Σαλαώρα

Η Σαλαώρα είναι ένα μικρό λιμάνι στον Αμβρακικό κόλπο και κατά το παρελθόν υπήρξε σημαντικό διαμετακομιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου. Το λιμάνι διέθετε τελωνείο και η περιοχή γύρω από αυτό ήταν ιδιαίτερα γνωστή για τις αλυκές και τα πλούσια ιχθυοτροφεία.

 Το εγκαταλελειμμένο λιμάνι της Σαλαώρας βρίσκεται στις παρυφές του ομώνυμου λόφου, ανάμεσα από τις λιμνοθάλασσες Τσουκαλιό και Λογαρού. Το υψόμετρο του λόφου είναι περίπου 90 μ. και στην κορυφή, η οποία φέρει το όνομα «Αβγό», έχει τοποθετηθεί ένα παρατηρητήριο πουλιών. Μπροστά από το λόφο, ανοίγεται ο όρμος της Σαλαώρας, ο οποίος εκτείνεται από την Κορωνησία έως το ακρωτήριο Μυρτάβι και καλύπτει μία έκταση περίπου 90 τ.χλμ. Σήμερα, στη θέση που βρισκόταν το σημαντικό λιμάνι, υπάρχει μία μικρή προβλήτα με ένα φάρο και σε μικρή απόσταση βρίσκεται το Κέντρο Έρευνας και Πληροφόρησης Σαλαώρας, το οποίο στεγάζεται στη θέση του παλαιού τελωνείου. Σε μικρή απόσταση από το Κέντρο Πληροφόρησης, βρίσκεται η παραλία Ράμμα Σαλαώρας με μήκος ακτής τα 350 μ. και μέσο πλάτος ακτής τα 20 μ. Η Σαλαώρα απέχει από την πόλη της Άρτας περίπου 18 χλμ. και η πρόσβαση είναι εφικτή μέσω της Επαρχιακής οδού Άρτας - Σαλαώρας. Η ακριβής προέλευση του ονόματος «Σαλαώρα» δεν είναι γνωστή, ωστόσο, δύο εκδοχές υφίστανται. Κατά την πρώτη εκδοχή, εκτιμάται πως η συγκεκριμένη ονομασία προέρχεται από τη λατινική λέξη «sale» (μτφ. «αλάτι»), καθώς και την ελληνική λέξη «αγορά», δηλαδή αλαταγορά λόγω των σημαντικών αλυκών οι οποίες υφίσταντο εντός της συγκεκριμένης περιοχής. Η δεύτερη εκδοχή υποστηρίζει ότι η ονομασία είναι σλαβικής προέλευσης από τις λέξεις сaл (σαλ = αλάτι) και Гора (γκόρα = βουνό), κοινώς το βουνό στις αλυκές ή το αλατοβούνι, εξαιτίας του λόφου που βρίσκεται δίπλα στη Σαλαώρα. Ιστορικά η πρώτη γνωστή πηγή στην οποία γίνεται αναφορά στη Σαλαώρα προέρχεται από τον μοναχό Ιώβ, βιογράφο της Αγίας Θεοδώρας της Άρτας κατά το β' μισό του 13ου αιώνα. Ο μοναχός αναφέρει ότι μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, ο Μιχαήλ Α΄ Κομνηνός Δούκας υποδέχτηκε τους Σταυροφόρους στη Σαλαώρα και εξαγόρασε την ελευθερία του Αλέξιου Γ´, τον οποίον είχαν πάρει ως σκλάβο οι Σταυροφόροι.Το 1290, ο Ανδρόνικος Β΄ Παλαιολόγος πολιόρκησε τα Ιωάννινα με 15000 ιππείς και 30000 στρατιώτες και προς ενισχυσή του έφτασε ο Γενοβέζικος στόλος και αγκυροβόλησε στη Σαλαώρα. Ο Δεσπότης της Ηπείρου Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός Δούκας μπροστά στον κίνδυνο της κατάληψης της Άρτας ζήτησε την βοήθεια του Φλωρέντιου της Αχαΐας, ο οποίος κατέφθασε στη Σαλαώρα και εμπόδισε την αποβίβαση των Γενοβέζων. Με βάση τις αρχαιολογικές έρευνες, η Σαλαώρα αρχικά ήταν νησίδα, η οποία ενώθηκε με την ξηρά μέσω επιχωματωμένου δρόμου, τον οποίο κατασκεύασε ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων. Ο Παναγιώτης Αραβαντινός στο έργο του «Χρονογραφία της Ηπείρου» μας πληροφορεί ότι το 1814 με εντολή του Αλή Πασά εγκαταστάθηκαν εκεί μερικές οικογένειες από τη Χειμάρρα αλλά εγκατέλειψαν τη συγκεκριμένη τοποθεσία μετά την εξόντωση του Αλή Πασά εξαιτίας της ελονοσίας που μάστιζε την περιοχή ενώ ο Σεραφείμ Ξενόπουλος ο Βυζάντιος, μητροπολίτης Άρτας στο «Δοκίμιον Ιστορικόν περί Άρτης & Πρεβέζης» (εκδ.1884), αναφέρει ότι στην περιοχή κοντά στον όρμο της Σαλαώρας υπήρχε ένας κατεστραμμένος ναός αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο.Κατά τη διάρκεια του ατυχή Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, η Σαλαώρα και τα χωριά του Αρτινού κάμπου, απελευθερώθηκαν προσωρινά. Στις 6 Απριλίου 1897, κανονιοφόροι της Δυτικής Μοίρας του ελληνικού στόλου βομβάρδισαν το φρούριο της Σαλαώρας και κατέστρεψαν τα 2 πυροβόλα τύπου «Άρμστρονγκ». Το μεσημέρι της 9ης Απριλίου, ο ελληνικός στρατός έφτασε στο χωριό Ανέζα και το απόγευμα της ίδιας ημέρας ο Ανθυπίλαρχος Πέτρος Μάνος μετέβη στη Σαλαώρα όπου δεν εντόπισε εχθρικές δυνάμεις ενώ αντίθετα, ένας σημαντικός αριθμός πολεμοφοδίων είχε εγκαταλειφθεί από τους Τούρκους και πέρασε στα χέρια του ελληνικου στρατού. Ο διοικητής της 2ης ταξιαρχίας, Ταξίαρχος Σέχος, κατέφθασε αργότερα στην Ανέζα και διέταξε το τάγμα Γερογιάννη να καταλάβει τη Σαλαώρα. Την επόμενη ημέρα τοποθετήθηκαν στη Σαλαώρα οι λόχοι του 9ου, 10ου και 12ου Συντάγματος Πεζικού και στις 11 π.μ. κατέφθασε ο αρχικυβερνήτης Τομπάζης με την ατμοβαρίδα «Άκτιον», από την οποία αποβιβάστηκαν 200 στρατιώτες και ύψωσαν την ελληνική σημαία στο υπό κατοχή φρούριο. Φορέας Διαχείρισης Αμβρακικού Αρχειοθετήθηκε 2016-03-04 στο Wayback Machine. Εταιρεία Ανάπτυξης Αμβρακικού ΦΙΛΟΤΗΣ, βάση δεδομένων για την ελληνική φύση. Περιφερειακή Ενότητα Άρτας