JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
राज्यपाल

राज्यपाल किंवा गव्हर्नर (governor) हा एखाद्या देशाच्या विभागाचा (राज्य, प्रांत, इत्यादी) विभागप्रमुख आहे. भारत देशामध्ये सर्व राज्यांचे राज्यप्रमुख राज्यपाल असतात. उदा. महाराष्ट्राचे राज्यपाल. भारतीय राज्यपाल हे एक संवैधानिक पद असून त्याला संवैधानिक महत्त्व आहे. राज्याचा संकटकालीन निधी हा राज्यापालाच्या हाती असते. राज्याचा दैनंदिन कारभार सांभाळण्याची जबाबदारी मुख्यमंत्र्यावर असते.

जगात इतर अनेक देशांमध्ये राज्यपाल हे पद अस्तित्वात असून प्रत्येक देशाच्या घटनेप्रमाणे राज्यपालाला विविध अधिकार असतात. अमेरिका देशाच्या सर्व राज्यांचे सरकारप्रमुख राज्यपाल असतात.राज्यपाल हा घटकराज्याचा
नामधारी प्रमुख असतो.
भारतातील नियुक्ती

राज्यपालाची नियुक्ती राष्ट्रपती द्वारे(कलम १५५)व राष्ट्रपतीच्या इच्छेनुसार होते व शपथ (कलम १५९) उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश किंवा ते अनुपस्तथित असल्यास उपलब्ध ज्येष्ठतम न्यायाधीश देतात. राष्ट्रपतीचा प्रतिनिधी म्हणून राज्यपाल संबंधित घटकराज्याचे काम पाहतो.
भारतीय राज्यपालपदासाठीची पात्रता

राज्यपालाच्या नेमणुकीसाठी पुढील पात्रता (कलम १५७) आवश्यक असते -
# ती व्यक्ती भारताचा नागरिक असावी.
# त्याने वयाची ३५ वर्षे पूर्ण केलेली असावीत.
# शर्ती कलम (१५८) : ती व्यक्ती राज्यातील किंवा केंद्रातील कायदेमंडळाच्या कोणत्याही सभागृहाचे सभासद असता कामा नये समजा ती व्यक्ती कायदेमंडळाच्या कोणत्यातरी सभागृहाची सभासद असेल तर तिने राज्यपाल पद ग्रहण केल्यानंतर तिला त्या सभासदत्वाचा राजीनामा द्यावा लागतो. शासनातील इतर कोणतेही फायद्याचे पद त्याला स्वीकारता येणार नाही.
भारतातील कार्यकाल

सर्वसाधारणपणे राज्यपालाचा कार्यकाल ५ वर्षाचा असतो. मुदतीपूर्वी तो राजीनामा देऊ शकतो. पाच वर्षांची मुदत संपल्यावर त्याची त्याच पदावर पुन्हा नियुक्ती राष्ट्रपती करू शकतो. राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत तो त्या पदावर राहु शकतो.

मृत्यूने ते पद रिक्त होऊ शकते

राष्ट्रपती त्यांना पदावरून दूर करू शकतात.
हे सुद्धा पहा

*भारतामधील राज्यांचे राज्यपाल

वर्ग:नागरिकशास्त्र
वर्ग:सरकार
वांद्रे

200px|thumb|left|वांद्रे-वरळी सागरी सेतू
thumb|left|वांद्रे रेल्वे स्थानक

वांद्रे (जुने नाव:बांद्रा) हे मुंबईतील एक मोठे उपनगर आहे. परप्रांतीयांनी व चा ब केल्याने या ठिकाणाचे नाव काही अंशी बदलले गेले होते. वांद्रे रेल्वे स्थानक हे मध्य रेल्वे (हार्बर) उपनगरीय मार्गावर आणि पश्चिम रेल्वे उपनगरीय मार्गावर आहे. रेल्वे लाईनमुळे वांद्रेचे पूर्व वांंद्रे आणि पश्चिम वांद्रे असे दोन भाग पडले आहेत.

पश्चिम वांद्रे हा मुंबईतील सर्वात जास्त ख्रिश्चनांची (कॅथॉलिकांची) वस्ती असलेला भाग आहे. वांद्रे हे माउंट मेरी चर्चसाठी प्रसिद्ध आहे. माउंट मेरीचा बॅसिलिका पुतळा हे येथील खास आकर्षण आहे. पश्चिम वांद्रे येथील लिकिंग रोड हा खरेदीसाठी व फिरण्यासाठी पर्यटकांना आकर्षित करतो. काही वर्षापासून पश्चिम वांद्रे हे मुंबईचे रेस्टोरंट उपनगर म्हणून ओळखले जात आहे.पश्चिम वांद्रे येथे मास्टर विनायक क्रॉस मार्ग आहे.

