JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
డిసెంబర్ 23

డిసెంబర్ 23, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 357వ రోజు (లీపు సంవత్సరములో 358వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 8 రోజులు మిగిలినవి.
సంఘటనలు

* 1912: రాజధానిని కలకత్తా నుంచి ఢిల్లీకి మార్చే సందర్భంగా జరిగిన సంబరాలలో వైస్రాయి లార్డ్ హర్డింగ్ పై జరిగిన హత్యాప్రయత్నం ఢిల్లీ-లాహోర్ కుట్రగా చరిత్రకెక్కింది
* 1920: 'హైదరాబాదు కంపెనీస్ ఛట్టం ప్రకారం, పబ్లిక్ లిమిటెడ్ కంపెనీగా 'ది సింగరేణి కాలరీస్ కంపెనీ లిమిటెడ్ (ఎస్.సి.సి.ఎల్) ' అనే పేరుతో ఏర్పడింది. హైదరాబాదు (డెక్కన్) కంపెనీ లిమిటెడ్ కి చెందిన సమస్త హక్కులను (అప్పులు, ఆస్తులు) మొందింది. కాలక్రమంలో, 1956 కంపెనీస్ చట్టం ప్రకారం, ప్రభుత్వ సంస్థగా అవతరించింది.
జననాలు

]]
* 1725: అహమ్మద్ షా బహదూర్, 13 వ మొఘల్ చక్రవర్తి. (మ.1775)
* 1881: బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, అవధాని, నాటక రచయిత, రంగస్థల, సినిమా నటులు. (మ.1953)
* 1889: మెహర్ చంద్ మహాజన్, భారతదేశ మూడవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (మ. 1967)
* 1891: వీరమాచనేని ఆంజనేయ చౌదరి, స్వసంఘ పౌరోహిత్యానికి మూలపురుషుడు. (మ.1988)
* 1902: చరణ్ సింగ్, భారత దేశ 5వ ప్రధానమంత్రి. (మ.1987)
* 1922: ఘండికోట బ్రహ్మాజీరావు, ఉత్తరాంధ్ర రచయిత, సాహితీ వేత్త. (మ.2012)
* 1933: శిరోమణి సహవాసి, ఈనాడు దినపత్రికలో ఉద్యోగిగా చేరాడు. 1984లో సహాయక వార్తా సంపాదకునిగా పనిచేశాడు.
* 1936: ఆదేశ్వరరావు, సమకాలీన హిందీ రచయిత.
* 1936: కప్పగంతుల మల్లికార్జునరావు, కథా, నవలా, నాటక రచయిత. (మ.2006)
* 1940: ముదిగొండ శివప్రసాద్, చారిత్రక నవలా రచయిత.
* 1966: చెరుకూరి సుమన్, బుల్లితెర రచయితగా, నటుడిగా, దర్శకుడిగా, చిత్రలేఖకుడిగా, ఉషాపరిణయం చిత్ర నటుడిగా తెలుగువారికి సుపరిచితుడు. (మ.2012)
* 1987: ఆది: తెలుగు నటుడు, క్రికెట్ ఆటగాడు.
మరణాలు

* 1987: ఈమని శంకరశాస్త్రి, వైణికుడు. (జ.1922)
* 1997: గట్టి లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి, పండితులు. (జ.1913)
* 2004: పి.వి.నరసింహారావు, పూర్వ భారత ప్రధానమంత్రి. (జ.1921)
* 2011: త్రిపురనేని మహారధి, సినీ మాటల రచయిత (జ.1930)
* 2014: కైలాసం బాలచందర్, దక్షిణ భారత చలన చిత్ర దర్శకుడు, రచయిత, నిర్మాత, (జ.1930)
* 2020: బాతిక్ బాలయ్య, తెలంగాణకు చెందిన బాతిక్ చిత్రకారుడు. (జ. 1939)
* 2022: కైకాల సత్యనారాయణ, సినిమా నటుడు. మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు. (జ.1935)
పండుగలు , జాతీయ దినాలు

* జాతీయ రైతు దినోత్సవం
* ఈజిప్టు విజయోత్సవ దినం. ( సూయజ్ కెనాల్ వివాదానికి తెరపడింది.)
బయటి లింకులు

* బీబీసి: ఈ రోజున
* టీ.ఎన్.ఎల్: ఈ రోజు చరిత్రలో

----

డిసెంబర్ 22 - డిసెంబర్ 24 - నవంబర్ 23 - జనవరి 23 -- అన్ని తేదీలు


వర్గం:డిసెంబర్
వర్గం:తేదీలు
బ్రహ్మ సేనాని

బ్రహ్మ సేనాని రేచర్ల వంశజులమూల పురుషుడు. అతను రేచర్ల బమ్మసేనానిగా సుపరిచితుడు. ఇతడినే బమ్మిరెడ్డి (1035-1055) అని కూడా పిలుస్తారు.
జీవిత విశేషాలు

రేచర్ల రెడ్డి వంశీయులు కాకతీయ సామ్రాజ్య సంరక్షణ భారం వహించి, కాకతీయుల శత్రువులకు సింహస్వప్నంగా మారారు. అనేక యుద్ధాల్లో విజయం సాధించిన రేచర్ల రెడ్డి వంశీయులు కాకతీయ రాజుల అభిమానాన్ని చూరగొన్నారు. ఇతడు కాకతీయ మొదటి (గరుడ) బేతరాజు వద్ద సేనాధిపతిగా పనిచేసి కాంచీపుర చోళులను జయించాడు. పాలంపేట, పిల్లలమర్రి, చిట్యాలంపాడు, మాచాపూర్ శాసనాలు ఇతడి గురించి తెలుపుతున్నాయి.

