Λενζανηνοί

Οι Λενζανηνοί (πολωνικά: Lędzianie‎) ήταν μια λεχιτική φυλή, που έζησε στην περιοχή της Ανατολικής Μικράς Πολωνίας και των Πόλεων Τσέρβεν μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα. Δεδομένου ότι τεκμηριώθηκαν κυρίως από ξένους συγγραφείς, των οποίων οι γνώσεις για τη γεωγραφία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ήταν συχνά ασαφείς, καταγράφηκαν με διαφορετικά ονόματα, τα οποία περιλαμβάνουν Λενζανηνοί, Λενζανίνοι, Λζνιν, Λάχοι, Λιάχοι, Λανζανέχ, Λένδιοι, Λιτζικαβίκοι και Λιτζίκοι.

 Η ονομασία "Lędzianie" (*lęd-jan-inъ) προέρχεται από την πρωτοσλαβική και παλιά πολωνική λέξη "lęda", που σημαίνει "χωράφι". Στα σύγχρονα πολωνικά, η λέξη "ląd" σημαίνει "γη". Το όνομα της φυλής προέρχεται από την κοπή και το κάψιμο των δασών ή των δασικών εκτάσεων για τη δημιουργία χωραφιών. Κατά συνέπεια, με αυτή την έννοια οι Λενζανηνοί ήταν αγρότες, που έκαιγαν δασικές εκτάσεις, ή «κάτοικοι των αγρών». Αρκετά ευρωπαϊκά έθνη προέρχονται από το εθνώνυμό τους για τους Πολωνούς, όπως και η ονομασία της Πολωνίας σε ξένες γλώσσες: Λιθουανοί (lenkai, Lenkija) και Ούγγροι (Lengyelország). Στη λατινική ιστοριογραφία ο Βαυαρός Γεωγράφος (γενικά χρονολογημένος στα μέσα του 9ου αιώνα) βεβαιώνει ότι Lendizi habent civitates XCVIII, δηλαδή ότι οι «Λένδιοι» είχαν 98 γκορντ (οικισμούς). Αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στο κείμενο Προς τον ίδιον υιόν Ρωμανόν (λατιν. De administrando Imperio, Περί διοικήσεως της Αυτοκρατορίας) από τον Κωνσταντίνο Ζ΄ Πορφυρογέννητο για τον γιο και διάδοχό του Ρωμανό Β΄ (~959), στο Ιώσηπον ως Λζνιν (~953), από το Πρώτο Χρονικό (~981) ως Λιάχοι και από τον Αλ Μασουντί (~940, ως Λανζανέχ). Ταυτίζονται επίσης με τους Λιτζικαβίκους από το χρονικό του 10ου αιώνα Res gestae saxonicae sive annalium libri tres από τον Βίντουκιντ του Κόρβεϊ, ο οποίος κατέγραψε ότι ο Μιέσκο Α' της Πολωνίας (960–992) κυβέρνησε τη φυλή Σκλάβοι. Το ίδιο όνομα θεωρείται επιπλέον ότι σχετίζεται με την προφορική παράδοση του Μιχαήλ της Ζαχλουμίας από ότι η οικογένειά του κατάγεται από τους αβάπτιστους κατοίκους του ποταμού Βιστούλα, που αποκαλούνται Λιτζίκοι, και την αφήγηση του Θωμά του Αρχιδιάκονου στο Historia Salonitana (13ος αιώνας), όπου επτά ή οκτώ φυλές ευγενών, τους οποίους ονόμαζε Λιγγόνες, έφτασαν από την Πολωνία και εγκαταστάθηκαν στην Κροατία υπό την ηγεσία του Τωτίλα. Οι Δυτικοί Σλάβοι (Λένδιοι και Βιστούλοι) εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της σημερινής νοτιοανατολικής Πολωνίας στις αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ. Γύρω στο 833, η περιοχή που κατοικούσαν οι