Οίκος των Σασσανιδών

Ο Οίκος των Σασσανιδών είναι μία δυναστεία, που μέλη της έγιναν βασιλείς (shah-an-shah, βασιλείς βασιλέων ή αυτοκράτορες) της Περσίας. Διαδέχθηκαν τους Πάρθους Αρσακίδες το 224 και ήταν η τελευταία Περσική δυναστεία, αφού το 651 τη χώρα κατέλαβαν οι Άραβες.

 Πρώτος ηγεμόνας του Οίκου είναι ο Αρδασίρ Α΄, εγγονός εκ μητρός του Σασσάν, από τον οποίο πήρε το όνομά του ο Οίκος. Τελευταίος ήταν ο Ισδιγέρδης Γ΄ που πολέμησε τους Άραβες, αλλά ηττήθηκε στις μάχες της Καδεσίας (637), της Κτησιφώντος και του Νιχαβάντ (642) και οι εισβολείς κατέλαβαν τη χώρα του. Αποσύρθηκε στο Εστακίρ όπου δολοφονήθηκε. Ο γιος του Περόζης Γ΄ πήγε στο Αφγανιστάν, που ήταν μέρος της Κινεζικής αυτοκρατορίας των Τανγκ, οργάνωσε εξόριστη Αυλή και χρίστηκε βασιλιάς, όπως και ο γιος του Ναρσής Β΄. Διαδέχθηκαν τη Δυναστεία των Αρσακιδών της Παρθίας (247 π.Χ.-228 μ.Χ.), όταν ο Αρδασίρ Α΄ νίκησε τον Αρτάβανο Δ΄ των Πάρθων. Το 651 ο Ισδιγέρδης Δ΄, έπειτα από αγώνα 19 ετών με το Αραβικό χαλιφάτο, νικήθηκε και η Περσία ενσωματώθηκε στην Ισλαμική αυτοκρατορία. Εν τω μεταξύ ιδρύθηκε το βασίλειο των Δαβουγιδών (642-760) στο βορρά. Ακολούθησε το χαλιφάτο, πρώτα των Ρασιντούν (Δικαίων, δηλ. των πρώτων τεσσάρων χαλιφών) και μετά των Ομεϋαδών (661-750) και των Αββασιδών (750-946). Η εξελληνισμένοι Αρσακίδες έφεραν τον τίτλο τού βασιλέως των βασιλέων, δικαίου, επιφανούς, φιλέλληνος. Οι Σασσανίδες απεκαλούντο σαχανσάχ, ενώ οι μετά από αυτούς είχαν τον τίτλο τού χαλίφη, ηγέτη των πιστών (αμίρ αλ-Μου'μινίν) Πιστεύεται, ότι οι ακόλουθες δυναστείες και ευγενείς οικογένειες είναι απόγονοι Σασσανιδών ηγεμόνων: Η δυναστεία των Δαβουγιδών (6422-760), απόγονοι τού Ζαμάσπ (βασ. 496-498). Οι Παδουσπανίδες (665-1598) τού Μαζαννταράν, επίσης απόγονοι τού Ζαμάσπ. Οι σάχες τού Σιρβάν (1100-1382) από τον κλάδο τού Ορμίσδα Δ΄. Τα παιδιά (μπανού) τού Μουναζζίμ (9ος-10ος αι.), από τον Μιχρ Γκουσνάσπ πρίγκιπα των Σασσανιδών. Η οικογένεια Καμκαριάν (9ος-10ος αι.), γαιοκτημόνων (ντεκάν) απογόνων τού Ισδιγέρδη Γ΄. Οι Μικαλίδες (9ος-11ος αι.), οικογένεια που κατάγεται από τον Ντιβαστίχ ηγέτη της Σογδιανής, απόγονο τού Βαράμη Ε΄. Αρδασίρ Α΄, (Arashir Ι) 224 - 242 Σαπώρης Α΄, (Shabur Ι) 240 - 270 Ορμίσδας Α΄ (Hurmuz I) 270 - 271 Βαράμης Α΄ (Bahram I) 271 - 274 Βαράμης Β΄ (Bahram II) 274 - 293 Βαράμης Γ΄ (Bahram III) 293 Ναρσής (Narseh) 293 - 303 Ορμίσδας Β΄ (Hurmazd II) 303 - 309 Σαπώρης Β΄ (Shabur II) 309 - 379 (στην ελληνική ιστοριογραφία εμφανίζεται και ως Πακούριος, Σαράβαρος, Σαββουραρσάκης, Σαβώρης) Αρντασίρ Β΄ (Ardashir II) 379 - 383 Σαπώρης Γ΄ (Shabur III) 383 - 388 Βαράμης Δ΄ (Bahram IV) 388 - 399 (ομοίως, εμφανίζεται και ως Γουαράθαν, Ουαραράνης) Ισδιγέρδης Α΄ (Yazdajird I) 399 - 420 Βαράμης Ε΄ (Bahram V (Gur)) 420 - 438 (ομοίως, Γοροράνης) Ισδιγέρδης Β΄ (Yazdegerd II) 439 - 457 Ορμίσδας Γ΄ (Hurmazd III) 457 - 459 Περόζης Α΄ ( Fayruz I) 459 - 484 Βάλας (Balash) 484 - 488 Καβάδης Α΄ (Qubadh I) 488 - 496 Ζαμάσπης (Zamasp) 496 - 498 Καβάδης Α΄ (Qubadh I) 499 - 531 (δεύτερη βασιλεία) Χοσρόης Α΄ της Περσίας (Kisra I (Anusharwan)) 531 - 579 Ορμίσδας Δ΄ της Περσίας (Hurmazd IV) 579 - 590 Βάραμ (Bahram VI Chobin) 590 - 591 Χοσρόης Β΄ της Περσίας (Kisra II (Abarwiz)) 591 - 628 Καβάδης Β΄ της Περσίας (Qubadh II Shiruyah) 628 (ομοίως, Καβάδης Σειρόης, Σείροιος) Αρδασίρ Γ΄ (Ardashir III) 628 - 629 Σαρβαραζάς της Περσίας 630 Βοράνη (Borandukht) (629 - 630) Ορμίσδας Ε΄ της Περσίας (Hurmazd V) (630 - 632) Αζαρμιντόχη (Αzarmigdukht) 630 - 631 Ισδιγέρδης Γ΄ (Yazdajird III) 633 - 651 Αυτοκρατορία των Σασσανιδών Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3. Shapur Shahbazi, A. (2005). «SASANIAN DYNASTY». Encyclopaedia Iranica, Online Edition. http://www.iranicaonline.org/articles/sasanian-dynasty. Ανακτήθηκε στις 4 January 2014.