Προϋπολογισμός κεφαλαίου

Ο προϋπολογισμός κεφαλαίου (capital budgeting) είναι η διαδικασία σχεδιασμού, αξιολόγησης και αποτίμησης εναλλακτικών επενδυτικών σχεδίων. Δηλαδή, η διαδικασία αναζήτησης του πώς να επενδύσουμε σε διάφορα ή εναλλακτικά κεφαλαιουχικά αγαθά από τα οποία θα προκύψουν αναμενόμενες εισροές για τα επόμενα έτη. Κριτήριο αποδοχής ή απόρριψης ενός επενδυτικού σχεδίου αποτελεί η αναμενόμενη απόδοση του, δηλαδή τα οφέλη που προσδοκά να αποκομίσει η επιχείρηση για τα επόμενα έτη με δεδομένο τον κίνδυνο που ενέχει η εξεταζόμενη επένδυση.

 Προκειμένου να αξιολογηθεί μια επένδυση κεφαλαίου χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι εκ των οποίων οι πλέον διαδεδομένες είναι: Η μέθοδος καθαρής παρούσας αξίας - ΚΠΑ (net present value-NPV) μας δίνει τη παρούσα αξία των αναμενόμενων ταμειακών ροών μετά τους φόρους, προεξοφλημένων με το κόστος κεφαλαίου της επένδυσης. N P V = C F 0 + ∑ t = 0 n C F t ( 1 + r ) t {\displaystyle NPV=CF_{0}+\sum _{t=0}^{n}{CF_{t} \over (1+r)^{t}}} αν NVP>0 τότε η επένδυση αξίζει να χρηματοδοτηθεί. Όπου, CFo : το κόστος χρηματοδότησης, με CFo <= 0 CFt : οι μελλοντικές εισροές για τις επόμενες n περιόδους r : το κόστος κεφαλαίου (ή προεξοφλητικό επιτόκιο) Η μέθοδος του εσωτερικού βαθμού απόδοσης -ΕΒΑ (internal rate of return- IRR), ορίζει το προεξοφλητικό επιτόκιο στο οποίο η ΚΠΑ εξισώνεται με το μηδέν. Δηλαδή: N P V = C F 0 + ∑ t = 0 n C F t ( 1 + I R R ) t = 0 {\displaystyle NPV=CF_{0}+\sum _{t=0}^{n}{CF_{t} \over (1+IRR)^{t}}=0} αν αν IRR >r τότε η επένδυση αξίζει να χρηματοδοτηθεί. Ο τροποποιημένος εσωτερικός βαθμός απόδοσης( modified internal rate of return – MIRR) είναι το προεξοφλητικό επιτόκιο που εξισώνει την ΚΠΑ των αρνητικών ταμειακών ροών με την παρούσα αξία της τελικής αξίας των θετικών ταμειακών ροών. Δηλαδή: C F 0 + ∑ t = 0 n C F t ( 1 + R ) t = ∑ t = 0 n C F t ∗ ( 1 + r ) n − t ( 1 + M I R R R ) n {\displaystyle CF_{0}+\sum _{t=0}^{n}{CF_{t} \over (1+R)^{t}}={\frac {\displaystyle \sum _{t=0}^{n}CF_{t}*(1+r)^{n-t}}{(1+MIRRR)^{n}}}} αν MIRR >r τότε η επένδυση αξίζει να χρηματοδοτηθεί. Η μέθοδος της μέσης απόδοσης(average rate of return-ARR) χρησιμοποιεί ως δείκτη τον λόγο των μέσων ετήσιων ταμειακών ροών δια τηv αρχική επένδυση. Αν ARR> r τότε η επένδυση αξίζει να χρηματοδοτηθεί.Η μέθοδος της περιόδου επανείσπραξης(pay back period), ορίζει σε πόσα έτη θα αποπληρωθεί η αρχική επένδυση.Η μέθοδος του δείκτη αποδοτικότητας(profitability index - PI) δείχνει τη σχετική αποδοτικότητα μιας επένδυσης, η οποία ορίζεται από τον λόγο της ΚΠΑ των ετήσιων ταμειακών ροών της επένδυσης δια του αρχικού κόστους της. Δηλαδή: P I = ∑ t = 1 n C F t ( 1 + r ) t C F 0 {\displaystyle PI={\frac {\displaystyle \sum _{t=1}^{n}{CF_{t} \over (1+r)^{t}}}{CF_{0}}}} αν PI > 1η επένδυση μπορεί να γίνει αποδεκτή. Παράδειγμα Έστω ένα επενδυτικό πρόγραμμα με αρχικό κόστος και αναμενόμενες ταμειακές ροές ως ακολούθως: Υποθέτουμε ότι το κόστος κεφαλαίου είναι r = 0,10 N P V = ( − 100.000 ) + 30.000 ( 1 + 0 , 1 ) + 40.000 ( 1 + 0 , 1 ) 2 + 45.000 ( 1 + 0 , 1 ) 3 + 50.000 ( 1 + , 01 ) 4 = 28.290 , 42 {\displaystyle NPV=(-100.000)+{30.000 \over (1+0,1)}+{40.000 \over (1+0,1)^{2}}+{45.000 \over (1+0,1)^{3}}+{50.000 \over (1+,01)^{4}}=28.290,42} ή στο excel επιλέγοντας από τις οικονομικές συναρτήσεις την NPV. Συμπέρασμα: Επειδή η τιμή της NPV είναι θετική (=28.290,42) η επένδυση αξίζει να γίνει. I R R = ( − 100.000 ) + 30.000 ( 1 + I R R ) + 40.000 ( 1 + I R R ) 2 + 45.000 ( 1 + I R R ) 3 + 50.000 ( 1 + I R R ) 4 = 0 ⇒ I R R = 21 % {\displaystyle IRR=(-100.000)+{30.000 \over (1+IRR)}+{40.000 \over (1+IRR)^{2}}+{45.000 \over (1+IRR)^{3}}+{50.000 \over (1+IRR)^{4}}=0\Rightarrow IRR=21\%} Συμπέρασμα: Επειδή IRR> του κόστους κεφαλαίου (r =10%) η επένδυση αξίζει να γίνει. Εάν παραστήσουμε γραφικά την ΚΠΑ, παρατηρούμε ότι το σημείο τομής της ΚΠΑ με τον άξονα των επιτοκίων, δηλαδή εκεί όπου η ΚΠΑ μηδενίζεται, είναι ίσο με τον IRR. Το παραπάνω διάγραμμα απεικονίζει τη σχέση της καθαρής παρούσας αξίας με το προεξοφλητικό επιτόκιο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό της. Η σχέση αυτή ονομάζεται «προφίλ της ΚΠΑ». Προκειμένου να υπολογίσουμε την μέση απόδοση (ARR) εργαζόμαστε ως ακολούθως:Μέση ετήσια ταμειακή ροή= (30.000 +40.000 +45.000+50.000)/4=165.000.000/4=41.250.000 Άρα Μέση απόδοση = 41.250/ 100.000=0,4125 ή 41,25% Συμπέρασμα: Η μέση απόδοση είναι μεγαλύτερη του κόστους κεφαλαίου άρα η επένδυση μπορεί να υλοποιηθεί. Περίοδος επανείσπραξης: τα πρώτα δύο έτη η επιχείρηση θα έχει ανακτήσει 70.000 € (30.000και 40.000 το α΄ και το β΄ έτος αντίστοιχα).Τα υπόλοιπα 30.000 € (100.000- 70.000) θα εισπραχθούν από το 3ο έτος, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 0,66 του έτους (=30.000/45.000). 0,66 x 12 ~ 8 μήνες. Αν υπολογίσουμε τη περίοδο με βάση τις προεξοφλήσεις των ταμειακών ροών τότε: Συμπέρασμα: Η επιχείρηση θα ανακτήσει την αρχική της επένδυση σε 2 έτη και 8 μήνες ενώ με τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών η περίοδος επανάκτησης του αρχικού κεφαλαίου επιμηκύνεται σε 3 έτη και 5,2 μήνες. P I = ∑ t = 1 n C F t ( 1 + r ) t C F 0 = 30.000 ( 1 + 0 , 1 ) + 40.000 ( 1 + 0 , 1 ) 2 + 45.000 ( 1 + 0 , 1 ) 3 + 50.000 ( 1 + , 01 ) 4 100.000 = 1 , 28 {\displaystyle PI={\frac {\displaystyle \sum _{t=1}^{n}{CF_{t} \over (1+r)^{t}}}{CF_{0}}}={\dfrac {{30.000 \over (1+0,1)}+{40.000 \over (1+0,1)^{2}}+{45.000 \over (1+0,1)^{3}}+{50.000 \over (1+,01)^{4}}}{100.000}}=1,28} Αφού PI >1 τότε η επένδυση αξίζει να γίνει. Στο ίδιο παράδειγμα, έστω ότι το 1ο έτος η ταμειακή ροή ήταν -10.000 €. Σε περιπτώσεις που υπάρχουν μέσα στο χρόνο αρνητικές ταμειακές ροές ο δείκτης ΕΒΑ δίνει περισσότερες από μια τιμές. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπολογίζουμε τον MIRR. P V = − 100.000 + ( − 10.000 ) ( 1 + 0 , 1 ) = − 109.090 , 09 {\displaystyle PV=-100.000+{(-10.000) \over (1+0,1)}=-109.090,09} T V = 50.000 + 45.000 ( 1 , 1 ) + 40.000 ( 1 , 1 ) 2 = 147.900 {\displaystyle TV=50.000+45.000(1,1)+40.000(1,1)^{2}=147.900} 109.090 , 09 = 147.900 ( 1 + M I R R ) 4 ⇒ M I R R = 0 , 07905 ≃ 8 % {\displaystyle 109.090,09={147.900 \over (1+MIRR)^{4}}\Rightarrow MIRR=0,07905\simeq 8\%} Συμπέρασμα: ο MIRR < r άρα η επένδυση δεν συμφέρει. Εκτός από τις παραπάνω μεθόδους υπάρχουν και άλλες περισσότερο περίπλοκες όπως: Η ανάλυση ευαισθησίας, δείχνει πόσο μεταβάλλεται η ΚΠΑ ή ο EBA μιας επένδυσης, όταν μεταβάλλεται κάποιος παράγοντας που την επηρεάζει με τους υπόλοιπους σταθερούς Η ανάλυση σεναρίων, εξετάζει πιθανά σενάρια που μπορεί να συμβούν. Συνήθως υποθέτουμε τρείς μελλοντικές καταστάσεις αισιόδοξη, απαισιόδοξη και μια μέση κατάσταση. Η μέθοδος προσομοιώσεων Monte Carlo,εξετάζει μέσω της προσομοίωσης (μίμηση) την απόδοση μιας επένδυσης. Η μέθοδος της αγοραίας προστιθέμενης αξίας (market value added – MVA),όπου παίρνουμε το αθροιστικό μέγεθος της δημιουργούμενης αξίας. Η μέθοδος της οικονομικής προστιθέμενης αξίας (economic value added – EVA) ορίζει τη διαφορά μεταξύ του εισοδήματος μετά τους φόρους και του κόστους κεφαλαίου της επιχείρησης. «Χρηματοοικονομική Διοίκηση», Δ. Βασιλείου – Ν. Ηρειώτης, 2008 εκδ. Rosili.