JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
सम्राट यींगत्सोंग

thumb|right|200px|
यींगत्सोंग (सोपी चिनी लिपी: 英宗; पारंपरिक चिनी लिपी: 英宗; फीनयीन: yīngzōng ; उच्चार: यीऽऽऽङ्ग-त्सोऽऽऽङ्ग) (फेब्रुवारी १६ इ.स. १०३२ - जानेवारी २५ इ.स. १०६७) हा चीनवर राज्य करणारा सोंग वंशातला पाचवा सम्राट होता. तो सम्राट रन्-त्सोंगाचा दत्तकपुत्र होता. दत्तकविधानाआधी त्याचे नाव चाओ त्सोंग-श (फीनयीन: Zhao Zongshi ;) असे होते. त्याने इ.स. १०६३ ते इ.स. १०६७ या कालखंडात राज्य केले.


वर्ग:इ.स. १०३२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १०६७ मधील मृत्यू
वर्ग:चिनी सम्राट
यींगत्सोंग
इंडो-युरोपीय भाषासमूह

thumb|350 px|right|

इंडो-युरोपीय हे जगातील एक प्रमुख भाषाकुळ आहे. युरोप, दक्षिण आशिया, इराण, अनातोलिया इत्यादी भूभागांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या बव्हंशी प्रमुख भाषा आणि बोली ह्याच कुळातील आहेत. सध्या या कुळातील ४४५ भाषा अस्तित्वात आहेत.

सध्या जगात ३ अब्ज इंडो-युरोपीय भाषिक लोक आहेत. सध्या जगातील सुमारे ४६% लोकांची इंडो-युरोपीयन भाषाकुळातील भाषा ही मातृभाषा किंवा पहिली भाषा आहे. युरोपमधील बहुतांश महत्त्वाच्या भाषा याच भाषाकुळातील आहेत. प्राचीन अनोतोलीया (सध्याचे तुर्की) तरीम खोरे (सध्याचे उत्तर-पश्चिमेकडील चीन) आणि प्रामुख्याने मध्य आशिया खंड येथील भाषा या याच कुळातील होत. या भाषांचे लेखी पुरावे अनातोलीयन भाषा, सायसेनियन ग्रीक भाषा यामध्ये कांस्य युगापासून मिळू लागले. या कुळातील सर्व भाषा त्या आधीच्या काळातील एका भाषेपासून उत्पन्न झाल्या असल्या पाहिजेत, ज्या बहुधा नवपाषाण युगात बोलली जात असावी. या भाषेचे पुनर्निमाण प्रोटो-इंडो-यूरोपीय भाषा म्हणून करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. अर्थातच याचे कोणतेही लिखित प्रमाण आज उपलब्ध नाही. पण सांस्कृतिक आणि धार्मिक पैलूंवर आधारित प्रोटो-इंडो-यूरोपीय काळातील मानव कोणते शब्द वापरत होता त्याचा अंदाज घेतला जात आहे. तसेच त्याच्याशी संबंधित इतर संस्कृतींमध्ये, जिथून प्रोटो-इंडो-यूरोपीय मानव स्थलांतरित झाला, त्या भूभागावर प्राचीन आणि आधुनिक इंडो-युरोपीय भाषक यांच्याशी संबंधित भाषेचा अभ्यास केला जात आहे.

जगातील २० प्रमुख भाषांपैकी स्पॅनिश, इंग्लिश, हिंदी, पोर्तुगीज, बांग्ला, रशियन, जर्मन, मराठी, फ्रेंच, इटालियन, पंजाबी आणि उर्दू ह्या १२ भाषा इंडो-युरोपीय कुळामधील आहेत.
वर्गीकरण

जगातील सर्व इंडो-युरोपीय भाषांचे साधारणपणे १० गटांमध्ये वर्गीकरण केले जाते.
thumb|300px|युरोप व [[आशियामधील इंडो-युरोपीय भाषांचे वर्गीकरण


]]
# अनातोलियनः अनातोलिया भागात अतिप्राचीन काळापासून ते मध्य युगाच्या सुरुवातीपर्यंत बोलल्या जाणाऱ्या व सध्या नष्ट झालेल्या भाषांचा एक समूह.
# हेलेनिकः प्राचीन व आजची ग्रीक भाषा व तिच्या इतर प्रकारांच्या भाषांचा समूह
# इंडो-इराणी
#* इराणी
#* हिंद-आर्य: भारतीय भाषा.
#* दार्दी भाषा
#* नुरिस्तानी भाषासमूह
# इटालिकः लॅटिन व रोमान्स भाषा.
# सेल्टिक
# जर्मेनिक
# आर्मेनियन
# तोचारियनः ग्रीसमधील लुप्त झालेल्या भाषांचा समूह
# बाल्टो-स्लाव्हिकः बाल्टिक भाषा (लात्व्हियन आणि लिथुएनियन) व स्लाव्हिक भाषांचा समूह
#* बाल्टिक
#* स्लाव्हिक
# आल्बेनियन
संदर्भ

