JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
अनंत कान्हेरे

अनंत लक्ष्मण कान्हेरे (जन्म : आयनी मेटे, रत्‍नागिरी जिल्हा, ७ जानेवारी १८९२; - ठाणे, १९ एप्रिल १९१०) हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक सशस्त्र क्रांतिकारक होते. ते गणेश दामोदर सावरकर आणि विनायक दामोदर सावरकर यांच्या पुढाकाराने स्थापन झालेल्या 'अभिनव भारत' या क्रांतिकारक संघटनेचे सदस्य होते. नाशिकचा कलेक्टर ए.एम.टी. जॅक्सन याची हत्या करणारे अनंत कान्हेरे हे खुदीराम बोस यांच्यानंतरचे सर्वांत तरुण वयाचे भारतीय क्रांतिकारक ठरले.
पूर्वायुष्य

अनंत कान्हेरे यांचा जन्म रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या खेड तालुक्यातील आयनी मेटे या गावात १८९२ मध्ये झाला. त्यांना दोन बहिणी आणि दोन भाऊ होते. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण इंदूर येथे तर माध्यमिक शिक्षण छत्रपती संभाजीनगर येथे झाले. त्यांच्या मोठ्या भावाचे नाव गणपतराव आणि धाकट्या भावाचे नाव शंकरराव होते.
क्रांतीकार्य

कान्हेरे १९०३ मध्ये आपल्या काकांकडे पुढील शिक्षणासाठी औरंगाबादला गेले. त्यांचे भाऊ गणपतराव बार्शी येथे राहत होते. त्यांच्याकडे काही काळ राहून १९०८ मध्ये ते पुन्हा औरंगाबादला परत गेले. तेव्हा ते गंगाराम रुपचंद श्रॉफ यांच्या घरात भाड्याने राहत असत.गंगाराम यांचा येवल्यात टोणपे नावाचा एक मित्र होता. त्या काळात अनेक गुप्त क्रांतिकारी संस्था कार्यरत होत्या. नाशिकमधील एका गुप्त संस्थेचा टोणपे हे सदस्य होते. गणू वैद्य आणि गंगाराम एकदा नाशिकमधील गुप्त क्रांतिकारी संस्थेसाठी शस्त्रे खरेदी करण्यासाठी केले होते. या वैद्यांशी कान्हेरे यांची ओळख झाली. नंतर कान्हेरे यांनी त्या दिवसातील मैत्रीबद्दल ‘मित्र प्रेम’ नावाची कादंबरी लिहिली. कान्हेरे क्रांतिकारी गटांच्या कार्याकडे आकर्षित झाले. सावरकर बंधूनी नाशिक येथे अभिनव भारत संस्थेची स्थापना केली होती. कृष्णाजी गोपाळ कर्वे यांनी बाबाराव सावरकरांच्या मार्गदर्शनाखाली अशाच एका गुप्त गटाची स्थापना केली होती. या संस्थेचे दुसरे सदस्य विनायक नारायण देशपांडे होते. सावरकर बंधू, मदनलाल धिंग्रा यांच्याकडून स्फूर्ती घेऊन अनंत कान्हेरे ह्यांनी नाशिकचा कलेक्टर जॅक्सन याला ठार मारण्याचे ठरविले. त्याला कृष्णाजी गोपाळ कर्वे आणि विनायक नारायण देशपांडे अशा समवयस्क साथीदारांची जोड मिळाली.

जॅक्सनची मुंबई येथे वरच्या पदावर बदली करण्यात आली. त्याला नाशिक येथेच मारणे जास्त सोपे होते. २१ डिसेंबर १९०९ या दिवशी नाशकातल्या विजयानंद थिएटरमध्ये 'शारदा' या नाटकाचा प्रयोग जॅक्सनच्या निरोप समारंभासाठी ठरला होता. जॅक्सन मराठी भाषेचा आणि नाटकांचा चाहता असल्याने या प्रयोगास येणार होताच. नाटकाचा प्रयोग सुरू होण्याची वेळ झाली, सर्वजण आपापल्या जागेवर स्थानापन्न होत असताना अनंत कान्हेरे ह्यांनी जॅक्सनवर पिस्तुलातून गोळ्या झाडल्या. जॅक्सन जागीच ठार झाला. अनंत कान्हेरे आपल्या जागेवरच शांतपणे उभे राहिले, त्यांना अटक करण्यात आली. कान्हेरे, कर्वे आणि देशपांडे यांच्यावर खटला भरण्यात आला. २० मार्च इ.स. १९१० रोजी तिघांनाही फाशीची शिक्षा ठोठावण्यात आली. १९ एप्रिल १९१० या दिवशी तिघांनाही ठाण्याच्या तुरुंगात फाशी देण्यात आले.

