JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
शं.ल. किर्लोस्कर

शंतनुराव लक्ष्मणराव किर्लोस्कर (२८ मे, इ. स. १९०३ - २४ एप्रिल, इ. स. १९९४; पुणे, महाराष्ट्र ;) हे मराठी, भारतीय उद्योजक होते. किर्लोस्कर समूहाच्या विकासात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. किर्लोस्कर समूहाचे संस्थापक लक्ष्मणराव किर्लोस्कर हे त्यांचे वडील होते.
पुरस्कार

व्यापार व उद्योग क्षेत्रांतील त्यांच्या योगदानाची कदर करत भारतीय केंद्रशासनाने इ.स. १९६५ साली त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरवले.
तसेच त्यांना फाय फाउंडेशन, इचलकरंजी यांच्यातर्फे राष्ट्रभूषण पुरस्कार देण्यात आला.
चरित्र

* कॅक्टस अँड रोझेस हे त्यांचे आत्मचरित्र आहे.
* सविता भावे यांनी शंतनुराव किर्लोस्करांचे ’कालापुढती चार पाऊले’ या शीर्षकनावाचे चरित्र लिहिले आहे.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय उद्योगपती
वर्ग:मराठी उद्योगपती
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
डिसेंबर ११

ठळक घटना आणि घडामोडी

* १८१६ - इंडियाना अमेरिकेचे १९वे राज्य झाले.
* १९३० - सी. व्ही. रमण यांना भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक जाहीर झाले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध – जर्मनी व इटली यांनी अमेरिकेविरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४६ - युनिसेफची स्थापना
* १९६७ - कोयनानगर येथे ६.५ रिश्टर तीव्रतेचा भूकंप होऊन १८० जण ठार आणि १५०० लोक जखमी झाले व मोठया प्रमाणात वित्तहानी झाली.
* १९७२ - अपोलो मोहिमेतील अपोलो १७ हे सहावे चांद्रयान चंद्रावर उतरले.
* १९९४ - राष्ट्राध्यक्ष बोरिस येल्त्सिन यांच्या आदेशावरून रशियन फौजांनी चेचन्यामध्ये प्रवेश केला.
* २००१ - चीनचा वर्ल्ड ट्रेड ऑर्गनायझेशन मधे प्रवेश
* २०१३ - परस्परसंमतीने सज्ञान व्यक्तींनी ठेवलेले सम/विषमलिंगी शरीरसंबंध कायदेशीर ठरवणारा दिल्ली उच्च न्यायालयाचा २००९ सालचा निकाल भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने रद्दबातल ठरवला.
जन्म

* १८८२ - सुब्रम्हण्य भारती, तामिळ साहित्यिक
* १८९२ - अयोध्या नाथ खोसला, स्थापत्य अभियंते, पाटबंधारे व जलनिस्सारण आयोगाचे अध्यक्ष, पद्मभूषण (१९५४), रुरकी विद्यापीठाचे कुलगुरू (१९५४ - १९५९), राज्यसभा खासदार (१९५८ - १९५९), योजना आयोगाचे अध्यक्ष (१९५९), राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे अध्यक्ष (१९६१ - १९६२), ओरिसाचे राज्यपाल (१९६२ - १९६६), पद्मविभूषण (१९७७)
* १८९९ - पु. य. देशपांडे, मराठी कादंबरीकार.
* १९०९ - नारायण गोविंद कालेलकर, भाषाशास्त्रज्ञ, साहित्य अकादमी पारितोषिक विजेते (१९६८) .
* १९१५ - मधुकर दत्तात्रय तथा बाळासाहेब देवरस, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे तिसरे सरसंघचालक.
* १९२२ - मोहम्मद युसुफ खान ऊर्फ दिलीपकुमार, हिंदी चित्रपट अभिनेता, पद्मभूषण (१९९१), दादासाहेब फाळके पुरस्कार (१९९४), राज्यसभा खासदार, मुंबईचे नगरपाल.
* १९२५ - राजा मंगळवेढेकर, बालसाहित्यकार
* १९२९ - सुभाष गुप्ते, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९३१ - भगवान श्री रजनीश
* १९३५ - प्रणव मुखर्जी, भारतीय प्रजासत्ताकाचे १३वे राष्ट्रपती
* १९४२ - आनंद शंकर भारतीयय संगीतकार
* १९६९ - विश्वनाथन आनंद, भारतीय बुद्धिबळ खेळाडू, ग्रॅंडमास्टर.
मृत्यू

* १७८३ - रघुनाथराव पेशवे.
* १९८७ - गुरुनाथ आबाजी कुलकर्णी तथा जी. ए. कुलकर्णी, साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते मराठी लेखक.
* १९९८ - रामचंद्र नारायण द्विवेदी ऊर्फ राष्ट्रकवी प्रदीप, हिंदी कवी.
* २००१ - रामचंद्र नारायण दांडेकर – भाषातज्ज्ञ आणि वैदिक संस्कृतीचे अभ्यासक.
* २००२ - नानाभॉय अर्देशीर ऊर्फ नानी पालखीवाला – कायदेपंडित आणि अर्थतज्‍ज्ञ.
* २००४ - एम.एस. सुब्बुलक्ष्मी, गायिका आणि भारतरत्‍न व रेमन मॅगसेसे पुरस्कारविजेत्या.
* २०१२ - पं. रवी शंकर, भारतरत्‍न पुरस्कृत भारतीय सतारवादक व संगीतकार.
* २०२४ - ११ डिसेंबर रोजी मोक्षदा एकादशीच्या दिवशी प.पू. संत सियारामबाबा यांनी नर्मदातीरावर आपला देह ठेवला.
प्रतिवार्षिक पालन

