Προσάρτηση του Θιβέτ από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας

Το Θιβέτ τέθηκε υπό τον έλεγχο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας όταν η κυβέρνηση του Θιβέτ υπέγραψε τη Συμφωνία των Δεκαεπτά Σημείων την οποία επικύρωσε ο 14ος Δαλάι Λάμα στις 24 Οκτωβρίου 1951, αλλά αργότερα την αποκήρυξε με την αιτιολογία ότι έδωσε την έγκρισή του για την συμφωνία κάτω υπό πίεση. Αυτό συνέβη μετά από προσπάθειες της θιβετιανής κυβέρνησης να κερδίσει διεθνή αναγνώριση, να εκσυγχρονίσει τον στρατό της με διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης του Θιβέτ και της ΛΔΚ και μια στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή Chamdo του δυτικού Χαμ τον Οκτώβριο του 1950 Η σειρά των γεγονότων ονομάστηκε Ειρηνική Απελευθέρωση του Θιβέτ από την κινεζική κυβέρνηση και κινεζική εισβολή στο Θιβέτ από την Κεντρική Θιβετιανή Διοίκηση και τη Θιβετιανή διασπορά . Η κυβέρνηση του Θιβέτ και η θιβετιανή κοινωνική δομή παρέμειναν στη θιβετιανή πολιτική υπό την εξουσία της Κίνας μέχρι την εξέγερση του Θιβέτ του 1959, όταν ο Δαλάι Λάμα έφυγε εξόριστος και μετά την οποία η κυβέρνηση του Θιβέτ και οι θιβετιανές κοινωνικές δομές διαλύθηκαν.

 Το Θιβέτ τέθηκε υπό τον έλεγχο της δυναστείας Τσινγκ της Κίνας το 1720 όταν οι Τσινγκ απέλασαν τις δυνάμεις του Χανάτου Τζουνγκάρ από το Θιβέτ. Παρέμεινε υπό την επικυριαρχία (ή προτεκτοράτο) των Τσινγκ μέχρι το 1912. Η διάδοχη Δημοκρατία της Κίνας διεκδίκησε την κληρονομιά όλων των εδαφών που κατείχε η δυναστεία Τσινγκ, συμπεριλαμβανομένου του Θιβέτ. Αυτός ο ισχυρισμός προβλεπόταν στο Αυτοκρατορικό Διάταγμα για την παραίτηση του αυτοκράτορα Τσινγκ που υπογράφηκε από την αυτοκράτειρα Dowager Longyu για λογαριασμό του εξάχρονου αυτοκράτορα Που Γι τη συνεχιζόμενη εδαφική ακεραιότητα των εδαφών των πέντε φυλών, Μαντσού, Χαν, Μογγόλων, Χούι και Θιβετιανών σε μια μεγάλη Δημοκρατία της Κίνας. Το Προσωρινό Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Κίνας υιοθέτησε το 1912 συγκεκριμένες μεθοριακές περιοχές της νέας δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένου του Θιβέτ, ως αναπόσπαστα μέρη του κράτους. Μετά την Επανάσταση του 1911, το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής που περιλαμβάνει τη σημερινή Αυτόνομη Περιοχή του Θιβέτ έγινε ντε φάκτο ανεξάρτητο πολίτευμα, από την υπόλοιπη Δημοκρατία της Κίνας με το υπόλοιπο σημερινό μέρος να τεθεί υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης του Θιβέτ από το 1917. Ορισμένες παραμεθόριες περιοχές με υψηλούς θιβετιανούς πληθυσμούς παρέμειναν υπό τον έλεγχο του Κινεζικού Εθνικιστικού Κόμματος ( Κουομιντάνγκ) ή του τοπικού πολέμαρχου. Η περιοχή TAR είναι επίσης γνωστή ως «Πολιτικό Θιβέτ», ενώ όλες οι περιοχές με υψηλό θιβετιανό πληθυσμό είναι συλλογικά γνωστές ως «Εθνικό Θιβέτ». Το πολιτικό Θιβέτ αναφέρεται στο πολίτευμα που διοικούνταν συνεχώς από τις κυβερνήσεις του Θιβέτ από τις πρώτες εποχές μέχρι το 1951, ενώ το εθνικό Θιβέτ αναφέρεται σε περιοχές βόρεια και ανατολικά όπου κυριαρχούσαν ιστορικά οι Θιβετιανοί, αλλά όπου, μέχρι τη σύγχρονη εποχή, η θιβετιανή δικαιοδοσία ήταν ακανόνιστη και περιοριζόταν σε ορισμένες μόνο περιοχές. Εκείνη την εποχή, το Πολιτικό Θιβέτ απέκτησε de facto ανεξαρτησία, τα κοινωνικο-οικονομικά και πολιτικά του συστήματα έμοιαζαν με τη μεσαιωνική Ευρώπη. Οι προσπάθειες του 13ου Δαλάι Λάμα μεταξύ 1913 και 1933 να διευρύνει και να εκσυγχρονίσει τον θιβετιανό στρατό είχαν τελικά αποτύχει, κυρίως λόγω της αντίθεσης από ισχυρούς αριστοκράτες και μοναχούς . Στις 12 Αυγούστου 1927, η Δημοκρατία της Κίνας έδωσε εντολή πριν από τη δημοσίευση των νέων νόμων, όλοι οι νόμοι της ιστορίας σχετικά με τον θιβετιανό βουδισμό θα πρέπει να συνεχιστούν εκτός εάν υπήρχαν συγκρούσεις με νέο δόγμα ή νέους νόμους της Κεντρικής Κυβέρνησης. Η θιβετιανή κυβέρνηση είχε ελάχιστη επαφή με άλλες κυβερνήσεις του κόσμου κατά την περίοδο της de facto ανεξαρτησίας της, με ορισμένες εξαιρέσεις, όπως η Ινδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό άφησε το Θιβέτ διπλωματικά απομονωμένο και αποκομμένο σε σημείο που δεν μπορούσε να κάνει καλά γνωστές στη διεθνή κοινότητα τις θέσεις του σε ζητήματα. Τον Ιούλιο του 1949, για να αποτρέψει την αναταραχή στο πολιτικό Θιβέτ υπό την αιγίδα του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος, η κυβέρνηση του Θιβέτ απέλασε την (Εθνικιστική) κινεζική αντιπροσωπεία στη Λάσα. Οι Εθνικιστές Κινέζοι ενέκριναν το αίτημα να εξαιρεθεί ο Lhamo Dhondup από τη διαδικασία κλήρωσης χρησιμοποιώντας το Golden Urn για να γίνει ο 14ος Δαλάι Λάμα στις 31 Ιανουαρίου 1940. Τον Νοέμβριο του 1949, η κυβέρνηση του Θιβέτ έστειλε μια επιστολή στο Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και ένα αντίγραφο στον Μάο Τσε Τουνγκ, και μια ξεχωριστή επιστολή προς τη βρετανική κυβέρνηση, δηλώνοντας την πρόθεσή της να υπερασπιστεί τον εαυτό της "με κάθε δυνατό μέσο" ενάντια στις εισβολές στρατευμάτων της ΛΔΚ στο Θιβέτ. Τις τρεις προηγούμενες δεκαετίες, η συντηρητική κυβέρνηση του Θιβέτ είχε συνειδητά αποδυναμώσει τον στρατό της και απέφυγε να εκσυγχρονιστεί. Οι βιαστικές προσπάθειες εκσυγχρονισμού και διεύρυνσης του στρατού ξεκίνησαν το 1949, αλλά αποδείχθηκαν ως επί το πλείστον ανεπιτυχείς και στις δύο πλευρές. Μέχρι τότε, ήταν πολύ αργά για να συγκεντρώσει και να εκπαιδεύσει έναν αποτελεσματικό στρατό. Η Ινδία παρείχε βοήθεια με φορητά όπλα και στρατιωτική εκπαίδευση. Ωστόσο, ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός ήταν πολύ μεγαλύτερος, καλύτερα εκπαιδευμένος, καλύτερα καθοδηγούμενος, καλύτερα εξοπλισμένος και πιο έμπειρος από τον Θιβετιανό Στρατό. Το 1950, ο 14ος Δαλάι Λάμα ήταν 15 ετών και δεν είχε αποκτήσει την ενηλικίωσή του, έτσι ο Αντιβασιλέας Taktra ήταν ο ενεργών αρχηγός της θιβετιανής κυβέρνησης. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται παραδοσιακά ως αστάθειας και διχασμού, οι οποίες έγιναν πιο έντονες από την πρόσφατη συνωμοσία του Ρέτινγκ και μια διαμάχη για την αντιβασιλεία το 1947. Τόσο η ΛΔΚ όσο και οι προκάτοχοί τους, Εθνικιστές πάντα υποστήριζαν ότι το Θιβέτ ήταν μέρος της Κίνας. Η ΛΔΚ διακήρυξε επίσης ένα ιδεολογικό κίνητρο για να «απελευθερώσει» τους Θιβετιανούς από ένα θεοκρατικό φεουδαρχικό σύστημα. Τον Σεπτέμβριο του 1949, λίγο πριν την ανακήρυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα έθεσε ως κορυφαία προτεραιότητα την ενσωμάτωση του Θιβέτ, της νήσου Ταϊβάν, του νησιού Χαϊνάν και των Νήσων Πενγκού στη ΛΔΚ, είτε ειρηνικά ή είτε με τη βία. Η Κίνα θεώρησε την ενσωμάτωση του Θιβέτ ως σημαντική για την εδραίωση των συνόρων της και την αντιμετώπιση των ανησυχιών εθνικής άμυνας στα νοτιοδυτικά. Επειδή το Θιβέτ ήταν απίθανο να εγκαταλείψει οικειοθελώς την de facto ανεξαρτησία του, ο Μάο διέταξε τον Δεκέμβριο του 1949 να γίνουν προετοιμασίες για εισβολή στο Θιβέτ, προκειμένου να παρακινηθεί η θιβετιανή κυβέρνηση να διαπραγματευτεί. Η ΛΔΚ είχε πάνω από ένα εκατομμύριο ένοπλους άνδρες και είχε εκτενή εμπειρία μαχών από τον πρόσφατα ολοκληρωμένο κινεζικό εμφύλιο πόλεμο. Οι συνομιλίες μεταξύ Θιβέτ και Κίνας πραγματοποιήθηκαν με τη μεσολάβηση των κυβερνήσεων της Βρετανίας και της Ινδίας . Στις 7 Μαρτίου 1950, μια θιβετιανή αντιπροσωπεία έφτασε στο Kalimpong της Ινδίας, για να ανοίξει διάλογο με τη πρόσφατα ανακηρυγμένη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και να εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις ότι οι Κινέζοι θα σεβαστούν, μεταξύ άλλων, την «εδαφική ακεραιότητα» του Θιβέτ. Η έναρξη των συνομιλιών καθυστέρησε λόγω της συζήτησης μεταξύ των αντιπροσωπειών του Θιβέτ, της Ινδίας, της Βρετανίας και της Κίνας σχετικά με τον τόπο των συνομιλιών. Το Θιβέτ ευνόησε τη Σιγκαπούρη ή το Χονγκ Κονγκ. Η Βρετανία από την πλευρά της ευνόησε την Ινδία. Η θιβετιανή αντιπροσωπεία συναντήθηκε τελικά με τον πρεσβευτή της ΛΔΚ Στρατηγό Yuan Zhongxian στο Δελχί στις 16 Σεπτεμβρίου 1950. Ο Γιουάν κοινοποίησε μια πρόταση 3 σημείων: το Θιβέτ να θεωρείται ως μέρος της Κίνας, η Κίνα να είναι υπεύθυνη για την άμυνα του Θιβέτ και η Κίνα να είναι υπεύθυνη για το εμπόριο και τις εξωτερικές σχέσεις του Θιβέτ. Η αποδοχή θα οδηγούσε σε ειρηνική κινεζική κυριαρχία ή αλλιώς σε πολεμική σύγκρουση. Οι θιβετιανοί με επικεφαλής τον Tsepon WD Shakabpa, στις 19 Σεπτεμβρίου, δέχτηκαν την συνεργασία, με ορισμένες προϋποθέσεις σχετικά με την εφαρμογή. Τα κινεζικά στρατεύματα δεν χρειάζεται να σταθμεύουν στο Θιβέτ. Υποστηρίχθηκε ότι το Θιβέτ δεν απειλείτο, και εάν δεχόταν επίθεση από την Ινδία ή το Νεπάλ, θα μπορούσε να απευθύνει έκκληση στην Κίνα για στρατιωτική βοήθεια. Ενώ η Λάσα συζητούσε, στις 7 Οκτωβρίου 1950, κινεζικά στρατεύματα προέλασαν στο ανατολικό Θιβέτ, περνώντας τα σύνορα σε πέντε σημεία. Ο σκοπός δεν ήταν να εισβάλουν στο Θιβέτ καθεαυτό, αλλά να συλλάβουν τον