वांद्रे (पूर्व) येथे मुंबई उपनगर जिल्ह्याचे पे अँड अकाउंट्सचे प्रशासकीय कार्यालय आहे. तो भाग वांद्रे-कुर्ला संकुल (Vandre Kurla Complex) VKC म्हणून ओळखला जातो. येथे पोहोचण्यासाठी शास्त्रीनगर, बेहरामपाडा अशा झोपडपट्ट्यांमधून मार्ग काढावा लागतो. वांद्रे येथे स्वातंत्र्यसैनिक व समाजसेवक
गणपतराव देवाजी तपासे ह्यांच्या नावे एक चौक आहे. वांद्रे पूर्व कलानगर परिसरातून जाणारा वांद्रे शीव लिंक रस्ता जिथे धारावी बाजूला असलेल्या माहीम शीव लिंक रस्त्याला मिळतो तेथे हा चौक आहे.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी

वांद्रे हा साष्टी बेटाचा एक भाग होता. हे २५ पाखाड्यांचे होते. त्यापैकी रानवर, शेर्ली, राजन, पाली, चुईम, चिंबई, इत्यादी गावे आजही अस्तित्वात आहेत.
प्रसिद्ध व्यक्ती

#बाळासाहेब ठाकरे
#मधुसूदन कालेलकर

वर्ग:मुंबईची उपनगरे
वर्ग:वांद्रे
अणुक्रमांक

रसायनशास्त्र व भौतिकशास्त्रानुसार अणूच्या गाभ्यामधील (केंद्रामधील) प्रोटॉनांच्या एकूण संख्येला अणुक्रमांक (इंग्लिश: Atomic number, ॲटॉमिक नंबर) म्हणतात. तो Z या चिन्हाने दर्शवला जातो. आवर्त सारणीतील प्रत्येक मूलद्रव्याला एकमेवाद्वितीय अणुक्रमांक असतो. विद्युतभाररहित अणूमध्ये अणुक्रेंद्राबाहेरील इलेक्ट्रॉनांची संख्याही अणुक्रमांकाइतकी असते. एकाच मूलद्रव्याच्या ज्या अणूमध्ये अणुक्रमांक, अर्थात प्रोटॉनांची संख्या समान असून अणुभार मात्र भिन्न असतात त्यांना समस्थानिक असे म्हणतात.

*


वर्ग:भौतिकशास्त्र
वर्ग:रसायनशास्त्र
वर्ग:मूलद्रव्ये
वचन (व्याकरण)

वस्तू एक आहे की अनेक आहेत ते सूचित करणाऱ्या शब्दाच्या गुणधर्मास व्याकरणात 'वचन' असे म्हणतात. मराठी प्रमाणेच बहुसंख्य भाषात वचनांचे एकवचन आणि अनेकवचन असे दोन प्रकार असतात. संस्कृत सारख्या काही थोड्या भाषात द्विवचन अथवा इतरही व्यवस्था पहावयास मिळतात.

मराठीत एकवचन आणि अनेकवचन अशी दोन रूपे असली तरी काही शब्दांच्या बाबतीत अनेकवचनात शब्दाचे रूप बदलत नाही.
वचनाचे प्रकार :

मराठी भाषेत वचनांचे दोन प्रकार आहेत. :

१. एकवचन
२. अनेकवचन
एकवचन :

जेव्हा एका वस्तूचा बोध होतो तेव्हा एकवचन असे म्हणतात.
उदा. मासा, गाय, फूल, मुलगा इ.
अनेकवचन :

जेव्हा एकापेक्षा अधिक वस्तूंचा बोध होतो तेव्हा अनेकवचन असे म्हणतात.
उदा. मासे, गाई, फुले, मुलगे इ.
वचनात लिंगभेदाप्रमाणे होणारे बदल

लिंगभेदाप्रमाणे काही सर्वनामांचे एक-अनेकवचन पुढीलप्रमाणे.

वचन/लिंग पुल्लिंग स्त्रीलिंग नपुंसकलिंग
एकवचन तो, ती, ते
अनेकवचन अनुक्रमे ते त्या ती.

लिंगभेदाप्रमाणे नामांचे एक-अनेकवचन करण्याचे नियम खाली दिले आहेत.
पुल्लिंगी शब्दांचे एकवचन-अनेकवचन
नियम १:

आ-कारान्त पुल्लिंगी नामाचे अनेकवचन ए-कारान्त होते.

उदा० एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
रस्ता-रस्ते, आंबा-आंबे, ससा-ससे, लांडगा-लांडगे, महिना-महिने, दाणा-दाणे.

अपवाद:
काका-काका, आजोबा-आजोबा

काकेमामे हा शब्द कुत्सित अर्थाने वापरला जातो.
नियम २ :

आ-कारान्त नामांव्यतिरिक्त इतर सर्व पुल्लिंगी नामांची रूपे दोन्ही वचनांत सारखीच असतात.

उदा०
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
उंदीर-उंदीर, पाय-पाय, चिकू-चिकू, देश-देश, हार-हार, पक्षी- पक्षी, केस-केस, कागद-कागद.
स्त्रीलिंगी शब्दांचे एक-अनेकवचन
नियम ३ :

अ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन करताना कधी आ-कारान्त होते तरे कधी ई-कारान्त होते.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
खाट-खाटा गंमत गमती
चूक चुका गाय गाई
मान माना तलवार तलवारी
कळ कळा मांजर मांजरी
धार धारा मोलकरीण मोलकरणी
नियम ४ :

ई-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन सामान्यतः या-कारान्त होते.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
कळी कळ्या आई आया
बांगडी बांगड्या सुई सुया
बी बिया सुरी सुऱ्या
स्त्री स्त्रिया वाटी वाट्या

अपवाद:
दासी दासी दृष्टी दृष्टी
युवती युवती मूर्ती मूर्ती
नियम ५ :

ऊ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन वा-कारान्ती होते.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
जाऊ जावा जळू जळवा
ऊ उवा
अपवाद
वस्तू वस्तू वाळू वाळू
वधू वधू बाजू बाजू
नियम ६ :

सामान्यतः आ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामांची रुपे दोन्ही वचनात सारखीच राहतात.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
कन्या कन्या शिक्षिका शिक्षिका
वीणा वीणा मैना मैना
घंटा घंटा पूजा पूजा
नपुसकलिंगी शब्दांचे एकवचन-अनेकवचन
नियम ७ :

अ-कारान्त/ऊकारान्त नपुंसकलिंगी नामांचे अनेकवचन ए-कारान्त होते.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
फूल- फुले, पाखरू- पाखरे,बदक -बदके ,वासरू- वासरे,मत- मते ,लेकरू- लेकरे
नियम ८ :

ए-कारान्त नपुसकलिंगी नामांचे अनेकवचन ई-कारान्त होते.

उदा.
एकवचन अनेकवचन एकवचन अनेकवचन
गाणे गाणी खेडे खेडी

केळे- केळी, नाणे -नाणी, भजे -भजी ,तळे -तळी

अपवाद:
सोने -सोने, रुपे -रुपे, लाटणे- लाटणी
इतर माहिती

'तो' या पुल्लिंगी सर्वनामाचे अनेकवचन 'ते' असे होत असून, 'तो आंबा' याचे अनेकवचन 'ते आंबे' असे होते. नपुंसकलिंगात 'ते' हे एकवचनी सर्वनाम असल्याने, 'पुल्लिंगी' शब्दांचे अनेकवचन 'नपुंसकलिंगी' होते तसेच 'नपुंसकलिंगी' एकवचनाचे अनेकवचन स्त्रीलिंगी होते असे बऱ्याच जणांचे समज असल्याचे आढळून येते यावर तज्ज्ञांनी प्रकाश टाकावा.
संदर्भ

शालेय अभ्यासक्रमातील व्याकरणाचे पाठ्यपुस्तक, स्कॉलरशिप परीक्षेचे पुस्तक.

वर्ग:मराठी व्याकरण
महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष

महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष हा गोवा राज्यातील एक महाराष्ट्रवादी पक्ष आहे.गोवा मुक्त झाल्याबरोबर मुंबईतील काही मंडळीनी महाराष्ट्रवादी पक्ष स्थापन करण्याचे ठरविले.गोवा हिंदू असोसिशिएनच्या हॉलमध्ये पहिली बैठक घेण्यात आली. बांदोडकर त्या बैठकीला हजर होते. गोव्याच्या राजकारणावर सत्ता गाजवणारा महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष आणि गोव्याच्या राजकारणात काही काळ विरोधी पक्षाची भूमिका यशस्वीपणे बजावणारा युनायटेड गोवन्स पक्ष या दोन पक्षानी गोव्यातील जनतेमध्ये आपले कार्य सुरू केले.
महत्त्वाचे नेते आणि निगडित व्यक्ति

# दयानंद बांदोडकर
# शशिकला काकोडकर
# सुरेंद्र शिरसाट
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष
वर्ग:गोवा
वर्ग:महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष
बेनझीर भुट्टो

इवलेसे|उजवे|बेनझीर भुट्टो
बेनझीर भुट्टो (सिंधी: بينظير ڀٽو ; उर्दू: بینظیر بھٹو ; रोमन लिपी: Benazir Bhutto;) (जून २१, इ.स. १९५३ - डिसेंबर २७, इ.स. २००७) ही पाकिस्तानातील राजकारणी व माजी पंतप्रधान होती. ती पाकिस्तान पीपल्स पार्टी या डाव्या-मध्यममार्गी पक्षाची अध्यक्ष होती. एखाद्या मुस्लिम देशाच्या सर्वोच्च नेतृत्वपदापर्यंत पोचलेली ती पहिली महिला होती. इ.स. १९८८ - इ.स. १९९० व इ.स. १९९३ - इ.स. १९९६ या कालखंडांदरम्यान ती दोनदा पाकिस्तानाची पंतप्रधान होती.

तिचा पिता झुल्फिकार अली भुट्टो हा सुद्धा पाकिस्तानचे पंतप्रधान राहिला होता. ४ भावंडांमध्ये बेनझीर सर्वात मोठी होती. तिचा विवाह पाकिस्तानी उद्योगपती आसिफ अली झरदारी ह्यासोबत झाला. त्यांना दोनदा पाकिस्तानचे पंतप्रधान पद भुषवण्याची संधी मिळाली व दोन्ही वेळा त्यांचे सरकार नियोजित कालावधी पूर्ण करण्यापुर्वीच भ्रष्टाचारांच्या आरोपांवरून राष्टृपतींद्वारा बरखास्त करण्यात आले. दुसऱ्यांदा सरकार बरखास्त करण्यात आल्यानंतर त्या अलिखित करार नुसार लंडन येथे निघुन गेल्या. कालांतराने २००७ साली त्यांनी पुन्हा पाकिस्तानात परतायचे प्रयत्न चालु केले. तत्कालिन राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफ यांनी फारसी अनुकुलता दर्शविली नाही. तरीही त्या पाकिस्तानात परत आल्या. अखेर प्रचारसभेत झालेल्या बॉंबस्फोटात त्यांची हत्या करण्यात आली. त्यामागचे नेमके सुत्रधार अजुन अंधारात आहेत.
बालपण व शिक्षण