ठाण्याच्या तुरुंगात अनंत कान्हेरे यांचे स्मारक आहे. नाशिकमध्ये 'अनंत कान्हेरे' नावाचे क्रिकेटचे मैदान आहे.
बाह्य दुवे

*
* अनंत कान्हेरे (मराठी पुस्तक, प्रकाशक - आपलं प्रकाशन )
* क्रांतिवेदीवरील समिधा (प्रकरण ६) (दुर्गेश परुळकर, अक्षयविद्या प्रकाशन )
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक
कृष्णाजी गोपाळ कर्वे

कृष्णाजी गोपाळ कर्वे (इ.स. १८८७; नाशिक, महाराष्ट्र - एप्रिल १९, इ.स. १९१०; ठाणे, महाराष्ट्र) हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक क्रांतिकारक होते. महाराष्ट्रातील नाशिक नगरातील अभिनव भारत संघटना नावाच्या गुप्त क्रांतिकारक संघटनेचे ते सदस्य होते. डिसेंबर, इ.स. १९०९ मध्ये अनंत कान्हेरे ह्यांनी नाशकाचा कलेक्टर जॅक्सन याची हत्या केली, त्या खटल्यात कर्वे ह्यांनाही फाशीची शिक्षा झाली. १९ एप्रिल, इ.स. १९१० रोजी ठाणे तुरुंगात त्यांच्या शिक्षेची अंमलबजावणी झाली. ठाणे तुरुंगात सध्या कर्वे ह्यांचे स्मारक आहे.


वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक
वर्ग:मराठी व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू
वांद्रे-वरळी सागरी सेतू

वांद्रे-वरळी सागरी सेतू (Bandra–Worli Sea Link) हा मुंबई शहरामधील एक महत्त्वाचा रस्ता आहे. अरबी समुद्रावर बांधला गेलेला हा पूल मुंबईच्या वांद्रे उपनगराला दक्षिण मुंबईच्या वरळीसोबत जोडतो. महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने विकसित केलेला हा पूल हिंदुस्तान कन्स्ट्रक्शन कंपनीने बांधला असून याची योजना डी.ए.आर. कन्सल्टंट्स या कंपनीने तयार केली. ह्या पूलाच्या बांधकामासाठी ₹ १,६०० कोटी इतका खर्च आला असून ३० जून २००९ रोजी वांद्रे-वरळी सेतू वाहतूकीसाठी खुला करण्यात आला. वांद्रे-वरळी सागरी मार्गाच्या उत्तर टोकापासून पश्चिम द्रुतगती महामार्गाची सुरुवात होते.

हा पूल बांधण्याअगोदर वांद्र्याहून दक्षिण मुंबईकडे जाण्यासाठी माहिम कॉजवे हा एकमेव मार्ग होता. अत्यंत वर्दळीच्या ह्या मार्गावरून वरळीपर्यंत पोचायला ६०-९० मिनिटांचा कालावधी लागत असे. ही परिस्थिती सुधारण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने अरबी समुद्रावर पूल बांधण्याचे ठरवले व १९९९ साली दिवंगत हिंदूहृदयसम्राट बाळ ठाकरे ह्यांच्या हस्ते ह्या पूलाचा पायाभरणी सोहळा पार पडला. पाच वर्षे व ₹ ६६० कोटी इतका खर्च अपेक्षित असलेल्या ह्या पूलाच्या बांधकामामध्ये असंख्य अडथळे व विलंब आले. प्रकल्पाचा खर्च ६६० कोटीवरून १६०० कोटींवर पोचला व अखेरीस १० वर्षांच्या कालावधीनंतर वांद्रे-वरळी मार्ग बांधून पूर्ण झाला. हा पूल वापरण्यासाठी सर्व वाहनांना पथकर भरणे बंधनकारक आहे.
बाह्य दुवे

*महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाच्या संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:वांद्रे
शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू

मुंबई पारबंदर प्रकल्प (Mumbai Trans Harbour Link) किंवा शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू हा मुंबई महानगर क्षेत्रामधील एक प्रकल्प आहे. अरबी समुद्राच्या ठाणे खाडीवर २२ किमी लांबीच्या व भारतातील सर्वात मोठ्या पूलाद्वारे दक्षिण मुंबईमधील शिवडी भाग नवी मुंबईसोबत जोडला गेला आहे. हा मार्ग मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्गासोबत देखील जोडला आहे ज्यामुळे पुण्याहून दक्षिण मुंबईकडे वाहतूक सुलभ झाली. तसेच प्रस्तावित नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ देखील दक्षिण मुंबईहून कमी अंतरात गाठता येते.

मुंबईला रायगड जिल्ह्यासोबत जोडणाऱ्या सागरी मार्गाची संकल्पना सर्वप्रथम १९६३ साली रचली गेली. महाराष्ट्र शासनाने ह्या प्रकल्पामध्ये सुरुवातीस फारसे स्वारस्य न दाखवल्यामुळे व राजकीय रस्सीखेचीमुळे हा प्रकल्प बासनातच राहिला. २०१२ साली केंद्रीय पर्वावरण मंत्रालयाने ह्या प्रकल्पास मंजूरी दिली. परंतु ह्या पूलामुळे येथील नैसर्गिक खारफुटी नष्ट होण्याची भीती व्यक्त केली जात होती. तसेच सध्या कोणत्याही प्रमुख खाजगी कंपनीने ह्या प्रकल्पामध्ये रस दाखवला नव्हता. ह्या कारणांस्तव ₹ ११,००० कोटी खर्च अपेक्षित असलेल्या मुंबई पारबंदर प्रकल्पाचे भविष्य अज्ञात होते.
बाह्य दुवे

*एम.एम.आर.डी.ए.च्या संकेतस्थळावरील माहिती

वर्ग:नवी मुंबईमधील रस्ते
वर्ग:मुंबईमधील रस्ते
संगीत सौभद्र

संगीत सौभद्र या नाटकाचा पहिला प्रयोग १८ नोव्हेंबर, इ.स. १८८२ या दिवशी पुण्याच्या पूर्णानंद थिएटरात झाला.