* आंतरराष्ट्रीय पर्वत दिवस
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर ९ - डिसेंबर १० - डिसेंबर ११ - डिसेंबर १२ - डिसेंबर १३ - (डिसेंबर महिना)
फुनान

फुनान कंबोडियाच्या दक्षिण भागातील इ.स.चे पहिले शतक ते इ.स. ६१३ कालखंडातील प्राचीन राज्य होते. फुनानच्या शासकांनी भारतामधून बऱ्याच ब्राह्मणांना फुनानच्या राज्यात स्थलांतरित होण्यास उद्युक्त केले असा उल्लेख वाचण्यास मिळतो. या ब्राह्मणांनी राज्यशासन, राज्यनियंत्रण व कलेच्या क्षेत्रात फुनानच्या शासकांना बहुमोल मदत केली. या ऐतिहासिक काळात कालवे काढून शेती केली होती असे उत्खननातील काही पुरावे व अवकाशातील छायाचित्रांच्या साहाय्याने स्पष्ट होते. कंबोडियाच्या बंदरावरून होणारा व्यापारही या काळात भरभरभराटीस आला.

या राज्याची बरीचशी माहिती प्राचीन चिनी दस्तऐवजांमधे मिळते. प्रत्यक्ष कंबोडियामध्ये ती फारशी उपलब्ध नाही.


वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास
चेन्ला

चेन्ला हे कंबोडियातील एक प्राचीन राज्य होते.

(इ.स. ५५० - सुमारे ८ वे शतक) चेन्लाचा सर्वप्रथम उल्लेख चिनी दस्तावैजात फुनानचे मांडलिक राज्य म्हणून आढळतो. इ.स. ५५०च्या सुमारास चेन्ला राज्य फुनान पासून वेगळे होऊन स्वतंत्र झाले. त्यानंतर ६० वर्षांत त्यांनी फुनान बळकावले. इशानपूर ही चेन्ला राज्याची पहिली राजधानी मानली जाते. या शासकांनीही हिंदू संस्कृतीचा अंगिकार केला. पुढे या राज्याचे अनेक तुकडे पडून एकछत्री अंमल नाहीसा झाला.


वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास
ख्मेर साम्राज्य

ख्मेर साम्राज्य हे इ.स. ८०२ - इ.स. १४३१ दरम्यान आग्नेय आशियात असलेले एक साम्राज्य होते. आजच्या कंबोडिया व जवळच्या भूप्रदेशावर त्याचा विस्तार होता. यावर ख्मेर राजवंशातील राजांनी राज्य केले.
सम्राज्यनिर्मिती

दुसरा जयवर्मन या चेन्ला राज्याच्या एका शासनकर्त्याला जावा साम्राज्यात बंदी ठेवले होते. बंदिवासातील सुटके नंतर त्याने सैन्याची जमवाजमव करून इ.स.७९० पासून पुढे १२ वर्षे जावा साम्राज्याशी निकराने लढा दिला. इ.स. ८०२मध्ये त्याने स्वतःचा राज्याभिषेक करून घेतला आणि अशा प्रकारे ख्मेर घराण्याचा आणि आंकोर राजवटीच्या सुवर्ण काळाचा आरंभ झाला. आपल्या राज्यकाळात त्याने कंबोडियाच्या अनेक प्रांतांवर स्वाऱ्या करून आपला राज्य विस्तार केला आणि एकछत्री अंमल प्रस्थापित केला. याबरोबरच त्याने "देवराजा" ही महत्त्वाची प्रथा सुरू केली. राजा हा ईश्वरी अंश असतो, ही हिंदू संकल्पना त्याने प्रत्यक्ष अमलात आणली. निर्विवाद वर्चस्व आणि आधिपत्य स्थापन करून एंगकोर साम्राज्याची पाळेमुळे कंबोडियात घट्ट रोवण्यास या प्रथेचा फार मोठा उपयोग झाला. इतिहासावरून दिसून येते की जयवर्मन आणि त्यानंतरच्या पुढील देवराजांच्या मागे सर्व प्रजा एकजुटीने उभी राहिली आणि एका बळकट साम्राज्य निर्माण झाले. आंकोराचे साम्राज्य सुमारे ६०० वर्षे टिकले.