वर्ग:भाषाकुळे
थॉमस जेफरसन

थॉमस जेफरसन (इंग्लिश: Thomas Jefferson ;) (एप्रिल १३, इ.स. १७४३ - जुलै ४, इ.स. १८२६) हे अमेरिकेचा तिसरे राष्ट्राध्यक्ष होते . ४ मार्च, इ.स. १८०१ ते ४ मार्च, इ.स. १८०९ या काळात ते अध्यक्षपदी आरूढ होते . इ.स. १७७६ साली जाहीर झालेल्या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनाम्याचाते प्रमुख लेखक होते. त्याच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या कारकिर्दीत लुइझियाना संस्थानाची खरेदी, लुइस आणि क्लार्क ह्यांची अमेरिकेतल्या तत्कालीन अपरिचित अश्या दक्षिण प्रदेशाच्या शोधाची साहसी मोहीम वगैरे महत्त्वाच्या घटना घडल्या. त्याआधी जॉन अ‍ॅडम्स याच्या अध्यक्षपदाच्या कारकिर्दीत ४ मार्च, इ.स. १७९७ ते ४ मार्च, इ.स. १८०१ या कालखंडात त्यांनी अमेरिकेचे उपाध्यक्षपदही सांभाळले.
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास
वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १७४३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८२६ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:अमेरिकेचे परराष्ट्रसचिव
वर्ग:व्हर्जिनियाचे गव्हर्नर
ॲरन बर

thumb|right|एरन बर
ॲरन बर (फेब्रुवारी ६, इ.स. १७५६, न्यूअर्क, न्यू जर्सी - सप्टेंबर १४, इ.स. १८३६, लॉंग आयलंड, न्यू यॉर्क) हा अमेरिकेचा उपराष्ट्राध्यक्ष व राजकारणी होता.


बरच्या उपराष्ट्राध्यक्षकालात थॉमस जेफरसन राष्ट्राध्यक्ष होता. बरची ख्याती त्याच्या उपाध्यक्षपदापेक्षा अलेक्झांडर हॅमिल्टनशी झालेल्या द्वंद्वयुद्धामुळे जास्त आहे.


वर्ग:इ.स. १७५६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १८३६ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:न्यू यॉर्कमधील अमेरिकेचे सेनेटर
कॅल्गारी

कॅल्गारी हे कॅनडाच्या आल्बर्टा प्रांतामधील सर्वात मोठे शहर आहे. कॅल्गारी शहर आल्बर्टाच्या दक्षिण भागात गवताळ प्रदेशात वसले असून ते एडमंटनच्या २९४ किमी दक्षिणेस स्थित आहे. २०११ साली सुमारे ११ लाख लोकसंख्या असलेले कॅल्गारी कॅनडामधील तिसरे मोठे शहर (टोरॉंटो व मॉंत्रियाल खालोखाल) व पाचवे मोठे महानगर आहे.

१९८८ साली कॅल्गारीने हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धेचे यजमानपद भुषविले होते.
नाव

इतिहास

भूगोल

कॅल्गारी शहर आल्बर्टाच्या दक्षिण भागातील गवताळ प्रदेशात ८२५ वर्ग किमी इतक्या विस्तृत क्षेत्रफळावर वसले आहे.
हवामान
जनसांख्यिकी

२०११ साली कॅल्गारीची लोकसंख्या १०,९६,८३३ इतकी होती. २००६ च्या तुलनेत ती ११ टक्क्यांनी वाढली आहे. येथील ५.७ टक्के लोक भारतीय वंशाचे आहेत.
अर्थकारण

दक्षिण आल्बर्टामधील कॅल्गारी हे सर्वात मोठे आर्थिक केंद्र आहे. येथील अर्थव्यवस्था बहुरंगी असून खनिज तेल, बॅकिंग, टेलिकॉम, माहिती तंत्रज्ञान हे येथील प्रमुख उद्योग आहेत.
प्रशासन
वाहतूक व्यवस्था

लोकजीवन

संस्कृती

प्रसारमाध्यमे

शिक्षण

खेळ

आईस हॉकी हा कॅल्गारीमधील सर्वात प्रसिद्ध खेळ आहे. एन.एच.एल.मध्ये खेळणारा कॅल्गारी फ्लेम्स हा येथील प्रमुख संघ आहे. १९८८ ऑलिंपिक स्पर्धेचे कॅल्गारी यजमान शहर होते. स्कीइंग हा देखील येथील एक लोकप्रिय खेळ आहे.
पर्यटन स्थळे

जुळी शहरे

संदर्भ
बाह्य दुवे

* अधिकृत संकेतस्थळ
*


वर्ग:कॅनडामधील शहरे
विद्यापीठ

विद्यापीठ ही उच्च शिक्षण व संशोधनासाठीची संस्था असते. विद्यार्थ्यांना विविध विषयातील पदवी प्रदान करण्याचे अधिकार विद्यापीठाकडे असतात.

कुलपती हे पद विद्दयापीठ कार्यकारिणीतले सर्वोच्च पद असून कुलगुरू हा विद्यापीठाचा कार्यकारी प्रमुख असतो.

