Seligman Öğrenilmiş Çaresizlik Deneyi Nedir?
Seligman ve Maier tarafından yapılan öğrenilmiş çaresizlik deneyi, iki aşamadan meydana gelmektedir. Bu deney köpekler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Seçilen köpekler, aşağıda verilen üç koşulan birine atanmıştır.
1) Şoktan Kurtuluş Olmayan Koşul: Bu aşamada köpekler belli bir süre şoka maruz bırakılmıştır ve hiçbirinin şoktan kurtulmasına izin verilmemiştir.
2) Şoktan Kurtuluş Olan Koşul: Bu koşulda köpeklere şok verilmiştir, fakat köpekler bir düğmeye basarak kendilerine verilen bu şoktan kaçabilmişlerdir. Bunun yanı sıra, köpekler düğmeye bastıkları zaman şoktan kaçamayan köpeklerin de şoka maruz kalmasını kesebilmişlerdir.
Bu koşulda da köpekler şoka maruz bırakılmasına karşın bastıkları bir düğme yardımıyla şoktan kaçabilme şansına sahip olmuşlardır. Köpekler bu düğmeye bastıklarında kendilerinin yanı sıra, şoktan kurtuluşu olmayan köpeklerin de şoktan kaçabilmesini sağlamışlardır.
3) Şokun Bulunmadığı Koşul: Bu koşuldaki köpeklerin hiçbirine şok verilmemiştir.
İlk deney bittikten sonra yapılan ikinci deneyde bütün köpekler şoka maruz bırakılmıştır. Bu aşamada şoktan kurtulabilmenin yolu yanlarında bulunan bariyerden atlamaktadır. Bariyeri geçtikten sonra bulunan bölgede şok yoktur. Bu aşamada hangi köpeklerin şoktan kaçıp, hangilerinin kaçmadığına bakılmıştır. Daha önce şoka hiç maruz kalmamış köpekler bariyerden atlayarak şoktan kurtulmuşlardır. Şoktan kurtuluş olan koşulda bulunan köpeklerde bariyerden atlayarak şoktan kurtulabilmişlerdir.
Ancak ilk aşamada şoktan kaçışı bulunmayan köpeklerin davranışları diğer iki gruptaki köpeklerden oldukça farklı olmuştur. Bu köpeklerin büyük kısmı, şoka maruz kaldıkları zaman önce paniklemişler ancak daha sonra yere yatarak şoka maruz kalmaya razı olmuşlardır. İşte bu köpekler öğrenilmiş çaresizliği pekiştirmişlerdir. İnsanlarda olduğu gibi bu köpekler de onlara stres veren durumdan kaçabileceklerine dair inançlarını kaybetmişler ve çabalamayı bırakmışlardır.