Εθνική Λυρική Σκηνή

Η Εθνική Λυρική Σκηνή (συντομογραφία: ΕΛΣ) είναι πολιτισμικός φορέας με αντικείμενο το λυρικό θέατρο, που εδρεύει στην Αθήνα από το 1939. Από το 1994 και υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού τελεί σε καθεστώς Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου, ενώ από το 2017 στεγάζεται μόνιμα στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η ΕΛΣ παρουσιάζει σε ετήσια βάση έργα όπερας, μπαλέτου και μουσικού θεάτρου, αλλά και οπερέτες, συναυλίες συμφωνικού περιεχομένου, καθώς και ειδικές εκπαιδευτικές παραστάσεις για παιδιά και μαθητές.

 Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 1939 εξαιτίας κάποιων ενεργειών του Κωστή Μπαστιά, αρχικά ως παράρτημα του Εθνικού Θεάτρου, πραγματοποιώντας παραστάσεις στο κτίριο Τσίλλερ επί της οδού Αγίου Κωνσταντίνου. Η πρώτη παράσταση δόθηκε στις 5 Μαρτίου 1940 με την οπερέτα του Γιόχαν Στράους Η Νυχτερίδα.Ωστόσο, η επίσημη πρεμιέρα έγινε με τη Μαντάμα Μπατερφλάι του Τζάκομο Πουτσίνι στις 25 Οκτωβρίου του 1940, τρεις μέρες πριν την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, παρουσία πολλών πρεσβευτών, αλλά και του γιου του Πουτσίνι, Αντόνιο. Στις 20 Ιουνίου του ίδιου έτους, η Ελληνίδα υψίφωνος Μαρία Κάλλας υπογράφει το πρώτο της επαγγελματικό συμβόλαιο με την ΕΛΣ.Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι παραστάσεις μεταφέρθηκαν στο νεόδμητο τότε κινηματοθέατρο Παλλάς, διότι διέθετε καταφύγιο σε περίπτωση αεροπορικού συναγερμού. Το καλοκαίρι τα έργα ανέβαιναν στο Θέατρο Παρκ στην οδό Μαυροματαίων, καθώς επίσης και σε θερινή σκηνή που βρισκόταν στον κήπο της σημερινής πλατείας Κλαυθμώνος. Στις 9 Μαΐου του 1944 ο οργανισμός λαμβάνει τον χαρακτηρισμό νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου και καθιερώνεται το επίσημο όνομά του ως Εθνική Λυρική Σκηνή. Οι παραστάσεις δίνονται πια στο πρώτο Θέατρο Ολύμπια, εκεί που μεταγενέστερα θα ανεγερθεί το σημερινό θέατρο, με εναρκτήριο έργο την όπερα Ρέα του Σπυρίδωνος Σαμάρα. Από το 1946 το ξεχωριστό τμήμα οπερέτας παρουσιάζει το θερινό του πρόγραμμα στο Θέατρο Μετροπόλιταν και το χειμερινό στο Θέατρο Κυβέλη.Το 1958 εγκαινιάζεται το νεότερο Θέατρο Ολύμπια, σηματοδοτώντας μια άνθιση του οργανισμού, που περιλαμβάνει είκοσι παραγωγές τον χρόνο, πρώτες παρουσιάσεις (πρεμιέρες), καθώς και παραστάσεις στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού και το Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου. Πρώτη παράσταση στο νέο αυτό κτίριο είναι η Αΐντα του Βέρντι. Η παρουσία της Μαρίας Κάλλας υπήρξε καθοριστική για το καλλιτεχνικό ανάστημα του οργανισμού, που ωστόσο μπαίνει σε τροχιά ύφεσης με την άνοδο της Χούντας το 1967. Με τη μεταπολίτευση ο οργανισμός περιέρχεται στο Υπουργείο Πολιτισμού, ενώ καταργείται το πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων, μέχρι πρότινος απαραίτητο για την πρόσληψη προσωπικού και καλλιτεχνών. Σταδιακά, ο φορέας πολιτισμού διαγράφει ανοδική πορεία, με εμπλουτισμό του ρεπερτορίου του, συνεργασίες με αλλοδαπά λυρικά θέατρα, αλλά και τις σπουδαιότερες προσωπικότητες του ελληνικού καλλιτεχνικού χώρου της εποχής. Το 1994, η ΕΛΣ μετατρέπεται σε νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και συνεχίζει, παρά τις αντιξοότητες, να προσφέρει πολιτισμό στο φιλοθεάμον κοινό της Αθήνας και των επισκεπτών της. Από το 2017, η ΕΛΣ μετεγκαθίσταται στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου. Το πολλά υποσχόμενο κέντρο πολιτισμού στην ακτογραμμή του Φαληρικού όρμου φιλοδοξεί να καλύψει τις απαραίτητες κτιριακές υποδομές όχι μόνο της ΕΛΣ, αλλά και άλλων φορέων πολιτισμού, προσφέροντας ταυτόχρονα μία όαση πρασίνου με την υπογραφή του παγκοσμίου βεληνεκούς αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο. Η Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος είναι η κύρια αίθουσα του οργανισμού που πραγματοποιούνται παραστάσεις όπερας και μπαλέτου και έχει χωρητικότητα 1.400 θέσεων. Η Εναλλακτική Σκηνή είναι αίθουσα πολλαπλών χρήσεων γενικά παρουσιάζει μιούζικαλ και εναλλακτικές παραγωγές, με μέγιστη χωρητικότητα 421 θέσεων. Στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού η ΕΛΣ διοργανώνει παραστάσεις κατά του καλοκαιρινούς μήνες, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών.Επίσης, στο φουαγιέ της ΕΛΣ υπάρχει ένα κινούμενο γλυπτό με το όνομα "Epic" του Ιάπωνα καλλιτέχνη Σουσούμου Σίνγκου, το οποίο είναι κατασκευασμένο από αλουμίνιο και ύφασμα. Στις 17 Νοεμβρίου 2020, η ΕΛΣ παρουσίασε με μία ανάρτηση στο Facebook το νέο εγχείρημά της, την GNO TV, μία διαδικτυακή υπηρεσίας αναπαραγωγής βίντεο, η οποία θα παρουσίαζε αποκλειστικά παραγωγές της ΕΛΣ. Οκτώ ημέρες αργότερα, στις 25 Νοεμβρίου, δημοσιεύτηκε επίσημα η ιστοσελίδα της. Σταθερός υποστηρικτής και χορηγός της GNO TV είναι το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Επίσημη ιστοσελίδα Διαδικτυακή τηλεόραση Σελίδα στην ιστοσελίδα του ΚΠΙΣΝ Αφιέρωμα της ATHENS VOICE στην ΕΛΣ με σπάνιο αρχειακό υλικό