JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंट

right|180px|thumb|१४ मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंटचा सैनिक आपल्या प्रदर्शनीय गणवेशात
मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंट (एम.एल.आय.आर.) ही भारतीय सेनेतील सैन्यदल असून सर्वात जुन्या सैन्यदलांपैकी एक आहे. याची स्थापना १७६८ साली झाली. सुरुवातीला याची ओळख ब्रिटिश लष्करातील जंगी पलटण म्हणून होती. १८०२च्या सुमारास याला रेजिमेंटचा दर्जा देण्यात आला.
लाईट इंन्फंट्री म्हणजे मोजक्या सैनिकांची चपळपणे हालचाली करू शकणारी पलटण. सैनिक याचे प्रशिक्षण केंद्र बेळगाव येथे आहे. अश्या सहा बटालियन्स सैन्यात होत्या. या बटालियन्स एकत्रित करून त्याचे लाईट इन्फंट्री रेजिमेंटमधे रूपांतर करण्यात आले.
मराठा लाईट इन्फंट्रीचे चिन्ह हे अशोकचक्र, ढाल तलवार व तुतारी हे आहे.
पोशाख

मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंटचा पोशाख हिरवी बेरेट, त्यावर लाल हिरव्य़ा पिसांचा तुरा, हिरवी लॅनयार्ड. पूर्वी ही लॅनयार्ड खांद्यावर नसून गळ्याभोवती होती. शा पद्धतीने लॅनयार्ड असण्याचा मान फक्त यांनाच आहे. आता ही लॅनयार्ड सैन्यातील इतर रेजिमेंटच्या सैनिकांप्रमाणे खांद्यावरच असते. त्यांचा बिल्ला म्हणजे शिकारीच्या वेळेस वाजवण्यात येणार बिगूल हा आहे. ५ नेटीव्ह इन्फंट्रीच्या पूर्वी हे सैनिक त्यांच्या फेट्यावर काळ्या पिसांचा तुरा लावत असत. त्या तुऱ्यामुळे या बटालियनला “काळी पाचवी” असेही म्हणले जात असे. आजही हे नाव प्रचलित असलेले आढळते. आपल्या नावाला जागत या रेजिमेंटचे जवान मार्चिंग मध्ये मिनीटाला १२० पावले टाकतात.
मर्दुमकी

या सैनिकांनी अबेसिनीया, मेसोपोटेमिया या देशात, जनरल एलनबी यांच्या नेतॄत्वाखाली, वाळवंटातून पॅलेस्टाईनमधे दूरवर अंतरे वेगाने कापली. येथे असलेल्या हालआपेष्टांना ज्या तडफेने तोंड दिले. इटलीमधील केरेन व आसाम, ब्रह्मदेशमधील जंगलात त्यांनी निसर्गावर मात करून जपान्यांशी घनघोर युद्ध केले. या सगळ्या युद्धातून त्यांनी शौर्याच्या बाबतीत जगाच्या सगळ्या फौजांना मागे टाकले आहे.
सोमालिया

आफ्रिकेत सोमालीया येथे पाठवण्यात आले. त्या देशात पहिल्या महायुद्धापर्यंत त्यांचा मुक्काम होता. ही या सैन्याची बाहेरील कामगिरी होय.
कुटचा वेढा

काहूनचा पराक्रम

या पराक्रमाची आठवण म्हणून पुण्यामधील एका रस्त्यास काहून हे नाव देण्यात आले.
पेकींग शहराची शरणागती आणि शांघाईची लढाई

शरकातचे घनघोर युद्ध

२९ ऑक्टोबर १९१८ रोजी जो तुर्की सैन्यावर हल्ला केला गेला त्यात तुर्कस्तानची बगदादवरची सत्ता नष्ट झाली. या युद्धाच्या स्मरणार्थ दरवर्षी शरकत दिवस पाळला जातो आणि त्या दिवशी एक खास परेडचे आयोजन केले जाते. या लढाईत ११४व्या मराठा लाईट इन्फंट्रीला २८ शौर्य पदकांनी सन्मानित करण्यात आले. एकाच हल्ल्यात इतकी शौर्य पदकं मिळवणारी मराठा लाईट इन्फंट्री ही एकमेव रेजिमेंट आहे. सोबतच त्यांची घोषणा छत्रपती शिवाजी महाराज की जय अशी आहे .
संदर्भ

वर्ग:भारतीय सैन्याच्या रेजिमेंट
तंबाखू

right|thumb|200px|तंबाखूचे पीक
तंबाखू भारतात उगवणारी एक वनस्पती आहे. या वनस्पतीला संस्कृतमध्ये ताम्रपर्ण, गुच्छफल, क्षारपत्रा, ताम्रकुट व धुम्रपत्र अशी नावे आहेत . शास्त्रीय नाव निकोटिआना टॅबकम (Nicotiana tabacum) असेेआहे . हिची पाने वाळवून, कुस्करून त्याला चुना मळतात. याचा वापर लोक खाण्यासाठी करतात. त्याच चुन्यापासून गुटखा बनवतात. वाळलेल्या अखंड पानापासून विडी बनवितात. तंबाखू हा पदार्थ नशादायक आहे. विडी, सिगरेट, सिगार, चिरूट, हुक्का, गुटखा, तपकीर, हिरड्यांना लावण्याची मशेरी, चुन्याबरोबर मिसळून, पानात घालून आणि अशा नानाविध स्वरूपात हा पदार्थ वापरला जातो. तंबाखू एक नगदी पीक आहे. तंबाखूच्या वापराने कर्करोग होतो.
इतिहास
युरोपीय