बऱ्याचशा ख्मेर राजांच्या नावामागे लावली जाणारी "वर्मन" ही उपाधी रक्षणकर्ता या अर्थाने वापरली जाते.

thumb|right|200px|विष्णू या हिंदू देवाचे [[आंग्कोर वाट येथील मंदिरसंकुलातील शिल्प]]
याच वंशातील सूर्यवर्मन दुसरा (राज्यकाळ इ.स. १११३ - इ.स. ११५०) याने जगप्रसिद्ध आंग्कोर वाट या भव्य देवळाची निर्मिती केली. भगवान विष्णूंचे हे मंदिर स्थापत्यशास्त्राचे जगातील एक आश्चर्य मानले जाते. हे देऊळ पूर्ण करण्यास ३७ वर्षे लागली व याकामी सुमारे ५०,००० मजूर राबले असा संदर्भ वाचनात येतो. या वंशातील इतर कलाप्रेमी राजांनीही अशा अनेक मंदिरांची निर्मिती केली.

कालांतराने ख्मेर राजांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला. असे अनुमान काढले जाते की बौद्ध धर्माच्या स्वीकारानंतर 'देवराजाची' प्रथा मोडीत निघाली व हळू हळू राज्य विस्तार, नियंत्रण या सर्वांना खीळ बसली. त्यातूनच पुढे हे साम्राज्य कमकुवत झाले.
हे सुद्धा पहा

* ख्मेर राजवंश


वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास
वर्ग:ख्मेर साम्राज्य
वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
उदा

सम्राट उदा ( १० जून ८६७ - मृत्यु: ३ सप्टेंबर ९३१) हा एक जपानी सम्राट होता.पारंपारिक क्रमवारीनुसार, तो जपानचा ५९वा सम्राट होता. त्याचा सम्राट म्हणून राजगादीचा कालखंड सन ८८७ ते सन ८९७ असा सुमारे १० वर्षे होता.

राजगादी सांभाळण्यापूर्वी त्याचे नाव 'सदामी' किंवा 'चोजिन्न-तेई' असे होते.तो सम्राट कोकोचा तिसरा पुत्र होता.सम्राट कोको हे जपानचे ५८वे सम्राट होते.


वर्ग:जपानी सम्राट
वर्ग:इ.स. ८६७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. ९३१ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चेल्सी एफ.सी.

चेल्सी फुटबॉल क्लब () हा युनायटेड किंग्डमच्या लंडन शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०५ साली स्थापन झालेला हा क्लब प्रीमियर लीगमधे खेळतो. आजवर ४ प्रीमियर लीग अजिंक्यपदे, ७ एफ.ए. कप स्पर्धा जिंकलेला चेल्सी हा इंग्लंडमधील सर्वात यशस्वी फुटबॉल संघांपैकी एक मानला जातो. २०११-१२ च्या हंगामात युएफा चॅंपियन्स लीगमध्ये चेल्सीने बायर्न म्युनिकला हरवून अजिंक्यपद प्रथमच पटकावले.
खेळाडू

२१ फेब्रुवारी २०१७ रोजी.
बाह्य दुवे

*
संदर्भ

वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
ॲस्टन व्हिला एफ.सी.

ॲस्टन व्हिला फुटबॉल क्लब () हा युनायटेड किंग्डमच्या बर्मिंगहॅम शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८७४ साली स्थापन झालेला हा क्लब प्रीमियर लीगमधे खेळतो. आजवर ७ प्रीमियर लीग अजिंक्यपदे व ७ एफ.ए. कप स्पर्धा जिंकलेला ॲस्टन व्हिला हा इंग्लंडमधील एक यशस्वी फुटबॉल संघ मानला जातो. युएफा चॅंपियन्स लीग जिंकलेला ॲस्टन व्हिला हा केवळ चार इंग्लिश संघांपैकी एक आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
मँचेस्टर सिटी एफ.सी.

मॅंचेस्टर सिटी फुटबॉल क्लब हा युनायटेड किंग्डमच्या मॅंचेस्टर शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८८० साली सेंट मार्क्स ह्या नावाने स्थापन झालेला हा क्लब इंग्लंडच्या प्रीमियर लीगमधे खेळतो.

१९६० दशकाच्या उत्तरार्धात व १९७० च्या सुरुवातीस हा क्लब यशस्वी होता परंतु त्यानंतरच्या काळात मॅंचेस्टर सिटीची अधोगती झाली. २००८ साली हा क्लब अबु धाबीमधील एका कंपनीने विकत घेतला व दर्जेदार खेळाडू मिळवण्यासाठी कोट्यावधी पाउंड खर्च केले. त्यानंतर मॅंचेस्टर सिटीची वाटचाल प्रिमियर लीगमधील सर्वोत्तम स्थानाकडे सुरू आहे. २०११ साली मॅंचेस्टर सिटी क्लबने एफ.ए. कप जिंकला व तो युएफा चॅंपियन्स लीगकरता पात्र ठरला. २०१२ साली मॅंचेस्टर सिटीने १९६८ सालानंतर प्रथमच प्रीमियर लीग चषक जिंकला.
दालन
संघनायक
स्टेडियम

