JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मे २३

ठळक घटना आणि घडामोडी

पंधरावे शतक

* १४३० - जोन ऑफ आर्कला बरगंडीच्या सैन्याने पकडले.
* १४९८ - गिरोलामो साव्होनारोलाला मृत्युदंड.
सोळावे शतक

* १५५५ - पॉल चौथा पोपपदी.
* १५६८ - नेदरलॅंड्सला स्पेनपासून स्वातंत्र्य.
सतरावे शतक

* १६०९ - व्हर्जिनीयाचे दुसरे संविधान स्वीकृत.
अठरावे शतक

* १७०१ - समुद्री चाचा कॅप्टन विल्यम किडला फाशी.
* १७८८ - दक्षिण कॅरोलिनाने अमेरिकेचे संविधान स्वीकारले.
एकोणिसावे शतक

* १८०५ - नेपोलियन बोनापार्टला इटलीचा राज्यपदी राज्याभिषेक.
* १८१३ - व्हेनेझुएलाचा स्वातंत्र्यसैनिक सिमोन बॉलिव्हारच्या नेतृत्वाखाली क्रांतिकारकांनी मेरिदा शहर जिंकले. बॉलिव्हारला एल लिबर्तादोर (मुक्तिदाता) ही पदवी बहाल.
* १८४४ - सर्वप्रथम तार संदेश मोर्स कोडमध्ये पाठवण्यात आला. संदेश होता - व्हॉट हॅथ गॉड रॉट! (देवाने काय ठरवले आहे!).
* १८६३ - अमेरिकन यादवी युद्ध - उत्तरेच्या आरमाराने लुईझियानाच्या पोर्ट हड्सन या बंदराला वेढा घातला.
विसावे शतक

* १९११ - न्यू यॉर्क सार्वजनिक ग्रंथालय सामान्य जनतेस खुले.
* १९१५ - पहिले महायुद्ध - इटली दोस्त राष्ट्रांना सामील झाले.
* १९२३ - बेल्जियमच्या सबिना एरलाइन्सची स्थापना.
* १९३४ - अमेरिकन दरोडेखोर बॉनी पार्कर व क्लाईड बॅरो पोलिसांकडून ठार.
* १९३९ - चाचणीची सफर सुरू असताना अमेरिकेची पाणबुडी यु.एस.एस. स्क्वॉलस बुडाली. २६ खलाशी मृत्युमुखी. ३२ खलाशी, अधिकारी व १ प्रवाश्याला दुसऱ्या दिवशी वाचवण्यात आले.
* १९४५ - दुसरे महायुद्ध - नाझी अधिकारी हाइनरिक हिमलरने दोस्त राष्ट्रांच्या बंदिवासात आत्महत्या केली.
* १९४९ - पश्चिम जर्मनीचे राष्ट्र अस्तित्वात.
* १९५८ - अमेरिकेचा पहिला उपग्रह एक्सप्लोरर १ बंद पडला.
* १९७७ - नेदरलॅंड्समध्ये अतिरेक्यांनी रेल्वे गाडीतील प्रवाशांना धरले. अजून एका गटाने शाळेतील १०० विद्यार्थ्यांना धरले.
* १९८४ - बचेंद्री पाल या भारतीय महिलेचे एव्हरेस्ट शिखरावर यशस्वी पदार्पण.
* १९९५ - जावा संगणक भाषेची अधिकृत घोषणा.
* १९९७ - मोहम्मद खातामी इराणच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
एकविसावे शतक

* २००१ - एव्हरेस्ट शिखर प्रथमच भारतीय लष्कराच्या पथकाकडून सर.
* २००४ - पॅरिसच्या चार्ल्स दि गॉल विमानतळाचा काही भाग कोसळला. ५ ठार. ३ जखमी.
जन्म

* १०५२ - फिलिप पहिला, फ्रांसचा राजा.
* ११०० - किन्झॉॅंग, चीनी सम्राट.
* १८४४ - अब्दुल बहा, बहाई धर्मगुरू.
* १८६५ - एपितासियो पेसोआ, ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १८९६ - केशवराव भोळे, मराठी संगीत समीक्षक, संगीतकार, संगीत दिग्दर्शक, लेखक.
* १९१८ - डेनिस कॉम्प्टन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४५ - पद्मराजन, भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक.
* १९६३ - टोनी ग्रे, वेस्ट ईंडिझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६५ - वूर्केरी रामन, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९६६ - ग्रेम हिक, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - यिगाल अमीर, इस्रायेलच्या पंतप्रधान यित्झाक राबिनचा मारेकरी.
मृत्यू

* ११२५ - हेन्री पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट.
* १४९८ - गिरोलामो साव्होनारोला, ख्रिश्चन धर्मप्रसारक व फ्लोरेन्सचा राजा.
* १५२३ - अशिकागा योशिताने, जपानी शोगन.
* १५२४ - इस्माईल पहिला, इराणचा शहा.
* १८५७ - ऑगस्टिन लुई कॉशि, फ्रेंच गणितज्ञ.
* १९०६ - हेन्रिक इब्सेन, नॉर्वेचा लेखक.
* १९३४ - बॉनी पार्कर, अमेरिकन दरोडेखोर.
* १९३४ - क्लाईड बॅरो, अमेरिकन दरोडेखोर.
* १९३७ - जॉन डी. रॉकफेलर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९४५ - हाइनरिक हिमलर, नाझी अधिकारी.
* २०२० - मोहित बघेल, हिंदी चित्रपट अभिनेता.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

