Temmeɣ tutlayt n tmaziɣt si zik, seg yilel n Aṭlantik ɣer Maṣeṛ, seg ugafa n tmazɣa ar tilas n tnezṛuft, almi d tafriqt tamurt n yibarkanen. Ɣas akken tettwaṭef s yifiniqiyen, tettusteɛmer xilla n leqrun s yiṛumaniyen, ur tettḥulfuḍ ara i ubeddel n tutlayt n tmaziɣt n temnaḍt-nni. Mgal tamnakda n waɛraben yugaren akk tiyaḍ iɛeddan, ladɣa imi i d-tegla s ufakul n ddin-i d- tewwi yid-s, d ayen yernan affud bac teṭṭasel cwiṭ cwit, almi i treṣṣa di tmazɣa terratt- d tiḥedrin, ɣef zegrent temnaḍin i deg llan yiɛerbawalen, liqan d tudyiqin, cwiṭ cwiṭ almi uɣalent ass-a, d nutenti i yeṭṭfent amur muqqren di tmazɣa. S usigeg n tutlayt taɛrabt, tamaziɣt tettenɣas, smal tettuɣal ɣer deffir, ttutlayen-tt ala kra n walfat n yimdanen : deg Lmaṛṛuk azal n uzgen n yimdanen, iɛedda umur wis tlata di lzayer, 20% n ugdud di tmurt n Libya, ma nernad igrawen n yimazɣawalen n tunes, akked d kra n yimexḍa di tefriqt n yibarkanen, azal n tlatin n yimelyunen i yewweḍ ugdud amaziɣt, yugar s waṭas amḍan n wid i hedren kra n tutlayin yellan d tunṣibin deg tmura-nsent. Ihi, ilaq ad neḥṣu ass-a, tamaziɣ tulwa, ɛad di tmazɣa imi iduba n tmura-ines kkaten deg wayen yeɛnan tutlayt d yedles i wakken kan ur tettili ara tutlayt tis snat. Titbilin akk d yiɣarbazen d wallalen imaynuten n taywelt, am radyu, tilibizyu, rran tutlayt ur terkid ara mgal n tutlayt n taɛrabt. Tekmen deg usexdem n timawit, tebḍa d timnaḍin wessiɛen, yembaɛaden n way gar-asent. Tutlayt n tmaziɣt ur tesɛi ara aṭas n wallalen ara iḥarben ɣef tudert-is. Ala amussu n usuter amṣuk ara yeḥettmen iduba n tmazɣa ɣef ubeddel n tmuɣli tasartant n tutlayt akked ufud i tgemmi-ines d wayen ara tt-yerren ad tt-aff amkan-is, ad tuɣal d allal n tgemmi d yedles i wegdud i tt-yettutlayen.