JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
इरावती कर्वे

इरावती कर्वे ( डिसेंबर १५, १९०५,म्यानमार - मृत्यु:ऑगस्ट ११, १९७०) या मराठी लेखिका होत.मानववंशशास्त्र, समाजशास्त्र आणि मानसशास्त्राच्या अभ्यासक असलेल्या इरावती कर्व्यांनी वैचारिक ग्रंथांबरोबर ललित लेखन देखील केले आहे. भारतीय त्याचप्रमाणे मराठी संस्कृती हा त्यांच्या जिव्हाळ्याचा विषय होता. या विषयांवर त्यांनी मराठी तसेच इंग्रजीतून लिखाण केले आहे. उच्चशिक्षित, निरीश्वरवादी, बुद्धिप्रामाण्यवादी असलेल्या इरावती कर्वे यांचे संस्कृत भाषेवर देखील प्रभुत्व होते. आधुनिक विचारांच्या असूनही आपल्या संस्कृतीबद्दल असलेली आपलेपणाची व आपुलकीची दृष्टी त्यांच्या लिखाणातून दिसून येते.नातेसंबंधांबद्दल योगदान दिले.
शिक्षण

इरावती कर्वे यांचे शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षण पुणे येथे झाले. 'चित्पावन कोकणस्थ ब्राम्हण' हा विषय घेऊन त्या एम.ए झाल्या. पुढे उच्च शिक्षणासाठी त्या जर्मनीला गेल्या. 'मनुष्याच्या कवटीची नेहमीची असमप्रमाणता' या विषयावर बर्लिन विद्यापीठातून त्यांनी पी.एच.डी. प्राप्त केली. परतल्यावर काही काळ नाथीबाई दामोदर ठाकरसी विद्यापीठात कुलसचिव म्हणून त्यांनी काम पाहिले. १९३९ मध्ये पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजात मानववंशशास्त्र या विषयाच्या प्रपाठक म्हणून त्यांची नेमणूक करण्यात आली. १९५५ साली लंडन विद्यापीठात व्याख्याता म्हणून एका वर्षासाठी त्यांनी पद भूषवले.
कौटुंबिक

इरावती कर्वे यांचा जन्म म्यानमारमधील मिंज्यान येथे डिसेंबर १५, १९०५ रोजी झाला. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव इरावती करमरकर होय. प्रा. दि.धों.कर्वे यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. धोंडो केशव कर्वे हे सासरे होते.

त्यांना जाई, आनंद, गौरी अशी तीन अपत्ये झाली. गौरी देशपांडे या सुप्रसिद्ध लेखिका तर डॉ. आनंद कर्वे हे ॲश्डेन पारितोषिक विजेते शास्त्रज्ञ आहेत.
प्रकाशित साहित्य

इरावती कर्वे यांचे प्रकाशित झालेले साहित्य पुढील प्रमाणे-
समीक्षा ग्रंथ

* युगान्त १९७१ : महाभारतावरील समीक्षा ग्रंथ.
ललित लेखसंग्रह

* गंगाजल १९७२
* परिपूर्ती १९४९
* भोवरा १९६४
समाजशास्त्रीय ग्रंथ

* आमची संस्कृती १९६०
* धर्म (पुस्तक) १९७१
* मराठी लोकांची संस्कृती १९५१
* महाराष्ट्र एक अभ्यास १९७१
* संस्कृती (पुस्तक) १९७२
* हिंदू समाज एक अन्वयार्थ १९७५
* हिंदूंची समाज रचना १९६४

याशिवाय इंग्रजी भाषेमधूनही इरावती कर्वे यांचे बारा वैचारिक ग्रंथ प्रसिद्ध झाले आहेत.
पुरस्कार

युगान्त या पुस्तकाला १९७२चा साहित्य अकादमी तसेच महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार.
इतर मान्यवरांचे विचार

"जुन्यातून यशस्वीपणे बाहेर पडणे आणि व नवे यशस्वीपणे आत्मसात करणे असे दुहेरी यश इरावती कर्व्यांना लाभले आहे. ही धडपड त्यांनी एकाकीपणे केली आहे. नव्या लघुनिबंधाच्या उगमापाशी त्या उभ्या आहेत." असे इरावती कर्वे यांबद्दल डॉ.आनंद यादव म्हणतात तर 'ललितनिबंधातील खरी कलात्मकता आणि खरे लालित्य अभिव्यक्त करणाऱ्या, नव्या आणि खऱ्याखुऱ्या ललित निबंधाच्या अग्रदूत' असे प्रा.नरहर कुरुंदकरांनी संबोधले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी

वर्ग:मराठी लेखिका
वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्या महिला
विश्वास पाटील

विश्वास पाटील (नोव्हेंबर २८, इ.स. १९५९ - ) हे मराठीतले लेखक व भारतीय प्रशासकीय सेवेत निवृत्त अधिकारी आहेत.
साहित्य

नाग केसर मेहता प्रकाशन २०१९
भाषांतरे

विश्वास पाटील यांच्या चंद्रमुखी, पांगिरा आणि महानायक या कादंबऱ्यांची हिदी भाषांतरे झाली आहेत.
पुरस्कार

* पानिपतला प्रियदर्शनी पुरस्कार, गोव्याचा नाथमाधव पुरस्कार व कलकत्त्याच्या भाषा परिषदेच्या पुरस्कारांसह पस्तीसहून अधिक पुरस्कार लाभले.
* झाडाझडतीला १९९२चा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला.