नाटकः संगीत सौभद्र

लेखक : बलवंत पांडुरंग तथा बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर
साल: इ.स. १८८२
पात्रे :
* अर्जुन
* कुसुमावती
* गर्गमुनी
* नटी
* नारद
* बलराम
* रुक्मिणी
* विदूषक
* श्रीकृष्ण
* सारंगनयना
* सुभद्रा
* सूत्रधार
या नाटकातली गाजलेली पदे

पात्र: नारद

राधाधरमधुमिलिंद जयजय । रमारमण हरि गोविंद ॥ धृ ॥
कालिंदी तट पुलिंद लांच्छित सुरनुतपादारविंद । जयजय ॥ 1 ॥
उद्‌धृतनग मध्वरिंदमानघ सत्यपांडपटकुविंद । जयजय ॥ 2 ॥
गोपसदनगुर्वलिंदखेलन बलवत्स्तुतिते न निंद । जयजय ॥ 3 ॥

पात्र: नारद

पार्था, तुज देउन वचनें ।
फसविले पहा मुकुंदानें ॥ ध्रु ॥
सार्वभौम दुर्योधननृपती ।
लक्ष्मी त्याची आणुनी चित्तीं ।
त्यजिले तुज अवमानें ॥ 1 ॥

पात्र: नारद

पावना वामना या मना ।
दे तव भजनीं निरंतर वासना ॥ ध्रु ॥
श्रीवत्सांकित कौस्तुभधारिण ।
योगिजनांतररंजना ॥ 1 ॥
भो प्रल्हादपरा हरिरूपा ।
मत्तनिशाचरकंदना ॥ 2 ॥
नवतुलसीदलमालाभूषा ।
बलवद भवभयभंजना ॥ 3 ॥

पात्र: सुभद्रा

बलसागर तुम्ही वीरशिरोमणी कोठेंतरी रमलां ।
आश्वासन जिस दिले तिला कां विसरुनियां गेलां ॥ धृ ॥
पेरियलें जें प्रीतितरुचें बीज ह्रुदयिं त्याला ।
अंकुर येउनि सुदृढ तयाचा वृक्ष असे झाला ।
सुंदर तुम्ही मूर्तिमान तच्छायेला बसलां ।
चित्र असे हृदयांत कोंदतां ठाव न अन्याला ॥

अन्य पदे

* अर्जुन तर संन्यासि हो‍उनी
* अति कोपयुक्‍त होय परि
* अरसिक किती हा शेला
* किती सांगुं तुला मज
* कोण तुजसम सांग
* कांते फार तुला मजसाठीं
* गर्गगुरूतें घेतलें वश
* जेव्हां जेव्हां वाढायातें
* ज्यावरिं मीं विश्‍वास ठेविला
* तस्कराहातीं द्विजगोधन
* दिसलि पुनरपी गुप्त जाहली
* नच सुंदरि करूं कोपा
* नभ मेघांनीं आक्रमिलें
* नमुनि ईशचरणा
* नाहीं झाले षण्मास मला
* नीरक्षीरालिंगनरूपी स्‍नान
* नेमियलें मज शत्रुजयाला
* परम सुवासिक पुष्पें
* पुष्पपरागसुगंधित शीतल
* पांडुकुमारा पार्थ नरवरा
* पांडुनृपति जनक जया
* प्रिया सुभद्रा घोर वनीं
* प्रिये पहा
* बघुनि सुभद्रेला
* बहुत छळियलें नाथा
* बहुत दिन नच भेटलों
* भूमि जल तेज पवमान
* मन्नेत्र गुंतले लुब्ध
* माझी मातुलकन्यका
* माझ्या मनिचे हितगुज सारे
* माझ्यासाठीं तीनें अन्न
* मी कुमार तीहि कुमारी
* मोडुनि दंडा फेंकुन देइन
* लग्नाला जातों मी
* लाल शालजोडी जरतारी
* वद जाउं कुणाला शरण
* वदनीं घर्मजलाला
* वसंतीं बघुनि मेनकेला
* वाटे सर्वथा मुक्‍त झालों
* व्यर्थ मीं जन्मलें थोर
* शशिकुलभूषण सदया
* होतों द्वारकाभुवनीं
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
सौभद्र
बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर

बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर ऊर्फ अण्णासाहेब किर्लोस्कर (जन्म : गुर्लहोसूर, धारवाड जिल्हा, ३१ मार्च १८४३; - २ नोव्हेंबर १८८५) हे मराठी भाषेतील पहिले संगीत नाटककार, गायकनट आणि नाट्यशिक्षक होते.
जीवन

उल्लेखनीय

अण्णासाहेब किर्लोस्करांनी ३१ ऑक्टोबर १८८० या दिवशी धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर ‘शाकुंतल’ या पहिल्या परिपूर्ण संगीत नाटकाचा पहिला प्रयोग केला.‘शांकरदिग्विजय’ हे त्याचं पहिलं गद्य नाटक. पण अण्णासाहेबांना संगीत नाटकाची स्फूर्ती मिळाली ती मात्र पारशी ऑपेराचे ‘इंद्रसभा’ हे नाटक बघून. हे गद्यपद्यात्मक नाटक बघितल्यावर मराठी रंगभूमीवरही असे नाटक झाले पाहिजे या कल्पनेने त्यांना झपाटून टाकले. त्यांनी लगेचच महाकवी कालिदासांच्या ‘अभिज्ञान शाकुंतलम’ या नाटकाचे त्यांनी मराठी भाषांतर करायला घेतले. पहिल्या चार अंकांचा अनुवाद झाल्यावर १८८० साली ३१ ऑक्टोबरला धनत्रयोदशीच्या मुहूर्तावर या नाटकाचा पहिला प्रयोग पुण्याच्या आनंदोद्भव नाट्यगृहात संपन्न झाला. या पहिल्या प्रयोगात मोरो बापुजी वाघुलीकर (मोरोबा देव) यांनी दुष्यंताची आणि बाळकृष्ण नारायण नाटेकर (बाळकोबा) यांनी कण्वमुनींची भूमिका केली होती. शंकरराव मुजुमदार हे शकुंतलाेच्या, तर स्वतः नाटककार अण्णासाहेब हे स्वतः सूत्रधार, शार्गंव आणि मारिच अशा तिहेरी भूमिकेत होते.