मे २१ - मे २२ - मे २३ - मे २४ - मे २५ - (मे महिना)
गणगोत (पुस्तक)

वाढत्या वयाबरोबर पुढे पाहण्याऐवजी मन मागेच पाहण्यात रमते... आयुष्याच्या ह्या प्रवासात कितीतरी माणसे भेटली. कुणी शेजारी म्हणून लाभले. कुणी आळीतले आळीकर, कुणी गावातले गावकर. कुणी जवळ आले, कुणी खेचून जवळ घेतले. काहींचे आकर्षण वाढले, काहींचे अचानक कमीही झाले. वर्ड्‌सवर्थच्या 'यारो री व्हिजिटेड' सारखी काही माणसे पुनर्भेटीत निराळीच वाटली. काहींच्या वेव्हलेंथ्स पटकन जमल्या, काहींच्या नाही जमल्या. काहींनी कधीही न फेडता येणाऱ्या ऋणाचा भार अलगत खांद्यावर ठेवला. प्रत्येकाला हे असे कधी जवळीक तर कधी दुरावा अशा हेलकाव्यात तरंगणारे गणगोत लाभतच असते. माणूस कधीही एकटा नसतो. त्याने तसे असूही नये. माझे 'गणगोत' फार मोठे आहे. अनिलांनी म्हटल्याप्रमाणे 'इथे सखेनी सोबती कुणी इथे कुणी तिथे!
-प्रस्तावनेतून
गणगोत पुस्तकांत वर्णिलेल्या व्यक्तिरेखा (कंसात पूर्वप्रसिद्धीचे वर्ष)

* आप्पा (१९६३)
* ऋग्वेदी (१९५२)
* म्यूझिक डा(यरे)क्टर केशवराव भोळे (१९५५)
* दिनेश (१९६३)
* चिंतामणराव कोल्ह्टकर (१९५९)
* चोभे (१९५३)
* दया छाया घे (१९६१)
* रामूभय्या दाते (१९६३)
* इंटरनॅशनल दीक्षित (१९५६)
* बळ्वंत मोरेश्वर पुरंदरे (१९६५)
* मास्तर नसलेले फणसळकर मास्तर (१९६३)
* बाय (१९६१)
* रा. ज. देशमुख (आणि मंडळी) (१९६३)
* रावसाहेब (१९६५)
* मला दिसलेले विनोबा (१९५४)
* हिराबाई (१९६५)

वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य
वर्ग:मराठी साहित्य यादी
शहर

300px|thumb|तोक्यो जगातील एक सर्वात जास्त लोकसंख्या असलेले शहर
250px|thumb|तांपेरे
शहर हा शब्द मुळचा अरबी भाषेतला आहे. शहरे म्हणजे नागरी वसाहत होय. तसेच शहरामध्ये मानवाच्या सर्व गरजा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सोयीसुविधा उपलब्ध असतात. शहरात नोकरीच्या संधीही उपलब्ध असतात. शहरात ज्याप्रमाणे सर्व सोयीसुविधा यांचे फायदे आहेत त्याचप्रमाणे त्यांचे तोटेही आहेत, जसे की, शहरात वेगवेगळ्या प्रकाराचे प्रदूषण होत असते.

संयुक्त राष्ट्रे हे शहर काय आहे यासाठी तीन व्याख्या वापरते, कारण सर्व अधिकारक्षेत्रातील सर्व शहरांचे समान निकष वापरून वर्गीकरण केले जात नाही. शहरांची व्याख्या योग्य शहरे, त्यांच्या शहरी क्षेत्राची व्याप्ती किंवा त्यांचे महानगर प्रदेश अशी केली जाऊ शकते.


वर्ग:शहरे
मे २४

ठळक घटना आणि घडामोडी

तेरावे शतक

* १२१८ - पाचव्या क्रुसेडचे एकरहून इजिप्तकडे प्रयाण.
* १२७६ - मॅग्नस लाडुलास स्वीडनच्या राजेपदी.
सतरावे शतक

* १६२६ - पीटर मिनुईतने मॅनहॅटन विकत घेतले.
* १६८९ - इंग्लंडच्या संसदेने सर्वधर्माच्या व्यक्तिंना समान वागणूक देण्याचा कायदा केला. कॅथोलिक धर्माचा उल्लेख मुद्दाम टाळण्यात आला.
अठरावे शतक

