Πανθεσσαλικοί Αγώνες Τρικάλων 1908

Οι Πανθεσσαλικοί αθλητικοί αγώνες Τρικάλων διεξήχθησαν στις 7, 8 και 9 Σεπτεμβρίου 1908 στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας. Οι αγώνες διοργανώθηκαν από τον δήμο Τρικκαίων και σύμφωνα με την προκήρυξη "Υπό την προστασίαν της Επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων (σημ. ΕΟΑ, πλέον ΕΟΕ) τη συμπράξει του Συνδέσμου των Ελληνικών Αθλητικών και Γυμναστικών Σωματείων (σημ. ΣΕΑΓΣ, πλέον ΣΕΓΑΣ)". Μετείχαν επτά (7) αθλητικά σωματεία από Αθήνα (3), Πειραιά, Τρίκαλα, Λάρισα και Βόλο με συνολικά 66 αθλητές, αντί των 90 αρχικά δηλωθέντων. Έλαβε ακόμη μέρος ο Ποδοσφαιρικός Όμιλος Αθηνών (ΠΟΑ), αμιγώς σύλλογος ποδοσφαίρου, με κάποιο τμήμα της 14μελούς αποστολής του να μετέχει και με τον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο, όντες αθλητές του, σε αγωνίσματα στίβου. Τελέστηκαν 19 από αυτά σε επίπεδο ανδρών (3 περισσότερα της προκήρυξης), 6 σε έως 17ετών εφήβων (ή σύμφωνα με άλλη πηγή μόνον 4 εξαιτίας μίας μόλις συμμετοχής) και μία αναμέτρηση του "καινούργιου σπορ της ποδοσφαιρίσεως" που επείχε θέση εορταστικού (φιέστα) και αγώνα επίδειξης. Ήταν η πρώτη φορά που διεξήχθησαν επαρχιακοί αγώνες υπό την αιγίδα της ΕΟΑ και στέφθηκαν με μεγάλη επιτυχία. Πολυνίκης αναδείχθηκε επί όλων των σωματείων ο Εθνικός Γυμναστικός Σύλλογος, τόσο σε εφήβους όσο και συνολικά, ενώ μεταξύ των τριών θεσσαλικών ο Γυμναστικός Σύλλογος Βόλου. Στον ποδοσφαιρικό αγώνα, τέλος, επικράτησε ο ΠΟΑ.

 Το διήμερο 5 και 6 Απριλίου 1908, πραγματοποιήθηκαν στο Βόλο οι Β' Πανθεσσαλικοί αγώνες διοργάνωσης του τοπικού ΓΣ, με πολυάριθμη συμμετοχή αθλητών από 4 θεσσαλικά σωματεία και κάποιων από τους Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο, Εθνικό ΓΣ και Πειραϊκό Σύνδεσμο που διέμεναν στην πόλη. Ακολούθως ο δήμος Τρικκαίων πήρε την πρωτοβουλία, με επικεφαλής το δήμαρχο Γεώργιο Κανούτα (παρότι αρχικά δέχθηκε βολές από τον τοπικό τύπο για αδιαφορία), να διοργανώσει αθλητικούς αγώνες στα Τρίκαλα "αποβλέπων εις τόνωσιν της αξιολόγου Θεσσαλικής αθλητικής κινήσεως, ιδιαιτέρως δε του ιδίου αυτού Δήμου". Ως ημερομηνίες τελέσης των αγώνων όρισε το τριήμερο 7ης, 8ης και 9ης Σεπτεμβρίου (Κυριακή-Τρίτη), ώστε να συνδυαστεί με τη μεγάλη τοπική εμποροπανήγυρη. Για τη μεγαλύτερη επιτυχία των αγώνων προσκλήθηκαν οι αθλητικοί σύλλογοι όχι μόνο της Θεσσαλίας αλλά και της πρωτεύουσας, δίνοντάς τους πανελλήνιο χαρακτήρα. Τους αγώνες έθεσε υπό την προστασία του ο διάδοχος Κωνσταντίνος, ο οποίος εξέφρασε την επιθυμία να τους παρακολουθήσει αυτοπροσώπως, θεωρώντας εξαιρετική ιδέα να γίνουν εθνικού χαρακτήρα αγώνες κοντά στα τότε ελληνοτουρκικά