Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Η Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αποτελεί μία από τις τρεις νομικές σχολές της Ελλάδας και κατατάσσεται στις 200 καλύτερες νομικές του κόσμου και μία από τις δέκα σχολές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.Κοσμήτωρ της Σχολής είναι ο Καθηγητής Παναγιώτης Γκλαβίνης.

 Η Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.) ιδρύθηκε και ξεκίνησε να λειτουργεί το έτος 1930. Μεταξύ των πέντε πρώτων Σχολών, που προβλέπονταν από το άρθρ. 3 του ιδρυτικού του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης νόμου, περιλαμβάνονταν και η Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών με δύο Τμήματα, ένα Νομικής και ένα Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών που άρχισε πρώτο τη λειτουργία του από το πανεπιστημιακό έτος 1927-1928. Έτσι συστάθηκε ειδική επιτροπή από τους Καθηγητές Ανδρέα Ανδρεάδη, Κυριάκο Βαρβαρέσσο, Δημήτριο Παππούλια, Στυλιανό Σεφεριάδη και Κωνσταντίνο Σφυρή, που δεν μετείχε στις εργασίες λόγω ασθενείας, όπως και ο αναπληρωματικός του, που επέλεξε τους πέντε πρώτους τακτικούς Καθηγητές του Τμήματος Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών και που στη συνέχεια διορίστηκαν με το Π.Δ. της 4ης Απριλίου 1928: Περικλή Βιζουκίδη (που εξελέγη στη συνέχεια πρώτος Κοσμήτωρ της Σχολής και Πρύτανης του Α.Π.Θ.), στην τακτική έδρα της Εισαγωγής εις την Επιστήμη του Δικαίου και Στοιχείων του Αστικού Δικαίου, Ξενοφώντα Ζολώτα, στην τακτική έδρα της Πολιτικής Οικονομίας, Ιωάννη Σπυρόπουλο, στην τακτική έδρα του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Δημοσθένη Στεφανίδη, στη δεύτερη τακτική έδρα της Πολιτικής Οικονομίας, Θρασύβουλο Χαραλαμπίδη, στην τακτική έδρα του Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου,Το Τμήμα Νομικής ιδρύθηκε και λειτούργησε από το πανεπιστημιακό έτος 1930-1931, επί Κοσμητείας Δημοσθένη Στεφανίδη, μετά από πολλές αρχικές δυσκολίες και αμφιταλαντεύσεις, που προήρχοντο από την αντίληψη, σε κυβερνητικό και όχι μόνο επίπεδο, πως θα οξυνθεί το από τότε υπαρκτό πρόβλημα της πληθώρας δικηγόρων. Η νεώτερη οργάνωση των σπουδών αρχικά στα δύο Τμήματα της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών πραγματοποιήθηκε με την Υ.Α. 152907/30-11-1971. Με βάση αυτή την απόφαση έγινε η βασική κατανομή στα δύο Τμήματα των Τομέων επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας. Η Επιστήμη του Δικαίου και η Πολιτική Επιστήμη στο Τμήμα Νομικής (που απένεμε πτυχίο Νομικών Επιστημών ή Δημοσίου Δικαίου, ανάλογα με τον Κύκλο σπουδών) και Οικονομικής Επιστήμης στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών (που απένεμε το αντίστοιχο πτυχίο Οικονομικών Επιστημών). Τέλος, το 1993 εγκρίθηκε και το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών του Τμήματος Νομικής της Σχολής Νομικών Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ν.Ο.Π.Ε.), η ίδρυση του οποίου είχε προηγηθεί με το Β.