* १७८७ - अमेरिकेची संविधान सभा सुरू.
एकोणिसावे शतक

* १८२२ - पिचिंचाची लढाई - पेरूमध्ये ॲंतोनियो होजे दि सुकरने क्विटो स्वतंत्र केले.
* १८३० - साराह हेलचे मेरी हॅड ए लिटल लॅम्ब ही बालकविता प्रकाशित.
* १८४४ - सॅम्युएल मॉर्स याने तारयंत्र वापरून पहिला संदेश पाठवला.
* १८४६ - मेक्सिकन-अमेरिकन युद्ध - जनरल झकॅरी टेलरने मॉॅंन्टेरे जिंकले.
* १८६१ - अमेरिकन यादवी युद्ध - उत्तरेने अलेक्झांड्रिया, व्हर्जिनीया जिंकले.
* १८८३ - १४ वर्षे बांधकाम चालल्यावर न्यू यॉर्कमधील ब्रुकलिन ब्रिज वाहतुकीस खुला.
विसावे शतक

* १९०० - दुसरे बोअर युद्ध - युनायटेड किंग्डमने ऑरेंज फ्री स्टेट बळकावले.
* १९१५ - पहिले महायुद्ध - इटलीने ऑस्ट्रिया व हंगेरी विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४० - इगॉर सिकॉर्स्कीने सर्वप्रथम हेलिकॉप्टर उडवले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - अटलांटिक समुद्रातील लढाईत जर्मनीच्या युद्धजहाज बिस्मार्कने युनायटेड किंग्डमची मानाची युद्धनौका एच.एम.एस. हूड बुडवली. १,४१५ खलाशी, सैनिक व अधिकारी मृत्युमुखी.
* १९५८ - वृत्तसंस्था युनायटेड प्रेस ईंटरनॅशनलची (यु.पी.आय.) स्थापना.
* १९६८ - पॅरिसमध्ये निदर्शने करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी तेथील शेअरबाजाराला आग लावली.
* १९६८ - कॅनडाच्या क्विबेक सिटीतील अमेरिकन वकिलातीवर बॉम्बहल्ला.
* १९७६ - लंडन ते वॉशिंग्टन डी.सी.ला कॉॅंकॉर्ड विमानाची सेवा सुरू.
* १९९१ - इस्रायेलने इथियोपियातील ज्यूंना इस्रायलला नेले.
* १९९३ - एरिट्रियाला इथियोपियापासून स्वातंत्र्य.
* १९९३ - मायक्रोसॉफ्टने विन्डोज एन. टी. ही ऑपरेटिंग सिस्टम प्रकाशित केली.
एकविसावे शतक

* २००० - इस्रायेलने २२ वर्षांनी लेबेनॉनमधून आपले सैनिक काढून घेतले.
* २०२४ - पापुआ न्यू गिनीमध्ये झालेल्या भूस्खलनात ७००पेक्षा अधिक व्यक्ती मृत्युमुखी.
जन्म

* १५ - ज्युलियस सीझर जर्मेनिकस, रोमन सेनापती
* १६८६ - गॅब्रियेल फॅरनहाइट, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८१९ - व्हिक्टोरिया, इंग्लंडची राणी.
* १८७० - यानी स्मट्स, दक्षिण आफ्रिकेचा पंतप्रधान.
* १८९९ - काझी नजरूल इस्लाम, क्रांतीवादी, हिंदू-मुस्लिम ऐक्यवादी बंगाली मुस्लिम कवी.
* १९२४ - रघुवीर भोपळे, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे जादुगार.
* १९४२ - अली बाकर, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११५३ - डेव्हिड पहिला, स्कॉटलंडचा राजा.
* १३५१ - अबु अल हसन अली, मोरोक्कोचा सुलतान.
* १५४३ - निकोलस कोपर्निकस, आद्य अंतरिक्षशास्त्रज्ञ.
* १९९५ - हॅरोल्ड विल्सन, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १९९९ - गुरू हनुमान तथा विजयपाल लालाराम, आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे कुस्ती मार्गदर्शक.
* २००० - मजरुह सुलतानपुरी, गीतकार व उर्दू शायर.
प्रतिवार्षिक पालन

* बर्म्युडा दिन - बर्म्युडा.
* राष्ट्र दिन - एरिट्रिया.
* बल्गेरियन शिक्षण व संस्कृती दिन - बल्गेरिया.
* स्लोव्हेकियन साहित्य दिन - बल्गेरिया.
बाह्य दुवे

----
मे २२ - मे २३ - मे २४ - मे २५ - मे २६ - (मे महिना)
आकाशगंगा

आकाशगंगा हे, सूर्यमाला आणि पर्यायाने पृथ्वी ज्या दीर्घिकेमध्ये आहे, त्या दीर्घिकेचे नाव आहे. तिचे इंग्रजी नाव Milky Way (मिल्की वे) अर्थात दुधट (दुधी रंगाचा) मार्ग असे आहे. अगदी दाट अंधाऱ्या रात्री आकाशाकडे निरखून पाहिले तर असंख्य तारकांच्या गर्दीतून एक दुधाळ रंगाचा प्रवाह दिसतो. हा तेजस्वी प्रवाह म्हणजे आकाशगंगा. हंस, वृषपर्वा, देवयानी, ययाती, ब्रह्महृदय, पुनर्वसू, मृग, नौका, वृश्चिक, धनु आणि गरुड या तारकासमूहातून ही आकाशगंगा पसरत गेली आहे.

