Σαϊμά

Το Σαϊμά είναι το κοινοβούλιο της Δημοκρατίας της Λετονίας. Είναι μονοθάλαμο κοινοβούλιο το οποίο αποτελείται από 100 μέλη που εκλέγονται με αναλογική εκπροσώπηση, με τις έδρες να αποδίδονται στα πολιτικά κόμματα που αποκτούν τουλάχιστον το 5% της λαϊκής ψήφου. Οι εκλογές λαμβάνουν χώρα μια φορά κάθε τέσσερα χρόνια, συνήθως το πρώτο Σάββατο του Οκτωβρίου, ενώ η τελευταία εκλογή έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 2018. Ο Πρόεδρος της Λετονίας έχει δικαίωμα να απολύσει τη Σαϊμά και να ζητήσει πρόωρες εκλογές. Η διαδικασία για την απόλυση της ενέχει σημαντικό πολιτικό ρίσκο για τον πρόεδρο, ακόμη και κίνδυνο απώλειας του αξιώματος του. Στις 28 Μαΐου 2011 ο Βάλντις Ζάτλερς αποφάσισε να ξεκινήσει τη διάλυση της Σαϊμά που εγκρίθηκε σε δημοψήφισμα και το κοινοβούλιο διαλύθηκε στις 23 Ιουλίου 2011.Η σημερινή πρόεδρος της βουλής είναι η Ινάρα Μουρνιέτσε της Εθνικής Συμμαχίας. Οι βουλευτές εκλέγονται για να εκπροσωπήσουν τις εκλογικές περιφέρειες της Κουρλάνδης (13 βουλευτές), της Λατγαλίας (15), της Ρίγας (30), του Βίντζεμε (27) και της Σεμιγαλλίας (15). Οι έδρες κατανέμονται σε κάθε εκλογική περιφέρεια χρησιμοποιώντας αναλογική εκπροσώπηση ανοικτού καταλόγου μεταξύ των κομμάτων που ξεπερνούν το εκλογικό όριο 5% χρησιμοποιώντας μια μη τροποποιημένη έκδοση της μεθόδου Ουέμπστερ-Σαιν Λαγκού.

 Η προέλευση της Σαϊμά ανάγεται στη Δίαιτα του Βασιλείου της Πολωνίας, η οποία οδήγησε στη δημιουργία του Σέιμας του Μεγάλου Δουκάτου της Λιθουανίας και αργότερα στη δημιουργία της Δίαιτας της Πολωνολιθουανικής Κοινοπολιτείας. Η Λετονία, ως μέρος της Πολωνολιθουανικής Κοινοπολιτείας, εκτέθηκε στο πολωνικό διοικητικό σύστημα και τη Σέιμ. Το μεγαλύτερο μέρος της Λετονίας ανήκε στα βοϊβοδάτα Ντόρπατ, Παρνάβα και Βέντεν, τα οποία έστειλαν 6 εκπροσώπους στο Σέιμ της Πολωνίας. Ωστόσο η υπόλοιπη Λετονία ανήκε στο Δουκάτο της Κουρλάνδης και της Σεμιγαλλίας, άμεσο φέουδο της Κοινοπολιτείας (και μέλος της ένωσης χωρίς ίσα δικαιώματα) κυβερνούταν από τη Σέιμ χωρίς να μπορεί να στείλει βουλευτές του. Τα τοπικά κοινοβούλια στη Λετονία ονομάζονταν σέιμικ. Η λέξη Δίαιτα προέρχεται από το ρήμα "sjąć się" που σημαίνει "μαζί". Παρόμοιες λέξεις έχουν κάποιες άλλες σλαβικές γλώσσες, οι οποίες προέρχονται από την πρωτοσλαβική λέξη *sъjęti < *sъjemti. Ως ουσιαστικό Σέιμ τότε σήμαινε "συγκέντρωση, συνάντηση, συμβούλιο". Τον 19ο αιώνα, καθώς άρχισε να δημιουργείται η έννοια του έθνους, ο Γιούρις Αλουνάνς, μέλος των Νέων Λετονών (εθνικιστική ομάδα των Λετονών) αξίωσε τη λετονικότητα της λέξης Σαϊμά. Παρά ακριβώς την ίδια προφορά, σημασιολογική δομή και ιστορική σημασία, υποστήριζε ότι ήταν μια καθαρά λετονική λέξη που εφύηρε. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω η λέξη έχει τη σημασία συνάντησης, συμβουλίου και συγκέντρωσης. Ο Αλουνάνς υποστήριζε ότι την κατασκεύασε εντελώς ανεξάρτητα από το ιστορικό πλαίσιο αιώνων και ανεξάρτητα από τις σύγχρονες σέιμ στο δουκάτο της Βαρσοβίας, τη Πολωνία του Συνεδρίου, το μεγάλο δουκάτο του Πόζναν και τη Γαλικία. Ισχυρίζεται ότι η λέξη προέρχεται από την αρχαϊκή λετονική λέξη έιμα που σημαίνει "πηγαίνω" (προέρχεται από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή λέξη *ei "πηγαίνω", συγκρίνετε το αρχαιοελληνικό εἴμι και το γαλατικό eimu, μεταξύ άλλων).Δεν μπορούσε όμως να εξηγήσει πως προστέθηκε το πρόθεμα "-σ" στη λέξη και τι νόημα έκανε αυτή η πρόσθεση εντός των ορίων της λετονικής γλώσσας. Σύμφωνα με τον Γιούρις η λέξη είναι λετονική και πλήρως ανεξάρτητη από το παραπάνω ιστορικό πλαίσιο. Το πρόθεμα "-σα" σε ένα σύγχρονο λετονικό ρήμα σημαίνει συνήθως πλήρη δράση και έτσι το Σαϊμά μπορεί να σημαίνει "Ας συγκεντρωθούμε μαζί ολοκληρωμένα". Στην προπολεμική Λετονία (1918-1940) η Σαϊμά εξελέγη τέσσερις φορές για τριετείς θητείες. Η πρώτη Σαϊμά λειτούργησε από τις 7 Νοεμβρίου 1922 μέχρι τις 2 Νοεμβρίου 1925, η δεύτερη από τις 3 Νοεμβρίου 1925 μέχρι τις 5 Νοεμβρίου 1928, η 3η από τις 6 Νοεμβρίου 1928 μέχρι τις 2 Νοεμβρίου 1931 και η 4η από τις 3 Νοεμβρίου 1931 μέχρι τις 15 Μαίου 1934, λόγω του πραξικοπήματος.