Ευρωπαϊκή θητεία

Η Ευρωπαϊκή θητεία (γαλλικός τίτλος: Éducation européenne, κυριολεκτικά: Ευρωπαϊκή Εκπαίδευση) είναι μυθιστόρημα του Ρομαίν Γκαρί, που εκδόθηκε σε πρώτη έκδοση το 1944 στην Αγγλία και στη συνέχεια στη Γαλλία το 1945 και διαδραματίζεται κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο Ανατολικό μέτωπο.Είναι το πρώτο μυθιστόρημα του συγγραφέα με το ψευδώνυμο Ρομαίν Γκαρί και γράφτηκε το 1943 όταν ο συγγραφέας υπηρετούσε στις αεροπορικές δυνάμεις της Ελεύθερης Γαλλίας στο μέτωπο της Αφρικής και στη συνέχεια στην Αγγλία. Το βιβλίο έλαβε το Βραβείο Κριτικών τη χρονιά της έκδοσής του και έτυχε πολύ καλής υποδοχής από το κοινό στη Γαλλία και το εξωτερικό, όπου μεταφράστηκε σε είκοσι επτά γλώσσες. Το 1956, ο συγγραφέας έκανε τροποποιήσεις και το έργο επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Γκαλιμάρ με την οριστική μορφή του μυθιστορήματος.

 Ο νεαρός Γιάνεκ Τβαρντόφσκι, περίπου 15 ετών, είναι γιος ενός Πολωνού γιατρού στην τότε πολωνική πόλη Βίλνιους. Στις αρχές του χειμώνα του 1942, λίγο πριν τη μάχη του Στάλινγκραντ, ο πατέρας του τον κρύβει στο δάσος για να μην υποστεί τη μοίρα των δύο μεγαλύτερων γιων του που σκοτώθηκαν σε μάχες. Για να κρυφθεί, αυτός και ο πατέρας του σκάβουν μια κρυψώνα, ένα υπόγειο καταφύγιο στο δάσος με ενισχυμένους, καμουφλαρισμένους τοίχους, εφοδιασμένο με δέκα σακιά πατάτες για τροφή. Μετά από αρκετές ημέρες χωρίς νέα από τον πατέρα του, ο οποίος πιθανότατα σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια επίθεσης του γερμανικού στρατού, ενώνεται με παρτιζάνους που επίσης κρύβονταν και πολεμούσαν στο δάσος.Στη μικρή ομάδα παγωμένων, πεινασμένων και ανεπαρκώς εξοπλισμένων παρτιζάνων, ο Γιάνεκ γίνεται σύνδεσμος και μεταφέρει μηνύματα στις γύρω πόλεις όπου οι κάτοικοι προσπαθούν να επιβιώσουν από την πείνα όσο καλύτερα μπορούν, υποτασσόμενοι ή συνεργαζόμενοι με την κατοχική δύναμη. Μια μέρα γνωρίζει τη Ζώσια, μια νεαρή κοπέλα 16 ετών που χρησιμοποιείται από τους αντιστασιακούς για να αντλεί πληροφορίες από τους Γερμανούς, εκπορνευόμενη και μεταφέροντας τις εκμυστηρεύσεις τους. Τα δύο παιδιά ερωτεύονται και αποφασίζουν να κρυφτούν μαζί στο υπόγειο καταφύγιο όπου ανακαλύπτουν την έννοια της αγάπης και της ελπίδας παρά το ακραίο κρύο, την πανταχού παρούσα πείνα και τις ασθένειες που αποδεκατίζουν τους Πολωνούς παρτιζάνους. Η Ζώσια αποφασίζει να μην συνεχίσει τον ρόλο της στις μυστικές υπηρεσίες, γεγονός που αποδέχονται οι παρτιζάνοι, μέχρι τη μέρα που ένας από αυτούς την πείθει να πάει να δει τους Γερμανούς για τελευταία φορά για να αποσπάσει πληροφορίες για ένα παράξενο κομβόι φορτηγών που φαίνεται να ανεβαίνει στο ρωσικό μέτωπο. Αυτή πηγαίνει, επιβεβαιώνει τον στόχο των φορτηγών και του φορτίου τους και η ομάδα επιτίθεται νικηφόρα, ωστόσο με απώλειες. Η ρωσική νίκη στο Στάλινγκραντ αποκαθιστά την ελπίδα στους μαχητές και τους δείχνει ότι η γερμανική ήττα είναι πιθανή. Το 1945, ο Γιάνεκ, είναι νεαρός ανθυπολοχαγός με τη στολή του πολωνικού στρατού και πολεμά κατά το τέλος του πολέμου στα δυτικά. Επιστρέφοντας στη γενέτειρά του επισκέπτεται το καταφύγιο του δάσους και αναπολεί τα τελευταία τρία χρόνια κατά τα οποία ανδρώθηκε και έγινε πατέρας ενός μικρού παιδιού από την ένωσή του με τη Ζώσια. Ευρωπαϊκή θητεία, σε μετάφραση Νάσου Δετζώρτζη, εκδόσεις Οι φίλοι του Βιβλίου, 1947 Ευρωπαϊκή θητεία, σε μετάφραση Νάσου Δετζώρτζη, εκδόσεις Γκοβόστης, 2008.