JayJayThrowThrow/commonwealth-wiki-mix huggingface dataset:
ಶುಂಠಿ

ಶುಂಠಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಬಾರ ವಸ್ತು. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಬಳಸುವರು. ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡದ ನೆಲದೊಳಗಿನ ಭಾಗದ ಕಾಂಡವು ಶುಂಠಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯ ಕೃಷಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಭಾರತ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶುಂಠಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಘಾಟು ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿನ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌, ಶೊಗಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಂಜೆರೋನ್‌ಗಳೆಂಬ ಸಸ್ಯತೈಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೈಲಗಳು ತಾಜಾ ಶುಂಠಿಯ ಒಟ್ಟು ತೂಕದ ೧ ರಿಂದ ೩ ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಇರುತ್ತವೆ. ಸುಗಂಧ ಬೀರುವ ಜಿಂಜರಾಲ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಎಣ್ಣೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಫೀನೆ, ಫೆಲ್ಲಾಂಡ್ರಮ್, ಜಿಂಜಿಬೆನೈನ್, ಸೈನಿಯಾಲ್, ಬೊರ್ನಿಯಾಲ್ ಎಂಬ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ರೆಸಿನ್‌ಗಳು, ಪಿಷ್ಟಪದಾರ್ಥ, ಪೊಟಾಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆವಶ್ಯಕ ತೈಲಗಳೂ ಇರುವುವು.

ಹಸಿ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಒಣಶುಂಠಿಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
thumb|right|ಶುಂಠಿಯ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ತುಣುಕು
ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ

ಸುಮಾರು ೩ ರಿಂದ ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಶುಂಠಿಯ ಗಿಡವು ತೆಳ್ಳಗೆ ನೇರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಡದ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.
ಕೃಷಿ

ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕೊಡಗಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿತೋಷ್ಣ ತಂಪು ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳ ಶುಂಠಿ ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು. ಮೊಳಕೆಗಳಿರುವ ಬೇರು, ಕಾಂಡ ಅಥವಾ ರೈಜೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆದುಮಣ್ಣಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿಮಾಡಿ ಇದರ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿಗುರೊಡೆದು ಪೂರ್ತಿ ಬೆಳೆದ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳು ಬೇರುಕಾಂಡದಿಂದ ಚಿಗುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಶುಂಠಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೇರುಕಾಂಡವೇ ಉಪಯೋಗ ಭಾಗ.
ಶುಂಠಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಶುಂಠಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ೩೦% ಪಾಲನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಭಾರತ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು

ಶುಂಠಿ ಹಸಿವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ ಮಲಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಬೇನೆ ಸಹ ಹೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ವಿಟಮಿನ್ ಇ ಮತ್ತು ಬಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಇದೆ. ಇದು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಫಾಸ್ಪರಸ್, ಸಿಲಿಕಾನ್, ಸೋಡಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸತು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಬೀಟಾ-ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

# ಶುಂಠಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಜೆರೋಲ್‌ಗಳು ನೋವುನಿವಾರಕ, ಉದ್ವೇಗಶಾಮಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ.
# ಶುಂಠಿಯು ಕೆಲ ಬಗೆಯ ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
# ಸಮುದ್ರಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಮನವೆಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
# ಉರಿಯೂತ ನಿವಾರಕ
# ಮುಟ್ಟಿನ ನೋವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ.
# ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
# ನರಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
#ಜೇನುತುಪ್ಪ, ತುಳಸಿ ರಸವನ್ನು ಶುಂಠಿರಸದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಕಫ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ


ಚಿತ್ರ:Ginger_Plant_vs.jpg|Ginger plant with flower
ಚಿತ್ರ:Opening_ginger_flower.jpg|Ginger flower about to bloom
ಚಿತ್ರ:Ginger_flower_stamen.jpg|Ginger flower stamen
ಚಿತ್ರ:Ginger_crop.jpg|Ginger crop, Myanmar
ಚಿತ್ರ:Ginger_on_Dark_Board.jpg|Chopped ginger
ಚಿತ್ರ:Gari_ginger.jpg|Gari, a type of pickled ginger
ಚಿತ್ರ:German_Ginger_wine_with_stem_ginger_decoration_4.jpg|German ginger-flavored wine (grape-based) with stem ginger decoration