शाकुंतल नाटकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे सूत्रधार-नटीचा प्रवेश झाला की सूत्रधार रंगपटात जाई आणि पुन्हा परत येत नसे. अशा रीतीने अण्णासाहेबांनी सूत्रधाराकडचा संगीताचा मक्ता संपवला आणि सर्व पात्रे स्वतःची गाणी स्वतःच म्हणू लागली.

अण्णासाहेबांच्या नाट्य आणि काव्य गुणांची स्वतंत्र प्रतिभा दर्शवणारे त्यांचे नाटक म्हणजे ‘संगीत सौभद्र’. संगीत सौभद्र या तीन अंकी नाटकाचा पहिला प्रयोग पुण्यात १८ नोव्हेंबर १८८२ या दिवशी झाला आणि नाटकाला उदंड प्रतिसाद मिळाला. त्यानंतर मार्च १८८३मध्ये झालेल्या पाच अंकी प्रयोगाच्या लोकप्रियतेमुळे अण्णासाहेबांचे नाव घरोघरी पोचले. त्यांतही अण्णासाहेबांनी सूत्रधार आणि बलराम अशा भूमिका केल्या. बाळकोबा हे नारद आणि कृष्ण, मोरोबा हे अर्जुन, भाऊराव हे सुभद्रा तर शंकरराव हे रुक्मिणी अशी पात्ररचना होती.

अण्णासाहेबांचे तिसरे नाटक रामराज्यवियोग. या तीन अंकी नाटकाचा पहिला प्रयोग २० ऑक्टोबर १८८४ला झाला. रामराज्यवियोग हे नाटक पूर्ण करण्यापूर्वीच २ नोव्हेंबर १८८५ या दिवशी अण्णासाहेबांना देवाज्ञा झाली.
पुरस्कार

किर्लोस्करांच्या नावाने महाराष्ट्र सरकारतर्फे संगीताचार्य अण्णासाहेब किर्लोस्कर संगीत रंगभूमी जीवनगौरव पुरस्कार दिला जातो. हा पुरस्कार आजवर अरविंद पिळगावकर, कीर्ती शिलेदार, चंद्रकांत उर्फ चंदू डेगवेकर, जयमाला शिलेदार, निर्मला गोगटे, प्रसाद सावकार, फैय्याज, रजनी जोशी, रामदास कामत आणि विनायक थोरात यांना प्रदान झाला आहे.
कार्य

अण्णासाहेब किर्लोस्करांनी एकूण पाच नाटके लिहिली. ती अशी :
बाह्य दुवे

*
संदर्भ

वर्ग:मराठी नाटककार
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. १८४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८८५ मधील मृत्यू
वर्ग:मराठी संगीत नाटककार
संगीत शाकुंतल

संगीत शाकुंतल मराठी भाषेतले पहिले संगीत नाटक आहे. या नाटकामुळे मराठी रंगभूमीवर अजरामर संगीत नाटकांच्या परंपरेची सुरुवात झाली.

कालिदासाच्या 'अभिज्ञानशाकुंतलम' या संस्कृत नाटकाचे हे मराठी रूपांतर आहे.

लेखक : बलवंत पांडुरंग तथा बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर
साल : इ.स. १८८०
पात्रे :

* राजा दुष्यंत
* शकुंतला
* अनसूया
* प्रियंवदा
* गौतमी
* शारंग्रव
* शारद्वत
* कण्व मुनी
* नटी
* सूत्रधार
* विदूषक
* मातली
* सेवक
* चोर
* शिपाई

वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
शाकुंतल
जॉन मॅककेन

250 px|इवलेसे|जॉन मॅककेन
जॉन सिडनी मॅककेन तिसरा (ऑगस्ट २९, इ.स. १९३६ - ऑगस्ट २५, इ.स. २०१८ ) हा एक अमेरिकन राजकारणी व ॲरिझोना राज्यातून वरिष्ठ सेनेटर आहे. तो १९८७ सालापासून सलग सेनेटरपदावर आहे. मॅमकेनने २००० सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी रिपब्लिकन पक्षाची उमेदवारी मिळवण्याचे प्रयत्न केले होते परंतु पक्षाच्या प्राथमिक निवडणुकांमध्ये त्याला जॉर्ज डब्ल्यू. बुशकडून पराभव पत्कारावा लागला. २००८ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकांसाठी मॅककेनला रिपब्लिकन पक्षाचे नामांकन मिळाले पण ह्यावेळी त्याला पराभूत करून बराक ओबामा अमेरिकेचा राष्ट्राध्यक्ष बनला.
आरमारी सेवा

मॅककेनने आपल्या वडील व आजोबांप्रमाणे अमेरिकन आरमारात सेवा केली. ऍनापोलिसच्या यु.एस. नेव्हल ऍकेडेमीमधून स्नातक झाल्यावर मॅककेन १९५८मध्ये आरमारी लढाऊ वैमानिक म्हणून काम सुरू केले. तेव्हा तो विमानवाहू नौकांवरून जमिनीवर मारा करणारी विमाने उडवत असे. व्हियेतनाम युद्धादरम्यान मॅककेन यु.एस.एस. फॉरेस्टल या विमानवाहू नौकेवर असताना तेथे लागलेल्या आगीत तो मृत्यूपासून थोडक्यात बचावला होता. त्याच वर्षी हनोईवर बॉम्बहल्ला करीत असताना त्याचे विमान उत्तर व्हियेतनामी सैन्याने तोडून पाडले. पॅराशूटच्या साहाय्याने जमिनीवर उतरलेल्या व गंभीर जखमी झालेल्या मॅककेनला युद्धकैदी बनवण्यात आले. १९७३पर्यंत कैदेत खितपत पडलेला असताना त्याची छळ केला गेला. या सगळ्यामुळे त्याला अनेक शारीरिक व्यंगे आहेत. कैदेत असताना कैद्यांच्या अदलाबदलीच्या वेळी मॅककेन अमेरिकन ऍडमिरलचा मुलगा व नातू असल्यामुळे त्याला आधी सोडवण्यासाठी केलेल प्रयत्न त्याने नाकारले व आपल्या क्रमानुसार त्याने अदलाबदल स्वीकारली.


वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
ब्रह्मकमळ

ब्रह्मकमळ ही एक दुर्मिळ वनस्पती असून ती हिमालयावर १३,००० ते १७,००० फुटांवर पहावयास मिळते. ब्रह्मकमळाचे शास्त्रीय नाव साॅसूरिया ऑबव्हॅलाटा (Saussurea obvallata) हे आहे.

भारतात डचमन्स पाईप कॅक्टस या निवडुंग वनस्पतीला अज्ञानवश 'ब्रह्मकमळ' असे संबोधले जाते. मुळात या दोन्ही वनस्पती भिन्न भिन्न असून यांची कुळे पण वेगवेगळी आहेत.

सूर्यफुलाच्या कुळातील हे फूल असून जुलै-ऑगस्टमध्ये या ब्रह्मकमळाचा बहर असतो. परंतु 'फुलांच्या दरीत' (व्हॅली ऑफ फ्लाॅवर्समध्ये) आणि उत्तराखंडातील हेमकुंड साहेब येथे हे ब्रह्मकमळ जूनच्या शेवटच्या आठवड्यात हजेरी लावते. या फुलाचे वरचे टोक जांभळ्या रंगाचे असून पाकळ्या हिरव्या-पिवळ्या कागदी प्रदल मंडलात गुंडाळल्यासारख्या दिसतात. हिमवृष्टीतही मुख्य फुलाच्या आतील तीनचार छोट्या फुलांचे संरक्षण व्हावे यासाठी ही रचना आहे. हे ब्रह्मकमळ साधारणपणे एकटे-दुकटे नसते, ते तीन चार फुलांच्या गटांमध्येच आढळते. हे फूल हिमालयातील उत्तराखंड राज्याचे राज्यपुष्प आहे. बद्रीकेदारच्या आणि केदारनाथाच्या मंदिरात देवाला ब्रह्मकमळ वाहायची परंपरा आहे. त्यामुळेच याला देवपुष्प म्हणतात. सध्या दुर्मिळ होत चाललेले हे फूल वाचवण्यासाठी या ब्रह्मकमळाच्या रोपाला संरक्षित रोपाचा दर्जा देण्यात आला आहे.
संदर्भ

वर्ग:वनस्पती
फल (गणित)

thumb|250px|कार्टेशी प्रतल|कार्टेशी प्रतलावरील आलेखाच्या स्वरूपात दर्शवलेले फलाचे स्वरूप : यात आडव्या अक्षावर x हे निविष्टी असलेले स्वचल परिमाण असून उभ्या अक्षावर त्याची f(x) ही फलनिष्पत्ती दर्शवली आहे. तांबड्या रेघेने दर्शवलेला आलेख f हे फल दर्शवतो.
गणितामध्ये फल (मराठी नामभेद: फलन ; इंग्लिश: Function, फंक्शन) म्हणजे दोन परिमाणांमधील परस्परसंबंध दर्शवणारे समीकरण होय. यात एक परिमाण, ज्यास चल असे म्हणतात, दुसऱ्या परिमाणाचे, ज्यास परचल असे म्हणतात, फल असते. गणिती सूत्रांमध्ये मांडताना, x हे चल परिमाण निविष्टी असलेल्या f या फलाची निष्पत्ती f(x) या चिन्हाद्वारे लिहिली जाते. फलाची ही निष्पत्ती y हे परचल परिमाण मानल्यास, चल व परचल परिमाणांतील फलाच्या स्वरूपातला परस्परसंबंध खालील सूत्राद्वारे मांडला जातो :
:y = f(x)
उदाहरणे

* वास्तव त्रिमित अवकाशात एखादा बिंदू फिरत आहे असे माना. t या वेळेस या बिंदूचे अवकाशातील स्थान f(t) असल्यास
:t\mapsto f(t)

हे ऋणेतर वास्तव संख्यांवरून त्रिमित अवकाशात, म्हणजेच :\mathbb{R}^3 मधे जाणारे फल आहे. लिहताना, f \colon \mathbb{R}^+\cup\{0\}\to \mathbb{R}^3 हे फल आहे असे लिहतात. येथे f हे फल आहे, t चल, आणि f(t) हे परचल. f(t) ला f ची t ला असणारी किंमत असेही म्हणतात.

