Ιωάννης Λυριτζής

Ο Ιωάννης Λυριτζής ή Γιάννης Λυριτζής, (αγγλικά: Yiannis Liritzis ή Ioannis Liritzis), (Ιτέα, 2 Νοεμβρίου 1953), είναι Έλληνας, φυσικός, αρχαιολόγος και διακεκριμένος καθηγητής στο πανεπιστήμιο Henan, Kaifeng, Κινα; (http://hhwm.henu.edu.cn/People/Full_time_Researchers.htm); καθηγητής Αρχαιομετρίας στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου εως το 2021, με εξειδίκευση στην εφαρμογή των φυσικών επιστημών στην αρχαιολογία και την πολιτιστική κληρονομιά.

 Γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1953 στην Ιτέα, με καταγωγή από τους Δελφούς. Είναι δημότης του Δήμου Δελφών, από Δελφιώτη πατέρα, τον Γιώργο Λυριτζή, και Δελφινιώτισσα μητέρα, τη Μάρθα, το γένος Αλεξίου και Αργύρη. Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του, σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Πατρών και συνέχισε στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου (αγγλ. University of Edinburgh), όπου έλαβε το διδακτορικό του το 1980. Στη συνέχεια εκπόνησε σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (αγγλ. University of Oxford), Πανεπιστήμιο Bordeaux III (γαλλικά: Bordeaux III - Université Bordeaux Montaigne), εκ νέου στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ως επισκέπτης καθηγητής στο Bordeaux III και στη Ακαδημία Αθηνών. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του από το Υπουργείο Πολιτισμού, όπου εργάσθηκε για πέντε περίπου χρόνια (1984-1989), στη συνέχεια ως ερευνητής στην Ακαδημία Αθηνών για 10 περίπου χρόνια (1989-1999), ενώ σήμερα είναι καθηγητής της αρχαιομετρίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, όπου και διευθύνει το Εργαστήριο Αρχαιομετρίας (Archaeometry Laboratory), το οποίο ιδρύθηκε από τον ίδιο, το 1999. Διατέλεσε ή διατελεί επίσης, διευθυντής του Εργαστηρίου Πληροφορικής (2004-2010), διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Αρχαιολογίας (2013 - σήμερα). Στο παρελθόν διατέλεσε επίσης πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Αιγαίου (2004-2006). Είναι μέλος της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αιγαίου και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του εθνικού φορέα αναγνώρισης ξένων ακαδημαϊκών διπλωμάτων. Έχει κάνει σημαντικές μελέτες σε διάφορους τομείς της διεπιστημονικής έρευνας (τη γεωφυσική, την αστρονομία, την πλανητολογία, τον παλαιομαγνητισμό και την παλαιοκλιματολογία), και το έργο του έχει δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά όπως το περιοδικό Nature. Ο Λυριτζής έχει εκλεγεί ως αντεπιστέλλον μέλος της “Ακαδημίας Επιστημών Γραμμάτων και Καλών Τεχνών της Dijon”, στη Γαλλία, (γαλλικά: Membre Correspondant de l' Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres de Dijon) και της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (αγγλικά: European Academy of Sciences and Arts, λατινικά: Academia Scientiarum et Artium Europaea). Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι έχει σημαντική συμβολή στην αρχαιοαστρονομία. Είναι επίσης αρμόδιος για τη λειτουργία του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) με τίτλο "Εφαρμοσμένες Αρχαιολογικές Επιστήμες", που οργανώνουν και λειτουργούν το "Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών" μαζί με τα Τμήματα Περιβάλλοντος της Σχολής Περιβάλλοντος και Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων και Συστημάτων της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Ασχολείται παράλληλα με τις άλλες δραστηριότητές του και με τη τοπική αυτοδιοίκηση, στον τόπο καταγωγής του, τους Δελφούς, εκλεγόμενος μάλιστα, ως δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Δελφών, το 2010, με τον συνδυασμό του δημάρχου Νίκου Φουσέκη. Είναι γνωστός για την εφεύρεση και την ανάπτυξη δύο νέων μεθόδων χρονολόγησης αρχαιολογικών υλικών: Με φωταύγεια σε μεγαλιθικά κτίρια και Με πυρηνική ανάλυση στην ενυδάτωση οψιανών εργαλείων. Η μέθοδος για τη επιφανειακή χρονολόγηση με φωταύγεια, εισήχθη το 1994, όταν ο Ιωάννης Λυριτζής επεξέτεινε τη χρονολόγηση προς το απώτερο παρελθόν με την τεχνική της οπτικής θερμοφωταύγειας για επιφάνειες κτισμάτων, που είχαν δει για τελευταία φορά το φως του ήλιου λίγο πριν αυτά θαφτούν, σε διάφορους τύπους σκαλιστών πετρωμάτων, δομικών υλικών των αρχαίων μνημείων και άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία ήταν κατασκευασμένα από γρανίτη, βασάλτη και ψαμμίτη. Η μέθοδος χρονολόγησης με πυρηνική ανάλυση στην ενυδάτωση του οψιανού, από τον οποίο ήταν κατασκευασμένα διάφορα αρχαία εργαλεία, εισήχθη το 2002, όταν ο Ιωάννης Λυριτζής διαμόρφωσε μια νέα προσέγγιση χρονολόγησης, η οποία βασίζεται στη στιβάδα του κορεσμού της επιφάνειας και το προφίλ SIMS του υδρογόνου (μέθοδος SIMS-SS) στην ενυδάτωση του οψιανού με τον οποίο ήταν κατασκευασμένα διάφορα εργαλεία των εποχών εκείνων. Στα πλαίσια της ειδικότητάς του έχει πραγματοποιήσει έρευνες σε πολλές αρχαιολογικές θέσεις στην Ελλάδα, νησιά του Αιγαίου: Μύκονος, Ανδρος, Νίσυρος, Γυαλί, Κως, Ρόδος, Γιούρα, Ικαρία, Μήλος), στο σπήλαιο Σαρακινού, στους Δελφούς, τις Μυκήνες, Αργολίδα, Δήμητρα και Σιταγροί Μακεδονίας, διάφορα μοναστήρια στον Άθω, στην Πελοπόννησο (βυζαντινά μοναστήρια), μινωικούς οικισμούς στην Κρήτη, στη Λευκαδα, στο κέντρο των Αθηνών και αλλού, επίσης στο εξωτερικό, στην Αίγυπτο (Γκίζα, Φαγιουμ, Αβυδος, Σινά τάφοι Ναουαμις), στη Γερμανία (Βαυαρία, λίμνες chimsee, tutensee), τη Βουλγαρία (ιζήματα Μαύρης θάλασσας) και την Τουρκία (Σμύρνη, Liman Tepe). Του απονεμήθηκε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, (1986), για το βιβλίο του: «Αρχαιομετρία. Μέθοδοι χρονολόγησης στην αρχαιολογία». Τιμήθηκε επίσης με το «Διεθνές Βραβείο Αρχαιομετρίας “Costa Navarino”» (2011-2012), που απονέμεται, υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Στην εργογραφία του περιλαμβάνονται πάνω από 250 πρωτότυπες έρευνες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πάνω από 9 βιβλία (4 από αυτά στα Αγγλικά). Ο Λυριτζής είναι μέλος συντακτικών επιτροπών, σε διάφορα διεθνή επιστημονικά