Ελληνική Βιβλιοθήκη Ιδρύματος Ωνάση

Η Ωνάσσειος Βιβλιοθήκη - Ελληνική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ωνάση είναι η βιβλιοθήκη που έχει συγκροτήσει το Ίδρυμα Ωνάση και αποτελείται από μέρος της συλλογής του Κωνσταντίνου Σπ. Στάικου. Στεγάζεται στο νεοκλασικό κτήριο επί της Λεωφόρου Αμαλίας 56 στην Πλάκα. Η εν λόγω βιβλιοθήκη συγκεντρώνει βιβλία που χαρακτηρίζουν διαφορετικές πτυχές έκφρασης του Γένους: γλώσσα, πνευματική παράδοση, ορθόδοξη πίστη. Τυπογραφεία με ανάλογο εκδοτικό προσανατολισμό συγκροτήθηκαν στη Βενετία, στη Φλωρεντία, στη Ρώμη, στο Παρίσι, στη Γενεύη, στην Αλκαλά, στην Κεφαλονιά, στο Λονδίνο, στην Κωνσταντινούπολη, στη Βιέννη, στη Λειψία, στο Ιάσιο, στο Βουκουρέστι, στη Μοσχόπολη, στη Βουδαπέστη, στην Αγία Πετρούπολη, στη Μόσχα, στο Άγιον Όρος, στη Σμύρνη, στην Οδησσό και στην Ιερουσαλήμ.

 Η συγκρότηση της συλλογής χρονολογείται τη δεκαετία του 1970. Η βιβλιοθήκη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 είχε αποκτήσει σφραγίδα και μετατράπηκε σε βασικό εργαλείο αναζήτησης βιβλίων που θα μπορούσαν να διαφωτίσουν την τυπογραφική και εκδοτική διαδρομή των Ελλήνων, χωρίς καμία γεωγραφική διάκριση. Από το 1986, το πλέον αντιπροσωπευτικό σώμα της συλλογής, που αναφέρεται στα έργα και τις ημέρες των Ελλήνων λογίων και τυπουργών που δραστηριοποιήθηκαν κατά την περίοδο της ιταλικής Αναγέννησης (τέλη 14ου - μέσα 16ου αιώνα), έγινε αντικείμενο εκθέσεων για την προβολή του έργου τους. Ο χώρος της Βιβλιοθήκης σχεδιάστηκε από τον Κωνσταντίνο Σπ. Στάικο για να θησαυρίσει τη συλλογή των πολύτιμων βιβλίων και καταλαμβάνει τρεις συνεχόμενες αίθουσες, οι οποίες οριοθετούν τη βόρεια πλευρά του μεγάρου. Τα βιβλιοστάσια σχεδιάστηκαν στο πνεύμα των σταθερών κατασκευών που χαρακτηρίζουν την εσωτερική αρχιτεκτονική και διακόσμηση και χρησιμοποιήθηκε ως ξυλεία από δρυ. Το ύφος τους είναι δωρικό και οι ημικίονες που συνθέτουν το σκελετό των βιβλιοστασίων καταλήγουν σε μια ροζέτα, με το σήμα του Ιδρύματος Ωνάση σκαλισμένο σε ξύλο και επιχρυσωμένο. Τα ράφια είναι κινητά και στο κάτω διάζωμα της βιβλιοθήκης υπάρχουν ασφαλιζόμενα ερμάρια. Για την εξυπηρέτηση των μελετητών και βιβλιοθηκονόμων υπάρχουν σύρτες στο ύψος σύνδεσης των δύο τμημάτων της βιβλιοθήκης. Τα βιβλιοστάσια, όπως διατάχθηκαν στο χώρο, συνθέτουν πέντε αυτοτελή στοιχεία, που αντιστοιχούν στις πέντε ενότητες της βιβλιοθήκης: Αναγέννηση – Ουμανισμός, Νεοελληνική Γραμματεία, Λειτουργικά Βιβλία, Θεολογία, Διαφωτισμός. Οι θεματικές αυτές ενότητες προσδιορίζονται στα βιβλιοστάσια με ορειχάλκινες έκτυπες πινακίδες σε κάθε τμήμα της βιβλιοθήκης. Τα ράφια είναι όλα αριθμημένα όπως και τα βιβλία που ταξινομήθηκαν σε κάθε ένα από αυτά. Σε κάθε τμήμα της βιβλιοθήκης έχει κατασκευαστεί και μια προθήκη, αυτοφωτιζόμενη και κατάλληλα διακοσμημένη, για την έκθεση αντιπροσωπευτικών βιβλίων του κάθε τμήματος, ασφαλιζόμενη μάλιστα με άθραυστους προστατευτικούς υαλοπίνακες. Τέλος, μια μεταλλική κινητή ράβδος ασφαλίζει την ελεύθερη πρόσβαση προς βιβλία και τα προστατεύει από «παρορμητισμούς». Η βιβλιοθήκη περιλαμβάνει περισσότερους από 1.400 τίτλους, τα αντίτυπα των οποίων εκτείνονται σε 2.000 περίπου τόμους και μπορεί να καταταγεί σε πέντε βασικές ενότητες: Αναγέννηση – Ουμανισμός Νεοελληνική Γραμματεία Λειτουργικά Βιβλία Θεολογικά Συγγράμματα Νεοελληνικός ΔιαφωτισμόςΟ μεγαλύτερος αριθμός των βιβλίων αυτών τυπώθηκε σε ελληνικά τυπογραφεία της Βενετίας κυρίως, ή σε τυπογραφικούς οίκους που εξέδιδαν ελληνικά βιβλία για το ελληνόγλωσσο κοινό.