Επεισόδιο του Αυλώνα

Το επεισόδιο του Αυλώνα ή η μάχη στη βάση του Αυλώνα (αλβανικά: Sulmi ndaj pranisë detare sovjetike‎) ήταν μια στρατιωτική επίθεση της Αλβανίας εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης στη Μεσόγειο Θάλασσα. Ήταν ένα σημαντικό γεγονός στην ιστορία της Αλβανίας που έλαβε χώρα το 1961. Σηματοδότησε το αποκορύφωμα των πολιτικών και στρατιωτικών εντάσεων μεταξύ Αλβανίας και Σοβιετικής Ένωσης, που οδήγησαν στην απομάκρυνση των σοβιετικών δυνάμεων από την Αλβανία.

 Στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Αλβανία υπό κομμουνιστική ηγεσία και, υπό την καθοδήγηση του Ενβέρ Χότζα, η χώρα έγινε ένας από τους στενότερους συμμάχους της Σοβιετικής Ένωσης στην Ευρώπη. Η κυβέρνηση της Αλβανίας είχε λάβει οικονομική και στρατιωτική βοήθεια από τη Σοβιετική Ένωση, η οποία βοήθησε κυρίως στη βιομηχανοποίηση του έθνους. Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του '60, δημιουργήθηκε ένα ρήγμα μεταξύ της Αλβανίας και της Σοβιετικής Ένωσης ως αποτέλεσμα των διαφόρων απόψεων που είχαν να κάνουν για τον τρόπο που ερμήνευαν τον Μαρξισμό-Λενινισμό και της καλύτερης μεθόδου για την εφαρμογή του κομμουνισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Η Αλβανία επέκρινε την ΕΣΣΔ διότι ήταν πολύ φιλική προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους της και απέρριψε την προσέγγιση ύφεσης που ακολουθούσε η Σοβιετική Ένωση με τη Δύση.Την περίοδο 1960–61, ο τότε πρόεδρος της Αλβανίας Ενβέρ Χότζα προκάλεσε ρήξη με την Σοβιετική Κυβέρνηση αφού ευθυγράμμισε τις ένοπλες δυνάμεις του με την Κίνα. Ο Χρουστσόφ είχε την ελπίδα πως η Αλβανία θα του χρησίμευε ως στρατιωτική βάση στη Μεσόγειο Θάλασσα για "όλες τις σοσιαλιστικές χώρες" και παρείχε εξοπλισμό και εκπαίδευση στον αλβανικό στρατό, ο οποίος θα περιλάμβανε έναν στόλο δώδεκα υποβρυχίων. Ως αποτέλεσμα του ρήγματος, η Σοβιετική Ένωση επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στην Αλβανία, απέσυρε οκτώ από τα δώδεκα υποβρύχια, διέλυσε τις σοβιετικές ναυτικές εγκαταστάσεις στο αλβανικό λιμάνι της Αυλώνας, συμμετείχε σε πολεμικές ανταλλαγές με την αλβανική ηγεσία και ενθάρρυνε τους φιλο-μοσκοβικούς ηγέτες στην Αλβανία να πραξικόπημα κατά του Χότζα.Μεταξύ των αρχηγών της συνωμοσίας ήταν ο αντιναύαρχος Τέμε Σάικο, ένας ανώτερος αξιωματικός του Αλβανικού Πολεμικού Ναυτικού. Αν και η απόσυρση των υποβρυχίων ήρθε λίγο μετά την ανακοίνωση μιας δίκης κατά του Σάικο, δεν πρέπει να υποτεθεί ότι οι Αλβανοί είχαν ωθήσει τους Σοβιετικούς να αποσυρθούν. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Σοβιετική Ένωση προσπαθούσε να αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία και την επιρροή της εκτός συνόρων, κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου Θάλασσας. Η ύπαρξη των Σοβιετικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Μεσόγειο αποσκοπούσε κυρίως στην αντιμετώπιση των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ, που διατηρούσαν μια αρκετά μεγάλη ναυτική παρουσία στην περιοχή. Η Σοβιετική Ένωση είχε καταφέρει την αύξηση της ναυτικής της παρουσίας στη Μεσόγειο. Η Αλβανία ήταν ένα παράδειγμα αυτού, δίνοντας στη Σοβιετική Ένωση ένα τμήμα της ακτογραμμής της ως μέρος της ταχείας ώθησης των Σοβιετικών στη Μεσόγειο. Αν και ήταν σχετικά ασήμαντη πολιτικά και οικονομικά για τη Σοβιετική Ένωση, η Αλβανία επέτρεψε στη χώρα να δημιουργήσει μια ισχυρή στρατιωτική βάση στην οποία στέγαζε πεζοναύτες και μεγαλύτερες βάσεις για τα αντιτορπιλικά του Σοβιετικού Ναυτικού. Η Βάση της Αυλώνας, γνωστή και ως Ναύσταθμος Πασαλιμάνι, ήταν μια σημαντική σοβιετική ναυτική βάση στην αλβανική ακτή. Ιδρύθηκε το 1957 και χρησίμευσε ως σημαντική βάση για σοβιετικά υποβρύχια και πολεμικά πλοία στη Μεσόγειο. Μετά από αυτά τα γεγονότα, ο Νικίτα Χρουστσόφ αναζήτησε εκδίκηση από την Αλβανία. Το 1962 συνεργάστηκε με τα μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας για το πώς θα μπορούσαν να εισβάλουν στην Αλβανία. Ωστόσο, αυτό το σχέδιο περιορίστηκε από την έλευση της Κρίσης των Πυραύλων της Κούβας. Οδήγησε στην απομάκρυνση των Σοβιετικών δυνάμεων από την Αλβανία. Κατά τη διάρκεια της επίθεσης αρκετοί Σοβιετικοί ναύτες σκοτώθηκαν από τις Αλβανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Μετά το περιστατικό, οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Αλβανίας και Σοβιετικής Ένωσης διακόπηκαν και ως αποτέλεσμα αυτού η Σοβιετική Ένωση έχασε την πρόσβαση στη Μεσόγειο στις αλβανικές ακτές.