Κροατικές βουλευτικές εκλογές (2020)

Στις 5 Ιουλίου 2020 διεξήχθησαν οι βουλευτικές εκλογές στην Κροατία, για τις 151 έδρες του 10ου Σάμπορ.Η συμμαχία της ΚΔΕ «Σίγουρη Κροατία» ήρθε πρώτη συγκεντρώνοντας το 37,3% των ψήφων, ενώ δεύτερη ήρθε η «Επανεκκίνηση» του ΣΣΔΚ. Μεγάλη άνοδο σημείωσε το Κίνημα Πατρίδας του Μίροσλαβ Σκόρο και η συμμαχία του, που ήρθε τρίτη με 10,9% των ψήφων. Φαίνεται πως κανένας πολιτικός συνδυασμός δεν εξασφάλισε αυτοδύναμη πλειοψηφία, οπότε θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις μεταξύ των κομμάτων για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Σημαντική άνοδος και τα κόμματα της Πράσινης-Αριστερής, αλλά και της Έξυπνης και Επικεντρωμένης συμμαχίας. Στις 6 Ιουλίου ο Αντρέι Πλένκοβιτς ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμος να αναλάβει καθήκοντα Πρωθυπουργού και να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας 76 μελών, στην οποία θα συμμετέχουν τα κόμματα-σύμμαχοι της ΚΔΕ, το ΚΛΚ-ΦΔ, το Λαϊκό Κόμμα-Μεταρρυθμιστές και οι 8 εκπρόσωποι των μειονοτήτων. Με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο αρχηγός του ΣΔΚΚ Ντάβορ Μπέρναρντιτς παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος.

 Στις προηγούμενες εκλογές, της 11ης Σεπτεμβρίου 2016, η συμμαχία της Κροατικής Δημοκρατικής Ένωσης κέρδισε τις περισσότερες έδρες (61) και σχημάτισε κυβέρνηση συνεργασίας με τη Γέφυρα (13) και τους 8 εκπροσώπους μειονοτήτων. Ο αρχηγός του ΣΔΚΚ, ο Ζόραν Μιλάνοβιτς, δήλωσε δυσαρεστημένος από τα αποτελέσματα και παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος. Στις 10 Οκτωβρίου 2016, ο Πλένκοβιτς έλαβε την άδεια σχηματισμού κυβέρνησης, με την υποστήριξη 91 βουλευτών, από την Πρόεδρο Κολίντα Γκράμπαρ-Κιτάροβιτς. Στις 14 Οκτωβρίου το 9ο Σάμπορ συνεδρίασε για πρώτη φορά, και ο αρχηγός της Γέφυρας Μπόζο Πέτροφ εξελέγη Πρόεδρος του Κοινοβουλίου. Στις 19 Οκτωβρίου, η Κυβέρνηση του Πλένκοβιτς εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο με 91 ψήφους υπέρ και 45 κατά. Συνεπώς, ο Αντρέι Πλένκοβιτς έγινε ο 12ος Πρωθυπουργός της Κροατίας, και η κυβέρνησή του ήταν η 14η κυβέρνηση της Κροατίας από το 1990 που επικράτησε ο πολυκομματισμός. Τον Απρίλιο του 2017, η Γέφυρα εγκατέλειψε την κυβερνώσα συμμαχία, κατόπιν μίας πρότασης δυσπιστίας προς τον Υπουργό Οικονομίας Ζντράβκο Μάριτς, και έγινε αντιπολίτευση, ενώ ο Μπόζο Πέτροφ παραιτήθηκε από τη θέση του Προέδρου στο Κοινοβούλιο. Η πλειοψηφία της κυβέρνησης στο Κοινοβούλιο ήταν οριακή, μέχρι τον Ιούνιο που ο Πλένκοβιτς συμφώνησε για κυβέρνηση συνεργασίας με το κεντρώο Κροατικό Λαϊκό Κόμμα – Φιλελεύθεροι Δημοκράτες. Από τους 9 βουλευτές του ΚΛΚ–ΦΔ, οι 5 υποστήριξαν την κυβερνώσα συμμαχία, ενώ οι 4 διασπάστηκαν και σχημάτισαν την Πολιτική Φιλελεύθερη Συμμαχία (Γκλας). Κατόπιν ανασχηματισμού, η κυβέρνηση του Πλένκοβιτς με 78 βουλευτές εγκρίθηκε στις 7 Ιουνίου Από τον Απρίλιο του 2020 ακούστηκαν φήμες για πρόωρες εκλογές, λόγω της ανασφάλειας που προκλήθηκε από την πανδημία κορονοϊού-19. Μολονότι η κατάσταση είχε τεθεί υπό έλεγχο μέχρι τότε, υπήρχαν φόβοι ότι ο αριθμός των κρουσμάτων θα αρχίσει να αυξάνεται το φθινόπωρο, και θα είναι τροχοπέδη στη διεξαγωγή των