भारतामध्ये कोणत्याही राज्याचा राज्यपाल हा त्या राज्यातील सगळ्या राज्य विद्यापीठांचा आसनाधिष्ठीत कुलपती असतो.

विद्यापीठा कडून उच्च शिक्षणा साठी प्रदान केल्या जाणाऱ्या मुख्य पदव्या:
* विद्यालंकार (Doctor of Literature or Doctor Of Letters)
* विद्यावाचस्पती (Ph. D.)
* विद्यानिष्णात (M. Phil.)
* विद्यापारंगत (Master Of Arts)
* विद्याप्रवीण (Bachelor Of Arts)

भारतातले नालंदा (बिहार) हे जगातल्या अतिप्राचीन विद्यापीठांपैकी एक आहे. सोलापूर विद्यापीठ हे 2004 साले अस्तित्वात आले. सोलापूर विद्यापीठ एका जिल्ह्यासाठी असून सध्या शैक्षणिक क्षेत्रात खूप प्रगती करत आहे.
भारताच्या विदयापीठांचे प्रकार

# राज्य विदयापीठ
# केंद्रीय विदयापीठ
# अभिमत विदयापीठ
# खाजगी विदयापीठ
राज्य विदयापीठ

हे विदयापीठ राज्य सरकारद्वारे नियंत्रित केले जाते.

उदा. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ
केंद्रीय विदयापीठ

हे विदयापीठ केंद्र सरकारद्वारे नियंत्रित केले जाते.

उदा. महात्मा गांधी आंतरराष्ट्रीय हिंदी विश्वविद्यालय
अभिमत विदयापीठ

पूर्वी एखाद्या विदयापीठाशी संलग्न असलेल्या महाविद्यालयास विदयापीठाचा दर्जा दिल्यास त्या विदयापीठास अभिमत विदयापीठ असे म्हणतात.

उदा. डी. वाय. पाटील विद्यापीठ, भारती विद्यापीठ. टिळक विद्यापीठ
अभिजित कदम अभिमत विद्यापीठ
खाजगी विदयापीठ

उदा. अजिंक्य डी.वाय. पाटील विद्यापीठ
मुक्त विद्यापीठ

मुक्त विद्यापीठ म्हणजे विद्यार्थ्यांना सोईनुसार पदवी शिक्षण घेण्याची सुविधा असलेले विद्यापीठ. मुक्त शिक्षणाची चळवळ खऱ्या अर्थाने १९८२ मध्ये हैदराबाद येथे स्थापन झालेल्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मुक्त विद्यापीठाच्या माध्यमातून झाली.
आता अशी एकूण १० मुक्त विद्यापीठे आज भारतात कार्यरत आहेत.

ती अशी :-
* इंदिरा गांधी मुक्त विद्यापीठ (१९८५)
* कर्नाटक स्टेट मुक्त विद्यापीठ, म्हैसूर (१९९६)
* कोटा मुक्त विद्यापीठ, राजस्थान (१९८७)
* उत्तर प्रदेश राजर्षी टंडन मुक्त विद्यापीठ, अलाहाबाद (१९९८)
* नालंदा मुक्त विद्यापीठ, पाटणा (१९८७)
* नेताजी सुभाष मुक्त विद्यापीठ, कोलकाता (१९९७)
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मुक्त विद्यापीठ, अहमदाबाद (१९९४); हैदराबाद (१९८२)
* मध्य प्रदेश भोज मुक्त विद्यापीठ, भोपाळ (१९९१)
* यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ, नाशिक (१९८९)
स्वायत्त विद्यापीठ

स्वतःची घटना, अभ्यासक्रम व नियमावली असणाऱ्या, तसेच राज्य वा केंद्र सरकारच्या अधिकार कक्षेबाहेरील विद्यापीठांना स्वायत्त विद्यापीठ म्हणले जाते.
उदा. मेक्सिकोचे "National Autonomous University"

भारतात 'स्वायत्त विद्यापीठ' असा प्रकार अस्तित्वात नाही, पण 'स्वायत्त महाविद्यालय' या प्रकारात काही महाविद्यालये आहेत.

वर्ग:शैक्षणिक संस्था
वर्ग:विद्यापीठे
पोप ज्युलियस तिसरा

thumb|right|पोप ज्युलियस तिसरा
ज्युलियस तिसरा(सप्टेंबर १०, इ.स. १४८७:रोम - मार्च २३, इ.स. १५५५:रोम) हा फेब्रुवारी ७, इ.स. १५५० ते मृत्युपर्यंत पोप होता.

याचे मूळ नाव जियोव्हानि मरिया सियोची डेल मॉॅंटे असे होते. पोप पॉल तिसऱ्याच्या मृत्युनंतर दहा आठवडे चाललेल्या बैठकीत फ्रेंच कार्डिनल गटाचा पाठिंबा घेउन जियोव्हानि पोपपदी आला. पोप असताना ज्युलियस तिसऱ्याने अनेक सुंदर ईमारतींची रचना करवली व नावाजलेल्या संगीतकारांना राज्याश्रय दिला.


