सुनीता विल्यम्स

सुनीता लिन "सुनी" विल्यम्स (मूळ आडनाव: पंड्या; जन्म: १९ सप्टेंबर, १९६५) ही एक अमेरिकन अंतराळयात्री आणि निवृत्त अमेरिकन नौदल अधिकारी आहे. तिने आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) वर अनेक मोहिमांमध्ये भाग घेतला आहे. ती एक्सपेडिशन १४ मध्ये सहभागी झाली, एक्सपेडिशन १५ आणि एक्सपेडिशन ३२ मध्ये फ्लाइट इंजिनिअर होती, तर एक्सपेडिशन ३३ ची कमांडर होती. २०२४ मध्ये बोईंग क्रू फ्लाइट टेस्ट मध्ये ती पहिली महिला होती जी कक्षीय अंतराळयानाच्या चाचणी उड्डाणात सहभागी झाली. तिने अंतराळात एकूण ६०८ दिवस आणि २० मिनिटांचे वास्तव्य केले आहे. तसेच, तिने ९ अंतराळ चाल (स्पेसवॉक) केल्या, ज्याचा एकूण वेळ ६२ तास आणि ६ मिनिटे आहे. हा वेळ महिलांमध्ये सर्वाधिक आणि एकूण चौथा क्रमांक आहे.
प्रारंभिक जीवन

सुनीता विल्यम्स यांचा जन्म अमेरिकेतील ओहायो राज्यातील युक्लिड येथे १९ सप्टेंबर १९६५ रोजी झाला, परंतु ती नीडहम, मॅसॅच्युसेट्स ला आपले गाव मानते. तिचे वडील दीपक पंड्या हे भारतीय-अमेरिकन न्यूरोअ‍ॅनाटॉमिस्ट होते आणि ते गुजरातमधील मेहसाणा जिल्ह्यातून आले होते. तिची आई उर्सुलिन बॉनी पंड्या ही स्लोव्हेन-अमेरिकन होती. सुनीताला दोन मोठे भाऊ-बहिणी आहेत: जय थॉमस आणि दीना अन्नाद.

सुनीताने आपल्या भारतीय आणि स्लोव्हेन वारशाचा सन्मान म्हणून अंतराळात स्लोव्हेनियाचा झेंडा, समोसा आणि कार्निओलन सॉसेज नेले. तिला अमेरिकेत "सुनी" आणि स्लोव्हेनियात "सोनच्का" म्हणून संबोधले जाते.
शिक्षण

सुनीताने १९८३ मध्ये नीडहम हायस्कूल मधून शिक्षण पूर्ण केले. तिने १९८७ मध्ये युनायटेड स्टेट्स नेव्हल अकादमी मधून भौतिकशास्त्रात बी.एस. पदवी मिळवली आणि १९९५ मध्ये फ्लोरिडा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मधून अभियांत्रिकी व्यवस्थापनात एम.एस. पदवी प्राप्त केली.
लष्करी कारकीर्द

सुनीता मे १९८७ मध्ये अमेरिकेच्या आरमारात एनसाइन म्हणून रुजू झाल्या. त्या नौदल वैमानिक बनल्या आणि त्यांनी ३,००० पेक्षा जास्त तास उड्डाण केले. त्या १९९८ मध्ये नासात निवडल्या गेल्या आणि २०१७ मध्ये नौदलातून निवृत्त झाल्या.
नासा कारकीर्द

सुनीता यांनी १९९८ मध्ये नासामध्ये प्रशिक्षण सुरू केले.
STS-११६ आणि एक्सपेडिशन १४/१५

सुनीता २००६ मध्ये STS-116 मोहिमेसह अंतराळात गेल्या आणि एक्सपेडिशन १४ मध्ये सामील झाल्या. त्यांनी चार अंतराळ चाल केल्या आणि २९ तास १७ मिनिटांचा वेळ घालवला, जो त्यावेळी महिलांमध्ये सर्वाधिक होता. २००७ मध्ये त्या STS-117 मोहिमेसह पृथ्वीवर परतल्या.
अंतराळात मॅरेथॉन

१६ एप्रिल २००७ रोजी सुनीताने अंतराळातून पहिली मॅरेथॉन धावली. तिने बोस्टन मॅरेथॉन मध्ये भाग घेतला आणि ४ तास २४ मिनिटांत ती पूर्ण केली.
एक्सपेडिशन ३२/३३

सुनीता २०१२ मध्ये सोयुझ TMA-05M मोहिमेसह अंतराळात गेल्या आणि एक्सपेडिशन ३२/एक्सपेडिशन ३३ मध्ये सहभागी झाल्या. त्या एक्सपेडिशन ३३ च्या कमांडर झाल्या, ही कामगिरी करणारी ती दुसरी महिला होती. त्यांनी अंतराळात ट्रायथलॉनही पूर्ण केली.
बोईंग स्टारलाइनर आणि परत येणे

२०२४ मध्ये सुनीता बोईंग क्रू फ्लाइट टेस्ट मध्ये सहभागी झाल्या, पण तांत्रिक समस्यांमुळे त्या आणि बॅरी विल्मोर ९ महिन्यांहून जास्त काळ आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर राहिल्या. त्या स्पेसएक्स क्रू-९ मोहिमेसह १८ मार्च २०२५ रोजी पृथ्वीवर परतल्या.
वैयक्तिक जीवन

सुनीता यांचे पती मायकेल जे. विल्यम्स हे टेक्सासमधील फेडरल मार्शल आहेत. त्या हिंदू धर्म पाळतात आणि त्यांनी अंतराळात भगवद्गीता आणि उपनिषदे नेली होती. त्या भारत आणि स्लोव्हेनिया येथे अनेकदा भेट देतात.
सन्मान आणि पुरस्कार

* पद्म भूषण, भारत सरकार (२००८)
* मेडल "फॉर मेरिट इन स्पेस एक्सप्लोरेशन", रशिया सरकार (२०११)
* गोल्डन ऑर्डर फॉर मेरिट्स, स्लोव्हेनिया सरकार (२०१३)
* बीबीसी १०० वुमन (२०२४)
संदर्भ

वर्ग:अमेरिकेचे अंतराळवीर
वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख