Deg tallit-nni, aselmed n tmaziɣt ibedd ɣef tarrayt tansayt anda aselmed ireṣṣa ɣef tjerrumt d usuɣel. Tarrayt-a tansayt ttzerrew kraḍ (3) n yiferdisen igejdanen: - Tajerrumt; tettili-d s uselmed afellay n yilugan d usemres-nsen deg yiluɣma d usuɣel, asegzi yettili-d s tefransist; -Amawal; yerza agraw n wawalen i d-yellan seg kra n temnaḍin n Leqbayel; - Idles; d ayen yerzan timusniwin i yecudden ɣer umezruy, taɣerma, tasekla, idles… b) Tarrayt tusridt; Sseqdacen daɣen tarrayt tusridt i yemgaraden ɣef tarrayt tarusridt. Iswiines, d aselmed n tutlayt-nni s timmad-is, war ma tuɣal ɣer tutlayt-nniḍen. Ɣef waya i assemman “tusridt”deg 1902 i d-teflali deg Fransa. Ad naf Said Boulifa d win yefka afud i uselmed n tmaziɣt ilmend n tarrayt tusridt i yesseqdec deg udlis-is (Méthode de la langue kabyle - cours de 2éme année) i d-yeffɣen deg 19134. Boulifa yeɛreḍ ad yesselmed tutlayt ilmend n tudert tinmettit tilawt n yal ass i wakken ad yissin unelmad tutlay s telqayt. «