Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς

Ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς (Αθήνα, 1867 - 1955), ήταν Έλληνας αρχαιολόγος του 19ου και του 20ού αιώνα. Διετέλεσε διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ολυμπίας, διευθυντής της Ακρόπολης των Αθηνών, διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου και διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της Αθήνας.

 Ο Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς γεννήθηκε το 1867 στην Αθήνα. Ο πατέρας του ήταν ο Θεμιστοκλής Φιλαδελφεύς, ιδρυτής ενός από τα πρώτα τυπογραφεία στην Ελλάδα. Σπούδασε ζωγραφική στο Μόναχο και στη συνέχεια φιλολογία στην Αθήνα. Υπήρξε μαθητής του Νικολάου Γύζη, φίλος της οικογένειας Ντάνκαν και αναφέρεται ως εμπνευστής της ιδέας της αφής της ολυμπιακής φλόγας στην Ολυμπία από τον ήλιο.Διορίστηκε υφηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και καθηγητής της ιστορίας της τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Διετέλεσε έφορος αρχαιοτήτων στο Ναύπλιο, στην Πάτρα και στην Αθήνα. Ήταν διευθυντής του Μουσείου της Ολυμπίας, διευθυντής της Ακρόπολης, γενικός γραμματέας της Εταιρείας των Χριστιανικών Αρχαιοτήτων, διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου και διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Έκανε αρχαιολογικές ανασκαφές στη Σικυώνα, τη Νικόπολη (1913- 1926), την Ερμιόνη, την Ηραία Αρκαδίας (1930), την Αθήνα και αλλού. Διετέλεσε επίσης μέλος τού διοικητικού συμβουλίου και αργότερα πρόεδρος τής Αθηναϊκής Μανδολινάτας.Ως ζωγράφος φιλοτέχνησε αρκετά έργα τα οποία ήσαν εμπνευσμένα από την Επανάσταση του 1821, την Αγία Γραφή και την καθημερινή ελληνική πραγματικότητα. Τα κυριώτερα από αυτά τιτλοφορούνται "Άφετε τα παιδία ελθείν προς με" και "Συσίτιον". Ἀλέξανδρος Φιλαδελφεὺς, Ὁ Ἑρμῆς τοῡ Πραξιτέλους ὡς παιδαγωγὸς, Ἐν Ἀθήναις Τυπογραφεῖον «Ἀκροπόλεως» 1890 Ἀλέξανδρος Φιλαδελφεὺς, Σκαριφήματα ἐκ τοῡ ἀνὰ τὸν Αἶμον ταξειδίου μου, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τῆς Βασιλικῆς Τυπογραφίας Ν. Γ. Ἰγγλέση 1891 Δημητρίου Κόκκου, Οἱ μαργαρῖται ἤτοι Πάντα τὰ ἀνέκδοτα αὐτοῡ ποιήματα μετὰ τῶν ἀσμάτων τῆς Μαρούλας, τοῡ Μπαρμπα-Λινάρδου καὶ τῆς Λύρας τοῡ Γερω-Νικόλα Ἐπιμελείᾳ Ἀλεξ. Φιλαδελφέως Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Ἀνέστη Κωνσταντινίδου 1891 Στρατιωτικαὶ ἀναμνήσεις Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις Καταστήματα Β. Γαβριηλίδου 1891 Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Αἰγυπτιακὰ σκαριφήματα, Ἐν Ἀθήναις Τύποις Ἀλεξάνδρου Παπαγεωργίου, 1892 Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως Τὸ ἔνδυμα ἐν τῇ καλλιτεχνίᾳ Μελέτη ἀναγνωσθεῖσα ἐν τῷ ΠαρναΣῷ τῇ 9 Δεκεμβρίου 1891, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Ἀλεξ. Παπαγεωργίου, 1892 Μία ἄγνωστος Λύρας φθόγγοι ἀμητὸς εἰς μνήμην Ἄννης Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Ἀλεξάνδρου Παπαγεωργίου, 1893 Filadelf Gorilla, L'Homme singe dégénéré. Notes et impressions d'un singe à travers le monde ancien et moderne, Henri Jouve, Editeur, Paris, 1893 Critiques d'éminentes compétances sur "L'homme singe dégénéré", le récent ouvrage de Mr Filadelf Gorilla. Extraits des journaux français, Αθήνα, Éditions Papageorgiou, 1894, 16 σ. Ἑλληνικαὶ Ἑστιάσεις Ἡ γαστρονομία παρὰ τοῖς ἀρχαίοις Ἕλλησιν. Ἀθήνησι 1894 1895 Ἔτος Πρῶτον Λίγ` ἀπ` ὅλα Ἡμερολόγιον γελοιογραφικὸν μετὰ πλείστων γελοιογραφημάτων τῇ συνεργασίᾳ πολλῶν λογίων Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Δ. Φ. Ἐν Ἀθήναις Ἐκδότης Ἰωάννης Νοτάρης Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῆς Ἑστίας 1895 Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Διδάκτορος τῆς Φιλοσοφίας Ἡ γραφικὴ παρὰ τοῖς Ἀρχαίοις Ἕλλησι Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Παρασκευᾶ Λεώνη 1896 Τὰ αἴτια τῆς ἀκμῆς τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς τέχνης Λόγος ἐναρκτήριος Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας, ἐκφωνηθεὶς ἐν τς