सूर्यमाला ही आकाशगंगेच्या मध्यापासून बाहेरील बाजूस सुमारे दोन तृतीयांश अंतरावर आहे, तर सूर्य साधारण २७००० प्रकाशवर्षे दूर आहे. सूर्याजवळ आकाशगंगेची जाडी २००० प्रकाशवर्षे आहे.

सूर्य, या आकाशगंगेच्या केंद्राभोवती परिभ्रमण करण्यासाठी पृथ्वीची २२.५ ते २५ कोटी वर्षे एवढा काळ घेतो. इंग्रजीत हा काळ गॅलॅक्टिक इयर म्हणून ओळखला जातो.

आकाशगंगा ही अफाट विश्वातील तारकांचा एक लहानसा संघ आहे. विश्वाच्या तुलनेत आकाशगंगेचा आकार जरी लहान असला तरी तिच्यात अब्जावधी (सुमारे २५० अब्ज) तारे आहेत. आकाशगंगेचे विशाल स्वरूप, तिचा वैशिष्ट्यपूर्ण आकार, व त्यामधील आश्चर्यकारक तेजोमेघ या सर्व गोष्टी विलक्षण आहेत.

विश्वामध्ये एकाहून अधिक आकाशगंगा असाव्यात. संस्कृतमध्ये आकाशगंगेला दुसरे नाव मंदाकिनी असे आहे.
आकाशगंगेचा जन्म

ग्रीक लोककथा

एके काळी ज्युपिटर देवाच्या पट्टराणीचा, जुनोचा मुलगा हर्क्युलस हा अतिशय अवखळ आणि खोडकर होता. एके दिवशी जुनो हर्क्युलसला स्तनपान करीत असतानाही त्याचा अवखळपणा चालू होता. त्यावेळी जुनोच्या स्तनामधून दुधाचा प्रवाह जो उसळला तो थेट स्वर्गामधून वाहू लागला. अजूनही तो दुधी रंगाचा पट्टा आपल्याला आकाशात दिसतो. ग्रीक लोकांनी त्या पट्ट्याला "दुग्ध मार्ग", "मिल्की वे" असे नाव ठेवले.
संदर्भ

*
बाळ दत्तात्रेय टिळक

डॉ. बाळ दत्तात्रेय टिळक (इ.स. १९१८ - २५ मे, इ.स. १९९९) हे आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे मराठी रसायनशास्त्रज्ञ होते. ऑक्सफर्ड विद्यापीठातील डी.फिल. आणि डी.एस्सी. पदव्या मिळवलेल्या टिळकांनी मुंबई विद्यापीठाच्या रासायनिक तंत्रज्ञान विभागात अध्यापन केले. इ.स. १९६६-७८ या कालखंडात हे पुण्यातील राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेचे संचालक होते.
आरंभिक जीवन आणि शिक्षण

बाळ दत्तात्रेय टिळकांचा जन्म विदर्भातील कारंजा या गावी इ.स. १९१८मध्ये झाला. त्यांचे वडील - दत्तात्रेय दामोदर टिळक - हे पेशाने कापडगिरणी-तंत्रज्ञानाचे अभियंते होते. निवृत्त होतेवेळेस ते जळगावच्या खान्देश मिल्स या गिरणीतून मुख्य अभियंता व व्यवस्थापकाच्या हुद्द्यावर काम करीत होते .

बाळ दत्तात्रेय टिळकांचे शालेय शिक्षण जळगावातच झाले. इ.स. १९३३ साली मॅट्रिक परीक्षा उत्तीर्ण होऊन महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी त्यांनी पुण्याच्या सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. इ.स. १९३७ साली त्यांनी बी.एस्सी परीक्षेत पहिल्या श्रेणीत अव्वल क्रमांक मिळवला. यानंतर कापडनिर्मितीत वापरल्या जाणाऱ्या रंगांच्या अभ्यासासाठी त्यांनी मुंबईच्या रॉयल इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स या संस्थेच्या बी.एस्सी.टेक. पदवी अभ्यासक्रमास प्रवेश घेतला व इ.स. १९३९ साली तो यशस्वीरित्या पुरा केला. पुढील उच्चशिक्षणासाठी ते इंग्लंडास ऑक्सफर्ड विद्यापीठात गेले. तिथे नोबेल पारितोषिकविजेते शास्त्रज्ञ रॉबर्ट रॉबिन्सन यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी संशोधन, प्रशिक्षण घेतले. ऑक्सफर्ड विद्यापीठाने त्यांना इ.स. १९४६ साली डी.फिल., तर इ.स. १९६० च्या दशकात डी.एस्सी., या पदव्या बहाल केल्या.
संदर्भ व नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:मराठी रसायनशास्त्रज्ञ
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते
मे २५

ठळक घटना आणि घडामोडी

अकरावे शतक

* १०८५ - कॅस्टिलचा राजा आल्फोन्सो सहाव्याने स्पेनमधील टोलेडो शहर मूरांकडून जिंकले.
पंधरावे शतक