फ्रान्सचा पोर्तुगालमधील राजदूत जॉं निको (Jean Nicot) याने इ.स. १५६० मध्ये एका बेल्जियन व्यापाऱ्याकडून तंबाखू विकत घेतली. हा तंबाखू त्याने फ्रान्सच्या राणीला भेट दिला. वनस्पतींच्या ज्या वंशातून तंबाखू उद्भवतो त्याला, याच जॉं निकोच्या स्मरणार्थ, ‘निकोटिआना’ असे नाव दिले गेले.
नावाचा इतिहास

तंबाखू, तमाकू आणि टोबॅको या नावांचे मूळ कॅरेबियन बेटांवर आहे असे मानले जाते. कोलंबस आणि त्याचे खलाशी इ.स. १४९२ मध्ये कॅरेबिअन बेटांवर उतरले. त्या काळात कॅरेबियन स्थानिक लोक तंबाखू वापरताना त्यांना आढळले. ते विस्तवावर तंबाखूची पाने टाकून, त्यांचा धूर नळीतून ते नाकाने ओढत. या नळीला ते ‘टाबाको’ म्हणत. त्यावरूनच पुढे तंबाखूची सर्व नावे प्रचलित झाली असावीत असे मानले जाते.
शास्त्रीय नावे

* भारतीय उपखंडात पिकणारा बहुतांश तंबाखू हा त्यापकी ‘निकोटिआना टोबॅकम’ ( Nicotiana tobacum) या जातीचा असतो व त्याचे कुळ- सोलेनेसी[Solanaceae].
* निकोटिआना रस्टिका या जातीच्या तंबाखूत निकोटीनचे प्रमाण भारतीय तंबाखूपेक्षा जास्त असते.
स्वरूप

अल्कलॉइड या रासायनिक गटात मोडणारे निकोटीन हे द्रव्य तंबाखूच्या रोपट्याच्या मुळांमध्ये तयार होते. हे द्रव्य रोपाच्या पानांमध्ये साठवले जाते. रोपटय़ातील जवळपास ६४% निकोटीन पानांमध्ये असते, असे मानले जाते. यामुळे तंबाखूच्या पानांचा उपयोग केला जातो. निकोटीन हे कीटकनाशक ही आहे. न्यू मेक्सिको स्टेट विद्यापीठात करण्यात आलेल्या संशोधनात निकोटीनचे कीटकनाशक गुणधर्म वैज्ञानिकरीत्या सिद्ध झाले आहेत.
व्यसन

निकोटीन वेगाने रक्तप्रवाह मिसळू शकते. निकोटीन त्वचेतून तर शरीरात चटकन शिरतेच, परंतु धूम्रपानातील धूर किंवा तपकीर यांद्वारे ते श्वसनमार्गात सोडले की लागलीच रक्तात मिसळते रक्तप्रवाहात शिरकाव झाल्यापासून १०-२० सेकंदांत ते संपूर्ण शरीरभर पसरते आणि महत्त्वाचे म्हणजे मेंदूपर्यंत पोहोचून नशा चढल्याचा अनुभव देते. निकोटीन रक्तप्रवाहात मिसळले की आपल्या मनात शारीरिक आणि मानसिक स्वास्थ्याची तात्पुरती व फसवी भावना निर्माण होते. निकोटीनचा हा परिणाम काही काळाने शुद्ध रक्त पुरवठ्याने कमी होतो. हीच भावना परत मिळविण्यासाठी पुन्हा निकोटीनचे सेवन केले जाते आणि थोड्याच काळात त्याचे व्यसन लागते. निकोटीन व्यसनी व्यक्तींना अल्झायमर्स, स्किझोफ्रेनिया मेंदूशी संबंधित रोग होण्याची शक्यता जास्त असते.
परिणाम

कुठल्याही स्वरूपातील तंबाखूसेवनाने शरीरावर अनेक दुष्परिणाम होतात. फुफ्फुसाचा कॅन्सर सिगारेटमुळे होतो. चघळायच्या तंबाखूमुळे तोंडाचा कॅन्सर होतो.
दरवर्षी ३१ मे हा दिवस ‘जागतिक बिनतंबाखूचा दिवस’ (World No Tobacco Day) म्हणून साजरा केला जातो.तंबाखूमुळे रक्ताचे स्वरूप बदलतेतसेच त्याच्यातील रक्त पेशीचेस्वरूपही बदलते.
हेही वाचा

* तंबाखू
संदर्भ

http://epaper.loksatta.com/5132/indian-express/29-05-2011#p=page:n=22:z=2


वर्ग:औषधी वनस्पती
वर्ग:व्यसने
वर्ग:नगदी पिके
हुक्केरी तालुका

इतिहास

वल्लभगड हा प्राचीन किल्ल्यांपैकी हा एक आहे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या किल्ल्यांचा उपयोग लढाईसाठी करून घेतला आहे छ्त्रपती शिवाजी महाराज्य या किल्ल्यावर येऊन गेले असे इतिहासात दिसून आले आहे. गडहिंग्लज जवळचा समानगड आणि महाराष्ट्राच्या सीमेचा वल्लभगड सवंदतीचा किल्ला राज्याहांश गड (येळूर गड ) भीमगड , पारस गड , पार गड कलानिधीगड या किल्ल्यांचा इतिहास खूप वाचण्याजोगे आहे.


वर्ग:बेळगांव जिल्ह्यातील तालुके
नवलमल फिरोदिया

नवलमल कुंदनमल फिरोदिया यांचा जन्म अहमदनगर (अहिल्यानगर ) महाराष्ट्र येथे झाला. पेश्याने ते एक वकील होते तसेच ते एक स्वातंत्र्य सेनानी म्हणून स्वतंत्र चळवळीत सक्रिय होते, स्वातंत्र्य पूर्व काळात त्यांनी त्यांचे वकिलीचे शिक्षण पूर्ण केले व वकिलीची सुरुवात केली, परंतु त्यांचे मन त्यात रमत नव्हते म्हणून त्यांनी मुंबईत typewriter बनविणाऱ्या कंपनी मध्ये काम केले, पण त्यांच्या मनात देशप्रेम आणि देशासाठी काहीतरी करण्याची जिद्द होती. ह्याच विचारातून त्यांनी एक मोटर कंपनी सुरू करण्याचा निर्णय घेतला, सुरुवातीला त्यांनी अहमदनगर जवळ एक छोटीशी कंपनी उभारली, त्यात कामगार ही त्यांचेच मित्र होते, आजच्या #force कंपनीची सुरुवात येथूनच झाली, अहमदनगर शहर हेच ह्या कंपनीचे जन्मस्थान!

आज जे तीन चाकी रिक्षा आपण जगभर पाहतो त्याचेही जन्मस्थान नगर शहराच आहे. श्री फिरोदया जी ह्यांना रिक्षा ची कल्पना हातगाडी कामगारांना गाडी ओढतांना बघून सुचली, ह्यातून त्यांनी टेम्पो (tempo) ह्या जर्मन कंपनीशी करार करून व बजाज कंपनी च्या भागीदारी मधून भारतात थ्री व्हिलर(3 wheeler) बनवन्यास सुरुवात केली. ह्यातूनच भारतात टेम्पो ची सुरुवात झाली.त्यानंतर त्यांनी भारतीय सैन्य दल, तसेच मर्सडीज, bmw ह्यासारख्या नामंकित कंपन्या साठी सुद्धा काम केले. आजची force travellar, urbania, trax, gurkha, cruiser, matador etc ह्या काही ह्याच कंपनीच्या नामंकित गाड्या आहेत.

फिरोदिया, नवलमल
लिंडन बी. जॉन्सन

thumb|right|250px|

लिंडन बेन्स जॉन्सन (इंग्लिश: Lyndon Baines Johnson), लघुनाम एलबीजे (रोमन लिपी: LBJ) (२७ ऑगस्ट, इ.स. १९०८ - २२ जानेवारी, इ.स. १९७३) हा अमेरिकेचा ३६वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २२ नोव्हेंबर, इ.स. १९६३ ते २० जानेवारी, इ.स. १९६९ या कालखंडादरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. जॉन एफ. केनेडी याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत हा अमेरिकेचा ३७वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. नोव्हेंबर, इ.स. १९६३मध्ये केनेडीची हत्या झाल्यावर याने राष्ट्राध्यक्षपदाची धुरा वाहिली. केनेडी प्रशासनाची मुदत पुरी झाल्यानंतर इ.स. १९६४ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत विजयी होऊन हा पुन्हा अध्यक्षपदावर बसला. जॉन्सन डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य होता.

उपाध्यक्षीय व अध्यक्षीय कारकिर्दींपूर्वी जॉन्सन इ.स. १९३७ ते इ.स. १९४९ या कालखंडात अमेरिकी प्रतिनिधिगृहात टेक्सास संस्थानाचा प्रतिनिधी होता. इ.स. १९४९ ते इ.स. १९६१ या काळात अमेरिकेची सेनेट सभागृहात त्याने टेक्सासाचे प्रतिनिधित्व केले.

त्याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत नागरी हक्क, सार्वजनिक प्रसारण, वैद्यकीयसेवा (मेडिकेर), वैद्यकीयसाह्य (मेडिकेड) इत्यादी सुविधा व शिक्षणसाह्य इत्यादी क्षेत्रांसाठी उदार कायदे संमत झाले. मात्र परराष्ट्र धोरणाच्या आघाडीवर जॉन्सन प्रशासनाने व्हियेतनाम युद्धात अमेरिकेचा प्रत्यक्ष सहभाग वाढवण्याचा निर्णय घेतला. व्हियेतनाम युद्ध निर्णायक रित्या न संपता दीर्घ काळ लांबण्याची लक्षणे दिसू लागली, तसतसे त्याला वाढत्या पक्षांतर्गत, तसेच लोकांच्या विरोधाला सामोरे जावे लागले. या पार्श्वभूमीवर पुढ्यात ठाकलेल्या इ.स. १९६८ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींसाठी पुन्हा उभे राहण्याची संधी न घेता त्याने माघार घेतली.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:टेक्सासमधील अमेरिकेचे सेनेटर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्हेम राँटजेन

125px|उजवे|इवलेसे|प्रा.विल्हेम राँटजेन

हे शास्त्रज्ञ आहेत.
जीवन

एक्स-रे अर्थात क्ष-किरणांचा शोध लावणारे प्रा. विल्हेम कॉनरॅड राँटजेन यांचा जन्म जर्मनी देशातील लेनेप येथे मार्च २७ १८४५ला एका शेतकरी कुटुंबात झाला. विल्हेम यांचे वडील हे जर्मन तर आई डच होती. त्यांचे शालेय शिक्षण नेदरलँड्स देशात आणि उच्च शिक्षण स्वित्झर्लंड देशात झाले. शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्यांनी युरोपमधल्या अनेक विश्वविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून काम केले.
संशोधन

सन १८८५ साली जर्मनीतल्या वुर्झबर्ग विश्वविद्यालयातल्या प्रयोगशाळेत काम करत असतांना प्रा. राँटजेन यांना क्ष-किरणांचा शोध अचानकपणे लागला. एकदा काही प्रयोग करण्यासाठी त्यांनी त्यांच्या प्रयोगशाळेत अंधार केला. कॅथॉड रे ट्युब (सी.आर.टी.) वापरून ते त्यांच्या प्रयोगाच्या तयारीला लागले होते. त्या प्रयोगात त्यांनी बेरियम प्लॅटिनो सायनाईड वापरले होते. अंधाऱ्या खोलीत प्रयोग सुरू असल्याने काही वेळाने प्रा. राँटजेन यांना वेगळ्याच रंगांच्या प्रकाश लहरी चमकतांना दिसल्या. या शिवाय खोलीच्या काळा पडद्यावरही विचित्र आकृती उमटलेल्या दिसल्या. ते प्रयोग करीत असलेल्या सी. आर. टी.चे तोंड पक्के झाकलेले असूनही भिंतीवरच्या पडद्यावर आकृत्या पाहून त्यांनी त्या अज्ञात किरणांना एक्स रे असे नाव दिले. या किरणांच्या आरपार जाण्याच्या गुणधर्माचा उपयोग माणसाच्या शरीरातील भाग पाहण्यासाठी होवू शकतो असे प्रा. राँटजेन यांनी सप्रयोग दाखवून दिले.
पुरस्कार

क्ष-किरणांचा उपयोग करून माणसाच्या हाडांच्या विविध समस्यांचा अभ्यास आणि उपाय करणे अत्यंत सुलभ झाले. या अनमोल शोधामुळे प्रा. राँटजेन यांना १९०१ साली भौतिक शास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.

फेब्रुवारी १० १९२३ रोजी प्रा. राँटजेन आणि त्यांचे दोन विद्यार्थी याच क्ष-किरणांच्या घातक माऱ्यामुळे मृत्यु पावले.
बाह्यदुवे

राँटजेन, विल्हेम
राँटजेन, विल्हेम
वर्ग:इ.स. १८४५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील मृत्यू
युरी गागारिन

thumb|right|200px|
युरी अलेक्सेइविच गागारिन (रशियन: Ю́рий Алексе́евич Гага́рин, उच्चार: [ˈjurʲɪj ɐlʲɪˈksʲeɪvʲɪtɕ gɐˈgarʲɪn];) (मार्च ९, इ.स. १९३४ - मार्च २७, इ.स. १९६८) हा सोवियेत संघाचा अंतराळयात्री होता.

युरीचा जन्म सोवियत संघाच्या ग्रामीण भागातील एका गरीब कुटंबात झाला. घरच्या परिस्थितीमुळे लहान वयातच धातूच्या ओतकामाच्या कारखान्यात फाउण्ड्रीमन म्हणून युरी काम करू लागला. अविश्रांत कष्ट आणि तीव्र बुद्धिमत्ता असल्याने एक चांगला कामगार म्हणून युरीचे नाव झाले. त्याला विमानाच्या कारखान्यात नोकरीची संधी आली. याही कामात त्याने मेहनत घेऊन नाव कमावल्याने त्याला विमानदलात घेण्यात आले. हळूहळू युरीला अंतराळवीर होण्यासाठी प्रशिक्षण देण्यात आले.

एप्रिल १२, इ.स. १९६१ रोजी गागारिन अंतराळात जाणारा सर्वप्रथम माणूस ठरला. पृथ्वीच्या कक्षेबाहेर युरीने ८९ तास ३४ मिनिटे भ्रमण केले. या पराक्रमाबद्दल त्याला अनेक देशांचे पुरस्कार मिळाले. त्यात ऑनर ऑफ लेनिन आणि सोवियत संघाचा नायक या पुरस्कारांचाही समावेश आहे.

वयाच्या ३४ व्या वर्षी एका विमान अपघातात युरीचा मृत्यु झाला.


File:1976 4569.jpg|
File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png|
File:RR5714-0010R.png|
File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg|

बाह्य दुवे

* गागारिनाची प्रकाशचित्रे (रशियन मजकूर)
*


वर्ग:रशियाचे अंतराळवीर
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील मृत्यू
वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
क्ष-किरण

200px|right|thumb|अ‍ॅना रॉंटजेन यांच्या अंगठी असलेल्या हाताचे ऐतिहासिक क्ष-किरण छायाचित्र
(इंग्लिश भाषा:X-Rays) शास्त्रज्ञ विल्यम रॉंटजेन यांनी शाधलेली किरणे.
क्ष-किरण

ही एक प्रकारची विद्युतचंबकीय विकीरणे असतात. यांची तरंगलांबी ०.०१ ते १० नॅनोमीटरपर्यंत असते व वारंवारिता ३० पेंटाहर्ट्‌झ ते ३० एक्झाहर्ट्‌झ इतकी असते. क्ष-किरणांची तरंगलांबी ही गॅमा किरणांपेक्षा कमी व अतिनील किरणांपेक्षा जास्त असते.
शोध

विल्यम रॉंटजेनने क्ष-किरणांचा शोध लावला असे मानले जाते, परंतु क्ष-किरणांवर संशोधन आधीपासून चालू होते. फक्त विल्यम रॉंटजेनने त्याची माहिती व्यवस्थितपणे प्रसारित केली. विल्यम रॉंटजेनच्या आधी जॉन हित्रॉफ, इव्हान Pulyui, निकोला टेस्ला, फरनॅंडो सॅनफोर्ड, फिलिप लेनार्ड यांनी यावर संशोधन केले होते. १८९५ मध्ये विल्यम रॉंटजेन याने प्रयोगशाळेत आल्फा किरणांचा अभ्यास करताना असे आढळून आले की, काही न वापरलेल्या फोटोग्राफिक प्लेट्स काहीही न करता खराब झाल्या होत्या. त्यावेळी असे अनुमान निघाले, की काही किरणे दिसत नाहीत, परंतु असतात व ती वस्तूंच्या आरपार जातात. या किरणांना 'क्ष' किरण असे नाव ठेवले गेले.
उपयोग

वैद्यकीय

200px|right|thumb|क्ष-किरण प्रतिमा घेण्याची पद्धती
क्ष-किरण प्रतिमा

वैद्यकीय व्यवसायात हाडांचे प्रतिमा (फोटो) घेण्यास याचा उपयोग होतो. आधुनिक निदान पद्धतीमध्ये वापरले जाणारे क्ष-किरण यंत्रणांमध्ये किरणोत्साराचा वापर होतो. शरीर न फाडता आतल्या हाडाला झालेली इजा क्ष-किरण प्रतिमेने तपासता येते.
सीटी स्कॅन

200px|right|thumb|सीटी स्कॅनचे यंत्र
सीटी स्कॅनच्या साहाय्याने क्ष-किरणांचा वापर करून शरीराच्या आतील अवयवांची प्रतिमा मिळवली जाऊ शकते. जिथे नेहमीची क्ष-किरण प्रतिमा मिळू शकत नाही,(उदा. मेंदू) तिथे हाडांना भेदून अवयवांचे त्रिमिती प्रतिमा सीटी स्कॅनच्या साहाय्याने मिळू शकते.
ॲंजिओग्राफी

ह्रदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये क्ष-किरणांद्वारे दिसणारे रंग सोडून रक्तवाहिन्यांची भरण क्षमता तपासली जाते. याद्वारे रक्त वाहिन्यांतील अडथळे दिसून येतात.
अंतर्तपासणी

विमानतळावर किंवा इतर संवेदनशील ठिकाणी सामानाच्या अंतर्भागात असलेल्या संभाव्य स्फोटकांच्या तपासणीकरता क्ष-किरणांचा वापर केला जातो.
अंतराळ संशोधन

200px|right|thumb|धूमकेतूचे क्ष-किरण छायाचित्र
चंद्रा दुर्बिणीमध्ये अंतराळात क्ष-किरण प्रतिमा प्राप्त करून संशोधन केले जाते.
औद्योगिक

औद्योगिक वापर - मुख्यतः धातूंच्या जोडांतील छिद्रे शोधण्याकरिता क्ष-किरणांचा वापर केला जातो.
हानिकारक घटक

क्ष-किरणाचा शोध लागून शंभराहून अधिक वर्षे झाली त्यांच्या किरणोत्साराची हानी कमी करण्याचे तंत्र विकसित झाले. पण तरीही त्याचा धोका गर्भवतीला किवा वाढत्या वयाच्या बालकांना अजूनही आहेच.
बाह्यदुवे

क्ष-किरणांचा शोध

क्षकिरणांचा इतिहास


वर्ग:विद्युतचुंबकीय प्रारण
मायकेल जोसेफ सॅव्हेज

thumb|right|250px|मायकेल जोसेफ सॅव्हेज
मायकेल जोसेफ सॅव्हेज (इंग्लिश: Michael Joseph Savage) (मार्च २३, इ.स. १८७२ - मार्च २७, इ.स. १९४०) हा न्यू झीलंडाचा मजूर पक्षीय राजकारणी व पंतप्रधान होता. डिसेंबर ६, इ.स. १९३५ ते मार्च २७, इ.स. १९४० या कालखंडात तो पंतप्रधानपदावर होता. त्या काळात उद्भवलेल्या दुसऱ्या महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांच्या आघाडीत सामील झालेल्या न्यू झीलंडाचे त्याने नेतृत्व केले.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:न्यू झीलंडचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निकिता ख्रुश्चेव्ह

निकिता ख्रुश्चेव्ह (; १५ एप्रिल १८९४ - ११ सप्टेंबर १९७१) हा एक सोव्हिएत राजकारणी व सप्टेंबर १९५३ ते ऑक्टोबर १९६४ दरम्यान देशाचा राष्ट्रप्रमुख तसेच सोव्हिएत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचा सरचिटणीस होता. जोसेफ स्टॅलिनच्या मृत्यूनंतर ख्रुश्चेव्हने सोव्हिएतचे नेतृत्व केले व देशामध्ये स्टॅलिनची धोरणे बदलण्याचे कार्य मोठ्या प्रमाणावर हाती घेतले. १९५८ ते १९६४ दरम्यान ख्रुश्चेव्ह सोव्हिएत मंत्रीमंडळाच्या अध्यक्षपदावर होता.

ख्रुश्चेव्हचा जन्म रशिया व युक्रेनच्या सीमेजवळील एका लहान गावामध्ये झाला. तरुण वयामध्ये तो एक कुशल लोहार होता. रशियन यादवी युद्धानंतर ख्रुश्चेव्ह राजकारणात शिरला व हळूहळू कम्युनिस्ट पक्षामध्ये वरच्या पदांवर पोचू लागला. १९३० च्या दशकातील स्टॅलिनने हाती घेतलेल्या राजकीय अटकांना व हिंसाचाराला ख्रुश्चेव्हचा पाठिंबा होता. १९३९ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला युक्रेनमधील सत्ता सांभाळण्यासाठी पाठवले. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान लाल सैन्याचे नेतृत्व करणाऱ्या ख्रुश्चेव्हकडे क्यीववरील नाझी जर्मनीचे आक्रमण थोपवून धरण्याची जबाबदारी होती. १९४२ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला स्टालिनग्राड शहराच्या बचावासाठी रवाना केले. युद्ध संपल्यानंतर ख्रुश्चेव्ह पुन्हा युक्रेनमध्ये परतला व त्याच्या नेतृत्वाखाली युक्रेन सोसागमध्ये पुन्हा शांतीचे व भरभराटीचे दिवस परतले. स्टॅलिनच्या अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्ह मॉस्कोमध्ये दाखल झाला. ६ मार्च १९५३ रोजी स्टॅलिनच्या मृत्यूनंतर सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाच्या नियंत्रणासाठी अनेक नेत्यांमध्ये रस्सीखेच सुरू झाली ज्यामध्ये ख्रुश्चेव्हचा विजय झाला व तो पक्षाचा सरचिटणीस व पर्यायाने देशाचा राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख बनला.

ख्रुश्चेव्हच्या नेतृत्वाखाली सोव्हिएत संघाने मोठ्या प्रमाणावर अंतराळ संशोधन हाती घेतले व लष्करावरील खर्चात कपात केली. ख्रुश्चेव्हने कृषी क्षेत्रामध्ये अनेक प्रयोग केले परंतु जे अयशस्वी ठरले. त्याच्या कारकिर्दीमध्ये शीत युद्ध शिगेला पोचले. क्युबन क्षेपणास्त्र आणीबाणीदरम्यान सोव्हिएत व अमेरिकेमध्ये प्रचंड तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. १४ ऑक्टोबर १९६४ रोजी कम्युनिस्ट पक्षाने ख्रुश्चेव्हला सरचिटणीस पदावरून काढले व त्याला राजकीय निवृत्ती स्वीकारण्यास भाग पाडले. अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्हचे दिवस मानसिक नैराश्यामध्ये गेले व ११ सप्टेंबर १९७१ रोजी तो मॉस्कोमधील एका इस्पितळामध्ये हृदयाघाताच्या धक्क्याने मृत्यू पावला.
बाह्य दुवे

*व्यक्तिचित्र


वर्ग:सोव्हिएत संघाचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीनिवास वरदन

संतमंगलम रंगा आयंगार श्रीनिवास वरदन (जानेवारी २, १९४०:मद्रास-हयात) हे भारतीय गणितज्ञ आहेत. ते सध्या कुरंट गणितीय विज्ञान संस्था, न्यू यॉर्क विद्यापीठ येथे गणिताचे प्राध्यापक आहेत. त्यांना मार्च २२, इ.स. २००७ या दिवशी गणितातील नोबेल पारितोषिक समजले जाणारे अबेल पारितोषिक जाहीर करण्यात आले.

वरधन यानी बी.एस.सी. आणि एम.ए. मद्रास विद्यापीठातून केले. इ.स. १९६३ मध्ये भारतीय सांख्यिकी संस्था, कोलकाता येथून पी.एच.डी. पदवी मिळवली. त्यानंतर पुढील संशोधनासाठी ते कुरंट गणितीय विज्ञान संस्था, न्यू यॉर्क विद्यापीठ येथे गेले.
बाह्य दुवे

अबेल पारितोषिकाची घोषणा


वर्ग:भारतीय गणितज्ञ
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वसंत नारायण मंगळवेढेकर

राजा मंगळवेढेकर ऊर्फ वसंत नारायण मंगळवेढेकर (११ डिसेंबर, इ.स. १९२५ - एप्रिल १, २००६:पुणे, महाराष्ट्र, भारत) हे मराठी बालसाहित्यकार आणि चरित्रकार होते. स्वातंत्र्यचळवळीत सक्रिय सहभाग घेत असताना त्यांना साने गुरुजींचा सहवास लाभला. यातूनच त्यांना मुलांसाठी लिहिण्याची प्रेरणा मिळाली. आजवर मंगळवेढेकरांनी विपुल साहित्यनिर्मिती केली आहे. यामध्ये २०० पेक्षा जास्त गोष्टी, कथा, कविता, चरित्रे, पत्रे आणि विज्ञान व पर्यावरण याविषयीची पुस्तके आहेत. आपला भारत, शोध भारताचा या त्यांच्या गाजलेल्या पुस्तकमालिका असून त्यांनी लिहिलेले साने गुरुजींचे चरित्रदेखील प्रसिद्ध आहे.
राजा मंगळवेढेकरांचे साहित्य

पुस्तके

* आवडत्या गोष्टी
* आपला भारत (पुस्तक मालिका)
* ऑलिव्हर ट्विस्ट (चार्ल्स डिकन्सच्या कादंबरीचे मराठी रूपांतर)
* इंदिरा गांधी (चरित्र)
* कथकळी केरळ
* कथा आणि कथाकथन
* करी मनोरंजन मुलांचे
* कहाणी एका प्रयोगाची
* कुमार संस्कार माला (पुस्तक मालिका)
* शाहीर ग.दि. माडगूळकर
* गांगेय उत्तर प्रदेश
* गांधीजींच्या गोष्टी
* गोनू झाच्या गोष्टी
* तऱ्हा
* तळ्याकाठची अप्सरा
* तेनालीरामाच्या चातुर्यकथा
* देशोदेशींच्या कथा
* धमाल
* नवल कथा एका पुरुषार्थाची (बाळासाहेब भारदे यांचे चरित्र?)
* नवलकहाणी
* पंडित जवाहरलाल नेहरू (चरित्र)
* प्रियतम भारत
* प्रिय पूज्य साने गुरुजी
* डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (चरित्र)
* बारकू (रॉबर्ट लुई स्‍टीव्हनसनच्या ट्रेझर आयलंडचे मराठी रूपांतर)
* बाळांसाठी गाळीव गाणी
* बिनभिंतीची उघडी शाळा (ललित)
* बिरबलचे भाईबंद
* बुद्धी हेच खरे बल
* भले बुद्धिचे सागर नाना (नाना फडणविसांचे चरित्र)
* भारतभाग्यविधाता पं. जवाहरलाल नेहरू (चरित्र)
* भारतरत्‍न (भाग १, २, ३)
* भारूड (स्वातंत्र्यपूर्व आणि नंतरचे अनुभव)
* भूमिपुत्र (चरित्र)
* मराठमोळा महाराष्ट्र
* माझ्या आवडत्या गोष्टी
* मित्राय नमः
* मुक्या
* मुल्लाजीचे किस्से
* मोती
* मोबी डिक
* राजा राममॉहन रॉय
* रॉबिनहूड
* राष्ट्रपिता गांधी (चरित्र)
* विंध्यमित्र मध्य प्रदेश
* विलक्षण ताईत
* वेडगाणी (कविता)
* वेताळाच्या गोष्टी
* शेखचिल्ली एक वल्ली
* समर्थ रामदास (चरित्र)
* सरदारजींच्या गोष्टी
* डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन (चरित्र)
* सहोदर आंध्र
* सुलभ महाभारत
* सुलभ रामायण
* साने गुरुजी (चरित्र)
* साने गुरुजींची जीवन गाथा (चरित्र)
* सिद्धार्थ (गौतम बुद्धाचे चरित्र)
* सेनानी साने गुरुजी (चरित्र)
* स्वतंत्र झाला माझा भारत
* स्वातंत्र्य लढ्यातील कवने (कविता)
* स्वातंत्र्योत्तर माझा भारत
* हा शोध भारताचा (पुस्तक मालिका-१०भाग)
* ज्ञानयोगी ज्ञानेश्वर (चरित्र)
बालनाट्ये

* चतुराई
* बनवाबनवी
गीते

* असावा सुंदर चॉकलेटचा बंगला
* ऊर्मिले त्रिवार वंदन तुला
* कोणास ठाऊक कसा शाळेत गेला ससा
* सती तू दिव्यरूप मैथिली
पुरस्कार

* गदिमा पुरस्कार (इ.स. १९९९)
* फुलराणी थिएटरचा 'जवाहरलाल नेहरू स्मृती पुरस्कार' (इ.स. १९९७)
* बालसेवा पुरस्कार (इ.स. १९९५)
* बाबुराव शिरोळे बालसाहित्य पुरस्कार (इ.स. १९९७)
* स्वातंत्र्यसैनिक मामा गवारे फाउंडेशनचा 'बाल आनंद पुरस्कार' (इ.स. १९९५)
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:मराठी बालसाहित्यिक
वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
मेल्चियोर न्डाडाये

इवलेसे|मेल्चियोर न्डाडाये (1993)
मेल्चियोर न्डाडाये (; २८ मार्च १९५३ - २१ ऑक्टोबर १९९३) हा बुरुंडी देशाचा चौथा व लोकशाही मार्गाने निवडुन आलेला पहिलाच राष्ट्राध्यक्ष होता. १९९३ साली सत्तेवर आलेल्या हुतू जमातीच्या न्डाडायेने बुरुंडीमधील जातीय तणाव कमी होण्यासाठी अनेक प्रयत्न केले. परंतु केवळ ३ महिने राष्ट्राध्यक्षपदावर राहिल्यानंतर २१ ऑक्टोबर १९९३ रोजी त्याची तुत्सी जमातीच्या लोकांनी हत्या केली. त्याच्या हत्येमुळे बुरुंडीमध्ये गृहयुद्ध सुरू झाले जे पुढील १० वर्षे चालू राहिले.


वर्ग:बुरुंडीचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
होजे मारिया नेव्हेस

250 px|इवलेसे|
होजे मारिया नेव्हेस (; २८ मार्च १९६०) हा पश्चिम आफ्रिकेमधील केप व्हर्दे ह्या द्वीपदेशाचा विद्यमान पंतप्रधान आहे. तो १ फेब्रुवारी २००१ पासून ह्या पदावर आहे.

ऑक्टोबर 2021 मध्ये, अधिकृत वेबसाइटवर प्रकाशित झालेल्या पहिल्या निकालांनुसार, 17 ऑक्टोबरच्या पहिल्या फेरीत जोसे मारिया नेवेसने अध्यक्षीय निवडणूक जिंकली. .5%% मतदान केंद्रांशी संबंधित या निकालांनुसार, पहिल्या फेरीत निवडून येण्यासाठी पूर्ण बहुमत आवश्यक ५१.५% मते जिंकली.
हे सुद्धा पहा

*जगातील देशांच्या राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुखांची यादी
बाह्य दुवे

*व्यक्तिचित्र


वर्ग:केप व्हर्देचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर

ड्वाइट डेव्हिड आयसेनहॉवर (इंग्लिश: Dwight David Eisenhower) (ऑक्टोबर १४, इ.स. १८९०; डेनिसन, टेक्सास, अमेरिका - मार्च २८, इ.स. १९६९; वॉशिंग्टन डी.सी., अमेरिका) हे अमेरिकेचे ३४वे राष्ट्राध्यक्ष होते. २० जानेवारी, इ.स. १९५३ ते २० जानेवारी, इ.स. १९६१ या कालखंडात त्यांनी अध्यक्षपदाची धुरा वाहिली. ते दुसऱ्या जागतिक महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांच्या युरोपातील सैन्यांचे सरसेनापती होते. दोस्त सैन्यांच्या ऑपरेशन टॉर्च या इ.स. १९४२-४३ सालांतील उत्तर आफ्रिकेतील युद्धमोहिमेचे आणि पश्चिम आघाडीवरून फ्रान्स व जर्मनी यांवरील इ.स. १९४४-४५ च्या यशस्वी आक्रमणाचे नियोजन व नेतृत्व त्यांनी केले. इ.स. १९५१ साली ते नाटो सैन्याचे सरसेनापती म्हणून नेमले गेले. इ.स. १९५३ सालापर्यंत त्यांनी ते सरसेनापतित्व सांभाळले.

आयसेनहॉवर यांनी साम्यवादी प्रसाराविरुद्ध मध्यपूर्वेकडच्या देशांना आणि विशेषतः लेबेनॉनला केलेली सैनिकी आणि आर्थिक मदत आयसेनहॉवर डॉक्ट्रीनन या नावाने ओळखली जाते. त्यांनी कोरियात शांतता प्रस्थापित करणे, रशिया व इतर राष्ट्रांशी निःशस्त्रीकरणाच्या वाटाघाटी करणे, सिअ‍ॅटो करार यांसारख्या कामांतून जागतिक शांतता प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्‍न केला. आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील कामगिरीबरोबरच त्यांनी अमेरिकेतही कर कमी करणे, कृष्णवर्णीयांच्या समस्या सोडवणे व बेकारी कमी करणे आदींसाठी प्रयत्‍न केले.
भूषविलेली पदे

* कोलंबिया विद्यापीठ अध्यक्ष -
* नाटो संघटनेचे सेनापतीपद - इ.स. १९५१ ते इ.स. १९५३
* अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्षपद - इ.स. १९५३ ते इ.स. १९६१
प्रकाशित साहित्य

* क्रुसेड्ज इन युरोप
* द व्हाइट हाउस इयर्स
* अ‍ॅट ईझ
हे सुद्धा पहा

* विचिटा ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर राष्ट्रीय विमानतळ
बाह्य दुवे

*
*
*


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मृत्यू
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
*