Πανεπιστημίῳ Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου Νομικῆς 1896 Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ Ἀκτῖνες ἐκ τῆς Θεσσαλίας Ἐντυπώσεις ταξειδιώτου Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τῆς Τυπογραφίας τῆς Βασιλικῆς Αὐλῆς Νικολάου Γ. Ἰγγλέση 1897 Ποιήσεις Κ. Τριανταφύλλη Ἀθῆναι, Τύποις Ἀνέστη Κωνσταντινίδου, 1898. Alessandro Filadelfeo, L' uomo scimmia degenerata; con prefazione di Giovanni Bovio, traduzione dal francese per Gaetano Buja, Napoli: Tipografia Melfi & Joele, 1898 Ὁ ἀνθρώπινος ζωολογικὸς κῆπος Ὑπὸ Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως [Ἀνατύπωσις ἐκ τῆς «Ποικίλης Στοᾶς» τοῡ 1899]. Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῆς Ἑστίας Κ. Μάϊσνερ καὶ Ν. Καργαδούρη 1899 Alexandros Th. Philadelpheus, Der Pan in der antiken kunst; eine archaeologische und aesthetische studie, Sakellarios, Athen, 1899 Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας κτλ., Ὁδηγὸς τῶν Ἀθηνῶν Ἱστορικὴ καὶ ἀρχαιολογικὴ περιγραφὴ τῶν ἀρχαίων μνημείων, Ἐκδότης Μιχαὴλ Ι. Σαλίβερος Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900 Ἀλεξάνδρου Φιλαδελφέως Ὁ Ἑρμῆς τοῡ Πραξιτέλους ὡς παιδαγωγὸς Ἔκδοσις Δευτέρα Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900 Πῶς μεταρρυθμιστέα ἡ σύγχρονος τῶν Ἑλληνίδων περιβολή; Τὸ ἀρχαῖον ἑλληνικὸν ἔνδυμα. Διάλεξις Ἀλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως Ὑφηγητοῡ τῆς Ἀρχαιολογίας γενομένη ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Ἀρχαιολ. Ἑταιρείας Τῇ 22 Μαΐου 1900 Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου «Νομικῆς» 1900 25 Μαρτίου 1821 Οἱ ἥρωες τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως Εἰκόνες καὶ βιογραφίαι αὐτῶν Ὑπὸ Ἀλεξ. Φιλαδελφέως Ἐν Ἀθήναις Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῶν Καταστημάτων Μιχαὴλ Ι. Σαλιβέρου 1900 Η Δήλος: Σύντομος ιστορία, ανασκαφαί και περιγραφή των επί ταύτης ερειπίων και μνημείων / Υπό Αλεξάνδρου Θ. Φιλαδελφέως, Ἐν Ἀθήναις, Τύποις "Κράτους" Θ. Τζαβέλλα, 1909 Αλεξάνδρου Φιλαδελφέως, Ανασκαφαί Νικοπόλεως : Ψηφιδωτόν χριστιαν. βασιλικής Δουμετίου, Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1915, Ἐν Ἀθήναις, Τύποις Π. Δ. Σακελλαρίου, 1917 Bases archaïques trouvées dans le mur de Thémistocle à Athènes / Alex. Philadelpheus, 1922 Philadelpheus Alex. (directeur du Musée épigraphique et du Santuaire d'Olympie), Les Monuments d'Athènes. Guide Archéologique, historique et artistique rélatif au monuments classiques, byzantins et modernes de la ville d'Athènes. IIème édition revisée et complétée et richement illustrée. Préface par M. le Professeur E. Driault, Athènes, Impr. P. D. Sakellarios, 1930 Alexandre Philadelpheus, Les fouilles de Nicopolis, 1913-1926, Athènes, 1933 Philadelpheus, Alexander, Museum of Athens. Archaeological, historical and artistic guide-book. Translated by Miss R. Rigidis and Printed under the core of Miss A. Cavounidis, Athens, 1935 Philadelpheus, Alexander, The Monuments of Athens, Athens, 1935 J'ai cherché un homme / Laura Melamed ; préface de M. Alexandre Philadelpheus, Paris : Éditions de la Jeune académie , 1936 Philadelpheus, Alexandre, Das Athener Nationalmuseum, Textbd 3., 1937 Philadelpheus, Alex. et al., En Grèce. Crète. Fascicule VIII: La peinture minoenne, Fascicule VIII: La peinture, Secr. Gén. au Tourisme, Athènes, 1948 Alexandre Philadelpeus, L'homme singe dégénéré notes et impressions d'un singe à travers le monde ancien et moderne, Αθήνα, ιδίοις αναλώμασι, 1949, γ´ αναθεωρημένη έκδοση, πρόλογος Mario Meunier, Άγγελος Τανάγρας, 361 σ., 13X19. Philadelpheus, Alexander, Monuments of Athens, Athens, 1954 Άρθρο του Αλέξανδρου Φιλαδελφέα για την Ισιδώρα Ντάνκαν Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, επιμ. (1937). Λεύκωμα της εκατονταετηρίδος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας 1837 - 1937. Εν Αθήναις: Αρχαιολογική Εταιρεία. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουλίου 2010. Νέοι Δρόμοι, 1938, Τεύχος 1ο, σελ. 43.