Ρόμπερτ Γουάιζ

Ο Ρόμπερτ Γουάιζ (Robert Earl Wise, 10 Σεπτεμβρίου 1914 - 14 Σεπτεμβρίου 2005) ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης, μοντέρ και κινηματογραφικός παραγωγός, βραβευμένος με δυο Όσκαρ Σκηνοθεσίας για τις ταινίες Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) και Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965). Ο Γουάιζ ήταν επίσης υπεύθυνος για το μοντάζ των ταινιών του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane, 1941) και Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons, 1942). Σημαντική θέση στη φιλμογραφία του ως σκηνοθέτη κατέχουν οι ταινίες Σκλάβος του Εγκλήματος (Born to Kill, 1947), Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949), Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951), Εμείς οι Ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956), Ένοχες Γυναίκες (Until They Sail, 1957), Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep, 1958), Θέλω να Ζήσω! (I Want to Live!, 1958), Ο Στοιχειωμένος Πύργος (The Haunting, 1963), Τα Βότσαλα της Άμμου (The Sand Pebbles, 1966), Η Σταρ (Star!, 1968) και Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg, 1975). Ο Γουάιζ υπήρξε πρόεδρος του Σωματείου Σκηνοθετών Αμερικής από το 1971 εώς και το 1975, καθώς και πρόεδρος της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών από το 1984 εώς και το 1987. Ο Γουάιζ σκηνοθέτησε με επιτυχία πολλά διαφορετικά κινηματογραφικά είδη (φιλμ νουάρ, γουέστερν, μιούζικαλ, τρόμου, επιστημονικής φαντασίας και μελόδραμα) και το 1998 τιμήθηκε με βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου.

 Ο Γουάιζ ξεκίνησε να εργάζεται ως μοντέρ στο χώρο του κινηματογράφου κατά τα μέσα της δεκαετίας του '30, δείχνοντας από νωρίς τις ικανότητες του και το 1941 βρέθηκε υποψήφιος για Όσκαρ καλύτερου μοντάζ για την ταινία του Όρσον Γουέλς Πολίτης Κέιν (Citizen Kane). Στα 30 του, το 1944, έκανε το ντεμπούτο ως σκηνοθέτης της ταινίας τρόμου Οι Άνθρωποι Γάτες Εκδικούνται (The Curse of the Cat People), αντικαθιστώντας τον σκηνοθέτη που είχε αναλάβει αρχικά την ταινία, ο οποίος δεν ήταν πλέον διαθέσιμος. Την επόμενη χρονιά έκανε την πρώτη του επιτυχία σκηνοθετώντας τους Μπέλα Λουγκόζι και Μπόρις Καρλόφ στην ταινία Η Εκδίκηση του Νεκρού (The Body Snatcher, 1945) και μετά από μια σειρά ταινιών Β' διαλογής καθιερώθηκε με τη σκηνοθεσία της ταινίας Βασανισμένα Κορμιά (The Set-Up, 1949), με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Ράιαν. Το 1951 γύρισε την ταινία επιστημονικής φαντασίας Όταν η Γη Σταματήσει (The Day the Earth Stood Still, 1951) με τους Πατρίσια Νιλ και Σαμ Τζάφι, ενώ το 1956 τον Πολ Νιούμαν και τον Στηβ ΜακΚουήν στην ταινία Εμείς οι Ζωντανοί (Somebody Up There Likes Me, 1956). Μετά τη συνεργασία του το 1958 με τον Κλαρκ Γκέιμπλ στην ταινία Τα Γεράκια των Θαλασσών (Run Silent Run Deep), ανέλαβε τη σκηνοθεσία (σε συνεργασία με τον Τζερόμ Ρόμπινς) της ταινίας-μιούζικαλ Γουέστ Σάιντ Στόρι (West Side Story, 1961) που βραβεύτηκε με 10 βραβεία Όσκαρ, του χάρισε το πρώτο του Όσκαρ Σκηνοθεσίας και καθιέρωσε την Νάταλι Γουντ ως αστέρα πρώτου μεγέθους. Τέσσερα χρόνια αργότερα σκηνοθέτησε τους Τζούλι Άντριους και Κρίστοφερ Πλάμερ στο μιούζικαλ Η Μελωδία της Ευτυχίας (The Sound of Music, 1965) που βραβεύτηκε με 5 βραβεία Όσκαρ και του χάρισε το δεύτερο Όσκαρ Σκηνοθεσίας. Όντας στο μεταίχμιο της δόξας ο Γουάιζ άρχισε να σκηνοθετεί λιγότερες ταινίες και το 1966 σκηνοθέτησε τον Στηβ ΜακΚουήν στην επική ταινία Τα Βότσαλα της Άμμου (The Sand Pebbles, 1966). Κατά τη δεκαετία του '70 σκηνοθέτησε τους Τζορτζ Σι Σκοτ και Αν Μπάνκροφτ στην ταινία Το Χίντενμπεργκ Καίγεται (The Hindenburg, 1975), τους Άντονι Χόπκινς και Μάρσα Μέισον στο θρίλερ Μετεμψύχωση (Audrey Rose, 1977) καθώς και την πρώτη ταινία της σειράς Σταρ Τρεκ. Το 1998 έλαβε βραβείο καριέρας από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου και το 2000 σκηνοθέτησε την τελευταία του ταινία A Storm in Summer. Ο Γουάιζ απεβίωσε το 2005 σε ηλικία 91 ετών από καρδιακή προσβολή. Ρόμπερτ Γουάιζ, σελίδα στον ιστότοπο Cine.gr (Ελληνικά).