Ιερώνυμος ο Καρδιανός

Ο Ιερώνυμος ο Καρδιανός (περ.360 – περ. 260 π.Χ.) ήταν Έλληνας ιστορικός των πολέμων των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. «Αν το έργο του είχε σωθεί» παρατήρησε ο Βρετανός ιστορικός Τζων Μπάνγκελ Μπιούρυ (Bury) θα τοποθετούσαμε τον ιστορικό αυτό τρίτο στην τριανδρία των Ελλήνων ιστορικών, δίπλα στον Θουκυδίδη κι τον Πολύβιο.

 Γεννήθηκε περί το 370 π.Χ. στην Καρδία της Θρακικής χερσονήσου (σημ. χερσόνησος της Καλλίπολης) και υπηρέτησε υπό τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο καθώς και υπό τον συμπολίτη του Ευμένη τον Καρδιανό κατά τους πολέμους των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πήρε μέρος στις μάχες του Ευμένη εναντίον του Αντιγόνου και στάλθηκε στη Μακεδονία να ζητήσει αμνηστία για τον Ευμένη από τον Αντίπατρο. Ο τελευταίος όμως πέθανε κατά την παραμονή του Ιερώνυμου στην Πέλλα, τα πράγματα άλλαξαν και ο Ιερώνυμος επέστρεψε με τον διορισμό του Ευμένη ως αρχιστρατήγου της Ασίας. Ο αγώνας εναντίον του Αντίγονου συνεχίστηκε ώς το 316, οπότε ο Αντίγονος νίκησε τον Ευμένη στη μάχη της Γαβιηνής. Στη μάχη αυτή ο Ιερώνυμος πληγώθηκε, αιχμαλωτίσθηκε και φυλακίστηκε· τελικά ο Αντίγονος του έδωσε χάρη και τον διόρισε επιστάτη εκμετάλλευσης ασφάλτου στην Νεκρά Θάλασσα. Αργότερα ακολούθησε τον Αντίγονο και πολέμησε στη μάχη της Ιψού 301 π.Χ. και όταν ο γιoς του Αντιγόνου ο Δημήτριος ο Πολιορκητής έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας τοποθέτησε τον Ιερώνυμο αρμοστή στις Θεσπιές της Βοιωτίας (293 π.Χ.). Αργότερα συνόδευσε στην Πελοπόννησο τον διάδοχο του Δημητρίου Αντίγονο Α΄Γονατά στην εκστρατεία εναντίον του Πύρρου. Έζησε κατά τον Λουκιανό εκατόν τέσσερα χρόνια. α[›] Ο Ιερώνυμος έγραψε το ιστορικό έργο: Αι περί Διαδόχων Ιστορίαι στο οποίο διαπραγματεύτηκε την ιστορία της περιόδου από τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (323) ως τον θάνατο του Πύρρου (272 π.Χ.). Από το έργο του σώθηκαν λιγοστά μόνο αποσπάσματα. Είναι όμως γνωστό ότι το χρησιμοποίησαν ως βασική τους πηγή ο Διόδωρος ο Σικελιώτης και ο Αρριανός, καθώς και ο Πλούταρχος στις βιογραφίες του. Ιδιαίτερη επίσης ικανότητα είχε ο Ιερώνυμος στην απεικόνιση και ερμηνεία του χαρακτήρα των ιστορικών προσώπων, όπως μπορεί να εξαχθεί από το βίο του Δημητρίου Πολιορκητή, γραμμένο από τον Πλούταρχο, ο οποίος άντλησε από τον Ιερώνυμο. Επίσης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ιστορικός που ασχολήθηκε με την Ρώμη, εντελώς πάντως περιστασιακά στο τμήμα του έργου του που αναφερόταν στην σύγκρουση του Πύρρου με τους Ρωμαίους. ^ α: Ο Ιερώνυμος που έλαβε μέρος σε πολέμους και υπέμεινε πολλούς κόπους και τραύματα, έζησε έτη τέσσερα και εκατόν, όπως αναφέρει ο Αγαθαρχίδης στο ένατο βιβλίο της ιστορίας της Ασίας και θαυμάζει τον άνδρα, επειδή μέχρι τα τελευταία του ήταν ικανός στα ερωτικά (ἄρτιον όντα εν ταῖς συνουσίαις), άρτιος σε όλες τους τις αισθήσεις και εντελώς υγιής. Διόδωρος ο Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη, Βιβλία IVIII, 42,44,50,και XIX 109 Αρριανός, Τα μετ΄Αλέξανδρον (περίληψη του χαμένου έργου του -10 βιβλία- δίνει ο Φώτιος Λουκιανός, Μακρόβιοι, Εκδ. Κάκτος τόμ. 14 (1994) Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς, Historia antigua de Roma,«Ρωμαϊκή Αρχαιολογία» Βιβλίο Ι.6 Ερνστ Κούρτιους, Ελληνική Ιστορία (Griechische Geschichte, τόμ.2 (1861) που μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Σπυρίδωνα Λάμπρο (1899). F. REUSS, Hieronymous van Cardia, Berlin (1876) J. Hornblower, Hieronymous of Cardia (Οξφόρδη 1981) Κλήτος Χατζηθεόκλητος, Ιερωνύμου Απομνημονεύματα, Εκδ. Εστία 1988, 1991 ISBN 960-05-0277-3