समजा, t या वेळेस या बिंदूचे अवकाशातील स्थान (cos(t),sin(t), 0) असल्यास, वरील फलाचे सूत्र
:t\mapsto (cos(t),sin(t), 0) वा f(t) =(cos(t),sin(t), 0)

असे लिहता येते. फलनाकरिता नेहमीच एखादे सूत्र असेल, असे नाही.
संदर्भ व नोंदी

वर्ग:गणित
संचप्रवाद

संच प्रवाद ही गणिताची संचांचा अभ्यास करणारी एक शाखा आहे.

संच ही आधुनिक गणितातील एक मूलभूत संकल्पना आहे. गेओर्क कॅन्टर (Georg Cantor) या जर्मन गणितज्ञाने या संकल्पनेचा सखोल अभ्यास केला. पुढे रिखार्ट डेडेकिंट, बर्ट्रंड रसेल व इतर गणितज्ञांनी संचातील अनेक महत्त्वपूर्ण बाबींचे विश्लेषण केले. विशिष्ट गुणधर्म असलेल्या घटकांच्या समूहाला संच असे म्हणतात. उदाहरणार्थ, एका गावातील सर्व लोकांचा समूह हा एक संच आहे. त्या गावातील प्रत्येक माणूस हा या संचाचा घटक आहे.

संचाची गणितीय व्याख्या पुढीलप्रमाणे करता येईल.

संच : ज्या समूहातील घटक वेगवेगळे असतात आणि ते अचूक व नेमकेपणाने सांगता येतात अशा समूहाला संच असे म्हणतात.

सर्वसाधाराणपणे, इंग्रजी वर्णमालेतील पहिल्या लिपीतील अक्षरे संच दर्शविण्यासाठी वापरतात तर संचातील घटक दर्शविण्यासाठी दुसऱ्या लिपीतील अक्षरे वापरतात. तसेच, एखादा घटक हा एखाद्या संचाचा घटक आहे हे दर्शविण्यासाठी “ ” या चिन्हाचा वापर करतात. संचाचे घटक या प्रकारच्या कंसाच्या आत लिहितात.

उदा., या संचात चार घटक आहेत. हा चा घटक आहे हे दर्शविण्यासाठी “” असे लिहितात तर हा चा घटक नाही हे दर्शविण्यासाठी “” असे लिहितात.
संख्यांचे काही महत्त्वाचे संच

१. नैसर्गिक संख्यांचा संच (set of natural numbers):

२. पूर्ण संख्यांचा संच (set of integers): .

३. परिमेय संख्यांचा संच (set of rational numbers): .

४. अपरिमेय संख्यांचा संच (set of irrational numbers): परिमेय नसणाऱ्या संख्यांना अपरिमेय संख्या म्हणतात. उदा., , (पाय) ह्या संख्या परिमेय नाहीत असे दाखविता येते. अपरिमेय संख्यांचा संच वरील संख्यांच्या संचांप्रमाणे संक्षिप्त रूपात मांडता येत नाही.

५. वास्तव संख्यांचा संच (set of real numbers) : परिमेय संख्यांचा संच व अपरिमेय संख्यांचा संच मिळून वास्तव संख्यांचा संच बनतो आणि तो या अक्षराने दर्शविला जातो.

६. रिक्त संच (empty set) : ज्या संचामध्ये एकही घटक नसतो अशा संचास रिक्त संच असे म्हणतात व तो “” ~ (फि / फाय) या चिन्हाने दर्शवितात. तसेच जो संच रिक्त नसतो अशा संचास अरिक्त संच (non-empty set) असे संबोधतात.

७. सांत संच (finite set) : ज्या संचातील घटकांची संख्या मर्यादित असते, अशा संचास सांत संच असे संबोधतात. रिक्त संच हा सांत संच आहे. उदा., हा सांत संच आहे.

८. अनंत संच (infinite set) : ज्या संचातील घटकांची संख्या अमर्यादित असते, अशा संचास अनंत संच असे संबोधतात.

नैसर्गिक संख्यांचा संच, पूर्ण संख्यांचा संच, परिमेय संख्यांचा संच, अपरिमेय संख्यांचा संच, वास्तव संख्यांचा संच, ही अनंत संचांची काही उदाहरणे आहेत. अनंत संचाचे गणनीय संच (countable set) व अगणनीय संच (uncountable set) असे वर्गीकरण करतात. उदा., नैसर्गिक संख्यांचा संच हा अनंत व गणनीय आहे तर वास्तव संख्यांचा संच हा अगणनीय आहे असे दाखवता येते.