*
वर्ग:मराठी लेखक
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
पापलेट

thumb|right|upright|पापलेट
पापलेट (Pomfret) या प्रकारचा मासा आशिया खंडातील लोक खातात. खाऱ्या पाण्यातील हा मासा हिंदी महासागरात, अटलांटिक महासागरात आणि प्रशांत महासागरात आढळतो.
माहिती

thumb|पापलेट
पापलेटचे शास्त्रीय नाव ब्रामा ब्रामा असे आहे.मासळीच्या बाजारात पॉँफ्रेट मासे पापलेट या सामान्य मराठी नावाने ओळखले जातात. पापलेट हा पाँफ्रेट या शब्दाचाच अपभ्रंश आहे. पाँफ्रेट मासे तीन प्रकारचे असतात – करडा किंवा रुपेरी पाँफ्रेट, पांढरा पाँफ्रेट आणि काळा पाँफ्रेट. करडा आणि पांढरा पॉंफ्रेट हे स्ट्रोमॅटिइडी या मत्स्यकुलातले असले, तरी दोन वेगळ्या वंशांचे आहेत. करडा पाँफ्रेट स्ट्रोमॅटियस वंशाचा व पांढरा कॉंड्रोप्लायटिस वंशातला आहे. काळा पाँफ्रेट फोर्मिओनिडी मत्स्यकुलातला असून फोर्मिओ वंशाचा आहे. करड्या अथवा रुपेरी पाँफ्रेटचे शास्त्रीय नाव स्ट्रोमॅटियस अर्जेंटियस, पांढऱ्याचे कॉंड्रोप्लायटिस चायनेन्सिस आणि काळ्याचे फोर्मिओ नायजर आहे. व्यापारी दृष्टीने फोर्मिओ नायजर या माशाला जरी पाँफ्रेट म्हणत असले, तरी तो खरा पॉंफ्रेट नव्हे. या काळ्या पाँफ्रेटला इंग्रजीत ब्राऊन पाँफ्रेट म्हणतात.
प्रकार

*रुपेरी पॉंफ्रेट
*पांढरा पॉंफ्रेट
*काळा पॉंफ्रेट
संदर्भ

वर्ग:जलचर प्राणी
वर्ग:मासे
शास्त्रीय संगीत

vyadkj

1 भारतीय शास्त्रीय संगीत हे भारताला मिळालेले वरदान आहे.



lk js x e x js lk

lk js x e i e x js lk

lk js x e i /k i e x js lk

lk js x es i /k fu /k i e x js lk

lk js x e i /k fu lka fu /k i e x js lk

2 lka

lka fu lka

lka fu /k fu lka

lka fu /k i /k fu lka

lka fu /k i e i /k fu lka

lka fu /k i e x e i /k fu lka

lka fu /k i e x js x e i /k fu lka

lka fu /k i e x js lk js x e i /k fu lka

3 vkjksg lk js x e i /k fu lka

vojksg lka fu /k i e x js lk

4 vkjksg lklk jsjs xx ee ii /k/k fufu lkalka

vojksg lkalka fufu /k/k ii ee xx jsjs lklk

5 vkjksg lkjslk jsxjs xex eie i/ki /kfu/k fulkafu lkajsalka

vojksg lkajsalka fulkafu /kfu/k i/ki eie xex jsxjs lkjslk

6 vkjksg lkjsx jsxe xei ei/k i/kfu /kfulka

vojksg lkafu/k fu/ki /kie iex exjs xjslk

7 vkjksg lkjsxe jsxei xei/k ei/kfu i/kfulka

vojksg lkafu/ki fu/kie /kiex iexjs exjslk

8 vkjksg lkjsxei jsxei/k xei/kfu ei/kfulka

vojksg lkafu/kie fu/kiex /kiexjs iexjslk

9 vkjksg lkjslkjsx jsxjsxe xexei eiei/k i/ki/kfu /kfu/kfulka

vojksg lkafulkafu/k fu/kfu/ki /ki/kie ieiex exexjs xjsxjslk

10 vkjksg lkx jse xi e/k ifu /klka

vojksg lka/k fui /ke ix ejs xlk

वर्ग:शास्त्रीय गायन
वर्ग:वादन
वर्ग:रिकामी पाने
भारतीय शास्त्रीय गायन

भारतीय शास्त्रीय गायन हे ध्वनि प्रधान आहे.
शास्त्रीय संगीतात उत्तर हिंदुस्तानी आणि कर्नाटकी अशा दोन प्रमुख शैली अस्तित्वात आहेत. त्याचप्रमाणे शास्त्रीय गायनातही या दोन शैली आहेत.

भारतीय संगीत हे प्राचीन काळापासून विकास होत आले आहे. सा रे ग म प धनी सा ह्या सप्तकात साधारणपणे गायन केले जाते. यातील प्रत्येक स्वर एका सप्तकात एकाच प्रकारे म्हणता येतो. एखादी चाल बांधली जाते तेव्हा तान घेताना, एका सुरानंतर एक सूर यावा असे ठरलेले असते. ते तसे न होता निराळाच सूर आला तर त्याला बेसुर होणे म्हणतात. यात अधिक संबद्धता आणून राग बांधलेले आहेत. रागांमध्ये ही व्यवस्था पक्की बांधलेली असते.
भारतीय शास्त्रीय संगीत आध्यात्मिकतेने प्रभावित आहे. प्राचीन शास्त्रीय वांडःमयाच्या उत्कर्षाची सुरुवात भारताच्या आध्यात्मिक ते मध्ये दिसून येते वर्ण उच्चारशास्त्र व्याकरण छंदशास्त्र यांना प्रामुख्याने वैदिक सुरतानांच्या अभ्यासामुळे चालना मिळाली उपनिषदांमध्ये चर्चिलेल्या तत्त्वज्ञान हेदेखील अध्यात्मापासून वेगळे नाही वैदिक आचार यानुसार यज्ञासाठी गायले गेलेल्या सुक्ताची रचना या काळामध्ये झाली भारतीय शास्त्रीय गायनाला एक वेगळी लयबद्धता आहे प्राचीन ग्रंथांमध्ये शास्त्रीय संगीत आणि राग या संदर्भातील लिखाण केले गेलेले आहे रामायण आणि महाभारत काळामध्ये देखील राग संगीताला महत्त्व होते याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे रावणाला अनेक रागांची उत्तम माहिती होती प्राचीन संगीत शास्त्र आणि कलेच्या दृष्टीने देखील महत्त्वाचा काळ होता गुप्त आणि मौर्य काळामध्ये संगीताच्या संदर्भामध्ये अनेक ग्रंथ लिहिले गेले
उत्तर हिंदुस्तानी शैलीतील समकालीन ज्येष्ठ गायक/गायिका:

* पं. भीमसेन जोशी
* पंडित जसराज
* उल्हास कशाळकर
* संजीव अभ्यंकर
* उस्ताद राशीद खान
* अजय चक्रवर्ती
* उदय भवाळकर
* अजय पोहनकर
* किशोरी आमोणकर
* मालिनी राजूरकर
* वीणा सहस्रबुद्धे
* अश्विनी भिडे-देशपांडे
* प्रभा अत्रे
शास्त्रीय संगीताचे शास्त्र

चांगला आशय असलेली मराठी किंवा हिंदी चित्रपटेगीते जर भारतीय शास्त्रीय संगीतातल्या रागावर आधारलेली असतील, तर ती अजरामर होण्याची दाट शक्यता असते. एका गाण्यात अनेक रागांच्या छटा असतात, परंतु खालील यादीत दिलेल्या रागाची छटा त्या गाण्यात प्रामुख्याने आढळेल. हिंदी चित्रपटांची अशी काही रागाधारित गाणी :-


वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायन
किशोरी आमोणकर

किशोरी आमोणकर या (एप्रिल १०, इ.स. १९३१ - एप्रिल ३, इ.स. २०१७) ह्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायिका होत्या. त्या जयपूर घराण्याच्या शैलीत गायन करत असत. त्या एक श्रेष्ठ गायिका होत्या व आदराने त्यांना 'गानसरस्वती' असे संबोधले जात असे.
पूर्वायुष्य

किशोरीताईंचा जन्म मुंबई येथे इ.स. १९३१ मध्ये झाला. त्यांच्या आई म्हणजे प्रख्यात गायिका मोगूबाई कुर्डीकर व वडील माधवदास भाटिया. किशोरीताईंनी आपल्या आईकडून संगीताचे ज्ञान तर घेतलेच, शिवाय विविध संगीत घराण्यांच्या गुरूंकडूनही मार्गदर्शन घेतले. त्या मुंबईच्या एलफिन्स्टन कॉलेजमध्ये शिकल्या. त्यांचे पती रवी आमोणकर हे अध्यापन क्षेत्रात होते. इ.स. १९९२ मध्ये त्यांचे निधन झाले. किशोरीताईंना दोन मुले आहेत. त्या श्री राघवेंद्र स्वामींच्या भक्त होत्या.
सांगितिक कारकीर्द

किशोरीताईंनी इ.स. १९५०चे दरम्यान आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीस प्रारंभ केला. हिंदी चित्रपट 'गीत गाया पत्थरोंने' (इ.स. १९६४) साठी त्यांनी पार्श्वगायन केले आहे. इ.स. १९९१ मध्ये प्रसारित झालेल्या 'दृष्टी' ह्या हिंदी चित्रपटाचे संगीत दिग्दर्शनही त्यांनी केले आहे. किशोरीताई त्यांच्या शास्त्रीय तसेच उपशास्त्रीय गायनासाठी प्रसिद्ध आहेत. ख्याल गायकी बरोबरच त्या ठुमरी, भजन इत्यादी गायन प्रकारांना प्रभावीपणे सादर करतात. कंठसंगीतावर वर्षानुवर्षे कठोर परिश्रम, सराव आणि अंगभूत प्रतिभेमुळे किशोरीताईंचे गाणे कसदार होते व रसिकांच्या हृदयाचा ठाव घेते. त्यांनी आजवर देशोदेशी आपले संगीत कार्यक्रम केले असून भारतातील प्रमुख संगीत महोत्सवांत त्यांना आपली कला सादर करण्यासाठी सन्मानपूर्वक बोलावले जाते. त्यांनी 'स्वरार्थरमणी - रागरससिद्धान्त' हा संगीतशास्त्रावरील ग्रंथ लिहिला आहे. शास्त्रीय संगीतातील भावप्रधान गायकीचा प्रकार त्यांनी पुनरुज्जीवित केला असे मानले जाते.

किशोरीताईंच्या सांगीतिक कारकिर्दीवर अमोल पालेकर आणि संध्या गोखले यांनी भिन्न षड्ज हा माहितीपट दिग्दर्शित केला आहे.

किशोरी अमोणकर यांना ’गानसरस्वती” या उपाधीने ओळखले जाते.
शिष्य

देवकी पंडित, माणिक भिडे, पद्मा तळवलकर, अरुण द्रविड, सुहासिनी मुळगांवकर, रघुनंदन पणशीकर, मीरा पणशीकर, मीना जोशी, नंदिनी बेडेकर, विद्या भागवत, माया उपाध्याय, किशोरीताईंची नात तेजश्री आमोणकर, व्हायोलिन वादक मिलिंद रायकर यांसह अनेक कलावंत किशोरीताईंच्या शिष्यवर्गांत मोडतात.
पुरस्कार व सन्मान

* किशोरी अमोणकर यांच्या स्मरणार्थ दरवर्षी ’गानसरस्वती महोत्सव’ नावाचा गायन-वादन-नृत्य असा ३ दिवसांचा संगीताचा कार्यक्रम होतो.
* संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, इ.स. १९८५
* पद्मभूषण पुरस्कार, इ.स. १९८७
* संगीत सम्राज्ञी पुरस्कार, इ.स. १९९७
* पद्मविभूषण पुरस्कार, इ.स. २००२
* संगीत संशोधन अकादमी पुरस्कार, इ.स. २००२
* संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप, इ.स. २००९
* भारतरत्न पंडित भीमसेन जोशी जीवनगौरव पुरस्कार (२०१२)
गानसरस्वती किशोरी अमोणकर यांच्या नावाचे पुरस्कार

दरवर्षी नाट्यसंपदा प्रतिष्ठानतर्फे किशोरी अमोणकर यांच्या नावाचे पुरस्कार दिले जातात. हा पुरस्कार मिळालेले कलावंत :-
* भीमसेन जोशी यांना अनेक वर्षे टाळवादनाची साथ करणारे माऊली टाकळकर यांना (२०१८)
ध्वनिमुद्रिकांची यादी

* राग
* मल्हार मालिका
* म्हारो प्रणाम
* घट घट में पंछी बोलता
* प्रभात
* समर्पण
* संप्रदाय
* बॉर्न टु सिंग
* लाइव्ह इन लंडन
बाह्य दुवे

* आयटीसी संगीत संशोधन अकादमी संस्थळ (इंग्लिश मजकूर)
* इंडिया नेट झोन संस्थळ (इंग्लिश मजकूर)
* तराणा


वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते
वर्ग:मराठी गायक
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नोव्हेंबर १३

ठळक घटना आणि घडामोडी

अठरावे शतक

एकोणिसावे शतक

विसावे शतक

* १९९५ - सौदी अरेबियाच्या रियाध शहरात दहशतवाद्यांनी घडवून आणलेल्या ट्रक-बॉम्बस्फोटात पाच अमेरिकन व दोन भारतीय ठार.
एकविसावे शतक

जन्म

* १३१२ - एडवर्ड तिसरा, इंग्लंडचा राजा.
* १७६० - जियाकिंग, चिनी सम्राट.
* १८४८ - आल्बर्ट पहिला, मोनॅकोचा राजा.
* १८५० - रॉबर्ट लुई स्टीवन्सन, स्कॉटिश लेखक.
* १८५८ - पर्सी मॅकडोनेल, ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू.
* १८७३ - बॅरिस्टर मुकुंद रामराव जयकर, पुणे विद्यापीठाचे प्रथम कुलगुरू, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक.
* १८९९ - इस्कंदर मिर्झा, पाकिस्तानचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष.
* १९०१ - जेम्स नेब्लेट, वेस्ट ईंडीझचा क्रिकेट खेळाडू.
* १९४० - जॅक बर्केनशॉ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९४४ - केन शटलवर्थ, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९५४ - स्कॉट मॅकनीली, सन मायक्रोसिस्टम्सचा सर्वोच्च अधिकारी.
* १९५४ - क्रिस नॉर्थ, अमेरिकन अभिनेता.
* १९५५ - व्हूपी गोल्डबर्ग, अमेरिकन अभिनेत्री.
मृत्यू

* ८६७ - पोप निकोलस पहिला.
* १०९३ - माल्कम तिसरा, स्कॉटलंडचा राजा.
* ११४३ - फल्क, जेरुसलेमचा राजा.
* १७७० - जॉर्ड ग्रेनव्हिल,युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
प्रतिवार्षिक पालन

नोव्हेंबर ११ - नोव्हेंबर १२ - नोव्हेंबर १३ - नोव्हेंबर १४ - नोव्हेंबर १५ - नोव्हेंबर महिना
बाह्य दुवे
जॉन गार्नर

जॉन नॅन्स गार्नर (२२ नोव्हेंबर, १८६८:रेड रिव्हर काउंटी, टेक्सास, अमेरिका - ७ नोव्हेंबर, १९६७:उव्हाल्डे, टेक्सास, अमेरिका) हा अमेरिकेचा ३२वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता.

याला कॅक्टस जॅक असे टोपणनाव होते.


वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सभापती
वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:इ.स. १८६८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चिदंबरम सुब्रमण्यम

(३० जानेवारी १९१०- ७ नोव्हेंबर २०००)

चिदंबर सुब्रमण्यम यांचा जन्म ३० जानेवारी १९१० मध्ये कोइंबतूर जिल्ह्यातील सेनगुट्ट पलयम येथे झाला. शालेय शिक्षण संपवून ते उच्च शिक्षणासाठी मद्रासमध्ये दाखल झाले. चक्रवर्ती राजगोपालाचारी व पंडित नेहरु या नेत्यांचा प्रभाव त्यांच्यावर पडला व स्वातंत्र्यलढयात त्यांनी भाग घेतला. १९४२ मध्ये महात्मा गांधींनी सुरू केलेल्या 'चले जाव' चळवळीत त्यांनी भाग घेतला.

तत्कालीन मद्रास प्रांतात १९५२ मध्ये ते आमदार म्हणून निवडून आले व राज्यमंत्रिमंडळातही त्यांची निवड झाली. तमिळनाडूत राजगोपालाचारी, के. कामराज व भक्तवत्सलम आदी नेत्यांबरोबर त्यांनी काम केले व कुशल, कर्तबार व कडक शिस्तीचा प्रशासक म्हणून छाप पाडली. राज्यातील सर्व प्रश्न सोडवण्यासाठी शिक्षण हिच गुरुकिल्ली आहे, या भावनेने सुब्रमण्यम यांनी सर्वासाठी मोफत शिक्षण असूनही भयंकर दारिद्य, भूक यामुळे मुले शाळेत येत नसल्याचे लक्षात आाल्यानंतर त्यांनी या मुलांना एक वेळचे जेवण मोफत देण्यास प्रारंभ केला व देशभर त्यांच्या या योजनेचे कौतुक झाले.

केंद्रीय मंत्री म्हणून श्री. सुब्रमण्यम यांचे काम अनन्यसाधारण आहे. ज्येष्ठ नेते कृषी खाते सांभाळण्यास तयार नसताना पंतप्रधान लालबहादूरशास्त्रींनी त्यांना हे खाते सोपविले. अन्नधान्याच्या बाबतीत देशाला स्वयंपूर्णकडे नेण्यासाठी विविध योजना राबवून श्री. सुब्रमण्यम यांनी शास्त्रीजींचा विश्वास सार्थ ठरविला. देशोदेशीचे उत्कृष्ट बियाणे वापरण्यास त्यांनी शेतकऱ्यांना प्रवृत्त केले व १९७२ मध्ये भारतात गव्हाचे सर्वाधिक पीक निघाले आणि ही हरितक्रांतीची नांदी ठरली. या त्यांच्या कृषिविषयक नव्या धोरणामुळे 'आधुनिक कृषी धोरणाचे शिल्पकार' अशी त्यांची ओळख झाली.

स्वातंत्र्योत्तर काळात देश घडवण्यासाठी भरलेल्या खऱ्या व ज्येष्ठ देशभक्तांच्या परिषदेचे त्यांनी प्रतिनिधित्व केले. सुब्रमण्यम यांनी घटना परिषदेवरही काम करून घटना निर्मीतीत मोलाची साथ दिली.

पन्नास वर्षे सक्रिय राजकारणात असणाऱ्या सुब्रमण्यम यांनी १९७७ मध्ये निवृत्ती जाहीर केली. परंतु वेळोवेळी राजकीय व विकासाच्या दृष्टीने मार्गदर्शनासाठी आपल्या अनुभवांचा ठेवा त्यांनी उपलब्ध करून दिला.

१५ फेब्रुवारी १९९० मध्ये ते महाराष्ट्र्राचे राज्यपाल झाले हे पद सोडल्यानंतर भारतीय विद्या भवन या अग्रगण्य शैक्षणिक संस्थेच्या कार्यात स्वतःला झोकून दिलेे. केंद्र सरकारच्या एरोनॉटिक्स उद्योग, समितीचे अध्यक्ष, राष्ट्रीय कृषी आयोगाचे अध्यक्ष, नियोजन मंडळाचे उपाध्यक्ष इ. महत्त्वाची पदेही त्यांनी संभाळली. वॉर ऑन पॉवर्टी . 'सम कंट्रीज हिच आय व्हिजिटेड राऊंड द्र वर्ल्ड, 'द्र इंडिया ऑफ माय ड्रीम' इत्यादी पुस्तके त्यांनी लिहिली.

देश वर्षानुवर्षे अन्नधान्य आयात करत असतानाच सुब्रमण्यम यांच्यामुळे झालेल्या कृषी क्षेत्रातील क्रांतीने संपूर्ण जगभर त्यांचे कौतुक झाले. तसेच अर्थमंत्री असतांना विभागीय ग्रामीण बँका' सुरू करून बँकांचे जाळे ग्रामीण भागापर्यंत पोचवून या भागाला बँकिंग सेवा उपलब्ध करून देण्याचे मोलाचे कार्य त्यांनी केले.

भारत हा कृषीप्रधान देश आहे. त्यामुळे सुब्रमण्यम यांनी शेतकऱ्यांसाठी व ग्रामीण भाग विकसित करण्यासाठी केलेले कार्य अविस्मरणीय आहे. भारत सरकारने विविध क्षेत्रांतून निरंतर देशसेवा करणाऱ्या या नेत्याला १९९८ मध्ये 'भारतरत्न ' पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव केला.


सुब्रमणियम्, चिदंबरम्
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री
वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री
वर्ग:महाराष्ट्राचे राज्यपाल
वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य
वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य
वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
स्पिरो ॲग्न्यू

thumb|right|स्पायरो ॲग्न्यू
स्पिरो थियोडोर ॲग्न्यू (Spiro Theodore Agnew; , बॉल्टिमोर, मेरीलँड - ) हा एक अमेरिकन राजकारणी व अमेरिकेचा ३९वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. रिपब्लिकन पक्षाचा सदस्य असलेला ॲग्न्यू १९६९ ते १९७३ दरम्यान राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सन ह्याच्या प्रशासनामध्ये उपराष्ट्राध्यक्षपदावर होता.

भ्रष्टाचाराच्या आरोपावरून राजीनाम देणारा ॲग्न्यू हा आजवरचा एकमेव अमेरिकन उपराष्ट्राध्यक्ष आहे.
बाह्य दुवे

*अधिकृत व्यक्तिचित्र


वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी
वर्ग:मेरीलँडचे गव्हर्नर
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चार्ल्स दि गॉल

चार्ल्स आंद्रे जोसेफ मरी दि गॉल (फ्रेंच: Charles André Joseph Marie de Gaulle ;) (नोव्हेंबर २२, इ.स. १८९० - नोव्हेंबर ९, इ.स. १९७०) हा फ्रांसचा सेनापती आणि राष्ट्राध्यक्ष होता. दुसऱ्या महायुद्धात फ्रांस पराभूत झाल्यानंतर दि गॉलने मुक्त फ्रांसच्या सैन्याचे नेतृत्व केले व नंतर फ्रांसचे पाचवे प्रजासत्ताक स्थापन केले. हा इ.स. १९५९ ते इ.स. १९६९पर्यंत राष्ट्राध्यक्षपदी होता.
संदर्भ आणि नोंदी
बाह्य दुवे

*


वर्ग:फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष
वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मार्टिन हेनली

मार्टिन अँड्रु हेनली (१० नोव्हेंबर, १९१८:दक्षिण आफ्रिका - २ जून, २०००:केपटाउन, दक्षिण आफ्रिका) हा कडून १९४९ मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.

इ.स. १९४९ साली तो दक्षिण आफ्रिकेकडून एकमेव आंतरराष्ट्रीय कसोटी खेळला. तो प्रामुख्याने उजव्या हाताने ऑफब्रेक गोलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे

*


वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॉन ब्रॅडमन

सर डॉन ब्रॅडमन हे ऑस्ट्रेलियन खेळाडू कसोटी क्रिकेटच्या इतिहासातले सर्वश्रेष्ठ फलंदाज मानले जातात. ९९.९४ या सरासरीने त्यांनी ५२ सामन्यांमध्ये ६९९६ धावा काढल्या.त्यांना 'the don' म्हणून ओळखले जाते.
लेखन

क्रिकेट खेळत असतानाच 'डाॅन ब्रॅडमन्स बुक', 'माय क्रिकेटिंग लाईफ' आणि 'हाऊ टू प्ले क्रिकेट' या पुस्तकांचे लेखन ब्रॅडमन यांनी केले. निवृत्त झाल्यावर इ.स. १९५० साली त्यांनी 'फेअरवेल टू क्रिकेट' हे आत्मवृत्त लिहिले. इ.स. १९५८ साली त्यांनी क्रिकेट खेळाची शास्त्रोक्त माहिती सांगणारा 'दि आर्ट ऑफ क्रिकेट' नावाचा ग्रंथ लिहिला.
ब्रॅडमनवि़षयक मराठी पुस्तके

* डॉन बॅडमन (अरविंद ताटके)
छायाचित्रे


File:D.G.Bradman.png
File:Bradman 1937.JPG
File:Fingleton Bradman.jpg
File:Bradman chaired.jpg
File:Bradman 1928.jpg
File:Bradman stand.jpg
File:Bradman's Cottage at Temora Rural Museum.jpg
File:Inside Bradman's Cottage at Temora Rural Museum.jpg
File:Bradman Barnes 234.jpg
File:Bradman and wife.jpg
File:MCG Bradman statue.jpg
File:Bradman Museum 2.JPG
File:Bradman Museum 1.JPG
File:Bradman c.1928.jpg
File:Bradman Stand.jpg
File:Don Bradman graph 1948.png
File:Bradman Stand, Adelaide Oval.jpg
File:MCG Bradman statue base.jpg
File:Bradman Oval Bowral - fence.jpg
File:Bradman&Bat.jpg

File:Don Bradman and Stan McCabe.jpg
File:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG
File:Don Bradman statue at Adelaide Oval.jpg
File:BradmanWedding.jpg
File:Bradmanstatue.jpg
File:BradmanHooksVoce.jpg
File:Donald Bradman practises his drive, 1936 (StateLibQld 1 101600).jpg
File:Aus1930Team.jpg


ब्रॅडमन, डॉन
ब्रॅडमन, डॉन
डिसेंबर २५

ठळक घटना आणि घडामोडी

* इ.स. १९२७ - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी मनुस्मृतीचे समारंभपूर्वक जाहीरपणे दहन केले.
* १९७६ - आय.एन.एस. विजयदुर्ग ही युद्धनौका भारतीय नौदलात सामील
* १९९० - वर्ल्ड वाइड वेबची (www) पहिली यशस्वी चाचणी
* १९९१ - मिखाईल गोर्बाचेव्ह यांनी सोविएत संघराज्याच्या USSR) अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. याच्या दुसऱ्याच दिवशी संघराज्याचे विघटन करण्यात आले आणि जनमत चाचपणीच्या आधारे सर्वप्रथम युक्रेन हा देश संघराज्यातुन बाहेर पडला.
एकविसावे शतक
जन्म

* १८६१ - पंडीत मदनमोहन मालवीय भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी.बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयाचे एक संस्थापक
* १८७६ - मुहम्मद अली जीना, पाकिस्तानचे संस्थापक.
* १९१४ - माधव गोविंद काटकर, मराठी कवी.
* १९१४ - डॉ. चिं.श्री. कर्वे, मराठी विज्ञानलेखक.
* १९१९ - नौशाद भारतीय संगीतकार.
* १९२४ - अटलबिहारी वाजपेयी, भारताचे माजी पंतप्रधान.भारतीय जनता पक्षाचे नेते, असामान्य संसदपटू, अलौकिक वक्ते व उत्तुंग प्रतिभेचे ओजस्वी कवी, पद्मविभूषण
* १९२६ - डॉ. धर्मवीर भारती, हिंदी लेखक, कवी, नाटककार, पत्रकार व ’धर्मयुग’ साप्ताहिकाचे संपादक.
* १९२६ - चित्त बसू, फॉरवर्ड ब्लॉकचे सरचिटणीस.
* १९२७ - राम नारायण.
* १९३२ - प्रभाकर जोग, व्हायोलिनवादक, संगीत संयोजक व संगीतकार.
* १९४० - रा.रं. बोराडे, मराठी लेखक.
* १९४६ - डॉ. एस. राधाकृष्णन - मुंबई उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती. राज्य घटना आणि प्रशासकीय कायद्यांशी संबंधित दिवाणी प्रकरणे न्यायमूर्ती राधाकृष्णन यांनी वकिली करत असताना प्रामुख्याने लढवली.
* १९४९ - मियाँ नवाझ शरीफ, पाकिस्तानचे १२ वे पंतप्रधान.
मृत्यू

* ७९५ - पोप एड्रियान पहिला.
* १९५७ - श्री.म. माटे, मराठी साहित्यिक.
* १९७२ - चक्रवर्ती राजगोपालाचारी, भारताचे शेवटचे गव्हर्नर जनरल, मद्रास इलाख्याचे मुख्यमंत्री, स्वातंत्र्यसैनिक, लेखक.
* १९७७ - चार्ली चॅप्लीन विनोदी नट.अभिनेता, दिग्दर्शक आणि संगीतकार.
* १९९४ - ग्यानी झैलसिंग भारताचे माजी राष्ट्रपती.भारताचे ७ वे राष्ट्रपती, पंजाबचे मुख्यमंत्री, केंद्रीय गृहमंत्री
* १९९८ - दत्तात्रय गोविंद तथा दत्ता खेबुडकर, मराठी नाटककार व दिग्दर्शक.
* २००५ - म.म. देशपांडे, मराठी कवी.
* २०११ - सत्यदेव दुबे, भारतीय हिंदी भाषक नाट्य-अभिनेते, दिग्दर्शक व निर्माते.
* २०१५ - साधना, हिंदी चित्रपट अभिनेत्री.
* २०२१ - बिशप डेसमंड टुटु, दक्षिण आफ्रिकेचा बिशप.
प्रतिवार्षिक पालन

* नाताळ – येशू ख्रिस्ताचा जन्मदिवस
* मनुस्मृती दहन दिन
बाह्य दुवे

----
डिसेंबर २३ - डिसेंबर २४ - डिसेंबर २५ - डिसेंबर २६ - डिसेंबर २७ - (डिसेंबर महिना)


वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
मुस्तफा कमाल अतातुर्क

मुस्तफा कमाल अतातुर्क किंवा केमाल पाशा (जन्म : (मान्यतेनुसार) १९ मे १८८१, - १० नोव्हेंबर १९३८) हे ओस्मानी व तुर्कस्तानी लष्करातील अधिकारी, लेखक व तुर्कस्तानचे पहिले राष्ट्रपती होते. केमाल पाशा हा जरी हुकुमशहा असला, तरी त्याचे धोरण लोकशाही, राष्ट्रवाद आणि धर्मनिरपेक्षतेवर आधारलेले होते. त्याने तुर्कस्तानचे आधुनिकीकरण घडवून आणले. तुर्कस्तानची जनता प्रेमाने त्याला ‘अतातुर्क’ म्हणजे ‘तुर्कांचा पिता’ असे संबोधू लागली.
केमाल पाशावरील मराठी पुस्तके

* केमाल पाशा (सदाशिव आठवले)

पाशा,केमाल
वर्ग:इ.स. १८८१ मधील जन्म
वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू
नोव्हेंबर १५

ठळक घटना आणि घडामोडी

सोळावे शतक

* १५३३ - फ्रांसिस्को पिझारो पेरुच्या किनाऱ्यावर उतरला.
विसावे शतक

* १९८९ - सचिन तेंडुलकरने भारताकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.
एकविसावे शतक

* २००० - लुआंडाहून निघालेले ए.एन. २४ प्रकारचे विमान कोसळले. ४० ठार.
जन्म

* १३१६ - जॉन पहिला, फ्रांसचा राजा.
* १३९७ - पोप निकोलस पाचवा.
* १४९८ - एलियोनोर, ऑस्ट्रियाची राणी.
* १७०८ - विल्यम पिट, युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान.
* १७८४ - जेरोम, वेस्टफालियाचा राजा.
* १८५९ - क्रिस्टोफर हॉर्न्स्रुड, नॉर्वेचा पंतप्रधान.
* १८७४ - जॉन हार्टली, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १८८७ - जॉर्जिया ओ'कीफ, अमेरिकन चित्रकार.
* १८९१ - इर्विन रोमेल, जर्मन सेनापती.
* १९०३ - स्ट्युई डेम्पस्टर, न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९३१ - म्वाई किबाकी, केन्याचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९५४ - आलेक्सांदेर क्वाशन्येफ्स्की, पोलंडचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष.
* १९६१ - झहीद अहमद, पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू.
* १९६८ - पीटर मार्टिन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
* १९६९ - डेव्ह जोसेफ, वेस्ट ईंडीयन क्रिकेट खेळाडू.
* १९७३ - शेन ओ'कॉनोर, न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू.
* १९८६ - सानिया मिर्झा, भारतीय टेनिस खेळाडू.
मृत्यू

* १०२८ - कॉन्स्टन्टाईन आठवा, बायझेन्टाईन सम्राट.
* १६३० - योहानेस केप्लर, जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ, जर्मन गणितज्ञ.
* १७०६ - त्सांग्यांग ग्यात्सो, सहावे दलाई लामा.
* १८५३ - मारिया दुसरी, पोर्तुगालची राणी.
* १९८२ - आचार्य विनोबा भावे महाराष्ट्र, भारत
*२०२१ - बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे, इतिहासकार
प्रतिवार्षिक पालन

* प्रजासत्ताक दिन - ब्राझिल.
* शिचि-गो-सान - जपान.
----
नोव्हेंबर १३ - नोव्हेंबर १४ - नोव्हेंबर १५ - नोव्हेंबर १६ - नोव्हेंबर १७ - (नोव्हेंबर महिना)
बाह्य दुवे
प्रवीण ठिपसे

प्रवीण महादेव ठिपसे (ऑगस्ट १२, इ.स. १९५९ - ) हे ग्रॅंडमास्टर किताब मिळवणारे पहिले भारतीय बुद्धिबळ खेळाडू आहेत. त्यांनी हा किताब १९८४ साली मिळवला. यांची पत्नी भाग्यश्री साठे ठिपसे ही महिला इंटरनॅशनल मास्टर आहे.
बाह्य दुवे

*Praveen Thipsay - Articles - New In Chess


वर्ग:भारतीय बुद्धिबळपटू
वर्ग:भारतीय ग्रँडमास्टर
वर्ग:मराठी ग्रँडमास्टर
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते
वर्ग:छत्रपती पुरस्कार विजेते
हिरा

हिरा एक प्रकारचे खनिज आहे. हा एक अत्यंत कठीण आणि किंमती पदार्थ आहे.
right

हिरा हा कार्बन या मूलद्रव्याचेच एक रूप आहे. त्यानुसार कोळसा व हिरा हे दोन्हीही रासायनिक दृष्ट्या समान आहेत. कार्बनचे अणू एका विशिष्ट संरचनेत आले की हिरा तयार होतो.

हिरा जगातील सर्वात कठीण असलेल्या पदार्थापैकी असून याचा उपयोग अनेकदा काच कापण्यासाठी करण्यात येतो.

इ.स. १८९६ पर्यंत केवळ भारतातच हिरे निर्माण होत होते हे अमेरिकन रत्नसंस्थेने मान्य केले आहे.

हिरा हा शब्द ग्रीक मधून आला असून त्याचे अर्थ नामोड नारा (उन्ब्रेअकब्ले) आहे हिरा हा मोल्वान आहे. हिरा अपारदर्शक आहे.

वर्ग:रत्‍ने