ज्युलियस ०३
वर्ग:इ.स. १४८७ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १५५५ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १७६५

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी २९ - ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने बंगालच्या नवाबपदी बसविलेल्या मीर जाफरने पदत्याग करून आपल्या मुलगा नजमुद्दीन अली खानला नवाबपदी बसवले. एका आठवड्याने जाफर मृत्यू पावला.
* मे १८ - कॅनडातील मॉॅंन्ट्रिआल शहरात भीषण आग.
जन्म

* सप्टेंबर १८ - पोप ग्रेगरी सोळावा.
मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १७६५
वर्ग:इ.स.च्या १७६० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७२३

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १५ - फ्रांसचा राजा लुई पंधरावा १३ वर्षांचा झाल्यावर त्याच्या नावे सत्ता चालविणाऱ्या फिलिप दुसऱ्याची सद्दी संपली.
* जून २६ - रशियन सैन्याने अझरबैजानची राजधानी बाकु जिंकली.
जन्म

मृत्यू

* ऑगस्ट २६ - अँटनी व्हान लीवेनहोक, डच व्यापारी आणि वैज्ञानिक.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १७२३
वर्ग:इ.स.च्या १७२० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
रिचर्ड निक्सन

thumb|right|
रिचर्ड निक्सन (इंग्लिश: Richard Milhous Nixon) (९ जानेवारी, इ.स. १९१३ - २२ एप्रिल, इ.स. १९९४) हा अमेरिकेचा ३७वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २० जानेवारी, इ.स. १९६९ ते ९ ऑगस्ट, इ.स. १९७४ या कालखंडादरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. अध्यक्षीय कारकिर्दीअगोदर हा इ.स. १९५३ ते इ.स. १९६१ या कालखंडात ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर याच्या अध्यक्षीय राजवटीत अमेरिकेचा ३६वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता, तर तत्पूर्वी अमेरिकन संसदेत कॅलिफोर्नियाचा प्रतिनिधी (इ.स. १९४७ ते इ.स. १९५०) व सेनेटसदस्य (इ.स. १९५० ते इ.स. १९५३) होता. वॉटरगेट प्रकरणात याच्याविरोधात महाभियोग चालवला जाण्याची चिन्हे दिसल्यावर याने ९ ऑगस्ट, इ.स. १९७४ रोजी अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. पदाचा राजीनामा देणारा हा अमेरिकी इतिहासातला एकमेव राष्ट्राध्यक्ष आहे.

कायद्याचा पदवीधर असलेल्या निक्सनाने आरंभी काही काळ वकिली केली. पुढे तो अमेरिकी नौदलात रुजू झाला व दुसऱ्या महायुद्धात प्रशांत महासागराच्या आघाडीवर लढला.

आपल्या पहिल्या अध्यक्षीय राजवटीत निक्सनाने व्हियेतनाम युद्धास वाढणारा वाढता देशांतर्गत विरोध लक्षात घेऊन व्हियेतनामातून अमेरिकन सैन्य माघारी बोलावण्याचा निर्णय घेतला, इ.स. १९७२ साली चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकास अधिकॄत भेट देऊन अमेरिका-चीन राजनैतिक संबंध पुन्हा स्थापण्यात पुढाकार घेतला, तसेच त्याच वर्षी सोव्हिएत संघाशी क्षेपणास्त्रविरोधी क्षेपणास्त्रांवर मर्यादा घालून घेण्याचा तह केला. चंद्रावर मानव पाठवण्याच्या अमेरिकी प्रयत्नांना अपोलो ११च्या रूपाने निक्सन प्रशासनाच्या कार्यकाळातच यश लाभले; तरीही एकंदरीत दॄष्टिकोनातून पाहता निक्सन प्रशासनाने समानव अंतराळ मोहिमा सीमित करण्याचेच धोरण अनुसरले. इ.स. १९७२ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत निक्सन मोठ्या मताधिक्याने अध्यक्षपदाच्या दुसऱ्या मुदतीसाठी निवडून आला.

दुसऱ्या मुदतीत मात्र निक्सन प्रशासनास अडचणींना सामोरे जावे लागले : योम किप्पुर युद्धात इस्राएलास अमेरिकेने पाठिंबा दिल्यामुळे अरब राष्ट्रांनी अमेरिकेशी तेलव्यापार बंद केला. याच सुमारास वॉशिंग्टन डी.सी.तील अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयात झालेल्या घुसखोरीतूनु उद्भवलेले प्रकरण मोठ्या थरापर्यंत वाढून वॉटरगेट प्रकरण उघडकीस आले. निक्सन प्रशासनाने हे प्रकरण दडपण्याचे प्रयत्न करूनही प्रकरण हाताबाहेर गेले व त्यामुळे निक्सन प्रशासनाने राजकीय आधार मोठ्या प्रमाणात गमावला. महाभियोग चालवला जाऊन अध्यक्षपदावरून हकालपट्टी होण्याची दाट शक्यता असल्यामुळे १८ एप्रिल, इ.स. १९७४ रोजी निक्सनाने अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर अध्यपदावर आलेल्या जेराल्ड फोर्ड याने मात्र निक्सनास उद्देशून वादग्रस्त ठरलेला माफीनामा जाहीर केला. निवॄत्तीनंतर निक्सनाने आपल्या राजकीय अनुभवांवरून पुस्तके लिहिली व परदेश दौरे केले. त्यामुळे आधीची डागाळलेली प्रतिमा धुऊन "अनुभवी, ज्येष्ठ मुत्सद्दी" म्हणून प्रतिमा सुधारण्यात त्याला यश आले. १८ एप्रिल, इ.स. १९९४ रोजी पक्षाघाताचा घटका येऊन त्याचा मॄत्यू झाला.
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:अमेरिकेचे महाभियोगित राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील अमेरिकेचे प्रतिनिधी
इ.स. १५८८

