Μπάνσκι Ντβορ

Το Μπάνσκι Ντβορ (σερβικά κυριλλικά: Бански двор) είναι κτίριο και πολιτισμικό κέντρο στη Μπάνια Λούκα, πρωτεύουσα της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας, στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Ανεγέρθηκε μεταξύ του 1931 και του 1932, βάση σχεδίων των αρχιτεκτόνων Γιοβάνκα Μπόντσιτς-Κατέρινιτς (1887-1966), Αντζέλιγια Πάβλοβιτς και Γιόβαν Ζ. Ράνκοβιτς προκειμένου να αποτελέσει κατοικία των μπάνων της Μπανόβινας του Βρμπας, διοικητικής υποδιαίρεσης του Βασιλείου της Γιουγκοσλαβίας. Σήμερα, το κτίριο είναι καταγεγραμμένο εντός του καταλόγου των εθνικών μνημείων της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης. Έως την ανακαίνιση του Παλατιού της Σερβικής Δημοκρατίας, το 2008, αποτέλεσε κατοικία του Προέδρου της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας.

 Η Μπανόβινα του Βρμπας δημιουργήθηκε το 1929, κατά την περίοδο στην διάρκεια της οποίας το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων μετατράπηκε στο Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας. Πρώτος μπάνος (κυβερνήτης) της επαρχίας ήταν ο Σβέτισλαβ Τίσα Μιλοσάβλιεβιτς, ο οποίος επιθυμούσε την ανέγερση ενός επιβλητικού κτιρίου για την στέγαση της νέας επαρχιακής διοικήσεως. Στις αρχές του 1931, ξεκίνησε έναν διαγωνισμό ο οποίος διαδόθηκε μέσω του Τύπου, μεταξύ άλλων μέσω των εφημερίδων Politika του Βελιγραδίου και Narodno jedinstvo του Σαράγιεβο, για την ανέγερση δύο κτιρίων, του Παλατιού του Μπάνου (σερβικά: Banski palat) και της Αυλής του Μπάνου (Banski dvor). Ο διαγωνισμός κερδήθηκε από τους, καταγόμενους από το Βελιγράδι, αρχιτέκτονες Γιοβάνκα Μπόντσιτς Κατέρινιτς, Αντζέλιγια Πάβλοβιτς και Γιόβαν Ζ. Ράνκοβιτς. Την ευθύνη των οικοδομικών εργασιών ανέλαβε η κατασκευαστική εταιρεία Κόστα Σίγιατσκι από το Βελιγράδι, υπό την διεύθυνση του νεαρού αρχιτέκτονα Μπράνκο Γιοβάνοβιτς, ενώ την διεύθυνση της διακόσμησης των προσόψεων, καθώς και του εσωτερικού του κτιρίου ανέλαβε ο γλύπτης και ακαδημαϊκός Τζόρτζε Γιοβάνοβιτς. Η ανέγερση του Μπάνσκι Ντβορ ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1931, ενώ τα εγκαίνια του κτιρίου έλαβαν χώρα στις 8 Νοεμβρίου 1932. Περιελάμβανε αίθουσες συνεδριάσεων, αίθουσες τελετών, δώματα για τους σημαντικούς προσκεκλημένους, καθώς και οποιονδήποτε άλλο τύπο χώρου ήταν απαραίτητος για την εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του κτιρίου (κουζίνες, τουαλέτες, λουτρά κτλ.). Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το εσωτερικό του Μπάνσκι Ντβορ υπέστη σημαντικές ζημιές, ενώ τα έπιπλα, οι πίνακες ζωγραφικής και τα γλυπτά τα οποία φιλοξενούσε εκλάπησαν και, μετά το πέρας του πολέμου, το κτίριο κατέστη αρχηγείο του στρατού και φιλοξένησε σειρά πολιτικών συνεδριάσεων. Μετά το 1955, η συνέλευση της πόλεως της Μπάνια Λούκα το μετέτρεψε σε Οικία του Πολιτισμού (Dom Kulture), πολιτισμικό ίδρυμα το οποίο, το 1998, μετονομάστηκε σε Kulturni Centar Banski Dvor (Πολιτισμικό Κέντρο Μπάνσκι Ντβορ). Ωστόσο, μετά την δημιουργία της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας στις 9 Ιανουαρίου 1992, το κτίριο φιλοξένησε, προσωρινά, την προεδρία της συγκεκριμένης δημοκρατίας. Το 2008, το κτίριο παραχωρήθηκε προς χρήση σε πολιτισμικό σύλλογο. Το κάτω τμήμα του Μπάνσκι Ντβορ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νεοαναγεννησιακής αρχιτεκτονικής, έχοντας, ταυτόχρονα, δεχτεί επιρροές από την νεοκλασική αρχιτεκτονική. Αντιθέτως, το άνω τμήμα παρουσιάζει στοιχεία μεσαιωνικής ή βαλκανικής αρχιτεκτονικής. Το πολιτισμικό κέντρο Μπάνσκι Ντβορ (σερβικά λατινικά: Kulturni centar Banski dvor) παρουσιάζει δραστηριότητες πολυμέσων. Εντός αυτού λαμβάνουν χώρα συναυλίες, εκθέσεις, θεατρικές παραστάσεις, μπαλέτα, καθώς και προβολές βίντεο. Επίσης, το κέντρο φιλοξενεί συνέδρια, διαλόγους ή λογοτεχνικά γεγονότα. Αρχιτεκτονική στη Μπάνια Λούκα Εθνικά μνημεία της Μπάνια Λούκα (Σερβικά) Ιστοσελίδα του πολιτισμικού κέντρου