Ζάχο

Το Ζάχο (κουρδικά: Zaxo, زاخۆ, αραβικά: زاخو, Αραμαϊκά: ܙܵܟ̣ܘ̇; Zākhō) είναι πόλη στο Ιρακινό Κουρδιστάν του Ιράκ, κοντά στα τουρκικά σύνορα. Έχει πληθυσμό περίπου 190.000 κατοίκους. Το Ζάχο διαθέτει πανεπιστήμιο, ένα από τα έντεκα που υπάρχουν στο Κουρδιστάν. Σήμερα στο Ζάχο υπάρχει ένα μείγμα Μουσουλμάνων Κούρδων και μερικών Χριστιανών που χωρίζονται σε Καθολικούς και Συριακούς Ορθόδοξους. Στην πόλη ζουν επίσης Αρμένιοι. Έχει πολλά μνημεία και η γέφυρα Νταλάλ είναι ένα από τα πιο διάσημα ορόσημα της πόλης.

 Το όνομα Ζάχο προέρχεται από το αραμαϊκό zāḵū (זָכוּ, "νίκη"), μετά τη μάχη που διεξήχθη μεταξύ των Ρωμαίων και των Περσών κοντά στην πόλη, η οποία οδήγησε σε ρωμαϊκή νίκη. Η Ζάχο ήταν ασσυριακή πόλη και ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες. Το πρώτο μεγάλο ιστορικό γεγονός στην πόλη χρονολογείται από το 401 π.Χ. Όταν 10.000 Έλληνες μισθοφόροι υποχώρησαν κατά τη διάρκεια της υποχώρησής τους και πέρασαν από την πύλη του Ζαχό, η οποία ονομάστηκε εκστρατεία Επιστροφή των Δέκα Χιλιάδων ή Ξενοφών. Το 1844 ο (William Francis Ainsworth) σχολίασε: «Η εικόνα του Ζάχο σήμερα συμπίπτει σε σημαντικό βαθμό με τις περιγραφές την εποχή του Ξενοφώντα». Κατά τη Γερτρούδη Μπελλ το Ζάχο βρίσκεται στο ίδιο σημείο όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη Χασάνία. Επίσης ανέφερε ότι ο πρώτος Χριστιανός ιεραπόστολος στην περιοχή, ο Δομινικανός μοναχός Πόλντο Σολντίνι τάφηκε στο Ζάχο το 1779. Ο τάφος του ήταν τόπος προσκυνήματος τη δεκαετία του 1950. Η πόλη ελεγχόταν από τους Οθωμανών και ο Ζάχο έγινε περιοχή το 1864. Το 1918 οι Βρετανοί δυνάμεις εισήλθαν στην πόλη και ουσιαστικά τερμάτισαν την οθωμανική κυριαρχία και η πόλη προσαρτήθηκε στο Βασίλειο του Ιράκ. Το Ζάχο είναι μια σημαντική στρατηγική πόλη του Ιράκ. Το Ζάχο ήταν παλαιότερα γνωστό για τις συναγωγές του και για την μεγάλη, αρχαία εβραϊκή κοινότητα και ήταν γνωστό ως "Η Ιερουσαλήμ της Ασσυρίας". Οι Εβραίοι μιλούσαν τα Αραμαϊκά των προγόνων τους. Οι όχθες του κοντινού ποταμού Χάμπορ αναφέρονται στην Αγία Γραφή ως ένας από τους τόπους στους οποίους εξορίστηκαν οι Ισραηλίτες (1 Χρονικοί 5:26, 2 Βασιλέων 17: 6, 2 Βασιλέων 18:11).Μέχρι τώρα οι Εβραίοι του Ζαχό έχουν την επιθυμία να επισκεφθούν την πόλη του παππού τους και ένα καλό παράδειγμα είναι (Tον παράδεισο του πατέρα μου) που γράφει ο συγγραφέας (Αριέλ Σαμπάρ) που αφορά την ιστορία του Ζάχο. Οι Ασσύριοι έζησαν στο Ζάχο τουλάχιστον από τον 5ο αιώνα, ενώ μερικοί Ασσύριοι επίσκοποι αναφέρθηκαν από τον πέμπτο έως τον έβδομο αιώνα, γεγονός που υποδηλώνει τη μακρά ιστορία τους στη πόλη. Οι Αρμένιοι του Ζαχό δημιούργησαν την κοινότητά τους μετά την Αρμενική Γενοκτονία από το 1915-1923, με την πρώτη εκκλησία αρμενικής εκκλησίας στην πόλη που ιδρύθηκε το 1923. Ένα από τα διάσημα αξιοθέατα του Ζάχου είναι η ρωμαϊκή γέφυρα Νταλάλ. Επειδή για την κατασκευή της χρησιμοποιήθηκαν μεγάλες πέτρες υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με τον τρόπο κατασκευής της. Το κάστρο του Ζάχο βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, στη δυτική όχθη του ποταμού Χαμπίρ. Χτίστηκε στα ερείπια ενός παλαιότερου κάστρου. Στην εποχή του Εμιράτο του Μπαχτίν στο κάστρο βρισκόταν η έδρα του κυβερνήτη. Σήμερα, μόνο ο πύργος παραμένει. Το κάστρο Κουμπάντ Πασά, στο νεκροταφείο του Ζάχο, είναι εξαγωνικό, με έξι παράθυρα και μια είσοδο. Το Ζαχό έχει ένα μεσογειακό κλίμα με πολύ ζεστά και ξηρά καλοκαίρια και δροσερούς χειμώνες με άφθονες χειμερινές βροχοπτώσεις. Ο ποδοσφαιρικός όμιλος Ζάχο (Zakho FC) είναι ένας αθλητικός σύλλογος στο ιρακινό Κουρδιστάν, ο οποίος ιδρύθηκε το 1987. Το αθλητικό σωματείο παίζει στο Ιρακινό Πρέμιερ Λιγκ, όπου παίζουν μόνο οι 16 ιρακινές ποδοσφαιρικές ομάδες. Η Ζakho FC έχει το δικό της γήπεδο με χωρητικότητα 20.000 θέσεων. Ο Zakho Basketball Club (Zakho SC) είναι μια ομάδα που εδρεύει στο Ζάχο, το Ιράκ Κουρδιστάν. Το 2011, ο Zakho SC κέρδισε το Super Cup του Κουρδιστάν και νίκησε τον Duhok SC στο Ερμπίλ. Γιόνα Σαμπάρ (γεννήθηκε το 1938), κουρδο-εβραία μελετήτρια, γλωσσολόγος και ερευνήτρια Γιτζχάκ Μορντεχάι (γεννήθηκαν το 1944), ισραηλινός στρατηγός και πολιτικός Λουί Ραφαέλ Ι. Σακό (γεννημένος το 1948), πατριάρχης της Καθολικής Εκκλησίας της Χαλδαίας Ερντεουάν Ζαχόγι (1957-1986), Κούρδος μουσικός "Unwitting Zionists: The Jewish Community of Zakho in Iraqi Kurdistan"Gavish, Haya (2009). http://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35631.html