JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
उदगीर

उदगीर हे महाराष्ट्र राज्यातील एक तालुक्याचे ठिकाण आहे.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी

उदगीर शहरावर ८०० वर्ष मुघलांचे राज्य होते. तसेच १७६० मधील निजाम विरुद्ध मराठे ही लढाई झाली आणि त्यात सदाशिव भाऊंनी निजामाचा पराभव केला. पानिपतच्या लढाईची सुरुवात उदगीर मधून झाली.
* उदागिरबाबामुळे हे शहर प्रसिद्ध झाले.
उदगीर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
उदगीरला ऐतिहासिक तसेच शैक्षणिक वारसा पण लाभलेला आहे. उदगीर हे शिक्षणाच्या बाबतीत पुढारलेले शहर आहे. पहिल्यांदा लातूर pattern सुरुवात श्यामलाल मेमोरियल हायस्कूल येथे झाली, नंतर सर्वत्र पसरली. उदगीर शहर हे प्राथमिक शिक्षणासाठी प्रसिद्ध आहे. वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, कृषी, विधी महाविद्यालय आहेत. तसेच महाराष्ट्रातील ५ पशुवैद्यकीय महाविद्यालयापैकी १ महाविद्यालय उदगीरमध्ये आहे.

उदगीर हे शहर सुपारी फोडण्याच्या आडकित्ता यासाठी प्रसिद्ध आहे. लातूर जिल्ह्यातील सर्वात मोठी बाजारपेठ भरते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तिरंगा ध्वजाच कापड उदगीर येथे त्यार्केले जाते. तसेच उदगीरमध्ये ८० दाल मिल आहेत. व्यवसायाबाबतीत उदगीर अग्रेसर आहे.

उदगीर शहर हे पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहे. त्यात उदगीरचा किल्ला, दुधियाहनुमान मंदिर, हत्तीबेट, साईधाम, सोमनाथपूर मंदिर, हवागीस्वामी मठ आणि यात्रा आणि
* मुघलकालीन बांधणी असलेला चोबारा,
उदगीरमधील कल्पना सिनिमागृह हे मराठवाड्यातील सर्वात मोठे म्हणजे ७५mm आहे.
* यावर्षीच्या स्वच्छता सर्वेक्षनामध्ये उदगीरचे नाव आले आहे.
उदगीरचा भुईकोट किल्ला यादवकाळातला. निजामाला उदगिरात नमवले गेले, पण त्याला कायमची वेसण घालायला मराठे चुकले.
येथील किल्ल्यातुन एक भुयारी मार्ग बिदरच्या किल्ल्यापर्यन्त जातो व हा मार्ग अंन्दाजे ६० ते ७० किमी लांब आहे.
भौगोलिक स्थान

तालुक्यातील गावे

उदगीर तालुक्यात ८७ ग्रामपंचायती आहेत.
हवामान

लोकजीवन

प्रेक्षणीय स्थळे

नागरी सुविधा

जवळपासचे तालुके

देवणी, जळकोट, चाकुर
संदर्भ

#https://villageinfo.in/
#https://www.census2011.co.in/
#http://tourism.gov.in/
#https://www.incredibleindia.org/
#https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
#https://www.mapsofindia.com/
#https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics
#https://www.weather-atlas.com/en/india-climate
९५वे अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, उदगीर २०२२

हे संमेलन उदगीर नगरीत महाराष्ट्र उदयगिरी महाविद्यालय, उदगीर येथे २२ ते २४ एप्रिल २०२२ या काळात होणार आहे. या संमेलनाचे अध्यक्ष - भारत सासणे आहेत. या संमेलनाचे अधिकृत संकेतस्थळ https://abmss95.co.in आणि https://abmss95.mumu.edu.in आहेत.
उदगीर किल्ला

उदगीर किल्ला हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्यातील उदगीर तालुक्यामध्ये स्थापित आहे.
उदगिरचा ईतीहास :

उदगीर हे शहर मरठा आणि निजाम यांच्या युद्धासाठी प्रसिद्ध् आहे.ज्याचे नेत्रत्व सदाशिव्रराव भाऊ यांनी केले होते , जे १७५९ मद्धे निजामाला पराजित केले होते.

निजाम व मराठे यांच्यात झालेली १७६०ची प्रसिद्ध लढाई ही उदगीर मध्ये झाली, या लढाईत निजामाचा मराठ्यांनी पराभव घडवून आणला.

उदगीरचा किल्ला हा भूइकोट किल्ला म्हणून ओळखला जातो.

उदगीरच्या किल्ल्यात उदागिर बाबांची समाधी बांधण्यात आली आहे, हा किल्ला शहरापासून १ कि.मी अंतरावर विराजमान आहे.