बेनझीर भुट्टो यांचा जन्म २१ जून १९५३ साली पाकिस्तानात कराची येथे झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण पाकिस्तानातच झाले. त्यापुढील शिक्षणासाठी त्या अमेरिकेत गेल्या. १९६९ ते १९७३ दरम्यान त्यांनी हॉवर्ड विद्यापीठात , रॅडक्लिफ कॉलेजमधुन पदवी प्राप्त केली. पुढे यादिवसांची आठवण करतांना त्यानी आपल्या आयुष्यातील सर्वात सुखद ४ वर्षे असा उल्लेख केला आहे. त्यापुढील शिक्षणासाठी त्या इंग्लंडला गेल्या. तेथे
१९७३ ते ७७ दरम्यान राजकारण आणि अर्थशास्त्राचा अभ्यास केला.
विवाह

१८ डिसेंबर १९८७ला त्यांनी पाकिस्तानी उद्योगपती असिफ अलि झरदारी सोबत विवाह केला. विवाहा नंतरही त्यांनी आपले भुट्टो आडनाव कायम ठेवले. त्यांना २ मुली व १ मुलगा असे अपत्य झाले. सध्या त्यांचा मुलगा बिलावल हा सुद्धा आपले आईचे आडनाव 'भुट्टो' वापरत आहे.
राजकारणातील सुरुवात

पिता झुल्फिकार अली भुट्टो यांनी बेनझीर यांना राजकारणाचे बाळकडु पाजले. झुल्फिकार अलींना पंतप्रधान पदी निवड झाल्याबरोबर ७१ साली भारतात शिमला करारासाठी यावे लागले होते. ते बेनझीरलाही सोबत घेऊन आले. बेनझीर म्हणतात त्यावेळी भारतात येतांना त्या फार साशंक होत्या. आपण शत्रु राष्ट्राचे प्रतिनिधी असल्याने आपला फार तिरस्कार वा विरोध होईल असे त्यांना वाटले. त्यांच्या वडिलांना त्यांना इंदिराजींचे निरक्षण करून काही अनुभव जोडण्याचा सल्ला दिला होता. बेनझीर सुद्धा इंदिरा गांधी पासून फार प्रभावित झाल्या. त्याहुनही त्या भारतात मिळालेल्या वागणुकीने आनंदीत झाल्या.
संदर्भ
बाह्य दुवे

*
*


वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान
वर्ग:पाकिस्तानी महिला
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चौधरी मुहम्मद अली

इवलेसे|चौधरी मुहम्मद अली
चौधरी मुहम्मद अली (पंजाबी, उर्दू: چوہدری محمد علی ; रोमन लिपी: Chaudhry Muhammad Ali ;) (जुलै १५, इ.स. १९०५ - डिसेंबर २, इ.स. १९८०) हा पाकिस्तानी राजकारणी होता व इ.स. १९५५ ते इ.स. १९५६ सालांदरम्यान पाकिस्तानाचा चौथा पंतप्रधान होता. त्याच्या पंतप्रधानपदाच्या कार्यकाळात पाकिस्तानाची राज्यघटना बनवली गेली व इ.स. १९५६ साली पाकिस्तान प्रजासत्ताक घोषित करण्यात आले. परंतु त्याच काळात मुस्लिम लीग पक्षातील मतभेद विकोपाला जाऊन त्यात फूट पडली व पाकिस्तानातील रिपब्लिकन पार्टीची स्थापना झाली. या नव्या पक्षाने पाकिस्तानी विधिमंडळात आधिक्यही मिळवले. त्यामुळे चौधरी मुहम्मद अलीवर रिपब्लिकन पक्षाला रोखण्यासाठी पुढाकार घेण्याचा त्याच्याच मुस्लिम लीग पक्षातून दबाव वाढला. पक्षांतर्गत राजकारणाची परिस्थिती चिघळल्यामुळे त्याने पंतप्रधानपदाचा व मुस्लिम लीग सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
रॉबिन कूक

रॉबिन कूक हे अमेरिकन डॉक्टर आणि कादंबरीकार आहेत. यांच्या कादंबऱ्या वैद्यकीय क्षेत्राशी संबंधित असतात.
लेखनसंपदा

* इयर ऑफ इन्टर्न - इ.स.१९७२
* कोमा - इ.स. १९७७
* स्फिंक्स - इ.स. १९७९
* ब्रेन - इ.स. १९८२
* फिव्हर - इ.स. १९८२
* गॉडप्लेयर - इ.स. १९८३
* आऊटब्रेक - इ.स. १९८७
* म्युटेशन - इ.स. १९८९
* टर्मिनल - इ.स. १९९३
* काँटेजिअन - इ.स. १९९५
* क्रोमोजोम ६ - इ.स. १९९७
* शॉक - इ.स. २००३
* सीझर - इ.स.२००३
* मार्कर - इ.स. २००५


वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
एच.जी. वेल्स

हर्बर्ट जॉर्ज वेल्स आणि प्रसिद्ध फ्रेंच लेखक जुल्स व्हर्न हे दोघे विज्ञानकथेचे जनक म्हणून ओळखले जातात. दोघांनी केवळ कल्पनेने रंगवलेल्या अनेक वस्तू किंवा गोष्टी भविष्यात शोधल्या गेल्या आहेत, किंवा खऱ्या ठरल्या आहेत. एच.जी.वेल्स यांच्या कथा लहान मुलांपासून ते मोठ्या माणसांपर्यंत सगळ्यांनाच पसंत पडतील अशा आहेत.

हर्बर्ट वेल्स यांचा जन्म इंग्लंड देशातील केंट काउंटीमधल्या ब्रोमली या गावी दि. सप्टेंबर २१ १८६६ झाला. कनिष्ठ मध्यमवर्गातील जोसेफ वेल्स आणि सारा नील यांचे ते चौथे अपत्य. वडील जोसेफ हे आधी माळी काम करीत असत, काही काळानंतर हर्बर्टच्या जन्माआधी त्यांनी किराणा मालाचे एक छोटेसे दुकान सुरू केले तर आई सारा ही मोलकरीण म्हणून काम करून आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालवीत असे. हर्बर्टचे शिक्षण कसेबसेच सुरू झाले. आपल्या कुटुंबाची ओढाताण दिसत असल्याने हर्बर्ट लहानपणी केंट विभागाकडून क्रिकेट खेळून चार पैसे मिळवीत. १८७४ साली एका छोट्या अपघातात त्यांचे पायाचे हाड मोडले, सक्तीच्या विश्रांती काळात वडिलांनी आणून दिलेल्या पुस्तकांमुळे वाचनाची आवड निर्माण झाली. त्यामुळे शाळेत अनेक शिष्यवृत्त्या मिळवून आपला शिक्षणाचा खर्च त्यांनी स्वतःच पेलला. पुढे १८९० साली विज्ञान विषयातील पदवी मिळाल्यानंतर त्यांना विज्ञान शिक्षक म्हणून नोकरी मिळाली.

शिक्षकी पेशा सोडून हर्बर्ट यांनी पत्रकार म्हणून पॉल मॉल गॅझेटमध्ये लेख, गोष्टी वगैरे लिहिण्याचे काम सुरू केले. त्यामुळे त्यांना प्रसिद्धी आणि पैसे मिळू लागले. १८९१ साली त्यांची चुलत बहीण इसाबेल वेल्सशी हर्बर्ट यांनी विवाह केला मात्र १८९४ साली तिला सोडून ॲमी कॅथरीन रॉबिन्स हिच्याशी लग्न केले. एच. जी. वेल्स हे आपल्या बायकोशी प्रामाणिक राहिले नाहीत, त्यांचे बऱ्याच मुलींशी संबंध होते. ॲमी रॉबिन्स मात्र शेवटपर्यंत (मृ. १९२७) हर्बर्टशी पूर्ण प्रामाणिक राहिली. दरम्यान एच. जी. वेल्स यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांचा खप खूप होऊ लागला. त्यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांचे युरोपातील सर्वच भाषांत भाषांतरे होऊ लागली.

पत्नीच्या निधनानंतर एच. जी. वेल्स यांनी राजकारणात प्रवेश केला, तेथे मात्र ते अयशस्वी ठरले. जागतिक महायुद्धामुळे झालेली प्रचंड हानी पाहून हर्बर्ट खचून गेले, निराशावादी बनले. दि. ऑगस्ट १३ १९४६ रोजी मधुमेह किंवा यकृताच्या कर्क रोगाने त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या आजाराविषयी निश्चित माहिती मिळू शकली नाही.

----
साहित्य निर्मिती

एच. जी. वेल्स यांची द टाइम मशीन, द इन्व्हिझिबल मॅन, द फर्स्ट मेन ऑन द मून, द वॉर ऑफ द वर्ल्ड्स, आउटलाइन ऑफ हिस्टरी, द सायन्स ऑफ लाइफ, द आयलंड ऑफ डॉ. मोरू, व्हेन द स्लीपर वॉक्स, इ. पुस्तके विशेष गाजलेली आहेत. याशिवाय, वेल्स यांची एकूण १०० च्या वर पुस्तके, लेख , पत्रके, वगैरे प्रकारचे लिखाण प्रसिद्ध आहे. त्यांच्या काही पुस्तकांतील कथानकांवर चित्रपटही निघाले आहेत.


वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
व्ही.एस. नायपॉल

सर विद्याधर सूरजप्रसाद नायपॉल (जन्म : १७ ऑगस्ट १९३२; - लंडन, ११ ऑगस्ट २०१८) हे व्ही. एस. नायपॉल अशा नावाने ओळखले जात. त्यांना इ.स. २००१ सालचा साहित्यासाठीचा नोबेल पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता. इ.स. १९९० साली इंग्लंडच्या राणी एलिझाबेथ यांनी त्यांना सर ही पदवी बहाल केली. इ.स. १९७१ साली त्यांना बुकर पुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले होते.
लेखनसंपदा

मिळालेले पुरस्कार

* बुकर पारितोषिक - इ.स. १९७१
* जेरुसलेम पुरस्कार - इ.स. १९८३
* साहित्यातील नोबेल पारितोषिक - इ.स. २००१
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:इंग्लिश लेखक
वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म
वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
वर्ग:मॅन बुकर पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
डिसेंबर ३

ठळक घटना आणि घडामोडी

एकोणिसावे शतक

* १८१८ - इलिनॉय अमेरिकेचे २१वे राज्य झाले.
विसावे शतक

* १९७१ - पाकिस्तानने भारतावर हल्ला केला.
* १९८४ - भोपाल , येथे मिथिल आयसो सायनेट या वायूची गळती होऊन हजारो लोक मृत्यूमुखी पडले.
एकविसावे शतक

* २००९ - सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमधील आत्मघातकी बॉम्बहल्ल्यात तीन मंत्र्यांसह २५ ठार.
जन्म

* १३६८ - चार्ल्स सहावा, फ्रांसचा राजा.
* १८५४ - विल्यम मिल्टन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १८८४ - डॉ. राजेंद्र प्रसाद, स्वतंत्र भारताचे प्रथम राष्ट्रपती.
* १८८४ - टिब्बी कॉटर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८९९ - इकेदा हयातो, जपानी पंतप्रधान.
* १९०५ - लेस एम्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९२३ - ट्रेव्हर बेली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९२५ - केन फन्स्टन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९३७ - बिनोद बिहारी वर्मा, मैथिली लेखक.
* १९५८ - रिचर्ड रीड, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६३ - ऍशली डिसिल्व्हा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७४ - चार्ल विलोबी, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९७६ - मार्क बाउचर, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११५४ - पोप अनास्तासियस चौथा.
* १७६५ - लॉर्ड जॉन फिलिप सॅकव्हिल, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९१२ - प्रुदेन्ते होजे दि मोरे बारोस, ब्राझिलचा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७९ - मेजर ध्यानचंद, भारतीय हॉकी खेळाडू.
* २०११ - देव आनंद, भारतीय चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक, निर्माता.
प्रतिवार्षिक पालन

* वकील दिन - भारत.
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर १ - डिसेंबर २ - डिसेंबर ३ - डिसेंबर ४ - डिसेंबर ५ - (डिसेंबर महिना)
सी (आज्ञावली भाषा)

सी ही प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज डेनिस रिची यांनी १९७२ साली बेल प्रयोगशाळेत युनिक्स या ऑपरेटिंग सिस्टिम सोबत उपयोग करण्यासाठी तयार केली. 'सी' हे नाव आधीच्या 'बी' भाषेमुळे दिले गेले. यात असेम्ब्ली लँग्वेजप्रमाणे सांकेतिक शब्दही वापरले जातात व हाय लेव्हल लँग्वेजप्रमाणेही कार्य चालते. सी (आज्ञावली भाषा) मधूनच ८९ मध्ये सी", ९९ मध्ये Visual C++व ९५ मध्ये JAVA या भाषाचा जन्म झाला.

C ही एक लोकप्रिय व बहुपयोगी संगणक भाषा आहे. ती आजदेखील बऱ्याच ठिकाणी वापरली जाते. संगणक प्रणालीची निर्मिती, system programming इ. ठिकाणी हिची सूक्ष्म स्तरावरील नियंत्रण क्षमता व उच्च स्तरावरील भाषेप्रमाणे सुगमता उपयोगी पडते. Cला आता वापरात असलेल्या सी प्लस प्लस प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज, जावा (आज्ञावली भाषा) यासरख्या भाषांची जननी म्हणू शकतो.

एका प्राथमिक आज्ञावली (program)चे उदाहरण:


#include

int main(void)
{
printf("Hello, world!\n");
return 0;
}


हा प्रोग्रॅम चालविल्यानंतर संगणकाच्या पडद्यावर "Hello, world!" अशी अक्षरे दिसतील.
वरील प्रोग्रॅम मध्ये "int" ही "Datatype" म्हणजेच माहितीवर्ग आहे. तसेच "#include" ही "Header File" आहे. आणि "main();" आणि "printf();" हे "Functions" आहेत.

एका प्राथमिक आज्ञावली (program)चे उदाहरण:


#include

int main(void)
{
printf("Welcome to C Programming , The world of Logic Technology....!\n");
return 0;
}


हा प्रोग्रॅम चालविल्यानंतर संगणकाच्या पडद्यावर " Welcome to C Programming , The world of Logic Technology..!" अशी अक्षरे दिसतील.
वरील प्रोग्रॅम मध्ये "int" ही "Datatype" म्हणजेच माहितीवर्ग आहे. तसेच "#include" ही "Header File" आहे. आणि "main();" आणि "printf();" हे "Functions" आहेत.
इतिहास

प्रारंभिक

सीची प्रारंभिक बांधणी एटी आणि टीच्या बेल प्रयोगशाळेत सन १९६९ ते १९७३ च्या काळात झाली.

सी भाषेच्या अनेक आवृत्या निघाल्या आहेत.
सी भाषा ही डैनीस रिचि यानी निरमान कैली.
ही लिपी संगणकाच्या हार्ड् वेअर्च्या जवळुन् काम् करते.
म्हणुन् गतिमान् भाषा आहे.
के आणि आर सी

ईस १९७८मध्ये कार्लीन्घन आणि डेनिस रिचीनी "C Programming Language" या पुस्तकाची पहिली आवृत्ती प्रकाशित केली. हे पुस्तक 'के आणि आर' म्हणून ओळखले जाते. याची पुढील आवृत्ती 'अनसी सी'पण समाविष्ट करते. या पुस्तकाने अनेक नवीन गोष्टी समविष्ट केल्या:
'सी' भाषेतील कळीचे शब्द (कि-वर्डस्)

{| class="wikitable sortable" style=text-align:center
|auto ||double||int||struct
|-
|break ||else ||long ||switch
|-
|case ||enum ||register||typedef
|-
|char ||extern||return||union
|-
|const ||float ||short ||unsigned
|-
|continue||for||signed||void
|-
|default||||goto||sizeof
|-
|do||if ||static||while
|-
|volatile
|-}}

वर्ग:आज्ञावली भाषा
विजयवाडा

विजयवाडा हे भारत देशाच्या आंध्र प्रदेश राज्यामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (विशाखापट्टणम खालोखाल) व कृष्णा जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. विजयवाडा शहर आंध्र प्रदेशाच्या मध्य भागात कृष्णा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे १.६५ लाख होती. विजयवाडा आंध्र प्रदेशचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र मानले जाते. आंध्र प्रदेशपासून तेलंगणा वेगळा करण्यात आल्यानंतर आंध्रच्या राजधानीसाठी अमरावती नावाचे नवे संकल्पित शहर विजयवाड्याजवळच निर्माण केले जात आहे. ह्यामुळे विजयवाडा प्रदेश आंध्र प्रदेशमधील सर्वात महत्त्वाच्या महानगरांपैकी एक बनेल.

विजयवाडा आंध्र प्रदेशातील सर्वात मोठे वाहतूक केंद्र असून विजयवाडा रेल्वे स्थानक हे दक्षिण मध्य रेल्वेचे स्थानक देशातील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. विजयवाडा विमानतळ शहरापासून १३ किमी अंतरावर आहे. चेन्नई-कोलकाता दरम्यान धावणारा राष्ट्रीय महामार्ग ५ व पुणे-मच्छलीपट्टणम दरम्यान धावणारा राष्ट्रीय महामार्ग ९ हे येथील प्रमुख महामार्ग आहेत.
बाह्य दुवे

*विजयवाडा महापालिका

वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
वर्ग:कृष्णा जिल्हा
वर्ग:विजयवाडा
हेलियम

हेलियम हा एक रंगहीन, गंधहीन, चवरहित, बिनविषारी, उदासीन वायू आहे. हेलियम हे एक रासायनिक मूलद्रव्य असून त्याचा अणुक्रमांक २ आहे. सर्व मूलद्रव्यांमध्ये हेलियमचा वितळण्याचा आणि वायुरूप होण्याचा बिंदु सर्वात कमी आहे. अतिशय पराकोटीच्या कमी तापमानाचा अपवाद सोडता हेलियम नेहेमी वायुरूपातच सापडतो. हेलियम हा हलका असून स्फोटक नसल्याने हैड्रोजनऐवजी उडवायच्या फुग्यात हेलियमचा वापर होतो.

हेलियमचा शोध ऑगस्ट १८, इ.स. १८६८ रोजी सूर्याच्या क्रोमोस्फियरच्या लहरींचा पटलातील गडद पिवळ्या रेघेवरून लागला. हेलियमचे नाव हे ग्रीक भाषेतील ἥλιος (हेलियॉस) ह्या सूर्य ह्या अर्थाच्या शब्दावरून ठेवण्यात आले.
इवलेसे|हीलियम
सिंधुदुर्गातील विजयदुर्ग जसा शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाचा साक्षीदार, तसाच तो हेलियम वायूच्या शोधाचाही साक्षीदार आहे. १८ ऑगस्ट १८६८ रोजी ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ सर नॉर्मन लॉकियर यांनी याच किल्ल्यावरून, हेलियमचा शोध लावला होता. विजयदुर्ग किल्ल्यावर मुक्कामी असतांना, सूर्याभोवती असणाऱ्या पिवळ्या रंगाच्या रेषा म्हणजेच हेलियम वायू असल्याचा शोध लॉकियर यांनी लावला. त्यामुळेच १८ ऑगस्ट हा 'हेलियम डे' म्हणून जगभरात साजरा केला जातो. हेलियमच्या जन्माचे ठिकाण म्हणून विजयदुर्गचे नाव जगभर प्रसिद्ध आहे .


वर्ग:मूलद्रव्ये
लिथियम

35px|left


(Li) (अणुक्रमांक ३) अल्कली धातूरूप रासायनिक पदार्थ. ग्रीक भाषेतील शब्द लिथॉस म्हणजे दगड या अर्थाने या धातूस लिथियम नाव देण्यात आले आहे. १८१७ साली स्वीडिश रशायनशास्त्रज्ञ आर्फेडसन यांनी लिथियमचा शोध लावला. तर १८५५ साली जर्मन रशायनशास्त्रज्ञ बुनसेन आणि इंग्लिश रशायनशास्त्रज्ञ मॅथिसन यांनी स्वतंत्रपणे, वितळलेल्या लिथियम क्लोराईडपासून विद्युतविच्छेदन करून लिथियमची शुद्ध प्रत मिळविली.

