Εκλογές στην Τόνγκα

Οι Νήσοι Τόνγκα είναι συνταγματική μοναρχία, με τον Βασιλιά να είναι αρχηγός κράτους και επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο Πρωθυπουργός διορίζεται από τον Βασιλιά και προέρχεται από το κόμμα που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους στις βουλευτικές εκλογές. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από το Υπουργικό Συμβούλιο, η νομοθετική από τον Βασιλιά στο Κοινοβούλιο και η δικαστική εξουσία από το Ανώτατο Δικαστήριο. Το εκλογικό σύστημα άλλαξε τον Απρίλιο του 2010, με τους 17 από τους συνολικά 26 αντιπροσώπους (βουλευτές) να εκλέγονται με άμεση εκλογή.Τον Ιούλιο του 2008, 3 ημέρες πριν τη στέψη του, ο βασιλιάς Τζορτζ Τουπόου Ε΄ ανακοίνωσε ότι θα εκχωρήσει τις περισσότερες εξουσίες του και θα τον συμβουλεύει πλέον ο πρωθυπουργός για τα περισσότερα ζητήματα.Η Νομοθετική Συνέλευση (Fale Alea) αποτελείται από αντιπροσώπους των ευγενών, από εκπροσώπους του λαού και από μέλη του υπουργικού συμβουλίου. Η σύνθεση αυτή θεσμοθετήθηκε με το Άρθρο 59 του Συντάγματος, το οποίο αναθεωρήθηκε με την Πράξη του 2010. To Άρθρο 51 της ίδιας Πράξης επιτρέπει στον Πρωθυπουργό να προτείνει για διορισμό και στον Βασιλιά να διορίζει μέχρι και 4 επιπλέον εξωκοινοβουλευτικά μέλη στο υπουργικό συμβούλιο. Η σημερινή σύνθεση της Βουλής είναι: 9 ευγενείς 9 αντιπρόσωποι του λαού 8 εξωκοινοβουλευτικά μέλη

 Στις εκλογές που έγιναν από το 1978 έως και το 1984, όλοι οι υποψήφιοι έλαβαν μέρος ως ανεξάρτητοι. Στις γενικές εκλογές που έγιναν στις 14 Απριλίου 1978, την 1η Μαΐου 1981 και στις 7 Μαΐου 1984, εξελέγησαν 7 ευγενείς από τους συναδέρφους τους, ενώ 7 αντιπρόσωποι του λαού εξελέγησαν από τον λαό. Στις 18 και 19 Φεβρουαρίου 1987 διεξήχθησαν γενικές εκλογές και εξελέγησαν 9 ευγενείς από τους συναδέρφους τους και άλλοι 9 αντιπρόσωποι από τον λαό. Οι 5 από τους τελευταίους ήταν υπέρ των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Στις 14 και στις 15 Μαΐου 1990 εξελέγησαν 9 ευγενείς και 9 αντιπρόσωποι του λαού. Οι 7 από τους τελευταίους ήταν υπέρ των δημοκρατικών αλλαγών. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 65,4%. Οι επόμενες εκλογές έγιναν στις 3 και στις 4 Φεβρουαρίου 1993. Εξελέγησαν 9 ευγενείς και 9 αντιπρόσωποι του λαού. Οι 6 από τους τελευταίους ήταν υπέρ των δημοκρατικών αλλαγών. Στις 24 και 25 Ιανουαρίου 1996 έγιναν εκλογές για Νομοθετική Συνέλευση. Οι ευγενείς εξελέγησαν στις 24 Ιανουαρίου και οι 9 αντιπρόσωποι του λαού την επομένη. Συνολικά 61 υποψήφιοι κατήλθαν στις εκλογές για τους 9 αντιπροσώπους. Η συμμετοχή ήταν 56,1%. Οι εκλογές του 1999 έγιναν στις 10 και στις 11 Μαρτίου 1999. Η συμμετοχή ήταν 50,7%. Οι φιλοδημοκρατικοί υποψήφιοι κέρδισαν την πλειοψηφία των εδρών, παρότι συγκέντρωσαν λιγότερες ψήφους. Στις εκλογές που διεξήχθησαν στις 7 Μαρτίου 2002 οι υποστηρικτές του Κινήματος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία κέρδισαν 7 επί συνόλου 9 εδρών για τους αντιπροσώπους του λαού. Η συμμετοχή ήταν 48,9%. Μετά τις εκλογές, ο ηγέτης του HRDM Σαμουέλα Ακιλίζι Ποχίβα συνελήφθη και του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για στάση, αναφορικά με τις καταγγελίες του περί βασιλικής διαφθοράς, οι οποίες δημοσιεύτηκαν πριν διεξαχθούν οι εκλογές. Αργότερα αθωώθηκε. Οι επόμενες εκλογές διεξήχθησαν στις 17 Μαρτίου 2005. Εξελέγησαν μόνο 9 μέλη από το 30μελές κοινοβούλιο, με τα υπόλοιπα να διορίζονται από τον Βασιλιά ή να αποτελούν μέλη της αριστοκρατίας της Τόνγκα. Το Κίνημα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία κέρδισε ξανά τις 7 από τις συνολικά 9 έδρες για τους αντιπροσώπους του λαού. Ο γιος του Βασιλιά. Αχοεΐτου Ουνουάκι Ότονγκα Τουκουάχο, αρχικά παρέμεινε στην πρωθυπουργία, όμως το 2006 παραιτήθηκε και νέος πρωθυπουργός ανέλαβε ο Φελέτι Σεβέλε, ένας από τους 2 ανεξάρτητους υποψηφίους που εξελέγησαν το 2005. Ο Σεβέλε έγινε ο πρώτος μη ευγενής που ορκίστηκε πρωθυπουργός στην ιστορία της Τόνγκα. Στις 5 Μαΐου 2005 διεξήχθησαν και επαναληπτικές εκλογές για να πληρωθούν οι κενές έδρες στην Τονγκατάπου και στη Νίουας μετά τον διορισμό του Φελέτι Σεβέλε και του Σιόνε Χαουκινίμα στην κυβέρνηση. Ο πρώην υπουργός Αστυνομίας Κλάιβε Έντουαρντς εξελέγη στην Τονγκατάπου και ο Λεπόλο Ταουνιζίλα στη Νίουας.Μία τρίτη επαναληπτική εκλογή έγινε στις 20 Ιουλίου 2006 στο Χααπάι, μετά τον διορισμό του Φινεάζι Φουνάκι ως υπουργού Τουρισμού. Νικητής ήταν ο Όσαϊ Λαάτου. Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές με το παλαιό σύστημα διεξήχθησαν στις 23 και στις 24 Απριλίου του 2008. Η εκλογή των ευγενών έγινε στις 23 Απριλίου και την επόμενη ημέρα εξελέγησαν 9 αντιπρόσωποι του λαού. Συνολικά 32.000 ήταν οι ψηφίσαντες (προσέλευση 48%).Οι περισσότεροι από τους φιλοδημοκρατικούς βουλευτές επανεξελέγησαν, παρότι πολλοί από αυτούς αντιμετώπισαν κατηγορίες για στάση αναφορικά με τις ταραχές στη Νουκουαλόφα που σημειώθηκαν το 2006 και είχαν ως αποτέλεσμα να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.Επρόκειτο για τις τελευταίες εκλογές με το ίδιο σύστημα, καθώς δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις άρχισαν να εφαρμόζονται το 2010, που θα αλλάξουν την ισορροπία των εδρών ως εξής: 17 βουλευτές εκλέγονται από τον λαό, 9 εκλέγονται από τους ευγενείς και 4 διορίζονται από τον Βασιλέα. Οι βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν πρόωρα στις 25 Νοεμβρίου 2010 ήταν οι πρώτες γενικές εκλογές κατά τις οποίες τα μέλη της Βουλής εξελέγησαν από τον λαό. Το Δημοκρατικό Κόμμα των Φιλικών Νήσων, που ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010 με επικεφαλής τον βετεράνο φιλοδημοκρατικό πολιτικό Ακιλίσι Ποχίβα, κέρδισε 12 επί συνόλου 17 εδρών στο Κοινοβούλιο, ενώ οι ευγενείς εξέλεξαν 9 βουλευτές. Για πρώτη φορά η πλειοψηφία των εδρών (17 από τις συνολικά 26) στο κοινοβούλιο της Τόνγκα εξελέγησαν με καθολική ψηφοφορία, με τις υπόλοιπες 9 να προορίζονται για τους ευγενείς. Αυτό σηματοδότησε ένα σημαντικό βήμα για απομάκρυνση από την 165χρονη μοναρχική διακυβέρνηση σε μία πλήρως αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Το δίκτυο Taimi Media Network περιέγραψε το Κοινοβούλιο του 2010 ως "το πρώτο που εξελέγη με δημοκρατικό τρόπο στη χώρα". Οι επόμενες εκλογές διεξήχθησαν στις 27 Νοεμβρίου 2014. Το Δημοκρατικό Κόμμα Φιλικών Νήσων κέρδισε 9 έδρες και 8 οι ανεξάρτητοι. Οι εκλογές του 2017 διεξήχθησαν πρόωρα στις 16 Νοεμβρίου 2017 για την εκλογή των 17 από τις συνολικά 26 έδρες στη νομοθετική συνέλευση. Το Δημοκρατικό Κόμμα Φιλικών Νήσων κέρδισε 14 έδρες, αριθμός επαρκής για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης, χωρίς την υποστήριξη των ευγενών ή ανεξάρτητων.