Λένδιοι ενσωματώθηκε στο κράτος της Μεγάλης Μοραβίας. Μετά την εισβολή των ουγγρικών φυλών στην καρδιά της Κεντρικής Ευρώπης γύρω στο 899, οι Λένδιοι υποτάχθηκαν στην εξουσία τους (Μασούδοι). Στο πρώτο μισό του 10ου αιώνα, μαζί με άλλους Σλάβους απέτισαν φόρο τιμής στον Ιγκόρ του Κιέβου. Από τα μέσα της δεκαετίας του 950 και μετά, βρίσκονταν στη σφαίρα επιρροής της Βοημίας. Ο Κοσμάς της Πράγας αναφέρει ότι η γη της Κρακοβίας ελεγχόταν από τους Πρεμυσλίδες της Βοημίας μέχρι το 999. Η έκθεσή του υποστηρίζεται από τον ιδρυτικό χάρτη της Αρχιεπισκοπής της Πράγας (1086), ο οποίος διαγράφει τα ανατολικά σύνορα της αρχιεπισκοπής, όπως καθιερώθηκε το 973, κατά μήκος των ποταμών Μπουκ και Στυρ. Ο Ιμπραχίμ ιμπν Γιακούμπ, ο οποίος ταξίδεψε στην Ανατολική Ευρώπη το 965, παρατηρεί ότι ο Μπολέσλαος Β' της Βοημίας κυβερνούσε τη χώρα «εκτεινόμενος από την πόλη της Πράγας μέχρι την πόλη της Κρακοβίας». Στη δεκαετία του 970, υποτίθεται ότι ο Μιέσκο Α' της Πολωνίας ανέλαβε την περιοχή: το Πρώτο Χρονικό το συμπεραίνει, όταν αναφέρει ότι ο Βλαδίμηρος ο Μέγας κατέκτησε τις Πόλεις Τσέρβεν από τους "Λιάχους" το 981: «Ο Βλαδίμηρος βάδισε κατά των Λιάχων και κατέλαβε τις πόλεις τους: Περέμισλ (Πρζέμισλ), Τσέρβεν (Τσέρμνο) και άλλες πόλεις». Ο ιστορικός Λεόντιι Βοΐτοβιτς εικάζει ότι, εάν τα εδάφη ήταν υπό τον έλεγχο του Δουκάτου της Πολωνίας, τότε η κατάκτηση της Ρωσίας του Κιέβου θα ήταν ένα ανοιχτό κάλεσμα για πόλεμο μεταξύ των πριγκηπάτων με έναν αναπόφευκτο μακροχρόνιο αγώνα, αλλά κάτι τέτοιο δεν συνέβη, υποδεικνύοντας πιθανώς κατά την άποψη του Βοΐτοβιτς ότι τα εδάφη και ο πληθυσμός τους δεν ήταν Πολωνοί, αλλά μια ανεξάρτητη πολιτική-φυλετική ένωση με κάποια υποτέλεια στη Βοημία. Η περιοχή πέρασε ξανά υπό την πολωνική σφαίρα επιρροής το 1018, όταν ο Μπολέσλαφ Α' της Πολωνίας πήρε τις Πόλεις Τσέρβεν στο δρόμο του προς το Κίεβο. Ο Γιαροσλάβ Α' ο Μέγας Πρίγκιπας της Ρωσίας κατέκτησε εκ νέου τα σύνορα το 1031. Γύρω στο έτος 1069, η περιοχή επέστρεψε και πάλι στην Πολωνία, αφού ο Μπολέσλαφ Β' ο Γενναιόδωρος ανέλαβε την περιοχή και την πόλη Πρζέμισλ, καθιστώντας την προσωρινή του κατοικία. Στη συνέχεια, το 1085, η περιοχή έγινε πριγκιπάτο υπό τη Ρωσία και παρέμεινε μέρος της Ρωσίας του Κιέβου και του διαδόχου του κράτους της Γαλικίας-Βολυνίας μέχρι το 1340, όταν καταλήφθηκε και πάλι από το Βασίλειο της Πολωνίας υπό τον Καζίμιρ Γ' της Πολωνίας. Υποτίθεται ότι οι περισσότεροι από τους Λενζανηνούς αφομοιώθηκαν από τους Ανατολικούς Σλάβους, με ένα μικρό μέρος να παραμένει συνδεδεμένο με τους Δυτικούς Σλάβους και την Πολωνία. Οι πιο σημαντικοί παράγοντες που συνέβαλαν στη μοίρα τους ήταν η γλωσσική και εθνοτική ομοιότητα, η επιρροή της Ρωσίας του Κιέβου και της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, οι εκτοπίσεις στην κεντρική Ουκρανία από τον Γιαροσλάβ Α' τον Σοφό μετά το 1031 και ο αποικισμός των εδαφών τους από Ρουθήνιους, που διέφυγαν δυτικά κατά τη διάρκεια των επιθέσεων των Μογγόλων στη Ρουθηνία κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ντανίλο της Γαλικίας. Ο Κωνσταντίνος Ζ' αναφέρει ότι το έτος 944 οι Λενζανηνοί ήταν υποτελείς στη Ρωσία του Κιέβου και ότι τα μονόξυλά τους έπλευσαν υπό τον πρίγκιπα Βλότζισλαβ κατάντη προς το Κίεβο για να λάβουν μέρος στις ναυτικές αποστολές κατά του Βυζαντίου. Αυτό μπορεί να ληφθεί ως ένδειξη ότι οι Λενζανηνοί είχαν πρόσβαση σε ορισμένες πλωτές οδούς, που οδηγούσαν στον Δνείπερο, π.χ. στον ποταμό Στυρ. Σύμφωνα με τον Νέστορα τον Χρονικογράφο και την αφήγηση του στο Πρώτο Χρονικό, οι Λένδιοι (Λιάχοι) κατοικούσαν στις Πόλεις Τσέρβεν, όταν το 981 κατακτήθηκαν από τον Βλαδίμηρο τον Μέγα. Με βάση την αναφορά του Κωνσταντίνου και του Νέστορα, ο Γκέραρντ Λαμπούντα συμπεραίνει ότι οι Λένδιοι καταλάμβαναν την περιοχή μεταξύ των ποταμών Άνω Μπουγκ, Στυρ και Άνω Δνείστερου στα ανατολικά και του ποταμού Βισουόκα στα δυτικά. Αυτό θα έδειχνε ότι μέσω της γης τους περνούσε μια σημαντική διαδρομή, που συνέδεε την Πράγα, την Κρακοβία, το Κίεβο και τους Χαζάρους . Οι Πολωνοί ιστορικοί Βόιτσεχ Κετρζίνσκι, Στέφαν Μαρία Κουτσίνσκι, Γιάνους Κότλαρτσικ και Γιέρζι Ναλέπα, μεταξύ άλλων, τοποθετούν γενικά τους Λένδιους στον Άνω Σαν και στον Άνω Δνείστερο. Ο Κρίστοφ Φοκτ προώθησε μια άποψη, που ισχυρίζεται ότι κατοικούσαν ολόκληρη τη Δυτική Ουκρανία μετακινώντας τους Λευκούς Κροάτες πολύ πιο ανατολικά. Ο Χένρικ Γουοβμιάνσκι υποστήριξε ότι οι Λένδιοι ζούσαν μεταξύ Σαντόμιες και Λούμπλιν και ότι με τους Βιστούλους υπήρχαν ακόμη και φυλετικές ομάδες Λευκών Κροατών . Ο Βοΐτοβιτς υποστηρίζει επίσης ότι ζούσαν ανατολικά των Βιστούλων και νότια των Μασόβιων, πιο συγκεκριμένα, στην περιοχή μεταξύ Σαντόμιες και Λούμπλιν. Ο Γιάνους Κότλαρτσικ θεώρησε ότι η Ερυθρά Ρουθηνία εκτείνεται σε μια τεράστια περιοχή μεταξύ των Καρπαθίων και του Πρζέμισλ στα νότια (κατοικούμενη από Λευκούς Κροάτες) και της Βολυνίας στα βόρεια (εν μέρει κατοικούμενη από Λένδιους). Ο Αλεξάντρ Ναζαρένκο θεωρεί ότι η αβεβαιότητα των σωζόμενων περιγραφών του 10ου αιώνα για την περιοχή του άνω Δνείστερου και του ποταμού Μπουκ καθιστά εύλογο να συμπεράνουμε ότι οι Λένδιοι, οι Λευκοί Κροάτες και πιθανώς κάποιοι άλλοι λαοί μοιράζονταν αυτή την τεράστια περιοχή κατά μήκος των συνόρων της σύγχρονης Ουκρανίας και Πολωνίας.