Κάστρο Πάργας

Το Κάστρο της Πάργας είναι μεσαιωνικό κάστρο στην κορυφή της Πάργας στην Ήπειρο. Βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου με θέα στην πόλη, ήταν ένα σημαντικό ορόσημο από τον 15ο αιώνα, εν μέρει λόγω των ισχυρών οχυρώσεων που χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία της πόλης από επιδρομές από ξηρά και θάλασσα.

 Βρίσκεται στρατηγικά τοποθετημένο σε βραχώδη χερσόνησο με θέα τη θάλασσα από τις τρεις πλευρές και την πόλη από την άλλη πλευρά. Στην αρχαιότητα η περιοχή γύρω από το κάστρο κατοικήθηκε από την ελληνική φυλή των Θεσπρωτών. Η αρχαία πόλη Τορύνη πιθανότατα βρισκόταν εδώ. Πριν χτιστεί το κάστρο της Πάργας (που σώζεται σήμερα), οι κάτοικοι της Πάργας προσπάθησαν να διατηρήσουν την οχυρωμένη πόλη, η οποία ήταν εκτεθειμένη στη θάλασσα, ώστε να αντιμετωπίσουν τους εισβολείς. Σε αυτήν την προσπάθεια είχαν κατασκευάσει τις πρώτες οχυρώσεις με τη βοήθεια των Νορμανδών αρχικά τον 11ο αιώνα από τους κατοίκους της Πάργας για να προστατεύσουν την πόλη τους από τους πειρατές και αργότερα τους Οθωμανούς. Τον 15ο αιώνα, καθώς ο οθωμανικός έλεγχος της περιοχής αυξήθηκε, οι Ενετοί ξαναέχτισαν το κάστρο για να οχυρώσουν την περιοχή. Η πόλη και το κάστρο της προσφέρθηκαν ανεπιτυχώς από τον Νικόλαο Ορσίνι, τον Δεσπότη της Ηπείρου, στη Δημοκρατία της Βενετίας με αντάλλαγμα την ενετική βοήθεια κατά της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Κατά την Ηπειρώτικη εξέγερση του 1338/39 κατά του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιολόγου, η Πάργα παρέμεινε πιστή στον αυτοκράτορα. Τη δεκαετία του 1390 ήταν υπό την κυριαρχία του Ιωάννη Μπούα, άρχοντα της Άρτας.Η πόλη πέρασε τελικά υπό Ενετικό έλεγχο το 1401 και διοικήθηκε ως ηπειρωτική έκταση της βενετικής κατοχής της Κέρκυρας, υπό τον καστελλάνο. Η κατοχή των Ενετών επιβεβαιώθηκε από την οθωμανική-βενετική συνθήκη του 1419. Εκτός από σύντομες περιόδους οθωμανικής κατοχής, η πόλη παρέμεινε στα χέρια των Ενετών μέχρι την πτώση της Δημοκρατίας της Βενετίας το 1797. Το 1452, η Πάργα και η οχυρωμένη θέση καταλήφθηκαν από τον Χατζή Μπέη για δύο χρόνια. Μέρος του κάστρου κατεδαφίστηκε εκείνη την εποχή. Το 1537, ο Οθωμανός ναύαρχος Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα έκαψε και κατέστρεψε το φρούριο και τα σπίτια σε αυτά. Πριν την ανακατασκευή του κάστρου το 1572 από τους Ενετούς, οι Τούρκοι το γκρέμισαν για άλλη μια φορά. Το κάστρο ανοικοδομήθηκε με τη βοήθεια των Ενετών, αλλά πριν ολοκληρωθεί γκρεμίστηκε ξανά από τους Τούρκους. Μια επιγραφή πάνω από την εξωτερική πύλη, χρονολογεί την κατασκευή αυτού του τμήματος του τείχους στο 1707, από τον κόμη Μάρκο Τεοτότσι, κυβερνήτη και καπετάνιο της Πάργας.Το 1792, οι Βενετοί ξεκίνησαν την κατασκευή του τρίτου και τελευταίου φρουρίου, με τις εργασίες να ολοκληρώνονται το 1808 από τους Γάλλους κατά την παραμονή τους στην ευρύτερη περιοχή μεταξύ των ετών 1797 και 1814. Το κάστρο δεν κατακτήθηκε μέχρι το 1819, παρά τις επιθέσεις κυρίως του Αλή Πασά των Ιωαννίνων που πολιόρκησε το κάστρο. Το 1815, με την πτώση της γαλλικής εξουσίας, οι πολίτες της Πάργας εξεγέρθηκαν ενάντια στη γαλλική κυριαρχία και ζήτησαν την προστασία των Βρετανών. Το 1819, οι Βρετανοί πούλησαν την πόλη στον Αλή Πασά, υπό την ευρύτερη εξουσία των Οθωμανών. Ο Αλή Πασάς έκανε δομικές προσθήκες στο κάστρο, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης των υπαρχόντων τειχών, της εγκατάστασης του χαρεμιού του και της κατασκευής ενός χαμάμ με τη δομή και της ριζικής αναδιαμόρφωσης των χώρων του κάστρου. Το 1823 ο Αλή πασάς δολοφονήθηκε και από αυτόν το κάστρο πέρασε υπό την άμεση οθωμανική κυριαρχία. Η οθωμανική κυριαρχία στην Πάργα και την υπόλοιπη Ήπειρο τερματίστηκε το 1913 μετά τη νίκη της Ελλάδας στους Βαλκανικούς Πολέμους και πέρασε υπό τον έλεγχο του ελληνικού κράτους. Το 2020 πραγματοποιήθηκαν εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης από τον Δήμο και τη Δημοτική Κοινότητα Πάργας υπό την επίβλεψη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πρέβεζας. Οι Ενετοί δημιούργησαν ένα τέλειο αμυντικό σχέδιο που μαζί με τη φυσική οχύρωση το κατέστησαν ανίκητο φρούριο. Έξω από το κάστρο, οκτώ πύργοι σε διάφορες τοποθεσίες συμπλήρωναν την άμυνα. Μέσα στο στενό χώρο της ακρόπολης ήταν στοιβαγμένα 400 σπίτια, με τέτοιο τρόπο ώστε να καταλαμβάνουν ένα μικρό χώρο, ανέγγιχτο από τη θάλασσα. Από τη βρύση «Κρεμασμά» οι δεξαμενές του κάστρου και τα σπίτια εφοδιάζονταν με νερό. Το κάστρο για προμήθειες χρησιμοποιούσε τους δύο κόλπους: τον Βάλτο και την Πωγωνία. Το κάστρο της Πάργας ήταν ανίκητο σε όλη τη διάρκεια της διοίκησης του Αλή Πασά και υποστήριξε στους Σουλιώτες που του αντιστάθηκαν. Το κάστρο της Πάργας είναι προσβάσιμο μέσω στενών δρόμων και σκαλοπατιών από το λιμάνι της Πάργας και υπάρχει πλακόστρωτος δρόμος που οδηγεί στην παραλία του Βάλτου. Στην τοξωτή πύλη της εισόδου διακρίνεται στον τοίχο το φτερωτό λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το όνομα "ANTONIO CERVASS 1764", εμβλήματα του Αλή Πασά, δικέφαλοι αετοί και σχετικές επιγραφές. Θολωτοί διάδρομοι, αίθουσες σκοποβολής, στοές προμηθειών, ισχυροί προμαχώνες με πυροβόλα όπλα, ελαφριά όπλα, στρατώνες, φυλακές, αποθήκες και δύο οχυρά ως τελευταία γραμμή άμυνας.Μια επιγραφή πάνω από μια πέτρινη πόρτα (δίπλα στην πυριδαποθήκη) γράφει: Défense de la Patrie Α. D. 1808.