σύνορα. Ενισχύοντας την προσπάθεια, το υπουργείο Παιδείας με εγκύκλιο διαταγή ζήτησε από "τους γυμνασιάρχας και σχολάρχας των σχολείων Βόλου, Λαρίσσης, Τρικάλων και Καρδίτσης όπως ασκήσωσι τους μαθητάς των δια τους αθλητικούς αγώνας των Τρικάλων". Η Οργανωτική επιτροπή συγκροτήθηκε σε συνεργασία του Δήμου με τον τοπικό Γυμναστικό Σύλλογο και την ΕΟΑ, η οποία απέστειλε το γενικό γραμματέα της Μιχαήλ Στελλάκη για το σκοπό αυτό. Την αποτελούσαν επιφανείς πολίτες της τρικαλινής κοινωνίας: ο διευθυντής του υποκ. Εθνικής Τράπεζας Απόστολος Βαμβακάς, ο πρόεδρος του Γυμναστικού Συλλόγου Τρικάλων Δημήτριος Νακόπουλος, ο δικηγόρος Νικόλαος Χατζηγώγος, ο πρώην βουλευτής και δικηγόρος Νικόλαος Γαρδικιώτης, ο ιατρός Δημήτριος Φωτάκης, ο Γεώργιος Γεωργόπουλος και ο Δημήτριος Λάππας. Η επιλογή των προσώπων θεωρήθηκε γενικά σωστή. Ενστάσεις υπήρξαν μόνο για τους δύο τελευταίους, που θεωρήθηκε ότι ήταν ακατάλληλοι και μπήκαν επειδή ήταν πολιτικοί φίλοι του δημάρχου. Σύμφωνα με τον τύπο στη θέση τους έπρεπε να τοποθετηθούν κάποια μέλη από το διοικητικό συμβούλιο του τοπικού Γυμναστικού Συλλόγου, όπως οι Παύλος Παπανικολάου, Ιωάννης Παπαδημητρίου, Αντώνιος Δημακόπουλος.Την τεχνική προετοιμασία του στίβου των αγώνων ανέλαβε ο καταρτισμένος γυμναστής Π. Ορεσίτροφος, τον οποίο έστειλε ο ΣΕΑΓΣ. Το γήπεδο των αγώνων διαμορφώθηκε σε έκταση που είχε αγοράσει για το Δήμο ο προηγούμενος δήμαρχος Παναγιώτης Χατζηγάκης έναντι 50.000 δρχ. Δημιουργήθηκε στίβος με περίμετρο 300μ και με ευθεία 120μ προ της εξέδρας για τους δρόμους ταχύτητας και εμποδίων. Κατασκευάστηκε εξέδρα χωρητικότητας άνω των 1.000 ατόμων, ενώ το στάδιο είχε δυνατότητα φιλοξενίας συνολικά 3.500 θεατών. Η ΕΟΑ απέστειλε αθλητικά όργανα και εξοπλισμό, ειδικό γραμματέα για την τήρηση των πρακτικών, τύπωσε το πρόγραμμα των αγώνων και μερίμνησε για κοπή των μεταλλίων με την Πανθεσσαλική Αθηνά και εκτύπωση των διπλωμάτων. Ο Δήμος ενέκρινε κονδύλιο 10.000 δρχ για τη διοργάνωση. Παράλληλα, κάλεσε τους εύπορους κατοίκους της πόλης να βοηθήσουν είτε αθλοθετώντας έπαθλα είτε προσφέροντας τις οικίες τους για τη φιλοξενία των επισκεπτών. Τοπικοί οργανισμοί και ενώσεις ανταποκρίθηκαν στην έκκληση αυτή, όπως η Φιλαρμονική, ο Εμπορικός Σύλλογος, ο Δικηγορικός Σύλλογος, ο Κυνηγετικός Σύνδεσμος και πολλοί ιδιώτες. Για τη φιλοξενία των αθλητών μετατράπηκαν οι αίθουσες των γυμνασίων και των δημοτικών της πόλης σε ξενώνες. Διαμορφώθηκαν δωμάτια με 80 κλίνες "μετά καινουργών κλινοσκεπασμάτων, ειδικόν δε εστιατόριον εν τη Λέσχη Τρικκάλων με ωρισμένα είδη φαγητών, σύμφωνα προς την επιβαλλομένην δίαιταν αθλητών κατά τους αγώνας". Οι συνοδοί φιλοξενήθηκαν