ബർക്കിനാ ഫാസോ

ബർക്കിനാ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നബർക്കിന ഫാസോ{{efn| , ; } ; }} പശ്ചിമ ആഫ്രിക്കയിലെ ഒരു കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജ്യമാണ്, വടക്ക് പടിഞ്ഞാറ് മാലി, വടക്ക് കിഴക്ക് നൈജർ, തെക്ക് കിഴക്ക് ബെനിൻ, തെക്ക് ടോഗോ, ഘാന, തെക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഐവറി കോസ്റ്റ് എന്നിവയാൽ അതിർത്തി പങ്കിടുന്നു. ഇത് 274,223 km2 (105,878 ചതുരശ്ര മൈൽ) വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. 2024-ൽ, രാജ്യത്തെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 23,286,000 ആയിരുന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1958 മുതൽ 1984 വരെ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അപ്പർ വോൾട്ട എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട 1984 ഓഗസ്റ്റ് 4-നാണ്‌ ബർക്കിനാ ഫാസോ എന്ന പേർ സ്വീകരിച്ചത്. അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് തോമസ് ശങ്കര ആണ് ബുർക്കിന ഫാസോ എന്ന പുനർനാമകരണത്തിനു പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്. അതിലെ പൗരന്മാരെ ബുർക്കിനബേസ് എന്നും തലസ്ഥാനം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ ഔഗാഡൗഗോ ആണ്. ആഫ്രിക്കൻ ചെഗുവേര എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇബ്രാഹിം ട്രോറെയാണ് ബർക്കിന ഫാസൊയിലെ പ്രസിഡൻറ്.


ബുർക്കിന ഫാസോയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വംശീയ വിഭാഗം മോസി ജനത ആണ്, അവർ 11, 13 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിരതാമസമാക്കി. അവർ ഔഗാഡൗഗോ, ടെങ്കോഡോഗോ, യാറ്റെംഗ തുടങ്ങിയ ശക്തമായ രാജ്യങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. 1896-ൽ, ഫ്രഞ്ച് വെസ്റ്റ് ആഫ്രിക്ക യുടെ ഭാഗമായി ഫ്രഞ്ച് ഇതിനെ കോളനിവൽക്കരിച്ചു; 1958-ൽ, അപ്പർ വോൾട്ട ഫ്രഞ്ച് കമ്മ്യൂണിറ്റി യ്ക്കുള്ളിൽ ഒരു സ്വയംഭരണ കോളനി ആയി. 1960-ൽ, മൗറീസ് യാമിയോഗോ പ്രസിഡന്റ് ആയി പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, രാജ്യം അസ്ഥിരത, വരൾച്ച, ക്ഷാമം, അഴിമതി എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയമായി. 1966, 1980, [[1982 അപ്പർ വോൾട്ടൻ അട്ടിമറി] V[19], V[19]8, d'état|1983]], 1987, കൂടാതെ 2022-ൽ രണ്ടുതവണയും (ജനുവരി ഒപ്പം [[September] Fasot'Sdept'Sdept'). 1989, 2015, 2023 എന്നിവയിലും പരാജയപ്പെട്ട അട്ടിമറി ശ്രമങ്ങൾ നടന്നു.


2022-ൽ 16.226 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ജിഡിപിയുമായി ബുർക്കിന ഫാസോ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 63.8% പേർ ഇസ്ലാം ആചരിക്കുന്നു, അതേസമയം 26.3% പേർ ക്രിസ്തുമതം ആചരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ നാല് ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ മൂർ, ബിസ്സ, ഡ്യുല, ഫുല എന്നിവയാണ്, ആദ്യത്തേത് ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയിലധികവും സംസാരിക്കുന്നു; ബുർക്കിനബേ സർക്കാർ 60 തദ്ദേശീയ ഭാഷകളെ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കുന്നു. 2024 ജനുവരി വരെ, ഭരണഭാഷയും ബിസിനസ് ഭാഷയും ഫ്രഞ്ച് ആയിരുന്നു, ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ പദവി ഇംഗ്ലീഷ് എന്നതിനൊപ്പം "പ്രവർത്തന ഭാഷ" എന്ന പദവിയിലേക്ക് താഴ്ത്തി.

രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂപ്രദേശം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ജൈവവൈവിധ്യമുള്ളതാണ്, കൂടാതെ സ്വർണ്ണം, മാംഗനീസ്, ചെമ്പ്, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് എന്നിവയുടെ സമൃദ്ധമായ കരുതൽ ശേഖരവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ബഹുസ്വര സംസ്കാരങ്ങളുടെ ഘടന കാരണം, ബുർക്കിനബേ കല സമ്പന്നവും നീണ്ടതുമായ ഒരു ചരിത്രമുള്ളതും അതിന്റെ യാഥാസ്ഥിതിക ശൈലിക്ക് ആഗോളതലത്തിൽ പ്രശസ്തവുമാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ലെജിസ്ലേറ്റീവ്, ജുഡീഷ്യൽ അധികാരങ്ങളുള്ള ഒരു അർദ്ധ-പ്രസിഡൻഷ്യൽ റിപ്പബ്ലിക് ആയി രാജ്യം ഭരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ, ലാ ഫ്രാങ്കോഫോണി, ഇസ്ലാമിക് സഹകരണ സംഘടന എന്നിവയിൽ അംഗമാണ്. സഹേൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സഖ്യം (AES) രൂപീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചതിന് ശേഷം, 2024 ജനുവരി 18-ന്, ബുർക്കിന ഫാസോ ECOWAS, ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ എന്നിവയിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകുന്നതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
പദോൽപ്പത്തി

മുമ്പ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് അപ്പർ വോൾട്ട എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ രാജ്യത്തെ 1984 ഓഗസ്റ്റ് 4-ന് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് തോമസ് ശങ്കര "ബുർക്കിന", "ഫാസോ" എന്നീ വാക്കുകൾ രാജ്യത്ത് സംസാരിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്: "ബുർക്കിന" മൂർ എന്ന ഭാഷയിൽ നിന്നാണ് വന്നത്, "നേരുള്ളവൻ" എന്നാണ് അത് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ആളുകൾ അവരുടെ സമഗ്രതയിൽ എങ്ങനെ അഭിമാനിക്കുന്നുവെന്ന് ഇത് കാണിക്കുന്നു, അതേസമയം "ഫാസോ" ഡ്യുല ഭാഷയിൽ നിന്നാണ് വന്നത് "പിതൃഭൂമി" (അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ, "പിതാവിന്റെ വീട്") എന്നാണ് ഈ വാക്ക് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. "ബുർക്കിന" എന്ന പേരിൽ "-bé" എന്ന പ്രത്യയം ചേർത്ത് "ബുർക്കിനബേ" എന്ന നാമം രൂപപ്പെടുത്താറുണ്ട്. അത് ഫുല ഭാഷയിൽ നിന്നാണ്, "സ്ത്രീകൾ അല്ലെങ്കിൽ പുരുഷന്മാർ" എന്നാണ് അതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. യുഎസ് സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസിയുടെ വേൾഡ് ഫാക്റ്റ് ബുക്ക് "സത്യസന്ധമായ (അഴിമതിയില്ലാത്ത) പുരുഷന്മാരുടെ നാട്" എന്നാണ് വിവർത്തനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

വോൾട്ട നദി (കറുത്ത, റെഡ്, വൈറ്റ് വോൾട്ട എന്നിവയുടെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള സ്ഥലത്തിന്റെ പേരിലാണ് അപ്പർ വോൾട്ടയുടെ ഫ്രഞ്ച് കോളനിക്ക് ആ പേര് ലഭിച്ചത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം

ബുർക്കിന ഫാസോ പ്രധാനമായും അക്ഷാംശങ്ങൾ 9° നും 15° N നും ഇടയിലാണ് (ഒരു ചെറിയ പ്രദേശം 15° യുടെ വടക്ക്), രേഖാംശങ്ങൾ 6° പടിഞ്ഞാറ് നും 3° കിഴക്ക് നും ഇടയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.

ഇത് രണ്ട് പ്രധാന തരം ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം പെനെപ്ലെയിൻ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഇത് ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ, പ്രീകാംബ്രിയൻ മാസിഫ് യുടെ അവസാന അവശിഷ്ടങ്ങളായ, കുറച്ച് ഒറ്റപ്പെട്ട കുന്നുകളുള്ള, സാവധാനത്തിൽ അലയടിക്കുന്ന ഒരു ഭൂപ്രകൃതി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, രാജ്യത്തിന്റെ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ഒരു മണൽക്കല്ല് മാസിഫ് ഉണ്ടാക്കുന്നു, അവിടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടിയായ ടെനകൗറോ ഉയരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. മാസിഫിന്റെ അതിർത്തിയിൽ വരെ ഉയരമുള്ള കുത്തനെയുള്ള പാറക്കെട്ടുകളാണ്. ബുർക്കിന ഫാസോയുടെ ശരാശരി ഉയരം ആണ്, ഏറ്റവും ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഭൂപ്രകൃതി തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ൽ കൂടുതലല്ല.

ബ്ലാക്ക് വോൾട്ട (അല്ലെങ്കിൽ മൗഹൂൺ), വൈറ്റ് വോൾട്ട (നകാംബെ), റെഡ് വോൾട്ട (നാസിനോൺ) എന്നീ മൂന്ന് നദികളാണ് ഈ രാജ്യത്തിന്റെ മുൻ പേരിന് കാരണമായത്. വർഷം മുഴുവനും ഒഴുകുന്ന രാജ്യത്തെ രണ്ട് നദികളിൽ ഒന്നാണ് ബ്ലാക്ക് വോൾട്ട, മറ്റൊന്ന് തെക്കുപടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന കൊമോയി ആണ്. നൈഗർ നദിയുടെ തടം രാജ്യത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിന്റെ 27% ഡ്രെയിനേജ്സ് ബേസിൻ|ഡ്രെയിനേജ്സ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
അവലംബം

വർഗ്ഗം:പൂർണമായും കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ സംസാരിക്കപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ബർക്കിനാ ഫാസോ
വർഗ്ഗം:പടിഞ്ഞാറേ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ
വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