* १४५८ - महमुद बेगडा, गुजरातच्या सुलतानपदी आला.
सतरावे शतक

* १६५९ - रिचर्ड क्रॉमवेलने इंग्लंडच्या रक्षकपदाचा राजीनामा दिला.
एकोणिसावे शतक

* १८१० - सेमाना दि मेयो - आर्जेन्टिनात नागरिकांनी बोयनोस एर्समधून स्पेनच्या व्हाइसरॉयला हाकलले.
* १८६५ - अमेरिकन यादवी युद्ध - अलाबामात मोबिल शहराजवळ शस्त्रसाठ्यात स्फोट. ३०० ठार.
* १८९५ - फोर्मोसाच्या प्रजासत्ताकची स्थापना.
विसावे शतक

* १९२६ - युक्रेनच्या परागंदा सरकारच्या अध्यक्ष सिमोन पेटलियुराची हत्या.
* १९३५ - जेसी ओवेन्सने ४५ मिनिटात वेगवेकळ्या शर्यतींमध्ये चार विश्वविक्रम नोंदवले.
* १९३८ - स्पॅनिश गृहयुद्ध - अलिकान्ते शहरावर बॉम्बफेक. ३१३ ठार.
* १९४० - दुसरे महायुद्ध - डंकर्कची लढाई सुरू.
* १९४६ - अब्दुल्ला जॉर्डनच्या राजेपदी.
* १९५३ - अमेरिकेच्या सैन्याने परमाणुशस्त्रे असलेल्या तोफगोळ्यांची चाचणी केली.
* १९५५ - जगातील उंचीनुसार तिसरे शिखर कांचनगंगा जॉर्ज बँड आणि जो ब्राऊन यांनी प्रथमच सर केले.
* १९६१ - अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडीने "दशक संपायच्या आत चंद्रावर माणूस" पाठवण्याची घोषणा केली.
* १९६३ - इथियोपियाची राजधानी अदिस अबाबामध्ये आफ्रिकन एकता संघटनेची स्थापना.
* १९७९ - अमेरिकन एरलाइन्स फ्लाइट १९१ हे डी.सी.१० जातीचे विमान शिकागोच्या ओहेर विमानतळावरून निघाल्यावर कोसळले. जमीनीवरील दोघांसह २७३ ठार.
* १९८१ - सौदी अरेबियाची राजधानी रियाधमध्ये अखाती सहकार समितीची स्थापना.
* १९८२ - फॉकलंड युद्ध - आर्जेन्टिनाने युनायटेड किंग्डमची युद्धनौका एच.एम.एस. कोव्हेन्ट्री बुडवली.
* १९८५ - बांगलादेशमध्ये वादळ. १०,०००हून अधिक ठार.
* १९९५ - बॉस्नियाच्या सर्ब सैन्याने ७२ तरुणांना ठार मारले.
* १९९७ - सियेरा लिओनमध्ये उठाव. मेजर जॉन पॉली कोरोमाहने सत्ता बळकावली.
एकविसावे शतक

* २००१ - कॉलोराडोतील बोल्डर शहराचा एरिक वाइहेनमायर हा एव्हरेस्ट सर करणारा प्रथम अंध व्यक्ती ठरला. त्याच्या बरोबरचा न्यू कनान, कॉनेटिकटचा शेरमान बुल सगळ्यात वयस्कर व्यक्ती (६४ वर्षे) ठरला
* २००२ - चायना एरलाइन्स फ्लाइट ६११ हे बोईंग ७४७ जातीचे विमान तैवानच्या सामुद्रधुनीत कोसळले. २२५ ठार.
* २००२ - मोझाम्बिकच्या तेंगा शहराजवळ रेल्वे गाडीला अपघात १९७ ठार.
* २००३ - नेस्टर कर्चनर आर्जेन्टिनाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* २०२४ - गुजरातच्या राजकोट शहरातील गेमझोन या करमणूक केन्द्रात लागलेल्या आगीत होरपळून ३३ मृत्युमुखी.
जन्म

* १०४८ - शेन्झॉॅंग, चीनी सम्राट.
* १३३४ - सुको, जपानी सम्राट.
* १७१३ - जॉन स्टुअर्ट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १८०३ - राल्फ वाल्डो एमर्सन, अमेरिकन लेखक व तत्त्वज्ञानी.
* १९०७ - उ नु, म्यानमारचा राजकारणी.
* १९३६ - रुसी सुरती, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - मॉरिस क्रॉफ्ट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ९६७ - मुराकामी, जपानी सम्राट.
* १०८५ - पोप ग्रेगोरी सातवा.
* १२६१ - पोप अलेक्झांडर चौथा.
* १५५५ - हेन्री दुसरा, नव्हारेचा राजा.
* १९२४ - आशुतोष मुखर्जी, बंगाली शिक्षणतज्ञ.
* १९९९ - डॉ. बी. डी. टिळक, संचालक - पुण्याची राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळा.
* २००१ - नीला घाणेकर, गायिका.
* २००५ - सुनील दत्त, भारतीय अभिनेता.
प्रतिवार्षिक पालन

* मे क्रांती दिन- आर्जेन्टिना, लिब्या.
* राष्ट्र दिन - जॉर्डन, सुदान, आर्जेन्टिना.
* आफ्रिका मुक्ती दिन- चाड, लायबेरिया, माली, मॉरिटानिया, नामिबिया, झांबिया, झिम्बाब्वे.
* मुक्ती दिन - लेबेनॉन.
* युवा दिन - युगोस्लाव्हिया.
बाह्य दुवे