σε οικίες ιδιωτών, καθώς τα ξενοδοχεία ήταν υπερπλήρη λόγω της εμποροπανηγύρης. Τέλος, ο Δήμος ανέλαβε ένα μέρος των εξόδων μετακίνησης των αθλητών. Στους αγώνες εκδήλωσαν αμέσως ενδιαφέρον να μετάσχουν όλα τα θεσσαλικά σωματεία και τα μεγαλύτερα αθηναϊκά, Εθνικός, Πανελλήνιος και Πειραϊκός Σύνδεσμος, τα οποία ανήγγειλαν πως θα μετείχαν και στα εφηβικά αγωνίσματα. Επίσης, συμμετοχή φοιτητών δήλωσε το Ακαδημαϊκόν Γυμναστήριον, αθλητικό τμήμα του Εθνικού Πανεπιστημίου (νυν Αθηνών). Οι αθλητές μετέβησαν ακτοπλοϊκά από τον Πειραιά στο Βόλο και από εκεί με το Θεσσαλικό σιδηρόδρομο στα Τρίκαλα. Ο Θεσσαλικός σιδηρόδρομος παρείχε τα εισιτήρια μετ' επιστροφής με έκπτωση 65%. Έκπτωση 50% πρόσφερε και ο Λαρισαϊκός σιδηρόδρομος για όσους επέλεγαν την μετακίνηση από Αθήνα προς Λάρισα, αλλά οι περισσότεροι δεν τον προτίμησαν, αφού στην εκεί πόλη δεν υπήρχε ανταπόκριση με τον Θεσσαλικό και η συνέχεια του ταξιδιού προς τα Τρίκαλα έπρεπε να γίνει με άμαξες. Με έκτακτο τρένο του Λαρισαϊκού ταξίδεψε ο διάδοχος Κωνσταντίνος έως το Δεμερλί (σημερινά Παλαιοφάρσαλα) και από εκεί μετέβη στα Τρίκαλα, όπου κήρυξε την έναρξη των αγώνων και τους παρακολούθησε τις δύο πρώτες ημέρες. Μαζί του αφίχθη και ο αδερφός του πρίγκιπας Νικόλαος. Τους υποδέχθηκαν με κάθε επισημότητα οι τοπικές θρησκευτικές, πολιτικές, αθλητικές και στρατιωτικές αρχές και πλήθος κόσμου, ενώ ο ποιητής Σπύρος Ματσούκας από την Υπάτη εκφώνησε ενθουσιώδη λόγο. Φιλοξενήθηκαν στην αρχοντική οικία του τραπεζίτη Ηλία Κοέν. Επίσης, τους αγώνες παρακολούθησαν 250 περίπου Τούρκοι αξιωματικοί του Νεοτουρκικού κομιτάτου Θεσσαλονίκης, που επισκέπτονταν τη Θεσσαλία σε ανταπόδοση επίσκεψης των Θεσσαλών στη Θεσσαλονίκη, συνοδευόμενοι από τον Τούρκο πρόξενο της πόλης. Οι αγώνες άρχισαν επίσημα στις 3 μ.μ. της Κυριακής αλλά το πρωί είχαν γίνει προκριματικοί κάποιων αγωνισμάτων. Το στάδιο ήταν κατάμεστο από πολίτες και στρατιώτες της τοπικής φρουράς, ενώ εκτός σταδίου ήταν παραταγμένοι Καραγκούνηδες με τοπικές ενδυμασίες. Παρόντες ήταν οι δύο βασιλόπαιδες με τον υπασπιστή Μεσαλά, ο επίσκοπος Τρίκκης Άνθιμος, ο νομάρχης Δεδούσης, οι τοπικοί βουλευτές Χατζηπέτρος και Ζάππας, ο συνάδελφός τους Γιαννούσιος Τάκης από την Καλαμπάκα, ο μέραρχος Δούκας, ο φρούραρχος Νικολόπουλος, ο πρόεδρος πρωτοδικών Βασιλειάδης, ο εισαγγελέας Χαλκιόπουλος, ο Τούρκος πρόξενος Μεσσίτ Μεχμέτ, οι αρχές της πόλης, οι συντάκτες των εφημερίδων, ο Δήμαρχος Παγασών, Ιωάννης Γκλαβάκης, και πλήθος κόσμου. Προσφώνησε ο Δήμαρχος, ο οποίος κάλεσε το διάδοχο Κωνσταντίνο να κηρύξει την έναρξη των αγώνων. Στη συνέχεια ξεκίνησε το αγωνιστικό πρόγραμμα, το οποίο την πρώτη ημέρα περιλάμβανε 9 αγωνίσματα.Τη δεύτερη ημέρα έγιναν άλλα 9 αγωνίσματα και ο Διάδοχος απένειμε τα έπαθλα στους νικητές των δύο πρώτων ημερών. Αποχαιρετώντας τους δύο βασιλικούς γόνους ο Δήμαρχος τους απένειμε δύο αργυρά αναμνηστικά μετάλλια με την όψη της Αθηνάς και τις φράσεις: "Δήμος Τρικκαίων" και "Θεσσαλών Τρίκκης". Το βράδυ στην πόλη πραγματοποιήθηκε λαμπαδηφορία, ενώ ο Διάδοχος δεξιώθηκε τις τοπικές αρχές και την επομένη αναχώρησε. Την τρίτη ημέρα διεξήχθησαν τα υπόλοιπα αγωνίσματα και απονεμήθηκαν τα έπαθλα στους νικητές καθώς και τα έπαθλα στους πολυνίκεις συλλόγους. Ακολούθησε ομιλία από το σκαπανέα του ελληνικού αθλητισμού Ιωάννη Χρυσάφη προς τους μετέχοντες και το πλήθος. Εν συνεχεία, οι αθλητές με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής ξεχύθηκαν στην πόλη πανηγυρίζοντας για να καταλήξουν στην οικία του δημάρχου Κανούτα, ο οποίος τους απηύθυνε αποχαιρετιστήριο λόγο. Τα επινίκεια γιορτάστηκαν από παρέες αθλητών σε διάφορα σημεία της πόλης. Την επόμενη ημέρα αθλητές και συνοδοί αναχώρησαν είτε μέσω του Λαρισαϊκού σιδηροδρόμου για Αθήνα είτε μέσω του Θεσσαλικού για Βόλο.Στους Αθηναίους αθλητές και γυμναστές και τον ποιητή Ματσούκα παρέθεσαν γεύμα οι δημοδιδάσκαλοι της πόλης. Λόγω του πλήθους συμμετοχών, τις πρωινές ώρες διαξάγονταν προκριματικοί αγώνες κυρίως για τους αγώνες δρόμου. Τους ελλανοδίκες αποτέλεσαν οι έμπειροι αθλητικοί παράγοντες Γαρδικιώτης, Λάππας, Νικ. Χατζηγώγος, Μιχ. Ρουνόπουλος (εκπρόσωπος του ΣΕΑΓΣ), Δημακόπουλος, Λιβανός, Γαλανίδης και Αλ. Νικολόπουλος, ενώ την επιτροπή αγώνων οι εξής: Παρά την εμπειρία των κριτών υπήρξαν παράπονα από αθλητές του ΓΣ Βόλου, πως σε ορισμένα αγωνίσματα οι κριτές ευνόησαν τους αθλητές του Εθνικού ΓΣ και απείλησαν με αποχώρηση την τελευταία ημέρα των αγώνων: "Σήμερον οι αγώνες είχον πολλά επεισόδια, διότι εγένοντο μεροληψίαι υπέρ του Εθνικού Συλλόγου. Ο Σύλλογος του Βόλου ηπείλησεν να αποχωρήσει." Εκτός των αθλητικών αγωνισμάτων, ανακοινώθηκε η διεξαγωγή και ποδοσφαιρικού αγώνα με έπαθλο για τη νικήτρια ομάδα "κύπελλον μετά τρίποδος" που αθλοθέτησε ο δήμος Τρικκαίων. Μετείχαν δύο σύλλογοι: "...ιδία δε ο του Βόλου, όστις και ομάδα ποδοσφαιρίσεως θ' αποστείλη, ήτις θα αντιμετωπίση άλλην τοιαύτην αποσταλησομένην υπό του ενταύθα και υπό την προεδρείαν του κ. Μαρινάκη, «Ομίλου Ποδοσφαιρίσεως»." Πρόκειται για τους ΓΣ Βόλου και Ποδοσφαιρικό Όμιλο Αθηνών, τον μετέπειτα Παναθηναϊκό με ίδρυση προ 7 μηνών και στο μεταξύ είχε δώσει φιλικά μόνο παιχνίδια, ο οποίος και επικράτησε. Η ομάδα από το Βόλο ενισχύθηκε με κάποιους αθλητές-ποδοσφαιριστές του Εθνικού ΓΣ, ενώ η συνάντηση διακόπηκε εξαιτίας του σκοταδιού και με το αποτέλεσμα στο 9-0. Διαιτητικά χρέη ανέλαβε ο αφέτης Οικονομόπουλος, αλλά οι ενδεκάδες και σκόρερς δεν έχουν προς το παρόν εξακριβωθεί μέσω έρευνας στις τότε πηγές, επειδή "το μεγαλύτερο ενδιαφέρον ήταν στραμμένο στα αγωνίσματα του στίβου καθώς η ποδοσφαίριση αποτελούσε καινούριο σπορ." Οι νικητές αναχώρησαν για την Αθήνα την επομένη 10 Σεπτεμβρίου: "Σήμερον την 5ην πρωινήν ώραν ανεχώρησαν εντεύθεν σιδηροδρομικώς τα μέλη του Ποδοσφαιρικού Ομίλου Αθηνών υπό τον πρόεδρον αυτών κ. Μαρινάκην. Η προπομπή εις τον σταθμόν εγένετο μετά φανών εν μέσω ζητωκραυγών υπέρ της πόλεως των Τρικκάλων εκ μέρους των αθλητών." * τμήμα αθλητισμού του Εθνικού Πανεπιστημίου (σημερινό Αθηνών). * δεδομένου ότι πηγή με αναλυτικά στοιχεία αναφέρει την κατάληψη μόνο της α' θέσης στη σκυταλοδρομία και το άλμα τριπλούν εφήβων, πιθανώς αυτά να μην πραγματοποιήθηκαν εξαιτίας μίας μόλις συμμετοχής. Ο Μιλτιάδης Μαντάς (Ακαδημαϊκόν) έλαβε μέρος σε 10 αγωνίσματα και απέσπασε από μία α', β' και γ' νίκη σε άλματα και δρόμους. Οι εξής τρεις πέτυχαν 5 διακρίσεις ατομικές (δεν είναι διαθέσιμη η πλήρης σύνθεση όλων των ομάδων σκυταλοδρομίας), δηλαδή σημείωσαν από 5 α', β' ή γ' νίκες: 4 - 0 - 1 ο Νικόλαος Σαραφόπουλος, άρα σε όλα τα άλματα και ρίψεις που μετείχε. Με τις τέσσερις α' νίκες του, υπήρξε ο πολυνίκης αθλητής των αγώνων (δεν είχε αθλοθετηθεί σχετικό τρόπαιο) και ήταν ουσιαστικά αυτός που ανέδειξε τον Εθνικό πολυνίκη σύλλογο (σε περίπτωση απουσίας του, θα είχε 8 α' νίκες έναντι 10 του Βόλου). 3 - 1 - 1 ο Γ. Λαζανάς (Βόλου), παίρνοντας μέρος και στα 6 αγωνίσματα ρίψεων του προγράμματος (διακρίθηκε σε όλα πλην ακοντισμού) 2 - 1 - 2 ο Γεώργιος Ζήνων (Βόλου) από την Κύπρο, στα 8 δρόμων, ρίψεων και αλμάτων της συμμετοχής του.Τρεις α' θέσεις, συνυπολογιζομένης εκείνης στη σκυταλοδρομία, σε 3 αγωνίσματα δρόμων ταχύτητας απέσπασε ο Αθανάσιος Μαϊχός (Εθνικός), δύο (μεσαίες αποστάσεις) ο Αδαμάντιος Κάντζας (Πειραϊκός) στα 4 και ισάριθμες ο Γεώργιος Καλαφάτης (Πανελλήνιος, ΠΟΑ) με τη νίκη στον ποδοσφαιρικό αγώνα. Όπως ο Ζήνων, έλαβε μέρος σε όλο το φάσμα των αθλημάτων και επιπρόσθετα στο ποδόσφαιρο, για να διακριθεί τελικά στα 5 από τα 6. Ο Κ. Κωστόπουλος (Εθνικός) κατέκτησε 3 χρυσά και 1 χάλκινο σε 4 ατομικές συμμετοχές, άρα πιθανώς σε όλα τα αγωνίσματα εφήβων που πραγματοποιήθηκαν. εφ. ΕΜΠΡΟΣ, 1/8 έως 12/9/1908 εφ. ΣΚΡΙΠ, 1/8 έως 12/9/1908 Παύλος Ν. Μανιτάκης, 100 χρόνια νεοελληνικού αθλητισμού • 1830-1930, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1962, σ. 241-244 Ευάγγελος Μελέκογλου, Γιώργος Καλαφάτης • Ο ιδρυτής του Παναθηναϊκού, Εκδόσεις Νέα Εκδοτική, Αθήνα 2011, ISBN 960-8982-57-X, σ. 47-58.