पूर्व मँचेस्टरमधील 'सिटी ऑफ मँचेस्टर स्टेडियम, 2011 पासून प्रायोजकत्वाच्या कारणास्तव इतिहाद स्टेडियम म्हणून ओळखले जाते, मँचेस्टर सिटी कौन्सिल कडून 200 वर्षांच्या लीज वर आहे. मँचेस्टर सिटीला. २००२–०३ मँचेस्टर सिटी एफ.सी. सीजन स्टेडियममध्ये जाण्यापूर्वी, क्लबने £30 दशलक्ष पेक्षा जास्त खर्च केले ते फुटबॉलच्या वापरात रूपांतरित करण्यासाठी: खेळपट्टी खाली केली गेली, त्याच्या सभोवताली बसण्यासाठी आणखी एक स्तर जोडला गेला, आणि एक नवीन नॉर्थ स्टँड बांधण्यात आला. नवीन स्टेडियमवरील उद्घाटनाचा सामना हा FC बार्सिलोना वर 2-1 असा विजयी होता. एका मैत्रीपूर्ण सामन्यात. साउथ स्टँडवरील 7,000-सीट तिसरा टियर 2015-16 फुटबॉल हंगाम, स्टेडियमची क्षमता 55,097 पर्यंत वाढवली. नॉर्थ स्टँडचा तिसरा टियर विकसित होत आहे, संभाव्यत: क्षमता सुमारे 61,000 पर्यंत वाढेल.

1880 आणि 1887 दरम्यान पाच स्टेडियमवर घरच्या मैदानात सामने खेळल्यानंतर, क्लब हायड रोड फुटबॉल स्टेडियम येथे स्थायिक झाला, त्याचे घर 36 वर्षे आहे. 1920 मध्ये आग लागल्याने मेन स्टँड नष्ट झाला आणि तीन वर्षांनंतर क्लब 84,000 क्षमतेच्या मेन रोडवर गेला. मेन रोड, ज्याला त्याच्या डिझायनर्सनी "वेम्बली ऑफ द नॉर्थ" असे टोपणनाव दिले आहे, 3 मार्च 1934 रोजी स्टोक सिटी विरुद्धच्या FA कप लढतीत 84,569 लोकांनी हजेरी लावली तेव्हा इंग्लिश क्लब ग्राउंडवर आतापर्यंतची सर्वात मोठी गर्दी जमली. जरी मेन रोडचा त्याच्या 80 वर्षांच्या जीवनकाळात अनेक वेळा पुनर्विकास करण्यात आला असला तरी, 1995 पर्यंत त्याची क्षमता 32,000 पर्यंत मर्यादित करण्यात आली, ज्यामुळे नवीन मैदानाचा शोध सुरू झाला ज्याचा पराकाष्ठा शहराकडे जाण्यासाठी झाला. 2003 मध्ये मँचेस्टर स्टेडियम; त्याचे 2011 मध्ये इतिहाद स्टेडियम असे नामकरण करण्यात आले.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:इंग्लिश फुटबॉल क्लब
वर्ग:मँचेस्टर
रेआल माद्रिद

रेआल माद्रिद क्लब दे फूटबोल हा व्यावसायिक फुटबॉल विश्वात नावाजलेला माद्रिदमधील स्पॅनिश फुटबॉल क्लब आहे. रेआल माद्रिद हा जगातील सर्वोत्तम फुटबॉल क्लबांमधील एक मानला जातो. हा क्लब स्पॅनिश लीग (ला लीगा) मध्ये खेळतो. माद्रिदनेला लीगा ही स्पर्धा सर्वाधिक ३५ वेळा जिंकली आहे. फक्त स्पेनमध्येच नव्हे, तर क्लबने युरोपेमाधिले सर्वोत्कृष्ट मानले जाणारे युएफा चॅंपियन्स लीग सर्वाधिक १4 वेळा जिंकले आहे. याशिवाय क्लबने स्पानिष कप 20 वेळा जिंकले आहे. एफ.सी. बार्सेलोना आणि ॲटलेटिको माद्रिद हे क्लब्स रेआल माद्रिदचे मुख्य प्रतिद्वंद्वी आहेत.

१९५० च्या दशकात क्लबने यूरोपियन पातळीवर यश मिळवले. अल्फ्रेडो दि स्तेफानो, गेन्तो यासारख्या नामांकित खेळाडूंमुळे क्लबने सलग ५ युएफा चॅंपियन्स लीग जिंकल्या. याव्यतिरिक्त रेआल माद्रिदमध्ये हुगो सांचेझ, फेरेन्क पुस्कास, संतील्लाना, रोनाल्डो, झिनेदिन झिदान, राऊल गोन्झालेझ, लुईस फिगो, डेव्हिड बेकहॅम, रोबेर्तो कार्लोस, क्रिस्तियानो रोनाल्डो*, एकर कासियास* यासारखे नामांकित खेळाडू होते.
खेळाडू

सद्य संघ

:ऑगस्ट ३१, इ.स. २०१४ची माहिती.
पारितोषिक

*युएफा चॅंपियन्स लीग : (९) : १९५५–५६, १९५६–५७, १९५७–५८, १९५८–५९, १९५९–६०, १९६५–६६, १९९७–९८, १९९९–२०००, २००१–०२ ,२०१३-२०१४

