजार हे गाव चारना नदी (??)वर वसलेले असून ते सिल्लोडपासून २७ किमी अंतरावर आहे. हे गाव पूर्वी परिसरातील मोठी बाजार पेठ होती. या गावात अनेक देवतांची देवळे असल्यामुळे हे गाव 'देवळे असलेले गाव - देऊळगाव बाजार' म्हणून ओळखले जाऊ लागले. या गावाची लोकसंख्या ७,००० आहे. येथील जमीन फारच सुपीक आहे. लागूनच ७ किमी अंतरावर राज्य रस्ता हा सिल्लोड-कन्नड-पाचोरा रस्ता आहे. ह्या गावात अक्षय तृतीयेला मोठी यात्रा भरते. पंचक्रोशीतील व बाहेरगावी कामधंद्यासाठी गेलेले लोक या दिवशी गावात येतात. ह्या गावासाठी सिल्लोडहून फक्त सकाळी १०.००ची बस आहे. दुसरी साधने नसल्याने या गावाला फारच मोठी दळणवळण समस्या आहे.


वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:सिल्लोड तालुक्यातील गावे
गुलियेल्मो मार्कोनी

गुलियेल्मो मार्कोनी (IPA )चा जन्म इटलीतील 'बोलोन्या' शहरात एप्रिल २५, १८७४ रोजी झाला. मार्कोनीच्या जन्माच्या आधी १८६८ मध्ये मॅक्‍सेल या शास्त्रज्ञाने विजेचा प्रवाह वातावरणात आहे, अशी कल्पना मांडली होती. या वीजप्रवाहाचे गुणधर्मही त्याने वर्णिले होते. पण बाकीच्या शास्त्रज्ञांनी त्याकडे दुर्लक्ष केले.

मार्कोनीला लहानपणापासूनच विजेच्या प्रवाहाबाबत कुतूहल होते. हाइनरिक हर्ट्‌‌‌झचे लेखही त्याने वाचले होते. १८९५ मध्ये मार्कोनी हर्ट्‌‌झच्या संशोधनावर आपल्या वडिलांच्या बोलोन्यातील मोठ्या वाड्यात काम करू लागला. तो आपला पहिला बिनतारी संदेश एक मैल लांब पाठवू शकण्यात यशस्वी झाला. जून २, १८९४ मध्ये इंग्लंडमधील मुख्य पोस्ट ऑफिसच्या छपरावरून मार्कोनीचे पहिले प्रात्यक्षिक करण्यात आले. सरकारी अधिकारी, पोस्टातील मान्यवर त्या वेळी उपस्थित होते.

सॅल्सबरीमध्ये दुसऱ्या प्रात्यक्षिकाला वायुदल व सेनादलातील बरेच अधिकारी आले. आता दोन मैलांवरून बिनतारी संदेश दहा मैलांपर्यंत पोचू शकत होता. हळूहळू मार्कोनीच्या बिनतारी यंत्रणेचे जाळे सर्वत्र पसरत गेले. १९१४ मध्ये पहिले जागतिक युद्ध पुकारले गेले. मार्कोनीच्या बिनतारी यंत्रणेचा इटालियन नौदल, वायुदलास फार उपयोग झाला. जगातील सर्वांत मोठे वायरलेस स्टेशन मार्कोनीने उभारले. मार्कोनीला भौतिकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक व इतर अनेक पारितोषिके मिळाली.
बाह्यदुवे

मार्कोनी, गुलियेल्मो
मार्कोनी, गुलियेल्मो
मार्कोनी, गुलियेल्मो
मार्कोनी, गुलियेल्मो
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
पर्सी चार्ल्टन

पर्सी चेटर चार्ल्टन (इंग्लिश: Percie Charlton ;) (एप्रिल ९, इ.स. १८६७ - सप्टेंबर ३०, इ.स. १९५४) हा ऑस्ट्रेलियन पुरुष क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. तो इ.स. १८९० सालच्या हंगामात इंग्लंड क्रिकेट संघाविरुद्ध २ कसोट्या खेळला. तो उजव्या हाताने द्रुत-मध्यमगती गोलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सिड ग्रेगरी