९. उपसंच (subset) : जर या संचाचा प्रत्येक घटक या संचाचा घटक असेल तर हा चा उपसंच आहे असे म्हणतात व “” असे लिहितात.
कार्तीय गुणाकार (Cartesian product) :

दोन समूहातील घटकांच्या सर्व क्रमिक जोड्यांचा संच मिळवण्यासाठी कार्टेशियन गुणाकार या संकल्पनेचा वापर केला जातो. उदाहरणार्थ, राम व श्याम यांना रंगकाम, बागकाम व विणकाम ही तीनही प्रकारची कामे करता येतात. तर माणसे व कामांच्या पुढीलप्रमाणे सहा क्रमिक जोड्या होतील. क्रमिक जोड्या ह्या “(~,~)” अशा प्रकारच्या कंसात लिहिल्या जातात.
वर्ग:गणित
होआकिन बॅलाग्वेर

thumb|right|250px|होआकिन बॅलाग्वेर
होआकिन बॅलाग्वेर (; १ सप्टेंबर १९०६, बिसोनो − १४ जुलै २००२, सांतो दॉमिंगो) हा कॅरिबियनमधील डॉमिनिकन प्रजासत्ताक देशामधील एक राजकारणी व तीन वेळा देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. बॅलाग्वेर १९६०-६२, १९६६-७८ व १९८६-९६ ह्या तीन सत्रांमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदावर होता.
बाह्य दुवे

*व्यक्तिचित्र


वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू
वर्ग:डॉमिनिकन प्रजासत्ताकाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय

शरच्चंद्र चट्टोपाध्याय उर्फ़ सरतचंद्र चटर्जी (१५ सप्टेंबर १८७६ - १६ जानेवारी १९३८) हे बंगाली कादंबरीकार आणि लघुकथा लेखक होते. बंगाली भाषेतील ते सर्वात लोकप्रिय कादंबरीकार आहे. [त्यांच्या उल्लेखनीय कामांमध्ये देवदास, श्रीकांतो, चोरित्रोहिन इत्यादींचा समावेश आहे. त्यांची बहुतेक कामे बंगालमध्ये प्रचलित असलेल्या ग्रामीण लोकांच्या जीवनशैली, शोकांतिका आणि संघर्षाविषयी आणि समकालीन सामाजिक पद्धतींविषयी आहेत. ते एक लोकप्रिय, भाषांतरित आणि रूपांतरित भारतीय लेखक म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

शरतचंद्र चट्टोपाध्याय यांचा जन्म १ सप्टेंबर १7676. रोजी हुगली, पश्चिम बंगालच्या देवानंदपूर या छोट्याशा गावात झाला. शरतचंद्र ह्यांचे शिक्षण खेड्यातील पियारी पंडित शाळेत सुरू झाले आणि नंतर त्यांनी हुगळी येथील हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. दहावी नंतर ते F Aची प्रवेश परीक्षा पास झाले मात्र पैश्याअभावी ते महाविद्यालयात जाऊ शकले नाहीत.
शरतचंद्रांचे घर

बर्माहून परत आल्यानंतर चट्टोपाध्याय हे 11 वर्षे बाजे शिबपूर, हावडा येथे राहिले. त्यानंतर त्यांनी १९३२ मध्ये समता गावात एक घर बनवले, जिथे त्यांनी कादंबरीकार म्हणून आयुष्याची नंतरची बारा वर्षे घालविली. त्यांचे घर सैराटचंद्र कुटी म्हणून प्रसिद्ध आहे. दोन मजली बर्मी शैलीतील घर, बेलूर मठातील शिष्य असलेल्या सैराटचंद्रचा भाऊ स्वामी वेदानंद यांचेही घर होते. त्याची आणि त्याच्या भावाची समाधी घराच्या आवारात आहे. प्रख्यात लेखकाने लावलेली बांबू आणि पेरू सारखी झाडे अजूनही घरातील बागांमध्ये आहेत.
प्रकाशित पुस्तके

कादंबऱ्या
नाटक

* षोडशी, १९२८
* रमा, १९२८
* विराजबहू, १९३४
* विजय, १९३५
निबंध
विशेष

शरच्चंद्र चटोपाध्याय यांच्या जीवनावर मराठी लेखिका सुमती क्षेत्रमाडेयांनी ’जीवनस्वप्न’ नावाची कादंबरी लिहिली आहे.


चतर्जी
वर्ग:इ.स. १८७६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
गिरोलामो साव्होनारोला

250 px|इवलेसे|
जिरोलामो साव्होनारोला (; २१ सप्टेंबर, इ.स. १४५२:फेरारा - २३ मे, इ.स. १४९८:फ्लोरेन्स) हा डॉमिनिकन समुदायाचा एक अनुयायी व रानिसां काळातील एक इटालियन धर्मप्रसारक होता. साव्होनारोलाने रोमन कॅथलिक चर्चमधील भ्रष्टाचार, गरिबांचे शोषण इत्यादी सामाजिक समस्यांवर कडाडून टीका केली व स्वतःला भविष्यवादी घोषित केले.

पोप अलेक्झांडर सहाव्याने साव्होनारोलाला भेटीचे आमंत्रण दिले असतानाही त्याने पोपचा अवमान केला व चर्चविरुद्ध चळवळी सुरू केल्या. ह्यावरून खवळून उठलेल्या पोपने त्याला शिक्षा ठोठावली व २३ मे १४९८ रोजी साव्होनारोला व त्याच्या दोन सहकाऱ्यांना फाशी देण्यात आले.


वर्ग:इ.स. १४५२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १४९८ मधील मृत्यू
वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक
वर्ग:इटालियन व्यक्ती
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोलोन्या

बोलोन्या (; ; ) ही इटली देशाच्या एमिलिया-रोमान्या ह्या प्रदेशाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. इटलीच्या उत्तर भागात वसलेले व सुमारे २.८४ लाख लोकसंख्या असलेले बोलोन्या हे इटलीमधील सातव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. इ.स. १०८८ साली स्थापन झालेले येथील बोलोन्या विद्यापीठ जगातील सर्वांत जुने विद्यापीठ मानले जाते.

