JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
कृष्णस्वामी कस्तुरीरंगन

(ऑक्टोबर २०, १९४० - २५ एप्रिल, २०२५) हे भारतीय अवकाश-शास्त्रज्ञ होते. ते १९९४ - २००३ सालांदरम्यान 'इस्रो' या भारतीय अवकाश-संशोधन संस्थेचे संचालक होते. तसेच ते २००३ - २००९ सालांदरम्यान राज्यसभेचे नियुक्त सदस्य होते.

कस्तुरीरंगन यांना सप्टेंबर २५, १९९९ रोजी त्यांना एच.के. फिरोदिया पुरस्कार जाहीर झाला.

कृष्णस्वामी कस्तुरीरंगन हे प्रसिद्ध भारतीय अंतराळ शास्त्रज्ञ आणि राज्यसभेचे सदस्य होते. तो प्रदान करण्यात आले पद्मभूषण करून सरकारच्या भारत 1992 मध्ये योगदानासाठी विज्ञान . ते 1994 ते 2003 पर्यंत भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष होते. त्यांनी भारताच्या नियोजन आयोगाचे सदस्य म्हणून काम केले आहे.

२५ एप्रिल २०२५ रोजी कस्तुरी रंगन यांचा मृत्यू झाला. मृत्यू समयी त्यांचे वय ८४ वर्षे होते.
महत्त्वाचे योगदान

डॉ. कस्तुरीरंगन यांनी इस्रो आणि स्पेस कमिशनचे अध्यक्ष आणि भारत सरकारचे अंतराळ विभागात सचिव म्हणून नऊ वर्षे भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे निर्देश केले. यापूर्वी, जेव्हा ते इस्रोच्या उपग्रह केंद्राचे संचालक होते , तेव्हा त्यांच्या देखरेखीखाली भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह ( INSAT- 2), भारतीय रिमोट सेन्सिंग सॅटेलाइट ( IRS- 1A आणि 1B) आणि इतर अनेक वैज्ञानिक उपग्रह विकसित केले गेले. ते भारताच्या पहिल्या प्रायोगिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रहांचे ( भास्कर एकम आणि II) प्रकल्प संचालक होते.

त्यांच्या नेतृत्वाखाली, भारतातील प्रतिष्ठित प्रक्षेपण वाहने - ध्रुवीय उपग्रह प्रक्षेपण वाहन (PSLV) आणि जिओस्टेशनरी सॅटेलाइट लॉन्च व्हेईकल (GSLV) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित आणि ऑपरेट करण्यात आले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने चांद्रयान-१ चे यशस्वी प्रक्षेपण केले, ज्याला मैलाचा दगड मानला जातो. त्यांच्या या प्रयत्नांमुळे भारताला अवकाश कार्यक्रम चालवणाऱ्या मोजक्या देशांच्या यादीतही स्थान मिळाले आहे.
संदर्भ

वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:फिरोदिया पुरस्कार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
यू.आर. राव

thumb|यू.आर. राव
उडुपी रामचंद्र राव तथा यू.आर. राव हे भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ आहेत.

यू.आर. राव यांचा जन्म कर्नाटकातील दक्षिण कॅनरा जिल्ह्यातील अदमारू या खेड्यात झाला. म्हैसूरमधील शिक्षणानंतर त्यांनी मद्रासला विज्ञानात पदवी, बनारस विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी व गुजरात विद्यापीठातून पीएच.डी. असे शिक्षण घेतले. नंतर ते अवकाशयानांच्या अभ्यासासाठी अमेरिकेला गेले.
कारकीर्द

अमेरिकेतील एमआयटी संस्थेत शिक्षण घेतल्यानंतर यू.आर राव डलास येथील टेक्सास विद्यापीठात प्राध्यापक झाले. १९६६मध्ये भारतात परत येऊन अहमदाबादच्या फिजिकल रिसर्च लॅबोरेटरीत ते संशोधन करू लागले. तेथे डॉ. विक्रम साराभाई यांचे मार्गदर्शन त्यांना लाभले. देशाने पहिला आर्यभट्ट हा उपग्रह सोडला तेव्हापासून त्यांची अवकाश संशोधनातील कारकीर्द सुरू झाली.
आर्यभट्ट

पहिला उपग्रह सोडण्याचा प्रस्ताव त्या वेळच्या पंतप्रधान इंदिरा गांधींपुढे मांडला गेला, तेव्हा त्यांनी डॉ. राव यांना विचारले, उपग्रहाला पैसे किती लागतील, त्यावर राव यांनी तीन कोटी सांगितले. इंदिरा गांधींनी लगेच होकार दिला. त्या वेळी मनमोहन सिंग नुकतेच अर्थसचिव झाले होते. त्यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत जो पहिला प्रकल्प मंजूर केला तो आर्यभट्ट उपग्रहाचा.
अन्य उपग्रह

यू.आर. राव यांनी १९८४ ते १९९४ या काळात भारताच्या अवकाश कार्यक्रमाचे नेतृत्व केले. दहा वर्षे ते अवकाश खात्याचे सचिव व इस्रोचे अध्यक्ष होते. ‘आर्यभट्ट’नंतर त्यांच्या नेतृत्वाखाली भास्कर, अ‍ॅपल, रोहिणी, इन्सॅट आदी श्रेणींचे किमान वीस उपग्रह तयार झाले.
मंगळाची मोहीम