περιοδικά και διευθυντής έκδοσης σε δύο, το περιοδικό Μεσογειακή Αρχαιολογία και Αρχαιομετρία και το περιοδικό Ασιατικός Πολιτισμός και Ιστορία. Αρκετά ελληνικά και διεθνή περιοδικά και εφημερίδες αναφέρονται στο έργο του, καθώς επίσης και το Discovery Channel. Ιωάννης Λυριτζής, "Αρχαιομετρία. Μέθοδοι χρονολόγησης στην αρχαιολογία", εκδόσεις "Καρδαμίτσα", Αθήνα 1994, ISBN 960-7262-95-6, ISBN 978-960-7262-95-0, Ιωάννης Γ. Λυριτζής, "Το Μυστήριο των Ελληνικών Πυραμιδοειδών", "Εκδόσεις Ακαδημίας Δελφικών Μελετών", Αθήνα 1998, Ιωάννης Λυριτζής, "Φυσικές επιστήμες στην αρχαιολογία", εκδόσεις "Τυπωθήτω", Αθήνα 2005, ISBN 960-402-182-6, ISBN 978-960-402-182-6, Ιωάννης Λυριτζής, "Αρχαιολογία και περιβάλλον", εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα 2005, ISBN 960-354-185-0, ISBN 978-960-354-185-1 Λάια Ορφανίδη, Ιωάννης Λυριτζής, “Εισαγωγή στη μουσειολογία και στην προληπτική συντήρηση", εκδόσεις "Καρδαμίτσα", Αθήνα 2006, ISBN 960-354-190-7, ISBN 978-960-354-190-5, Συλλογικό έργο, "Νέες τεχνολογίες στις αρχαιογνωστικές επιστήμες", επιμέλεια: Ιωάννης Λυριτζής, κείμενα: Σοφία Δασκαλοπούλου, Αλεξάνδρα Μπούνια, Γιούλη Σπαντιδάκη, Cristophe Moulherat, Γιούλη Τσάμπρα-Ζουμπούλη, Κώστας Φωτάκης, Βιβή Τορνάρη, Βασίλης Ζαφειρόπουλος, Ιωάννης Λυριτζής, Ελίζα Πολυχρονιάδου, Θωμάς Κατσαρός, Jean-Jacques Ezrati, Απόστολος Σαρρής, Νικόλαος Σουλακέλλης, Γεώργιος Σιδηρόπουλος, Χρίστος Χαλκιάς, Χαρίκλεια Ιωαννίδου, Επαμεινώνδας Πανάς, Mike Baxter, Κωνσταντίνος Παπαοδυσσέας, Κατερίνα Φραντζή, Σοφία Ανανιάδου, Brian Rea, Αθανάσιος Μανιτσάρης, Ευγενία Αλεξανδροπούλου, Χρήστος Γεωργιάδης, Κοσμάς Δημητρόπουλος, κ.ά., εκδόσεις: "Gutenberg" - Γιώργος & Κώστας Δαρδανός, Αθήνα 2008, ISBN 978-960-01-1211-5, Συλλογικό έργο, "Αρχαιο-υλικά, (αρχαιολογικές, αρχαιομετρικές και πολιτισμικές προσεγγίσεις)", επιμέλεια: Ιωάννης Λυριτζής, Νικόλαος Ζαχαριάς, κείμενα: Σουλτάνα-Μαρία Βαλαμώτη, Γιώργος Βαρουφάκης, Εύη Βαρδαλά-Θεοδώρου, Μυρτώ Γεωργακοπούλου, Michael D. Glascock, Νικόλαος Ζαχαριάς, Julian Henderson, Γεώργιος Θεοδώρου, Ιωάννα Κακουλλή, Άννα Καραμπατσώλη, Λία Καρίμαλη, Παναγιώτης Καρκάνας, Βασίλειος Κυλίκογλου, Κυριάκος Λαμπρόπουλος, Ιωάννης Λυριτζής, Τόνια Μοροπούλου, Ιωάννης Μπασιάκος, Ελένη Νοδάρου, Αρτέμιος Οικονόμου, Μαρίνα Παναγιωτάκη, Αναστασία Παπαθανασίου, Βασιλική Πέννα, Ελίζα Πολυχρονιάδου, Μαρία Ρούμπου, Ελίζαμπεθ Σταθοπούλου, Γιώργος Φακορέλλης, Ευστάθιος Χιώτης, Λαμπινή Χιώτη, εκδόσεις "Παπαζήση", Αθήνα 2011, ISBN 978-960-02-2495-5, Συλλογικό έργο, "Από την εκπαίδευση του οφέλους στην παιδεία του βάθους. Πρακτικά ημερίδας, Παρασκευή 14 Μαΐου 2010", επιμέλεια: Πανίκος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Δημόπουλος, Ιορδάνης Κουμασίδης, εισήγηση: Χρίστος Λ. Τσολάκης, Αλέκος Γεωργόπουλος, Στυλιανός Δημόπουλος, Νίκος Λυγερός, Μάνος Δανέζης, Γιάννης Ν. Θανόπουλος, Γεώργιος Π. Παύλος, Γιάννης Λυριτζής, Πανίκος Παπαδόπουλος, έκδοση: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή, Θεσσαλονίκη 2012, ISBN 978-960-89320-5-0,Στα αγγλικά Ioannis Liritzis, John Xanthakis, "Geomagnetic Field Varationas Inferred from Archaeomagnetism in Greece and Palaeomagnetism in British Lake Sediments since 7000 B.C.", έκδοση: Ακαδημία Αθηνών, Αθήνα 1991, ISBN 960-7099-05-2, ISBN 978-960-7099-05-1, Στα αγγλικά Yiannis Liritzis and Robert B. Galloway, "The 230Th/234U Disequilibrium dating of cave travertines", in "Nuclear Instruments and Methods" 201 (1982), p.p. 507-510, Received: 8 December 1981, Yiannis Liritzis, "Archaeomagnetism, Santorini volcanic eruption and fired destruction levels on Crete", Nature, Vol. 313, pp. 74-76, Received: 3 January 1985, Yiannis Liritzis, "Aurorae boreals and geomagnetic inclinations as aids to archaeimagnetic dating", in "Earth, Moon and Planets", 42:151-162, Kluwer Academic Publishers, printed in the Netherlands 1988, pp. 151-162, Received: 17 March 1988, J. Xanthakis and Y. Liritzis, "Spectral analysis of archaeomagnetic inclinations for the last 2000 yars", in "Earth, Moon and Planets", 45:139-151, Kluwer Academic Publishers, printed in the Netherlands 1989, pp. 139-151, Received: 6 March 1989, I. Xanthakis, I. Liritzis, B. Petropoulos, C.Banos and E. Sarris, "Stochastic Variability in the atmospheric activity of Jupiter", in "Earth, Moon and Planets", 66:189-212, Kluwer Academic Publishers, printed in the Netherlands 1994, pp. 189-212, Received: 22 August 1994, I. Liritzis, C. Poulakos, E. Lagios and D. Kosmatos, "A correlation study between ozone and volcanic activity, in "Earth, Moon and Planets", 66:217-230, Kluwer Academic Publishers, printed in the Netherlands 1994, pp. 217-230, Received: 15 September 1994, Ioannis Liritzis and Robert B. Galloway, "Solar-Climatic Effects on Lake/Marine Sediment Radioactivity Variations", in "Journal of coastal Research", Special Issue No. 17: "Holocene Cycles: climate, Sea Levels, and Sedimentation", pp. 63-71, United States of America 1995, I. Liritzis, R.B. Galloway, D.G. Hong, "Luminescence dating by single aliquot" or "Single aliquot dating of ceramics by green light stimulation of luminescence from quartz", in "Nuclear Instruments and Methods in Physics Research B", (NIM B) 132, (1997) pp. 457-467, Elsevier Science B.V., Received: 25 May 1997, I. Liritzis and E. Grigori, "Astronomical Forcing in Cosmogenic Be-10 Variation from East Antarctica Coast?", or "Proxy Climatic Data trought Be-10 isotope" or "Beryllium 10 variation and solar-climatic signatures", in "Journal of Coastal Research" (JCR), 14, 3, p.p. 1065-1073, Royal \Palm Beach, Florida, Summer 1998, I. Liritzis, N. Drivaliari, G.S. Polymeris and Ch. Katagas, "New quartz technique for OSL dating of limestones", or "Single aliquot dating by luminescence of calcitic monuments", in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 10, No. 1, pp. 81-87, (2010), Received: 20 June 2009, I. Liritzis, N. Zacharias, G.S. Polymeris, G. Kitis, K. Ernstson, D. Sudhaus, A. Neumair, W. Mayer, M.A. Rappenglück, B. Rappenglück, "The Chiemgau meteorite impact and tsunami event (Southeast Germany): First OSL dating", or "Meteoric impact at Chiemgau Bavaria Germany dated by OSL", in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 10, No. 4, pp. 17-33 (2010), Ioannis Liritzis, Nikolaos Laskaris, "Review: Fifty years of obsidian hydration dating in archaeology", or "Obsidian hydration dating by sims: A review of pasto 50 years", in "Journal of Non-Crystalline Solids", 357, (2011) pp. 2011-2023, Elsevier B.V, Received: 2 October 2010, Nikolaos Laskaris and Ioannis Liritzis, A new mathematical approximation of sunlight attenuation in rocks for surface luminescence dating", in "Journal of Luminescence", 131 (2011) p.p. 1874–1884, Received: 2 November 2010, Androniki Drivaliari, Ioannis Liritzis and Adamantios Sampson, Stable Isotopic Analysis of the Mollusk Shells", pp. 385-390, in "The Cave of the Cyclops. Mesolithic and Neolithic Networks in the Northern Aegean, Greece, Volume II, Bone Tool Industries, Dietary Resources and the Paleoenvironment, and Archaeometrical Studies", Prehistory Monographs 31, edited by: Adamantios Sampson, contributions by: Yannis Bassiakos, Androniki Drivaliari, Yorgos Facorellis, Chryssanthi Ioakim, Lilian Karali, Ioannis Liritzis, Antiklia Moundrea-Agrafioti, Dimitra Mylona, Maria Ntinou, Konstantina Papakosta, Judith Powell, Anaya Sarpaki, Katie Theodorakopoulou, and Katerina Trantalidou, Published by INSTAP Academic Press, Philadelphia, Pennsylvania 2011, Barbara Rappengluck, Michael A. Rappengluck, Kord Ernstson, Werner Mayer, Andreas Neumair, Dirk Sudhaus & Ioannis Liritzis, "Reply to Doppler et al. - ‘Response to “The fall of Phaethon: a Greco-Romangeomyth preserves the memory of a meteorite impact in Bavaria (south-east Germany) (Antiquity 84)”’, or "Response to ‘The fall of Phaethon: a Greco-Roman geomyth preserves the memory of a meteorite impact in Bavaria (south-east Germany)’ by Rappengl¨uck et al. (Antiquity 84)", in "Antiquity" 85 (2011):278-280, 2011, I. Liritzis, K. Stamoulis, C. Papachristodoulou, and K. Ioannides, "A Re-evaluation of radiation dose-rate conversion factors", in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 13, No 3, (2013), Ioannis Liritzis and Kostas Stamoulis, pp. 1-15, Received: 05 October 2012, Ioannis Liritzis, "Twelve Thousand Years of Non-Linear Cultural Evolution: The Science of Chaos in Archaeology", in "SYNESIS, A Journal of science, technology, ethics and policy", Potomac Institute Press, p.p. G19-31, 2013, Ioannis Liritzis and Belén Castro Martin, "Delpi and Cosmovission: Apollo's absence at the land of the Hyperboreans and the time for consulting the oracle", or "Delphi, Apollo, Lyra, Cygnus and when oracles were delivered", in "Journal of Astronomical History and Heritage", 16(2), pp. 184-206, 2013, Ioannis Liritzis, "Obsidian Hydration Dating - New review", in "Encyclopedia of Scientic Dating Methods" DOI 10.1007/978-94-007-6326-5_39-1, Springer Science & Business Media Dordrecht, 2014, I. Liritzis, F. Al-Otaibi, V. Kilikoglou, V. Perdikatsis, E. Polychroniadou, A. Drivaliari, "[Mortar analysis of wall painting at Amfissa Cathedral for conservation-restoration purposes]", in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 15, No 3,(2015), pp. 301-311, Received: 07 september 2015, I. Liritzis, F.M. Al-Otaibi, B. Castro, A. Drivaliari, "Nabatean tombs orientaion by remote sensing: Provisional results", Ioannis Liritzis, Belen Castro Martin, and Anne Nyquist, in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 15, No 3,(2015), pp. 289-299, Received: 10 September 2015, I. Liritzis, F.M. Al-Otaibi, P. Volonakis and A. Drivaliari, "Digital technologies and trends in cultural heritage", in "Mediterranean Archaeology and Archaeometry", Vol. 15, No 3, (2015), pp. 313-332, Received: 20 September 2015, Ioannis Liritzis, Editor-in-Chief (Founder) and Julien Curie, "Scientific Culture. Journal of Applied Science & Technology to Cultural Issues" - "SCIENTIFIC CULTURE Journal", Vol.1, No.1, 2015 Ioannis Liritzis, Editor-in-Chief (Founder), "Scientific Culture. Journal of Applied Science & Technology to Cultural Issues" - "SCIENTIFIC CULTURE Journal", Vol.1, No.2, 2015 Ioannis Liritzis, Editor-in-Chief (Founder), Thomas E Levy, and Julien Curie, "Scientific Culture. Journal of Applied Science & Technology to Cultural Issues" - "SCIENTIFIC CULTURE Journal", Vol.1, No.3, 2015 Belen Martin Castro, Ioannis Liritzis & Anne Nyquist, Oracular Functioning and Architectureof Five Ancient Apollo Temples Throughrchaeoastronomy: Novel Approach and Interpretation", in "Nexus Network Journal. Architecture and Mathematics", Kim Williams Books, Turin 2015, Ioannis Liritzis, Editor-in-Chief (Founder), "Scientific Culture. Journal of Applied Science & Technology to Cultural Issues" - "SCIENTIFIC CULTURE Journal", Vol.2, No.1, 2016, João Cruz, E. Figueiredo, V. Corregidor, P.I. Girginova, L.C. Alves, C. Cruz, R.J.C. Silva, I. Liritzis, "First results on radiometric dating of metals by alpha spectrometry", in "Microchemical Journal", 124 (2016) pp.608-614, Elsevier, 2016, Για περισσότερη αρθρογραφία: Στην ιστοσελίδα Ioannis Liritzis, στο: aegean.academia.edu Συνέντευξη του Ιωάννη Λυριτζή στον Μηνά Παπαγεωργίου, Συνέντευξη με τον Ιωάννη Λυριτζή για τις Ελληνικές Πυραμίδες – Πού Βρίσκονται; Γιατί & Πότε Κατασκευάστηκαν; Ποιες είναι Ψεύτικες;, στην ιστοσελίδα: www.metafysiko.gr Πυραμίδα του Ελληνικού, Δελφοί, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Λυριτζής Ιωάννης, στην ιστοσελίδα του Τμήματος Μεσογειακών σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Ioannis Liritzis, προσωπική ιστοσελίδα στο: aegean.academia.edu Ioannis Liritzis, προσωπική ιστοσελίδα στο: www.researchgate.net Ιωάννης Λυριτζής Αρχειοθετήθηκε 2016-02-14 στο Wayback Machine., προσωπική ιστοσελίδα: www.liritzis.gr Λυριτζής Ιωάννης, προσωπικό ιστολόγιο. Λυριτζής, Γιάννης, στην ιστοσελίδα: www.biblionet.gr