सध्या बोलोन्या हे उत्तर इटलीमधील कला व संस्कृतीचे माहेरघर मानले जाते. २००० साली बोलोन्या युरोपियन सांस्कृतिक राजधानीचे शहर होते. बोलोन्या हे इटलीमधील सर्वांत सुबत्त शहरांपैकी एक असून येथील राहणीमानाचा दर्जा इटलीमध्ये सर्वोत्तम आहे.
जुळी शहरे
संदर्भ
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
*


वर्ग:इटलीमधील शहरे
वर्ग:एमिलिया-रोमान्या प्रदेश
ऑगस्ट १३

ठळक घटना व घडामोडी

अठरावे शतक

* १७९२ - फ्रांसच्या राजघराण्यातील व्यक्तींना क्रांतीकारकांनी पकडून तुरुंगात टाकले.
एकोणिसावे शतक
विसावे शतक

* १९४२ - न्यू यॉर्कमध्ये बॅंबी या चित्रपटाचे प्रथम प्रदर्शन.
* १९४३ - रिझर्व्ह बँकेचे पहिले भारतीय संचालक म्हणून सी.डी. देशमुखांची नियुक्ती.
* १९६१ - पूर्व जर्मनी आणि पश्चिम जर्मनीमधील सीमा बंद केल्या गेल्या. बर्लिन भिंतीचे बांधकाम सुरू.
* १९९१ - कन्नड साहित्यिक विनायक कृष्ण गोकाक यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार जाहीर.
एकविसावे शतक

* २००२ - के.के. बिर्ला या उद्योगपतीस कांचीपूरम येथे विद्यासेवारत्न सन्मान प्रदान केला गेला.
* २००४ - नागपूरमध्ये संतापलेल्या स्त्रियांनी अक्कू यादव या गुंडाला न्यायालयाच्या आवारात घेरून ठार मारले.
* २००४ - ग्रीसच्या राजधानी अथेन्समध्ये शतकातील पहिल्या ऑलिंपिक स्पर्धांचे उद्घाटन
जन्म

* १८७२ - रिर्चड विलस्टॅटर, क्लोरोफिलच्या कार्याचे स्पष्टीकरण करून १९१५ चे नोबेल पारितोषिक मिळविणारा जीवशास्त्रज्ञ.
* १८८० - जॉन लोगी बेअर्ड, दूरचित्रवाणीसंचशोधक.
* १८९० - त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे तथा बालकवी, मराठी कवी.
* १८९८ - आचार्य प्रल्हाद केशव अत्रे, मराठी साहित्यिक.
* १८९९ - अल्फ्रेड हिचकॉक, इंग्लिश चित्रपटदिग्दर्शक.
* १८९८ - विश्राम बेडेकर, मराठी साहित्यिक.
* १९२३ - पंडित काशिनाथशास्त्री जोशी, भागवत अभ्यासक, प्रवचनकार.
* १९२७ - फिडेल कॅस्ट्रो, क्युबाचा हुकुमशहा.
मृत्यू

* १७९५ - अहल्याबाई होळकर.
* १९१० - फ्लॉरेन्स नाईटिंगेल, क्रिमियन युद्धातील रुग्णसेवक.
* १९४६ - एच.जी. वेल्स, इंग्लिश साहित्यिक.
* १९८० - पुरुषोत्तम भास्कर भावे मराठी साहित्यिक.
* १९८८ - गजानन जागीरदार, हिंदी चित्रपट अभिनेते व दिग्दर्शक.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

ऑगस्ट ११ - ऑगस्ट १२ - ऑगस्ट १३ - ऑगस्ट १४ - ऑगस्ट १५ - ऑगस्ट महिना
गॅल्व्हस्टन (टेक्सास)

गॅल्व्हस्टन () हे अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील ह्युस्टन या महानगराजवळचे शहर आहे. हे शहर टेक्सासच्या आग्नेय भागात गॅल्व्हस्टन ह्याच नावाच्या मेक्सिकोच्या आखातामधील बेटावर वसले असून ते अमेरिकेमधील सर्वात मोठ्या बंदरांपैकी एक आहे. २०१२ च्या अंदाजानुसार या शहराची लोकसंख्या ४७,७६२ आहे. याला ह्युस्टन-शुगरलॅंड महानगराचा भाग समजले जाते.
गॅल्व्हस्टन बंदर

गॅल्व्हस्टन बंदर १८२५मध्ये बांधण्यात आले. गॅल्व्हस्टन द्वीपाच्या उत्तर भागात व पेलिकन द्वीपावर सुविधा असलेल्या या बंदरातून खनिज तेलासह अनेक प्रकारच्या मालसामानाची वाहतूक होते. येथून कॅरिबियन समुद्रामध्ये जाणाऱ्या क्रुझनौकांसाठी वेगळा धक्का आहे. येथे कार्निव्हल क्रुझ लाइन्सच्या कार्निव्हल कॉन्क्वेस्ट, कार्निव्हल एक्सटसी, कार्निव्हल मॅजिक, कार्निव्हल फ्रीडम आणि कार्निव्हल ट्रायम्फ, रॉयल कॅरिबियन इंटरनॅशनलची एमएस लिबर्टी ऑफ द सीझ तसेच डिस्नी क्रुझ लाइनची डिस्नी मॅजिक या नौकांचे मुख्य बंदर आहे.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ
*स्वागत कक्ष
*


वर्ग:टेक्सासमधील शहरे
वर्ग:गॅल्व्हस्टन (टेक्सास)
वर्ग:गॅल्व्हस्टन काउंटी