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು

* ಸಂಬಾರವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಶುಂಠಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಶುಂಠಿಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ
* ಔಷಧವಾಗಿ ಶುಂಠಿಯ ಬಳಕೆ

* Zingiber officinale List of Chemicals (Dr. Duke's) (archived 14 November 2004)

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥ
ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಅಖಂಡಾನಂದ

ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಸಂಘದ ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ಜೀವನ

ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ಕಲಕತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಗಂಗಾಧರ ಘಟಕ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಗಂಗಾಧರ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಪಾರಾಯಣ-ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿತ್ರ ಹರಿನಾಥನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣರನನ್ನು ನೋಡಲು ಗಂಗಾಧರ ಬಂದನು - ಅಂದಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮಕೃಷ್ಣದೊಡನೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಗಂಗಾಧರನಿಗಾಯಿತು.
ಗಂಗಾಧರನ ಅತಿ ಆಚಾರವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣರು ’ನೀನು ಪೂರ್ವಕಾಲದವನು’ ಎಂದು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು!! ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ನರೇಂದ್ರನ (ಮುಂದೆ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ) ಪರಿಚಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಗಂಗಾಧರ-ನರೇಂದ್ರರ ಆಜೀವನ ಗೆಳೆತನ ಉಂಟಾಯಿತು.
ರಾಮಕೃಷ್ಣರ ಸಮಾಧಿಯ ನಂತರ ಗಂಗಾಧರನು ಸಂನ್ಯಾಸಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ’ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅಖಂಡಾನಂದರು ಕಠಿಣವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಟಿಬೇಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಂದರು. ಅವರ ಈ ಪ್ರವಾಸಾನುಭವದಿಂದಾಗಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಖಂಡಾನಂದರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
ಬಡವರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಮಾತಿನಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಪಡೆದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಖೇತರಿ ಮತ್ತು ಉದಯಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಅಖಂಡಾನಂದರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಬರ-ಪರಿಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂಗಾಲದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದಿನ ಸರ್ಗಾಚಿ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಅವರು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟ-ಬಟ್ಟೆ ಓದುವದು ಭಜನೆಮಾಡುವದು ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು. ಆಶ್ರಮದ ಪರವಾಗಿ ಎರಡು ರಾತ್ರಿಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ವೃತ್ತಿಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ನೇಯ್ಗೆ, ಹೊಲಿಗೆ, ಬಡಗಿ ಕೆಲಸ ಕಲಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾಭಾವವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಗೋಘಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಜನ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆದರು. ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಕಾಲರಾ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ಭೂಕಂಪವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.
ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವಾನಂದರ ಸಮಾಧಿಯ ನಂತರ ಇವರು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಇವರ ಕಠಿಣವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. ೧೯೩೭ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭ರಂದು ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮಲೀನರಾದರು.
ಬೋಧನೆಗಳು

* ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಮನ್ವಯ. ಜ್ಞಾನ ಸಮನ್ವಯ - ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮ. ನಾವು ಜ್ಞಾನವಂತರಾಗಿರುಬೇಕು, ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಿಗಳಾಗಿರ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರಾಗಿರಬೇಕು. ಕೇವಲ ಒಂದರಿಂದ ಈಗ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದು.
* ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕೀಳೆಂದು ಕಡೆಗಣಿಸದಿರಿ. ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ಭಗವದರ್ಪಿತ. ವಿವೇಕಾನಂದರು ಸ್ವತಃ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಸ ಗುಡಿಸುವಾಗ, ತರಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚುವಾಗ - ಇವೆಲ್ಲ ಭಗವಂತನ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮಾಡಿ.
ಆಸಕ್ತಿಕರ ಮಾಹಿತಿ

