Σερβικές βουλευτικές εκλογές (2020)

Στις 21 Ιουνίου 2020 διεξήχθησαν οι βουλευτικές εκλογές στη Σερβία. Αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τις 26 Απριλίου, αλλά αναβλήθηκαν όταν στη χώρα κηρύχτηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας του Covid-19. Προβλέπεται ότι η Συμμαχία του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος θα πλειοψηφήσει στη Συνέλευση. Η προσέλευση ήταν χαμηλή, μόνο 50,32%, επειδή τα κόμματα της αντιπολίτευσης μποϊκόταραν τις εκλογές παροτρύνοντας τους οπαδούς τους να μην πάνε στις κάλπες και να μην ψηφίσουν. Του μποϊκοτάζ είχαν προηγηθεί διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις για τη δημοκρατικότητα των εκλογών Η Συμμαχία Για τα Παιδιά Μας του Βούτσιτς κατάφερε συντριπτική νίκη έναντι των άλλων κομμάτων, κερδίζοντας τις 188 από τις 250 έδρες στη Συνέλευσης, και θα σχηματίσει κυβέρνηση πλειοψηφίας. Όμως, τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν τον Βούτσιτς ότι με την πολιτική του επιρροή οδήγησε τους αντιπάλους του σε περιθωριοποίηση ενώ περιόρισε και την ελευθερία του Τύπου. Μετά από πολύμηνες διαβουλεύσεις, στις 5 Οκτωβρίου 2020 ο Βούτσιτς, ως Πρόεδρος της Σερβίας και αρχηγός του ΣΠΚ, ανακοίνωσε την απόφασή του να αναθέσει τον σχηματισμό της κυβέρνησης στην Άνα Μπρνάμπιτς, η οποία θα διατελέσει μία δεύτερη θητεία ως Πρωθυπουργός.

 Στις εκλογές του 2016 μεγάλοι νικητές αναδείχθηκαν η συμμαχία του Σερβικού Προοδευτικού και η συμμαχία του Σοσιαλιστικού κόμματος. Ο αρχηγός του ΣΠΚ, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, κέρδισε μία δεύτερη θητεία στη θέση του Πρωθυπουργού. Μετά τις προεδρικές εκλογές του 2017, ο Βούτσιτς έγινε Πρόεδρος, και στη θέση του Πρωθυπουργού διορίστηκε η ανεξάρτητη πολιτικός Άνα Μπρνάμπιτς, η οποία ήταν η πρώτη γυναίκα και η πρώτη γκέι που έγινε Πρωθυπουργός της χώρας. Δύο χρόνια μετά, η ακομμάτιστη Μπρνάμπιτς προσχώρησε στο ΣΠΚ. Από τις 3 Απριλίου 2017 που ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών μέχρι τις 31 Μαΐου 2017 που έγινε η ορκωμοσία του Βούτσιτς, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στις μεγάλες πόλεις τις Σερβίας. Οι ταραχές ξεκίνησαν από υποψίες για εκλογική νοθεία, λογοκρισία των μέσων ενημέρωσης, αυταρχισμό του Βούτσιτς και νεποτισμό στο εκλογικό σύστημα. Οι διαδηλωτές αποκάλεσαν τον Βούτσιτς δικτάτορα που οδηγεί τη χώρα στον απολυταρχισμό και ζήτησαν περισσότερη ελευθερία στον Τύπο. Από τις 30 Νοεμβρίου 2018 μέχρι τον Μάρτιο του 2020 η κυβέρνηση του Βούτσιτς δοκιμάστηκε ξανά από τις ειρηνικές διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης, που ζήτησε καθαιρέσεις πολιτικών, περισσότερη ελευθερία τύπου και δίκαιες εκλογές. Οι ταραχές εντάθηκαν κατόπιν μίας επίθεσης στον πολιτικό Μπόρκο Στεφάνοβιτς, τον αρχηγό της νεοσύστατης «Συμμαχίας για τη Σερβία». Η προσέλευση διαδηλωτών έφτασε τις 25.000 - 70.000 άτομα, και εξαπλώθηκαν σε πάνω από 40 πόλεις της Σερβίας. Πυροδοτήθηκαν από κατηγορίες για σκάνδαλα πολιτικών προσώπων, υποψίες λογοκλοπής, επιθέσεις σε δημοσιογράφους, η σύλληψη του πληροφοριοδότη που αποκάλυψε το εμπόριο όπλων σε αγωνιστές του ΙΚΙΣ στην Υεμένη, οι εκστρατείες λασπολογίας και η δολοφονία του πολιτικού Όλιβερ Ιβάνοβιτς. Ο Βούτσιτς, ένας υπερεθνικιστής που έγινε Ευρωπαϊστής, παρά τις διαδηλώσεις, ξεκίνησε την εκστρατεία «Μέλλον της Σερβίας» κατά την οποία επισκέφθηκε πόλεις σε όλη τη Σερβία και εξήγησε την πολιτική του. Για τις χιλιάδες των διαδηλωτών είπε, ότι «ακόμα και αν υπήρχαν 5 εκατομμύρια στο δρόμο» δεν θα ενέκρινε τα αιτήματά τους. Από αυτή τη ρήση του Βούτσιτς προήλθε το βασικό σύνθημα των επεισοδίων: «#1από5εκατομμύρια». Το Τουίτερ αναγκάστηκε να κλείσει γύρω στους 8.500 λογαριασμούς που έστειλαν πάνω από 43 εκατομμύρια μηνύματα σπαμ με συνθήματα κατά του Προέδρου.Στις αρχές του 2019 ο Βούτσιτς δήλωσε ότι ίσως γίνουν πρόωρες εκλογές εντός του 2019. Τον Απρίλιο συστάθηκε μία ομάδα διαπραγματευτών που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για δίκαιη διεξαγωγή βουλευτικών εκλογών και διατύπωσε τα αιτήματα και τις προτάσεις των διαδηλωτών. Τον Μάιο του 2019 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην αναφορά της για τη Σερβία, επέστησε την προσοχή σε ορισμένα σημεία, εξέφρασε ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου, και πρότεινε να αυξηθούν τα περιθώρια για αυθεντικές διακομματικές διαβουλεύσεις ώστε να διαμορφωθεί μία Ευρωπαϊστική γενική συναίνεση, που θα είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο της χώρας στην οδό της Ε.Ε. Τον Σεπτέμβριο του 2019 οι διαδηλωτές αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν τις επερχόμενες εκλογές. Οι διαπραγματεύσεις στις οποίες διαμεσολάβησαν η Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου και ΜΚΟ κατέληξαν σε αποτυχία, και τον Οκτώβριο ξεκίνησε ο διάλογος με τη διαμεσολάβηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στον οποίο αρνήθηκε να συμμετάσχει η «Συμμαχία για τη Σερβία», η ενωμένη αντιπολίτευση. Τον Δεκέμβριο, μετά από 3 γύρους συζητήσεων, δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για δίκαιες εκλογές και η αντιπολίτευση ήθελε να μποϊκοτάρει τις επερχόμενες. Ορισμένες σχετικές ΜΚΟ παρουσίασαν τις προτάσεις τους, όπως το «Κέντρο για Ελεύθερες Εκλογές και Δημοκρατία» (CeSID) και η «Διάφανη Σερβία». Μετά το εκλογικό μποϊκοτάζ, η κυβέρνηση, που έμεινε χωρίς αντιπολίτευση, αποφάσισε να ελαττώσει το εκλογικό όριο από 5% σε 3%, ώστε να μπουν περισσότερα κόμματα στη Βουλή. Τον Μάρτιο του 2020 οι διαδηλώσεις σταμάτησαν επειδή στη χώρα κηρύχτηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας του κορονοϊού. Τον Μάιο τα μέτρα για την πανδημία χαλάρωσαν και άρχισαν οι διαδηλώσεις και πάλι. Στο μποϊκοτάζ συμμετείχαν τα ακόλουθα κόμματα και πολιτικές οργανώσεις: Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα: Μποϊκοτάζ από 14 Σεπτεμβρίου 2019. Στις 27 Μαΐου 2020 ο Μπόρις Τάντιτς επιβεβαίωσε το μποϊκοτάζ στις βουλευτικές εκλογές. «Συμμαχία για τη Σερβία»: Μποϊκοτάζ από 16 Σεπτεμβρίου 2019. Περιλαμβάνει τα κόμματα: Δημοκρατικό Κόμμα, Ντβέρι, Λαϊκό Κόμμα, Κόμμα Ελευθερίας και Δικαιοσύνης, Κίνημα Αναστροφής, Πατρίδα, Ενωμένα Συνδικάτα Σερβίας «Σλόγκα». Μαζί για τη Σερβία: Από 16 Σεπτεμβρίου 2019. Επιβεβαίωση στις 23 Φεβρουαρίου 2020. Σοσιαλδημοκρατική Ένωση: από 9 Φεβρουαρίου 2020. Λούκα Μαξίμοβιτς: ένας ανεξάρτητος πολιτικός που συμμετείχε στις προεδρικές εκλογές του 2017. Μποϊκόταρε τις εκλογές από 17 Ιανουαρίου 2020. Μην Καταπνίγετε το Βελιγράδι: από 24 Σεπτεμβρίου 2019. Πλατφόρμα των Πολιτών: 8 Οκτωβρίου 2019 Κίνημα Ελεύθερης Σερβίας: από 1 Φεβρουαρίου 2020 Κομμουνιστές της Σερβίας: από 10 Φεβρουαρίου 2020 Ντόρντε Βουκαντίνοβιτς: Πρώην βουλευτής χωρίς προσχώρηση σε κόμμα, που εκδίδει το συντηρητικό πολιτικό μαγκαζίνο «Νέα Σερβική Πολιτική Σκέψη». Μποϊκόταρε τις εκλογές από 7 Ιουνίου 2020. Γέφυρα Αλληλεγγύης: από 15 Ιουνίου 2020. Τα 250 μέλη της Εθνοσυνέλευσης εκλέχτηκαν με σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης και το εκλογικό όριο ήταν 3%. Δεν ίσχυσε εκλογικό όριο για τα κόμματα που εκπροσώπησαν τις εθνικές μειονότητες της χώρας. Οι κομματικές λίστες ήταν κλειστές, δηλαδή οι εκλογείς ψήφισαν κόμματα και όχι μεμονωμένους υποψηφίους. Η κατανομή των εδρών έγινε με τη μέθοδο Ντ'Οντ. Στις εκλογές συμμετείχαν 21 πολιτικοί συνδυασμοί, από τους οποίους οι 9 ήταν πολιτικά κόμματα και οι 11 εκλογικές συμμαχίες. Τα κόμματα της συμμαχίας «Η Σερβία Κερδίζει» αυτή τη φορά σχημάτισαν τη συμμαχία «Για τα Παιδιά Μας». Κορυφαίος υποψήφιος ήταν ο Μπράνισλαβ Νεντίμοβιτς, ο απερχόμενος Υπουργός Γεωργίας. Από τις εκλογές του 2016 μέχρι τις τρέχουσες έχουν γίνει πολυάριθμες δημοσκοπήσεις, στις οποίες οι εκλογείς απάντησαν για τις προθέσεις τους στις εκλογές. Στο γράφημα που ακολουθεί απεικονίζονται τα αποτελέσματα για τους μεγαλύτερους πολιτικούς συνδυασμούς από τις αρχές του 2019 μέχρι τις 21 Ιουνίου 2020. Υπόμνημα: Συμμαχία του ΣΠΚ, Συμμαχία του ΣΣΚ, Σερβική Πατριωτική Συμμαχία, «Συμμαχία για τη Σερβία» (τον Φεβρουάριο του 2020 μποϊκόταρε τις εκλογές)