Σίντνεϊ Λουμέτ

Ο Σίντνεϊ Λουμέτ (αγγλικά: Sidney Arthur Lumet, 25 Ιουνίου 1924 - 9 Απριλίου 2011) ήταν Αμερικανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών που κατά τη διάρκεια της 50χρονης καριέρας του γύρισε περισσότερες από 50 ταινίες. Προτάθηκε 4 φορές για Όσκαρ Σκηνοθεσίας χωρίς όμως να το κερδίσει ποτέ. Γι' αυτό το λόγο η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών του παραχώρησε Τιμητικό Όσκαρ το 2005. Σημαντικότερες ταινίες του σκηνοθέτη είναι: Οι Δώδεκα Ένορκοι (Twelve Angry Men, 1957), Ο Φυγάς (ταινία, 1960) (The Fugitive Kind, 1959), Μακρύ ταξίδι μέσα στη νύχτα (Long Day's Journey into the Night, 1962), Ο Ενεχυροδανειστής (The Pawnbroker, 1964), Σέρπικο (Serpico, 1973), Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές (Murder on the Orient Express, 1974), Σκυλίσια μέρα (Dog Day Afternoon, 1975), Το Δίκτυο (Network, 1976), Η Ετυμηγορία (The Verdict, 1982) και Τρέχοντας στο Κενό (Running on Empty, 1988).

 Ο Σίντνεϊ Λουμέτ γεννήθηκε στη Φιλαδέλφεια της Πενσυλβάνια το 1924. Ήταν γιος του ηθοποιού Μπαρούχ Λουμέτ και της χορεύτριας Γιουτζίνια Βέρμους, και οι δυο εβραϊκής καταγωγής και μέλη του γίντις θεάτρου της Νέας Υόρκης., όπου ο Λουμέτ έκανε το ντεμπούτο του ως ηθοποιός σε ηλικία 5 ετών. Ο Λουμέτ ξεκίνησε να εργάζεται ως σκηνοθέτης θεατρικών παραστάσεων και τηλεοπτικών σειρών στις αρχές της δεκαετίας του '50 και το 1957 σε ηλικία 33 ετών έκανε το ντεμπούτο του στον κινηματογράφο γυρίζοντας την ταινία Οι Δώδεκα Ένορκοι (Twelve Angry Men) η οποία είχε ως πρωταγωνιστή τον Χένρι Φόντα, με τον οποίο ο σκηνοθέτη γύρισε άλλες τέσσερις ταινίες. Η ταινία είχε ως θέμα τον κοινωνικό ρατσισμό και την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ του Βερολίνου και χάρισε στο σκηνοθέτη την πρώτη του υποψηφιότητα για Όσκαρ Σκηνοθεσίας. Η ταινίες του είχαν τεράστια επιτυχία λόγω του γεγονότος ότι ήταν ικανός να σκηνοθετεί μεγάλους αστέρες του κινηματογράφου όπως τη Σοφία Λόρεν στην ταινία Μια Γυναίκα σαν κι Αυτή (That Kind of Woman, 1959), τον Μάρλον Μπράντο και την Άννα Μανιάνι στην ταινία Ο Φυγάς (The Fugitive Kind, 1959) και την Κάθριν Χέπμπορν και τον Τζέισον Ρόμπαρντς στην ταινία Μακρύ ταξίδι μέσα στη νύχτα (Long Day's Journey into the Night, 1962) (Όλοι οι ηθοποιοί της ταινίας βραβεύτηκαν για την ερμηνεία τους στο Φεστιβάλ των Καννών το 1962). Σκηνοθέτησε ξανά τον Χένρι Φόντα στις ταινίες Ο Πόθος της Ράμπας (Stage Struck, 1958) όπου συμπρωταγωνίστησε με τους Κρίστοφερ Πλάμερ και Σούζαν Στράσμπεργκ και Συναγερμός του Θανάτου (Fail Safe, 1964) πλάι στον Γουόλτερ Ματάου. Το 1964 σκηνοθέτησε το Ροντ Στάιγκερ στην ταινία Ο Ενεχυροδανειστής (The Pawnbroker) σε ένα ρόλο που του χάρισε τη δεύτερή του υποψηφιότητα για Όσκαρ και την επόμενη χρονιά γύρισε την ταινία Ο Λόφος (The Hill, 1965) με τον Σον Κόνερι. Κατά τη δεκαετία του '70 είχε ήδη καθιερωθεί στο χολιγουντιανό πάνθεον των σκηνοθετών και συνέχισε να σκηνοθετεί αποτελεσματικά ηθοποιούς όπως τον Αλ Πατσίνο στις ταινίες Σέρπικο (Serpico, 1973) και Σκυλίσια μέρα (Dog Day Afternoon, 1975). Ανέλαβε επίσης τη σκηνοθεσία της κινηματογραφικής μεταφοράς του μυθιστορήματος της Άγκαθα Κρίστι, Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές (Murder on the Orient Express, 1974), στο οποίο συμμετείχαν μεγάλοι αστέρες της περιόδου όπως ο Άλμπερτ Φίνεϊ, η Βανέσα Ρεντγκρέιβ, η Λορίν Μπακόλ, ο Άντονι Πέρκινς, ο Σον Κόνερι και η Ίνγκριντ Μπέργκμαν που κέρδισε το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της. Το 1976 γύρισε την ταινία Το Δίκτυο (Network), ταινία που ασκεί κριτική στον κόσμο της τηλεόρασης με τους Πίτερ Φιντς, Γουίλιαμ Χόλντεν και Φέι Ντάναγουεϊ. Η ταινία χάρισε στη Ντάναγουεϊ Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου και στον Πίτερ Φιντς Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου, ενώ βραβεύτηκε συνολικά με 4 Όσκαρ. Κατά τη δεκαετία του '80 σκηνοθέτησε σημαντικές ταινίες όπως Η Ετυμηγορία (The Verdict, 1982) με πρωταγωνιστές τους Πωλ Νιούμαν και Τζέιμς Μέισον, Το Επόμενο Πρωινό (The Morning After, 1986) με την Τζέιν Φόντα και Τρέχοντας στο Κενό (Running on Empty, 1988) με τον Ρίβερ Φίνιξ. Τη δεκαετία του '90 γύρισε μια σειρά ταινιών που δεν επανέλαβαν την επιτυχία των προηγούμενων εγχειρημάτων του (μεταξύ των οποίων και η επανεκτέλεση της ταινίας του Τζον Κασσαβέτη Γκλόρια (Gloria) το 1999 με πρωταγωνίστρια την Σάρον Στόουν). Οι δυο του τελευταίες ταινίες Ένοχη Σιωπή (Find me Guilty, 2005) με τον Βιν Ντίζελ και Πριν ο Διάβολος Καταλάβει οτι Πέθανες (Before the Devil Knows You`re Dead, 2007) με τους Ίθαν Χοκ και Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν θεωρήθηκαν επιτυχημένες. Ο σκηνοθέτης υπήρξε παντρεμένος τέσσερις φορές κι είχε αποκτήσει δυο κόρες. Ο πρώτος του γάμος ήταν με την ηθοποιό Ρίτα Γκαμ. Ο Σίντεϊ Λουμέτ απεβίωσε στις 9 Απριλίου του 2011, σε ηλικία 86 ετών, στην οικία του στο Μανχάταν από λέμφωμα. Όταν ερωτήθηκε το 1997 σε συνέντευξη με ποιο τρόπο προτιμούσε να πεθάνει εκείνος απάντησε: Δε θα ήθελα να το σκέφτομαι. Δεν είμαι θρήσκος. Θα ήθελα όμως να μην καταλάβω χώρο. Θα προτιμούσα να με κάψουν και να ρίξουν τις στάχτες μου πάνω από το Ντελικατέσεν Κατς. Την ημέρα της κηδείας του διάσημοι σκηνοθέτες όπως ο Γούντι Άλεν κι ο Μάρτιν Σκορσέζε απέτισαν φόρο τιμής στο σκηνοθέτη. Ο Άλεν τον αποκάλεσε τον κατεξοχήν σκηνοθέτη της Νέας Υόρκης, ενώ ο Μάρτιν Σκορσέζε δήλωσε ότι ο σκηνοθέτης εξερεύνησε τον τρόπο ζωής στη Νέα Υόρκη με κλασικές ταινίες όπως το Σέρπικο (Serpico), το Σκυλίσια Μέρα (Dog Day Afternoon) και ιδιαίτερα από την ταινία Τον Λέγαν Πρίγκιπα της Πόλης (The Prince of the City, 1982). Σίντνεϊ Λουμέτ, σελίδα στον ιστότοπο Cine.gr (Ελληνικά) Σίντνεϊ Λουμέτ στην IMDb (Αγγλικά)