Δ. 520/21-8-1962, οπότε και ως πρώτο ανάμεσα στις Νομικές Σχολές της Ελλάδας άρχισε, την αδιάκοπη μέχρι σήμερα, λειτουργία του. Κατά τα διεθνή πρότυπα, η Νομική Α.Π.Θ. διαθέτει την καλύτερη αναλογία φοιτητών/καθηγητών ανάμεσα στις ελληνικές νομικές σχολές, καθώς δέχεται το μικρότερο αριθμό εισακτέων φοιτητών, ενώ στελεχώνεται με διδακτικό προσωπικό που αριθμεί άνω των ογδόντα καθηγητών όλων των βαθμίδων. Ορισμένοι κθηγητές της Σχολής έχουν διακριθεί λαμβάνοντας θέσεις μελών στην Ακαδημία Αθηνών. Μέλη (τακτικά και αντεπιστέλλοντα) της Ακαδημίας Αθηνών έχουν εκλεγεί οι εξής καθηγητές: Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Καθηγητής Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων Παναγιώτης Ζέπος, Καθηγητής Αστικού Δικαίου Γεώργιος Μιχαηλίδης-Νουάρος, Καθηγητής Αστικού Δικαίου Κωνσταντίνος Βαβούσκος, Ομότιμος Καθηγητής Αστικού Δικαίου Αστέριος Γεωργιάδης, Ομότιμος Καθηγητής Αστικού Δικαίου Λάμπρος Κοτσίρης, Ομότιμος Καθηγητής Εμπορικού Δικαίου Μαριάνος Καράσης, Ομότιμος Καθηγητής Αστικού Δικαίου Ιωάννης Μανωλεδάκης, Ομότιμος Καθηγητής Ποινικού Δικαίου Πελαγία Γέσιου-Φαλτσή, Ομότιμη Καθηγήτρια Πολιτικής Δικονομίας Βασίλειος Σκουρής, Καθηγητής Διοικητικού δικαίου και Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςΑπό αυτούς, Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών, έχουν διατελέσει οι: Παναγιώτης Ζέπος, Καθηγητής Αστικού Δικαίου Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Καθηγητής Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων Γεώργιος Μιχαηλίδης-Νουάρος, Καθηγητής Αστικού Δικαίου Πολλοί πολιτικοί αποφοίτησαν από την Νομική του Αριστοτελείου: οι Χάρης Καστανίδης, Ευάγγελος Βενιζέλος, Ανδρέας Λοβέρδος, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Μιλτιάδης Παπαϊωάννου, Θεοδώρα Τζάκρη, Μάρκος Μπόλαρης, Λάμπρος Ζάγκας, Γεώργιος Πεταλωτής, Άγγελος Τόλκας καθώς και ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Φίλιππος Πετσάλνικος. Παρά το γεγονός ότι η Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε εκατό περίπου έτη μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους (δεδομένου ότι η Θεσσαλονίκη ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος τον 20ό αιώνα), η σχολή έχει αναδείξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας (Χρήστος Σαρτζετάκης), Προέδρους των Ανωτάτων Δικαστηρίων και κορυφαίους Διπλωμάτες και νομικούς καριέρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πλήθος πτυχιούχων της Νομικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καταξιώθηκαν στο δικαστικό σώμα. Μεταξύ αυτών ιδιαίτερα αξίζει να αναφερθεί ο Ομότιμος Καθηγητής Β. Σκουρής, ο οποίος διετέλεσε Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, ο τέως πρόεδρος του Αρείου Πάγου Βασίλειος Νικόπουλος είναι απόφοιτος του τμήματος, όπως επίσης και ο τέως πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Δημήτρης Σιούφας. Περαιτέρω, η Πρόεδρος της Οργανωτικής επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων Αθήνα 2004 Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη υπήρξε επίσης απόφοιτος της Νομικής. Άλλοι διακεκριμένοι απόφοιτοι του τμήματος: Αντώνης Μανιτάκης, Καθηγητής Συνταγματικού δικαίου & Υπουργός Εσωτερικών Γεώργιος Παπαδημητρίου, Καθηγητής Συνταγματικού δικαίου Κρατερός Ιωάννου, Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου Γιώργος Τσαρουχάς, βουλευτής της ΕΔΑ και ένας από τους πρωτεργάτες του αγώνα κατά της χούντας των συνταγματαρχών Ηλίας Πετρόπουλος, λαογράφος Βασίλης Βασιλικός, συγγραφέας και βουλευτής επικρατείας ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Μαρής, Έλληνας δημοσιογράφος και συγγραφέας Οι φοιτητές Νομικής του ΑΠΘ έχουν επιτύχει σημαντικές διακρίσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς εικονικών δικών. Στις 3 έως τις 7 Μαρτίου 2010, η ελληνική ομάδα εκπροσωπούμενη από τη Νομική Θεσσαλονίκης, έλαβε δύο πρώτα βραβεία στα γραπτά υπομνήματα στα οποία διαγωνίστηκε: αυτό του καλύτερου δικογράφου του εναγόμενου κράτους και αυτό - το σημαντικότερο και ανώτερο - των καλύτερων δικογράφων συνολικά. Ήδη το 2009, (οπότε έλαβε χώρα η πρώτη ελληνική συμμετοχή) η ομάδα των φοιτητών που εκπροσώπησε τη χώρα στη Βαρκελώνη όπου είχε διεξαχθεί ο ευρωπαϊκός γύρος το 2009, έλαβε το πρώτο βραβείο για το δικόγραφο του εναγόμενου κράτους. Η ομάδα αποτελείτο από προπτυχιακούς φοιτητές, οι μόνοι προπτυχιακοί που συμμετείχαν στον διαγωνισμό. Jessup Moot Court International Competition Η Σχολή Νομικής του ΑΠΘ συμμετέχει στο παγκόσμιο πρωτάθλημα εικονικής δίκης στο πεδίο του διεθνούς δικαίου με την ονομασία «Ph. Jessup Moot Court International Competition». Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός συνιστά τον σημαντικότερο του είδους του σε παγκόσμιο επίπεδο και διεξάγεται κάθε άνοιξη στην Ουάσινγκτον των Η.Π.Α. με τη συμμετοχή 600 περίπου πανεπιστημίων από όλον τον κόσμο. Το Τμήμα Νομικής συμμετέχει στο συγκεκριμένο διαγωνισμό τα τελευταία δώδεκα χρόνια, και ήδη έχει προσθέσει στο ενεργητικό του σημαντικές επιτυχίες. Οι φοιτητές που έχουν συμμετάσχει, εκπροσωπώντας το ΑΠΘ και την Ελλάδα, αριθμούν πλέον αρκετές δεκάδες και έχουν επιλεγεί και διακριθεί έπειτα από σειρά δοκιμασιών και σκληρή επιστημονική προετοιμασία. Η συνεπής δουλειά στο πλαίσιο του διαγωνισμού έχει φέρει επανειλημμένως το ΑΠΘ ανάμεσα στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου (πρόκριση στην προημιτελική φάση το 2000, 5η θέση το 2001, 4η θέση το 2004 στο γραπτό σκέλος του διαγωνισμού, 6η θέση το 2007, 5η θέση το 2008), με αποκορύφωμα την κατάκτηση της 1ης θέσης στο γραπτό σκέλος του διαγωνισμού ανάμεσα σε 600 Πανεπιστήμια από όλο τον κόσμο το 2005. Στις 31 Ιανουαρίου 2009 η ομάδα του ΑΠΘ κέρδισε και πάλι τον εθνικό γύρο που διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη μεταξύ των Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης και Αθηνών. Έτσι, εκπροσώπησε για ακόμη μια χρονιά την Ελλάδα στο παγκόσμιο πρωτάθλημα που έλαβε χώρα στα τέλη Μαρτίου στην Ουάσινγκτον των ΗΠΑ. Η ομάδα της Νομικής του ΑΠΘ κατέκτησε την τρίτη θέση ανάμεσα σε 115 Πανεπιστήμια που προκρίθηκαν στην τελική φάση του διαγωνισμού. Η ομάδα του ΑΠΘ αποκλείστηκε στον ημιτελικό της διοργάνωσης, όπου είχε φθάσει αήττητη (έχοντας αποκλείσει σειρά ομάδων, με τελευταία την ομάδα της London School of Economics στον προημιτελικό). Η ομάδα του ΑΠΘ κατέκτησε επιπλέον και την έκτη θέση στο γραπτό σκέλος, ενώ δύο από τα μέλη της ομάδας συγκαταλέχθηκαν ανάμεσα στους κορυφαίους αγορητές του διαγωνισμού. Η έναρξη της στελέχωσης του Νομικού Τμήματος με το απαραίτητο διδακτικό προσωπικό, σηματοδοτήθηκε με την ίδρυση έδρας αστικού δικαίου(Π.Δ της 1ης Μαίου 1929) και την επακολουθήσασα εκλογή, για το μάθημα αυτό, του πρώτου υφηγητή, Αλεξάνδρου Λιτζεροπούλου, στον οποίο και δόθηκε αμέσως εντολή διδασκαλίας του. Στην εν λόγω έδρα έχουν διδάξει εξέχουσες προσωπικότητες Ελλήνων αστικολόγων όπως ο Ν. Παπαντωνίου, ο Γ. Μαντζούφας,ο Παναγιώτης Ζέπος, ο Ι. Δεληγιάννης, ο Κωνσταντίνος Βαβούσκος,ο Γεώργιος Μιχαηλίδης-Νουάρος και ο Κωνσταντίνος Ι. Σημαντήρας. Η συμβολή της Νομικής Α.Π.Θ. στο χώρο του αστικού δικονομικού δικαίου είναι αδιαμφισβήτητη. Σημαντική ήταν η προσφορά του Χ. Φραγκίστα που μετείχε στη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και αργότερα της ομότιμης καθηγήτριας-και ήδη αντεπιστέλλοντος μέλους της Ακαδημίας Αθηνών και επίτιμης δικηγόρου στον Άρειο Πάγο- Π. Γέσιου-Φαλτσή. Επίσης εξέχουσα νομική φυσιογνωμία στο χώρο της Πολιτικής δικονομίας αποτελεί και ο Κωνσταντίνος Δ. Κεραμεύς, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες δικονομολόγους. . Εργατικό δίκαιο έχουν διδάξει στη Νομική Θεσσαλονίκης εργατολόγοι και αστικολόγοι όπως ο Γ. Σιμωνέτος, ο Ι. Δεληγιάννης, ο Άρις Καζάκος] και ο Ιωάννης Κουκιάδης Ο τομέας έχει την τιμή να αναδείξει μεγάλες φυσιογνωμίες στο χώρο του δημοσίου δικαίου. Αξιομνημόνευτο είναι το έργο του αείμνηστου καθηγητή Αριστόβουλου Μάνεση, ο οποίος συνέβαλε με τις διδαχές του καταλυτικά στην καλλιέργεια του δημοκρατικού φρονήματος των φοιτητών ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της δικτατορίας. Ο Αριστόβουλος Μάνεσης στη διάρκεια της Απριλιανής Δικτατορίας εντάχθηκε στην αντιδικτατορική οργάνωση «Δημοκρατική Άμυνα» στη Θεσσαλονίκη. Η δράση του επέφερε τη δίωξή του από το Πανεπιστήμιο (1968) και τον εκτοπισμό του για ένα διάστημα στο Λιδορίκι. Κορυφαία στιγμή της ιστορίας του τμήματος Νομικής υπήρξε το τελευταίο μάθημα περί δημοκρατίας που παρέδωσε στους φοιτητές του ο κορυφαίος Συνταγματολόγος πριν τη δίωξή του. Δεν θα μπορούσε να παραλείψει κανείς τη συμβολή του καθηγητή Δημήτρη Θ. Τσάτσου στο χώρο του Συνταγματικού δικαίου, ο οποίος μετέπειτα εξελέγη επίτιμος διδάκτωρ της Νομικής Θεσσαλονίκης. Επιπρόσθετα, καθηγητές όπως ο Παύλος Πετρίδης (καθηγητής Συνταγματικής ιστορίας), ο Αναστάσιος Τάχος (καθηγητής διοικητικού δικαίου και θεμελιωτής του δικαίου του περιβάλλοντος στην Ελλάδα) ανεδείχθησαν από το τμήμα Νομικής Α.Π.Θ, αλλά και ο καθηγητής συνταγματικού δικαίου και πρώην υπουργός Αντώνης Μανιτάκης. Τέλος, καθηγητής Συνταγματικού δικαίου είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Από τους πρώτους καθηγητές ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και συγκριτικού δικαίου (και πρώτος πρόεδρος του Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου, υπήρξαν ο Πέτρος Βάλληνδας. Ο τομέας Διεθνών Σπουδών είχε την τιμή να έχει στο δυναμικό του τους καθηγητές Δημήτριο Ευρυγένη και Φωκίωνα Φραντζεσκάκη. Οι καινοτόμες θεωρίες που ανέπτυξαν στο χώρο του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (λ.χ. περί των κανόνων άμεσης εφαρμογής), καθίστανται μέχρι και σήμερα αντικείμενο μελέτης από όλους τους νομικούς που ασχολούνται με τον εν λόγω κλάδο. Σημαντική στάθηκε και η συμβολή των διαπρεπών καθηγητών Δημήτριου Κωνσταντόπουλου και Ιωάννη Σπυρόπουλου στο πεδίο του δημοσίου διεθνούς δικαίου. Το τμήμα Νομικής ανέδειξε και τον τ. πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών Κωνσταντίνο Σβολόπουλο ο οποίος διετέλεσε καθηγητής της Ιστορίας των Διεθνών Σχέσεων. Σημαντική φυσιογνωμία απετέλεσε, ο αείμνηστος καθηγητής Νικόλαος Πανταζόπουλος, ο οποίος δίδαξε ιστορία του δικαίου. Τα έργα του "Από της Λογίας Παραδόσεως εις τον Αστικόν Κώδικα" (1947 1η έκδ., 1995 2η έκδ.) το τρίτομο "Ρωμαϊκόν Δίκαιον εν διαλεκτική συναρτήσει προς το Ελληνικόν" (1974-1979), το τετράτομο "Αντιχάρισμα" (1985) της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ.ά. θεωρούνται ότι αποτελούν τις σημαντικότερες συμβολές στην Ελληνική Ιστορία του δικαίου και των θεσμών. Σημαντική όμως υπήρξε και η συμβολή του ομότιμου καθηγητή και αντεπιστέλλοντος μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, Κωνσταντίνου Βαβούσκου, ο οποίος δίδαξε Ιστορία ελληνικού και ρωμαϊκού δικαίου και Εκκλησιαστικό δίκαιο στο τμήμα Νομικής. Από τους πρώτους καθηγητές φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ήταν ο Αβροτέλης Ελευθερόπουλος, ο οποίος υπήρξε και πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η πρώτη έδρα Κοινωνιολογίας στην Ελλάδα ιδρύθηκε στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με διδάσκοντα τον προαναφερθέντα. Ένας τομέας, ο οποίος άνθισε στο νομικό τμήμα του Πανεπιστημιου Θεσσαλονίκης, είναι αυτός των Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών. Το επιστημονικό προσωπικό έχει αναπτύξει ρηξικέλευθες και προοδευτικές απόψεις, τις οποίες ασπάζονται η νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων και μεγάλη μερίδα του νομικού κόσμου. Ένας εκ των κορυφαίων στο χώρο του Ποινικού δικαίου στην Ελλάδα, υπήρξε ο ομότιμος καθηγητής Ιωάννης Μανωλεδάκης. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των καθηγητών Τ. Φιλιππίδη,Κ. Βουγιούκα, Δ. Καρανίκα, Χ. Τζωρτζόπουλου. Το τμήμα ανέδειξε επίσης και τον Έλληνα εγκληματολόγο, καθηγητή Στέργιο Αλεξιάδη. Στη Νομική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο κλάδος του Εμπορικού δικαίου βρήκε πρόσφορο έδαφος προκειμένου να αναπτυχθεί. Από τα πρώτα χρόνια δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον εν λόγω τομέα αφού οι μεγαλύτεροι Έλληνες εμπορικολόγοι όπως ο Κ.Καραβάς και ο Άλκης Αργυριάδης δίδαξαν στο νομικό τμήμα και άφησαν τη σφραγίδα τους στο νομικό χώρο με τις θεωρίες τους. Η Βιβλιοθήκη του Τμήματος Νομικής είναι ενιαία, λειτουργεί από το 1998 - 1999 και στεγάζεται στον τρίτο όροφο του κτηρίου της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η συλλογή της καλύπτει όλα τα θεματικά πεδία που διδάσκονται στη Σχολή και αποτελείται από περίπου 100.000 αντίτυπα βιβλίων (κύρια συλλογή), πάνω από 400 τίτλους περιοδικών, πολύτιμες συλλογές δωρεών, παλαιότυπα και σπάνια βιβλία και από άλλο βιβλιακό υλικό (τιμητικοί τόμοι, πληροφοριακά βιβλία, διδακτικά συγγράμματα, υλικό απόσυρσης). Η οργάνωση της γίνεται σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά πρότυπα, για την ταξινόμηση του υλικού της χρησιμοποιεί το Ταξινομικό Σύστημα της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου (LC) και για την καταλογογράφηση τους Αγγλοαμερικάνικους Κανόνες Καταλογογράφησης (AACR2). Έπειτα από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, η Βιβλιοθήκη του Τμήματος Νομικής επονομάστηκε «Ιωάννης Δεληγιάννης», εις μνήμην του καθηγητή του Αστικού Δικαίου, ο οποίος πρώτος σχεδίασε την ίδρυση ενιαίας βιβλιοθήκης του Τμήματος και με τη διαθήκη του κληροδότησε σε αυτήν ολόκληρη την πολύτιμη προσωπική συλλογή του. Οι χώροι της βιβλιοθήκης είναι: το βιβλιοστάσιο, όπου υπάρχουν τα βιβλία της κύριας συλλογής και τα περιοδικά, το αναγνωστήριο, όπου μπορεί ο χρήστης να μελετήσει κάποιο τεκμήριο, ο χώρος απόσυρσης (υπόγειο), με το υλικό που είναι για απόσυρση και το βιβλιοστάσιο των δωρεών με υλικό που συγκεντρώθηκε από αποδοχή δωρεών. Δωρεές στη Βιβλιοθήκη Η βιβλιοθήκη της Νομικής έχει δεχθεί ένα μεγάλο μέρος βιβλίων και περιοδικών από δωρητές. Οι συλλογές αυτές είναι οι εξής: Δωρεά Αλεξάνδρου Παπαναστασίου, η οποία απόκειται στην αίθουσα του Αναγνωστηρίου. Δωρεές Κ. Καραβά, Γ.-Α. Μυλωνά, Κ. Παπακωνσταντίνου, Α. Σβώλου, Θ. Τσάτσου και H. Mϋller, οι οποίες βρίσκονται στην αίθουσα 109. Δωρέα Ι. Σαρρή, η οποία έχει ενσωματωθεί στη συλλογή περιοδικών της βιβλιοθήκης. Δωρεά Μαρκοπουλιώτη, η οποία έχει ενσωματωθεί στη συλλογή των βιβλίων του Αστικού Δικαίου. Δωρεά της Κυβέρνησης των Η.Π.Α. για τα 200 χρόνια της Ανεξαρτησίας, η οποία περιέχει περιοδικά και βρίσκεται ενσωματωμένη στη συλλογή περιοδικών του Τομέα Διεθνών Σπουδών, στην αίθουσα 308. Δωρεά Ι. Δεληγιάννη, η οποία θα εγκατασταθεί στην αίθουσα 110, και Δωρεά Α. Μάνεση, η οποία έχει τοποθετηθεί σε ιδιαίτερο χώρο στο Αναγνωστήριο. Ο χώρος αυτός παραχωρήθηκε στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών. Δωρεά Ν. Παπαντωνίου, η οποία βρίσκεται σε ελεγχόμενη αίθουσα του αναγνωστηρίου Τμήμα Νομικής, Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Α.Π.Θ. Τομέας Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών Τομέας Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης. Τομέας Αστικού, Αστικού Δικονομικού και Εργατικού Δικαίου