ముఖ్యముగా ఇతను కంచి లోని చోళసైన్యముతో యుద్ధముచేసిన కాకతి సామంత వీరులలో ఒకడు. ఈ యుద్ధంలో విజయం సాధించారు. ఇతను సుమారుగా 1035 లో కాకతి బేతరాజు కొలువులో ప్రవేశించి, 1055 వరకూ ఉన్నట్టు భావించబడుతున్నది.

అతడి కుమారుడు లేదా మనువడి భావిస్తున్న ముచ్చ సేనాని మొదటి ప్రోలరాజు (1052-1076) వద్ద చమూపతిగా పనిచేశాడు. ముచ్చసేనాని కూడా కాకతీయ రాజ్య విస్తరణలో తోడ్పడ్డాడు.
ఇవి కూడా చూడండి

* రేచర్ల రెడ్డి రాజుల పేర్లు
మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:కాకతి వంశ సామంతులు
తెలుగు సినిమాలు ఉ

thumb|ఉమ్మడి మొగుడు

# ఉంగరాల రాంబాబు
# ఉండిపోరాదే
# ఉందా..లేదా..? (2017 తెలుగు సినిమా)
# ఉందిలే మంచి కాలం ముందు ముందునా
# ఉక్కు మనిషి (సినిమా)
# ఉక్కు సంకెళ్ళు
# ఉక్కు సత్యాగ్రహం
# ఉక్కుపిడుగు
# ఉగాది (సినిమా)
# ఉగ్ర నరసింహం
# ఉగ్రం
# ఉగ్రనేత్రుడు
# ఉగ్రరూపం
# ఉడ్తా పంజాబ్
# ఉత్తమ ఇల్లాలు
# ఉత్తమ ఇల్లాలు (1958 సినిమా)
# ఉత్తమ విలన్
# ఉత్తమ విలన్ .. కేరాఫ్ మహాదేవపురం
# ఉత్తమురాలు (సినిమా)
# ఉత్తర (2020 సినిమా)
# ఉత్సవం (2024 తెలుగు సినిమా)
# ఉత్సాహం (సినిమా)
# ఉదయం (సినిమా)
# ఉద్దండుడు
# ఉద్యమం (సినిమా)
# ఉద్రేకం (2009 సినిమా)
# ఉద్వేగం
# ఉనికి
# ఉన్నది ఒకటే జిందగీ
# ఉన్మాది
# ఉపాయంలో అపాయం
# ఉపేంద్ర 2
# ఉపేంద్రగాడి అడ్డా
# ఉప్పు కప్పురంబు
# ఉప్పెన (సినిమా)
# ఉమా చండీ గౌరీ శంకరుల కథ
# ఉమామహేశ్వర ఉగ్రరూపస్య
# ఉమాసుందరి
# ఉమ్మడి కుటుంబం (సినిమా)
# ఉమ్మడి మొగుడు
# ఉయ్యాల జంపాల
# ఉయ్యాల జంపాల (2013 సినిమా)
# ఉరుకు పటేల
# ఉలవచారు బిర్యాని
# ఉల్టా పుల్టా
# ఉల్లాలా ఉల్లాలా
# ఉల్లాసం
# ఉల్లాసంగా ఉత్సాహంగా
# ఉష (సినిమా)
# ఉషా పరిణయం (2024 సినిమా)
# ఉషాపరిణయం (సినిమా)
# ఉసురే
# ఉస్తాద్
ముచ్చ సేనాని

ముచ్చ సేనాని రేచర్ల బమ్మసేనానికి కుమారుడు లేదా మనుమడుగా భావిస్తున్నారు. అతను కాకతి మొదటి ప్రోలరాజు (1052-1076) వద్ద చమూపతిగా (సామంతునిగా) పనిచేశాడు. అతను కూడా కాకతీయ రాజ్య విస్తరణలో తోడ్పడ్డాడు. వేములవాడ చాళుక్య రాజైన భద్రగుణ్ని ఓడించి ఆ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించడంలో ఇతడు ముఖ్య భూమిక పోషించాడు. చక్రకూటము, కొంకణము, కొర్పర్తి, గుణసాగరము, వేములవాడ, మొదలగు ప్రాంతములను సాధించుటలో ఇతను మొదటి ప్రోలరాజునకు చాలా సహాయం చేసాడు. ఇతనికి అరిగజ కేసరి అను బిరుదు ఉంది. ఇతను విరియాల వంశజులతో కలసి కాకతి రాజ్య విస్తరణకు పాటుపడినాడు. ఇతను సైన్యాధిపతిగా చేసాడు.

అతని తండ్రి రేచర్ల బమ్మసేనాని రేచర్ల రెడ్డి వంశ మూల పురుషుడు. ఇతడినే బమ్మిరెడ్డి (1035-1055) అని పిలుస్తారు. ఇతడు కాకతీయ మొదటి (గరుడ) బేతరాజు వద్ద సేనాధిపతిగా పనిచేసి కాంచీపుర చోళులను జయించాడు. పాలంపేట, పిల్లలమర్రి, చిట్యాలంపాడు, మాచాపూర్ శాసనాలు ఇతడి గురించి తెలుపుతున్నాయి.

