Βασίλειο της Λιθουανίας

Το Βασίλειο της Λιθουανίας ήταν ένα λιθουανικό κράτος, το οποίο υπήρχε περίπου από το 1251 έως το 1263. Ο βασιλιάς Μιντάουγκας ήταν ο πρώτος και μοναδικός Λιθουανός μονάρχης που στέφθηκε Βασιλιάς της Λιθουανίας με τη σύμφωνη γνώμη του Πάπα. Ο σχηματισμός του Βασιλείου της Λιθουανίας ήταν μια εν μέρει επιτυχημένη προσπάθεια ενοποίησης όλων των γύρω φυλών της Βαλτικής, συμπεριλαμβανομένων των Παλαιών Πρώσων, σε ένα ενιαίο κράτος. Άλλοι μονάρχες της Λιθουανίας αναφέρονται ως μεγάλοι δούκες, βασιλιάδες ή αυτοκράτορες σε σωζόμενες ξένες γραπτές πηγές, καθώς το μέγεθος του βασιλείου και η ισχύς τους επεκτεινόταν ή συρρικνώθηκε. Αυτή η πρακτική μπορεί να συγκριθεί με αυτή των Βρετανών, των Ιαπώνων και πολλών άλλων μοναρχών, που είναι γνωστοί ως βασιλιάδες ή αυτοκράτορες, παρά το ότι δεν στέφθηκαν με τη σύμφωνη γνώμη του Πάπα. Επειδή η Λιθουανία ήταν ειδωλολατρική τον 13ο αιώνα, στους Λιθουανούς μονάρχες δεν απονεμήθηκε ο τίτλος του καθολικού μονάρχη, παρόλο που οι υπάρχουσες χριστιανικές πηγές αναφέρονταν στους λιθουανούς ηγεμόνες ως βασιλιάδες ή αυτοκράτορες ανεξάρτητα από τη θρησκευτική τους πεποίθηση. Για παράδειγμα, ο Γκεντιμίνας αυτοτιτλοφορήθηκε βασιλιάς της Λιθουανίας και της Ρωσίας και δούκας της Σεμιγαλλίας. Ο Πάπας τον προσφωνούσε επίσης Βασιλιά. Η σύγχυση προέρχεται από τις ανατολικές και δυτικοευρωπαϊκές παραδόσεις της βασιλικής ιεραρχίας και των τίτλων. Στην Ανατολική Ευρώπη, ο τίτλος του μεγάλου δούκα ισοδυναμούσε με βασιλιά και μερικές φορές αυτοκράτορα. Στη Δυτική Ευρώπη, ο τίτλος του μεγάλου δούκα προορίζεται για μονάρχες μικρών πολιτειών και είναι κατώτερος του βασιλιά και του αυτοκράτορα. Μετά τον επίσημο εκχριστιανισμό και ιδιαίτερα μετά τη δημιουργία της προσωπικής ένωσης με την Πολωνία, οι Βασιλείς της Πολωνίας-Λιθουανίας διατήρησαν τους ξεχωριστούς τίτλους των Μεγάλων Δουκών της Λιθουανίας και των Βασιλέων της Πολωνίας (παρόμοια με τον τρόπο που είχαν διατηρήσει οι Αυτοκράτορες της Αυστροουγγαρίας χωριστούς τίτλους για τον αυτοκράτορα της Αυστρίας και τον βασιλιά της Ουγγαρίας, σε κάποιο βαθμό). Το καθολικό στέμμα επρόκειτο να ληφθεί από τον Πάπα ή τον Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά έχοντας πολλές θρησκείες και ισχύ, η Λιθουανία δεν ήταν υποταγμένη σε κανέναν από τους δύο και με σπάνιες εξαιρέσεις δεν επεδίωξε τον τίτλο. Για διπλωματικούς λόγους έγιναν τρεις περαιτέρω προσπάθειες για να αποκατασταθεί το καθεστώς του Βασιλείου: από τον Βιτάουτας τον Μέγα το 1430, από τον Σβιτριγκάιλα, που ήθελε να συνεχίσει τις προσπάθειες του Βιτάουτας για τη στέψη, και από το Συμβούλιο της Λιθουανίας το 1918.

 Στις αρχές του 13ου αιώνα, η Λιθουανία κατοικήθηκε από διάφορες παγανιστικές φυλές της Βαλτικής, οι οποίες άρχισαν να οργανώνονται σε ένα κράτος: το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας. Μέχρι τη δεκαετία του 1230, ο Μιντάουγκας εμφανίστηκε ως ηγέτης του Μεγάλου Δουκάτου. Το 1249, ένας εσωτερικός πόλεμος ξέσπασε μεταξύ του Μιντάουγκας και των ανιψιών του, Ταουτβίλας και Εντιβίντας. Καθώς κάθε πλευρά έψαχνε για ξένους συμμάχους, ο Μιντάουγκας πέτυχε να πείσει το Λιβονικό Τάγμα όχι μόνο να παράσχει στρατιωτική βοήθεια, αλλά και να του εξασφαλίσει το βασιλικό στέμμα της Λιθουανίας με αντάλλαγμα τη μεταστροφή του στον Καθολικισμό και ορισμένα εδάφη στη δυτική Λιθουανία. Το καθεστώς του βασιλείου χορηγήθηκε στις 17 Ιουλίου 1251, όταν ο επίσκοπος του Χέουμνο διατάχθηκε να στέψει τον Μιντάουγκας υπό τον Πάπα Ιννοκέντιο Δ' . Δύο χρόνια αργότερα, ο Μιντάουγκας και η σύζυγός του, Μόρτα, στέφθηκαν Βασιλιάς και Βασίλισσα της Λιθουανίας. Το 1255, ο Μιντάουγκας έλαβε άδεια από τον Πάπα Αλέξανδρο Δ' να στέψει τον γιο του βασιλιά της Λιθουανίας. Η στέψη και η συμμαχία με το Λιβονικό Τάγμα επέτρεψαν μια περίοδο ειρήνης μεταξύ Λιθουανίας και Λιβονίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι Λιθουανοί επεκτάθηκαν ανατολικά, ενώ η Λιβονία προσπάθησε να κατακτήσει τη Σαμογιτία. Δελεασμένος από τον ανιψιό του, Τρενιότα, ο Μιντάουγκας διέλυσε την ειρήνη μετά την ήττα του Τάγματος στη μάχη του Σκουόντας το 1259 και στη μάχη του Ντούρμπε το 1260. Ωστόσο, οι λιθουανικές δυνάμεις δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν την καταστροφική εισβολή των Μογγόλων στη Λιθουανία το 1258–1259. Η επιρροή του Τρενιότα αυξήθηκε, καθώς διεξήγαγε πόλεμο ενάντια στο Τάγμα και οι προτεραιότητές του άρχισαν να αποκλίνουν από εκείνες του Μιντάουγκας. Η σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του Μιντάουγκας και δύο εκ των γιων του το 1263. Η χώρα επανήλθε στον παγανισμό και η ιδιότητά της ως βασίλειο χάθηκε. Το κράτος επέζησε ως Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας και οι επόμενοι μονάρχες είναι γνωστοί ως Μεγάλοι Δούκες, καθώς δεν μπορούσαν να στεφθούν Βασιλιάδες μέχρι να ασπαστούν τον Χριστιανισμό (ο εκχριστιανισμός της Λιθουανίας συνέβη μόλις το 1387). Υπήρξε μια προσπάθεια από τον Μέγα Δούκα Βυτάουτας τον Μέγα (κυβέρνησε 1392–1430) να λάβει καθολικό στέμμα. Στο Συνέδριο του Λουτσκ το 1430, ο Σιγισμούνδος, βασιλιάς της Ουγγαρίας που δεν είχε εκλεγεί ακόμη αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, πρόσφερε στον Βιτάουτας το στέμμα και ανακήρυξε τη Λιθουανία (πιθανώς υποτελές) βασίλειο. Δεν επετεύχθη, λόγω της αντίθεσης από τους Πολωνούς ευγενείς και αργότερα από τον πρώτο ξάδερφό του, Βλαδισλάβο Β' Γιαγκέλο. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, το στέμμα στάλθηκε στη Λιθουανία από τον Σιγισμούνδο, αλλά αναχαιτίστηκε από τις πολωνικές δυνάμεις. Στην πραγματικότητα, ο Σιγισμούνδος έστειλε μόνο τα έγγραφα που πρότειναν μια συμμαχία μεταξύ αυτού, του Βυτάουτας και του Τευτονικού Τάγματος και την κρίση από νομικούς ειδικούς ότι η στέψη θα μπορούσε να γίνει από τον επίσκοπο του Βίλνιους. Λίγο αργότερα, ο Βυτάουτας πέθανε χωρίς να έχει στεφθεί καθολικός βασιλιάς. Μετά την Ένωση του Λούμπλιν, το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας έγινε μέρος της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας . Οι βασιλιάδες της Πολωνίας στέφθηκαν επίσης ως Μεγάλοι Δούκες της Λιθουανίας και ως εκ τούτου δεν χρησιμοποίησαν τον τίτλο του Βασιλιά της Λιθουανίας. Τα δύο μέρη της Κοινοπολιτείας ήταν γνωστά ως Μεγάλο Δουκάτο και Πολωνικό Στέμμα . Μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Λιθουανίας τον Φεβρουάριο του 1918, η μοναρχία επανιδρύθηκε και ο 2ος Δούκας του Ούραχ κλήθηκε να γίνει βασιλιάς Μιντάουγκας Β' . Ωστόσο, η μοναρχία ήταν βραχύβια και ο Μιντάουγκας Β' δεν επισκέφτηκε ποτέ τη Λιθουανία. Το Βασίλειο της Λιθουανίας ήταν εξαρτημένο κράτος της Γερμανικής Αυτοκρατορίας και μετά την ήττα της Γερμανίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο το φθινόπωρο του 1918, η ιδέα μιας μοναρχίας εγκαταλείφθηκε υπέρ μιας δημοκρατίας. Δουκάτο της Λιθουανίας Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας Phillips, J. R. S. (1998). The Medieval Expansion of Europe. Clarendon Press. ISBN 978-0-19-820740-5. Frost, Robert (2015). The Oxford History of Poland-Lithuania. The Making of the Polish-Lithuanian Union, 1385—1569. Oxford. ISBN 978-0-19-820869-3.