उदगीरचा किल्ला महाराष्ट्राच्या तसेच देशाच्या ऐतिहासिक लढाईसाठी, तसेच ऐतिहासिक स्थळासाठी

प्रसिद्ध आहे. उदगीर ते बिदर अशी ६३ कि.मीची सुरंग या मध्ये बांधलेली आहे हा किल्ला जवळपास ८०० वर्षं पूर्वी बांधलेला आहे.

हा किल्ला दक्षिणाभिमुखी असून रुंदीपेक्षा लांबीने अधिक आहे.

वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील गावे
डिसेंबर ६

ठळक घटना आणि घडामोडी

दहावे शतक

* ९६३ - लिओ आठवा प्रतिपोपपदी.
तेरावे शतक

* १२४० - रशियावर मोंगोल आक्रमण - बाटु खानने कियेवचा पाडाव केला.
सोळावे शतक

* १५३४ - सेबास्टियान बेलाकाझारने इक्वेडोरची राजधानी क्विटो वसवली.
अठरावे शतक

* १७६८ - एनसाय्क्लोपिडीया ब्रिटानिकाची पहिली आवृत्ती प्रकाशित.
एकोणविसावे शतक

* १८६५ - अमेरिकन संविधानातील तेरावा बदल. गुलामगिरी बेकायदा.
* १८७७ - वॉशिंग्टन पोस्टची पहिली आवृत्ती प्रकाशित.
विसावे शतक

* १९१७ - हॅलिफॅक्सच्या बंदरात दारुगोळ्याचा स्फोट. १,९०० ठार. शहराचा एक भाग उध्वस्त.
* १९१७ - फिनलंडने स्वतःला रशियापासून स्वतंत्र जाहीर केले.
* १९७८ - स्पेनने नवीन संविधान अंगिकारले.
* १९९२ - अयोध्येमध्ये भारतीय जनता पक्षाच्या सदस्यांनी बाबरी मशीद पाडली.
* १९९७ - सायबेरियातील इर्कुट्स्क शहरात रशियाचे ए.एन.१२४ जातीचे विमान रहिवासी भागात कोसळले. ६७ ठार.
एकविसावे शतक

* २००५ - ईराणच्या राजधानी तेहरानमध्ये ईराणचेच सी.१३० जातीचे विमान रहिवासी भागात कोसळले. १२०हून अधिक ठार.
जन्म

* ८४६ - हसन अल् अस्कारी, शिया इमाम.
* १२८५ - फर्डिनांड चौथा, कॅस्टिलचा राजा.
* १४२१ - हेन्री सहावा, इंग्लंडचा राजा.
* १८८२ - वॉरेन बार्ड्स्ली, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - सिरिल वॉशब्रूक, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३२ - कमलेश्वर - भारतीय हिंदी लेखक पद्म भूषण, साहित्य अकादमी पुरस्कार
* १९४६ - फ्रँक हेस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४९ - पीटर विली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५२ - रिक चार्ल्सवर्थ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू, राजकारणी, हॉकीपटू व मार्गदर्शक.
* १९७७ - फ्रेड फ्लिन्टॉफ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९८२ - शॉन अर्व्हाइन, झिम्बाब्वेचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ११८५ - आल्फोन्से पहिला, पोर्तुगाल, पोर्तुगालचा राजा.
* १३५२ - पोप क्लेमेंट सहावा.
* १९५६ - डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर, भारतीय संविधानकार, कायदेमंत्री व अर्थतज्ज्ञ.
* २००५ - देवन नायर, सिंगापूरचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९७६ - नाना पाटील, 'प्रति(पत्री) सरकार'चे प्रवर्तक, क्रांतिसिंह
प्रतिवार्षिक पालन

* महापरिनिर्वाण दिन
बाह्य दुवे

-----
डिसेंबर ५ - डिसेंबर ६ - डिसेंबर ७ - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
डिसेंबर ७

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७३२ - कॉव्हेन्ट गार्डन, लंडन येथील रॉयल ऑपेरा हाउस उघडले.
* १७८७ - डेलावेर अमेरिकेचे संविधान मान्य करणारे पहिले राज्य ठरले.
विसावे शतक

* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - जपानच्या नौदलाने अमेरिकेच्या पॅसिफिक फ्लीटवर पर्ल हार्बर येथे हल्ला केला.
* १९४९ - चीनी यादवी - चीनी गणराज्याने आपली राजधानी नानकिंगहून ताइपेईला हलविली.
* १९७५ - इंडोनेशियाने पूर्व तिमोर वर हल्ला केला.
* १९८३ - स्पेनची राजधानी माद्रिदच्या बराहास आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर दोन विमाने एकमेकांवर आदळली. ९३ ठार.
* १९८७ - पॅसिफिक साउथवेस्ट एरलाइन्स फ्लाइट १७७१ कॅलिफोर्नियात पासो रोब्लेसजवळ कोसळली. ४३ ठार. विमानातील एका प्रवाश्याने स्वतःच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यास गोळ्या घातल्या व वैमानिकांना मारून स्वतःवरही गोळ्या झाडल्या.
* १९८८ - आर्मेनियात स्पिताक प्रांतात रिश्टर मापनपद्धतिनुसार ६.९ तीव्रतेचा भूकंप. २५,००० ठार, १५,००० जखमी, ४,००,००० बेघर.
एकविसावे शतक

