De Albanezen als opvolgers van de Illyriërs?
De relatie van de oude Illyriërs met de Albanezen is controversieel in het onderzoek. Vooral het Albanees, maar ook enkele niet-Albanese onderzoekers zijn van mening dat het Albanees de opvolger is van het Illyrische. Aangezien er slechts zeer weinig bronnen zijn, uitsluitend korte inscripties en individuele plaats, personen en persoonsnamen voor de Illyrische taal, is een bewijs zeer moeilijk. De hypothese van Illyrische afkomst is gebaseerd op de veronderstelling dat er in de Albanese hooglanden een Illyrische bevolking is overgebleven die de omwentelingen van de volksverhuizingen (4e tot 6e eeuw) heeft overleefd. Het is vooral gebaseerd op overeenkomsten tussen de Illyrische en Albanese taal en de hoge dichtheid van oude Balkan-toponiemen in de regio in kwestie.
De hypothese van Daciaanse afkomst gaat ervan uit dat de voorouders van de Albanezen uit het noordoosten zijn geëmigreerd en dat ze nauwelijks geromaniseerde Daciërs zijn. De voorstanders van deze theorie baseren dit op enkele lexicale en grammaticale overeenkomsten tussen de Roemeense en Albanese talen, die terug te voeren zijn op een substraat van de Oude Balkan.
Volgens een derde hypothese is het Albanees de voortzetting van een oud-Balkan-idioom, dat niet hetzelfde is als het Illyrisch of Thracisch, maar een derde taal die niet is overgeleverd.
Waarschijnlijk zijn de Illyriërs, hoewel ze verwant zijn aan de Albanezen van vandaag, slechts een van de vele elementen in de etnogenese van dit volk.
Feit is dat de buurt van de Romaanse kustbewoners sinds de vroege Middeleeuwen bewoond wordt door mensen uit het binnenland die hun Illyrische moedertaal en cultuur hadden behouden. Uit deze nederzettingssymbiose, in het gebied van Noord-Albanië, is het Albanese volk ontstaan, in wiens collectieve etniciteit de sporen van het Illyrianisme bewaard zijn gebleven.
De etnogenese van de Albanezen vond plaats tot de eerste vermelding van de etnische groep aan het begin van de 11e en 12e eeuw in het westelijke grensgebied tussen het Bulgaarse en het Byzantijnse Rijk. Lange tijd werd dit gebied niet echt gedomineerd door een van beide keizerrijken en bood het dus mogelijkheden voor de ontwikkeling van een onafhankelijke cultuur. De noordelijke Albanese bergregio was aan het einde van de migratieperiode (vanaf de 6e eeuw) onaangetast gebleven door de Slavische landgreep.
De culturele en taalkundige symbiose tussen de geromaniseerde Illyriërs aan de Adriatische kust en de Illyrische bewoners van het bergachtige binnenland, die tegen de druk van de Romeinse wereld hun inheemse tradities hadden doen gelden, komt vandaag de dag nog steeds voor in de Albanese taal. De erfenis van de geromaniseerde Illyriërs zijn meer dan 600 leenwoorden van Latijnse oorsprong in de Albanese woordenschat.
Albanees is een Indo-Germaanse taal, die een eigen tak van de taal vertegenwoordigt. Historische invloeden op het Albanees kwamen van het Latijn, het Grieks, de Zuid-Slavische contacttalen en het Turks.