Δολοφονία του Μπορίς Νεμτσόφ

Η δολοφονία του Μπορίς Νεμτσόφ, ενός Ρώσου πολιτικού και επικριτή της κυβέρνησης του Βλαντίμιρ Πούτιν, σημειώθηκε στο κέντρο της Μόσχας στη γέφυρα Μπολσόι Μοσκβορέτσκι στις 23:31 τοπική ώρα στις 27 Φεβρουαρίου 2015. Ένας άγνωστος δράστης πυροβόλησε επτά ή οκτώ φορές με πιστόλι Μακάροφ, όπου τέσσερις από τις σφαίρες χτύπησαν τον Νέμτσοφ στο κεφάλι, την καρδιά, το συκώτι και το στομάχι, σκοτώνοντάς τον σχεδόν ακαριαία. Λίγες ώρες νωρίτερα ο Νέμτσοφ είχε κάνει έκκληση στο κοινό να υποστηρίξει μια πορεία ενάντια στην εμπλοκή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Ουκρανή σύντροφος του Νέμτσοφ Άννα Ντουρίτσκαγια επέζησε της επίθεσης ως μοναδική αυτόπτης μάρτυρας.Στα τέλη Ιουνίου του 2017, παραπέμφθηκαν σε δίκη πέντε Τσετσένοι. Στη δίκη που διεξήχθη τον Ιούλιο του ίδιου έτους, καταδικάστηκε σε κάθειρξη 20 ετών ο Ζαούρ Νταντάεφ ως ο φυσικός αυτουργός, ενώ οι υπόλοιποι τέσσερεις κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε ποινές από 19 ως 11 χρόνια.

 Ο Νεμτσόφ πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε διασχίζοντας τη γέφυρα Μπολσόι Μοσκβορέτσκι κοντά στο Κρεμλίνο περπατώντας στο σπίτι μετά από ένα γεύμα έξω, παρέα με την Άννα Ντούριτσκαγια, ένα 23χρονο μοντέλο από την Ουκρανία με την οποία διατηρούσε δεσμό για δυόμισι χρόνια. Η ίδια ήταν μάρτυρας της δολοφονίας του Νέμτσοφ, αλλά δεν τραυματίστηκε σωματικά. Το βίντεο του TV Tsentr από τη γέφυρα δείχνει ότι η δολοφονία συνέβη καθώς ένα όχημα της δημοτικής υπηρεσίας περνούσε από τον Νεμτσόφ και ένα άτομο φαίνεται να δραπετεύει από τον τόπο της επίθεσης με ένα λευκό ή γκρι αυτοκίνητο.Σύμφωνα με τη ρωσική εφημερίδα Kommersant, την ώρα της δολοφονίας όλες οι κάμερες ασφαλείας στην περιοχή ήταν απενεργοποιημένες για λόγους συντήρησης. Το μόνο βίντεο του περιστατικού λήφθηκε από την κάμερα του στούντιο TV Tsentr, από μεγάλη απόσταση και η οποία τη στιγμή εκείνη είχε μπλοκαριστεί από ακινητοποιημένο όχημα του δήμου. Η δολοφονία συνέβη την ημέρα πριν ο Νέμτσοφ επρόκειτο να ηγηθεί της αντιπολίτευσης, σε μια διαδήλωση που οργανώθηκε για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στις οικονομικές συνθήκες στη Ρωσία και ενάντια στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο δολοφόνος προφανώς περίμενε τον Νεμτσόφ σε μια πλαϊνή σκάλα που οδηγούσε στη γέφυρα. Τουλάχιστον έξι πυροβολισμοί ακούστηκαν, τέσσερις εκ των οποίων έπληξαν τον Νεμτσόφ και μια ήταν θανατηφόρα. Οι πηγές της Kommersant ανέφεραν ότι ο δολοφόνος χρησιμοποίησε είτε ένα τυπικό πιστόλι Μακάροφ είτε ένα πιστόλι αερίου τροποποιημένο. Σύμφωνα με έναν μάρτυρα, ο δολοφόνος ήταν ένας νεαρός άνδρας ονόματι Βίκτωρ Μ, ο οποίος ακολούθησε τον Νέμτσοφ, και είχε ύψος 170–175 εκατοστών με κοντό κούρεμα, μεσαίο σωματότυπο, ντυμένος με τζιν και καφέ πουλόβερ. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανέλαβε τον «προσωπικό έλεγχο» της έρευνας για τη δολοφονία του Νέμτσοφ. Έδωσε εντολή στην Ερευνητική Επιτροπή, το Υπουργείο Εσωτερικών και την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας να δημιουργήσουν μια ενιαία ομάδα για τη διερεύνηση της δολοφονίας του Νέμτσοφ. Επικεφαλής της ομάδα έρευνας ορίστηκε ο Ιγκόρ Κράσνοφ, ο οποίος είχε ερευνήσει προηγουμένως μια απόπειρα κατά της ζωής του πρώην υπουργού οικονομικών Ανατόλι Τσουμπάϊς και τις δολοφονίες του Στανισλάβ Μαρκέλοφ και της Αναστάζια Μπαμπουρόβα. Η ομάδα εποπτευόταν από τον επικεφαλής της Ερευνητικής Επιτροπής στη Μόσχα, στρατηγό Αλεξάντρ Ντρουμάνοφ, ο οποίος είχε επίσης εποπτεύσει την έρευνα κατά της Ναντέζντα Σαβτσένκο, τη δεύτερη δίκη εναντίον του Μιχαήλ Χοντορκόβσκι και του Πλάτον Λεμπέντεφ, καθώς και τις κατηγορίες για γενοκτονία από τον γεωργιανό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου στη νότια Οσσετία.Κατά τη διάρκεια της νύχτας μετά τη δολοφονία, έγινε έρευνα στο διαμέρισμα του Νέμτσοφ στην οδό Malaya Ordynka και κατασχέθηκαν όλα τα έγγραφα και το υλικό που σχετίζονται με τις επιχειρηματικές και πολιτικές του δραστηριότητες. Τα μέσα ενημέρωσης της αντιπολίτευσης εξέφρασαν ανησυχίες ότι αυτό έγινε για να ανακτηθεί ένα προσχέδιο έκθεσης σχετικά με τη ρωσική εμπλοκή στον πόλεμο στο Ντονμπάς που ανακοινώθηκε από τον Νεμτσόφ λίγο πριν από το θάνατό του. Μερικές πληροφορίες για το περιεχόμενο της έκθεσης αποκαλύφθηκαν αργότερα από τους φίλους του Νέμτσοφ.Στις 28 Φεβρουαρίου, ένα λευκό αυτοκίνητο μάρκας Lada που πιθανότατα ανήκε στον ή τους δολοφόνους βρέθηκε εγκαταλελειμμένο. Τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το αυτοκίνητο είχε πινακίδα κυκλοφορίας από τη Δημοκρατία της Ινγκουσετίας, αν και οι αρχικοί μάρτυρες είχαν δηλώσει ότι το λευκό αυτοκίνητο που ενεπλάκη στο περιστατικό δεν είχε πινακίδες. Μια υποβρύχια έρευνα στον ποταμό Μόσχα για την ανάκτηση του όπλου που πιθανολογείται ότι πέταξε ο δολοφόνος μετά τη δολοφονία δεν έδωσε κάποιο αποτέλεσμα. Οι αρχές προσφέραν χρηματική ανταμοιβή 3 εκατομμυρίων ρούβλιων (43.000 ευρώ) για οποιαδήποτε πληροφορία που θα οδηγούσε στη σύλληψη και την καταδίκη του δολοφόνου. Η Ντουρίτσκαγια, έχοντας καταθέσει ενώπιον της ερευνητικής ομάδας, επέστρεψε στην Ουκρανία στις 2 Μαρτίου. Λόγω των αναφερόμενων απειλών για τη ζωή της, ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας Βίκτορ Σόκιν παρείχε στην Ντουρίτσκαγια κρατική προστασία.Μέχρι τις 3 Μαρτίου, η επίσημη έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Νεμτσόφ είχε εντοπιστεί από τους δολοφόνους από τις 11:00 π.μ. όταν συνάντησε την Ντουρίτσκαγια στο αεροδρόμιο Σερεμέτιεβο. Τον Νεμτσόφ τον ακολουθούσαν τρία εναλλάξ αυτοκίνητα καθ' οδόν από το αεροδρόμιο προς την πόλη. Στις 23:22 η ομάδα των δολοφόνων διατάχθηκε να μετακινηθεί στο σημείο που είχε οριστεί, όταν ο Νέμτσοφ και η Ντουρίτσκαγια έφυγαν από το καφέ GUM. Στις 23:29 το αυτοκίνητο με τον δράστη γύρισε κάτω από τη γέφυρα Μπολσόι Μοσκβορέτσκι και πλησίασε τις σκάλες που οδηγούσαν στη γέφυρα. Στις 23:30 ο δράστης ανέβηκε πάνω στη γέφυρα και κινήθηκε προς τον Νέμτσοφ και την Ντουρίτσκαγια. Αφού πέρασε δίπλα τους, γύρισε και πυροβόλησε στην πλάτη του Νέμτσοφ. Έπειτα ο δράστης μπήκε στο αυτοκίνητο, το οποίο κινήθηκε από τη γέφυρα στην οδό Μπολοτνάγια στη συνέχεια στη γέφυρα Μπολσόι Καμέννυ, στην οδό Μοχοβάγια και στην οδό Τβερσκάγια προς το Οχότνυ Ρυάντ και μετά στράφηκε προς τη Μπολσάγια Ντμιτρόβκα πριν εξαφανιστεί στην τοπική κυκλοφορία. Το αυτοκίνητο με το οποίο είχε δραπετεύσει ο δράστης βρέθηκε αργότερα και αναγνωρίστηκε ως γκρι Daewoo Lanos. Στις 10 Μαρτίου η εφημερίδα Moskovskij Komsomolets δημοσίευσε υποτιθέμενες φωτογραφίες από ένα κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης του οχήματος των υπόπτων, υποδηλώνοντας ότι ακολουθούσαν τον Νέμτσοφ από τον Σεπτέμβριο του 2014, πολύ πριν από τους πυροβολισμούς στο Σαρλί Εντό. Στα τέλη Οκτωβρίου 2017, ο δημοσιογράφος Ντέιβιντ Σάτερ δημοσίευσε ένα άρθρο στη National Review σχετικά με μια ανεπίσημη δημόσια έρευνα για τη δολοφονία. Η έρευνα διεξήχθη από τον Ιγκόρ Μούρτζιν, δικηγόρο της Αγίας Πετρούπολης που ειδικεύεται στα αυτοκινητιστικά ατυχήματα και στην ερμηνεία βιντεοκασέτων. Τον Ιούνιο του 2019, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης κάλεσε τις ρωσικές αρχές να ανοίξουν εκ νέου την υπόθεση και να συνεχίσουν την έρευνα, αναφέροντας ορισμένες από τις ονομαζόμενες "σοβαρές ανησυχίες για την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητά της". Η Συνέλευση επέκρινε την επίσημη εκδοχή της δολοφονίας ως "βασισμένη σε μια σοβαρά εσφαλμένη έρευνα και δίκη" και "ασύμβατη με τα διαθέσιμα στοιχεία σε πολλά θεμελιώδη σημεία". Σύμφωνα με το ομόφωνα εγκεκριμένο ψήφισμά της, εναλλακτικές εκδοχές που οι ρωσικές αρχές αρνήθηκαν να διερευνήσουν είναι πολύ πιο συνεπείς με τα διαθέσιμα στοιχεία. Η Συνέλευση κάλεσε τα κράτη που έχουν υιοθετήσει τον νόμο Μαγκνίτσκι να εξετάσει το ενδεχόμενο κυρώσεων κατά των υπευθύνων για αυτό που αποκάλεσε «αποτυχία έρευνας».Ο Λεονίντ Μπερσίντσκι του Bloomberg View δήλωσε ότι "τους τελευταίους μήνες, η μηχανή προπαγάνδας του Πούτιν υποκινούσε έντονα τους Ρώσους να εναντιωθούν στην "πέμπτη φάλαγγα" και σε αυτούς που διαμαρτυρήθηκαν για την προσάρτηση της Κριμαίας και τον πόλεμο που υποκίνησε το Κρεμλίνο στην ανατολική Ουκρανία. Ο Νεμτσόφ ήταν όλες τις λίστες των προδοτών που δημοσιεύτηκε στο Διαδίκτυο και προβλήθηκε στην κρατική τηλεόραση. Στην Daily Telegraph, ο Μπεν Τζούντα έγραψε ότι το Κρεμλίνο «ή διέταξε ή επέτρεψε [τη δολοφονία του Νεμτσόφ] να συμβεί», λέγοντας ότι " ο Μπορίς Νεμτσόφ δεν μπορούσε να κάνει το παραμικρό, χωρίς αυτό να καταγράφεται ή να παρακολουθείται από τη μυστική αστυνομία. Πολύ απλά είναι αδύνατο αυτός ο άντρας να μπορούσε να εκτελεστεί χωρίς το Κρεμλίνο να γνωρίζει ότι υπήρχε συνωμοσία για να τον σκοτώσουν". Μερικοί είδαν παραλληλισμούς με τη δολοφονία του Σέργκει Κίροφ το 1934. Ο Μπράιαν Γουίτμορ, γράφοντας για το Radio Free Europe, δήλωσε ότι η δολοφονία έδειξε την ανάπτυξη μιας "υβριδικής εκστρατείας του Μεγάλου Τρόμου" ενάντια στην αντιπολίτευση του Πούτιν.Το BBC αναφέρθηκε σε μια συνέντευξη που έδωσε ο Νεμτσόφ στις 10 Φεβρουαρίου 17 ημέρες πριν από το θάνατό του, στην οποία η ρωσική εφημερίδα Sobesednik ανέφερε ότι ο Νεμτσόφ είπε ότι η μητέρα του φοβόταν ότι ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα τον σκότωνε. Πρόσθεσε ότι η 86χρονη μητέρα του φοβάται επίσης για τη ζωή του Μιχαήλ Χοντορκόφσκι και του Αλεξέι Ναβάλνι. Όταν ρωτήθηκε αν ο ίδιος φοβόταν για τη ζωή του, ο Νεμτσόφ απάντησε: "Ναι, όχι τόσο έντονα όσο η μητέρα μου". Όταν το BBC αναφέρθηκε σε εκείνη τη συνέντευξη, στις 27 Φεβρουαρίου 2015, το Sobesednik δημοσίευσε μια εκτεταμένη εκδοχή της αρχικής συνέντευξης, στην οποία ο Νεμτσόφ φέρεται να πρόσθεσε: "Απλά αστειεύομαι. Αν φοβόμουν τον Πούτιν, δεν θα ήμουν σε αυτή τη δουλειά".