Φυλακή Ραντόγκοστς

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η φυλακή Ραντόγκοστς (πολωνικά: więzienie Radogoszcz) ήταν φυλακή της Όρντνουνσπολιτσαϊ και της Γκεστάπο στο Λοτζ ( γερμανικά: Erweitertes Polizeigefängnis, Radegast‎), που χρησιμοποιήθηκε από τις γερμανικές αρχές κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στην Πολωνία το 1939-1945. Σήμερα, είναι ένας χώρος μουσείου που τιμά τα θύματα του πολέμου.

 Το φυσικό κτίριο χρονολογείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1930, όταν ο Σάμουελ Άμπε έχτισε ένα εργοστάσιο στο χωριό Ραντόγκοστς (σήμερα οδός Ζγκιέσκα στο Λοτζ). Ήταν τετραώροφο εργοστάσιο με ένα παρακείμενο εργοστάσιο ενός ορόφου. Ένα μήνα πριν από τη ναζιστική κατοχή, τον Αύγουστο του 1939, ο πολωνικός στρατός ανέλαβε τον έλεγχο του κτηρίου. Η φυλακή Ραντόγκοστς χρησιμοποιήθηκε ως ναζιστική αστυνομική φυλακή από το Νοέμβριο του 1939. Χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει κρατούμενους για πολλές γερμανικές ομάδες, όπως η Γκεστάπο, η Σούτσσταφελ και η νεοσύστατη τοπική αστυνομία. Οι πρώτοι δολοφονίες κρατουμένων στο Ραντόγκοστς έλαβαν χώρα αμέσως μετά το άνοιγμά της φυλακής, όταν οι Πολωνοί διανοούμενοι (που είχαν συλληφθεί νωρίτερα) μεταφέρθηκαν από τη φυλακή και δολοφονήθηκαν σε τοπικά δάση, πιθανώς ως μέρος του Ιντελιγκέντσακτιον (βλ. Intelligenzaktion Litzmannstadt και Intelligenzaktion Burgerbraukeller). Αυτό έγινε τον Νοέμβριο του 1939. Καθώς το εργοστάσιο δεν προοριζόταν ποτέ για κατοίκηση, δημιουργήθηκε μια τοπική φιλανθρωπική οργάνωση για την κατασκευή απλών κουζινών και λουτρών. Η φιλανθρωπική οργάνωση εμποδίστηκε από το να βοηθήσει τους κρατούμενους μετά τον Ιανουάριο του 1940. Στην επιτροπή αυτή συμμετείχαν ορισμένοι εξέχοντες Πολωνογερμανοί ιδιοκτήτες εργοστασίων. Η φυλακή φιλοξένησε αρχικά όλους τους τύπους κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων των Εβραίων. Αφού πληρώθηκαν λύτρα 150 μάρκων ανά κρατούμενο, όλοι οι Εβραίοι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στο Γκέτο του Λοτζ. Το έγκλημα αυτών των κρατουμένων ήταν κυρίως να μην μπορούν να αγοράσουν την ελευθερία τους όταν συνελήφθησαν τυχαία. Μετά τον Ιανουάριο του 1940 στέγαζε αποκλειστικά άντρες κρατούμενους. Πριν από αυτό, είχε χρησιμοποιηθεί ως στρατόπεδο διέλευσης για την απέλαση των Πολωνών στην περιοχή του Γενικού Κυβερνείου. Στη συνέχεια κατοικήθηκε από κρατούμενους που μεταφέρθηκαν από τη φυλακή της οδό Κρακόφσκα 55. Τον Ιούλιο του 1940, όταν είχαν μετακινηθεί όλοι οι κρατούμενοι διέλευσης, η φυλακή τέθηκε υπό την αποκλειστική εξουσία της τοπικής αστυνομίας. Μέχρι τότε, περίπου 500 από τους 2.000 κρατούμενους είχαν εκτελεστεί. Η φυλακή στελεχώθηκε κυρίως από τοπικούς Πολωνούς γερμανικής καταγωγής που είχαν υπογράψει τον κατάλογο για να κηρυχθούν Φόλκσντοϊτσε. Η φυλακή χρησιμοποιήθηκε για βραχυχρόνια και μακροχρόνια κράτηση. Μερικοί κρατούμενοι στάλθηκαν αργότερα σε στρατόπεδα εργασίας και συγκέντρωσης. Συνολικά, πάνω από 40.000 άνθρωποι πέρασαν από τις πύλες της φυλακής. Κανείς δεν ξέρει πόσα πέθαναν. Καθώς το Λοτζ επρόκειτο να καταληφθεί από τον Κόκκινο Στρατό, το προσωπικό των φυλακών άρχισε να εξοντώνει όλους τους κρατούμενους. Αφού άρχισαν να πυροβολούν τους άρρωστους στο νοσοκομείο, αντιμετώπισαν αντίσταση και αποφάσισαν να κλειδώσουν ολόκληρο το κτίριο και να του βάλουν φωτιά. Από τους 1.500 κρατούμενους στο 4όροφο τμήμα του κτιρίου που κάηκε, μόνο 30 επέζησαν, πολλοί σε δεξαμενή νερού στον τελευταίο όροφο. Το μόνο άτομο που καταδικάστηκε για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη φυλακή ήταν ο διοικητής Βάλτερ Πέλζχαουζεν που συνελήφθη στην Αμερικανική Ζώνη. Εκτελέστηκε το 1948. Σήμερα, η φυλακή Ραντόγκοστς είναι η τοποθεσία ενός μουσείου που τιμά τα θύματα του πολέμου. Το μουσείο είναι ένα παράρτημα του κρατικού Μουσείου Παραδόσεων Ανεξαρτησίας της Πολωνίας του Λοτζ που ιδρύθηκε αρχικά το 1959 και μετονομάστηκε το 1990, μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού. Ρ. Ιβανίτσκι, Γκ. Γιανάσεκ και A. Ρουκοβιέτσκι, Lodzer Martyrologium. Museumsführer Radogoszcz - Museum und Gedankstätte", Lodz 2005, Museum der Unabhängigkeitsbewegung Lodz, Abteilung Radogoszcz. Ρ. Ιβανίτσκι, Γκ. Γιανάσεκ και A. Ρουκοβιέτσκι, A Book of Lodz Martyrdom, a Guide to Radogoszcz and Sites of National Remembrance, που μεταφράστηκε από τον K. Οϊζίνσκα-Στάσιακ, σύνταξη από τον Χ. Σιεμένσκι, Μουσείο Παραδόσεων Ανεξαρτησίας του Λοτζ, 2005 (ISBN 83-907422-2-5) Μάρια Νοβάτσκα, "Radogoszcz", Λοτζ 1948 Στανίσουαφ Ραπάλσκι, "Byłem w piekle. Wspomnienia z Radogoszcza ", Wyd. Łódzkie, Λοτζ 1960. Μιρόσουαφ Τσιγκάνσκι, "Z dziejów okupacji hitlerowskiej w Łodzi, 1939 –1945", Λοτζ 1965 Στανίσουαφ Λεβίτσκι, "Radogoszcz", Βαρσοβία 1971 Ιστότοπος του μουσείου του Λοτζ