Όρκα

Η όρκα ή όρκη (Orcinus orca), η οποία εξαιτίας της κοινής αγγλικής ονομασίας της (killer whale) μεταφράζεται και ως φάλαινα δολοφόνος, ανήκει στην οικογένεια κητών δελφινίδες (Delphinidae). Σε αντίθεση με ότι φρονεί η κοινή γνώμη, οι όρκες είναι γνήσια δελφίνια, για την ακρίβεια τα μεγαλύτερα του είδους τους, καθώς εμφανίζουν περισσότερες ομοιότητες με αυτά, παρά με τα λοιπά μέλη της οικογένειας των οδοντοκητών. Οι όρκες απαντώνται σε όλους τους ωκεανούς, από τις παγωμένες περιοχές της Αρκτικής και της Ανταρκτικής έως τις τροπικές θάλασσες. Ως είδος, έχουν ποικίλη διατροφή, αν και συχνά επιμέρους πληθυσμοί εξειδικεύονται σε συγκεκριμένα είδη θηραμάτων. Κάποιες τρέφονται αποκλειστικά με ψάρια, ενώ άλλες κυνηγούν θαλάσσια θηλαστικά όπως θαλάσσιους λέοντες, φώκιες, θαλάσσιους ίππους, ακόμη και μεγάλες φάλαινες. Οι όρκες θεωρούνται κορυφαίοι θηρευτές, καθώς δεν έχουν φυσικούς εχθρούς και τρέφονται ακόμα και με μεγάλους καρχαρίες. Οι όρκες είναι ιδιαίτερα κοινωνικές. Κάποιοι πληθυσμοί αποτελούνται από οικογένειες βασιζόμενες στη γραμμή αίματος της μητέρας, οι οποίες είναι οι σταθερότερες από τις αντίστοιχες κάθε άλλου ζωικού είδους. Οι πολύπλοκες κυνηγετικές τεχνικές και οι φωνητικές συμπεριφορές τους, οι οποίες είναι συχνά διαφορετικές σε ξεχωριστές ομάδες και κληροδοτούνται στις επόμενες γενιές, έχουν χαρακτηριστεί ως εκδηλώσεις πολιτισμού.Οι άγριες όρκες δεν αποτελούν απειλή για τον άνθρωπο, αν και έχουν καταγραφεί περιπτώσεις φαλαινών-δολοφόνων σε αιχμαλωσία που τραυμάτισαν ή σκότωσαν τους εκπαιδευτές τους σε θαλάσσια πάρκα. Οι όρκες έχουν σημαντική θέση στις παραδόσεις ιθαγενών, με δοξασίες που ποικίλλουν: κάποιοι τις θωρούν ως τις ψυχές των ανθρώπων, ενώ άλλοι ως ανελέητους δολοφόνους.

 Η όρκα είναι ένα από τα 35 είδη στην οικογένεια δελφινίδες, η οποία πρωτοεμφανίστηκε περίπου πριν από 11 εκατομμύρια χρόνια. Το γενεαλογικό δένδρο της όρκας πιθανότατα αποκόπηκε νωρίς από τα υπόλοιπα είδη. Παρότι έχει μορφολογικές ομοιότητες με την πυγμαία φάλαινα-δολοφόνο, τη «λανθασμένη» φάλαινα δολοφόνο, και τις φάλαινες-πιλότους, μια μελέτη των γονιδιακών αλληλουχιών του κυτοχρώματος β από τον Richard Leduc έδειξε ότι οι πιο κοντινοί σωζώμενοι συγγενείς του είναι τα δελφίνια snubfin του γένους Orcaella. Οι όρκες έχουν μαύρη πλάτη, άσπρο στέρνο και πλευρές, και μια λευκή περιοχή πάνω και πίσω από το μάτι. Τα νεογνά γεννιούνται με μια κιτρινωπή ή πορτοκαλί απόχρωση που αργότερα ξεθωριάζει έως ότου γίνει λευκή. Οι όρκες έχουν βαρύ και στιβαρό σώμα (σε μεγαλύτερο βαθμό από άλλα δελφίνια) και ένα μεγάλο ραχιαίο πτερύγιο ύψους μέχρι 2 μέτρων. Πίσω από το πτερύγιο, έχουν μία «κηλίδα-σέλα» κατά μήκος της πλάτης. Στις όρκες της Ανταρκτικής η απόχρωση της πλάτης μπορεί να κυμαίνεται από ανοιχτό γκρι μέχρι σχεδόν λευκό. Οι ενήλικες όρκες είναι ευδιάκριτες και σπανίως συγχέονται με οποιοδήποτε άλλο θαλάσσιο πλάσμα. Αντίθετα, οι νεαρές όρκες, όταν βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από τον παρατηρητή μπορεί να θεωρηθούν λαθεμένα ως ψευδόρκες (Pseudorca crassidens) ή γράμπος. Η όρκα είναι το μεγαλύτερο σωζόμενο μέλος της οικογένειας των δελφινιών. Το αρσενικό συνήθως έχει μήκος που κυμαίνεται μεταξύ 6 και 8 μέτρων, και ζυγίζει πάνω από 6 τόνους. Τα θηλυκά είναι μικρότερα, και το μήκος τους μπορεί να είναι από 5 έως και 7 μέτρα, ενώ ζυγίζουν 3-4 τόνους.Η μεγαλύτερη αρσενική όρκα η οποία καταγράφηκε ποτέ είχε μήκος 9,8 μέτρα και ζύγιζε 10 τόνους, ενώ η μεγαλύτερη θηλυκή είχε μήκος 8,5 μέτρα και ζύγιζε 7,5 τόνους. Τα νεογέννητα ζυγίζουν περίπου 180 κιλά και έχουν μήκος 2,4 μέτρα. Το μεγάλο μέγεθος της όρκας και η δύναμή της την καθιστούν ένα από τα γρηγορότερα θαλάσσια θηλαστικά, καθώς είναι ικανή να κινηθεί με ταχύτητες που ξεπερνούν τα 56 χιλιόμετρα την ώρα.