అతని కుమారుడు ఒకటో కాట సేనాని రెండో బేతరాజు (1076-1108) వద్ద సేనానిగా పనిచేశాడు.
మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:కాకతి వంశ సామంతులు
తెలుగు సినిమాలు ఫ

thumb|ఫిదా
# ఫతే
# ఫర్హానా (2023 సినిమా)
# ఫలానా అబ్బాయి ఫలానా అమ్మాయి
# ఫస్ట్ డే ఫస్ట్ షో
# ఫస్ట్ ర్యాంక్ రాజు
# ఫిట్టింగ్ మాస్టర్
# ఫిదా
# ఫిబ్రవరి 14 నెక్లెస్ రోడ్
# ఫియర్
# ఫిల్మ్ నగర్ (సినిమా)
# ఫేమస్ లవర్
# ఫైలం పిల‌గా
# ఫోకస్
# ఫ్యామిలీ
# ఫ్యామిలీ డ్రామా
# ఫ్యామిలీ సర్కస్
# ఫ్యామిలీ స్టార్
# ఫ్యాషన్ డిజైనర్ సన్నాఫ్ లేడీస్ టైలర్
# ఫ్రెండ్స్ (2002 సినిమా)
# ఫ్లాష్ బ్యాక్
# ఫ‌ల‌క్‌నుమాదాస్
ఇతర భాషా సినిమాలు

* ఫారెస్ట్ గంప్ (1994 సినిమా)
* ఫ్లిప్పర్ (1996 సినిమా)
తెలుగు సినిమాలు డ, ఢ

డ, ఢ తో ప్రారంభమయ్యే తెలుగు సినిమాల జాబితా ఇది.
# డప్పు సాయిగాడు
# డబుల్ ఇస్మార్ట్
# డబ్ స్మాష్ (2020 సినిమా)
# డబ్బారాయుడు సుబ్బారాయుడు
# డబ్బు డబ్బు డబ్బు
# డబ్బుకు లోకం దాసోహం
# డబ్బెవరికి చేదు
# డబ్ల్యూడబ్ల్యూడబ్ల్యూ
# డర్టీ హరి
# డా. ధర్మరాజు ఎం.బి.బి.యస్
# డా. సలీమ్
# డాకు మహారాజ్
# డాకు రాణి
# డాకూ (1984 సినిమా)
# డాక్టర్ 56
# డాక్టర్ అంబేద్కర్ (సినిమా)
# డాక్టర్ ఆనంద్
# డాక్టర్ గారి అబ్బాయి
# డాక్టర్ చక్రవర్తి
# డాక్టర్ బాబు
# డాక్టర్ భవాని (1990 సినిమా)
# డాక్టర్ మాలతి (సినిమా)
# డాక్టర్ సినీ యాక్టర్
# డాడీ డాడీ
# డాన్ (2007 సినిమా)
# డాన్ (2022 సినిమా)
# డాన్ శీను
# డామిట్ కథ అడ్డం తిరిగింది
# డార్లింగ్ (2010 సినిమా)
# డార్లింగ్ (2024 సినిమా)
# డార్లింగ్ Darling డార్లింగ్
# డాలర్ డ్రీమ్స్
# డి.కె. బోస్ (తెలుగు సినిమా)
# డిక్టేటర్
# డిటెక్టివ్ నారద
# డిటెక్టివ్ సత్యభామ
# డియర్
# డియర్ ఉమ
# డియర్ కామ్రేడ్
# డియర్ కృష్ణ
# డియర్ బ్రదర్
# డియర్ మేఘ
# డిస్కో (2012 సినిమా)
# డిస్కో కింగ్
# డిస్కో రాజా
# డీ కంపెనీ
# డీజే టిల్లు
# డీమాంటీ కాలనీ 2
# డూ డూ బసవన్న
# డెజావు
# డెడ్‌లైన్
# డెవిల్
# డేంజర్ లవ్ స్టోరీ
# డేంజర్ లైట్
# డై హార్డ్ ఫ్యాన్
# డైనమైట్ (సినిమా)
# డైరీ (సినిమా)
# డోర
# డ్రాగ‌న్
# డ్రింకర్ సాయి
# డ్రైవర్ జమున
# డ్రైవర్ బాబు
# డ్రైవర్ మోహన్
# డ్రైవర్ రాముడు
# ఢమరుకం (సినిమా)
# ఢి ఫర్ దోపిడి
# ఢీ
# ఢీ అంటే ఢీ
తెలుగు సినిమాలు ఓ

*ఓంకారం (సినిమా) - 1997 - కెకెఎన్ కుమారి నిర్మాణ సారథ్యంలో ఉపేంద్ర దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.
*ఓ ఇంటి కాపురం - 1985 - రమా సినీ చిత్రాలయ పతాకంపై మోహన్ జి, గంధం జగన్మోహనరావుల నిర్మాణ సారథ్యంలో రేలంగి నరసింహారావు దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.
*ఓ ఇంటి భాగోతం - 1980 - దేవదాస్ కనకాల దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.
*ఓ తండ్రి – ఓ కొడుకు - 1994 - మౌళి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రం
*ఓ పనై పోతుంది బాబు - 1998 - ప్రమడ ఫిల్మ్స్ పతాకంపై కందికoటి రాజ్ కుమార్ నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి శివనాగేశ్వరరావు దర్శకత్వం వహించాడు.
*ఓటుకు విలువ ఇవ్వండి - 1985 - త్రిజయ పతాకంపై ఎం. ప్రభాకర్ రావు నిర్మాణ సారథ్యంలో వేజెళ్ళ సత్యనారాయణ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రంగనాథ్, శరత్ , రాజేంద్ర ప్రసాద్ తదితరులు నటించగా, జె.వి.రాఘవులు సంగీతం అందించాడు.
*ఓహో నా పెళ్ళంట - 1996 - సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై డి.రామానాయుడు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించాడు.
*ఓ అమ్మకథ - 1981 - శ్రీ పవన్ ఇంటర్నేషనల్ పతాకంపై వెల్లంకి జోషి, సి. తిమ్మా రెడ్డి, ఎస్.ఆర్. వెజల్లా లు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు వసంతసేన్ దర్శకత్వం వహించాడు.
*ఓ ఆడది ఓ మగాడు - 1982 - కవిరత్న మూవీస్ పతాకం కింద కె. భాను ప్రసాద్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించగా, ఎం.ఎస్.విశ్వనాథన్ సంగీతాన్నందించాడు.
జాబితా

