Οίκος των Γιαγκελλόνων

Ο Οίκος των Γιαγκελλόνων είναι δυναστικός Οίκος που τρία μέλη του ήταν μεγάλοι δούκες της Λιθουανίας, πέντε ήταν βασιλείς της Πολωνίας & μεγάλοι δούκες της Λιθουανίας, ένας βασιλιάς της Πολωνίας (μόνο), ένας βασιλιάς της Πολωνίας & της Ουγγαρίας, δύο βασιλείς της Ουγγαρίας & της Βοημίας και ένας άγιος, ο Καζίμιρ. Αρχηγέτης τού Οίκου είναι ο Σκαλμάντας. Από τον εγγονό του Γκεντιμίνας ο Οίκος ονομάστηκε των Γκεντιμινιδών. Ήταν παγανιστές. Ο εγγονός αυτού Γιαγκιέλλο μεγάλος δούκας της Λιθουανίας βαπτίσθηκε [Β]Λαδίσλαος· με το γάμο του με την Γιαντβίγκα των Καπετιδών-Ανζού βασίλισσα της Πολωνίας, κόρη του Λουδοβίκου Α΄ της Πολωνίας, έγινε βασιλιάς της χώρας. Οι απόγονοί του αποτελούν τον κύριο Οίκο των Γιαγκελλόνων.

 Το όνομα προέρχεται από τον Γιογκάιλα, το πρώτο Μεγάλο Δούκα της Λιθουανίας που έγινε Βασιλιάς της Πολωνίας. Στην πολωνική, η δυναστεία είναι γνωστή ως Γιαγκελονόβι και το πατρώνυμο ως Γιαγκιελόντσικ, στα λιθουανικό ονομάζεται Jogailaičiai, στα Λευκορωσικά Яґайлавічы (Jagajłavičy), στα ουγγρικά Jagelló και στα τσεχικά Jagellonci, καθώς και Jagello ή Jagellon στην λατινική. Το Γιογκάιλα ετυμολογικά σημαίνει ισχυρός αναβάτης, από τις λιθουανικές λέξεις joti (πάω βόλτα) και gailus (δυνατός). [παραπομπή που απαιτείται] Η διακυβέρνηση των Πιαστ, η προηγούμενη δυναστεία που κυβέρνηση την Πολωνία (γύρω στο 962-1370) είχε τελειώσει με τον θάνατο του Βασιλιά Καζίμιρ Γ΄ του Μέγα. Οι Γκεντιμινίδες, άμεσοι προκάτοχοι των πρώτων Γιαγκελόνιων, ήταν ηγεμόνες της Λιθουανίας με τον τίτλο του Μεγάλου Δούκα. Το βασίλειο τους, το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας, κατοικούταν κυρίως από Λιθουανούς και Ρουθήνιους. Ο Γιογκάιλα, ο ομώνυμος πρώτος κυβερνήτης της Γιαγκελονιανής δυναστείας ξεκίνησε ως ο μέγας Δούκας της Λιθουανίας. Ως αποτέλεσμα της Ένωσης των Κρέβο, έγινε Χριστιανός και παντρεύτηκε την 11χρονη Γιαντβίγκα της Πολωνίας (Jadwiga στα πολωνικά) (κόρη του Βασιλιά Λουδοβίκου Α΄ της Ουγγαρίας από τη δυναστεία των Ανδεγαυών). Έτσι έγινε Βασιλιάς της Πολωνίας και ίδρυσε την δυναστεία. Οι Ανδεγαυικοί κυβερνώντες ήταν η δεύτερη και τρίτη Γιαγκελονιανή δυναστεία των πολωνών Βασιλιάδων. Μπουτβύντας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1292-95) Γκεντιμίνας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1315-16), γιος του προηγουμένου Αλγκίρντας μέγας δούκας της Λιθουανίας (1345-77), γιος του προηγουμένου Γιαγκέλλο ως [Β]Λαδίσλαος Β΄ μέγας δούκας της Λιθουανίας (1345-77), μαζί με τη σύζυγό του βασιλιάς της Πολωνίας, γιος του προηγουμένου Βλαδίσλαος Γ΄ βασ. της Πολωνίας (1434-44) και Α΄ της Ουγγαρίας (1440-44), γιος του προηγουμένου Καζίμιρ Δ΄ βασ. της Πολωνίας (1447-92) και μέγας δούκας της Λιθουανίας (1440-92), αδελφός του προηγουμένου Βλαδίσλαος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας (1490-1516) και της Βοημίας (1471-1516), πρώτος υιός του προηγουμένου Λουδοβίκος Β΄ βασ. της Ουγγαρίας-Βοημίας (1516-26), γιος του προηγουμένου Ιωάννης Α΄ βασ. της Πολωνίας (1492-1501), δεύτερος γιος του Καζίμιρ Δ' Αλέξανδρος βασ. της Πολωνίας (1501-06) και μέγας δούκας της Λιθουανίας (1492-1506), αδελφός του προηγουμένου Σιγισμούνδος Α΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας (1506-48), αδελφός του προηγουμένου Σιγισμούνδος Β΄ βασ. της Πολωνίας-Λιθουανίας (1548-72), γιος του προηγουμένου Άννα βασ. της Πολωνίας (1575-87), αδελφή του προηγουμένου Σημείωση: οι Γιαγκέλλο / Βλαδίσλαος (Β΄) και Στέφανος Μπάτορυ ήταν βασιλείς της Πολωνίας συζυγικώ δικαιώματι (jure auxoris) Małgorzata Duczmal, Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1996. Stanisław Grzybowski, Dzieje Polski i Litwy (1506–1648), Kraków 2000. ISBN 83-85719-48-2 Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów (1963), ISBN 978-83-7469-522-0 Wojciech Dominiak, Bożena Czwojdrak, Beata Jankowiak-Konik, Jagiellonowie Marek Derwich, Monarchia Jagiellonów (1399–1586) Krzysztof Baczkowski, Polska i jej sąsiedzi za Jagiellonów