*ला लीगा : (३२) : १९३१–३२, १९३२–३३, १९५३–५४, १९५४–५५, १९५६–५७, १९५७–५८, १९६०–६१, १९६१–६२, १९६२–६३, १९६३–६४, १९६४–६५, १९६६–६७, १९६७–६८, १९६८–६९, १९७१–७२, १९७४–७५, १९७५–७६, १९७७–७८, १९७८–७९, १९७९–८०, १९८५–८६, १९८६–८७, १९८७–८८, १९८८–८९, १९८९–९०, १९९४–९५, १९९६–९७, २०००–०१, २००२–०३, २००६–०७, २००७–०८, २०११–१२

*स्पॅनिश कप : (१८ ) : १९०५, १९०६, १९०७, १९०८, १९१७, १९३४, १९३६, १९४६, १९४७, १९६१–६२, १९६९–७०, १९७३–७४, १९७४–७५, १९७९–८०, १९८१–८२, १९८८–८९, १९९२–९३, २०१०–११,२०१३-२०१४
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:स्पॅनिश फुटबॉल क्लब
वर्ग:माद्रिद
फाउ.से. बायर्न म्युन्शेन

फुसबॉल-क्लुब बायर्न म्युन्शेन () हा जर्मनी देशाच्या म्युन्शेन शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. जर्मनीमधील फुसबॉल-बुंडेसलीगा ह्या सर्वोत्तम लीगमधून फुटबॉल खेळणारा व २२ अजिंक्यपदे जिंकणारा बायर्न म्युन्शेन हा जर्मनीमधील सर्वात यशस्वी फुटबॉल क्लब आहे. ह्या क्लबने आजवर ४ वेळा युएफा चॅंपियन्स लीग तर एक वेळा युएफा युरोपा लीग ह्या स्पर्धा जिंकल्या आहेत. फिलिप लाह्म हा बायर्न म्युनिकचा विद्यमान कर्णधार तर जोसेफ हेय्नेक्स हा सध्याचा प्रशिक्षक आहे.
सद्य संघ
बाह्य दुवे

*
संदर्भ

वर्ग:जर्मन फुटबॉल क्लब
वर्ग:म्युन्शेन
मोहन बागान ए.सी.

मोहन बागान () हा भारताच्या कोलकाता शहरामधील एक व्यावसायिक मल्टी-स्पोर्ट्स क्लब (सर्वाधिक फुटबॉल विभागासाठी प्रख्यात) क्लब आहे. १८८९ साली स्थापन झालेला मोहन बागान हा आशिया खंडातील सर्वात जुना फुटबॉल क्लब असून तो भारतामधील सर्वाधिक लोकप्रिय क्लबांपैकी एक आहे.

मोहन बागानने आजवर राष्ट्रीय फुटबॉल लीग, फेडरेशन चषक, रोव्हर्स चषक, ड्युरॅंड चषक इत्यादी भारतामधील प्रमुख स्पर्धा जिंकल्या आहेत. सध्या मोहन बागान भारतामधील इंडियन सुपर लीग ह्या सर्वोच्च पातळीवरील लीगमध्ये खेळतो. क्लबची फुटबॉल विभाग एटीके मोहन बागान एफसी म्हणून ओळखली जाते. एटीके मोहन बागान प्रायव्हेट लिमिटेडच्या मालकीचा फुटबॉल विभाग आहे. क्लबचे क्रिकेट आणि अ‍ॅथलेटिक्स विभाग मोहन बागान एसी सोसायटीच्या मालकीचे आहेत.

मोहन बागानची ईस्ट बंगाल ह्या कोलकात्यामधील दुसऱ्या प्रमुख क्लबासोबत अनेक वर्षांपासून चुरस आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:आय−लीग क्लब
वर्ग:भारतीय फुटबॉल क्लब
वर्ग:कोलकाता
डेम्पो एस.सी.

डेम्पो हा भारताच्या पणजी शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. १९६८ साली स्थापन झालेला डेम्पो भारतामधील सर्वाधिक लोकप्रिय क्लबांपैकी एक आहे.

डेम्पोने आजवर राष्ट्रीय फुटबॉल लीग, फेडरेशन चषक, रोव्हर्स चषक, ड्युरॅंड चषक इत्यादी भारतामधील प्रमुख स्पर्धा जिंकल्या आहेत. सध्या डेम्पो भारतामधील आय−लीग ह्या सर्वोच्च पातळीवरील लीगमध्ये खेळतो.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:आय−लीग क्लब
वर्ग:भारतीय फुटबॉल क्लब
वर्ग:गोवा
ईस्ट बंगाल एफ.सी.

ईस्ट बंगाल हा भारताच्या कोलकाता शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. १९२० साली स्थापन झालेला ईस्ट बंगाल भारतामधील सर्वाधिक लोकप्रिय क्लबांपैकी एक आहे.

ईस्ट बंगालने आजवर राष्ट्रीय फुटबॉल लीग, फेडरेशन चषक, रोव्हर्स चषक, ड्युरॅंड चषक इत्यादी भारतामधील प्रमुख स्पर्धा जिंकल्या आहेत. सध्या ईस्ट बंगाल भारतामधील आय−लीग ह्या सर्वोच्च पातळीवरील लीगमध्ये खेळतो.

ईस्ट बंगालची मोहन बागान ह्या कोलकात्यामधील दुसऱ्या प्रमुख क्लबासोबत अनेक वर्षांपासून चुरस आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:आय−लीग क्लब
वर्ग:भारतीय फुटबॉल क्लब
वर्ग:कोलकाता
इंटर मिलान

इंतरनाझियोनाले मिलानो किंवा इंटर मिलान () हा इटली देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०८ साली लोंबार्दिया प्रदेशामधील मिलान शहरात स्थापन झालेला हा क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो. स्थापनेपासूनचे सारे हंगाम सेरी आ मध्येच खेळणारा इंटर हा इटलीमधील व जगातील सर्वात यशस्वी व प्रसिद्ध संघांपैकी एक आहे. इंटरने आजवर १८ वेळा सेरी आ चे, ३वेळा युएफा चॅंपियन्स लीगचे व ३ वेळा युएफा युरोपा लीगचे अजिंक्यपद मिळवले आहे. सध्या चाहत्यांच्या संख्येनुसार इंटरचा इटलीमध्ये दुसरा तर युरोपात आठवा क्रमांक आहे.
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ




वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:मिलान
युव्हेन्तुस एफ.सी.

युव्हेन्तुस फुटबॉल क्लब () हा इटली देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८९७ साली प्यिमॉंत प्रदेशामधील तोरिनो शहरात स्थापन झालेला हा क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो. स्थापनेपासूनचे २००६-०७चा अपवाद वगळता सर्व हंगाम सेरी आ मध्येच खेळणारा युव्हेन्तुस हा इटलीमधील व जगातील सर्वात यशस्वी व प्रसिद्ध संघांपैकी एक आहे. युव्हेन्तुसने आजवर २८ वेळा सेरी आ चे, २वेळा युएफा चॅंपियन्स लीगचे व ३ वेळा युएफा युरोपा लीगचे अजिंक्यपद मिळवले आहे. आजवर युव्हेन्तुसने इटालियन फुटबॉल संघामध्ये सर्वाधिक खेळाडू पाठवले आहेत.
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ




वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
वर्ग:तोरिनो
आत्मषटक

आत्मषटकम् तथा निर्वाणषटकम् हे आदि शंकराचार्यांनी लिहिलेले सहा श्लोकांचे स्तोत्र आहे. हे स्तोत्र अद्वैत वेदांताचे सार सांगते. याची रचना इ.स.पू. ७८८-८२० च्या दरम्यान झाल्याचा अंदाज आहे.
रचना

हिंदू समजानुसार आदि शंकराचार्य आठ वर्षाचे असताना ते नर्मदा नदीकिनारी गोविंद भगवत्पादांना शोधत होते. त्यांची भेट झाल्यावर गोविंदांनी त्यांना तू कोण आहेस? असे विचारले. त्यावेळी शंकराचार्यांनी या श्लोकांद्वारे त्यांना उत्तर दिले.
निवडक श्लोक

मनोबुद्ध्यहंकारचित्तानि नाहं नच श्रोत्रजिह्वे नच घ्राणनेत्रे ।
नच व्योमभूमिर्न तेजो न वायुः चिदानंदरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥१॥
मन, बुद्धि, अहंकार किंवा चित्त म्हणजे मी नव्हे. त्याचप्रमाणे कान, जीभ, नाक किंवा नेत्र म्हणजे मी नव्हे. आकाश, जल, पृथ्वी, तेज किंवा वायु ही पंचमहाभूतें म्हणजे मी नव्हे. मी शिव म्हणजे मंगलमय चिदानन्दरूप (शिवस्वरूप) आहे. ॥१॥
हे सुद्धा पहा

* s:mr:आत्मषटक विकिस्रोतावरील आत्मषटक

वर्ग:स्तोत्रे
वर्ग:आदि शंकराचार्य
टायटॅनियम

35px|left (Ti) (अणुक्रमांक २२) रासायनिक पदार्थ.

right|150px|thumb|राखाडी-पांढरा टायटॅनियम
इतिहास

१७९१ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ विल्यम ग्रेगॉर यांना एक नवा धातू मेनकॅनाइट खनिजात सापडला त्याव्रून त्यांनी त्याचे नाव मेनाकिन असे ठेवले. पुढे १७९५ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ यांना रुटाइलच्या खनिजात हा धातू सापडला. क्लॅपरॉथ यांना आधीच्या शोधाबद्दल काहीच माहित नव्हते, त्यांनी त्याचा शास्त्रीय अभ्यास करून त्यास टायटॅनियम असे नाव दिले. क्लॅपरॉथ यांनाच टायटॅनियमच्या शोधाचे श्रेय दिले जाते.

150px|right|thumb|मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ

त्यानंतर अनेक शास्त्रज्ञांनी शुद्ध स्वरूपात टायटॅनियम मिळविण्याचे प्रयत्न केले. १८२३ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ वोलॅस्टन यांना टायटॅनियमचे काही स्फटिके मिळविण्यात यश आले. तर १८२५ साली स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ बर्झेलियस यांनी पोटॅशियम फ्ल्युरोटायटॅनेट याचे सोडियमच्या सहाय्याने क्षपण करून प्रथमतः धातूरूप टायटॅनियम मिळविले. १८८५ साली रशियन रसायनशास्त्रज्ञ किरिलोव यांना धातूरूपातील शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. त्यापुढील प्रयत्नात १८९५ साली फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ हेन्री मॉइसन यांना ९८ % शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. पण यापैकी एकही पदार्थ शुद्ध टायटॅनियम नव्हता. अशुद्धतेचे काही दशांश भाग जरी यात राहिले तर टायटॅनियम सहज तुटणारा, ठिसूळ आणि यांत्रिक कामास निरूपयोगी ठरतो. १९२५ साली डच रसायनशास्त्रज्ञ फॉन आर्केल आणि द बोअर यांनी टंग्स्टनच्या तप्त तारेवर टायटॅनियम टेट्राक्लोराईडचे विघटन करून अतिशुद्ध स्वरूपाचे टायटॅनियम मिळविले.