सिड ग्रेगरी ऊर्फ सिडनी एडवर्ड ग्रेगरी (इंग्लिश: Sydney Edward Gregory) (एप्रिल १४, इ.स. १८७० - ऑगस्ट १, इ.स. १९२९) ह ऑस्ट्रेलियन पुरुष क्रिकेट संघातर्फे खेळलेला खेळाडू होता. इ.स. १८९० ते इ.स. १९१२ या काळातील क्रिकेट कारकिर्दीत त्याने ५८ कसोटी क्रिकेट सामने खेळले. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे

* क्रिकइन्फो.कॉम - प्रोफाइल (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या क्रिकेट संघाचे नायक
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अर्नी जोन्स

अर्नेस्ट जोन्स किंवा अर्नी जोन्स (३० सप्टेंबर १८६९, औबर्न, दक्षिण ऑस्ट्रेलिया - २३ नोव्हेंबर १९४३, मॅगिल, दक्षिण ऑस्ट्रेलिया) हे ऑस्ट्रेलियन खेळाडू होते. ते कसोटी क्रिकेट आणि ऑस्ट्रेलियन रुल्स फुटबॉल खेळत होते.

जोन्स हे १९ टेस्टमध्ये १८९४ ते १९०२ या दरम्यान खेळले आणि त्यांनी पोर्ट एडीलेड, नॉर्थ ॲडेलेड आणि दक्षिण ॲडीलेड फुटबॉल क्लबचे प्रतिनिधित्व केले.जोनाह हे टोपणनाव असलेले जोन्स त्याच्या काळातील सर्वोत्तम आणि वेगवान गोलंदाजांपैकी एक होते.त्याची गेंदगाजी सुरुवातीला अनिश्चित असे, परंतु त्यानंतर ते लाईन व लेंग्थवर नियंत्रण ठेवत असत व एक चांगला परिणाम साधत असत. जोन्सने एक कस्टम ऑफिसर म्हणूनही काम केले आणि क्रिकेट खेळाडू म्हणून प्रसिद्धी मिळविली.त्याला 'डब्ल्यू. ग्रेसच्या दाढीतून गोलंदाजी करणारा माणूस' म्हणून ओळखले जात असे आणि स्टॅनले जॅक्सनच्या फासळ्या तोडण्यासाठी ते ओळखल्या जात होते.


वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४३ मधील मृत्यू
जोन्स, अर्नी
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख

en:Ernie Jones
सिंह (निःसंदिग्धीकरण)

सिंह या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
* सिंह - सिंह नावाचा वनचर प्राणी.
* सिंह रास - सिंह नावाची खगोलीय रास.
वर्णन

१५० ते २५० किलो वजनाचा सिंह हा तसा सामाजिक प्राणी आहे. त्याचे अस्तित्त्व १०००० वर्षांपासून आशिया आणि आफ्रिकामध्ये आढळते. सिंहाचे दोन प्रकार शिल्लक आहेत आफ्रिकी सिंह आणि आशियाई सिंह. पूर्वी अस्तित्त्वात असलेले युरोपियन सिंह आणि बारबेरी सिंह हे सिंह आता नामशेष झाले आहेत. पांढरा सिंह हा दक्षिण आफ्रिकेत मिळतो. त्याचे सरासरी आयुष्य १० ते १४ वर्ष असते. ते लहान झुडुपाच्या सवाना जंगलात आढळतात. एकट्याने राहण्यापेक्षा एखाद-दुसऱ्या सवंगड्याबरोबर तो राहतो. चितळ, हरीण, काळवीट, नीलगाय, रानडुक्कर इत्यादी प्राणी हे सिंहांचे खाद्य आहे. सिंहांना अंदाजे चार प्रयत्‍नांनंतर एक शिकार हाती लागते, असे म्हणतात. सिंह दिवसातील वीस तास झोपतात.

----
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने