Czy wykaz niedozwolonych postanowień umownych z art. 3853 Kodeksu cywilnego ma charakter zamknięty?
Jeżeli chodzi o rodzaje postanowień zawartych w art. 3853 Kodeksu cywilnego, należy zwrócić uwagę na dwie istotne kwestie. Po pierwsze, katalog postanowień wskazanych w przywołanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym – możemy spotkać się z klauzulami, które nie będą mieściły się w ramy wyznaczone art. 3853 KC, a jednak będą krzywdzące i przez to niedozwolone w umowach z konsumentami. Drugą kwestią jest jednak fakt, że wskazane w przedmiotowym przepisie klauzule nie są bezwzględnie zakazane, lecz jedynie objęte domniemaniem sprzeczności z dobrymi obyczajami. Innymi słowy, wykładni zapisów umownych należy dokonywać w sposób zindywidualizowany, przez pryzmat konkretnego stosunku umownego.