----
मे २३ - मे २४ - मे २५ - मे २६ - मे २७ - (मे महिना)
मोरारजी देसाई

भारतरत्न : मोरारजी रणछोडजी देसाई (२९ फेब्रुवारी १८९६ – १० एप्रिल १९९५) हे भारताचे चौथे पंतप्रधान व भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत एक नेते होते. ते १९७७ ते १९७९ दरम्यान जनता पार्टीने तयार केलेल्या सरकारमध्ये भारताचे ४थे पंतप्रधान बनले. राजकारणाच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी मुंबई राज्याचे मुख्यमंत्री, भारताचे गृहमंत्री व अर्थमंत्री आणि भारताचे दुसरे उपपंतप्रधान अशी अनेक महत्त्वाची पदे भूषविली.

पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांचे निधन झाल्यानंतर देसाई हे १९६६ मध्ये पंतप्रधानपदाचे प्रबळ दावेदार होते. १९६९ पर्यंत इंदिरा गांधींच्या मंत्रिमंडळात त्यांची उपपंतप्रधान आणि अर्थमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली. १९६९ च्या काँग्रेसच्या फाळणीच्या वेळी त्यांनी राजीनामा दिला आणि भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस (संगठन) (कांग्रेस (ओ) मध्ये सामील झाले. १९७७ मध्ये वादग्रस्त आणीबाणी उठवल्यानंतर, विरोधी पक्षांनी जनता पक्षाच्या छायेत असलेल्या काँग्रेसविरूद्ध एकत्र लढा दिला आणि १९७७ची निवडणूक जिंकली. देसाई पंतप्रधान म्हणून निवडले गेले आणि ते भारताचे पहिले गैर-काँग्रेस पंतप्रधान झाले.

१९७४ मध्ये भारताच्या पहिल्या अणुचाचणीनंतर देसाई यांनी चीन आणि पाकिस्तानशी मैत्रीपूर्ण संबंध परत आणण्यास मदत केली आणि १९७१ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धासारख्या सशस्त्र संघर्ष टाळण्याचा संकल्प केला. १९ मे १९९० रोजीत्यांना पाकिस्तानचा सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, निशान-ए-पाकिस्तानने गौरविण्यात आले.

भारतीय राजकारणाच्या इतिहासामध्ये वयाच्या ८४ व्या वर्षी पंतप्रधानपदाची सूत्रे सांभाळणारे ते सर्वात वयस्कर व्यक्ती आहेत. त्यानंतर त्यांनी सर्व राजकीय पदांवरून सेवानिवृत्ती घेतली, परंतु १९८० मध्ये जनता पक्षासाठी प्रचार करत राहिले. त्यांना भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान भारतरत्न देण्यात आला. वयाच्या ९९ व्या वर्षी १९९५ मध्ये त्यांचे निधन झाले.
पूर्वीचे जीवन

मोरारजी देसाई गुजराती वंशाचे होते. त्यांचा जन्म २९ फेब्रुवारी १८९६ रोजी बुल्सर जिल्हा, बॉम्बे प्रेसिडेन्सी, ब्रिटिश इंडिया (सध्याचे वलसाड जिल्हा, गुजरात, भारत) मधील भदेली गावात झाला. ते आठ मुलांपैकी सर्वात मोठे होता व त्याचे वडील शालेय शिक्षक होते. देसाई यांचे प्राथमिक शिक्षण सावरकुंडला येथील कुंडला शाळेत (आता जे.व्ही. मोदी शाळा म्हणले जाते) व नंतर वलसाडच्या बाई अवा बाई हायस्कूलमध्ये झाले. मुंबईच्या विल्सन महाविद्यालयातून पदवी घेतल्यानंतर ते गुजरातमधील नागरी सेवेत दाखल झाले.

देसाई महात्मा गांधींच्या अधीन असलेल्या स्वातंत्र्यलढ्यात सामील झाले आणि ब्रिटिश राजवटीविरूद्धच्या नागरी अवज्ञा आंदोलनात सामील झाले. स्वातंत्र्यलढ्यात त्यांनी बरीच वर्षे तुरुंगात घालविली आणि त्यांच्या तीव्र नेतृत्व कौशल्यामुळे आणि खडतर मनोवृत्तीमुळे ते स्वातंत्र्यसैनिकांमधील आवडते आणि गुजरात प्रदेशातील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे महत्त्वाचे नेते झाले. १९३४ आणि १९३७ मध्ये प्रांतीय निवडणुका झाल्या तेव्हा देसाई यांची निवड झाली आणि त्यांनी मुंबई अध्यक्षांच्या महसूलमंत्री आणि गृहमंत्री म्हणून काम पाहिले.
संदर्भ

देसाई, मोरारजी
देसाई, मोरारजी
वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:सुरतचे खासदार
देसाई, मोरारजी
देसाई, मोरारजी
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
चौधरी चरण सिंह

चौधरी चरण सिंग (२३ डिसेंबर, इ.स. १९०२ - २९ मे, इ.स. १९८७) हे भारताचे पाचवे पंतप्रधान होते. २३ डिसेंबर हा त्यांचा जन्मदिवस दरवर्षी भारतात किसान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
पूर्वीचे जीवन

चरण सिंग यांचा जन्म २ डिसेंबर १९०२ रोजी मेरठ (सध्याचा हापूर जिल्हा, उत्तर प्रदेश) येथे झाला. त्यांनी १९२५ मध्ये कलाशास्त्र मध्ये एमए केले आणि १९२६ मध्ये आग्रा विद्यापीठातून कायद्याची पदवी प्राप्त केली. १९२८ मध्ये त्यांनी गाझियाबाद येथे दिवाणी वकील म्हणून काम सुरू केला.

फेब्रुवारी १९३७ मध्ये ते वयाच्या ३४व्या वर्षी छपरौली (बाघपत) या मतदारसंघातून संयुक्त प्रांताच्या विधानसभेवर निवडून गेले. १९३८ मध्ये त्यांनी विधानसभेत कृषी उत्पन्न बाजार विधेयक सादर केले जे भारतातील बऱ्याच राज्यांनी मंजूर केले.

चरण सिंग यांनी ब्रिटिश सरकारपासून स्वातंत्र्य मिळविण्याच्या अहिंसक संघर्षात महात्मा गांधींचे अनुसरण केले आणि बऱ्याच वेळा तुरुंगवास भोगला. १९३० मध्ये मीठाच्या कायद्याच्या उल्लंघनासाठी त्यांना ब्रिटिशांनी ६ महिन्यांसाठी तुरूंगात पाठविले. नोव्हेंबर १९४० मध्ये स्वतंत्र सत्याग्रह चळवळीसाठी त्याला पुन्हा एक वर्षासाठी तुरूंगात डांबण्यात आले. ऑगस्ट १९४२ मध्ये त्यांना ब्रिटिशांनी पुन्हा तुरूंगात डांबले आणि नोव्हेंबर १९४३ मध्ये त्यांना सोडण्यात आले.
राजकीय कारकीर्द

इवलेसे|चौधरी चरण सिंह यांच्यावरील पोस्टाचे तिकीट
चरण सिंग यांनी १९६७ मध्ये नेहरूंशी होणाऱ्या मतभेदामुळे काँग्रेस पक्ष सोडला आणि भारतीय क्रांती दल हा त्यांचा राजकीय पक्ष स्थापन केला. राज नारायण आणि राम मनोहर लोहिया यांच्या मदतीने आणि पाठिंबाने ते १९६७ मध्ये उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री झाले आणि नंतर पुन्हा १९७० मध्ये. १९७५ मध्ये त्यांना पुन्हा तुरूंगात डांबले गेले, पण यावेळी भारतीय पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी. गांधींनी आणीबाणी जाहीर केली होती आणि तिच्या सर्व राजकीय विरोधकांना तुरूंगात टाकले होते. १९७७ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये भारतीय जनतेने गांधींना मत दिले नाही आणि विरोधी पक्ष, ज्यापैकी चौधरी चरण सिंह हे वरिष्ठ नेते होते, ते सत्तेत आले. त्यांनी मोरारजी देसाई यांच्या अध्यक्षतेखालील जनता सरकारमध्ये उपपंतप्रधान, गृहमंत्री आणि अर्थमंत्री म्हणून काम पाहिले.

२८ जुलै १९७९ रोजी चरण सिंग यांनी पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली. इंदिरा काँग्रेस व बाहेरील पाठिंब्याने (सोशलिस्ट) गटाचे उप-पंतप्रधानपदी यशवंतराव चव्हाण यांनी त्यांना पाठिंबा दिला. लोकसभेत आपले बहुमत सिद्ध करण्याआधीच इंदिरा गांधींनी त्यांच्या सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला आणि केवळ २३ दिवसांनी संसदेला सामोरे जाण्यात अपयशी ठरलेले पंतप्रधान म्हणून त्यांनी २० ऑगस्ट १९७९ रोजी राजीनामा दिला. त्यांनी राष्ट्रपती नीलम संजीवा रेड्डी यांना लोकसभा विसर्जित करण्याचा सल्ला दिला. लोकसभा विलीन झाली आणि चरण सिंग जानेवारी १९८० पर्यंत काळजीवाहू पंतप्रधान म्हणून राहिले.
संदर्भ

सिंग, चरण
सिंग, चरण
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:बागपतचे खासदार
सिंग, चरण
सिंग, चरण
वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
चंद्रशेखर

हा लेख भारताचे माजी पंतप्रधान चंद्रशेखर यांच्याविषयी आहे.

* क्रिकेट खेळाडू चंद्रशेखरविषयीचा लेख येथे आहे.
* कवी चंद्रशेखर यांच्याविषयीचा लेख येथे आहे.