ताकदीबाबत टायटॅनियमला औद्योगिक धातूंमध्ये प्रतिस्पर्धी नाही असे म्हणले तरी ते चूक ठरणार नाही. टायटॅनियम हा एक अतिकठीण धातू आहे. ऍल्युमिनियमपेक्षा याची कठीणता १२ पट आणि लोखंड व तांब्यापेक्षा ४ पट अधिक आहे. त्यामुळे विमानामध्ये टायटॅनियमचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात करण्यात येतो. विशेषतः विमानाची इंजिने टायटॅनियम धातू वापरून बनविली जातात त्यामुळे त्यांचे वजन तर कमी होतेच पण इंधनाची मोठी बचतही होते. उच्च तपमानाशी संबंधीत सर्वच क्षेत्रात टायटॅनियमचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग होतो. चुंबकीय गुणधर्माचा अभाव हे आणखी एक वैशिष्ट्य टायटॅनियमच्या अंगी आहे. विद्युतवाहकतेचा निकष तपासला आणि चांदीची विद्युतवाहकता जर १०० गृहीत धरली तर तांब्याची ९४, ऍल्युमिनियमची ५५, पारा आणि लोखंडाची २ भरेल तर टायटॅनियमची विद्युतवाहकता ०.३ ठरेल.
साठे

पृथ्वीवर टायटॅनियमचे जे प्रमाण आहे ते तांबे, जस्त, शिसे, सोने, चांदी, प्लॅटिनम, टंग्स्टन, पारा, क्रोमियम, मॉलिब्डेनम, बिस्मथ, ॲंटिमनी, निकेल आणि कथील यासह इतर काही धातूंच्या आणि खनिजांच्या एकत्रित प्रमाणापेक्षाही अधिक आहे. तर ज्या खनिजांमध्ये डायऑक्साइड्च्या स्वरूपात किंवा टायटॅनिक आम्लाच्या स्वरूपात टायटॅनियम आढळते असे ७० च्या वर प्रकार उपलब्ध आहेत. टायटॅनियम खनिज आढळणारी जगात एकूण १५० च्या वर ठिकाणे आहेत.
उपयोग

घड्याळे, मोबाईल फोन, इलेक्ट्रॉनिकच्या असंख्य वस्तु, मोटारी, विमाने, रेल्वे, मेट्रो, हाड मोडल्यावर शस्त्रक्रिया करून हाड जोडण्यासाठी अशा सर्व ठिकाणी टायटॅनियम धातू वापरला जातो.
नावाची व्युत्पत्ती

ग्रीक पुराणकथेनुसार पृथ्वी पुत्र टायटन याच्या नावावरून या धातूस टायटॅनियम नाव देण्यात आले. याला आधुनिक जगाचा धातू असेही म्हणले जाते.


वर्ग:मूलद्रव्ये
कोबाल्ट

कोबाल्ट (इंग्लिश: Cobalt ; मूलद्रव्य चिन्ह: Co ; ) हे अणुक्रमांक २७ असलेले धातुरूप रासायनिक मूलद्रव्य आहे. निसर्गतः हे मूलद्रव्य रासायनिक संयुगाच्या स्वरूपातच आढळते. क्षपणकारक प्रद्रावणाने, अर्थात रिडक्टिव्ह स्मेल्टिंग प्रक्रियेने, राखाडी-चंदेरी रंगाचे कोबाल्ट शुद्ध स्वरूपात निराळे काढता येते. चुंबकीय गुणधर्माचे मिश्रधातू बनवण्यासाठी, तसेच शाई, रंगद्रव्ये, व्हार्निश यांच्या उत्पादनात निळ्या रंगासाठी वापरले जाणारे कोबाल्ट अ‍ॅल्युमिनेट (रासायनिक सूत्र: CoAl2O4) बनवण्यासाठी कोबाल्टाचा उपयोग होतो. कॉंगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक व झांबिया या देशांमध्ये कोबाल्टचे जगातील सर्वाधिक उत्पादन होते.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
जस्त

झिंक म्हणजे जस्त हे एक रासायनिक मूलद्रव्य असून त्याची रासायनिक संज्ञा (Zn) आहे.

त्याचा अणुक्रमांक ३0 आहे. तो एक धातु आहे. या धातूचा प्राचीन काळापासून मानव वापर करीत आलेला आहे. जस्त विलेपन या प्रकियेमध्ये या धातूचा वापर केला जातो.