* "ನನಗೆ ಕಾಮ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗ ಸುಖ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಜನರ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಶಮನಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಅದು ಅವರ ಜೀವನಾದರ್ಶವೂ ಆಗಿತ್ತು.
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಗುರೂಜಿ ಮಾಧವ ಗೋಳ್ವಲಕರ್‍ ಅವರು ಸ್ವಾಮಿ ಅಖಂಡಾನಂದರಿಂದ ಮಂತ್ರದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು, ಅವರು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ವರ್ಗ:ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು
ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು

ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು ಸಮುದ್ರವಾಸಿ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ತಳಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವಾಗಿವೆ. ಈ ಮೀನುಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಎಕ್ಸೋಕೋಟಿಡೇ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು ಈ ಸಾಗರಗಳ ನೀರು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ)ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತಹ ರಚನೆಯಿದ್ದು ಈ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಬಲ್ಲವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗುವ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳು ಉಬ್ಬುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಬಳಸಿ ೪೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ೨೦೦೮ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಸಾಗರತೀರದಾಚೆ ಒಂದು ಹಾರುವ ಮೀನು ೪೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ಸಾಗಿದುದನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಮೀನುಗಳಂತೆ ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಹ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾನವನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುವನು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

* ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ೪೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿದ ಹಾರುವ ಮೀನು
* ಸಾಗರದ ಹಾರುವ ಮೀನು
* ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಹಾರುವ ಮೀನುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಹಾರುವ ಮೀನು

ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು
ಯಮುನೋತ್ರಿ

ಯಮುನೋತ್ರಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಹರಿದ್ವಾರ, ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‍‍ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಯಮುನೋತ್ರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ದಾರಿಯ ಕೊನೆಯ 6 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಯಾ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು. ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಮಹಾರಾಣಿ ಗುಲಾರಿಯಾರಿಂದ ಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಮುನೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವು ವಿಪರೀತ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಯಮನ ಸಹೋದರಿ ಯಮುನೆಯ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳಿವೆ. ಈ ಕುಂಡದೊಳಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಇಳಿಬಿಟ್ಟು ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಂದ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೨೩೫ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಮಾವೃತ ಬಂದರ್‌ಪೂಂಛ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥ, ಬದರಿನಾಥ ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಯಮುನೋತ್ರಿ ಧಾಮವು ಸಹ ಚಳಿಗಾಲದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮೂಲವು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೨೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

*ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
*www.yamunotri.org ಯಮುನೋತ್ರಿ
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

* ಚತುರ್ಧಾಮ
* ಉತ್ತರಾಖಂಡ
* ಕೇದಾರನಾಥ
* ಬದರಿನಾಥ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು


*ಯಮುನೋತ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು
*ಯಮುನೋತ್ರಿ
*ಯಮುನಾ ನದಿ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಗಂಗೋತ್ರಿ

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ. ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಹಿಮಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩,೦೪೨ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಾದ ಹರಿದ್ವಾರ, ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್‍‍ಗಳಿಂದ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ಗಂಗೋತ್ರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಯಮುನೋತ್ರಿಯಿಂದಾದರೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯವರೆಗೆ ವಾಹನಗಳು ಸಾಗಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಮುನೋತ್ರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಜೊತೆಗೆ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಯಮುನೋತ್ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವನವೆಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.

left|250px|thumb|ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯ

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು ಭಾಗೀರಥಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಳು. ಮುಂದೆ ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ನದಿಗೆ ಗಂಗಾ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ದೇವಿಯ ಆಲಯವು ಇದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಗೀರಥ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿದನೆನ್ನಲಾಗುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗಾನದಿಯ ಮೂಲ ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಮುಂದೆ ಉನ್ನತ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೋಮುಖ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿ ಇದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಗಂಗಾ ಆರತಿ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಚಳಿಗಾಲದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿನದಂದು ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಗಂಗೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹಾರ್ಸಿಲ್‌ ಬಳಿಯ ಮುಖ್ಬಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗಂಗೋತ್ರಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಆಸುಪಾಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಂಗೋತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.


right|200px|thumb|ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗೀರಥಿನದಿ

thumb|ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲ - ಗೋಮುಖ
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

* ಚತುರ್ಧಾಮ
* ಯಮುನೋತ್ರಿ
* ಕೇದಾರನಾಥ
* ಬದರಿನಾಥ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

* ಗಂಗೋತ್ರಿ - ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿತಾಣ
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಚಾರ್‌ಧಾಮ್- ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಹಿತಿತಾಣ
* ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಹಿತಿತಾಣದಲ್ಲಿ ಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ
* ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಗೋಮುಖ ಚಾರಣದ ಚಿತ್ರಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಮನದಿ. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲವಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮ ೨೭ ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ೨ ರಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಮನದಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಿಮಾಲಯ ಶಿಖರಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ, ಥಲಯ್ ಸಾಗರ್, ಮೇರು ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿ-೩ ಶಿಖರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಈ ಸರಣಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಚೌಖಂಬಾದ ತಳದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ಹಿಮನದಿಯು ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯುತ್ತದೆ (ಹರಿಯುತ್ತದೆ). ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯ ಕೊನೆಯು ಹಸುವಿನ ಮುಖದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಗೋಮುಖ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಯು ನೀರಾಗಿ ಹರಿಯಲಾರಂಭಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಂಗಾ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಮುಖ ಹಿಂದೂ ಶ್ರದ್ಧಾಳುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅತಿ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗೋಮುಖವು ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತದ ಬುಡದಲ್ಲಿದೆ. ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಮುಖವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಗಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಾದ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ತಪೋವನವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಶಿವಲಿಂಗ ಪರ್ವತವು ಗಂಗಾಮಾತೆಯ ನಿಜಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಗಂಗೋತ್ರಿಯಿಂದ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ೨೨ ಕಿ.ಮಿ.ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಗಂಗೋತ್ರಿ>ಚಿರಬಾಸ>ಭೊಜವಾಸ>ಗೋಮುಖ>ತಪೋವನ.


ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುವ ಭೀತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ

*ಹಿಮನದಿ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ
* ಗೋಮುಖ ಮತ್ತು ಗಂಗೋತ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು
* ಗಂಗೋತ್ರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿರಿ

ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು
ವಸಂತ ಮಲ್ಲಿಕಾ

ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ
ಅ.ನಾ.ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ೯ ಕನ್ನಡ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಿ.ಡಿ ವಸಂತಮಲ್ಲಿಕಾ. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜಸಿ೯ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಎಂಜನಿಯರ್ ಶ್ರೀಮತಿ ವಸಂತ ಶಶಿ ಈ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದು, ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಸಂಗೀತ್ ನಿದೇ೯ಶಕ ಪುತ್ತೂರು ನರಸಿಂಹ ನಾಯಕ್ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಕಗೊಂಡಿರುವ ಸುಂದರ ಕವನಗಳು

೧.ಕರುನಾಡ ತಾಯೆ ಭುವನೇಶ್ವರಿ -ವಸಂತ ಶಶಿ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ
೨.ದೀಪ ನಿನ್ನ ತಾಪಕಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಉರಿಯತೊಡಗಿದೆ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೩.ಪ್ರೀತಿ ಜಗಳ ಮಾತು ಕಲಹ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೪.ಮನದಿ ಮೂಡಿಹ ರೂಪ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೫.ಬಾನೆತ್ತರ ಮಾಮರದಲಿ-ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ
೬.ಮುಂಜಾನೆಯ ಹೊಂಬಣ್ಣದ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೭.ನಿಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುತಿರು ಓ ನನ್ನ ಭಾವ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೮.ನನ್ನ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲ ಇನಿತು ಅಂತರ-ವಸಂತ ಶಶಿ
೯.ನೋಡಲ್ಫ್ಲಿ ಬಾನು-ವಸಂತ ಶಶಿ

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ಬುಗ್ಯಾಲ್

ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಇವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಾನಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾಳಗಳು ಮಟ್ಟಸವಾಗಿ ಯಾ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಋತುಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅರಳುವ ಹೂವುಗಳ ಹಾಸು ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ತುರುಗಾಹಿಗಳಿಗೆ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೋಮಾಳವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೦೦೦ ದಿಂದ ೪೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧವಾದ ಹೂವುಗಳು ಅರಳಿನಿಂತು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಂದಾದೇವಿ, ಕೇದಾರನಾಥ, ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಂದರ್‌ಪೂಂಛ್‍‍ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಶಾಲ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳಿವೆ. ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು ಅತಿ ನಾಜೂಕಾದ ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.
ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು

# ಔಲಿ - ಜೋಷಿಮಠದ ಬಳಿ ಇರುವ ಔಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೦೪೯ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
# ಗೋರ್ಸೋ - ಜೋಷಿಮಠದ ಬಳಿ ೩೦೫೬ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಓಕ್ ಮತ್ತು ಸೂಚಿಪರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸುಂದರ ಬುಗ್ಯಾಲ್.
# ಕ್ವಾನ್ರಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ೩೩೫೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
# ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ.
# ಪುಷ್ಪ ಕಣಿವೆ - ೩೩೫೪ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ.
# ಪನ್ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಕುಶ-ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು -ಗಂಗೋತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕೇದಾರನಾಥಗಳ ನಡುವೆ ೩೩೫೪ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ.
# ಮುನ್ಸಿಯಾರಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ - ಪಿಥೋರಾಗಢ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
# ದಯಾರಾ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಜಿಯೊಲಿಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಬೌನ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಚೌದಾಸ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಡರ್ಮಾ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಛಿಪ್ಲಾಕೋಟ್ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ಅಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್
# ತಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳು

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ರೂಪಕುಂಡ

ರೂಪಕುಂಡ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶ. ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ದಿಂದ ೬೦೦ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೫,೦೨೯ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರೂಪಕುಂಡ ಸದಾಕಾಲ ಹಿಮಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರೂಪಕುಂಡ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ನೂರಾರು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಊಹಾಪೋಹಗಳಿವೆ. ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅರಣ್ಯರಕ್ಷಕನಿಂದ ಪತ್ತೆಯಾದ ಇವು ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅರಸನೊಬ್ಬನ ಸೈನಿಕರದಿರಬಹುದೆಂದು ಒಂದು ಊಹೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರ ಹಠಾತ್ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇವರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಅಥವಾ ಭೂ ಕುಸಿತ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಮಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಮರಣಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕರ ಜಂಟಿ ತಂಡವು ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ನಂತರ ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಗಳು ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದವೆಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ತಲೆಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದ್‍‍ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದಾಗ, ಈ ಜನರು ಬೃಹತ್ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಹಿಮಾಲಯದ ಬಯಲುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗ ಸಿಗದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮರಣಿಸಿದರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಅತಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ದೇಹಗಳು ಕೆಡದೆ ಉಳಿದಿವೆ. ಆಗಾಗ ಸಂಭವಿಸು ತ್ತಲೇ ಇರುವ ಭೂ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳು ಸರೋವರದೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಹೋಗಿರಬೇಕೆಂದು ಸಹ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಜನ ಯಾರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇವರ ಬಗೆಗಿನ ವಿಚಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ರಹಸ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಚಾರಣ

ರೂಪಕುಂಡ ಹಿಮಾಲಯದ ಅತಿ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ನಯನ ಮನೋಹರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ೭೧೨೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ತ್ರಿಶೂಲ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ೬೩೧೦ ಮೀ. ಎತ್ತರದ ನಂದಘುಂಗ್ಟಿ ಶಿಖರಗಳ ಪಾದದ ಬಳಿ ಇರುವ ರೂಪಕುಂಡ ದವರೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ಗ್ವಾಲ್‌ದಮ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಸವೆಸಿ ರೂಪಕುಂಡವನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿಮಾವೃತ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಸಾಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಚಾರಣ ಚೇತೋಹಾರಿ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೂತೋಟ. ಜನವಸತಿ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ರೂಪಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

* रुपकुण्ड-एक अनसुलझा रहस्य/ ರೂಪಕುಂಡ - ಬಯಾಲಗದ ರಹಸ್ಯ
* ರೂಪಕುಂಡ, ಬೇದಿನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್, ಅಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಮತ್ತು ತಲಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್‌ಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು
* ರೂಪಕುಂಡಕ್ಕೆ ಚಾರಣ
* ರೂಪಕುಂಡ
* ರೂಪಕುಂಡ
* ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸರೋವರ .

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು
ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮ

ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಪಿಥೋರಾಗಢ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋಟ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೫೪೧೨ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದ ಮೂಲ ಗುರಿ ಅಳಿವಿನತ್ತ ಸಾಗಿರುವ ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅತಿ ಅಪರೂಪದ ಜೀವಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವಿರತ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಗಿವೆ. ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತೆ ಚಿರತೆ, ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು, ಪುನುಗುಬೆಕ್ಕು, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಪಕ್ಷಿಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ

ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು

* ಅಸ್ಕೋಟ್ ಕಸ್ತೂರಿಮೃಗ ಧಾಮದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಹಿತಿತಾಣ

ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ರಿಷಿಕೇಶ

ರಿಷಿಕೇಶ ( ಮೂಲ ಹೆಸರು ಹೃಷಿಕೇಶ ) ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿರುವ ರಿಷಿಕೇಶ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಅತಿ ಪಾವನ ಧಾಮವಾಗಿದೆ. ರಿಷಿಕೇಶವು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಪವಿತ್ರ ಚತುರ್ಧಾಮಗಳ ಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಷಿಕೇಶದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ರಿಷಿಕೇಶ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು, ತಪೋವನಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
ಪುರಾಣೇತಿಹಾಸಗಳು

ಹೃಷಿಕೇಶ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಒಡೆಯ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರೈಭ್ಯ ಋಷಿಯ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಒಲಿದು ವಿಷ್ಣು ಹೃಷಿಕೇಶನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನೆಂದು ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸೀಮೆಯು ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ರಿಷಿಕೇಶ ಕೇದಾರಖಂಡದ ಭಾಗ. ಇಂದಿನ ಗಢ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಂದೆ ಕೇದಾರಖಂಡವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಮನು ಲಂಕೆಯ ಅರಸ ರಾವಣನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇಲ್ಲಿ ತಪವನ್ನೈದಿದನೆಂದೂ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಇಲ್ಲಿ ನಾರಿನ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗಂಗಾ ನದಿಯು ರಿಷಿಕೇಶ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಿಷಿಕೇಶದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯು ಶಿವಾಲಿಕ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದು. ನದಿಯ ದಂಡೆಗುಂಟ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳಿವೆ. ನಗರದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ನಡೆಯುವ ಗಂಗಾ ಆರತಿ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರ, ರಾಮ ಝೂಲಾ, ವಸಿಷ್ಠ ಗುಹೆ ಮುಂತಾದವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.
right|200px|thumb|ರಾಮ ಝೂಲಾ ತೂಗುಸೇತುವೆ.

thumb|left|ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ [[ಶಿವನ ಬೃಹತ್ ಮೂರ್ತಿ.]]

left|777px|thumb|ರಿಷಿಕೇಶದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

* ಡೆಹ್ರಾ ಡೂನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿತಾಣ
* ರಿಷಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಯೋಗ
* ರಿಷಿಕೇಶದ ೫೦೦ ಚಿತ್ರಗಳು
* ರಾಮ್ ಝೂಲಾ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ

ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯು 13 - 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಮಹಾನ್ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ವೀರಶೈವರ ಮತ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯು ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಂವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಮಹಾತಂತ್ರ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. .
ಹಿನ್ನಲೆ

ಶ್ರೀ ಸಿದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ಏಕೋತ್ತರಶತಸ್ಥಲಾತ್ಮಕವಾದ ಈ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಶಿವಗಣರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದನು. ಶಿವನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಶಿವ ಪ್ರಮುಖರಾದ ರೇಣುಕ, ದಾರುಕ, ಘಂಟಾಕರ್ಣ, ಧೇನುಕರ್ಣ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಣ ರೆಂಬ ಗಣೇಶ್ವರರು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾವಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ದಧೀಚಿ, ವ್ಯಾಸ, ಸಾನಂದ, ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾಸ ರೆಂಬ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶಿವಗಣರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಗಣೇಶ್ವರನು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ದಂತವನ್ನೇ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಸಿದ್ದಾಂತ ಶಿಖಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯರ ಸಂವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶಿವಯೋಗಿ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯರು ಮಹಾಮುನಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಭೋದಿಸಿದ ಸಾರವನ್ನು ಈ ಸಿದ್ದಾಂತಶಿಖಾಮಣಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು "ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದ" ರೂಪವಾಗಿದೆ.
ಸಾರ:

ಈ ಗ್ರಂಥದ ಸಾರ ಶಿವಜೀವರ ಐಕ್ಯ. ವೀರಶೈವ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಷಟ್ ಸ್ಥಲ ಗಳನ್ನು ನೂರೊಂದು ಸ್ಥಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೂರೊಂದು ಸ್ಥಲಗಳು ಸಾಧಕನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕಾಸದ ಉನ್ನತೋನ್ನತ ಸೋಪಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಸಕಲ ಶಿವಾಗಮಗಳ ಸಾರವನ್ನೇ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಓಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ಸಿದ್ದಾಂತದವು ದ್ವೈತಾದ್ವೈತಗಳ ಸಮನ್ವಯಾತ್ಮಕವಾದುದು. ಮೂಲತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಶ್ರೀ ೧೦೦೮ ಕಾಶೀ ಜಗದ್ಗುರು ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ರೇಣುಕ ಗೀತೆ ಅಂತಲೂ, ರೇಣುಕಾಗಸ್ತ್ಯ ಸಂವಾದ ಗ್ರಂಥವೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ವಿಮರ್ಶೆ
ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ವೀರಶೈವ ಮತ
ಗೌರಿ ಕುಂಡ

ಗೌರಿ ಕುಂಡ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಪ್ರಯಾಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೇದಾರನಾಥಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಕುಂಡದ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೋಟಾರು ರಸ್ತೆಯಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕೇದಾರನಾಥವನ್ನು ತಲುಪಲು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ. ಗಳಷ್ಟು ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಬೇಕು. ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೬೦೦೦ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಗೌರಿ ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಕೊನೆಗೆ ಶಿವನು ಪಾರ್ವತಿಗೆ ಒಲಿದಾಗ ಇವರ ವಿವಾಹವು ಗೌರಿ ಕುಂಡಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ತ್ರಿಯುಗಿ ನಾರಾಯಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಗೌರಿ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳಿದ್ದು ಭಕ್ತಜನರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವರು.

ಗೌರಿ ಕುಂಡವು ಗಣೇಶನ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೌರಿಯು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತಾನು ಮೀಯಲು ತೆರಳುವಳು. ಆಗ ಶಿವನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ಗಣೇಶನು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುವನು. ಇದರಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಶಿವನು ಗಣೇಶನ ಶಿರಚ್ಛೇಧನ ಮಾಡುವನು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಗೌರಿಯ ದುಃಖವು ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಲೋಸುಗ ಶಿವನು ಒಂದು ಆನೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುತಂದು ಗಣೇಶನ ಮುಂಡಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣ ಬರಿಸುವನು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಗಣೇಶನು ಗಜಮುಖ, ಗಜಾನನ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದು ಇಂದು ನಾವು ಪೂಜಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ

ಕೇದಾರನಾಥ

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು
ನವಗ್ರಹಗಳು

*ಜ್ಯೋತಿಷಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂಭತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು
ನ ಕೃತಿ]]

ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಹಗಳು
ನವಗ್ರಹಗಳು

# ಸೂರ್ಯ; ಸೂರ್ಯ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ರವಿ,ಭಾನು)
# ಚಂದ್ರ; ಚಂದ್ರ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
# ಮಂಗಳ; ಮಂಗಳ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಕುಜ)
# ಬುಧ; ಬುಧ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಚಂದ್ರನ ಮಗನ ಹೆಸರು)
# ಗುರು; ಗುರು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)(ಬೃಹಸ್ಪತಿ)
# ಶುಕ್ರ; ಶುಕ್ರ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
# ಶನಿ; ಶನಿ(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
# ರಾಹು; ರಾಹು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
# ಕೇತು; ಕೇತು(ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ)
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಭಾಗ

#ಸೂರ್ಯ, the Sun
#ಚಂದ್ರ/Soma, the Moon
#ಮಂಗಳ, Mars
#ಬುಧ, Mercury
#ಗುರು, Jupiter
#ಶುಕ್ರ, Venus
#ಶನಿ, Saturn
#ರಾಹು, Lunar node
#ಕೇತು/Ketu, Lunar node
ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ

ನವಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವರು ದೃಢವಾಗಿ ಮನಗಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರ್ಯನ ತಲೆ ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರನ ತಲೆ ವರುಣ, ಕುಜುದಿಯ ತಲೆ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಬುಧದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು, ಶಿಕ್ಷಕನ ತಲೆ ಇಂದ್ರ, ಶುಕ್ರನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸಚ್ ದೇವಿ, ಶನಿಯ ತಲೆ ಬ್ರಹ್ಮ. ಸೂರ್ಯನು ಚಂದ್ರನ ತಲೆ, ಚಂದ್ರನು ಉಪ್ಪು, ಸೂರ್ಯನು ಕಹಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಬುಧವು ಶುದ್ರುಚು, ಶಿಕ್ಷಕ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಶುಕ್ರವು ಹುಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ಅವನ ಕಡೆಗೆ, ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ, ಬುಧದ ಉದಯ, ಬುಧದ ತಿಂಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

File:Suryadeva.jpg | ಸೂರ್ಯದೇವ
File:ChandraRohini.jpg| ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ
File:Mangaldeva.jpg| ಮಂಗಳನ ಪತ್ನಿ ಜಾವಲಿನಿ
File:Budha deva.jpg| ಬುಧ
File:GuruTara.jpg | ಗುರು ಪತ್ನಿ ತಾರೆ
File:Shukradeva.jpg | ಶುಕ್ರನ ಪತ್ನಿ ದ್ವಾರಜಸ್ವತಿ
File:Shani.jpg| ಶನಿದೇವ
File:Rahudeva.jpg| ರಾಹು
File:BritishmuseumKetu.JPG| ಕೇತು

ನೋಡಿ

*ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು
*ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ |
*ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ |ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ
*ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
*Nakshatra
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

*ಬೃಹಜಾತಕಾಖ್ಯ : ವರಾಹಮಿಹಿರ-ಟೀಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಶರ್ಮಾ.
*ಒಂಟಿಕೊಪ್ಪಲು ಪಂಚಾಂಗ ಮೈಸೂರು;೨೦೧೬-೧೭

ವರ್ಗ:ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗ:ಕಾಲ
ಕಾಮೆಟ್

thumb

ಕಾಮೆಟ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಗಢ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶಿಖರ. ೭೭೫೬ ಮೀ. (೨೫೪೪೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ಶಿಖರ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್‌ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಝಂಸ್ಕಾರ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ಆ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಟಿಬೆಟ್ ಪೀಠಭೂಮಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಮೆಟ್ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಿಖರದ ಆರೋಹಣ ಕಷ್ಟಕರವಲ್ಲವೆಂದು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಕಾಮೆಟ್ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಉನ್ನತ ಶಿಕಘರಗಳಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ - ಮುಕುಟ್ ಪರ್ಬತ್ (೭೨೪೨ ಮೀ.), ಅಬಿ ಗಮೀನ್ (೭೩೫೫ ಮೀ.) ನಮತ್ತು ಮಾಣಾ (೭೨೭೨ ಮೀ.).

ಕಾಮೆಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ, ಪೂರ್ವ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ರೈಕಾನಾ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿಯಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯು ಉಗಮಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ವ ಕಾಮೆಟ್ ಹಿಮನದಿ ಧೌಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಮೂಲ. ಈ ಎರಡು ನದಿಗಳು ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು.
ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ

* ಹಿಮಾಲಯ
* ಹಿಮನದಿ
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು

* ಕಾಮೆಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ

ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ
ವರ್ಗ:ಹಿಮಾಲಯ