Τίλμαν φαν Χάμερεν

Ο Τίλμαν φαν Χάμερεν (ολλανδικά: Tylman van Gameren), επίσης γνωστός ως Τίλμαν Γκαμέρσκι (πολωνικά: Tylman Gamerski), (3 Ιουλίου 1632, Ουτρέχτη – περ. 1706, Βαρσοβία) ήταν Πολωνός, ολλανδικής καταγωγής, αρχιτέκτονας και μηχανικός, ο οποίος σε ηλικία 28 ετών εγκαταστάθηκε στην Πολωνία και εργάστηκε για τη Βασίλισσα Μαρία Καζιμίρα Λουίζα ντε Λα Γκρανζ ντ'Αρκιάν, σύζυγο του βασιλιά της Πολωνίας, Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι. Ο Τίλμαν άφησε πίσω του μια δια βίου κληρονομιά κτιρίων που θεωρούνται διαμάντια της πολωνικής μπαρόκ αρχιτεκτονικής.

 Ο Τίλμαν γεννήθηκε στην Ουτρέχτη, στην Ολλανδία, και εκπαιδεύτηκε από τον Γιάκομπ φαν Κάμπεν, ενώ ο τελευταίος ήταν απασχολημένος με την κατασκευή του Βασιλικού Παλατιού του Άμστερνταμ. Όπως πολλοί Ολλανδοί καλλιτέχνες στο απόγειο της Ολλανδικής Χρυσής Εποχής, ο Τίλμαν έφυγε για την Ιταλία το 1650. Ενώ βρισκόταν στη Βενετία, απέκτησε τη φήμη του εξαιρετικά καταρτισμένου ζωγράφου σκηνών μάχης. Το 1660, ο Τίλμαν συνάντησε στο Λέιντεν τον Πολωνό Πρίγκιπα Γέζι Σεμπάστιαν Λουμπομίρσκι, τον Μεγάλο Στρατάρχη της Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, και αποδέχτηκε την πρόσκλησή του να εγκατασταθεί στην Πολωνία ως αρχιτέκτονας και στρατιωτικός μηχανικός του. Στη Βαρσοβία, υιοθετώντας το όνομα Τίλμαν Γκαμέρσκι, σύντομα έγινε ανερχόμενο αστέρι στη βασιλική αυλη. Τα πρώτα δέκα χρόνια του εκεί, υπηρέτησε ως αξιωματικός του πυροβολικού, σχεδιάζοντας οχυρώματα. Από το 1670 κέρδισε τη φήμη ως αρχιτέκτονας της αυλής ανακτόρων όπως το Παλάτι Τσαρτορίσκι, κήπων, εξοχικών σπιτιών, μοναστηριών και εκκλησιών μέσα και γύρω από τη Βαρσοβία, σχεδιάζοντας (μεταξύ άλλων) εκκλησίες του Αγίου Πνεύματος, του Αγίου Καζίμιες και του Αγίου Βονιφάτιου. Τα σχέδιά του είναι γνωστά ως μαργαριτάρια του πολωνικού μπαρόκ και δείχνουν ιταλικές και ολλανδικές επιρροές. Ένα από τα κορυφαία παραδείγματα των επιτευγμάτων του είναι η Εκκλησία της Αγίας Άννας (πολωνικά: Kolegiata św. Anny‎) στην Παλιά Πόλη της Κρακοβίας, με πρότυπο την Εκκλησία του Αγίου Ανδρέα της Κοιλάδας στη Ρώμη. Το 1676, ο καλλιτέχνης ορίστηκε Ιππότης του Τάγματος του Χρυσού Σπιρουνιού, κάτι που του επέτρεψε να γίνει μέλος της κοινωνίας της Κοινοπολιτείας και να παντρευτεί την Άννα Κομορόφσκα. Το 1685, αναγνωρίστηκε επίσημα από το Σέιμ ως Πολωνός ευγενής.Ο Τίλμαν ενήργησε ως επικεφαλής αρχιτέκτονας των Μιχαήλ Κορύμπουτ Βισνιοβιέτσκι και Γιαν Γ΄ Σομπιέσκι και τα έργα του περιλαμβάνουν το Παλάτι Οστρόγκσκι και το Παλάτι Πάτσα-Ραντζίβιουου. Ολοκλήρωσε επίσης το Παλάτι Κρασίνσκι, που ξεκίνησε το 1682 από τον Τζουζέπε Μπελότι, τα γλυπτά του οποίου εκτελέστηκαν από τον Αντρέας Σλούτερ. Ο Φαν Χάμερεν άφησε πίσω του περισσότερα από 70 μεγάλα κτίρια, μια συλλογή από 118 βιβλία και περίπου 1.000 σχέδια.Τα περισσότερα από τα σκίτσα, τα προσχέδια και τα λεπτομερή του σχέδια έχουν διατηρηθεί και παρουσιάζουν εξαιρετική καλλιτεχνική ποιότητα, αν και 200 από αυτά χάθηκαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ένα μοναδικό σε ευρωπαϊκή κλίμακα αρχείο του έργου του Φαν Χάμερεν, στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, περιλαμβάνει πάνω από 800 πρωτότυπα σχέδια εκκλησιαστικών κτιρίων (συμπεριλαμβανομένων της Εκκλησίας των Αδελφών του Ιερού Μυστηρίου και την Εκκλησία των Βεναρδίνων στη συνοικία Τσερνιάκουφ), επιτάφιους, επιτύμβιες στήλες, παλάτια, βίλες, αρχοντικά, κτίρια δημόσιας υπηρεσίας και οχυρώσεις. Ο Τίλμαν Γκαμέρσκι πέθανε στη Βαρσοβία το 1706 και θάφτηκε στη Δομινικανή Εκκλησία στην οδό Κρακόφσκιε Πσεντμιέστσιε (δυστυχώς η εκκλησία κατεδαφίστηκε το 1818 για να χτιστεί το Παλάτι του Στάσιτς). Κάστρο του Ουγιάζντουφ Στανίσουαφ Μοσακόφσκι, Tilman van Gameren: Leben und Werk, Deutscher Kunstverlag, München 1994, XIII, 366 S.,(ISBN 3-422-06097-9) Ότενχαϊμ, Κ.Α., & Γκόοσενς, Ε. (2002). «De Nederlandse jaren van Tilman van Gameren. Bronnen van inspiratie en scholing». Στο: EJ Goossens & KA Ottenheym (επιμ. ), Τίλμαν βαν Γκάμερεν. Een Nederlandse αρχιτέκτονας aan het hof in Polen (σελ. 24–39). Άμστερνταμ: Stichting Koninklijk Paleis Amsterdam. Ιστότοπος αφιερωμένος στη ζωή και το έργο του Τίλμαν φαν Χάμερεν (πολωνικά) Ολλανδικά παλάτια στην Πολωνία (ολλανδικά) Ταυτότητα του Τίλμαν (αγγλικά)