Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος (ταινία)

Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος (αγγλικά: Harry Potter and the Philosopher's Stone ή Harry Potter and the Sorcerer's Stone) είναι μια βρετανικής-αμερικάνικης παραγωγής περιπετειώδης ταινία φαντασίας παραγωγής 2001. Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Κρις Κολόμπους και το σενάριο έγραψε ο Στιβ Κλόουβς. Η ταινία είναι βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ και αφηγείται την ιστορία του Χάρι Πότερ, ένα αγόρι που μαθαίνει ότι είναι μάγος στα ενδέκατα γενέθλιά του και καλείται να φοιτήσει στο Χόγκουαρτς. Πρωταγωνιστούν οι Ντάνιελ Ράντκλιφ, Έμμα Γουάτσον και Ρούπερτ Γκριντ ενώ συμμετέχουν οι Ρόμπι Κολτρέιν, Ρίτσαρντ Χάρις, Μάγκι Σμιθ, Τζούλι Γουόλτερ, Τζον Χερτ, Τζον Κλιζ και Άλαν Ρίκμαν. Η Warner Bros. αγόρασε τα δικαιώματα του βιβλίου το 1999 για 1 εκατομμύριο λίρες. Η παραγωγή ξεκίνησε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2000, με τον Κολόμπους να επιλέγεται να σκηνοθετήσει την ταινία, με τους Στίβεν Σπίλμπεργκ και Ρομπ Ράινερ να είναι υποψήφιοι. Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, επέμενε το καστ να είναι βρετανικό ή ιρλανδικό για να διατηρήσουν την πολιτισμική ακεραιότητα του βιβλίου στην ταινία. Επίσης ενέκρινε το σενάριο. Η ταινία κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών στις 16 Νοεμβρίου 2001. Έλαβε κυρίως θετικά σχόλια από τους κριτικούς, έγινε τεράστια εισπρακτική επιτυχία αποφέροντας 1 δισεκατομμύριο δολάρια παγκοσμίως και έλαβε τρεις υποψηφιότητες για Όσκαρ. Μέχρι σήμερα είναι 47η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών και η δεύτερη εμπορικότερη ταινία της σειράς πίσω από το Ο Χάρι Πότερ και οι Κλήροι του Θανάτου - Μέρος 2 (Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2, 2011).Η επιτυχία της ταινίας οδήγησε στην κινηματογραφική προσαρμογή και των υπόλοιπων βιβλίων της σειράς.

 Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, η συγγραφέας της σειράς βιβλίων Χάρι Πότερ, επέμεινε η διανομή ρόλων να γίνει σε Βρετανούς ηθοποιούς. Ανοικτές προσκλήσεις για το κάστινγκ των τριών βασικών ρόλων κρατήθηκαν μόνο για Βρετανούς. Τελικά επελέγησαν οι Ντάνιελ Ράντκλιφ, Ρούπερτ Γκριντ και Έμμα Γουάτσον να παίξουν τους ρόλους Χάρι Πότερ, Ρον Ουέσλι και Ερμιόνη Γκρέιντζερ αντίστοιχα. Ντάνιελ Ράντκλιφ στο ρόλο του Χάρι Πότερ Ρούπερτ Γκριντ στο ρόλο του Ρον Ουέσλι Έμμα Γουάτσον στο ρόλο της Ερμιόνης Γκρέιντζερ Ρόμπι Κολτρέιν στο ρόλο του Ρούμπεους Χάγκριντ Ρίτσαρντ Χάρις στο ρόλου του Άλμπους Ντάμπλντορ Μάγκι Σμιθ στο ρόλο της Μινέρβα ΜακΓκόναγκαλ Άλαν Ρίκμαν στο ρόλο του Σέβερους Σνέιπ Ίαν Χαρτ στο ρόλο του Κούιρελ Τομ Φέλτον στο ρόλο του Ντράκο Μαλφόι Ρίτσαρντ Γκρίφιθς στο ρόλο του Βέρνον Ντάρσλι Φιόνα Σο στο ρόλο της Πετούνια Ντάρσλι Χάρι Μέλινγκ στο ρόλο του Ντάντλι Ντάρσλι Τζον Χερτ στο ρόλο του Ολιβάντερ Μάθιου Λιούις στο ρόλο του Νέβιλ Λονγκμπότομ Ρίτσαρντ Μπρέμερ στο ρόλο του Λόρδου Βόλντεμορτ Γουόργουικ Ντέιβις στο ρόλο του Φίλιους Φλίτγουικ Τζον Κλιζ στο ρόλο του Σχεδόν Ακέφαλου Νικ Τζούλι Γουόλτερς στο ρόλο της Μόλι Ουέσλι Το 1997, ο παραγωγός Ντέιβιντ Χέιμαν έψαχνε για ένα παιδικό βιβλίο το οποίο μπορούσε να μεταφερθεί με επιτυχία στον κινηματογράφο. Στο μυαλό του είχε να αναλάβει την παραγωγή του μυθιστορήματος The Ogre Downstairs της Νταϊάνα Γουάιν Τζόουνς, αλλά τα σχέδιά του δεν ευδοκίμησαν. Το προσωπικό της εταιρίας του, του πρότεινε το βιβλίο Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος, κάτι το οποίο ο Χέιμαν βρήκε μια πολύ έξυπνη ιδέα. Ο Χέιμαν πρότεινε το πρότζεκτ στη Warner και την επόμενη χρονιά η Ρόουλινγκ πούλησε τα δικαιώματα των τεσσάρων πρώτων βιβλίων Χάρι Πότερ για 1 εκατομμύριο λίρες. Μία απαίτηση που είχε η Ρόουλινγκ ήταν το πρωταρχικό καστ να είναι αυστηρά βρετανικό ή ιρλανδικό και γαλλικό ή ανατολικοευρωπαϊκό για την τέταρτη ταινία Ο Χάρι Πότερ και το Κύπελλο της Φωτιάς (Harry Potter and the Goblet of Fire, 2005) όπως χαρακτηρίζονται και στο βιβλίο. Στην αρχή η Ρόουλινγκ ήταν διστακτική στο να πουλήσει τα δικαιώματα γιατί δεν ήθελε να τους δώσει τον έλεγχο και να κάνουν ότι θέλουν με την ιστορία και τους χαρακτήρες.Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ διαπραγματεύτηκε με τη Warner να σκηνοθετήσει την ταινία αλλά αρνήθηκε. Ο Σπίλμπεργκ ήθελε να μεταφέρει το βιβλίο στον κινηματογράφο ως ταινία κινουμένων σχεδίων, με τον Αμερικανό ηθοποιό Χάλεϊ Τζόελ Όσμεντ να δανείζει τη φωνή του στο Χάρι Πότερ, ή να φτιάξει μία ταινία που να ενσωματώνει στοιχεία από όλα τα βιβλία. Ο Σπίλμπεργκ ισχυρίστηκε ότι υπήρχε κάθε είδους προσδοκία να βγάλει κέρδος σκηνοθετώντας την ταινία και βγάζοντας λεφτά θα ήταν σαν να "πυροβολάς πάπιες σε βαρέλι. Είναι σαν να κάνει ανάληψη 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων και να τα καταθέτεις στον προσωπικό σου τραπεζικό λογαριασμό. Δεν υπάρχει καμία πρόκληση". Η Ρόουλινγκ δήλωσε ότι δεν είχε καμία συμμετοχή στην επιλογή του σκηνοθέτη.Μετά την αποχώρηση του Σπίλμπεργκ υποψήφιοι ήταν οι σκηνοθέτες: Κρις Κολόμπους, Τέρι Γκίλιαμ, Τζόναθαν Ντέμι, Μάικ Νιούελ, Άλαν Πάρκερ, Γουόλφγκανγκ Πίτερσεν, Ρομπ Ράινερ, Ίβαν Ράιτμαν, Τιμ Ρόμπινς, Μπραντ Σίλμπερλινγκ, Μ. Νάιτ Σιάμαλαν και Πίτερ Γουίαρ. Οι Πίτερσεν και Ράινερ αποχώρησαν από το πρότζεκτ το Μάρτιο του 2000 και η λίστα των υποψηφίων μειώθηκε στους Σίλμπερλινγκ, Κολόμπους, Πάρκερ και Γκίλιαμ. Η πρώτη επιλογή της Ρόουλινγκ ήταν ο Τέρι Γκίλιαμ αλλά η Warner επέλεξε τον Κολόμπους, με βάση τη δουλειά του σε οικογενειακές ταινίες όπως Μόνος στο Σπίτι (Home Alone, 1990) και Κυρία Ντάπφαιρ (Mrs. Doubtfire, 1993) όπου δούλευε με παιδιά ηθοποιούς.Ο Στιβ Κλόουβς επιλέχτηκε να γράψει το σενάριο. Μιλώντας με τη Warner, ο Κλόουβς δήλωσε ότι η ταινία έπρεπε να είναι βρετανική και αληθινή στους χαρακτήρες. Είχε άγχος στην πρώτη του συνάντηση με τη Ρόουλινγκ καθώς δεν ήθελε να νομίζει ότι θα κατέστρεφε το μωρό της. Η Ρόουλινγκ παραδέχτηκε ότι ήταν έτοιμη να μισήσει αυτόν τον Στιβ Κλόουβς αλλά όταν συναντήθηκε για πρώτη φορά μαζί του της είπε: "Ξέρεις ποιος είναι ο αγαπημένος μου χαρακτήρας;", και σκέφτηκα θα πει τον Ρον, ξέρω ότι θα πει τον Ρον. Αλλά είπε "Ερμιόνη". Και κατά κάποιο τρόπο έλιωσα. Η Ρόουλινγκ έλαβε μεγάλο δημιουργικό έλεγχο κατά τη διάρκεια της παραγωγής, κάτι που δεν ενόχλησε τον Κολόμπους. Ο Κρις Κολόμπους συμβουλευόταν επανειλημμένα την Τζ. Κ. Ρόουλινγκ για να βεβαιωθεί ότι απέδιδε τις μικρές λεπτομέρειες σωστά. Ο Στιβ Κλόουβς χαρακτήρισε την ταινία ως "πραγματικά πιστή» στο βιβλίο. Πρόσθεσε διάλογο, τον οποίο η Ρόουλινγκ ενέκρινε. Μία από τις γραμμές που περιλαμβάνονταν αρχικά έπρεπε να αφαιρεθεί αφού η Ρόουλινγκ τού είπε ότι θα ήταν σε άμεση αντίθεση με ένα γεγονός που θα συνέβαινε στο τότε ακυκλοφόρητο βιβλίο Ο Χάρι Πότερ και το Τάγμα του Φοίνικα.Αρκετοί δευτερεύοντες χαρακτήρες έχουν αφαιρεθεί από την κινηματογραφική εκδοχή, πιο σημαντικοί από τους οποίους είναι ο καθηγητής-φάντασμα της Ιστορίας της Μαγείας, ο καθηγητής Μπινς, και ο Πιβς, το ταραχοποιό στοιχειό. Το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου δίνεται από την οπτική του Βέρνον και της Πετούνια Ντάρσλι την ημέρα πριν τους δοθεί Χάρι να φροντίσουν, τονίζοντας το πώς οι μη-μαγικοί άνθρωποι αντιδρούν στη μαγεία. Η ταινία το αφαιρεί αυτό, αρχίζοντας με τον καθηγητή Ντάμπλντορ, την καθηγήτρια ΜακΓκόναγκαλ και τον Χάγκριντ να αφήνουν τον Χάρι με τους Ντάρσλι (αν και η ΜακΓκόναγκαλ λέει στον Ντάμπλντορ ότι παρακολουθούσε τους Ντάρσλι όλη την ημέρα). Οι δυσάρεστες στιγμές του Χάρι στο σπίτι της κυρίας Φιγκ έχουν κοπεί από την ταινία, ενώ ο σφιγκτήρας βόας από τη Βραζιλία στο ζωολογικό κήπο γίνεται πύθωνας Βιρμανίας στην ταινία. Επίσης, η συνάντηση του Χάρι με τον Ντράκο Μαλφόι στο μαγαζί της Μαντάμ Μάλκιν αλλά και η "μονομαχία" τους τα μεσάνυχτα δεν είναι στην ταινία. Ο ρόλος που έπαιξε ο Νίκολας Φλαμέλ στην ιστορία μειώνεται δραματικά. Ο Νόρμπερτ αναφέρεται ότι έχει σταλεί μακριά από Ντάμπλντορ στην ταινία, ενώ το βιβλίο αφηγείται ότι ο Χάρι και η Ερμιόνη τον δίνουν στους φίλους Τσάρλι Ουέσλι για να τον μεταφέρουν στη Ρουμανία. Ως εκ τούτου, ο λόγος για τον περιορισμό των παιδιών στο Απαγορευμένο Δάσος άλλαξε εντελώς: Στο μυθιστόρημα, ο Χάρι και η Ερμιόνη τίθενται υπό περιορισμό γιατί πιάστηκαν από τον Φιλτς καθώς έφευγαν από τον Πύργο της Αστρονομίας, και ο Νέβιλ με τον Μαλφόι τίθενται υπό περιορισμό όταν πιάνονται στο διάδρομο από την καθηγήτρια ΜακΓκόναγκαλ. Στην ταινία, ο Χάρι, η Ερμιόνη και ο Ρον τιμωρούνται επειδή ο Μαλφόι τους "καρφώνει" στη ΜακΓκόναγκαλ, αφού τους βλέπει στην καλύβα του Χάγκριντ πολύ αργά το βράδυ, αλλά και του ίδιου του δίνεται τιμωρία επειδή δεν είναι στο κρεβάτι του. Ο Φιρέντσε ο Κένταυρος, που περιγράφεται στο βιβλίο ως παλομίνο με το φωτεινά ξανθά μαλλιά, φαίνεται να είναι σκούρος στην ταινία. Τέλος, το γήπεδο του Κουίντιτς αλλάζει από παραδοσιακό στάδιο σε ανοιχτό γήπεδο περιτριγυρισμένο από πύργους θεατών. Ο προϋπολογισμός της ταινίας ήταν 125 εκατομμύρια δολάρια. Το Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος στο πρώτο του τριήμερο άνοιξε στην 1η θέση με 90,2 εκατομμύρια δολάρια. Στην Αμερική έφτασε τα 318,8 εκατομμύρια δολάρια και στον υπόλοιπο κόσμο συγκέντρωσε 704,9 εκατομμύρια δολάρια. Παγκοσμίως απέφερε πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Τη χρονιά κυκλοφορίας ήταν η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία τόσο στην Αμερική όσο και παγκοσμίως. Το 2001 ήταν η 2η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία όλων των εποχών ενώ σήμερα καταλαμβάνει την 47η θέση. Ανάμεσα στις υπόλοιπες ταινίες της σειράς είναι η 2η μεγαλύτερη εισπρακτική επιτυχία, πίσω από την τελευταία ταινία Ο Χάρι Πότερ και οι Κλήροι του Θανάτου - Μέρος 2 (Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2, 2011). Επίσημη ιστοσελίδα Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος στο IMDb