Ιερός Ναός Αγίου Ανδρέα Πατρών

Ο Ιερός Ναός Αγίου Ανδρέα Πατρών ή Καθεδρικός Ναός Αγίου Ανδρέα Πατρών είναι χριστιανική βασιλική στη δυτική πλευρά του κέντρου της Πάτρας. Μαζί με τον διπλανό παλαιό ναό του Αγίου Ανδρέα, αποτελούν έναν χώρο προσκυνήματος για Χριστιανούς από όλο τον κόσμο. Ο ναός είναι αφιερωμένος στον πρωτόκλητο απόστολο του Χριστού, Άγιο Ανδρέα. Η κατασκευή του βυζαντινού ρυθμού ναού ξεκίνησε το 1908 υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αναστάσιου Μεταξά, τον οποίο ακολούθησε ο Γεώργιος Νομικός. Εγκαινιάστηκε 66 χρόνια αργότερα, το 1974. Καλύπτει εμβαδόν περίπου 2.600 τετραγωνικών μέτρων. Πάνω στον κεντρικό θόλο υπάρχει ένας επίχρυσος σταυρός μήκους 5 μέτρων, και στους υπόλοιπους θόλους υπάρχουν 12 μικρότεροι σταυροί. Αυτοί οι σταυροί συμβολίζουν τον Ιησού και τους Αποστόλους του. Το εσωτερικό του ναού είναι διακοσμημένο με βυζαντινής τεχνοτροπίας τοιχογραφίες και μωσαϊκά. Θεωρείται ο μεγαλύτερος ορθόδοξος ναός στην Ελλάδα και από τους μεγαλύτερους στα Βαλκάνια. Σύμφωνα με άλλες απόψεις ωστόσο πρόκειται για τον δεύτερο μεγαλύτερο ορθόδοξο ναό στην Ελλάδα, επόμενος του ναού του Αγίου Παντελεήμονα Αχαρνών στην Αθήνα.

 Λείψανα του Αποστόλου Ανδρέα βρίσκονται στον ναό. Αποτελούνται από το μικρό δάκτυλο, μέρος του πάνω μέρους του κρανίου του Αποστόλου, και μικρά τμήματα του σταυρού στον οποίο μαρτύρησε, όλα τοποθετημένα σε ειδική λειψανοθήκη. Το άγιο σκήνωμα του Αποστόλου δόθηκε στο ναό από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη το Σεπτέμβριο του 1964, υπό τις οδηγίες του Πάπα Παύλου Δ΄. Ο Καρδινάλιος Μπέα ήταν ο αρχηγός της ομάδας 15 καρδιναλίων που παρέδωσαν τα λείψανα στον Μητροπολίτη Πατρών, Κωνσταντίνο στις 24 Σεπτεμβρίου 1964. Εκατοντάδες πιστών (μεταξύ τους και ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου) και πολλοί Μητροπολίτες συμμετείχαν στη τελετή υποδοχής του λειψάνου. Μετά από λιτάνευση στους δρόμους της πόλης, το λείψανο τοποθετήθηκε σε ειδική ασημένια μήτρα στο εσωτερικό του ναού. Ο σταυρός του Αγίου Ανδρέα είχε παρθεί από την Ελλάδα κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών του Δούκα της Βουργουνδίας. Τμήματα του σταυρού είχαν διαφυλαχθεί από τον Μεσαίωνα στην εκκλησία του Αγίου Βίκτωρος στη Μασσαλία. Επεστράφησαν στη Πάτρα στις 19 Ιανουαρίου 1980. Ο σταυρός του Αποστόλου παραδόθηκε στον Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο από την αντιπροσωπεία της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας υπό την καθοδήγηση του Καρδινάλιου Ρότζερ Ετσεγκαράι. Απόστολος Ανδρέας Αρχαιολογικό Μουσείο Πάτρας Θέατρο Απόλλων Πάτρας Χάρης Αλκ. Αποστολόπουλος, «Ιστορικά Στοιχεία από την Ανέγερση-Βλάβες στη Δομή του Νέου Ναού του Αγίου Ανδρέα Πατρών», στο: Υπουργείο Πολιτισμού - Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων Κεντρικής Μακεδονίας - Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας, Πρακτικά 3ου εθνικού συνεδρίου «Ήπιες επεμβάσεις για την προστασία των ιστορικών κατασκευών. Νέες Τάσεις Σχεδιασμού». Θεσσαλονίκη, 9-11 Απριλίου 2009, Εκδόσεις Ιανός, Θεσσαλονίκη 2009, ISBN 978-960-6882-06-7, σελ. 441-450. Μ. Λεφαντζής, «Ο μεγάλος ναοδόμος Γεώργιος Νομικός», Αρχιτέκτονες. Περιοδικό του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, Περίοδος Β΄, τχ 39 (Μάιος-Ιούνιος 2003), σελ. 26-27. Κώστας Τριανταφύλλου, «Ο νέος μεγάλος ναός στην Πάτρα του Πολιούχου της Αγίου Ανδρέα», Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά, τ. ΣΤ΄ (1962), σελ. 306-309. Ιστοσελίδα Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών