ಜನಕ

ಜನಕ () ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಹದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಜನಕನು ಸುನಯನಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಊರ್ಮಿಳೆಯ ತಂದೆ.

ಜನಕನು ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದ ಆದರ್ಶ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಕರೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದಂತಕಥೆ

ಜನನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರು

ಜನಕನು ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜ ಹ್ರಸ್ವರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಕೈಕಸಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ಇವನ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಸರು ಸಿರಧ್ವಜ. ವಿದೇಹ ರಾಜ್ಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಡಕಿ ನದಿ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮಹಾನಂದ ನದಿ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಜನಕನಿಗೆ ಕುಶಧ್ವಜ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದನು. ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದ ನಂತರ, ಜನಕನು ಸಾಂಕಾಶ್ಯದ ರಾಜ ಸುಧನ್ವನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ನಂತರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಜನಕನು ಸುಧನ್ವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದನು, ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಕುಶಧ್ವಜನನ್ನು ಸಾಂಕಾಶ್ಯದ ಹೊಸ ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

ರಾಜ ನಿಮಿ ವಿದೇಹ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಆಡಳಿತಗಾರ. ಜನಕನು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕೆಳಕಂಡ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು:-ಬ್ರಹ್ಮ—ಮರೀಚಿ—ಕಶ್ಯಪ—ವಿವಸ್ವಾನ್—ವೈವಸ್ವತ—ಇಕ್ಷ್ವಾಕು—ನಿಮಿ—ಮಿತಿ—ಉದವಸು—ನಂದಿವರ್ಧನ—ಸುಕೇತು—ದೇವರತ—ಬೃಹದ್ರಥ—ಮಹಾವೀರ—ಸುಧೃತಿ—ಧೃಷ್ಟಕೇತು—ಹರ್ಯಶ್ವ—ಮರು—ಪ್ರತ್ವಾಂತಕ—ಕೀರ್ತಿರಥ—ದೇವಮಿಢ—ವಿಬುಧ—ಮಹೀಧ್ರಕ—ಕೀರ್ತಿರತ—ಮಹಾರೋಮನ್—ಸ್ವರ್ಣರೋಮನ್—ಹ್ರಸ್ವರೋಮನ್—ಜನಕ.
ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು

ಜನಕನು ರಾಣಿ ಸುನಯನಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಕ ಮತ್ತು ಸುನಯನ ಯಜ್ಞದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುನಯನ ನಂತರ ಜಯ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಊರ್ಮಿಳಾಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು, ಆಕೆ ನಾಗಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರ.

ಸೀತೆ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಜನಕನು ಅವಳ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಗೆದ್ದನು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ವಿವಾಹದ ಜೊತೆಗೆ, ಊರ್ಮಿಳಾ ರಾಮನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು.
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರ

ಭರತನು ರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಜನಕನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನು. ರಾಮನು ವನವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಕೋಸಲದ ರಾಜನಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದ ನಂತರ, ಜನಕನು ಅವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು. ರಾಮನು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನಕನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸಹ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಆಳ್ವಿಕೆ

ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಂತಹ ತಡವಾದ ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ ಜನಕನನ್ನು (ಸುಮಾರು ೮ ಅಥವಾ ೭ ನೇ ಶತಮಾನ) ವಿದೇಹದ ಮಹಾನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ರಾಜ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರು ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳಾದ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಉದ್ದಾಲಕ ಆರುಣಿ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಗಿ ಇದ್ದರು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿದೇಹವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.

ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ, ಜನಕನನ್ನು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ

ಋಷಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನೊಂದಿಗಿನ ಜನಕನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಗೊಂಡವನೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ ಋಷಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು ಈ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ

ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು

* ೧೯೯೧ ರ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕಿಲಿನೇನಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಮುರಳಿ ಮೋಹನ್ ಅವರು ೨೦೧೧ ರ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ ರಾಮರಾಜ್ಯಂನಲ್ಲಿ ಜನಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದೂರದರ್ಶನ

* ಮುಲ್ರಾಜ್ ರಾಜ್ದಾ ೧೯೮೭ ರ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ೧೯೮೮ ರ ಲವ್ ಕುಶ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಪ್ರದೀಪ್ ಶರ್ಮಾ ೨೦೦೨ ರ ರಾಮಾಯಣ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಜ್ಞಾನ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ೨೦೦೮ ರ ರಾಮಾಯಣ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಮೋಹಿತ್ ಚೌಹಾಣ್ ೨೦೧೧ ರ ದೇವೊನ್ ಕೆ ದೇವ್...ಮಹಾದೇವ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ದತ್ತಾ ಅವರು ೨೦೧೨ ರ ರಾಮಾಯಣ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಬಿಜಯ್ ಆನಂದ್ ೨೦೧೫ ರ ಸಿಯಾ ಕೆ ರಾಮ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಶಹಬಾಜ್ ಖಾನ್ ೨೦೧೮ ರ ರಾಮ್ ಸಿಯಾ ಕೆ ಲವ್ ಕುಶ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಜತಿನ್ ಸಿಯಾಲ್ ಅವರು ೨೦೨೧ ರ ರಾಮ್‌ಯುಗ್ ವೆಬ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಜಿತೇನ್ ಲಾಲ್ವಾನಿ ಅವರು ೨೦೨೪ ರ ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಮಾಯಣ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಕನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