चंद्रशेखर (१ जुलै १९२७ - ८ जुलै २००७) हे एक भारतीय राजकारणी होते ज्यांनी १० नोव्हेंबर १९९० ते २१ जून १९९१ दरम्यान देशाचे आठवे पंतप्रधान म्हणून काम पाहिले. जनता दलाच्या तुटलेल्या अल्पसंख्यांक सरकारचे त्यांनी नेतृत्व केले, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसकडून मिळालेल्या बाहेरील पाठिंब्याने. सार्वत्रिक निवडणुका लांबणीवर टाकण्यासाठी ही व्यवस्था होती.
* ते पहिले भारतीय पंतप्रधान आहेत ज्यांनी कधीही कोणतेही सरकारी कार्यालय सांभाळलेले नाही.
त्यांचे सरकार मोठ्या प्रमाणात निव्वळ एक "कठपुतळी" म्हणून पाहिले जात होते आणि लोकसभेतील थोड्याच खासदारांसह सरकार स्थापन केले गेले होते. मूडीज (अमेरिकी आर्थिक सेवा कंपनी) यांनी भारताची ढासळलेली परिस्थिती भाकित केली होती, तेव्हा त्यांचे सरकार अर्थसंकल्प पास करू शकले नाही. या स्थितीमुळे जागतिक बँकेने भारतास आर्थिक मदत बंद केली. कर्जाची परतफेड चुकू नये, म्हणुन चंद्रशेखर यांनी सोने गहाण करण्यास परवानगी दिली. ही परवानगी निवडणुकीच्या काळातच गुप्तपणे दिली गेली म्हणुन प्रचंड टीका झाली होती. १९९१ चे भारतीय आर्थिक संकट आणि राजीव गांधी यांच्या हत्येमुळे त्यांचे सरकार अजूनच आर्थिक गर्तेच्या संकटात सापडले.
पूर्वीचे जीवन

चंद्रशेखर यांचा जन्म १ जुलै १९२७ रोजी उत्तर प्रदेशमधील इब्राहिमपट्टी या गावात राजपूत गरीब शेतकरी कुटुंबात झाला. सतीशचंद्र पी जी कॉलेज येथे त्यांनी बॅचलर ऑफ आर्ट्स पदवी मिळविली. १९५० मध्ये त्यांनी अलाहाबाद विद्यापीठात राज्यशास्त्र विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले.
राजकीय जीवन

चंद्रशेखर समाजवादी चळवळीत सामील झाले आणि बलिया येथील जिल्हा प्रजा सोशलिस्ट पार्टी (पीएसपी)चे सचिव म्हणून निवडले गेले. एका वर्षाच्या आत, ते उत्तर प्रदेशमधील पीएसपीच्या राज्य युनिटचे सहसचिव म्हणून निवडले गेले. १९५५-५६ मध्ये त्यांनी पक्षाच्या सरचिटणीसपदाची सूत्रे स्वीकारली. १९६२ मध्ये उत्तर प्रदेशमधून राज्यसभेवर निवडून गेल्याने त्यांची राष्ट्रीय कारकीर्द सुरू झाली.
मृत्यू

८० व्या वाढदिवसाच्या, आठवडाभरानंतर चंद्रशेखर यांचे ८ जुलै २००७ रोजी निधन झाले. काही काळ ते मायलोमाने ग्रस्त होते आणि मे पासून ते नवी दिल्लीतील अपोलो रुग्णालयात होते. त्याच्या पश्चात दोन मुलं आहेत. भारतीय अनेक पक्षांच्या राजकारण्यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली आणि भारत सरकारने ७ दिवस राज्यशोक घोषित केले. १० जुलै रोजी यमुना नदीच्या काठी जन्यकस्थळ येथे पारंपारिक अंत्ययात्रेच्या वेळी संपूर्ण राज्य सन्मानाने त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. ऑगस्टमध्ये त्यांची राख सिरुवाणी नदीत विसर्जित केली गेली.
संदर्भ

वर्ग:भारताचे पंतप्रधान
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:बलियाचे खासदार
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वीरेंद्र सेहवाग

वीरेंद्र सेहवाग हा एक भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हातानी फलंदाजी व गोलंदाजी सुद्धा करतो. वीरेंद्र सेहवाग हा दिल्ही शहराचा रहवसी आहे.
आंतरराष्ट्रीय शतके

कसोटी शतके
एकदिवसीय शतके
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

सेहवाग, वीरेंद्र
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२००७ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:२००३ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:पंजाब किंग्स सद्य खेळाडू
वर्ग:भारतीय कसोटी क्रिकेट कर्णधार
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण

वांगिपुरप्पू वेंकट साई लक्ष्मण ऊर्फ व्ही.व्ही.एस. लक्ष्मण (तेलुगू: వంగివరపు వెంకట సాయి లక్ష్మణ్ ; रोमन लिपी: Vangipurappu Venkata Sai Laxman) (नोव्हेंबर १, इ.स. १९७४ - हयात) हा भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. भारतातील राष्ट्रीय पातळीवरील स्पर्धांमध्ये त्याने हैदराबाद संघाचे प्रतिनिधित्व केले.
बाह्य दुवे

*
*Cricinfo Player Profile: V V S Laxman
*2 Innings of V V S Laxman in Wisden top 100 Test innings


वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:डेक्कन चार्जर्स माजी खेळाडू
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते