Κετσαλτενάνγκο

To Κετσαλτενάνγκο (ισπανικά: Quetzaltenango), ή για συντομία Ξέλα (Xela) , είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γουατεμάλας. Είναι έδρα του διαμερίσματος Κετσαλτενάνγκο και του ομώνυμου δήμου. Σύμφωνα με την απογραφή του 2002, η πόλη είχε 127.596 κατοίκους. Είναι κτισμένη στα κεντρικά υψίπεδα της Γουατεμάλας, σε υψόμετρο 2.370 μέτρων, με αποτέλεσμα το κλίμα να είναι πιο δροσερό, με θερμοκρασίες από -2°C μέχρι 22 °C. Το όνομά της σημαίνει «το μέρος του Κετζάλ» και το έδωσαν στη πόλη οι Ισπανοί. Την προκολομβιανή περίοδο, στη περιοχή της σημερινής πόλης ήταν η πόλη των Μάγια Ξελαχού (Xelajú). Όταν κατακτήθηκε από τους Ισπανούς, το 1524, η πόλη ήταν τμήμα του βασιλείου των Κίτσε Κούμαρκαχ, ενός από τα ισχυρότερα βασίλεια των Μάγια. Η πόλη θεωρείτο ήδη 300 ετών όταν κατακτήθηκε από τους Ισπανούς. Οι Ισπανοί ίδρυσαν την πολιτεία Λος Άλτος, της οποίας πρωτεύουσα ήταν το Κετσαλτενάνγκο. Η πόλη γνώρισε έντονη ανάπτυξη τον 19ο αιώνα, εξαιτίας των φυτειών καφεόδεντρων. Μέρος αυτής της ανάπτυξης ανακόπτηκε το 1902, εξαιτίας της έκρηξης του γειτονικού ηφαιστείου Σάντα Μαρία, η οποία κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και των φυτείων.

 Το ιστορικό κέντρο του Κετσαλτενάνγκο είναι το παλαιότερο στη Γουατεμάλα και έχει συνολική έκταση 112 εκτάρια περίοχων και μεμονομένων μνημείων, συνολικά 1.800 κτίρια.Το κέντρο της πόλης είναι το Πάρκε Σεντροαμέρικα (Parque Centroamérica) και περιβάλλεται από τα πιο μεγαλόπρεπα κτήρια της πόλης. Είναι το πολιτιστικό κέντρο της πόλης. Το σημερινό πάρκο κατασκευάστηκε από τον αρχιτέκτονα Ραφαέλ Πέρες ντε Λεόν από το 1938 μέχρι το 1942, ο οποίος ανακατασκεύασε τους κήπους. Το πάρκο ήταν αρχικά μια πλατεία η οποία σχεδιάστηκε από τους Ισπανούς και στην μία πλευρά της βρισκόταν η αυλή της μητρόπολης της πόλης. Η αύλη μετατράπηκε στο κήπο Λα Χουβεντούδ (La Juventud) και η πλατεία στο κήπο λα Ουνιόν (La Unión). Ανάμεσα στους δύο κήπους ήταν η αγορά Portal de las Banderillas.Ο Καθεδρικός Ναός της πόλης είναι η Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος (Iglesia del Espíritu Santo), η οποία βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Παρκ Κεντροαμέρικα. Είναι ο πιο σημαντικός καθεδρικός ναός στην ανατολική Γουατεμάλα. Αποτελείται από δύο διαφορετικές κατασκευές, την πρόσοψη του ναού του Αγίου Πνεύματος, το μόνο εναπομείναν αρχιτεκτονικό στοιχείο του παλαιότερου ναού, και του Καθεδρικού του Λος Άλτος. Ο πρώτος ναός άρχισε να κατασκευάζεται το 1532 και καταστράφηκε αρκετές φορές από σεισμούς, μέχρι την τελική κατεδάφισή του το 1898, όταν απέμεινε μόνο η περίτεχνη πρόσοψή του. Ο σεισμός του 1902 κατέστρεψε μεγάλο μέρος της και η ανακαίνησή της έλαβε χώρα το 1998. Ο καινούργιος ναός βρίσκεται πίσω από την πρόσοψη και είναι διακοσμημένος με πολλούς θόλους. Αποπερατώθηκε το 1991. Το Παλάσιο Μουνισιπάλ (Palacio Municipal) είναι το διοικητικό κέντρο της πόλης, όπου βρίσκεται το δημαρχείο. Το σημερινό κτήριο κατασκευάστηκε τη περίοδο 1881-1897 στη θέση ενός παλιότερου, το οποίο χρονολογείτο από το 1812 και λειτουργούσε πέρα από διοικητικό κέντρο και ως νοσοκομείο από το 1830. Το σημερινό κτήριο καταστράφηκε εν μέρη το 1902 από το σεισμό και μια έκρηξη βόμβας ένα χρόνο αργότερα. Οι δέκα κολώνες στη πρόσοψή του αντιπροσωπεύουν τους δέκα πιλώνες της πολιτείας. Το πέτρινο κτήριο περιβάλλεται από κήπους και διαθέτει χαρακτηριστικές μεγάλες ξύλινες πόρτες.Το 1891, επι δημαρχίας του μετέπειτα προέδρου Μανουέλ Εστράδα Καμπρέρα, ξεκίνησε η κατασκευή του Τεάτρο Μουνισιπάλ (Teatro Municipal), το οποίο εγκαινιάστηκε το 1895, χωρίς όμως την πρόσοψη. Τα εγκαίνια του ολοκληρωμένου κτηρίου έλαβαν χώρα το 1908. Το κτήριο είναι νεοκλασικού ρυθμού. Το Σεπτέμβριο κάθε χρόνου απονέμονται στο θέατρο τα ποιητικά βραβεία της Κεντρικής Αμερικής, Μεξικού και Καραϊβικής. Το 1875 άρχισε στην φυλακή της πόλης η κατασκευή της Κάσα ντε λα Κουλτούρα (Casa de la Cultura), η οποία ολοκληρώθηκε το 1875. Η Κάσα ντε λα Κουλτούρα περιλαμβάνει γραφεία, την δημοτική βιβλιοθήκη, ένα μικρό θέατρο, ενώ στο χώρο σήμερα λειτουργεί το μουσείο φυσικής ιστορίας και μαρίμπα. Ο Τέμπλο Μινέρβα, μια αναπαράσταση αρχαίου ελληνικού ναού σε νεοκλασικικό ρυθμό, κατασκευάστηκε τη περίοδο 1914-1973. Η Μινέρβα είναι στη ρωμαϊκή μυθολογία αντίστοιχη με την Αθηνά της ελληνικής μυθολογίας, προστάτιδα της σοφίας. Την ιδέα κατασκευής αυτού του ναού, καθώς και άλλων παρόμοιων σε άλλες πόλεις, είχε ο Μανουέλ Εστράδα Καμπρέρα, ο οποίος πίστευε ότι θα υποκινούσαν την αγάπη των νέων και των παιδιών για τη γνώση. Ο ναός του Κετσαλτενάνγκο είναι από τους λίγους που διασώζονται σήμερα και χρησιμοποιείται ως χώρος υπαίθριων πολιτιστικών εκδηλώσεων.Το Πασάχε Ενρίκες (Pasaje Enríquez) είναι μια στοά που κατασκευάστηκε τη περίοδο 1898-1900. Το κτίριο αρχικά ήταν στην ιδιοκτησία της οικογένειας Ενρίκες. Ο κάτω όροφος ήταν καταστήματα, ενώ ο πάνω ήταν ιδιοκτησία της οικογένειας. Το κτίριο μπήκε σε υποθήκη για αγοράστηκε από διάφορους ανθρώπους. Οι τοίχοι είναι διακοσμημένοι με τοιχογραφίες. Είναι ένα από τα πιο πολυεπισκευθέντα κτήρια της πόλης εξαιτίας των υπηρεσειών που προσφέρει (καφετέριες). Κώστας Ζυρίνης Κετζαλτενάνγκο- Κάποτε στη Δύση. Δημοσιεύτηκε στο ΓΕΩΤΡΟΠΙΟ της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, τεύχος 103/30.03.2002