जस्ताचे रासायनिक गुणधर्म मॅग्नेशियम या मूलद्रव्याशी मिळतेजुळते आहेत. तो संक्रमण धातू गटाचा एक सदस्य आहे. पितळ हे तांबे आणि जस्त यांचे एक मिश्रधातू आहे.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू
युएफा चँपियन्स लीग

युएफा चॅंपियन्स लीग (अजूनही युरोपियन कप या नावाने प्रसिद्ध) ही युनियन ऑफ युरोपियन फुटबॉल असोसिएशन्स द्वारा आयोजित वार्षिक फुटबॉल स्पर्धा आहे. फुटबॉल जगतात अत्यंत लोकप्रिय अशा या स्पर्धेचे जगभरात अदमासे एक अब्ज चाहते असावेत.

१९५५ साली फ्रेंच क्रीडा पत्रकाराच्या सल्ल्यावरून युरोपातील देशांतर्गत क्लब्जच्या विजेत्यांसाठी ही स्पर्धा सुरू करण्यात आली. सुरुवातीस या स्पर्धेचे नाव युरोपियन कप असेच होते. मात्र १९९२-९३च्या मोसमापासून ही स्पर्धा केवळ देशांतर्गत विजेत्यांसाठी खुली न ठेवता इतर उत्कृष्ठ संघांचाही यात समावेश करण्यात आला व स्पर्धेचे नाव बदलून 'युएफा चॅंपियन्स लीग' असे ठेवण्यात आले. नाव चॅंपियन्स लीग असे असले तरी सहभागी संघांत देशांतर्गत स्पर्धा कधीही न जिंकलेल्या क्लब्जचाही समावेश आहे. युएफा चॅंपियन्स लीग आणि युएफा युरोपा लीग भिन्न असून युरोपा लीग ही स्पर्धा दुय्यम क्लबांकरता आहे.

सध्याचा (२०१६-१७ हंगाम) चषक विजेता क्लब रेआल माद्रिद आहे.
विजेते यादी

२०१६-१७चा अंतिम सामना मिलेनीयम स्टेडियम, कार्डिफ येथे रेयाल माद्रिद आणि युव्हेंट्स क्लब यामध्ये झाला. रेयाल माद्रिद ने ४-१ असा विजय मिळवून चॅम्पियन लीगचे विक्रमी बारावे विजेतेपद मिळवले.
बाह्य दुवे

* 'युएफा'चे अधिकृत संकेतस्थळ
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:युएफा चँपियन्स लीग
धनराज पिल्ले

धनराज पिल्ले (जन्म : १६ जुलै, इ.स. १९६८) हे खडकी-पुणे येथे राहणारे एक हॉकी खेळाडू आहेत.

धनराज पिल्ले यांचा जन्म सामान्य कुटुंबात झाला पण आपल्या जिद्दीच्या व कौशल्याच्या जोरावर ते भारतीय हॉकी संघाच्या कर्णधारपदापर्यंत पोचले.. आघाडीवर खेळणाऱ्या धनराजने आतापर्यंत चारशेहून जास्त सामने खेळले असून दोनशेच्या आसपास गोल केले आहेत.

भारताकडून सर्वांत जास्त गोल करणार ते खेळाडू आहे. चार ऑलिम्पिक, चार जागतिक हॉकी करंडक, चार चॅम्पियन्स चषक व चार आशियाई स्पर्धांत भाग घेतला आहे. २००२ मध्ये झालेल्या आशियाई स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवून देणाऱ्या संघाचा ते कर्णधार होते. ते सध्या इंडियन एअरलाइनमध्ये सहाय्यक व्यवस्थापक आहेत.

धनराज पिल्ले आतापर्यंत इंडियन जिमखाना, एफ सी लॉन, सिलंगूर (मलेशिया), अभाहानी (बांगला देश), स्टुटगार्ट किकर्स, बँक सिंपानाम नॅशनल (मलेशिया), आर्थर अँडरसन (कुआलालंपूर) अशा वेगवेगळ्या जागतिक हॉकी क्लबांकडून खेळला आहे.
पुरस्कार

* अर्जुन पुरस्कार (१९९५)
* के. के. बिर्ला पुरस्कार (१९९८-९९)
* राजीव गांधी खेलरत्‍न पुरस्कार (१९९९)
* पद्मश्री (२०००)
* क्रीडा महर्षी हरिभाऊ साने पुरस्कार (२८-७-२०१६)


वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
जर्मेनियम

जर्मेनियम (Ge) (अणुक्रमांक ३२) हा एक धातुरूप रासायनिक पदार्थ आहे. हा कार्बन ग्रुपमधील एक तेजस्वी, कठिण, भूऱ्यारंगाचा पांढरा धातू आहे. हा रासायनिकदृष्ट्या त्याच्या गटातील शेजारी सिलिकॉन आणि टिन सारखाच आहे. शुद्ध जर्मेनियम अर्धचालक आहे. हा दिसण्यात नैसर्गिक सिलिकॉन सारखा आहे. सिलिकॉनप्रमाणेच, जर्मेनियम सुद्धा नैसर्गिकरित्या प्रतिक्रिया देतो आणि ऑक्सिजनसह संकुले तयार करतो.


वर्ग:मूलद्रव्ये
वर्ग:धातू