* ఓ అమ్మకథ
* ఓ ఆడది ఓ మగాడు
* ఓ ఇంటి కథ
* ఓ ఇంటి కాపురం
* ఓ ఇంటి భాగోతం
* ఓ కల
* ఓ చెలియా నా ప్రియ సఖియా
* ఓ తండ్రి తీర్పు
* ఓ తండ్రి – ఓ కొడుకు
* ఓ పనై పోతుంది బాబు
* ఓ పిట్ట కథ (2020 సినిమా)
* ఓ ప్రేమ కథ
* ఓ మనిషి తిరిగి చూడు
* ఓ మనిషి నీవెవరు
* ఓ మై గాడ్
* ఓ మై ఫ్రెండ్
* ఓ రాధ ఇద్దరు కృష్ణుల పెళ్ళి
* ఓ సాథియా
* ఓ సీత కథ
* ఓ2
* ఓం 3D
* ఓం నమో వేంకటేశాయ
* ఓం భీమ్ బుష్
* ఓం శాంతి
* ఓంకారం (సినిమా)
* ఓకే బంగారం
* ఓటర్ (2019 సినిమా)
* ఓటు (2023 సినిమా)
* ఓటుకు విలువ ఇవ్వండి
* ఓదెల 2
* ఓదెల రైల్వేస్టేషన్
* ఓనమాలు
* ఓయ్!
* ఓరి దేవుడా
* ఓరి నీ ప్రేమ బంగారం కానూ
* ఓసి నా మరదలా
* ఓసీ
* ఓహో నా పెళ్ళంట


----
విజయ నగర రాజులు - పరిపాలన కాలం

సంగమ వంశం

#మొదటి బుక్క భూపతి రాయలు, 1082 - 1087
#మొదటి హరిహర రాయలు, 1087 - 1104
# బుక్క మహా రాయలు, 1104 - 1126
#సదా శివ రాయలు, 1126 - 1152
#పురందర రాయలు, 1152 - 1207
#ప్రతాప్ దెవ రాయలు, 1207 - 1227
#వీర ప్రతాప్ దెవ రాయలు,1227-1242
#ప్రతాప్ వెంకట్ రాయలు,1242-1251
#రెండవ బుక్కభూపతి రాయలు,1251-1260
#రెండవ హరిహర రాయలు,1260-1280
#బుక్కన్నా వొడయారు రాయలు,1280-1285
#కుమారా కంపా రాయలు,1285-1290
#మొదటి బుక్క రాయలు,1290
#మొదటి దెవ రాయలు, 1290
#గుండమ్మా రాయలు, 1290
#మొదటి బుక్క రాయలు,1290-1294
#విద్యారన్య రాయలు , 1294
#మొదటి బుక్క రాయలు,1294
#సంగమా రాయలు , 1294
#ముడప హరిహర రాయలు,1294
#కుమారా కంపా రాయలు, 1294
#రెండప బుక్క రాయలు,1294
#మారప్పా ముద్దాప్పా రాయలు,1294
-1295
#బుక్కన్నా వొడయారు రాయలు,1295-1304
#అభినవ బుక్క రాయలు,1304-1306
#రెండవ బుక్క రాయలు ఇంకా అయినా కుమారుడు ప్రతాప్ హరిహర రాయలు,1306-1322
#ముడవ బుక్క రాయలు,1322-1330
#నరసింహా రాయలు,1330-1332
#రెండవ దెవ రాయలు,1332-1339
# మొదటి మల్లికార్జున రాయలు,1339-1347
# అచ్చుత దెవ రాయలు,1347-1360
#కృష్ణ రాయలు ,1360-1380
#యిమ్మాడి హరిహర రాయలు,1380-1390
#ముడవ దెవ రాయలు,1390-1404
#మొదటి విరూపాక్ష రాయలు,1404-1405
#నాలుగవ బుక్క రాయలు,1405-1406
#నాలుగవ దెవ రాయలు,1406-1422
#రామచంద్ర రాయలు, 1422లో నాలుగు నెలలు!
#వీర విజయ బుక్క రాయలు, 1422 - 1426
#రెండవ దేవ రాయలు, 1426 - 1446
#త్రయంబక్ రాయలు, 1446-1458
#రెండవ మల్లికార్జున రాయలు, 1458 - 1465
#రెండవ విరూపాక్ష రాయలు, 1465 - 1485
#ప్రౌఢరాయలు, 1485 కొంత కాలము
సాళువ వంశం

#సాళువ నరసింహదేవ రాయలు, 1485 - 1490
#తిమ్మ భూపాలుడు, 1490
#రెండవ నరసింహ రాయలు, 1490 - 1506
(నిజానికి రెండవ నరసింహ రాయలు కాలాన అధికారం మొత్తము తుళువ నరస నాయకుడు చేతిలోనే ఉండేది, రెండవ నరసింహ రాయలు కేవలం పెనుగొండ దుర్గం నందు గృహదిగ్భందలో ఉండేవాడు!)
తుళువ వంశం

#వీరనరసింహ రాయలు, 1506 - 1509
#శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు, 1509 - 1529
#అచ్యుత దేవ రాయలు, 1529 - 1542
#సదాశివ రాయలు,??
ఆరవీడు వంశం

