Αγήρατο

Το αγήρατο (Ageratum) ή αγέραστο είναι γένος δικοτυλήδονων φυτών, που καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά. Περιλαμβάνει τόσο ετήσια όσο και πολυετή είδη. Τα περισσότερα είδη είναι ιθαγενή της Κεντρικής Αμερικής, αλλά 4 είδη είναι ιθαγενή των ΗΠΑ. Τα αγήρατα τείνουν να σχηματίζουν συστάδες και φθάνουν σε ύψος μέχρι 75 εκατοστά περίπου. Τα φύλλα τους είναι καρδιόσχημα ή ωοειδή, και λίγο ως πολύ χνουδωτά. Τα χείλη τους είναι ελαφρώς οδοντωτά ή πριονωτά. Η φυλλωσιά των αγήρατων είναι πυκνή, καθώς είναι πολύκλαδοι θάμνοι. Τα λεπτεπίλεπτα άνθη έχουν γαλάζιο-μοβ έως λευκό ή ροζ χρώμα και αναπτύσσονται σε μικρά σύνθετα σκιάδια, ενώ έχουν μια ελαφρά μυρωδιά παρόμοια με εκείνη της κουμαρίνης. Ο καρπός είναι μικρός.

 Τα αγήρατα καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά για τα άνθη τους, κυρίως το είδος Ageratum houstonianum. Τα συνηθέστερα καλλιεργούμενα έχουν μικρό σχετικώς ύψος, 15 έως 20 εκατοστά σε πλήρη ανάπτυξη. Διατίθενται ωστόσο και υψηλά είδη με τη μορφή σπόρων, έως περίπου 46 εκατοστά, με γαλάζια άνθη, το χρώμα που προτιμάται συνήθως, αν και μπορεί κάποιος να βρει και βιολετί, ροζ και λευκά άνθη. Το μέγεθος των φυτών και οι αποχρώσεις των λουλουδιών τους καθιστούν τα αγήρατα ιδιαιτέρως κατάλληλα για βραχόκηπους, εποχιακά παρτέρια και ζαρντινιέρες. Αναπτύσσονται καλά στον ήλιο ή σε λίγη σκιά, από τις αρχές του καλοκαιριού μέχρι τα πρώτα κρύα. Η καλλιέργειά τους είναι αρκετά εύκολη, και η ανθοφορία τους είναι άφθονη και διαρκεί πολύ. Αρκετά είδη αγήρατου είναι τοξικά, επειδή περιέχουν αλκαλοειδή πυρρολιζιδίνης. Τα Ageratum houstonianum και Ageratum conyzoides προκαλούν στα φυτοφάγα ζώα που θα τα φάνε αλλοιώσεις στον ηπατικό ιστό και ογκογενέσεις. Τα είδη Ageratum conyzoides και Ageratum houstonianum είναι ευεπίφορα στο να καταστούν περιβαλλοντικά ζιζάνια όταν φύονται έξω από το φυσικό τους περιβάλλον. Περί το 1970 αναγνωρίζονταν 15 περίπου είδη στο γένος, ενώ σήμερα μερικοί βιολόγοι δέχονται μέχρι και 60. Τον Ιούλιο του 2020 το Plants of the World online κατέγραφε 41 γενικώς αποδεκτά είδη, τα εξής: Ageratum albidum, Hemsl. Ageratum ballotifolium'' (Maguire, Steyerm. & Wurdack), R.M.King & H.Rob. Ageratum candidum, G.M.Barroso Ageratum chiriquense (B.L.Rob.), R.M.King & H.Rob. Ageratum chortianum, Standl. & Steyerm. Ageratum conyzoides, L. Ageratum corymbosum (S.F.Blake) L.O.Williams Ageratum corymbosum, Zuccagni Ageratum echioides, Hemsl. Ageratum elassocarpum, S.F.Blake Ageratum ellipticum, B.L.Rob. Ageratum fastigiatum (Gardner) R.M.King & H.Rob. Ageratum gaumeri, B.L.Rob. Ageratum grossedentatum, Rzed. Ageratum guatemalense, M.F.Johnson Ageratum hondurense, R.M.King & H.Rob. Ageratum houstonianum, Mill. Ageratum iltisii, R.M.King & H.Rob. Ageratum koulianum'', Bhellum Ageratum littorale, A.Gray Ageratum lundellii, R.M.King & H.Rob. Ageratum maritimum, Kunth Ageratum microcarpum (Benth.) Hemsl. Ageratum microcephalum, Hemsl. Ageratum molinae, R.M.King & H.Rob. Ageratum munaense, R.M.King & H.Rob. Ageratum myriadenium (Baker) R.M.King & H.Rob. Ageratum oerstedii, B.L.Rob Ageratum paleaceum (J.Gay ex DC.) Hemsl. Ageratum peckii, B.L.Rob Ageratum petiolatum (Hook. & Arn.) Hemsl. Ageratum platylepis (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob. Ageratum platypodum, B.L.Rob Ageratum riparium, B.L.Rob. Ageratum rugosum, J.M.Coult. Ageratum salvanaturae, B.Smalla & N.Kilian Ageratum scorpioideum, Baker Ageratum solisii, B.L.Turner Ageratum standleyi, B.L.Rob Ageratum tehuacanum, R.M.King & H.Rob. Ageratum tomentosum (Benth.) Hemsl.Πολλές είναι οι συνώνυμες ονομασίες ειδών, μερικές επιλεγμένες είναι οι εξής: Ageratum altissimum, L. — συνώνυμη της ονομασίας Ageratina altissima, (L.) R.M.King & H.Rob. Ageratum anisochroma (Klatt) R.M.King & H.Rob. — συνώνυμη της Ageratina anisochroma (Klatt) R.M.King & H.Rob. Ageratum isocarphoides (DC.) Hemsl. — συνώνυμη της Ageratum echioides, Hemsl. Ageratum lavenia (L.), Kuntze — συνώνυμη της Adenostemma lavenia (L.) Kuntze Ageratum lucidum, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum corymbosum, Zuccagni Ageratum meridanum, V.M.Badillo — συνώνυμη της Ageratum microcarpum (Benth.) Hemsl. Ageratum nelsonii (B.L.Rob.), M.F.Johnson — συνώνυμη της Ageratum elassocarpum, S.F.Blake Ageratum oliveri, R.M.King & H.Rob. — συνώνυμη της Ageratum oerstedii, B.L.Rob. Ageratum panamense, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum riparium, B.L.Rob. Ageratum pohlii (Baker), H.Rob. — συνώνυμη της Teixeiranthus pohlii, (Baker) R.M.King & H.Rob. Ageratum radicans, B.L.Rob. — συνώνυμη της Ageratum peckii, B.L.Rob. Ageratum salicifolium, Hemsl. — συνώνυμη της Ageratum corymbosum, Zuccagni Ageratum stachyofolium, B.L.Rob. — συνώνυμη της Paneroa stachyofolia (B.L.Rob.), E.E.Schill Το γένος Paneroa περιλαμβάνει μόνο ένα είδος, το Paneroa stachyofolia, ιθαγενές του Μεξικού (πολιτεία Οαχάκα), που τοποθετήθηκε αρχικώς στο γένος Ageratum, αλλά φαίνεται ότι είναι συγγενέστερο των γενών Conoclinium και Fleischmannia.