Κουβανέζικο δημοψήφισμα 2022

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2022 διεξήχθη δημοψήφισμα στην Κούβα για την να εγκριθούν οι τροποποιήσεις στον οικογενειακό κώδικα του κουβανικού Συντάγματος. Το δημοψήφισμα εγκρίθηκε, νομιμοποιώντας μεταξύ άλλων τους γάμους και την υιοθεσία ομοφύλων . Μετά το δημοψήφισμα, οι οικογενειακές πολιτικές της Κούβας έχουν χαρακτηριστεί ως από τις πιο προοδευτικές στη Λατινική Αμερική.

 Μέχρι το 2019, το άρθρο 36 του Συντάγματος της Κούβας (που τροποποιήθηκε πιο πρόσφατα το 1992) όριζε τον γάμο ως «την εθελοντική ένωση που δημιουργείται μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας». Ως εκ τούτου, η διατύπωση απαγόρευε συνταγματικά τον γάμο ομοφύλων. Τον Δεκέμβριο του 2017 ομάδες ΛΟΑΤ ξεκίνησαν μια δημόσια εκστρατεία για την κατάργηση της συνταγματικής απαγόρευσης. Στις 4 Μαΐου 2018 η Μαριέλα Κάστρο δήλωσε ότι θα πρότεινε μια μεταρρύθμιση του συντάγματος και θα εισαγάγει ένα συμπληρωματικό μέτρο για τη νομιμοποίηση του γάμου ομοφύλων, καθώς η διαδικασία συνταγματικής μεταρρύθμισης αναμενόταν να ξεκινήσει τον Ιούλιο του 2018. Στις 21 Ιουλίου ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Ομέρο Ακόστα Άλβαρες, είπε ότι το σχέδιο συντάγματος περιελάμβανε μια διάταξη που όριζε τον γάμο ως «ένωση μεταξύ δύο ανθρώπων». Η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε το προσχέδιο στις 22 Ιουλίου και αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης μεταξύ 13 Αυγούστου και 15 Νοεμβρίου 2018. Το θέμα του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου πυροδότησε δημόσιο διάλογο και οργάνωση στην Κούβα. Τον Ιούνιο του 2018 πέντε χριστιανικά δόγματα διακήρυξαν τον γάμο ομοφύλων ότι ήταν «σε αντίθεση με το πνεύμα της κομμουνιστικής επανάστασης ». Σε αυτό που περιγράφηκε ως «ένας πόλεμος αφισών», τόσο οι αντίπαλοι όσο και οι υποστηρικτές του γάμου μεταξύ ομοφύλων ανάρτησαν εκατοντάδες αφίσες γύρω από την Αβάνα. Τον Σεπτέμβριο του 2018, έπειτα από την συντηρητική αντιπολίτευση στην πρόταση για νομιμοποίηση του γάμου ομοφύλων, ο Πρόεδρος της Κούβας και Πρώτος Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας, Miguel Díaz-Canel, ανακοίνωσε την υποστήριξή του στους γάμους ομοφύλων. Στην πρώτη του συνέντευξη μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον Απρίλιο, είπε στην Telesur ότι υποστηρίζει «τους γάμους μεταξύ ανθρώπων χωρίς κανέναν περιορισμό» και είναι υπέρ της «εξάλειψης κάθε είδους διάκρισης στην κοινωνία». Στις 18 Δεκεμβρίου η συνταγματική επιτροπή αφαίρεσε τον ορισμό του γάμου από το νομοσχέδιο. Αντίθετα, η επιτροπή επέλεξε να χρησιμοποιήσει ουδέτερη γλώσσα και να ορίσει τον γάμο ως «κοινωνικό και νομικό θεσμό» χωρίς αναφορά στο φύλο των μερών. Αυτό σήμαινε ότι το νέο σύνταγμα δεν θα νομιμοποιούσε ρητά τους γάμους ομοφυλόφιλων, αλλά ταυτόχρονα θα καταργηθεί η απαγόρευση του γάμου μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου. ​Η Μαριέλα Κάστρο είπε ότι ο γάμος μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου θα νομιμοποιηθεί μέσω μιας αλλαγής στον Οικογενειακό Κώδικα. Γράφοντας στους Havana Times, ο σχολιαστής και ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Λουίς Ροντόν Πας υποστήριξε ότι η κυβέρνηση δεν είχε ποτέ σκοπό να νομιμοποιήσει τους γάμους ομοφύλων και αντίθετα επεδίωκε να αποσπάσει την προσοχή από άλλα εσωτερικά ζητήματα και να προωθηθεί διεθνώς ως προοδευτικό κράτος. Το νέο σύνταγμα εγκρίθηκε με δημοψήφισμα στις 24 Φεβρουαρίου 2019, με ποσοστό 90,6% υπέρ, και τέθηκε σε ισχύ στις 10 Απριλίου του ίδιου έτους. Το άρθρο 82 του νέου Συντάγματος ορίζει: Ο γάμος είναι κοινωνικός και νομικός θεσμός. Είναι μια από τις μορφές οικογενειακής οργάνωσης. Βασίζεται στην ελεύθερη συναίνεση και στην ισότητα δικαιωμάτων, υποχρεώσεων και δικαιοπρακτικής ικανότητας των συζύγων. Ο νόμος καθορίζει τη μορφή με την οποία συγκροτείται και τα αποτελέσματά του.ref>Constitución de la República de Cuba</ref> Το ποσοστό αποχής του δημοψηφίσματος στην Κούβα ήταν 26%, πολύ υψηλότερο από το συνηθισμένο για τα κουβανέζικα δημοψηφίσματα.