Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς

Ο Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς (πολωνικά: Stanisław Witkiewicz, λιθουανικά: Stanislovas Vitkevičius) (8 Μαΐου 1851 – 5 Σεπτεμβρίου 1915) ήταν Πολωνός ζωγράφος, θεωρητικός τέχνης και ερασιτέχνης αρχιτέκτονας, γνωστός για τη δημιουργία του «στυλ του Ζακοπάνε».

 Ο Βιτκιέβιτς γεννήθηκε στο Ποσάφσε της Σαμογιτίας, στη σημερινή Λιθουανία, στα εδάφη της διαμελισμένης Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, που κυβερνούνταν εκείνη την περίοδο από τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Ως έφηβος, πέρασε αρκετά χρόνια στο Σιβηρικό Τομσκ, όπου οι γονείς του και τα δύο μεγαλύτερα αδέρφια του εξορίστηκαν για την υποστήριξή τους στην Ιανουαριανή Εξέγερση. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αγίας Πετρούπολης (1868–1871) και συνέχισε τις σπουδές του στο Μόναχο (1872–1875). Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Μόναχο, έγινε φίλος με τους ζωγράφους Αλεξάντερ Γκιερίμσκι, Γιούζεφ Χεουμόνσκι και Χένρυκ Σιεμιράντζκι.Το 1875, μετακόμισε στη Βαρσοβία και δημιούργησε ένα εργαστήριο ζωγραφικής στο πλυσταριό του Hotel Europejski. Το 1884 παντρεύτηκε τη Μάρια Πιετσκιέβιτς. Το ζευγάρι είχε έναν γιο, τον Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς. Νονά του γιου ήταν η διεθνούς φήμης ηθοποιός Χελένα Μοντιέσκα, την οποία ο μεγαλύτερος Βιτκιέβιτς το 1876 είχε σχεδόν συνοδεύσει στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 1884–1887, ο Βιτκιέβιτς εργάστηκε ως καλλιτεχνικός διευθυντής της εβδομαδιαίας εφημερίδας "Wędrowiec" («Περιπλανώμενος»), για την οποία έγραψε μια σειρά άρθρων σχετικά με τις αξίες ενός έργου τέχνης και τον ρόλο των κριτικών τέχνης (που δημοσιεύτηκε σε μορφή βιβλίου με τίτλο «Ζωγραφική και κριτική ανάμεσά μας», Sztuka i krytyka u nas, το 1891 και το 1899). Το 1887 κατείχε την ίδια θέση στο περιοδικό «Kłosy». Το 1886 επισκέφτηκε για πρώτη φορά το Ζακοπάνε. Ανέπτυξε μια γοητεία με τα βουνά, τους Γκουράλους του Ποντχάλε και τις παραδόσεις τους. Η φιλοδοξία του έγινε να δημιουργήσει ένα πολωνικό εθνικό στυλ μέσω της εξαγωγής αποκλειστικά πολωνικών μορφών από την αρχιτεκτονική και διακοσμητική τέχνη των ορεσίβιων.Δημιούργησε το στυλ του Ζακοπάνε (styl zakopiański), επίσης γνωστό ως στυλ του Βιτκιέβιτς (style witkiewiczowski), στην αρχιτεκτονική, στο οποίο σχεδίασε σπίτια και εσωτερικούς χώρους για εύπορους Πολωνούς με καλλιτεχνική κλίση. Συνδέθηκε έντονα με το Ζακοπάνε και το προώθησε στην καλλιτεχνική κοινότητα. Ο Βιτκιέβιτς είχε έντονες απόψεις κατά της επίσημης εκπαίδευσης: «το σχολείο έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ψυχολογική σύνθεση των ανθρώπων"». Εφάρμοσε αυτήν την αρχή στην ανατροφή του γιου του και απογοητεύτηκε όταν ο 20χρονος Ιγκνάτσι επέλεξε να εγγραφεί στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στην Κρακοβία. Το 1908, πάσχοντας από φυματίωση, ο Βιτκιέβιτς άφησε την οικογένειά του στο Ζακοπένε και μετακόμισε στο Λόβραν, ένα μοντέρνο θέρετρο στην τότε Αυστροουγγαρία, που σήμερα βρίσκεται στην Κροατία. Εκεί πέθανε το 1915. Η πρώτη του μονογραφική έκθεση τέχνης πραγματοποιήθηκε στην Κοινωνία Καλών Τεχνών Ζαχέντα το 1927. Ο γιος του, Στανίσουαφ Ιγκνάτσι Βιτκιέβιτς, έγινε διάσημος ζωγράφος, θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και φιλόσοφος, επίσης γνωστός (από τη συνένωση του επωνύμου και του δεύτερου ονόματος του) με το ψευδώνυμο «Βιτκάτσι». "Policja a sztuka" [«Αστυνομία και τέχνη»] (1902), "Chrześcijaństwo i katechizm. O nauce religii w szkołach galicyjskich" [«Χριστιανισμός και κατήχηση. Περί της διδασκαλίας της θρησκείας στα σχολεία της Γαλικίας»] (1904), "Wallenrodyzm czy znikczemnienie" (δημοσιεύτηκε στο "Kultura Polski" το 1917, απόσπασμα του έργου "Studium o duszy polskiej po 1863 roku" [«Μια μελέτη της πολωνικής ψυχής μετά το 1863»], "Przełom" [«Σημείο καμπής»], "Życie, etyka i rewolucja" [«Ζωή, ηθική και επανάσταση»], «Na przełęczy. Wrażenia i obrazy z Tatr» [«Στο ορεινό πέρασμα. Εντυπώσεις και εικόνες από τα Όρη Τάτρα»] (1891, πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Tygodnik Illustrowany» 1889–1890), "Po latach" [«Χρόνια αργότερα»] (1905), "Z Tatr" [«Από τα Όρη Τάτρα»] (1907), Μονογραφίες: «Juliusz Kossak» (1900), «Aleksander Gierymski» (1903), «Matejko» (1908). Έργα της/του ή για την/τον Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς στο Internet Archive [[:openlibrary:authors/{{{id}}}|Έργα Στανίσουαφ Βιτκιέβιτς]] στην Open Library μέσω του Internet Archive Stanisław Witkiewicz στο Culture.pl