#అళియ రామ రాయలు??
#తిరుమల దేవ రాయలు, 1565 - 1572
#శ్రీరంగ దేవ రాయలు, 1572 - 1585
#రామ రాజు, 1585
#వేంకటపతి దేవ రాయలు, 1585 - 1614
#శ్రీరంగ రాయలు, 1614 - 1614
# రామదేవ రాయలు, 1617 - 1630
#వేంకటపతి రాయలు, 1630 - 1642
#శ్రీ రంగ రాయలు 2, 1642 - 1678
#వేంకట పతి రాయలు, 1678 - 1680
మూలాలు
వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:విజయ నగర రాజులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం
ఏప్రిల్ 29

ఏప్రిల్ 29, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 119వ రోజు (లీపు సంవత్సరములో 120వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 246 రోజులు మిగిలినవి.
సంఘటనలు

* 1990: బొరిక్ ఎల్సిన్ రష్యా అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైనాడు.
* 1992: నల్లవారికి వ్యతిరేకంగా వచ్చిన తీర్పుకి ప్రతీకారంగా లాస్ ఏంజిల్స్ నగరాన్ని నల్లవారు మంటల్లో మండించి వారి నిరసనను తెలియ చేసారు.
జననాలు

* 1848: రాజా రవివర్మ, భారత చిత్రకారుడు. (మ.1906)
* 1876: బంకుపల్లె మల్లయ్యశాస్త్రి, సంఘసంస్కర్త, రచయిత, పండితుడు (మ.1947)
* 1893: మేకా వెంకటాద్రి అప్పారావు, ఉయ్యూరు జమీందారు, కవి, సంస్కృత, పర్షియా భాషలలో పండితుడు. నాట్యము, జ్యోతిష్యము, చిత్రకళ, సంగీతము మొదలగు కళలో కూడా ఆయనకు ప్రవేశమున్నది.
* 1917: ఆవుల గోపాలకృష్ణమూర్తి, ఎ.జి.కె.గా ప్రసిద్ధిచెందిన హేతువాది. రాడికల్ హ్యూమనిస్టు, సమీక్ష పత్రికలు నడిపారు. ( మ. 1966)
* 1970: ఆండ్రి అగస్సీ, అమెరికన్ టెన్నిస్ క్రీడాకారుడు
* 1973: స్వర్ణలత , దక్షిణ భారత గాయని.
* 1979: ఆశిష్ నెహ్రా, భారత క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
మరణాలు

thumb|100px|ఇర్ఫాన్ ఖాన్
* 2003: వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య, స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, గాంధేయవాది.
* 2006: జాన్ కెన్నెత్ గాల్‌బ్రెత్, ఆర్థికవేత్త. (జ.1908)
* 2009: గుత్తా రామినీడు, తెలుగు సినీ దర్శకుడు, సారథి స్టూడియో వ్యవస్థాపకుడు. (జ.1929)
* 2017: ఆర్. విద్యాసాగ‌ర్‌రావు, నీటిపారుదల రంగ నిపుణుడు, తెలంగాణ రాష్ట్ర నీటిపారుద‌ల స‌ల‌హాదారు. (జ.1939)
* 2020: ఇర్ఫాన్ ఖాన్, హిందీ సినిమానటుడు, నిర్మాత. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత. (జ.1967)
* 2020: రిషి కపూర్, హిందీ సినిమా నటుడు. (జ.1952)
* 2022: తర్సామీ సింగ్ సైనీ, గాయకుడు, నటుడు, సంగీత దర్శకుడు. (జ.1967)
పండుగలు , జాతీయ దినాలు

* అంతర్జాతీయ నృత్య దినోత్సవం
బయటి లింకులు

* బీబీసి: ఈ రోజున
* టీ.ఎన్.ఎల్: ఈ రోజు చరిత్రలో
* చరిత్రలో ఈ రోజు : ఏప్రిల్ 29 .
----
ఏప్రిల్ 28 - ఏప్రిల్ 30 - మార్చి 29 - మే 29 -- అన్ని తేదీలు


వర్గం:ఏప్రిల్
వర్గం:తేదీలు
మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండ

thumbnail|గుంటూరు జిల్లా కలెక్టరు కార్యాలయమునందుగల లుంబినీ వనములోని తెలుగు తల్లి విగ్రహము
మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండ (మా తెనుగు తల్లికి మల్లె పూదండ) ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గీతం. దీని రచయిత శంకరంబాడి సుందరాచారి. ఈ పాటలో తెలుగునాట ప్రముఖమైన నదులను, సంస్కృతి, సాహిత్యాలను, చరిత్రలో ప్రసిద్ధ వ్యక్తులను రచయిత సంస్మరించాడు.
చరిత్ర

సుందరాచారి 'మా తెనుగు తల్లికి' గీతాన్ని 1942లో దీనబంధు సినిమా కోసం రచించారు. కానీ ఆ చిత్ర నిర్మాతకు యుగళగీతంగా వాడాలన్న కోరికకు ఈ పాట సరిపోలేదు కాబట్టి ఆ సినిమాలో చేర్చలేదు. టంగుటూరి సూర్యకుమారి ఆభేరి రాగంలో మధురంగా పాడిన ఈ పాటను, తను ప్రైవేటుగా గ్రామఫోన్ రికార్డులో హెచ్‌.యం.వి. సంస్థ ద్వారా విడుదల చేసిన తరువాతనే ఆ గీతానికి గుర్తింపు లభించింది. ఈ పాటపై హక్కులను సూర్యకుమారి సుందరాచారికి 116 రూపాయలిచ్చి కొనుక్కున్నది. ఆ తరువాతి కాలంలో సుప్రసిద్ధదర్శకుడు బాపు, బుల్లెట్ చిత్రం కోసం ఈ పాటను బాలసుబ్రమణ్యంతో పాడించారు. లీడర్ సినిమాలో టంగుటూరి సూర్యకుమారి గారి పాటను కొత్త పాటతో కలిపి కథానాయకుడిపై చిత్రీకరణ చేశారు
గేయం


మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండా
మా కన్న తల్లికి మంగళారతులూ ॥మా తెలుగు॥
కడుపులో బంగారు కను చూపులో కరుణా
చిరునవ్వులో సిరులు దొరలించు మా తల్లి ॥మా తెలుగు॥
:::గల గలా గోదారి కదలి పోతుంటేను ॥గల గలా॥
:::బిర బిరా కృష్ణమ్మ పరుగులిడుతుంటే
:::బంగారు పంటలే పండుతాయి
:::మురిపాల ముత్యాలు దొరలు తాయి ॥మా తెలుగు॥
అమరావతీ నగర అపురూప శిల్పాలు
త్యాగయ్య గొంతులో తారాడు నాదాలు
తిక్కయ్య కలములో తియ్యందనాలు
నిత్యమై నిఖిలమై నిలచి యుండే దాక
:::రుద్రమ్మ భుజ శక్తి
:::మల్లమ్మ పతిభక్తి
:::తిమ్మరుసు ధీయుక్తి కృష్ణరాయని కీర్తి
:::మా చెవుల రింగుమని మారు మ్రోగే దాక
నీ పాటలే పాడుతాం
నీ ఆటలే ఆడుతాం
జై తెలుగు తల్లీ! జై తెలుగు తల్లీ!!


అమరావతి గుహల - అమరావతి నగర

పురాణాలలో అమరావతిని ఇంద్రనగరంగా, సర్వసుఖ, సర్వభోగ, సర్వాంగ సుందర నగరంగా తెగ వర్ణిస్తూ ఉంటారు. కాళిదాసు మేఘసందేశంలో అలకాపురిని వర్ణించి మనసులని ఊరించాడు. మనకి గొప్ప చరిత్ర ఉన్న ముఖ్యపట్టణం అమరావతి. ‘అమరావతి గుహల అపురూప శిల్పాలు’ అన్నారు మా తెలుగుతల్లి కవి. తరువాత అక్కడ గుహలు లేవని, ‘అమరావతి నగర’ అని సవరించి పాడడం మొదలు పెట్టారు.

బుల్లెట్‌ సినిమాలో కూడా ‘మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ’ పాటలో ‘అమరావతినగర అపురూప శిల్పాలు’ అని ఉంది. అయితే టంగుటూరి సూర్యకుమారి పాడిన రికార్డులో ‘అమరావతి గుహల అపురూప శిల్పాలు’ అనే ఉంది.
మూలాలు
బయటి లింకులు

*టంగుటూరి సూర్యకుమారి పాడిన మాతెలుగు తల్లికి పాట వీడియో (యూట్యూబ్) రంగరాయ మెడికల్ కాలేజీ ఓల్డ్ స్టూడెంట్స్ ఆసోషియేషన్ పునర్మిలనం బిర్మింగహామ్, 1985 కార్యక్రమంలో, అప్లోడ్ చేసినవారు అప్పారావు నాగభైరు, 2008


వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:తెలుగు లలిత గీతాలు
మొదటి బుక్క రాయలు

thumb|మొదటి బుక్క రాయలు
మొదటి హరిహర రాయలువారి సోదరుడు మొదటి బుక్క రాయలు. ఇతడు క్రీ. శ. 1356నందు విజయనగర సింహాసనమధిష్టించాడు. ఇతడు విజయనగర రాజ్య స్థాపనమున, తరువాత బహుమనీ సుల్తాను లతో జరిగిన యుద్ధములందు తన అన్నగారయిన మొదటి హరిహర రాయలునకు చేదోడు వాదోడుగా ఉన్నాడు. ఇతని కుమారుడు కంప రాయలు అనేక హిందూ క్షేత్రములను మహమ్మదీయుల అధీనమునుండి స్వాధీనము చేదుకున్నాడు.
బహుమనీ సుల్తానులతో యుద్దాలు

మొదటి యుద్దములు

బహుమనీ సుల్తాను అయిన మహమ్మద్‌ షా I ఓరుగల్లును ముట్టడించి, ఓరుగల్లునకు సహాయముగా వచ్చిన విజయ నగర ప్రభువులను కూడా ఓడించి, ఆ తరువాత 1366న అపరాధరుసుము చెల్లించమని బుక్క రాయలకు తాకీదు పంపించాడు, దానితో బుక్క రాయలు కోపితుడై బహుమనీ రాజ్యమునందున్న ముద్గల్లు కోటను ఆక్రమించాడు. బహుమనీ సేనలు విజయనగర సైన్యమును ఎదుర్కొని, ఆదవాని, కౌతల ప్రాంతములందు జరిగిన యుద్ధములందు విజయనగర సైనికులను ఓడించినాయి. ఈ యుద్ధమున సాధారణ ప్రజానీకానికి అనేక కష్టాలు ప్రాప్తించినాయి. వేలకొలదీ ప్రజలు నిరాశ్రయలు అయినారు. వందల కొలది అమాయకులు ప్రాణాలు కోల్పోయినారు. చివరకు బుక్క రాయలు సుల్తానుతో సంధి చేసుకొనినాడు, సంధి షరతులను అనుసరించి, ఇరువురూ సాధారణ ప్రజానీకానికి ఎటువంటి ఖేధమూ కలిగించకూడదు.
రెండవ యుద్దములు

మొదటి యుద్ధము తరువాత 1375 వరకూ యధాస్థితి కొనసాగినది. కానీ 1375 వ సంవత్సరమున మహమ్మద్ షా దివంగతులయినారు. తరువాత అతని వారసుడు ముజాహిద్ షా సింహాసనము అధిరోహించాడు. ఈ సమయములో బుక్క రాయలు కృష్ణా నది, తుంగభద్రా నది ప్రాంతముల మధ్య నున్న ప్రదేశమును ఆక్రమించెను. అంతే తిరిగి మరో యుద్ధము ప్రారంభమయినది. ఈ యుద్ధమున విజయనగర సైనికులు ఓడిపొయినారు. బహుమనీ సైనికులు విజయ నగర సైనికులను తుంగభద్రా నది దాటువరకూ తరిమివేసినారు.
కవులు

*ఉత్తర హరివంశమునకు కర్త అయిన నాచన సోమన వీరి ఆస్తానంలోని వాడే!
మంత్రి

బుక్క రాయలకు మంత్రిగా అసాధారణ మేథా సంపత్తి కలవాడుగా పేరుగాంచిన మాధవులు, వీరి గురువుగారు విద్యారణ్యస్వామి.


వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయ నగర రాజులు
వర్గం:హిందూ రాజులు
విరూపాక్ష రాయలు

విరూపాక్ష రాయ (సా.శ. 1345–1405) విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి.

1404 లో రెండవ హరిహర రాయలు మరణంతో, విజయనగర సామ్రాజ్యం యొక్క సింహాసనం అతని కుమారులైన మొదటి దేవరాయలు, రెండవ బుక్క రాయలు, విరూపాక్షరాయల మధ్య వివాదాస్పదమైంది. విరూపాక్ష రాయలు తన అన్నగారు అయిన రెండవ బుక్క రాయలుకు రావలసిన రాజ్య సింహాసనాన్ని అపహరించాడు. కానీ ఇతను ఎక్కువ కాలం రాజ్యము చేసుకొనలేకపొయినాడు. ఒక సంవత్సరము తరువాత రాజ్యాన్ని సామంత, విధేయుల సహాయంతో రెండవ బుక్క రాయలు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

ఇతని గురించి చెప్పుకోవలసిన విజయం తన తండ్రిగారి హయాములో సింహళ ద్వీపంపైన సాధించింది.

అతని పాలన కొన్ని నెలలు మాత్రమే ఉన్నందున, విరూపాక్ష పాలనలో ఎటువంటి ముఖ్యమైన సంఘటనలు లేదా మార్పులు గుర్తించబడలేదు. అయినప్పటికీ విరుపాక్ష రాయలు గోవా, చౌల్, దాబోల్ వంటి రాజ్య భూములను ముస్లింల ద్వారా కోల్పోయాడని యాత్రికుడు ఫెర్నావో నూనిజ్ గుర్తించాడు. విరుపాక్షరాయలు స్వయంగా క్రూరంగా ఉండేవాడని, "స్త్రీలను తప్ప మరేమీ పట్టించుకోకుండా, తనను తాను త్రాగుడుకు అలవాటు పడ్డాడని" నూనిజ్ రాశాడు.
మూలాలు
బాహ్య లంకెలు

* https://web.archive.org/web/20051219170139/http://www.aponline.gov.in/quick%20links/HIST-CULT/history_medieval.html
* http://www.ourkarnataka.com/states/history/historyofkarnataka40.htm


వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయ నగర రాజులు
వర్గం:హిందూ రాజులు
రెండవ బుక్క రాయలు

రెండవ బుక్క రాయలు (1405–1406 CE) సంగమ వంశానికి చెందిన రెండవ హరిహర రాయలు పెద్ద కుమారుడు. రెండవ హరిహర రాయల మరణం తరువాత అతనుకుమారులైన విరూపాక్ష రాయలు, రెండవ బుక్కరాయలు, మొదటి దేవరాయల మధ్య జరిగిన వివాదాలలో రెండవ బుక్కరాయలు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. మొదటి సారి విరూపాక్ష రాయలు అతని స్వంత కుమారులచే హత్య చేయించబడే వరకు కొన్ని నెలలు మాత్రమే రాజ్యపాలన చేపట్టాడు. తరువాత రెండవ బుక్కరాయలు విధేయులు, సామంతులతో కలిసి స్వాధీనం చేసుకుంటాడు. కానీ మరొక తమ్ముడైన మొదటి దేవరాయలు అన్నగారిని తొలగించి సింహాసనాన్ని ఆక్రమించాడు.

ఇతని గురించి చెప్పుకోవలసినది, ఇతను తండ్రిగారి హయాములో చేసిన పద్మనాయకులపై దండయాత్రలు వీటిగురించి రెండవ హరిహర రాయలు వ్యాసంలో చదవండి
మూలాలు
బాహ్య లంకెలు

*https://web.archive.org/web/20051219170139/http://www.aponline.gov.in/quick%20links/HIST-CULT/history_medieval.html
*http://www.ourkarnataka.com/states/history/historyofkarnatagggfgbnjjka40.htm


వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయ నగర రాజులు
వర్గం:హిందూ రాజులు
విజయ నగర రాజుల కాలంనాటి పన్నులు

విజయనగర రాజ్యంలో పన్నులు చాలా ఎక్కువగా ఉండేవి, ఎక్కువ ఆదాయం, ఎక్కువ పన్నులుగా ఉండేవి.
పన్నుల అధికారిగా భాండాగర్రి అని ఓ పదవి ఉండేది, ఇది చాలా అత్యున్నతమైనది, ప్రధాన మంత్రి తరువాత ఇదే విలువైనది.

రాజునకు ఆదాయ మార్గాలు చాలా ఉండేవి, ముఖ్యముగా భూమిశిస్తుపై ఆధారపడి ఉండేవారు.
భూమిశిస్తు

పంటపొలాలు కొలిపించేవారు, తరువాత న్యాయముగా 1/6 వ వంతు శిస్తు వసూలు చేసేవారు, కానీ చాలా పర్యాయములు ఇవి ఎక్కువగా ఉండేవి, చాలాసార్లు సగంకంటే ఎక్కువ పంట శిస్తుగా కట్టవలసి వస్తూ ఉండేది, కానీ భ్రాహ్మణుల కిచ్చిన అగ్రహారములందూ, ఇనాము భూములపైననూ న్యాయమైన 1/6 వ వంతు మాత్రమే వసూలు చేసేవారు, దేవాయల భూములపై 1/30 వ వంతు మాత్రమే వసూలు చేసేవారు. అడవులను కొత్తగా కొట్టి గ్రామంలను ఏర్పరచి వ్యవసాయం చేసినవారికి పన్నులలో మినహాయింపు ఉండేది. మాగాణి, మెట్టభూములపై పన్నులు విడివిడిగా ఉండేవి. ఈ శిస్తు ధనముగా కానీ, ధాన్యముగా కానీ ఉండేది. మాగాణి భూములపై ధాన్యం రూపంలోనూ తోటలపైన అయితే ధనం రూపంలోనూ ఉండేది.
రైతులు పన్నులు కట్టలేక వలసపోయిన దృష్టాంతములు ఉన్నాయి.
గ్రామంలయందు పన్నులు వసూలు చేయడానికి కరణము అను అధికారి ఉండేవాడు.
ఇతర పన్నులు

#మత పన్ను
#వృత్తి పన్ను
#సామాజిక పన్ను
#వాణిజ్య పన్ను
#పుల్లరి
#కొండగట్టు పన్ను
#గ్రామదేవత పూజలపై పన్నులు
#వేశ్యలపై పన్ను
#మగ్గముపన్ను
#ఆదాయపు పన్ను
#ఉప్పు పన్ను
#నిధి నిక్షేపాలపై పన్ను
#పశువులపై పన్ను
#నీటి బుగ్గలపై పన్ను
#స్థిరాస్తులపై పన్నులు
#ఎండుగడ్దిపై పన్ను
#దేవాలయ యాత్రికులనుండి పన్ను
#వివాయములపై పన్ను
#ఊరేగింపులపై పన్ను
వృత్తి పన్ను

ఎంత చిన్న ఆదాయమైననూ, వృత్తిపన్ను చెల్లింపవలసి వచ్చేది, చాకలి, మంగలి, కుమ్మరి, పంచాణమువారు, పశువులకాపరులు, జంగమవృత్తి, చర్మకారులు, మేళగాండ్రు, మొదలగువారు వృత్తిపన్నులక్రిందకి వచ్చేవారు.

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం
విజయ నగర రాజుల కాలంనాటి ఆర్ధిక పరిస్థితులు

విజయనగర రాజుల ఆర్థిక పరిస్థితి పటిష్ఠముగా ఉండేది.

దేశము సుభిక్షముగా ఉండేది, రాజాధాయమున అన్ని వ్యయాలూ పోను సంవత్సరాంతమునకు లక్ష మాడలు విగులు ఉండేవి.
సామాన్య ప్రజల ఆర్థిక పరిస్థితి

సామాన్య ప్రజల ఆర్థిక పరిస్థితి బాగుగానే ఉండేది, వీరి ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. భూమి సారవంతమైనది, వ్యవసాయదారులు మంచి పంటలు పండించేవారు. రాజులు వ్యవాసాయాభివృద్దికి మంచి చర్యలు తీసుకునేవారు, అనేక చెరువులూ, కాలవలూ తవ్వించి వ్యవసాయాభివృద్దికి దోహదంచేసేవారు.

పండ్లతోటలు అనేకరకాలు పెంచేవారు, కొద్దిగా ధనవంతులే వరి అన్నమును తినేవారు, మిగిలిన రైతులూ, రైతుకూలీలు పేదవారు రాగులూ, జొన్నలు, తినేవారు.

వ్యవసాయాధార పరిశ్రమలు ప్రతిగ్రామములోనూ ఉండేవి, బెల్లము, నేను తయారి, నీలిమందు తయారి, వస్త్ర పరిశ్రమ ముఖ్యమైనవి.
తాడిపత్రి, ఆదవాని, వినుకొండ, గుత్తి, రాయదుర్గము పట్టుపరిస్రమకు ప్రసిద్ధిపొందిన కేంద్రాలు. ఒక్క అలవకొందలోనే 411 మగ్గాలు ఉండేవి, ఈ మగ్గాలు పై ఆధారపడి 2000 మంది జీవించేవారు.
వజ్రములు

కర్నూలు, గుత్తి, అనంతపురంలందు లభించు వజ్రములు చాలా పశస్తమైనవి. ఈ వజ్రములు ప్రపంచ ప్రసిద్ధిగాంచినవి, తళ్ళికోట యుద్ధము లేదా రక్షస తంగిడి యుద్ధం తరువాత జరిగిన దోపిడిలో రాజుగారి ఖజాన యందు ఓ కోడిగుడ్డు అంత పరిమాణము ఉన్న వజ్రం దొరికినది అని చెప్పబడింది.

సైనికులకు కావలసిన కత్తులూ, శిరస్తానములు, మొదలగున్నవి తయారు చేయడం ఓ వృత్తిగా ఉండేది.
సుగంధ ద్రవ్యములు

కస్తూరి, పన్నీరు, బుక్క, గులాలు వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలు ధనవంతులు ఉపయోగించేవారు.

పాడి పరిశ్రమ కూడా మంచి ఉపాధి కలిగించుతుండేది.
నాణెములు

బంగారు, వెండి నాణెములు తయారు చేయబడుచుండేవి, వరహా లేదా గద్యాణ అను బంగారు నాణెము ఉండేది
తార్ అనునది ఓ వెండి నాణెము, జిటలు, కాసు అను రాగి నాణెములు వాడుకలో ఉండేవి।


వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం