Σιδηροδρομικό δυστύχημα στο Τόρρε ντελ Μπιέρθο

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα στο Τόρρε ντελ Μπιέρθο συνέβη στις 3 Ιανουαρίου 1944 κοντά στο χωριό Τόρρε ντελ Μπιέρθο (Torre del Bierzo) στην περιοχή Ελ Μπιέρθο της επαρχίας Λεόν της Ισπανίας όταν τρία τρένα συγκρούστηκαν μέσα σε σήραγγα. Αν και ο επίσημος απολογισμός των νεκρών ήταν 78, και την εποχή εκείνη υπολογιζόταν ότι ήταν 200–250, ενώ η πιο πρόσφατη μελέτη τον υπολόγισε σε όχι περισσότερους από 100.

 Στις 20:30 το προηγούμενο βράδυ το ταχυδρομικό τρένο της Γαλικίας αποτελούμενο από 12 βαγόνια που σύρονταν από δύο ατμάμαξες 4-8-0 «Mastodon», έφυγε από τη Μαδρίτη με προορισμό την Α Κορούνια. Είχε ήδη καθυστερήσει δύο ώρες όταν έφτασε στην Άστοργα και είχε πρόβλημα με τα φρένα του. Εννέα λεπτά πέρασαν στην Άστοργα για να τα ελέγξουν. Αργότερα, μια από τις ατμομηχανές αφαιρέθηκε λόγω υπερθέρμανσης του κιβωτίου του άξονα. Το τρένο είχε πλέον τρεις ώρες καθυστέρηση και, παρά τα σοβαρά προβλήματα με τα φρένα του κατά την απότομη κάθοδο μέσω Μπρανουέλας, αποφασίστηκε να συνεχίσει την πορεία του. Το τρένο ήταν προγραμματισμένο να σταματήσει στο Άλβαρες, αλλά δεν το έκανε, παρά το ότι είχαν εφαρμοστεί τα χειρόφρενα στα βαγόνια και τη χρήση άμμου. Ο σταθμάρχης του Άλβαρες τηλεφώνησε αμέσως στο Τόρρε ντελ Μπιέρθο για να αναφέρει ότι το τρένο έχασε τα φρένα του στην απότομη κατωφέρεια. Στο Τόρρε ντελ Μπιέρθο ο σταθμάρχης έτρεξε στο γραφείο του και έγιναν προσπάθειες να βάλουν στρωτήρες στη γραμμή για να επιβραδύνουν το τρένο, αλλά αυτές οι προσπάθειες δεν είχαν αποτέλεσμα και το τρένο έτρεχε σφυρίζοντας αδιάκοπα και τα πέδιλα των φρένων να έχουν εφαρμοστεί, επίσης χωρίς αποτέλεσμα, με κατεύθυνση προς τη σήραγγα Νο. 20, που βρίσκεται λίγο πιο πέρα από τον σταθμό. Εν τω μεταξύ, μια μηχανή ελιγμών και τρία βαγόνια ταξίδευαν μέσα από τη σήραγγα μακριά από το σταθμό, έχοντας προειδοποιηθεί από τον σταθμάρχη για το ταχυδρομικό τρένο που δεν σταματούσε. Τα δύο τελευταία βαγόνια βρίσκονταν ακόμα στο τούνελ όταν χτυπήθηκαν από το ταχυδρομικό τρένο, όπως και τα πρώτα έξι βαγόνια του ταχυδρομικού τρένου, τα οποία άρχισαν να καίγονται, με την ξύλινη κατασκευή τους να αναφλέγεται από τον φωτισμό αερίου του τρένου. Χωρίς να γνωρίζει την πρώτη σύγκρουση, ένα τρένο με άνθρακα πλησίαζε τη σήραγγα από την αντίθετη κατεύθυνση με 27 φορτωμένα βαγόνια. Καθώς η σύγκρουση είχε καταστρέψει τα καλώδια σηματοδότησης, τα σήματα έσβησαν όταν το τρένο άνθρακα έφυγε από τη σήραγγα Νο. 21. Ο οδηγός της μηχανής ελιγμών, ο οποίος είχε διασωθεί χωρίς τραυματισμό, προσπάθησε απεγνωσμένα να προειδοποιήσει την επερχόμενη αμαξοστοιχία άνθρακα, η οποία κατάφερε μεν να επιβραδύνει, αλλά παρόλα αυτά επέπεσε στην ατμάμαξα του τρένου ελιγμών, σκοτώνοντας τον οδηγό της και τέσσερις σιδηροδρομικούς στην αμαξοστοιχία. Η φωτιά έκαιγε επί δύο ημέρες, καθυστερώντας κάθε προσπάθεια διάσωσης και καθιστώντας αδύνατη την ταυτοποίηση των περισσότερων θυμάτων. Η αυστηρή λογοκρισία εκείνη την εποχή υπό το καθεστώς του στρατηγού Φράνκο στον απόηχο του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου σήμαινε ότι το δυστύχημα έλαβε μικρή δημοσιότητα εκείνη την εποχή και ο επίσημος φάκελος της RENFE για το ατύχημα χάθηκε. Πολλοί άνθρωποι ταξίδεψαν χωρίς εισιτήρια, επομένως ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί ο πραγματικός αριθμός των επιβατών, αλλά οι επιζώντες δηλώνουν ότι το τρένο ήταν γεμάτο, πολλοί ταξίδευαν για τη Χριστουγεννιάτικη έκθεση στο Μπεμπίμπρε . Μόνο πολλά χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε το μέγεθος του δυστυχήματος. Ο πραγματικός αριθμός των νεκρών παραμένει αμφισβητούμενος. Ένα πρόσφατο και πολύ λεπτομερές βιβλίο για την καταστροφή αναγράφει όχι περισσότερους από 100 νεκρούς . Η σήραγγα Νο 20, τόπος του ατυχήματος, έκλεισε το 1985 λόγω γεωλογικών προβλημάτων. Μια ταινία για το ατύχημα με τίτλο Tunnel number 20 κέρδισε το βραβείο Γκόγια το 2002 για την καλύτερη ταινία ντοκιμαντέρ μικρού μήκους. El incidente de Torre del Bierzo ¿Qué pasó en el túnel número 20? Λας θυμάτων fueron 100 (Στα Ισπανικά) Vicente Fernandez Vazquez: La verdad sobre el incidente ferroviario de Torre del Bierzo (1944), Ponferrada 2019,(ISBN 978-84-15535-49-2)