लिथियम हा धातू मृदु व रुपेरी रंगाचा असून पाण्यापेक्षा अर्ध्या वजनाचा आहे, हलकेपणात लिथियमचा कोणीच प्रतिस्पर्धी नाही. त्याच्यापेक्षा ऍल्युमिनियम ५ पट, लोखंड १५ पट आणि ओस्मियम ४० पट अधिक वजनदार आहेत. सभोवतालच्या सर्वसाधारण तपमानातदेखील लिथियम हवेतील हायड्रोजन, नायट्रोजन आणि ऑक्सिजन यांच्याशी द्रुतगतीने प्रक्रिया पावतो. म्हणून लिथियम वॅसलीन किंवा तत्सम मेण्चट पदार्थात खोल साठवून ठेवतात. हायड्रोजनशी संयोग पावण्याच्या या गुणधर्मामुळे लिथियम अनेक ठिकाणी उपयोगी पडतो उदा. पाणीबुडीतील हवा शुद्ध करण्यासाठी, विमानातील श्वसन उपकरणांमध्ये, वातानुकूल उपकरणांमध्ये, इ.

लिथियमचा उपयोग पदार्थास खास प्रकारची चकाकी देण्यात, रंगांमध्ये, चिनी मातीच्या वस्तुंमध्ये करतात. लिथियम फ्ल्युरॉक्साइड पासून तयार करण्यात येणारी विशेष काच अतिउच्च पारदर्शकता या गुणामुळे दुर्बिणीसाठी वापरतात. या काचेतून अतिनील किरण आरपार जाऊ शकतो. लिथियमची काही संयुगे - स्टिअरेट, पामिटेट वगैरे विस्तृत तपमानातही आपले भौतिक गुणधर्म टिकवून ठेऊ शकत असल्याने त्यापासून उत्तम प्रकारचे वंगण तयार करता येते. जिथे ० अंश से.च्या खाली तपमान जाते अशा ठिकाणी मोटारींमध्ये हे वंगण वापरले जाते. बेरिलियम, तांबे, जस्त आणि चांदी यांचे लिथियम युक्त मिश्रधातू विविध क्षेत्रात मान्यता पावलेले आहेत.
इवलेसे|लिथियम
सहसा आवर्त सारणीच्या डाव्या कोपऱ्यातील मूलद्रव्ये भूकवचात विपूल प्रमाणात आढळतात पण सोडियम, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम, कॅल्शियम आणि ऍल्युमिनियम या सगळ्यांपेक्षा लिथियम काहीसे दुर्मिळ आहे. या पदार्थाची किमान २० प्रकारची खनिजे निसर्गात सापडतात.
दालन


File:Lithium paraffin.jpg|लिथियम पॅरफिन
File:Battery-lithium-cr2032.jpg|लिथियम सेल
File:Lithium battery 3.6V.jpg|लिथियम सेल


वर्ग:अल्क धातू
वर्ग:मूलद्रव्ये
नत्रवायू

नत्रवायू किंवा नत्र: नत्रवायू हा वातावरणात कोणत्याही वायूच्या तुलनेत सर्वात जास्त प्रमाणात पसरलेला आहे. नत्राचा उपयोग हा सजीवांना थेट नसला, तरी सजीवांच्या वाढीसाठी हा अतिशय महत्त्वपूर्ण वायू आहे. नत्र (N, अणुक्रमांक ७) हे वायुरूप अधातू मूलद्रव्य आहे.
कक्ष तापमानाला ह्या वायूचे रेणू हे विस्कळीत असतात आणि हा वायू रंगहीन व गंधहीन असतो. नत्र हे विश्वात सर्वसामान्यपणे आढळणारे एक मूलद्रव्य आहे, तसेच आपली आकाशगंगा आणि सूर्यमालेतील अंदाजे सातवा भाग नत्राने व्यापलेला आहे. पृथ्वीवर हे वायूरूपात आढळते. याने पृथ्वीच्या वातावरणाचा सुमारे ७८% भाग व्यापलेला आहे. हवेतील संयुगांना विघटीत करण्यासाठी स्कॉटीश भौतिकतज्ञ डॅनियल रुदरफॉर्ड यांनी इ.स.१७६२ साली नत्राचा शोध लावला.


वर्ग:मूलद्रव्ये
सोडियम

सोडियम हे धातूरूप मूलद्रव्य आहे. याचे चिन्ह Na असून अणुक्रमांक ११ आहे. हा आवर्त सारणीतील पहिल्या गटात आहे. त्याच्या बाह्य कक्षे मध्ये एकच इलेक्ट्रॉन असतो. सोडियम मृदू, चंदेरी रंगाचा अतिप्रतीक्रियाशील अल्क धातू आहे. तो एक मृदु आहे असल्याने चाकू किंवा सुरीने सहज कापता येतो. तो हवेत उघडा ठेवल्यास तो हवेत उघडा ठेवल्यास हवेबरोबर त्याची अभिक्रिया होते आणि ऑक्साइड तयार होते. हवेबरोबर तो पाण्याबरोबर लगेच अभिक्रिया करतो, म्हणून त्याला केरोसीन मध्ये ठेवतात.


वर्ग:अल्क धातू
वर्ग:मूलद्रव्ये