ठळक घटना आणि घडामोडी

* फेब्रुवारी १८ - श्रीलंकेच्या राजा सितावाकाच्या पहिल्या राजसिंहने पोर्तुगालच्या ताब्यात असलेल्या कोलंबोला घातलेल्या वेढ्यावर पोर्तुगीज दर्यासारंग पेद्रो तैक्सैराने ८० जहाजातून सैनिक आणून प्रतिहल्ला चढवला व वेढा मोडून काढला. राजसिंहने आपली राजधानी सीतावाकपूरला पळ काढला.
* मे १२ - फ्रांसचा राजा हेन्री तिसऱ्याने पॅरिसमधून पळ काढला.
जन्म

मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १५८८
वर्ग:इ.स.च्या १५८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सिडनी

सिडनी हे ऑस्ट्रेलिया देशामधील सगळ्यात मोठे शहर व आर्थिक राजधानी आहे. तसेच हे शहर न्यू साउथ वेल्स ह्या राज्याची राजधानी देखील आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या पूर्व भागात टास्मान समुद्रकिनाऱ्यावर वसलेल्या सिडनीची लोकसंख्या ४६ लाखांहून अधिक आहे.

सिडनी शहराची स्थापना जानेवारी २६, इ.स. १७८८ रोजी आर्थर फिलिपने केली. सुरुवातीला हे शहर म्हणजे ब्रिटिश कैद्यांची वस्ती होते. सध्या ऑपेरा हाउस व सिडनी हार्बर ब्रिज ही जगप्रसिद्ध प्रेक्षणीय स्थळे असणारे सिडनी हे एक आघाडीचे जागतिक शहर आहे. येथील सिडनी क्रिकेट मैदान प्रसिद्ध आहे. सिडनी २६व्या ऑलिंपिक स्पर्धांचे यजमान शहर होते.

thumb|right|300px|सिडनी बंदर पूल
वाहतूक

सिडनी विमानतळ हा सिडनीमधील प्रमुख विमानतळ असून क्वांटासचे मुख्यालय येथेच स्थित आहे.
खेळ

स्टेडियम ऑस्ट्रेलिया व सिडनी क्रिकेट मैदान ही सिडनीमधील प्रमुख स्टेडियम आहेत. न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज हा शेफील्ड शील्डमध्ये खेळणारा संघ तर सिडनी सिक्सर्स व सिडनी थंडर हे बिग बॅश लीगमध्ये खेळणारे क्रिकेट संघ सिडनीमध्ये स्थित आहेत. ऑस्ट्रेलियाच्या नॅशनल रग्बी लीगमधील १६ पैकी ९ संघ सिडनीमध्येच आहेत.
बाह्य दुवे

*अधिकृत संकेतस्थळ
*पर्यटन माहिती



वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील शहरे
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक यजमान शहरे
महाविद्यालय

महाविद्यालये सर्वसाधारणपणे पदवी आणि/अथवा पदव्युत्तर अभ्यासक्रम उपलब्ध करतात. काही महाविद्यालयांमध्ये स्नातक अभ्यासक्रमही असतो.
महाविद्यालयांचे प्रकार

* अभियांत्रिकी महाविद्यालय
* कला महाविद्यालय
* वाणिज्य महाविद्यालय
* विज्ञान महाविद्यालय
* शेतकी महाविद्यालय
अभ्यासक्रम
पदवी अभ्यासक्रम

पदवी अभ्यासक्रम हा ३ किंवा ४ वर्षाचा असतो.
पदवी अभ्यासक्रम खालील शाखांमध्या असू शकतो.
* अभियांत्रिकी
* कला
* वाणिज्य
* विज्ञान
* शेतकी
पदव्युत्तर अभ्यासक्रम

सर्वसाधारणपणे पदव्युत्तर अभ्यासक्रम हा १ किंवा २ वर्षाचा असतो. या अभ्यासक्रमांचा भर पदवी अभ्यासक्रमातील एखाद्या उप-विषयात विशेष प्राविण्य मिळवणे हाच असतो.
स्नातक

स्नातक ही पदवी मुख्यत्वे संशोधनाशी निगडीत असल्याने याला कालावधीची मर्यादा नाही, पण सर्वसाधारणपणे विद्यार्थी तो ३ ते ५ वर्षात पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करतात.

वर्ग:शैक्षणिक संस्था
वर्ग:महाविद्यालये
शाळा

, तैवानमधील एक शाळा.]]

शाळा हे एक शैक्षणिक केंद्र आहे. जिथे इयत्ता पहिली ते दहावी पर्यंतचा अभ्यासक्रम शिकवला जातो. असे म्हणतात की शाळा हे विद्याथ्यांचे दुसरे घर आहे. ज्ञानाचे आदान - प्रदान हे शाळेच्या माध्यमातून होत असते.

शाळेचा अभ्यासक्रम खालील दोन अभ्यासक्रमांत विभागला आहे. शाळा हे समाजाने समाजाला स्वतःविषयी जागृत करून आदर्श नागरिक बनवण्याचे माध्यम होय.

* प्राथमिक शाळा

* माध्यमिक शाळा

शाळेपासून आपले प्राथमिक शिक्षण चालू होते. आणि शाळा ही आपल्या मूळ शिक्षणाचा पाया ठरतो. आयुष्याची जडणघडण येथेच होते. तसेच आपल्या व्यक्तिमत्त्व विकासाची ती पहिली पायरी असते असेच म्हणावे लागेल.

शाळा ही सर्वांगीण विकासाचा पाया भक्कम करणारे एक माध्यम आहे, तसेच नवनवीन गोष्टी येथे शिकवल्या जातात. तिथे मुलांना नवे काहीतरी शिकण्याची संधी मिळते. स्वतःला सिद्ध करण्याची संधी मिळते. शाळेमुळे सर्वांगीण विकास म्हणजेच बौद्धिक विकास, सामाजिक विकास, मानसिक विकास, शारीरिक विकास व नैतिक विकास होत असतो.

वर्ग:शैक्षणिक संस्था
बालवाडी

बालवाडी किंवा शिशुवर्गात मुले वयाच्या २ वर्षी दाखल होतात. भारतात शाळेत दाखल्यासाठी किमान वयमर्यादा ५ वर्षे आहे. त्याआधी २ ते ३ वर्षे मुले/मुली बालवाडी/शिशुवर्गात (प्लेग्रुप मध्ये ) घालवतात. बालवाडी मध्ये मुलं बोलणे, वागणे, वावरणे व विविध समन्वय शिकतात. विविध शैक्षणिक खेळ जसे रंग ओळखणे, आकार ओळखणे, चित्र काढणे/रंगवणे इत्यादी क्रिया बालवाडी मध्ये शिकवल्या जातात.
देणगी हा एक प्रश्न

मोठ्या शहरात वाढत्या लोकसंख्येमुळे अनेक पालक आपल्या मुलाचा प्रवेश भरपूर देणगी देऊन घेतात. त्याचे प्रमुख कारण म्हणजे चांगल्या शाळाकरिता असेलली स्पर्धा हे होय. वयवर्षे सहानंतरचे शिक्षण भारतीय घटनेतील आधीकारा्च्या कक्षेत येत असल्याने बालवाडी/शिशुवर्गात प्रवेश घेणे अपरिहार्य असते. या प्रवेशा करिता मोठ्या व बळजबरी स्वरूपाच्या देणग्या घेतल्या जात्तात याची माध्यमातून चर्चा असते .
संदर्भ

वर्ग: शैक्षणिक संस्था

en:Nursery school
da:børnehaveklasse
eo:Bebovartejo
fr:École maternelle en France
nl:Peuterspeelzaal
ja:保育所
pl:Żłobek (edukacja)
pt:Educação Infantil
sv:Förskola
it:Asilo_nido
प्राथमिक शाळा

thumb|240px|भारतातील एक प्राथमिक शाळा
प्राथमिक शाळा (इंग्रजी: primary school) ही एक अशी व्यवस्था आहे जिथे विद्यार्थ्यांची सर्व विषयांची तोंडओळख होते. तसेच मुलांना घरापासून दूर स्वतत्र रहायला शिकतात.हे प्रत्येक व्यक्तिसाठी सक्तिचे व आवडीचे शिक्षण असते.
काही देशात या स्तराला एलिमेंटरी स्कूल असे म्हणण्याची पद्धत आहे, तर इंग्लंड, भारत, पाकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया, लॅटिन अमेरिका, दक्षिण आफ्रिका आणि न्यू झीलँड या देशात प्राथमिक शाळा (primary school) असे म्हणण्याची पद्धत आहे अतिशय भांडखोर
भारत

भारतात प्राथमिक शिक्षण हे इयत्ता पहिली ते दहावी पर्यंत आहे. वय सहा ते चौदा वर्षापर्यंत प्राथमिक शिक्षण कालावधी मानला जातो.प्राथमिक शाळेत घेतेलेले शिक्षण हेच खूप छान असते .पहिली ते चौथी पर्यंतचे शिक्षण हे प्राथमिक होते. हे वर्ग प्रार्थमिक शाळ असे संबोधले जातात. भारतात शिक्षण गळतीचे प्रमाण जास्त होत आहे किवा वादात आहे असेही म्हणता येईल.