भारताने ४५० कोटी रुपयांतील परवडणारी मंगळ मोहीम राबवली व फत्तेही केली. त्याच्या पडद्यामागचे सूत्रधार डॉ. रावच होते. या मंगळ मोहिमेची घोषणा मनमोहन सिंग यांनी केली तेव्हा सिंग पंतप्रधान होते.
पुरस्कार आणि सन्मान

* वॉशिंग्टन येथील ‘सॅटेलाइट हॉल ऑफ फेम ऑफ द सोसायटी ऑफ सॅटेलाइट प्रोफेशनल्स इंटरनॅशनल’ या संस्थेत समावेश झालेले यू.आर. राव हे पहिले भारतीय आहेत. (२०१३ मध्ये)
* इंटरनॅशनल अ‍ॅकॅडमी ऑफ अ‍ॅस्ट्रॉनॉटिक्सचा थिओडोर व्हान करमान पुरस्कार
* पद्मविभूषण
* युरी गागारिन पुरस्कार, वगैरे.


वर्ग:खगोलशास्त्रज्ञ
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ
एम. अण्णादुराई

250 px|इवलेसे|एम. अण्णादुराई
मयिलस्वामी अण्णादुराई (तमिळ:மயில்சாமி அண்ணாதுரை; २ जुलै १९५८, पोल्लाची, कोइंबतूर जिल्हा, तामिळ नाडू) हे एक भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ व भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे सदस्य आहेत. चंद्रयान, चंद्रयान २, ॲस्ट्रोसॅट, आदित्य, मंगळयान इत्यादी अनेक महत्त्वाच्या व प्रतिष्ठित संशोधन प्रकल्पांमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला आहे.


वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पाषाण

इवलेसे


पाषाण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान

पाषाण हा पुण्याच्या पश्चिमेकडील भाग आहे. या भागाचा पुण्याच्या उपनगरात समावेश होतो.
इवलेसे
इतिहास

भौगोलिक सीमा

महत्त्वाची ठिकाणे

उद्याने आणि टेकड्या

*उद्याने
*टेकड्या
*पाषाण तलाव
वाहतूक

सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था

संस्था

वसुंधरा स्वच्छता अभियान
शिक्षण

अभिनव कला विद्यालय, पाषाण

एन सी एल ज्युनिअर कॉलज, पाषाण
संस्कृती

हे सुद्धा पहा

परिसरातील प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वे
हवामान

येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ६१० मिमी पर्यंत असते.
लोकजीवन

प्रेक्षणीय स्थळे

नागरी सुविधा

जवळपासची गावे

संदर्भ

#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate
संदर्भ

वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वर्ग:पुण्याची उपनगरे
वर्ग:पुणे
लालकृष्ण अडवाणी

लालकृष्ण अडवाणी ( नोव्हेंबर ८, इ.स. १९२७) हे भाजपाचे नेते आहेत. ते सुरुवातीच्या काळात भारतीय जनसंघाचे नेते होते आणि इ.स. १९७४ मध्ये राज्यसभेवर निवडून गेले.त्यांना आणीबाणीच्या दरम्यान कारावास घडला. इ.स. १९७७ मध्ये जनसंघ जनता पक्षात विलीन झाल्यानंतर ते जनता पक्षात सामील झाले तर इ.स. १९८० मध्ये पूर्वाश्रमीच्या जनसंघाच्या नेत्यांनी जनता पक्षातून बाहेर पडून भारतीय जनता पक्षाची स्थापना केल्यानंतर ते त्या पक्षात सामील झाले. ते इ.स. १९८९ पर्यंत ते राज्यसभेचे सदस्य होते.

ते इ.स. १९७७ ते इ.स. १९७९ या काळात भारताचे माहिती आणि प्रसारणमंत्री तर इ.स. १९९८ ते इ.स. २००४ या काळात भारताचे गृहमंत्री होते. तसेच ते इ.स. २००२ ते इ.स. २००४ या काळात भारताचे उपपंतप्रधान होते.ते इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये नवी दिल्ली लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. इ.स. १९९१च्या निवडणुकींमध्ये त्यांनी गुजरात राज्यातील गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातूनही विजय मिळवला होता.त्यामुळे त्यांनी नवी दिल्ली मतदारसंघाच्या खासदारपदाचा राजीनामा दिला. जैन हवाला प्रकरणात त्यांच्याविरूद्ध आरोपपत्र दाखल झाल्यामुळे त्यांनी इ.स. १९९६ची लोकसभा निवडणुक लढवली नाही. त्यानंतर ते इ.स. १९९८, इ.स. १९९९, इ.स. २००४ आणि इ.स. २००९च्या निवडणुकींमध्ये गुजरात राज्यातील गांधीनगर लोकसभा मतदारसंघातून निवडून गेले.ते इ.स. १९९० ते इ.स. १९९३ दरम्यान आणि इ.स. २००४ पासून लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते आहेत.

ते इ.स. १९८६ ते इ.स. १९९०, इ.स. १९९३ ते इ.स. १९९८ आणि इ.स. २००४ ते इ.स. २००५ या काळात भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष होते.


वर्ग:भारतीय राजकारणी
अडवाणी, लालकृष्ण
वर्ग:भारतीय गृहमंत्री
वर्ग:भारतीय माहिती आणि प्रसारणमंत्री
वर्ग:लोकसभेतील विरोधीपक्षनेते
वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:राज्यसभा सदस्य
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
वर्ग:भारतीय जनसंघ नेते
वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष
वर्ग:नवी दिल्लीचे खासदार
वर्ग:गांधीनगरचे खासदार
वर्ग:जनसंघ नेते
वर्ग:जनता पक्षाचे राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जुलै १५

ठळक घटना

सतरावे शतक

अठरावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

जन्म

* १५७३ - इनिगो जोन्स, लंडनचा वास्तुशास्त्रज्ञ ज्याने सेंट पॉलचे चर्च पुनर्स्थापित केले.
* १६०६ - रेम्ब्रॅन्ड व्हॅन रिन, नेदरलॅंडसचा चित्रकार.
* १७०१ - पेरी ज्युबर्ट, कॅनडातील सर्वात दीर्घायु व्यक्ती, वय वर्षे ११३, दिवस १२४ पर्यंतचे आयुर्मान लाभले.
* १७०४ - ऑगस्ट गॉटलिब स्पॅन्गेन्बर्ग, दक्षिण अमेरिकेतील मोराव्हियन चर्चचा संस्थापक.
* १७७९ - क्लेमेंट क्लार्क मूर, अमेरिकन लेखक.
* १७९६ - थॉमस बुलफिंच
* १८५० - सेंट फ्रांसिस झेविअर कॅब्रिनी, अमेरिकेतील प्रथम संत.
* १८७२ - जॉस एन्रिक रोड मॉन्टव्हिडिओ, तत्त्वज्ञ, निबंधकार व शिक्षणतज्ञ.
* १८८९ - मार्जोरी राम्बाऊ, अभिनेत्री.
* १९०२ - बेल्जियमचे जिन रे, युरोपियन कमिशनचे अध्यक्ष (१९६७-७०) .
* १९१३ - मर्विन व्हे, अभिनेता.
* १९१८ - डॉ. चित्रा नाईक, मराठी शिक्षणतज्ज्ञ.
* १९१९ - आयरिस मर्डोक, आयर्लंडचा कादंबरीकार.
* १९२५ - फिल कॅरे, अभिनेता.
* १९२७ - कार्मेन झपाटा, अभिनेत्री.
* १९३७ - विश्वनाथ मोरे - संगीतकार
* १९४७ - बकुळ ढोलकिया, आय.आय.एम अहमदाबादचे माजी संचालक
मृत्यू

* १२९१ - रुडॉल्फ पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
* १५२१ - हुआन पॉन्से दे लेऑन, स्पेनचा शोधक.
* १६५५ - गिरोलामो रैनाल्डी, इटलीचा स्थपती.
* १९१९ - हेर्मान एमिल फिशर, जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ.
* १९४६ - रेझर स्मिथ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४६ - वन यिदुओ, चिनी भाषेमधील कवी, लेखक.
* १९४८ - जॉन पर्शिंग, अमेरिकन सेनापती.
* १९७९ - गुस्तावो दियाझ ओर्दाझ, मेक्सिकोचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९२ - हॅमर डिरॉबुर्ट, नौरूचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९९७ - ज्यानी व्हर्साची, इटलीचा फॅशन डिझायनर.
प्रतिवार्षिक पालन

* सुलतानाचा वाढदिवस - ब्रुनेई.
बाह्य दुवे

----
जुलै १३ - जुलै १४ - जुलै १५ - जुलै १६ - जुलै १७ - (जुलै महिना)


वर्ग:दिवस
वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
इ.स. १७०४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी २५-२६ - अपालाची कत्तल-अमेरिकेतील कॅरोलायना प्रांतात राहणाऱ्या इंग्लिश लोकांनी स्पेनच्या आधिपत्याखालील फ्लोरिडामध्ये राहणाऱ्या अपालाची जमातीवर हल्ले चढवून त्यांची कत्तल केली.-
जन्म

* जुलै १५ - ऑगस्ट गॉटलिब स्पॅन्गेन्बर्ग, दक्षिण अमेरिकेतील मोराव्हियन चर्चचा संस्थापक.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १७०४
वर्ग:इ.स.च्या १७०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पेण तालुका

पेण तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रायगड जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. पेण शहर हे तालुक्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. मुंबई व पेणमध्ये फक्त १ खाडी आहे.
तालुक्यातील गावे

#अधरणे
#अघाई
#आंबेघर (पेण)
#आंबिवली (पेण)
#आमटेम
#अंतोरे
#आष्टे (पेण)
#आटिवली
#बहिरामवाटक
#बालावली
#बेलवडे बुद्रुक (पेण)
#बेलवडे खुर्द
#बेणसे
#बेणावळे
#बेणेघाट
#बोरगाव (पेण)
#बोरी (पेण)
#बोरवे
#बोरझे
#बुरडी
#चिंचघर (पेण)
#चिरबी १
#चोले
#दादर (पेण)
#दावणसर
#दावरे
#धामणी (पेण)
#धौलपाडा
#धावटे
#धोंडपाडा
#दिव (पेण)
#डोलवी
#डोलवी दाबाबा
#दुरशेत (पेण)
#दुशमी
#दुतर्फा सापोळी
#गागोडे बुद्रुक
#गागोडे खुर्द
#गंधे
#घोटे (पेण)
#गोविर्ले
#हमरापूर (पेण)
#हनुमानपाडा
#हेटवणे
#जांभोशी
#जांभुळ टेप
#जावळी (पेण)
#जिरणे
#जिते (पेण)
#जोहे
#जुई बुद्रुक (पेण)
#जुई हब्बास खाणी
#जुई खुर्द
#कलाड
#कलई
#कळवे
#काळेश्रीवाडी
#कामर्ली
#कांदळे
#कांदळेपाडा
#काणे
#कान्होबा
#करंबेळी छत्तिशी
#कारव
#कार्ली
#कारोडी
#काशमिरे
#कासू
#कासुरघुंटवाडी
#कौली सीमादेवी
#केळंबी
#खार बोर्ली
#खार देवळी
#खार धोंबी
#खार दुबेज
#खार दुतर्फा बोर्ली
#खार जांबोळा
#खार कोलेटी
#खार नांदई
#खार ओवळी
#खार सीमादेवी
#खारघाट
#खारकारवी
#खारकोशिम
#खारमाचेला
#खारोशी
#खारपाडा
#खारपाळे
#खारसापोळी
#कोळवे
#कोलेटी
#कोंढावी
#कोपर (पेण)
#कोपरोळी (पेण)
#कुहीरे
#कुरमुरली
#कुर्नाड
#लाखोळा
#महालमिऱ्या डोंगर
#मंगरूळ (पेण)
#मासद बेळी
#मासद बुद्रुक
#मासद खुर्द
#मलेघर
#म्हैसबाद
#मोहिली ईनाम
#मोहिली खालसा
#मोठे भाळ
#मोठे वढाव
#मौजेपाळे
#मुंधाणी
#मुंगोशी
#नागडी सापोळी
#नाणेगाव
#नारवेल
#नवखार
#निधावली
#निगडे (पेण)
#निफाड (पेण)
#ओढंगी
#पाबळ (पेण)
#पाडळे
#पाचगणी (पेण)
#पानेड
#पाटणी पांडापूर
#पाटणोळी
#पेण ग्रामीण
#पिंपळगाव (पेण)
#रामराज (पेण)
#रावे
#रेवोळी
#रोडे
#साळिंदे
#सापोळी
#सारेभाग
#सावरसाई
#शेडशी
#शेणे
#शेत जुई
#शिहू
#शिंगणवट
#शिरकी
#शिरकी चाळ नंबर १
#शितोळे
#सोनखार (पेण)
#तळवली (पेण)
#तळेखार
#तांंबडशेत
#तारणखोप
#तारशेत
#तिळोरे (पेण)
#तुरखुळ
#उचेडे
#उंबर्डे (पेण)
#उरनिळी
#उसर (पेण)
#वडगाव (पेण)
#वाळक
#विठ्ठलवाडी (पेण)
#वाढाव
#वडखळ
#वाकरुळ
#वारप
#वारवणे
#वारेडी
#वरसई
#वाशी (पेण)
#वाशिवळी
#वावे (पेण)
#विराणी
#झोटीरपाडा
संदर्भ आणि नोंदी

१.https://villageinfo.in/
२.https://www.census2011.co.in/
३.http://tourism.gov.in/
४.https://www.incredibleindia.org/
५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
६.https://www.mapsofindia.com/


वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील तालुके
वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
*
जुलै १६

ठळक घटना

सतरावे शतक

अठरावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

एकविसावे शतक

जन्म

* १८७२ - रोआल्ड अमुंडसेन, नॉर्वेचा शोधक.
* १८८८ - फ्रिट्स झेर्निके, नोबेल पारितोषिकविजेता डच भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १८८८ - शूलेस ज्यो जॅक्सन, अमेरिकन बेसबॉल खेळाडू.
* १८९६ - त्रिग्वे ली, संयुक्त राष्ट्रांचा पहिला सरचिटणीस.
* १९०७ - ऑर्व्हिल रेडेनबाखर, अमेरिकन उद्योगपती.
* १९१९ - चॉई क्युहा, दक्षिण कोरियाचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९२६ - इर्विन रोझ, नोबेल पारितोषिकविजेता अमेरिकन जीवशास्त्रज्ञ.
* १९४२ - मार्गारेट कोर्ट, ऑस्ट्रेलियाची टेनिस खेळाडू.
* १९४३ - प्रल्हाद ईरबाजी सोनकांबळे, मराठी साहित्यिक
* १९६८ - लॅरी सॅंगर, विकिपीडियाचा सह-संस्थापक.
* १९७१ - महमद मकसूद् इनामदार नान्देड

* १९७३ - शॉन पोलॉक, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९८४ - कॅटरिना कैफ, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.
मृत्यू

* १३२४ - गो-उदा, जपानी सम्राट.
* १३४२ - चार्ल्स पहिला, हंगेरीचा राजा.
* १६६४ - अँड्रियास ग्रिफियस, जर्मन लेखक.
* १८८२ - मेरी टॉड लिंकन, अब्राहम लिंकनची पत्नी.
* १९१६ - इल्या मेक्निकोव, नोबेल पारितोषिक विजेता रशियन जीवशास्त्रज्ञ.
* १९९४ - जुलियन श्वाइंगर, नोबेल पारितोषिक विजेता अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ.
प्रतिवार्षिक पालन
बाह्य दुवे

जुलै १४ - जुलै १५ - जुलै १६ - जुलै १७ - जुलै १८ - (जुलै महिना)


वर्ग:दिवस
वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
करदर्शन

कराग्रे वसते लक्ष्मीः करमूले सरस्वती ।
करमध्ये तू गोविंदः प्रभाते करदर्शनम् ॥


उपरोक्त श्लोक समजून म्हटला तर तो मानवाच्या जीवनात प्रेरणादायक ठरेल. लक्ष्मी, विद्या किंवा भगवान प्राप्त करणे ही मानवाच्या हातातील गोष्ट आहे, असा उत्साही अर्थ ह्या श्लोकात लपलेला आहे.


हाताच्या अग्रभागी लक्ष्मी आहे असे सांगितले आहे. माणसाचे जवळ जवळ सर्वच उद्योग बोटांच्या अग्रभागाने होतात म्हणून तेथे लक्ष्मीचा वास आहे असे सांगितले आहे.


हाताच्या मूळ भागात सरस्वती म्हणजे विद्या आहे. सरस्वती मूळात आहे ह्याचा अर्थ कोणत्याही कार्याच्या पायात ज्ञान असले पाहिजे. खऱ्या ज्ञानाशिवाय संपत्ती किंवा परमेश्वर काहीच मिळत नाही.


मानवाला वित्त किंवा विद्या ह्यांची नशा चढते. तो उन्मत्त बनतो. हाताच्या मध्यभागात गोविंद वसतो असे सांगून लक्ष्मी आणि सरस्वती मध्ये आपल्या शास्त्रकारांनी समन्वय साधला आहे. भगवंताच्या उपस्थितीमुळे माणसाला वित्तमद किंवा विद्यामद चढत नाही. रावणाच्या जीवनात भगवान नसल्यामुळे लक्ष्मी आणि सरस्वती दोन्ही असूनही त्याचे जीवन दैवी न बनता राक्षसी बनले. आपल्या हाताची सर्व बोटे असमान आहेत, पण त्यांना जर हाताच्या मध्यभागी आणले तर समान भासतात. त्याचप्रमाणे समाजात असमानता निर्माण करणाऱ्या लक्ष्मीला आणि सरस्वतीला जर प्रभु बरोबर जोडण्यात आले तर त्या समानता निर्माण करतात.

शिवाय हातात भगवंताचा वास असल्यामुळे भगवंताला आवडणार नाही असे एकही कार्य न करता, रोज मी केवळ सत्कर्मच करीन असा विचार सकाळी केला पाहिजे.
हेदेखील पाहा

वैदिक प्रतीक-दर्शन

----
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये
हंबीरराव मोहिते

औसाजी तथा हंबीरराव मोहिते (१६३०:तळबीड, महाराष्ट्र - १६८७:वाई, महाराष्ट्र) हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे सरसेनापती होते. प्रतापराव गुजरांच्या मृत्यूनंतर सरसेनापतीपदी त्यांची नेमणूक इ.स. १६७४ साली झाली.

बहलोल खानाशी लढताना तत्कालीन सरसेनापती प्रतापराव गुजरांनी २४ फेब्रुवारी, १६७४ रोजी वीरमरण पत्करल्यनांतर हंसाजी मोहिते यांची नेमणूक हंबीरराव या खिताबानिशी झाली. नेसरीच्या लढाईनंतर हंबीररावांनी आदिलशाही सेनेवर जबरदस्त उलटहल्ला केला आणि शत्रूला विजापूरपर्यंत पिटाळून लावले.

शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर सोयराबाईंनी हंबीररावांना संभाजी महाराजांऐवजी स्वतःचे पुत्र राजाराम महाराजांना सिंहासनावर बसविण्याची सूचना केली परंतु हंबीररावांनी शिवाजी महाराजांनी केलेल्या वारसनाम्याचा आदर करीत स्वतःच्या बहिणीस डावलून संभाजीमहाराजांशी हातमिळवणी केली. यामुळे हे सत्तांतरण अधिक रक्तरंजित झाले नाही.

१६८७मध्ये झालेल्या वाईच्या लढाईत तोफेचा गोळा लागून हंबीरराव धारातीर्थी पडले. महाराजांच्या द्वितीय पत्‍नी सोयराबाई या हंबीरराव मोहित्यांच्या भगिनी होत्या. हंबीररावांच्या कन्या महाराणी ताराबाई ह्या राजाराम महाराजांच्या पत्‍नी होत्या. या नात्याने हंबीरराव शिवाजीमहाराजांचे व्याही होत.
हंबीररावांविषयी पुस्तके

* सेनापती हंबीरराव मोहिते (चरित्र - लेखक डॉ. सदाशिव शिवदे)
* जेधे शकावली, मराठा रियासत भाग १; डफ.) - केतकर ज्ञानकोशातील माहिती
चित्रपट

* सरसेनापती हंबीरराव (दिग्दर्शक - प्रवीण तरडे)
हे सुद्धा पहा

* तळबीड
संदर्भ

वर्ग:मराठा साम्राज्याचे सेनापती
वर्ग:इ.स. १६३० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १६८७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:मराठा साम्राज्याचे सरनौबत
कार्तिकेय

thumb|मलेशियातील [[बटु गुहा (बटु केव्हज) येथे कार्तिकेय या देवतेची ही प्रचंड मूर्ती.]]
कार्तिकेय, कार्तिकस्वामी, मुरुगन किंवा मयूरी कंदसामी (तमिळ : முருகன்ऱ, मल्याळम : മുരുകന്‍) सुब्रह्मण्य, षडानन, स्कंद आदी नावाने देखील ओळखला जाणारा हा (कन्नड: ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, तेलुगू: సుబ్రమణ్య స్వామి) एक हिंदू देव. आहे. कार्तिकेय शंकर आणि पार्वतीचा मोठा मुलगा तर गणपतीचा मोठा भाऊ आहे. हा देवांचा योद्धा सेनापती होता.

स्कंद षष्ठी या दिवशी कार्तिकेयाचा जन्म झाला असे मानले जाते. वर्षातील ज्या ज्या दिवशी शुक्ल पंचमीच्या दिवशीच षष्ठी असते त्या दिवशी स्कंद षष्ठी आहे असे समजतात. (अन्य षष्ठींना देखील स्कंद षष्ठी असू शकते.)
इतिहास

काíतकेय या देवतेचा उल्लेख इ.स. दुसऱ्या शतकापासून दिसतो. कुषाण राजवटीमधल्या हुविष्क राजाच्या नाण्यांवर आपल्याला कार्तिकेय देव पहायला मिळतात. तसेच यौधेय राजांच्या नाण्यांवरसुद्धा हातात कोंबडा घेतलेल्या ब्रह्मण्यदेव अर्थात कार्तिकेय आढळतो.

सातारा जिल्ह्यातील अंभेरी, रहिमतपूर येथे श्री कार्तिकस्वामी यांचे नैसर्गिक वातावरणात खूप सुरेख असे मंदिर आहे.


वर्ग:हिंदू दैवते
वर्ग:तमिळ पुराणशास्त्र
वर्ग:शिवाची मुले
विजय चव्हाण

विजय चव्हाण हे मराठी रंगभूमीवरचे कलाकार होते. त्यांनी अनेक नाटकांत आणि चित्रपटांत कामे केलेली असून, प्रल्हाद केशव अत्रे यांनी लिहिलेल्या मोरूची मावशी या नाटकातील मावशीच्या स्त्री-भूमिकेसाठी ते विशेष ओळखले जातात. या नाटकाचे जवळ जवळ दोन हजार प्रयोग झाले. त्यानंतर मालिका आणि चित्रपटात बिझी असलेल्या या कलावंताने एकाच नाटकात चौदा भूमिका करण्याचाही विक्रम केला.
शिक्षण

विजय चव्हाण यांचे बालपण करीरोडच्या गिरणगाव भागात गेले. शालेय शिक्षण दादरच्या इंग्लिश स्कूलमध्ये झाल्यावर त्यांनी रुपारेल कॉलेजमधून बी.ए.ची पदवी घेतली.
अभिनय क्षेत्रात प्रवेश

कॉलेजच्या नाटकात काम करणारा एक कलाकार आजारी पडला म्हणून ऐनवेळी विजय चव्हाण यांना नाटकात काम करायला सांगितले गेलेादस आणि एक-दोन दिवसांच्या तालमीनंतर त्यांनी रंगमंचावर अभिनय केला. नाटक यशस्वी झाले आणि विजय चव्हाण यांना आपण रंगमंचावर काम करू शकतो याची खात्री पटली. अर्थात करियरसाठी हाच प्रांत निवडायचा असे त्यांनी काही ठरवले नव्हते. कारण हे काम त्यांनी कॉलेजमधील नाटकात केवळ गरज म्हणून केले होते. कॉलेजचे सुवर्णमहोत्सवी वर्ष म्हणून हे नाटक बसविले होते. त्यामुळे विजय चव्हाण यांनी कलाक्षेत्र गंभीरपणे घेतले नव्हते. मात्र त्यानंतर पुन्हा एकदा कॉलेजच्यावतीने एका यूथ फेस्टिवलमध्ये विजय चव्हाण यांनी एकांकिकेत भाग घेतला आणि बक्षीसही मिळवले. त्यानंतर मात्र त्यांनी या क्षेत्राकडे गंभीरपणे बघण्याचा निर्णय घेतला.

अभिनेते विजय कदम हे विजय चव्हाण यांचे वर्गमित्र होते. विजय कदम, चव्हाण आणि अन्य एक मित्र या तिघांनी मिळून "रंगतरंग' नावाची नाट्यसंस्था सुरू केली. त्यानंतर त्यांची लक्ष्मीकांत बेर्डेशी ओळख झाली. त्या वेळी पुरुषोत्तम बेर्डे "टुरटूर' नाटक बसवत होते. लक्ष्याने त्यांना विजय चव्हाण यांचे नाव सुचवले. त्यामुळे त्यांचा टुरटूरमध्ये प्रवेश झाला. या नाटकातूनच त्यांना "हयवदन' हे नाटक मिळाले. या नाटकाचे भारतात आणि भारताबाहेर प्रयोग झाले. हे नाटक बघूनच त्यांना सुधीर भट यांच्याकडून "मोरूची मावशी'साठी निमंत्रण आले. त्या वेळी चव्हाण मफतलाल कंपनीत नोकरी करत होते. ही नोकरी सांभाळून त्यांनी या नाटकाचे प्रयोग सुरू केले. या नाटकाने मराठी रंगभूमीवर इतिहास घडवला. एका दिवशी दोन-तीन प्रयोग केले गेले. स्त्री वेशातील अर्थात मावशीची भूमिका करून विजय चव्हाण यांनी विक्रम केला.
जीवन

चव्हाण यांचे शुक्रवार दिनांक २४ अॉगष्ट २०१८ रोजी दीर्घ आजाराने आजाराने निधन झाले. त्यांना फुफ्फुसाचा आजार होता. मुंबईतल्या मुलुंडमधील फोर्टिस रुग्णालयात वयाच्या ६३व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला.
==उल्लेखनीय== त्यांची भरत जाधव,रविंद्र बेर्डे, विजय पाटकर संजय नार्वेकर आणि अशोक सराफांबरोबर जोडी प्रसिद्ध होती. त्यांचं डोळा मारतेलं विनोदी दृश्य प्रसिद्ध आहे.
कार्य

नाटके

* कशात काय लफड्यात पाय
* कशी मी राहू तशीच
* कार्टी प्रेमात पडली
* खोली नं. ५
* झिलग्यांची खोली
* जाऊ बाई हळू
* टुरटूर
* देखणी बायको दुसऱ्याची
* बाबांची गर्लफ्रेंड
* मोरूची मावशी
* हयवदन
* श्रीमंत दामोदरपंत
चित्रपट

* अशी असावी सासू
* आली लहर केला कहर
* घोळात घोळ
* झपाटलेला
* धुमाकूळ
* जत्रा
दूरचित्रवाणी मालिका

* असे पाहुणे येती
* माहेरची साडी
* येऊ का घरात
* रानफूल
* लाइफ मेंबर
पुरस्कार

* 'अशी असावी सासू'मधील भूमिकेसाठी महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार आणि स्क्रीन पुरस्कार.
* संस्कृती कलादर्पणचा जीवनगौरव पुरस्कार (२०१७)
*चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कार(2018)
संदर्भ
बाह्य दुवे

वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म
वर्ग:चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारविजेते
मोरूची मावशी

मोरूची मावशी हे एक प्रल्हाद केशव अत्रे यांनी लिहिलेले विनोदी नाटक आहे. प्रशांत दामले, प्रदीप पटवर्धन, विजय चव्हाण अशा नामांकित कलाकारांनी त्यात काम केले आहे.

ब्रॅन्डन टॉमसच्या "चार्लीज ऑन्ट" ह्या इंग्रजीतील विलक्षण विनोदी नाटकाचे हे बेमालूम मराठी रूपांतर आहे..
श्रेयनामावली

प्रथम प्रयोग वर्ष:
निर्मिती संस्था:
लेखक: आचार्य अत्रे
दिग्दर्शक:
नेपथ्यः
प्रकाश:
पार्श्वसंगीत:
नेपथ्यकार:
ध्वनी:
सूत्रधार:
रंगभूषाकार:
वेशभूषा:
निर्मिती व्यवस्था:
भूमिका

मावशी: विजय चव्हाण
: प्रशांत दामले
: प्रदीप पटवर्धन
उशा:
निशा:


वर्ग:मराठी नाटकांची यादी
तात्यासाहेब कोरे

सहकारमहर्षी कै.श्री.व्ही.ए. ऊर्फ तात्यासाहेब कोरे (इ.स. १९१४ - इ.स. १९९४)

स्वातंत्र्यसैनिक व समाजसुधारक.

माजी उपपंतप्रधान कै.श्री.यशवंतराव चव्हाण यांचे निकटचे सहकारी.

सहकार चळवळीचे समर्थक.

सहकार चळवळीतून ग्रामोद्धार तत्त्वाचे द्रष्टे.

वारणा सहकारी संकुलाच्या स्थापनेद्वारे ७० खेड्यातील कोरडवाहू जमिनीला सुजलाम सुफलाम करणारे नेते.


वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
जुलै २२

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७९३ - अलेक्झांडर मॅकेंझी मेक्सिको पार करून पॅसिफिक तटावर पोचणारा पहिला युरोपीय झाला.
एकोणिसावे शतक

* १८१२ - सालामांकाची लढाई - आर्थर वेलेस्ली, ड्यूक ऑफ वेलिंग्टनने सालामांका, स्पेन येथे फ्रेंच सैन्याला हरवले.
विसावे शतक

* १९१६ - सान फ्रांसिस्कोमध्ये ध्वजसंचलनाचे वेळी बॉम्बस्फोट. १० ठार, ४० जखमी.
* १९३३ - वायली पोस्टने ७ दिवस १८ तास ४५ मिनिटांत विमानातून सर्वप्रथम पृथ्वीप्रदक्षिणा पूर्ण केली.
* १९४२ - दुसरे महायुद्ध - अमेरिकेत पेट्रोलचे रेशनिंग सुरू करावे लागले.
* १९४२ - ज्यूंचे शिरकाण - वॉर्सोतून ज्यूंना तडीपार करणे सुरू झाले.
* १९४३ - दोस्त राष्ट्रांनी इटलीचे पालेर्मो शहर जिंकले.
* १९४६ - इर्गुन या दहशतवादी संघटनेने जेरुसलेममधील ब्रिटिश मुख्यालयावर बॉम्बहल्ला चढवला. ९० ठार.
एकविसावे शतक

* २००३ - अमेरिकन सैन्याच्या १०१व्या हवाई तुकडीने इराकमध्ये सद्दाम हुसेनची मुले उदय हुसेन व कुसे हुसेनना ठार मारले.
जन्म

* १८८७ - गुस्ताव लुडविग हेर्ट्झ, जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ.
* १९१८ - गोपाळराव बळवंतराव कांबळे, मराठी चित्रकार.
* १९२१ - विल्यम रॉथ, अमेरिकेचा सेनेटर.
* १९२३ - मुकेश, पार्श्वगायक.
* १९२३ - बॉब डोल, अमेरिकेचा सेनेटर.
* १९३७ - वसंत रांजणे, भारताचा कसोटी क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - देवेंद्र गंगाधर फडणवीस, भारतीय जनता पक्षाचे आमदार व महाराष्ट्राचे प्रदेशाध्यक्ष.
मृत्यू

* १४६१ - चार्ल्स सातवा, फ्रांसचा राजा.
* १५४० - जॉन झापोल्या, हंगेरीचा राजा.
* १६७६ - पोप क्लेमेंट दहावा.
* १८२६ - ज्युसेप्पे पियाझी, इटालियन खगोलशास्त्रज्ञ.
* १८३२ - नेपोलियन दुसरा, फ्रांसचा राजा.
* १९१८ - ईंद्रलाल रॉय, भारतीय वैमानिक.
* १९५० - विल्यम ल्यॉन मॅकेन्झी किंग, कॅनडाचा १०वा पंतप्रधान.
* १९५८ - मिखाइल झोश्चेन्को, रशियन लेखक.
* २००३ - उदय हुसेन, सद्दाम हुसेनचा मुलगा.
* २००३ - कुसे हुसेन, सद्दाम हुसेनचा मुलगा.
प्रतिवार्षिक पालन

* पाय दिन. (२२/७ = पाय)
बाह्य दुवे

----
जुलै २० - जुलै २१ - जुलै २२ - जुलै २३ - जुलै २४ - जुलै महिना
प्रतिपोप बॉनिफेस सातवा

पोप बॉनिफेस सातवा ( - जुलै २०, इ.स. ९८५) हा प्रतिपोप होता. याला पोप मानले जात नाही.

याचे मूळ नाव फ्रॅंको फेरुची असे होते.

याने पोप बेनेडिक्ट सहाव्याला मृत्युदंड दिल्याची वदंता आहे. बेनेडिक्टच्या मृत्यूनंतर रोमच्या जनतेच्या क्षोभाला घाबरून बॉनिफेसने कॉन्स्टेन्टिनोपलला पळ काढला. जाताना त्याने अमाप खजिना आपल्या बरोबर नेला. इ.स. ९८४मध्ये बॉनिफेस परतला व पोप जॉन चौदाव्याला त्याने पदच्युत करून त्याचा खून करवला. पुढच्या वर्षी बॉनिफेसचा स्वतःचाच खून झाला.


बॉनिफेस ०७
बॉनिफेस ०७
बॉनिफेस ०७
वर्ग:इ.स. ९८५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रॉबर्ट बर्न्स

thumb|right|200px|रॉबर्ट बर्न्स
रॉबर्ट बर्न्स (अन्य नावे : रॉबी बर्न्स, द बार्ड ऑफ एरशायर ; इंग्लिश: Robert Burns) (जानेवारी २५, इ.स. १७५९ - जुलै २१, इ.स. १७९६) हा स्कॉट्स व इंग्लिश भाषांमध्ये कविता व गाणी लिहिणारा स्कॉटलंडाचा कवी, गीतकार होता. तो स्कॉटलंडाचा राष्ट्रीय कवी मानला जातो. स्कॉट्स भाषेतील कवींमधील श्रेष्ठ कवींमध्ये तो गणला जात असला, तरीही त्याने इंग्लिश व सोप्या स्कॉट्स भाषांतदेखील लक्षणीय संख्येने काव्यरचना लिहिल्या आहेत.
बाह्य दुवे

* राष्ट्रीय बर्न्स संकलन (स्कॉटिश राष्ट्रीय संग्रहातील बर्न्साची हस्तलिखिते, व्यक्तिचित्रे व वापरातील वस्तू) (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:इंग्लिश कवी
वर्ग:स्कॉट्स साहित्यिक
वर्ग:स्कॉटिश व्यक्ती
वर्ग:इ.स. १७५९ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १७९६ मधील मृत्यू