* २००४ - हमीद करझाई अफगाणिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षपदी.
* २००४ - जॉन कुफुरची घानाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी फेरनिवड.
* २०२४ - सिरियामध्ये बंडखोरांनी दमास्कसवर चाल करून शहर काबीज केल्यावर राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असादने मॉस्कोला पळ काढला. तेथे व्लादिमिर पुतिनच्या सरकारने त्याला राजकीय आश्रय दिला.
जन्म

* ५२१ - संत कोलंबा, स्कॉटलंडमधिल आयरिश मिशनरी.
* १८५६ - विल्फ्रेड फ्लॉवर्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८६९ - फ्रँक लॅव्हर, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८८२ - केनेथ हचिंग्स, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८९७ - जॉर्ज मॅकोले, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९०२ - जनार्दन नवले, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - विन्स्टन प्लेस, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - जॉफ लॉसन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९५७ - रोहन जयसेकरा, श्रीलंकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९५९ - सलीम युसुफ, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९७० - कोर्टनी ब्राउन, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ४३ - सिसेरो, रोमन राजकारणी व लेखक.
* २८३ - पोप युटिचीयन.
* १२५४ - पोप इनोसंट चौथा.
* १२७९ - बॉलेस्लॉ पाचवा, पोलंडचा राजा.
* १६३२ - सिसिनॉस, इथियोपियाचा सम्राट.
प्रतिवार्षिक पालन

* पर्ल हार्बर दिन - अमेरिका.
* ध्वजदिन - भारत
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर ५ - डिसेंबर ६ - डिसेंबर ७ - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
डिसेंबर ८

ठळक घटना आणि घडामोडी

विसावे शतक

* १९१४ - पहिले महायुद्ध-फॉकलंड बेटांचे युद्ध - कैझरलिक मरिन्सने ॲडमिरल ग्राफ मॅक्सिमिलियन फोन स्पीच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटिश नौदलावर हल्ला चढविला.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध-पॅसिफिक युद्ध - जपानने केलेल्या आदल्या दिवशीच्या पर्ल हार्बरवरील हल्ल्याला उत्तर देण्यास अमेरिकन काँग्रेसने जपानविरूद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध-पॅसिफिक युद्ध - जपानने केलेल्या आदल्या दिवशीच्या पर्ल हार्बरवरील हल्ल्यानंतर अमेरिकेस पाठिंबा देण्यास चीनने जपानविरूद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध-हॉंगकॉंगचे युद्ध - आदल्या दिवशीच्या पर्ल हार्बरवरील हल्ल्याला आठ तास होतात तो जपानने ब्रिटिश वसाहत असलेल्या हॉंग कॉंगवर आक्रमण केले.
* १९४१ - ज्यूंचे शिरकाण - लॉद्झ जवळील चेल्म्नो कॉंसेंट्रेशन कॅम्पमध्ये कैद्यांना मारण्यासाठी विषारी वायुवाहनांचा उपयोग प्रथमच केला गेला.
* १९६६ - समुद्रातील वादळात ग्रीसची फेरी बोट हेराक्लियोन बुडाली. २०० ठार.
* १९६९ - ऑलिम्पिक एरवेझचे डी.सी.६-बी. जातीचे विमान अथेन्सजवळ वादळात कोसळले. ९३ ठार.
* १९७६ - ईगल्सनी हॉटेल कॅलिफोर्निया प्रकाशित केले.
* १९८० - मार्क चॅपमनने न्यू यॉर्क मध्ये डकोटा बिल्डींगच्या बाहेर जॉन लेननचा खून केला.
* १९९१ - रशिया, बेलारूस व युक्रेनच्या नेत्यांनी सोवियेत संघराज्य विसर्जित केले व स्वतंत्र देशांचे राष्ट्रकुल स्थापन केले.
* १९९८ - ताद्जेना कत्तल - अल्जीरियात अतिरेक्यांनी ८१ लोकांना ठार केले.
एकविसावे शतक

जन्म

* ६५ - होरेस, रोमन कवि.
* १५४२ - मेरी स्टुअर्ट, मेरी क्वीन ऑफ स्कॉट्स, स्कॉटलंडची राणी.
* १७०८ - फ्रांसिस पहिला, पवित्र रोमन सम्राट.
* १८६१ - चार्ल्स लेस्ली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९१४ - अर्नी टोशॅक, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९१७ - इयान जॉन्सन, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १९२२ - जॉर्ज फुलरटन, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९२७ - प्रकाशसिंग बादल, पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री
* १९३६ - पीटर पार्फिट, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९३६ - बस्टर फॅरर, दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४२ - हेमंत कानिटकर, भारतीय क्रिकेट खेळाडू.
* १९४६ - वॉरेन स्टॉट, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९६७ - मेल्ट व्हान स्कूर, नामिबियाचा क्रिकेट खेळाडू.
मृत्यू

* ८९९ - कॉरिंथियाचा आर्नुल्फ.
* १६२६ - जॉन डेव्हीस, ब्रिटिश कवी.
* १६३२ - फेलिपे व्हान लान्सबर्ग, फ्लेमिश अंतराळतज्ञ.
* १९६३ - सरित धनरजता, थायलंडचा पंतप्रधान.
* १९७८ - गोल्डा मायर, इस्रायेलची पंतप्रधान.
प्रतिवार्षिक पालन

* विद्यार्थी दिन (स्टुदेन्स्की प्राझ्निक) - बल्गेरिया.
* मातृ दिन - पनामा.
* संविधान दिन - रोमेनिया.
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर ६ - डिसेंबर ७ - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - डिसेंबर १० - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
डिसेंबर ९

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

* १७९३ - अमेरिकन मिनर्व्हा, न्यू यॉर्कचे पहिले दैनिक प्रकाशित.
एकोणिसावे शतक

* १८२४ - अयाकुशोची लढाई - ऍंतोनियो होजे दी सुकरच्या नेतृत्वाखाली पेरूच्या स्वातंत्र्यसैनिकांनी स्पॅनिश दलाला हरवून पेरू स्वतंत्र केले.
* १८३५ - टेक्सासच्या गणराज्याने सान ऍंतोनियो जिंकले.
* १८५६ - ईराणमधील बुशहरने ब्रिटिश लश्करासमोर शरणागति पत्करली.
* १८८८ - अमेरिकन युद्ध खात्यात काम करणाऱया हर्मन हॉलेरिथने स्वतः तयार केलेले गणकयंत्र वापरण्यास सुरुवात केली.
विसावे शतक

* १९४० - दुसरे महायुद्ध - रिचर्ड ओ'कॉनोरच्या नेतृत्वाखाली भारतीय व ब्रिटिश सैनिकांनी ईजिप्तच्या सिद बरानीतील ईटालियन सैन्यावर हल्ला केला.
* १९४१ - दुसरे महायुद्ध - चीनी गणराज्य, कोरियन गणराज्याचे तात्पुरते सरकार व क्युबाने जर्मनी व जपान विरुद्ध युद्ध पुकारले.
* १९४५ - जनरल पॅटन जर्मनीमध्ये अपघातात जखमी.
* १९४६ - न्युरेम्बर्ग खटला सुरू.
* १९६१ - टांगानिकाला ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य.
* १९९० - लेक वालेंसा पोलंडच्या अध्यक्षपदी.
जन्म

* १४४७ - चेंगह्वा, चीनी सम्राट.
* १५०८ - गेम्मा फ्रिसियस, डच गणितज्ञ व नकाशेतज्ञ.
* १५९४ - गुस्तावस अडोल्फस, स्वीडनचा राजा.
* १६०८ - जॉन मिल्टन, इंग्लिश कवी.
* १९१९- ई.के. नयनार, केरळचा मुख्यमंत्री.
* १९२३ - बॉब हॉक, ऑस्ट्रेलियाचा तेविसावा पंतप्रधान.
* १९४६ - सोनिया गांधी, इटलीत जन्मलेली भारतीय राजकारणी.
मृत्यू

* ११६५ - माल्कम चौथा, स्कॉटलंडचा राजा.
* १४३७ - सिगिस्मंड, पवित्र रोमन सम्राट.
* १५६५ - पोप पायस चौथा.
* १६६९ - पोप क्लेमेंट नववा.
* १७०६ - पेद्रो दुसरा, पोर्तुगालचा राजा.
प्रतिवार्षिक पालन

* टांझानिया (पूर्वीचे टांगानिका) - स्वातंत्र्य दिन
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर ७ - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - डिसेंबर १० - डिसेंबर ११- (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
महादेवशास्त्री जोशी

महादेवशास्त्री सीताराम जोशी (जन्म : आंबेडे गोवा, १२ जानेवारी १९०६; - १२ डिसेंबर १९९२) हे मराठी भाषेतील लेखक व कोशकार होते. वेदान्त, व्याकरण, ज्योतिष, काव्यशास्त्र यांचे पारंपरिक पद्धतीने अध्ययन करून त्यांनी शास्त्री ही पदवी संपादन केली. यानंतर गोव्यामध्ये 'सत्तरी शिक्षण संस्थे'ची स्थापना करून स्वतःला शैक्षणिक कार्यात वाहून घेतले. चैतन्य मासिकाचे ते संपादक होते. त्या मासिकातच 'राव्याचे बंड, ही त्यांची पहिली कथा प्रसिद्ध झाली. 'वेलविस्तार' हा त्यांच्या पहिला कथासंग्रह. यानंतर त्यांचे 'खडकातील पाझर', 'विराणी', 'कल्पवृक्ष' मिळून १६ कथासंग्रह प्रसिद्ध झाले. ते गोव्याचे असल्याने गोमंतकीय प्रदेशातल्या चालीरीतींसह जगणाऱ्या चांगल्या वाईट माणसांची जिवंत आणि रसरसीत वर्णने, रसाळ भाषा हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य समजले जाते. त्यांच्या काही कथांवर 'कन्यादान', 'धर्मकन्या', वै'शाख वणवा', 'मानिनी', 'जिव्हाळा', 'थांब लक्ष्मी कुंकू लावते' हे चित्रपट तयार झाले.

१९५७ साली स्थापन झालेल्या भारतीय संस्कृती कोश मंडळाचे ते संपादक होते. या संस्थेसाठी भारतीय संस्कृतिकोशाचे दहा खंड लिहून त्यांनी पूर्ण केले. याशिवाय चार खंडांचा मुलांचा संस्कृती कोशही त्यांनी तयार केला.

भारतदर्शन ही प्रवासवर्णनमाला, आईच्या आठवणी हे बालसाहित्य, मुलांचा नित्यपाठ, श्री आद्य शंकराचार्य आदी साहित्य त्यांच्या नावावर जमा आहे. 'आत्मपुराण, आणि 'आमचा वानप्रस्थाश्रम ' या नावाने त्यांनी आत्मचरित्र लिहिले.
महादेव शास्त्री जोशी ह्यांचा गोवा मुक्ती संग्रामात महत्वाचा वाटा होता.ते v त्यांच्या पत्नी सुधाताई यांनी अनेक सत्याग्रह केले. महादेव शास्त्री जोशींनी धावे चा सत्याग्रह व्हावा यासाठी प्रयत्न केले.
महादेवशास्त्री जोशी यांनी लिहिलेली पुस्तके

* आईच्या आठवणी (बालसाहित्य)
* आत्मपुराण (आत्मवरित्रपर)
* श्री आद्य शंकराचार्य (चरित्र व कार्य)
* आमचा वानप्रस्थाश्रम (आत्मचरित्रपर)
* कल्पवृक्ष (कथासंग्रह)
* खदकातील पाझर (कथासंग्रह)
* तीर्थरूप महाराष्ट्र (अनेक भाग, महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रांची माहिती )
* भारतदर्शन (प्रवासवर्णनमाला)
* भारतीय संस्कृतिकोश (दहा खंड)
* मुलांचा संस्कृतिकोश (चार खंड)
* विराणी (कथासंग्रह)
* वेलविस्तार (कथासंग्रह)
सन्मान

* महादेवशास्त्री जोशी हे १९८० च्या गोमंतक मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
कुटुंबीय

महादेवशास्त्रींच्या पत्नी सुधाताई जोशी यांनी गोव्याच्या स्वातंत्र्ययुद्धात भाग घेऊन तीन वर्षे तुरुंगवास भोगला. महादेवशास्त्रींनी पुण्यात धायरी येथे घर व शेती विकत घेतली होती. त्यांचे सुपुत्र अशोक जोशी यांना त्यामुळे शेतीमध्ये रस निर्माण झाला. शेतीत त्यांनी अनेक प्रयोग राबविले. आपल्या वडिलांचा कोशनिर्मितीचा वसा अशोक जोशी यांनी पुढे चालू ठेवला. त्यांच्या २५-२-२०१४ रोजी वयाच्या ७४व्या वर्षी .झालेल्या निधनापूर्वी अशोक जोशींनी ’कृषी विज्ञान कोश’ या ग्रंथाच्या १५ खंडापैकी ८ खंड प्रकाशित केले. ’अ’पासून ते ’क’ अक्षरापर्यंतचे काम त्यांनी पूर्ण केले आहे.


वर्ग:मराठी साहित्यिक
वर्ग:मराठी ज्ञानकोशकार
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म
दादरा आणि नगर-हवेली

दादरा आणि नगर-हवेली हा भारतातील आठ केंद्रशासित प्रदेशांपैकी एक केंद्रशासित प्रदेश आहे. याच्या उत्तरेला गुजरात राज्य तर इतर तिन्ही दिशांना महाराष्ट्र राज्य आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार दादरा आणि नगर हवेलीची लोकसंख्या ३,४२,८५३ एवढी आहे तर क्षेत्रफळ ४९१ चौ.किमी आहे. येथील साक्षरतेचे प्रमाण ७७.६५ टक्के आहे. गुजराती व मराठी ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. तसेच भात व रागी ही येथील प्रमुख पिके आहेत.
प्रमुख शहरे

* सिल्वासा
दादरा-नगर हवेली विषयी पुस्तके

* नगरहवेलीचा मुक्तिसंग्राम आणि मी (प्रभाकर वैद्य)


*
दमण आणि दीव

दीव आणि दमण ही गुजरात राज्याच्या दक्षिणेस एकमेकांपासून दूर असलेले केंद्रशासित प्रदेश आहेत दीव सौराष्ट्राच्या दक्षिण किनाऱ्यालगतचे एक बेट असून दमण हे सुरतजवळ समुद्रकिनाऱ्यावरील एक भूखंड आहे. या प्रदेशांचे एकत्रित क्षेत्रफळ ११२ किमी२ असून लोकसंख्या २,४२,९११ एवढी आहे. दमण ही दीव आणि दमण या प्रदेशांची राजधानी असून गुजराती ही येथील प्रमुख भाषा आहे. या केंद्रशासित प्रदेशाची साक्षरता ८७.०७ टक्के आहे. दमणमधील दमणगंगा ही येथील प्रमुख नदी आहे. या नदीमुळे दमणचे नानी दमण आणि मोटी दमण असे दोन भाग पडतात. दीवमध्ये एकही नदी नाही.
भूगोल

दमणच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र आहे तर इतर तीनही दिशांना गुजरात राज्य आहे. दीव हे बेट आहे.
जिल्हे

* दमण
* दीव
अर्थतंत्र

मासेमारी हा दीव आणि दीव येथील प्रमुख उद्योग आहे.
प्रमुख शहरे

* दमण
* दीव
चंदिगढ

चंदीगड ही पंजाब व हरियाणा या दोन राज्यांची संयुक्त राजधानी व स्वतंत्र भारतात बांधले गेलेले पहिले पूर्वनियोजित शहर आहे. हे भारतातील सात केंद्रशासित प्रदेशांपैकी एक प्रदेश आहे. (इतर सहा केंद्रशासित प्रदेश - अंदमान आणि निकोबार, दीव आणि दमण, दादरा-नगर हवेली, राजधानी दिल्ली, पॉंडिचेरी, लक्षद्वीप). चंदीगडचे क्षेत्रफळ ११४ चौ.किमी. व लोकसंख्या १०,५४,६८६ एवढी आहे. पंजाबी व हिंदी ह्या चंदीगडच्या प्रमुख भाषा आहेत. गहू आणि भात ही येथील प्रमुख पिके आहेत. चंदीगडची साक्षरता ८६.४३ टक्के एवढी आहे.
इतिहास
भूगोल
अर्थतंत्र
राजकारण

*
*
*
रॉनल्ड रेगन

रॉनल्ड विल्सन रेगन (मराठी लेखनभेद: रोनाल्ड विल्सन रेगन ; इंग्लिश: Ronald Wilson Reagan) (फेब्रुवारी ६, इ.स. १९११ - जून ५, इ.स. २००४) हा अमेरिकेचा ४०वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २० जानेवारी, इ.स. १९८१ ते २० जानेवारी, इ.स. १९८९ या कालखंडात राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. अध्यक्षपदाअगोदर हा कॅलिफोर्नियाचा ३३वा गव्हर्नर (इ.स. १९६७ - इ.स. १९७५) होता. राजकारणात प्रवेशण्याआधी रेगन रेडिओ, चित्रपट व दूरचित्रवाणी माध्यमांतील अभिनेता होता.

रेगन शिक्षणाने अर्थशास्त्र व समाजशास्त्र विषयांचा पदवीधर होता. पदवी मिळवल्यानंतर तो प्रथम आयोवा येथे रेडिओवर रुजू झाला. इ.स. १९३७मध्ये तो कॅलिफोर्नियात लॉस एंजेल्स येथे हलला. तेथे त्याने अभिनयास सुरुवात केली. अनेक चित्रपटांमधून व दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांतून साकारलेल्या भूमिकांमुळे त्याला लोकप्रियता लाभली. इ.स. १९६२ साली तो रिपब्लिकन पक्षात प्रवेशला. इ.स. १९६४ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकींत बॅरी गोल्डवॉटर याच्या समर्थनार्थ त्याने केलेले प्रेरणादायक भाषण ऐकून रिपब्लिकन पक्षाने त्याला कॅलिफोर्नियाच्या गव्हर्नरपदासाठी उभे केले. तो दोनदा या पदावर निवडून आला. तो इ.स. १९६८ व इ.स. १९७६ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत रिपब्लिकन पक्षाकडून उमेदवारीचे नामांकन मिळवण्यात अपयशी ठरला, तरीही इ.स. १९८० सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत पक्षाकडून उमेदवारीचे नामांकन मिळवण्यात तो यशस्वी झाला. अध्यक्षीय निवडणुकींत त्याने त्या वेळचा विद्यमान अध्यक्ष व डेमोक्रॅट उमेदवार जिमी कार्टर याला हरवून निवडणूक जिंकली.

त्याच्या पहिल्या अध्यक्षीय मुदतीत अमेरिकेने ग्रेनेड्यावर आक्रमण केले. देशांतर्गत आघाडीवर चलनवाढ रोखण्यासाठी रेगन प्रशासनाने वित्तपुरवठ्यावर नियंत्रण राखले, आर्थिक वाढीस चालना देण्याकरता कर घटवले, शासकीय खर्चात कपात केली. अध्यक्षपदाच्या दुसऱ्या मुदतीत त्याने सोव्हिएत संघाचा शासनप्रमुख मिखाइल गोर्बाचेव याच्यासह मध्यम पल्ल्याच्या आण्विक शस्त्रांचा तह घडवून आणण्यासाठी वाटाघाटी केल्या. त्याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत शीतयुद्धाची अखेर झाली.
बाह्य दुवे

*
*
*
* रॉनल्ड रेगन यांचे विकीस्त्रोतावर असलेले भाषण "बर्लिन वॉल स्पीच" (इंग्लिश मजकूर)


वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:कॅलिफोर्नियाचे गव्हर्नर
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घाना

घाना हा पश्चिम आफ्रिकेतील एक देश आहे. घानाच्या पश्चिमेला कोट दि आईव्होर, उत्तरेला बर्किना फासो व पूर्वेला टोगो हे देश तर दक्षिणेला गिनीचे आखात आहे. आक्रा ही घानाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. येथे स्वामी घनानंद सरस्वती यांनी हिंदू धर्माची ध्वजा रोवली आणि मठ स्थापन केला आहे.

१५ व्या शतकात युरोपीय शोधक दाखल होण्याआधी येथे स्थानिक जमातींचे राज्य होते. १८७४ साली ब्रिटिशांनी येथे वसाहत स्थापन केली व येथील सोन्याच्या मुबलक साठ्यांमुळे ह्याचे नाव गोल्ड कोस्ट असे ठेवले. गोल्ड कोस्टला १९५७ साली स्वातंत्र्य मिळाले व घाना देशाची निर्मिती झाली.

सध्या घाना संयुक्त राष्ट्रे, राष्ट्रकुल परिषद, आफ्रिकन संघ इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा सदस्य आहे. आफ्रिका खंडात सुवर्ण उत्पादनात दक्षिण आफ्रिकेखालोखाल घानाचा दुसरा क्रमांक लागतो. कोकोच्या उत्पादनात देखील घाना जगात अग्रेसर आहे.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

प्रागैतिहासिक कालखंड

भूगोल

घाना देश पश्चिम आफ्रिकेत अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. घानाच्या आग्नेय भागात व्होल्टा सरोवर हे जगातील सर्वात मोठे कृत्रिम सरोवर स्थित आहे.
चतुःसीमा

राजकीय विभाग

मोठी शहरे

समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

प्रमुख धर्म ख्रिस्ती आहे. तरीही येथे स्वामी घनानंद सरस्वती यांनी हिंदू धर्माचा मठ स्थापन केला आहे. येथे गणेशोत्सव ही साजरा केला जातो.
शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

घानाचे चलन घानायन सेडी (GHS) आहे. एक सेडी १०० पेसोमध्ये विभागली जाते. घानायन सेडीचा वापर १९६७ मध्ये सुरू झाला. याआधी घाना ब्रिटिश पाउंड वापरत असे. घानाची अर्थव्यवस्था ही शेती, खाणकाम आणि सेवांवर आधारित मध्यम-उत्पन्न असलेली अर्थव्यवस्था आहे. घाना हा पश्चिम आफ्रिकेतील सर्वात श्रीमंत देशांपैकी एक आहे आणि त्याची अर्थव्यवस्था २०२२ मध्ये २.९% वाढल्याचा अंदाज आहे.

कोको, कापूस, तांदूळ, मका आणि कसावा ही घानाच्या कृषी अर्थव्यवस्थेतील प्रमुख पिके आहेत. घाना हा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा कोको उत्पादक देश आहे आणि कोको हे त्याचे प्रमुख निर्यात उत्पादन आहे. सोने, चांदी, बॉक्साईट आणि लोह ही घानाच्या खाण अर्थव्यवस्थेतील प्रमुख खनिजे आहेत. घाना हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा सोन्याचा उत्पादक देश आहे.
खेळ

*ऑलिंपिक खेळात
* फुटबॉल संघ
संदर्भ
बाह्य दुवे

*राष्ट्राध्यक्ष
*
*


वर्ग:आफ्रिकेतील देश
वर्ग:पश्चिम आफ्रिका
आर्मेनिया

आर्मेनिया (अधिकृत नाव: आर्मेनियन: Հայաստանի Հանրապետություն) हा काळा समुद्र व कॅस्पियन समुद्र यांमधील युरेशियाच्या दक्षिण कॉकेशस भागातील एक डोंगराळ वभूपरिवेष्टित देश आहे. या देशाच्या पश्चिमेस तुर्कस्तान, उत्तरेस जॉर्जिया, पूर्वेस अझरबैजान, तर दक्षिणेस इराण व अझरबैजानाचा नाख्चिवान प्रांत आहेत. पूर्व युरोप व पश्चिम आशिया यांच्या उबरठ्यावरील या देशाचे ऐतिहासिक काळापासून युरोपाशी राजकीय, सामाजिक, सांस्कृतिक लागेबांधे आहेत.

२९,८०० चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळाच्या या देशाची लोकसंख्या ३० लाख आहे. ख्रिश्चन हा येथील प्रमुख धर्म असून येथील साक्षरता ९९ टक्के आहे. येरेवान ही या देशाची राजधानी आहे.

भूतपूर्व सोव्हिएत संघापैकी एक घटक प्रजासत्ताक असलेला आर्मेनिया आता बहुपक्षीय लोकशाहीवादी प्रजासत्ताक आहे. आर्मेनियाला प्राचीन सांस्कृतिक व राजकीय वारसादेखील लाभला आहे. इसवी सनाच्या चौथ्या शतकाच्या सुरुवातीला (सर्वसाधारण मान्यतेनुसार इ.स. ३०१) आर्मेनियाचे राज्य हे या ख्रिश्चन धर्म स्वीकारणारे या परिसरातील पहिले राज्य होते. आजही आर्मेनियातील बहुसंख्य जनता ख्रिश्चन धर्मीय असली तरीही आर्मेनियाचे प्रजासत्ताक घटनात्मकदृष्ट्या धर्मनिरपेक्ष राज्य आहे. या देशाला १९९१ साली रशिया कडून स्वातंत्र्य मिळाले. हे एक डोंगराळ राष्ट्र असून येथील जमीन अतिशय सुपीक आहे. बटाटे, अाॅलिव्ह, द्राक्ष, कापूस ही येथील प्रमुख पिके आहेत.
इतिहास

नावाची व्युत्पत्ती

आर्मेनियाचे स्थानिक भाषेतील नाव हय्क आहे. मध्ययुगात याला हयस्तान असे नाव होते. हय्क हा आर्मेनियन लोकांचा मूळ पुरुष मानला जातो. त्याच्या नावावरून त्या देशाला हयस्तान हे नाव मिळाले. कोरेनच्या मोझेसनुसार हय्कने बाबिलोनियाचा राजा बेल ह्याला ख्रिस्तपूर्व २४९२ मध्ये युद्धात हरवले व अरारात ह्या भूभागावर आपले राज्य स्थापन केले.

प्राचीन फारसी कोरीव लेखात (इ.स.पू. ५१५) आर्मेनियाचा उल्लेख आर्मिना असा आढळतो. झेनोफोन या ग्रीकांच्या सेनापतीने आर्मेनियन लोकजीवन व आदरातिथ्याबद्दल लिहून ठेवले आहे. त्याच्या नोंदीनुसार आर्मेनियन लोक फारसीसदृश्य भाषा बोलतात.
राजकीय विभाग

आर्मेनिया दहा प्रांतात (आर्मेनियन भाषेत "मार्झर"एकवचन "मार्झ") विभागला गेला असून येरेवान ह्या शहराला (आर्मेनियन कघाक)राजधानी म्हणून विशेष प्रशासकीय दर्जा देण्यात आला आहे. रत्येक प्रांताचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी (मार्झपत) हा आर्मेनिया सरकारकडून नियुक्त केला जातो. येरेवानचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी महापौर असून त्याची नेमणूक राष्ट्राध्यक्षांकडून केली जाते.

प्रत्येक प्रांतात स्वयंशासित असे विभाग (आर्मेनियन हमान्क्नेर/एकवचन हमान्क) येतात.प्रत्येक विभागात नागरी किंवा ग्रामीण वस्त्या असतात.२००७ मधील नोंदींनुसार आर्मेनियात ४९ नागरी भाग असून ८६६ ग्रामीण भाग आहेत. येरेवान या राजधानीच्या शहराचे १२ स्वायत्त विभाग आहेत.
मोठी शहरे

समाजव्यवस्था

वस्तीविभागणी

धर्म

शिक्षण

संस्कृती

राजकारण

अर्थतंत्र

खेळ

*आर्मेनिया फुटबॉल संघ
*ऑलिंपिक खेळात आर्मेनिया
संदर्भ

बाह्य दुवे

*सरकारी संकेतस्थळ
*
*


वर्ग:आशियातील देश