Βασιλικό Μουσείο Καλών Τεχνών της Αμβέρσας

Το Βασιλικό Μουσείο Καλών Τεχνών της Αμβέρσας (φλαμανδικά: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen) είναι μουσείο που βρίσκεται στην Αμβέρσα του Βελγίου, το οποίο ιδρύθηκε το 1810. Φιλοξενεί συλλογές πινάκων, γλυπτών και σχεδίων δημιουργημένων από τον 14ο ως τον 20ό αιώνα. Η συλλογή του, που απαρτίζεται από περίπου 7.600 αντικείμενα, είναι αντιπροσωπευτική τόσο της καλλιτεχνικής παραγωγής όσο και αντίληψης των λάτρεων των Καλών Τεχνών στην Αμβέρσα, τη Φλάνδρα και την Ολλανδική Δημοκρατία του 15ου αιώνα. Προς το παρόν, παραμένει κλειστό και μη επισκέψιμο λόγω της ανακαίνισης που υφίσταται και η οποία αναμένεται να περατωθεί περί τα τέλη του 2019.Το νεοκλασικής τεχνοτροπίας κτίριο, το οποίο στεγάζει τη συλλογή του μουσείου, αποτελεί ένα από τα κύρια οδόσημα της συνοικίας Zuid Ζάουντ, νότος) της Αμβέρσας. Το μεγαλοπρεπές αυτό κτίσμα σχεδιάστηκε από τους Γιάκομπ Βίντερς (Jacob Winders, 1849–1936) και Φρανς φαν Ντάικ (Frans van Dijk, 1853-1939). Η κατασκευή ξεκίνησε το 1884, το μουσείο άνοιξε το 1890 και ολοκληρώθηκε το 1894. Αποτελούσε, τότε, επέκταση του κέντρου της πόλης, ενώ σήμερα περιβάλλεται από κήπους που το διαχωρίζουν από τις οδούς που το περιβάλλουν, Leopold de Waalplaats, Schildersstraat, Plaatsnijdersstraat και Beeldhouwersstraat. Το αρχικό κτίριο είχε υψηλές οροφές και ευρείς χώρους, αλλά κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα υπέστη πολλές αλλαγές χωρίς να προηγηθεί μελέτη, με αποτέλεσμα οι αυλές του να καλυφθούν, κάποια παράθυρά του να τοιχιστούν, να προστεθούν νέοι τοίχοι και να διακοπεί η λογική διαδρομή στο εσωτερικό του.

 Αν και ως μουσείο ιδρύθηκε το 1810, η ιστορία της συλλογής του ξεκινά πολύ νωρίτερα, έχοντας τις ρίζες της στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά (Συντεχνία των ζωγράφων) το 1382. Τα μέλη της Συντεχνίας συναντιούνταν σε μια τοπική αίθουσα συμποσίων, της οποίας τους τοίχους κοσμούσαν με τις δικές τους δημιουργίες. Ο Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς, για παράδειγμα, δώρισε ως διακοσμητικό της αίθουσας τον πίνακά του Οικογένεια με παπαγάλους (1614) και σήμερα κοσμεί την κεντρική αίθουσα του μουσείου που φέρει το όνομά του (Rubens gallery). Όταν η Συντεχνία διαλύθηκε, τα έργα τέχνης που κατείχε μεταφέρθηκαν στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, την οποία είχε ιδρύσει κατά κύριο λόγο ο Ντάβιντ Τένιερς ο νεότερος το 1663. Η συλλογή αυτή περιλάμβανε έργα των Ρούμπενς, Γιάκομπ Γιόρντενς και Κορνέλις ντε Φος. Κατά τον 19ο αιώνα η συλλογή συνέχισε να μεγαλώνει από δωρεές εύπορων ευεργετών και περιέλαβε έργα ζωγράφων όπως οι Χανς Μέμλινγκ, Ρόχιερ φαν ντερ Βάιντεν και Γιαν βαν Άικ. Κατά την ίδια περίοδο η Ακαδημία απαιτούσε από τα μέλη της να κάνουν δωρεά ένα έργο τέχνης, και για τον λόγο αυτό η συλλογή μεγάλωσε αξιοσημείωτα γρήγορα: Μεταξύ των αποκτημάτων της βρέθηκαν έργα των Ντομινίκ Ενγκρ και Ζακ Λουί Νταβίντ. Η συλλογή στεγάστηκε, τελικά, στο σημερινό κτίριο του μουσείου κατά τη δεκαετία του 1890, ενώ οι δωρεές συνεχίστηκαν. Συνολικά, ως δωρεές προς τη συλλογή υπολογίζεται ότι αποκτήθηκαν περί τα 600 έργα.Αξιοσημείωτο είναι ότι κατά τη γαλλική κατοχή της πόλης, πρώτα το 1794 και ύστερα το 1796, πολλά έργα τέχνης αφαιρέθηκαν από εκκλησίες και άλλα ιδρύματα, τα οποία λεηλατήθηκαν. Αργότερα, όμως όσα από αυτά τα έργα τέχνης έγινε δυνατόν να ανακτηθούν, αποτέλεσαν τμήμα της συλλογής του μουσείου. Ωστόσο, το 1817 η συλλογή αριθμούσε μόλις 127 έργα, κυρίως των μέσων του 16ου και του 17ου αιώνα. Κεντρικό κορμό της συνιστούσαν τα έργα του Ρούμπενς.Ο Γουλιέλμος Α΄ των Κάτω Χωρών βοήθησε το μουσείο με πολλούς τρόπους. Το 1823 δώρισε σε αυτό τρεις πίνακες, ένας από τους οποίους ήταν το πρώιμο έργο του Τιτσιάνο Ο Πάπας Αλέξανδρος Δ΄ παρουσιάζει τον Γιάκοπο Πεζάρο στον Άγιο Πέτρο, πρώτο απόκτημα του μουσείου - έργο ξένου ζωγράφου. Με διάταγμα του 1827 έδωσε δωρεά 20.000 γκίλντερς (χρυσών νομισμάτων) για να δημιουργηθεί η σύγχρονη (της εποχής) συλλογή του μουσείου, αλλά παρενέβη η Βελγική επανάσταση. Μόνον το 1873 κατάφερε το μουσείο να αρχίσει να αποκτά έργα ζώντων καλλιτεχνών. Το 1840 έγινε μια σημαντική δωρεά στο μουσείο: Ο πρώην δήμαρχος της Αμβέρσας Φλόρεντ φαν Έρτμπορν (Florent van Ertborn) δώρισε 141 έργα τέχνης. Ο φαν Έρτμπορν είχε συλλέξει έργα πρώιμης φλαμανδικής ζωγραφικής κατά τη διάρκεια μιας εποχής που η ζωγραφική αυτή δεν έχαιρε μεγάλης εκτίμησης. Η προσθήκη αυτή, μακροπρόθεσμα, εξασφάλισε τη φήμη του μουσείου. Ανάμεσα στα έργα αυτά συγκαταλέγονταν Η Αγία Βαρβάρα και η Παναγία στην πηγή του Γιαν βαν Άικ και το ήμισυ του διπτύχου του Ρόχιερ φαν ντερ Βάιντεν Πορτρέτο του Φιλίπ ντε Κρουά και η εικόνα για Αγία Τράπεζα Τα επτά Μυστήρια. Υπήρχαν, επίσης, έργα των Χανς Μέμλινγκ, Ντίρικ Μπάουτς, Γιοάχιμ Πατινίρ, Κουέντιν Μασσάις, Ζαν Φουκέ (Jean Fouquet), Σιμόνε Μαρτίνι, Αντονέλλο ντα Μεσσίνα και Λούκας Κράναχ. Στο μουσείο υπάρχουν έργα των εξής καλλιτεχνών 15ος αιώνας: Γιαν βαν Άικ Ζαν Φουκέ Ρόχιερ φαν ντερ Βάιντεν Χανς Μέμλινγκ 16ος αιώνας: Φρανς Φλόρις Κουέντιν Μασσάις Γιοάχιμ Πατινίρ Μέρτεν ντε Φος Χίλλις Κουανιέ 17ος αιώνας: Εράσμους ντε Μπι Γιαν Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος Άντονι βαν Ντάικ Φρανς Χαλς Γιάκομπ Γιόρντενς Τέοντοορ Ρομπάουτς Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς 19ος αιώνας: Τζέιμς Ένσορ (James Ensor) Ωγκύστ Ροντέν Χένρυ φαν ντερ Φέλντε Φέρναντ Κοπφ (Fernand Khnopff) Αλεξάντρ Καμπανέλ 20ός αιώνας: Πιέρ Αλεχίνσκυ (Pierre Alechinsky) Ρενέ Μαγκρίτ Γιάκομπ Σμιτς Γκουστάφε φαν ντε Βουστάινε (Gustave Van de Woestijne) Ρικ Βάουτερς (Rik Wouters) Κατάλογος έργων του Βασιλικού Μουσείου Καλών Τεχνών της Αμβέρσας Επίσημος ιστότοπος (Αγγλικά)