Ντίντι Ζανάβι

Το Ντίντι Ζανάβι ( γεωργιανά: დიდი ზანავი) είναι ένα χωριό στον δήμο Αντιγένι στην περιοχή Σάμτσχε-Τζαβαχέτι στα νότια της Γεωργίας. Βρίσκεται στη νότια πλαγιά της οροσειράς Μεσχέτι, που είναι τμήμα του Μικρού Καυκάσου, στην αριστερή όχθη του μικρού ποταμού Κβαμπλιάνι, σε υψόμετρο 1480 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το χωριό βρίσκεται 4 χλμ. βορειοανατολικά από το Αντιγένι, την πρωτεύουσα του δήμου, και το ίδιο είναι το κέντρο του διοικητικού διαμερίσματος Ζανάβι. Στην απογραφή του 2014 το χωριό βρέθηκε να έχει πληθυσμό 297 ατόμων.Σημαντικά κτίσματα του χωριού είναι το φρούριο του Ζανάβι και η εκκλησία του Ζανάβι, δύο μεσαιωνικά μνημεία που συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο με τα Αμετακίνητα Πολιτιστικά Μνημεία Εθνικής Σημασίας της Γεωργίας το 2007.

 Ιστορικά το χωριό ήταν γνωστό ως Ζανάβι, ένα όνομα που το είχε κοινό με αρκετούς άλλους Γεωργιανούς οικισμούς. Πρωτοαναφέρθηκε στο αγιογραφικό κείμενο του 9ου-10ου αιώνα για τη Ζωή του Αγίου Σεραπίων του Ζάρζμα, στο οποίο ο Βασίλειος του Ζάρζμα έγραψε ότι βρίσκεται μεταξύ των κτημάτων του Γκιόργκι Χορχανέλι, ενός μεγάλου ευγενή του Σάμτσχε. Ο Γκιόργκι ασχολήθηκε με το μοναστήρι του Αμάσπο και την Κούρδια και μετά τον θάνατό του θάφτηκε εκεί. Το 1578 το χωριό, μαζί με άλλα νοτιοδυτικά Γεωργιανά εδάφη, κατακτήθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Από το 1595 υπήρχαν δύο χωριά που ονομάζονταν Ζανάβι στην περιοχή – το «άνω» και το «κάτω» – που υπάγονταν και τα δύο στο ναχιγέ Ουντέ του σαντζάκ Αχαλτσίχε. Οι κάτοικοι έγιναν μουσουλμάνοι κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας που διήρκεσε πάνω από 250 χρόνια και το 1944 απελάθηκαν από τη Σοβιετική Γεωργία προς την Κεντρική Ασία ως «Μεσχετιανοί Τούρκοι» . Στον εκκενωμένο οικισμό εγκαταστάθηκαν οι νεοφερμένοι από τις δυτικές Γεωργιανές περιοχές Ιμερέτι και Ράτσα. Κατά την εθνική απογραφή του 2014 ο οικισμός είχε πληθυσμό 297 άτομα εκ των οποίων οι περισσότεροι (99,3%) ήταν Γεωργιανοί ως προς την εθνικότητα. Στο δυτικό άκρο του Ντίντι Ζανάβι υπάρχει ένα μεσαιωνικό φρούριο που στέκεται σε έναν απόκρημνο και δυσπρόσιτο βράχο. Το οχυρό είναι χτισμένο με πέτρες και ασβεστόλιθους και φέρει ενδείξεις μεταγενέστερων ανακατασκευών. Το κύριο κτίσμα της ακρόπολης είναι ένας τριώροφος πύργος με στρογγυλεμένο οπίσθιο τμήμα, με πολεμίστρες σε όλες τις πλευρές και έναν φούρνο στον δεύτερο όροφο. Η τοξωτή πόρτα στους νότιους τοίχους οδηγεί σε μια αυλή, που περιέχει μια λιμνούλα με νερό σκαλισμένη στα βράχια. Νοτιότερα υπάρχουν δύο πύργοι, εκ των οποίων ο ένας περιέχει τα απομεινάρια μιας εκκλησίας. Σε ένα μικρό ρέμα, υπάρχει ένα τέμενος της Παρασκευής που χτίστηκε το 1927 στη θέση όπου κάποτε βρισκόταν μια χριστιανική εκκλησία – από την οποία διασώθηκαν κιονόκρανες κολώνες και μια πέτρινη πλάκα με τον σταυρό σε ένα διεπίπεδο πλαίσιο. Περίπου 2 χλμ. βόρεια του χωριού, ανάντη του Ζανάβι, υπάρχουν τα ερείπια μιας μεσαιωνικής εκκλησίας, που ίσως πρόκειται για το ίδιο μοναστήρι που αναφέρθηκε στη Ζωή του Αγίου Σεραπίων του Ζάρζμα. Ένας διάσπαρτος σωρός από πλούσια διακοσμημένες πέτρες κάποτε διακοσμούσαν το μεγάλο κτίριο της εκκλησίας, οι προσόψεις της οποίας ήταν περικαλυμμένες με πελεκητές λίθινες πλάκες. Το μοναστηριακό συγκρότημα περιλάμβανε αρκετές βοηθητικές δομές και περιβαλλόταν από έναν οχυρωμένο τοίχο.