εκλογών. Το ΚΔΕ και το ΣΔΚΚ συμφώνησαν ότι το Κοινοβούλιο μπορεί να διαλυθεί κατά τα μέσα Μαΐου, ώστε να προγραμματίσουν τις εκλογές για τα τέλη του Ιουνίου ή τις αρχές του Ιουλίου. Στις 17 Μαΐου 2020, τα κόμματα της αντιπολίτευσης διαδήλωσαν στην πλατεία Αγίου Μάρκου ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την πρόωρη διάλυση του Κοινοβουλίου, με σύνθημα: «Το Ζάγκρεμπ δεν θα σας ξεχάσει». Στις 18 Μαΐου το Κοινοβούλιο ενέκρινε τη διάλυσή του, με 105 ψήφους υπέρ και 8 κατά. Συνεπώς, διαλύθηκε, και πιθανές ημερομηνίες για τις επόμενες εκλογές ήταν: 21 ή 28 Ιουνίου και 5 ή 7 Ιουλίου. Την ημέρα που διαλύθηκε το Κοινοβούλιο, στις 18 Μαΐου, η σύσταση του Κοινοβουλίου ήταν όπως ακολουθεί: Τα 151 μέλη του Κροατικού Κοινοβουλίου εκλέγονται με δημοκρατικές, άμεσες εκλογές με μυστική ψηφοφορία, όπως ορίζεται στο άρθρο 45 του Συντάγματος. τα 140 μέλη με αναλογική εκπροσώπηση, από τις 10 πολυεδρικές περιφέρειες της χώρας (14 έδρες έκαστη). Το όριο εισόδου στο κοινοβούλιο είναι 5% και η κατανομή των εδρών γίνεται με μέθοδο Ντ'Οντ. τα 3 μέλη εκλέγονται από την 11η περιφέρεια, που περιλαμβάνει όλους τους Κροάτες του εξωτερικού. τα 8 μέλη εκλέγονται από την 12η περιφέρεια, που περιλαμβάνει όλες τις εθνικές μειονότητες της χώρας: Σέρβοι (3 έδρες), Ιταλοί (1 έδρα), Ούγγροι (1 έδρα), Τσέχοι και Σλοβάκοι (1 έδρα), Αυστριακοί, Βούλγαροι, Γερμανοί, Πολωνοί, Ρομά, Ρουμάνοι, Ρουθήνιοι, Ρώσοι, Τούρκοι, Ουκρανοί, Εβραίοι και Βλάχοι (1 έδρα), Αλβανοί, Βοσνιακοί, Μαυροβούνιοι, Μακεδόνες και Σλοβένοι (1 έδρα).Η προσέλευση στην ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική. Δικαίωμα ψήφου έχουν όλοι οι Κροάτες πολίτες ηλικίας άνω των 18 ετών. Στις εκλογές του 2020 συμμετείχαν 2.669 υποψήφιοι, από τους οποίους το 41% ήταν γυναίκες. Η ΚΔΕ ηγήθηκε στη Συμμαχία «Σίγουρη Κροατία». Στο πρόγραμμά τους εστίασαν σε πέντε τομείς: Κοινωνική Ασφάλεια. Εκσυγχρονισμό του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αυξήσεις σε εισοδήματα και συντάξεις. Μέλλον με προοπτική. Υποστήριξη στις επιχειρήσεις, στις καθαρές και έξυπνες τεχνολογίες, στη βιώσιμη και μετρήσιμη οικονομική αλλαγή. Επένδυση στην εκπαίδευση, σε υποτροφίες και προγράμματα εργασίας νέων. Οικονομική κυριαρχία. Αναπτυξιακό πρόγραμμα που βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αύξηση της γεωργικής παραγωγής, βελτίωση του χωροταξικού σχεδιασμού. Ενίσχυση του κράτους. Αντιμετώπιση της διαφθοράς με σταθερές, μετρήσιμες και επαναλήψιμες μεθόδους. Παγκόσμια αναγνώριση. Επίτευξη στρατηγικών στόχων, όπως: προσχώρηση στην περιοχή Σένγκεν, στην Ευρωζώνη και στον ΟΟΣΑ. Εισαγωγή του Ευρωπαϊκού μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών. Στις 9 Μαΐου 2020, κατά την έναρξη της προεκλογικής περιόδου, τα κόμματα ΣΔΚΚ, ΚΑΚ, Γκλας, ΚΚΣ και Σνάγκα ανακοίνωσαν ότι έχουν σχηματίσει τη Συμμαχία «Επανεκκίνηση» για τις τρέχουσες εκλογές, και παρουσίασαν το κοινό εκλογικό τους πρόγραμμα. Στη συμμαχία ηγήθηκε ο Ντάβορ Μπέρναρντιτς, ο αρχηγός του ΣΔΚΚ. Είπε ότι το πρόγραμμα της συμμαχίας είναι το όνομά της:«μία νέα αρχή για την Κροατία». Στα μέσα του Μαΐου προσχώρησε στη συμμαχία ο Νομάρχης της Επαρχίας Μπιέλοβαρ-Μπιλογκόρα, ο Νταμίρ Μπάις, και η δική του Λίστα Ανεξάρτητων, λέγοντας ότι: «ο χειρότερος ιός που χτύπησε την Κροατία είναι η διαφθορά της ΚΔΕ». Λίγες μέρες μετά, ακολούθησε η Δημοκρατική Συμμαχία της Μετζίμουριε. Τον Ιούνιο, τα ρεζιοναλιστικά κόμματα Ιστριανή Δημοκρατική Συνέλευση και Συμμαχία της Πριμόριε-Γκόρσκι Κόταρ προσχώρησαν στην «Επανεκκίνηση». Η «Επανεκκίνηση», πέρα από τις συμφωνίες εθνικού επιπέδου, σύναψε και συμφωνίες μικρότερης κλίμακας για ορισμένες περιφέρειες, με μικρά κόμματα αλλά και ανεξάρτητους υποψήφιους. Στην 6η εκλογική περιφέρεια συμμάχησε με τον δήμαρχο της Πετρίνια, τον Νταρίνκο Ντούμποβιτς, που είναι μέλος του Λαϊκού Κόμματος – Μεταρρυθμιστές, και στην 3η περιφέρεια με τον νομάρχη της Μετζίμουριε, τον Ματία Πόσαβετς. Ο Μίροσλαβ Σκόρο, ένας Κροάτης τηλεοπτικός παρουσιαστής και μουσικός που ήρθε τρίτος στις προεδρικές εκλογές του 2019-20, συγκεντρώνοντας το 24,4% των ψήφων, ίδρυσε ένα νέο κόμμα το οποίο ανακοινώθηκε στις 29 Φεβρουαρίου 2020, με την επωνυμία «Κίνημα Πατρίδας του Μίροσλαβ Σκόρο». Στο ιδρυτικό συνέδριο του κόμματος, στο Ξενοδοχείο Πανόραμα στο Ζάγκρεμπ, ο Μίροσλαβ ευχαρίστησε όλους όσους τον υποστήριξαν στις προεδρικές εκλογές και ανακοίνωσε ότι ίσως διαπραγματευτούν μία συμμαχία για τις τρέχουσες εκλογές, αν και «ο καλύτερος σύμμαχος για το Κίνημα Πατρίδας θα είναι πάντα ο Κροατικός λαός» είπε. Οι διαπραγματεύσεις του για κεντροδεξιά συμμαχία με τη Γέφυρα σύντομα ανακοινώθηκε ότι δεν απέδωσαν. Τα κόμματα της συντηρητικής συμμαχίας Κροάτες Κυριαρχιστές, που συμμετείχε στις Ευρωεκλογές του 2019, με συμπεριλαμβανόμενα τα κόμματα: Κροατική Ανάπτυξη, Κροατικό Συντηρητικό Κόμμα, κ.α. και το νεοσύστατο Μπλοκ για την Κροατία συμφώνησαν για προσχώρηση στη συμμαχία του Σκόρο. Η Πράσινη Λίστα του Νέναντ Μάτιτς προσχώρησε στη συμμαχία, τονίζοντας την αναγκαιότητα για «προστασία του περιβάλλοντος και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι το Κίνημα Πατρίδας του Μίροσλαβ Σκόρο θα είναι η τρίτη πολιτική δύναμη στη χώρα. Είναι μία κεντροαριστερή ως αριστερή πολιτική συμμαχία που σχηματίστηκε το 2017 για τις τοπικές εκλογές στο Ζάγκρεμπ. Αρχικά ονομάστηκε «Αριστερό Μπλοκ» και περιλάμβανε τα κόμματα: το Ζάγκρεμπ είναι Δικό μας!, Νέα Αριστερά, Αειφόρος Ανάπτυξη της Κροατίας, Μέτωπο Εργαζομένων και Για την Πόλη. Τον Ιούνιο του 2020 το Μπορούμε! και ο ανεξάρτητος Μπόγιαν Γκλάβασεβιτς προσχώρησαν στην Πράσινη–Αριστερή Συμμαχία. Ο Μίλε Κέκιν του γνωστού πανκ-ροκ Κροατικού συγκροτήματος «Κρύα Μπύρα», και η σύζυγός του, η Ιβάνα Κέκιν, προσχώρησαν στη συμμαχία υποστηρίζοντας κοινωνικές πολιτικές που λείπουν από το ΣΔΚΚ. Ο ηθοποιός, μουσικός και σκηνοθέτης ταινιών Μάριο Κόβατς είναι ο κορυφαίος υποψήφιος της συμμαχίας στην περιφέρεια για τους Κροάτες του εξωτερικού. Στη συμμαχία ηγήθηκε ο Τόμισλαβ Τομάσεβιτς. Από τις προηγούμενες εκλογές του 2016 μέχρι τις τρέχουσες έχουν γίνει πολυάριθμες δημοσκοπήσεις, στις οποίες οι ψηφοφόροι αποκάλυψαν τις προθέσεις τους για τις εκλογές. Τα 140 μέλη εκλέχτηκαν με αναλογική εκπροσώπηση από τις 10 πολυεδρικές εκλογ. περιφέρειες της χώρας, τα 3 από τους Κροάτες του εξωτερικού και τα 8 από τις 22 εθνικές μειονότητες που ζουν στην Κροατία.