θιβετιανό στρατό στο Chamdo, προκειμένου να αποθαρρύνουν την κυβέρνηση της Λάσα και έτσι να ασκήσουν ισχυρή πίεση για αποστολή διαπραγματευτών στο Πεκίνο για να υπογράψουν όρους για την παράδοση του Θιβέτ. Στις 21 Οκτωβρίου, η Λάσα έδωσε εντολή στην αντιπροσωπεία της να αναχωρήσει αμέσως για το Πεκίνο για διαβουλεύσεις με την κομμουνιστική κυβέρνηση και να αποδεχθεί την πρώτη διάταξη, εάν μπορούσε να εξασφαλιστεί το καθεστώς του Δαλάι Λάμα, ενώ απέρριψε τους άλλους δύο όρους. Αργότερα ακύρωσε ακόμη και την αποδοχή της πρώτης απαίτησης, όταν μια σύσκεψη έδειξε ότι τα τρία σημεία δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτά, καθώς το Θιβέτ θα έπεφτε υπό ξένη κυριαρχία Μετά από μήνες αποτυχημένων διαπραγματεύσεων, οι προσπάθειες του Θιβέτ να εξασφαλίσει ξένη υποστήριξη και βοήθεια, ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός διέσχισε τον ποταμό Jinsha στις 6 ή 7 Οκτωβρίου 1950. Δύο μονάδες του περικύκλωσαν γρήγορα τις υπεράριθμες θιβετιανές δυνάμεις και κατέλαβαν τη συνοριακή πόλη Chamdo μέχρι τις 19 Οκτωβρίου, οπότε 114 στρατιώτες του PLA και 180 Θιβετιανοί στρατιώτες είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Γράφοντας το 1962, ο Zhang Guohua ισχυρίστηκε ότι «πάνω από 5.700 εχθροί πέθαναν» και «περισσότεροι από 3.000» παραδόθηκαν ειρηνικά. Οι ενεργές εχθροπραξίες περιορίστηκαν σε μια συνοριακή περιοχή βορειοανατολικά του ποταμού Gyamo Ngul Chu και ανατολικά του 96ου μεσημβρινού. Μετά την κατάληψη του Chamdo, ο PLA διέκοψε τις εχθροπραξίες, έστειλε έναν αιχμάλωτο διοικητή, τον Ngabo, στη Λάσα για να επαναλάβει τους όρους της διαπραγμάτευσης και περίμενε τους Θιβετιανούς αντιπροσώπους να απαντήσουν μέσω αντιπροσώπων στο Πεκίνο. Ο PLA έστειλε απελευθερωμένους κρατούμενους, στη Λάσα για να διαπραγματευτεί με τον Δαλάι Λάμα για λογαριασμό του PLA. Οι κινεζικές αρχές υποσχέθηκαν ότι εάν το Θιβέτ «απελευθερωνόταν ειρηνικά», οι θιβετιανές ελίτ θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις θέσεις και την εξουσία τους. Ένα μήνα μετά την εισβολή της Κίνας στο Θιβέτ, το Ελ Σαλβαδόρ υποστήριξε μια καταγγελία της θιβετιανής κυβέρνησης στον ΟΗΕ, αλλά η Ινδία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμπόδισαν τη συζήτηση της. Θιβετιανοί διαπραγματευτές στάλθηκαν στο Πεκίνο και τους δόθηκε ένα ήδη ολοκληρωμένο έγγραφο που συνήθως αναφέρεται ως Συμφωνία Δεκαεπτά Σημείων. Δεν υπήρξε καμία διαπραγμάτευση από την κινεζική αντιπροσωπεία, αν και η ΛΔΚ δήλωσε ότι θα επιτρέψει στο Θιβέτ να μεταρρυθμίσει με τον δικό του ρυθμό και με τον δικό του τρόπο, να διατηρήσει τις εσωτερικές υποθέσεις αυτοδιοικούμενες και να επιτρέψει τη θρησκευτική ελευθερία, που θα πρέπει επίσης να συμφωνήσει να είναι μέρος της Κίνας. Δεν επετράπη στους Θιβετιανούς διαπραγματευτές να επικοινωνήσουν με την κυβέρνησή τους και πίεσαν να υπογράψουν τη συμφωνία στις 23 Μαΐου 1951, παρόλο που δεν τους δόθηκε ποτέ άδεια να υπογράψουν οτιδήποτε στο όνομα της κυβέρνησης. Αυτή ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία του Θιβέτ που η κυβέρνησή του είχε αποδεχτεί αν και άθελά του – την θέση της Κίνας για την κοινή ιστορία των δύο εθνών. Οι Θιβετιανοί αντιπρόσωποι στο Πεκίνο και η κυβέρνηση της ΛΔΚ υπέγραψαν τη Συμφωνία των Δεκαεπτά Σημείων στις 23 Μαΐου 1951, εξουσιοδοτώντας την παρουσία του PLA και την κυριαρχία της Κεντρικής Λαϊκής Κυβέρνησης στο Πολιτικό Θιβέτ. Οι όροι της συμφωνίας δεν είχαν γίνει γνωστοί στη θιβετιανή κυβέρνηση πριν από την υπογραφή και η θιβετιανή κυβέρνηση διχάστηκε σχετικά με το εάν ήταν καλύτερο να δεχτεί το έγγραφο ή να διαφύγει στην εξορία. Ο Δαλάι Λάμα, ο οποίος εκείνη τη στιγμή είχε ανέβει στο θρόνο, επέλεξε να μην δραπετεύσει στην εξορία και αποδέχτηκε επισήμως τη Συμφωνία των 17 σημείων τον Οκτώβριο του 1951. Σύμφωνα με θιβετιανές πηγές, στις 24 Οκτωβρίου, εκ μέρους του Δαλάι Λάμα, ο στρατηγός Zhang Jingwu έστειλε τηλεγράφημα στον Μάο Τσε Τουνγκ με την επιβεβαίωση της υποστήριξης της Συμφωνίας και υπάρχουν στοιχεία ότι ο Ngapoi Ngawang Jigme απλώς ήρθε στον Zhang και είπε ότι η κυβέρνηση του Θιβέτ συμφώνησε να στείλει τηλεγράφημα στις 24 Οκτωβρίου, αντί της επίσημης έγκρισης του Δαλάι Λάμα. Λίγο αργότερα, ο PLA μπήκε στη Λάσα. Η μετέπειτα ενσωμάτωση του Θιβέτ είναι επίσημα γνωστή στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ως «Ειρηνική Απελευθέρωση του Θιβέτ» ( Chinese Hépíng jiěfàng xīzàng dìfāng ), όπως προωθείται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Για αρκετά χρόνια, η θιβετιανή κυβέρνηση παρέμεινε στη θέση της στις περιοχές του Θιβέτ όπου κυβερνούσε πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, εκτός από την περιοχή γύρω από το Qamdo που καταλήφθηκε από τον PLA το 1950, η οποία τέθηκε υπό την εξουσία της Επιτροπής Απελευθέρωσης και εκτός του ελέγχου της θιβετιανής κυβέρνησης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι περιοχές υπό τη θιβετιανή κυβέρνηση διατήρησαν μεγάλο βαθμό αυτονομίας από την Κεντρική Κυβέρνηση και γενικά τους επετράπη να διατηρήσουν την παραδοσιακή κοινωνική τους δομή. Το 1956, θιβετιανές πολιτοφυλακές στην εθνοτικά θιβετιανή περιοχή του ανατολικού Kham λίγο έξω από την Αυτόνομη Περιφέρεια του Θιβέτ, υποκινούμενες από τα πειράματα της κυβέρνησης της ΛΔΚ στη μεταρρύθμιση της γης, άρχισαν να πολεμούν εναντίον της κυβέρνησης. Οι πολιτοφυλακές ενώθηκαν για να σχηματίσουν την Εθελοντική Δύναμη Chushi Gangdruk . Όταν οι μάχες εξαπλώθηκαν στη Λάσα τον Μάρτιο του 1959, ο Δαλάι Λάμα έφυγε από τη Λάσα στις 17 Μαρτίου με μια συνοδεία είκοσι ατόμων, συμπεριλαμβανομένων έξι υπουργών του Υπουργικού Συμβουλίου, και έφυγε από το Θιβέτ. Τόσο ο Δαλάι Λάμα όσο και η κυβέρνηση της ΛΔΚ στο Θιβέτ αποκήρυξαν στη συνέχεια τη Συμφωνία των 17 σημείων και η κυβέρνηση της ΛΔΚ στο Θιβέτ διέλυσε την τοπική αυτοδιοίκηση του Θιβέτ. Η κληρονομιά αυτής της δράσης συνεχίζεται μέχρι σήμερα.