कोठारी आयोग ( १९६४ ते ६६ ) यांनी सांगितल्यानुसार शिक्षणाच्या आराखड्यानुसार (१०+२+३) यातील पहिल्या दहा वर्षातील शिक्षणापैकी पहिले आठ वर्षाचे शिक्षण हे प्राथमिक शिक्षणाचे मानले जाते.
समावेश

आजच्या काळात ग्रामीण भागत प्राथमिक शाळेच फार दैनीय अवस्था असल्याचे आपणास देसून येत आहे तरी याच्याकडे लक्ष्य देणे गरजेचे आहे आणि विकासात भर पडणे गरजेचे आहे.
आपल्या सगळ्यांना माहित आहे कि, आपल्या जीवनात शिक्षणाला खूप अनन्य साधारण महत्त्व आहे. शिक्षणामुळे माणूस आपल्या जीवनात प्रगती करू शकतो.प्रार्थमिक शिक्षण हा तर मानवाच्या आयुष्यातला एक मुलभूत घटक आहे.त्यामुळे प्रार्थमिक शिक्षण हे प्रत्येक मुलाला मिळालेच पाहिजे.
इंग्लंड

समावेश

पाकिस्तान

समावेश

ऑस्ट्रेलिया

समावेश
लॅटिन अमेरिका

समावेश

दक्षिण आफ्रिका

समावेश

न्यूझिलंड

संदर्भ

वर्ग:शैक्षणिक संस्था
वर्ग:धारवाडी जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा - धारवाडी
माध्यमिक शाळा

माध्यमिक शाळा या प्राथमिक शाळा आणि उच्च माध्यमिक शाळांच्या मधील शिक्षण पुरविणाऱ्या संस्था होय. भारतात सहसा ५ वी ते १०वी इयत्तेच्या शाळा माध्यमिक शाळा गणल्या जातात.

माध्यमिक शाळांचे प्रकार -
* खाजगी
* सरकारी
खाजगी

या शाळा खाजगी संस्थांमार्फत चालवल्या जातात, या मुख्यतः बिना अनुदानित असतात.
खाजगी शाळांमध्ये शिक्षण शुक्ल घेतले जाते , ते सरकारी शाळात माफ असते.
या शाळांना सरकारी नियमांचे कायदेशीर पालन करावे लागते.काही शाळा कायमस्वरूपी विना अनुदानित असतात.
सरकारी

सरकारी शाळा या शासन केन्द्रित असतात. सरकारी अनूदानावर या शाळा चालतात .
सरकारी शाळात शिक्षण मुफ्त दिले जाते.सरकारी शाळांमध्ये मुलाना मोफत शिक्षण दिले जाते परंतु ते शिक्षण कौशल्यपूर्ण नाही त्या साठी वेगवेगल्या योजना केल्या पाहिजेतआणि त्यांचा विकास करण्यासाठी शिक्षकांनी नवनवीन उपक्रम राबविले पाहिजेत .

वर्ग:शैक्षणिक संस्था
वर्ग:शाळा
इ.स. १४९२

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मार्च २१ - अलोंझो पेट्रो हा खलाशी कोलंबससोबत सागरसफरीला निघाला.
* एप्रिल १७ - स्पेन व क्रिस्टोफर कोलंबसच्या मध्ये करार. कोलंबसला मसाले आणण्यासाठी एशियाला स्पेनचा प्रतिनिधी म्हणून पाठवण्यास स्पेनची मंजूरी.
* ऑगस्ट १ - ज्यू व्यक्तींची स्पेनमधून हकालपट्टी.
जन्म

* सप्टेंबर १२ - लॉरेन्झो दि मेदिची दुसरा.
मृत्यू

* जानेवारी २० - जॉन दुसरा, अरागॉनचा राजा.
* जुलै २५ - पोप इनोसंट आठवा.

वर्ग:इ.स. १४९२
वर्ग:इ.स.च्या १४९० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६०५

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १६ - मिगेल सर्व्हान्तेसचे एल इन्जिनियोसो हिदाल्गो डॉन किहोते दीला मान्चा(डॉन किहोतेचे पहिले पुस्तक) प्रकाशित. पुढे याचे ईंग्लिशमध्ये ऍड्व्हेन्चर्स ऑफ डॉन क्विक्झोट नावाने भाषांतर झाले.
* मे १६ - पॉल पाचवा पोपपदी.
जन्म

* जुलै २९ - सायमन डाख, जर्मन कवी.
मृत्यू

* मार्च ३ - पोप क्लेमेंट आठवा.
* एप्रिल १३ - बोरिस गोडुनोव्ह, रशियाचा झार.
* एप्रिल २५ - नरेस्वान, सयामचा राजा.
* एप्रिल २७ - पोप लिओ अकरावा.
* ऑक्टोबर १२ - अकबर, मुघल सम्राट.

वर्ग:इ.स. १६०५
वर्ग:इ.स.च्या १६०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६०४

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जानेवारी १ - सहाव्या जेम्सच्या दरबाऱ्यांनी केलेल्या द मास्क ऑफ इंडियन अँड चायनीझ नाइट्स या नाटकाच्या प्रयोगा आधी विल्यम शेक्सपियरच्या अ मिडसमर नाइट्स ड्रीम या नाटकाचा सर्वप्रथम प्रयोग झाला.
* जानेवारी १४ - किंग जेम्स बायबलच्या लिखाणास सुरुवात.
* मे १९ - कॅनडात मॉन्ट्रिआल शहराची स्थापना.
जन्म

मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १६०४
वर्ग:इ.स.च्या १६०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६१७

ठळक घटना आणि घडामोडी

* डिसेंबर १५ - ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचा प्रतिनिधी सर थॉमस रो हा अहमदाबाद येथे पोचला व त्याने मुघल सम्राट शाहजहानशी भेट घेण्याची विनंती केली. शाहजहान त्याला ६ जानेवारी रोजी भेटला.
जन्म

मृत्यू

* जून २० - राजराज वडियार पहिला, मैसूरचा राजा.
* सप्टेंबर २५ - गो-योझेई, जपानी सम्राट.

वर्ग:इ.स. १६१७
वर्ग:इ.स.च्या १६१० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १६८९

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मे १२ - इंग्लंडचा राजा विल्यम तिसऱ्याने फ्रांस विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* मे २४ - इंग्लंडच्या संसदेने सर्वधर्माच्या व्यक्तिंना समान वागणूक देण्याचा कायदा केला. कॅथोलिक धर्माचा उल्लेख मुद्दाम टाळण्यात आला.
* मार्च ११ - संभाजी भोसले यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे धाकटे सावत्र भाऊ राजाराम महाराज यांचा मराठा साम्राज्याचे छत्रपती म्हणून राज्याभिषेक
जन्म

* मॉन्टेस्क्यू, फ्रेंच तत्त्वज्ञ.
मृत्यू

* मार्च ११ - छत्रपती संभाजीराजे भोसले
* एप्रिल १९ - क्रिस्टीना, स्वीडनची राणी.

वर्ग:इ.स. १६८९
वर्ग:इ.स.च्या १६८० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. १७०१

ठळक घटना आणि घडामोडी

* मे २३ - समुद्री चाचा कॅप्टन विल्यम किडला फाशी.
* जुलै २४ - ऑंत्वान दिला मॉथ कॅडिलॅकने फोर्ट पॉन्ट्चारट्रेन ही दुकानवजा वसाहत स्थापन केली. याचेच पुढे डेट्रॉईट शहर झाले.
जन्म

* एप्रिल २७ - चार्ल्स इमॅन्युएल तिसरा, सार्डिनीयाचा राजा.
* जुलै १५ - पेरी ज्युबर्ट, कॅनडातील सर्वात दीर्घायु व्यक्ती, वय वर्षे ११३, दिवस १२४ पर्यंतचे आयुर्मान लाभले.
मृत्यू

वर्ग:इ.स. १७०१
वर्ग:इ.स.च्या १७०० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
कोयना जलविद्युत प्रकल्प

कोयना जलविद्युत प्रकल्प हा भारतातील सर्वात मोठा जलविद्युत प्रकल्प आहे. या प्रकल्पाचे चार टप्पे आहेत. जास्त मागणीच्यावेळी सर्व मिळून या टप्प्यातून 2958 MW वीज निर्मिती केली जाऊ शकते. हा प्रकल्प महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळ (म.रा.वि.मं./MSEB) या कंपनीच्या विद्यमाने चालविला जातो.

कोयना नदी ही महाबळेश्वर येथे उगम पावते व ह्यावर कोयना धरण बांधण्यात आले आहे. धरणाची उंची १०३.२ मीटर (३३९ फूट) व लांबी ८०७.२ मीटर (२,६४८ फूट) आहे.

ह्या प्रकल्पाचच्या मंजूरी १९५३ मध्ये मिळाली व १९ जानेवारी १९५४ रोजी मोरारजी देसाई यांच्या हस्ते भूमिपूजन झाले.
चौथा टप्पा

सह्याद्री डोंगराच्या पोटात ३०० मीटर खोलीवर हा टप्पा आहे. या टप्प्यातुन लेक टेपिंग पद्ध्तीने १००० MW (मेगावॉट) वीज निर्मिती केली जाते.


इवलेसे|लेक टेपिंग
संदर्भ

वर्ग:पश्चिम घाटातील उर्जा प्रकल्प
इ.स. १५५१

ठळक घटना आणि घडामोडी

* जुलै - उस्मानी तुर्की आणि बार्बेरी चाच्यांनी सध्याच्या माल्टा देशातील गोझो बेटावर आक्रमण केले आणि तेथील सगळ्या (सुमारे ६,०००) रहिवाशांना गुलाम करून आताच्या लिब्या देशातील ताऱ्हुना वा म्सालाता शहराला पाठवून दिले.
जन्म

* सप्टेंबर १९ - तिसरा हेन्री, फ्रांसचा राजा.
* दासो दिगंबर देशपांडे, मराठी संतकवी.
मृत्यू
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इ.स. १५५१
वर्ग:इ.स.च्या १५५० च्या दशकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे
वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे