Βασίλειο του Σουχοτάι

To Βασίλειο του Σουχοτάι ήταν ένα πρώιμο βασίλειο στην περιοχή γύρω από την πόλη Σουχοτάι, στη βορειοκεντρική Ταϊλάνδη. Το Βασίλειο υπήρχε από το 1238 έως το 1438. Η παλιά πρωτεύουσα, τώρα 12 χλμ. έξω από την Σουχοτάι στο Τάμπον Μουεάνγκ Κάο, είναι πλέον ερείπια και έχει χαρακτηριστεί ως Ιστορικό Πάρκο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

 Το Σουχοτάι (ή Σουχοντάγια) προέρχεται από τα σανσκριτικά σούχα (ευτυχία) + ουντάγια (άνοδος), και έτσι σημαίνει «άνοδος (αυγή) της ευτυχίας». Αρχικά, η Σουχοτάι ήταν μία προφυλακή της Αυτοκρατορίας Χμερ με το όνομα Σουχοντάγια. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας της Αυτοκρατορίας των Χμερ, οι Χμερ έχτισαν μερικά μνημεία εκεί, πολλά από αυτά επέζησαν στο Ιστορικό Πάρκο της Σουχοτάι, όπως το ιερό Τα Πα Ντάενγκ, το Γατ Πρα Πράι Λουάνγκ και το Γατ Σισαγάι. Περίπου 50 χιλιόμετρα βόρεια της Σουχοτάι είναι μία άλλη στρατιωτική προφυλακή Χμερ που ονομάζεται Σι Σατσαναλάι ή (Σρι Σατζανάλαγια).Στα μέσα του 13ου αιώνα, οι φυλές Τάι με επικεφαλής τον Σι Ιντραντίτ εξεγέρθηκαν εναντίον του Χμερ κυβερνήτη στη Σουχοντάγια και καθιέρωσαν την Σουχοτάι ως ανεξάρτητο κράτος Τάι και παρέμεινε το κέντρο εξουσίας της Τάι μέχρι τα τέλη του 14ου αιώνα. Πριν από τον 13ο αιώνα, τα βασίλεια της Τάι υπήρχαν στα βόρεια υψίπεδα, συμπεριλαμβανομένου του Βασιλείου Νγκοενγιάνγκ του λαού Τάι Γιουάν και το βασίλειο Εοκάμ των ανθρώπων του Τάι Λούε (με επίκεντρο τη σημερινή Τζινγκχόνγκ στην Κίνα). Η Σουχοτάι ήταν ένα εμπορικό κέντρο και μέρος του Λάβο (σημερινό Λοπμπούρι), το οποίο ήταν υπό την κυριαρχία της αυτοκρατορίας των Χμερ. Η μετανάστευση των Τάι λαών στην άνω κοιλάδα Τσάο Πράγια ήταν κάπως σταδιακή.Δύο φίλοι, ο Πο Κουν Μπανγκλανγκχάο και ο Πο Κουν Πα Μουεάνγκ εξεγέρθηκαν εναντίον του κυβερνήτη της Αυτοκρατορίας των Χμερ που βρισκόταν στην Σουχοτάι: Ο τίτλος Κουν, πριν γίνει ο φεουδαρχικός τίτλος της Ταϊλάνδης, ήταν τίτλος Τάι για έναν κυβερνήτη μιας οχυρωμένης πόλης και τα περίχωρά της. Ένας Κουν ονομαζόταν επίσης με το πρόθεμα Πο, "πατέρας". Ο Μπανγκλανγκχάο κυβέρνησε την Σουχοτάι ως Σρι Ιντραντίτγια - ξεκίνησε τη δυναστεία Πρα Ρουάνγκ - και επέκτεινε το αρχέγονο βασίλειό του στις παραμεθόριες πόλεις. Στο τέλος της βασιλείας του το 1257, το βασίλειο Σουχοτάι κάλυπτε ολόκληρη την άνω κοιλάδα του ποταμού Τσάο Πράγια (τότε γνωστό απλώς ως Μάε Ναμ, («μητέρα των νερών»), το γενικό όνομα της Ταϊλάνδης για τα ποτάμια.Οι παραδοσιακοί Ταϊλανδοί ιστορικοί θεώρησαν ότι τα θεμέλια του Βασιλείου Σουχοτάι ήταν η αρχή του έθνους τους, επειδή λίγα ήταν γνωστά για τα βασίλεια πριν από τη Σουχοτάι. Σύγχρονες ιστορικές μελέτες δείχνουν ότι η ιστορία της Ταϊλάνδης ξεκίνησε πριν από τη Σουχοτάι. Ωστόσο, η ίδρυση της Σουχοτάι εξακολουθεί να είναι μια περίφημο γεγονός. Ο Πο Χουν Μπαν Μουάνγκ και ο αδελφός του Ραμ Καμχάενγκ επέκτειναν το βασίλειο Σουχοτάι. Στα νότια, ο Ραμ Καμχάενγκ υπέταξε το βασίλειο της Σουπανάμπουμ και της Σρι Ταμπραλίνγκα (Σρι Τάμνακορν) και, μέσω της Ταμπραλίνγκα, υιοθέτησε την Τεραβάντα (κλάδος του Βουδισμού) ως κρατική θρησκεία. Η παραδοσιακή ιστορία περιέγραψε την επέκταση της Σουχοτάι με εξαιρετικό τρόπο αλλά αμφισβητείται η ακρίβεια αυτών των ισχυρισμών. Στα βόρεια, ο Ραμ Καμχάενγκ έβαλε φόρο τιμής στις Πράε και Λουάνγκ Πραμπάνγκ.Στα δυτικά, ο Ραμ Καμχάενγκ, βοήθησε τους Μον ένταντι του Γουαρέρου (ιδρυτής του βασείου Χανθαγουάντι, ο οποίος λέγεται ότι είχε κλεφτεί με την κόρη του Ραμ Καμχάενγκ) για να απαλλαγούν από τον έλεγχο των Πάγκαν και ίδρυσε ένα βασίλειο στη Μαρταμπάν (μετακόμισαν αργότερα στην πόλη Πέγκου). Έτσι, οι Ταϊλανδοί ιστορικοί θεώρησαν το Βασίλειο του Μαρταμπάν υποτελή της Σουχοτάι. Ωστόσο, στην πράξη, η κυριαρχία της Σουχοτάι μπορεί να μην είχε επεκταθεί τόσο πολύ.Όσον αφορά τον πολιτισμό, ο Ραμ Καμχάενγκ ζήτησε από τους μοναχούς της Σρι Ταμπραλίνγκα να διαδώσουν τη θρησκεία Τεραβάντα στη Σουχοτάι. Το 1283, εφευρέθηκε η αμπουγκίντα γραφή (τμηματικό σύστημα γραφής στο οποίο οι ακολουθίες φωνητικών γράφονται ως μονάδα) Τάι από τον Ραμ Καμχάενγκ, σχηματίζοντας την αμφιλεγόμενη Επιγραφή του Ραμκαμχάενγκ που ανακαλύφθηκε από τον Μονγκούτ (γνωστός και ως Βασιλιάς Ράμα Δ´ ) 600 χρόνια αργότερα.Ήταν επίσης αυτή η φορά που διαμορφώθηκε η πρώτη σχέση με τη δυναστεία του Γιουάν και η Σουχοτάι άρχισε να στέλνει εμπορικές αποστολές στην Κίνα. Το γνωστό εξαγόμενο αγαθό της Σουχοτάι ήταν το Σανγκάλοκ (κεραμικά της δυναστείας Σονγκ) - η μόνη περίοδος που η Σιάμ παρήγαγε κεραμικά κινέζικου στιλ και εν τέλη μειώθηκε η χρήση τους ως τον 14ο αιώνα. Στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα, οι Τάι λαοί της Σουχοτάι έλεγχαν το μεγαλύτερο μέρος της σημερινής Ταϊλάνδης. Μόνο οι ανατολικές επαρχίες παρέμειναν υπό τον έλεγχο των Χμερ. Τον Ραμκαμχάενγκ διαδέχθηκε ο γιος του Λοετάι. Τα υποτελή βασίλεια, πρώτα της Ουταράντιτ στο βορρά, και λίγο αργότερα τα βασίλεια του Λάος Λουάνγκ Πραμπάνγκ και Γουιάνγκτσαν, απελευθερώθηκαν από τους άρχοντές τους. Το 1319 το κράτος Μον στα δυτικά διαλύθηκε και το 1321 το Βασίλειο Λάν Να έθεσε την Τακ, μια από τις παλαιότερες πόλεις υπό τον έλεγχο της Σουχοτάι, υπό τον έλεγχό της. Στα νότια, η ισχυρή πόλη του Σουχανμπούρι απελευθερώθηκε επίσης κατά την βασιλεία του Λοετάι. Έτσι το βασίλειο μειώθηκε γρήγορα στην προηγούμενη τοπική του σημασία.Το 1349, τα στρατεύματα από το βασίλειο της Αγιουτάγια εισέβαλαν και υπέταξαν τη Σουχοτάι. Στη συνέχεια, το 1378, ο Βασιλιάς Λοετάι έπρεπε να υποταχθεί σε αυτή τη νέα δύναμη ως υποτελές κράτος.Το 1424, μετά το θάνατο του Σαιλουετάι, οι γιοι του Πάγια Ραμ και Πάγια Μπαν Μουάνγκ Ban (Μαχαταμαράκα Δ´) πολέμησαν για το θρόνο. Ο Ινταράκα (βασιλιάς της Αγιουτάγια) παρενέβη και διαίρεσε περαιτέρω το βασίλειο μεταξύ των δύο. Όταν ο Μαχαταμαράκα Δ´ πέθανε το 1438, ο βασιλιάς Μπορομαράκα Β´ της Αγιουτάγια εγκατέστησε τον γιο του Ραμεσουάν (ο μελλοντικός βασιλιάς Μποροματραϊλοκάνατ της Αγιουτάγια) ως επικεφαλής της Σουχοτάι, πιθανώς συνοδευόμενος από το διοικητικό προσωπικό της Αγιουτάγια και μια στρατιωτική φρουρά, σηματοδοτώντας έτσι το τέλος της Σουχοτάι ως ανεξάρτητο βασίλειο. Ωστόσο, δεν προσαρτήθηκε απλά και ενσωματώθηκε στην Αυτοκρατορία των Αγιουτάγιων, αλλάτα δύο κράτη και οι παραδόσεις τους συγχωνεύθηκαν σταδιακά κατά τη διάρκεια του 15ου και του 16ου αιώνα. Ο τεχνικές πολέμου, η διοίκηση, η αρχιτεκτονική, η θρησκευτική πρακτική και η γλώσσα του Βασιλείου Σουχοτάι επηρέασαν σημαντικά τους Αγιουτάγια. Καθώς το βασίλειο της Αγιουτάγια δεν είχε ακόμη κεντρική διοίκηση, τα πρώην εδάφη της Σουχοτάι, που τώρα ονομάστηκαν «βόρειες πόλεις» ή Μουάνγκ Νούια, εξακολούθησαν να κυβερνούνται από τοπικούς αριστοκράτες υπό την κυριαρχία της Αγιουτάγια. Σε σύγχρονους όρους, αυτό το κράτος μπορεί να περιγραφεί ως ένα είδος «ομοσπονδίακού κράτους». Η πιο σημαντική «βόρεια πόλη» ήταν τώρα η Φιτσανουλόκ, καθώς η Σουχοτάι είχε χάσει μαζικά τη σημασία της. Οι Βόρειοι ευγενείς συνδέονταν με την ελίτ των Αγιουτάγια μέσω συμμαχιών γάμου και οι βόρειοι στρατιωτικοί ηγέτες υπηρέτησαν εξέχοντα στον στρατό της Αγιουτάγια καθώς η στρατιωτική παράδοση της Σουχοτάι θεωρήθηκε πιο σκληρή.Από το 1456 ως το 1474, τα πρώην εδάφη της Σουχοτάι αποτέλεσαν αντικείμενο πολέμου μεταξύ της Αγιουτάγια και του βασιλείου της Βόρειας Λαν Να. Το 1462 η πόλη-κράτος της Σουχοτάι επαναστάτησε εναντίον της Αγιουτάγια και συμμάχησε με τον εχθρό της, το Βασίλειο Λαν Να. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Φιτσανουλόκ χρησίμευσε ως "δεύτερη πρωτεύουσα" του Βασιλείου της Αγιουτάγια, και το 1463 ο βασιλιάς Μποροματραϊλοκάνατ μετακόμισε ακόμη και την κατοικία του εκεί, πιθανώς για να είναι πιο κοντά στην πρώτη γραμμή. Σύγχρονοι Πορτογάλοι έμποροι περιέγραψαν την Αγιουτάγια και την Φιτσανουλόκ ως «δίδυμα κράτη». Οι Βόρειοι ευγενείς που προέρχονταν από την ελίτ της παλιάς Σουχοτάι έπαιζαν συχνά το ρόλο των βασιλιάδων στις διαδοχικές συγκρούσεις της Αγιουτάγια. Το 1569, ο Μαχαταμαράκα, τότε κυβερνήτης της Φιτσανουλόκ και αντιβασιλέας των βόρειων πόλεων, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι κατέβηκε από την παλιά δυναστεία της Σουχοτάι, ανέβηκε στον θρόνο των Αγιουτάγια.Μετά τη μάχη του ποταμού Σιτόνγκ το 1583, ο Ναρεσούαν, τότε ουπαράτζα (αντιβασιλέας) της Αγιουτάγια και κυβερνήτης της Φιτσανουλόκ, μετεγκατέστησε άτομα από τις βόρειες πόλεις Φιτσανουλόκ, Σουχοτάι, Φιτσάι, Σαγουανκάλοκ, Καμπχάεινγκ Φετ, Φιτσίτ και Πραμπάνγκ στην περιοχή που περιέβαλλε την Αγιουτάγια. Η ιστορία της Σουχοτάι ενσωματώθηκε στην «εθνική ιστορία» της Ταϊλάνδης στα τέλη του 19ου αιώνα από τον βασιλιά Ράμα Δ´, ως ιστορικό έργο που παρουσιάστηκε στη βρετανική διπλωματική αποστολή. Ο Βασιλιάς Μογκούτ θεωρείται ο πρωταθλητής της αφήγησης της ιστορίας της Σουχοτάι με βάση το εύρημά του (Πέτρινη Επιγραφή), την «πρώτη απόδειξη» που λέει την ιστορία της Σουχοτάι.Η ιστορία της Σουχοτάι έγινε σημαντική ακόμη και μετά την Επανάσταση του 1932. Έρευνες και γραπτά για την ιστορία της Σουχοτάι ήταν άφθονα. Λεπτομέρειες που προέκυψαν από την επιγραφή μελετήθηκαν και «θεωρήθηκαν». Ένα από τα πιο γνωστά θέματα ήταν ο κανόνας της «δημοκρατίας» της Σουχοτάι. Ωστόσο, η αλλαγή στο κυβερνητικό ύφος έγινε όταν αργότερα η κοινωνία αγκάλιασε την «ξένη» παράδοση, την παράδοση του Χμερ Ανγκόρ, επηρεασμένη από τον Ινδουισμό και την «μυστικιστική» βουδιστική Μαχαγιάνα.Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής κυριαρχίας, από τη δεκαετία του 1950, η Σουχοτάι τοποθετήθηκε στο εθνικό πρόγραμμα σπουδών της Ταϊλάνδης. Η Σουχοτάι έγινε μοντέλο κανόνα «πατέρας-γιος», που περιγράφεται ως «Δημοκρατία Τάι», απαλλαγμένη από «ξένες ιδεολογίες». Η Ανγκόρ παράδοση συγκρίνεται με τον κομμουνισμό. Άλλες πτυχές της Σουχοτάι διερευνήθηκαν σοβαρά, όπως η κοινή κατάσταση και το καθεστώς σκλάβων και η οικονομική κατάσταση. Αυτά τα θέματα βρίσκονταν στο στάδιο των ιδεολογικών σκέψεων που πολεμούσαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και των πολιτικών εξεγέρσεων της περιόδου 1960-1970.