Ισλάμ στην Αυστρία

Το Ισλάμ στην Αυστρία είναι η μεγαλύτερη θρησκευτική μειονότητα στη χώρα, που ασκείται από το 8% του συνολικού πληθυσμού το 2016 σύμφωνα με την Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών. Η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων στην Αυστρία είναι Σουνίτες. Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι ήρθαν στην Αυστρία κατά τη δεκαετία του 1960 ως μετανάστες εργάτες από την Τουρκία και τη Γιουγκοσλαβία. Υπάρχουν επίσης κοινότητες αραβικής και αφγανικής καταγωγής.

 Ο ιστορικός Σμαήλ Μπάλιτς αναφέρει ότι τα πρώτα στοιχεία μουσουλμάνων στην Αυστρία χρονολογούνται από νομαδικές φυλές από την Ασία, που εισήλθαν στην περιοχή το 895. Μετά την Οθωμανική κατάκτηση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων στα τέλη του 15ου αιώνα, περισσότεροι Μουσουλμάνοι μετακόμισαν στο έδαφος, που αποτελεί τη σύγχρονη Αυστρία. Οι Μουσουλμάνοι εκδιώχθηκαν αφού η Αυτοκρατορία των Αψβούργων πήρε τον έλεγχο της περιοχής για άλλη μια φορά στα τέλη του 17ου αιώνα, αλλά σε λίγους επιτράπηκε να παραμείνουν μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Πασάροβιτς το 1718. Ο Νόμος Αναγνώρισης το 1874 έδωσε στις χριστιανικές και μη χριστιανικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των μουσουλμάνων, το νομικό πλαίσιο, για να αναγνωριστούν ως Religionsgesellschaften (θρησκευτικές οργανώσεις). Ο μεγαλύτερος αριθμός μουσουλμάνων τέθηκε υπό αυστριακό έλεγχο μετά την Αυστροουγγρική κατοχή της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης το 1878. Το 1904 Βόσνιοι Μουσουλμάνοι φοιτητές στη Βιέννη ίδρυσαν τον πρώτο μουσουλμανικό σύλλογο στην Αυστρία, τον Islamitisch akademischer Verein „Zvijezda“ (Ισλαμιστική Ακαδημαϊκή Ένωση «Zvijezda»). Το 1907 μερικά από τα μέλη του αποχώρησαν και ίδρυσαν τη δεύτερη μουσουλμανική ένωση στη Βιέννη, το Verein der fortschrittlichen islamitischen akademischen Jugend „Svijest“ (Ένωση Προοδευτικής Ισλαμικής Ακαδημαϊκής Νεολαίας «Svijest») . Μετά την Προσάρτηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης τον Οκτώβριο του 1908, το "Svijest" οργάνωσε μια επιτροπή δράσης για την αναγνώριση του Ισλάμ στην Αυστρία (Aktionskomitee zur Erlangung der Anerkennung des Islam in Österreich). Η Αυστρία αναγνώρισε τους Μουσουλμάνους ως θρησκευτική οργάνωση και ρύθμισε τις θρησκευτικές τους ελευθερίες με το λεγόμενο Islamgesetz (Ισλαμικό Δίκαιο) το 1912. Μετά την κατάρρευση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, μόνο λίγοι Μουσουλμάνοι παρέμειναν στα σύνορα της νέας Πρώτης Αυστριακής Δημοκρατίας. Το 1932 ιδρύθηκε μια ιδιωτική ένωση, που ονομάζεται Islamischer Kulturbund ιδρύθηκε από τους Ζέκι Άλι, Μοχάμεντ Άλη Μπίνι και Μπάρον Ομάρ Ρολφ φον Έρενφελς, τον πρώτο της πρόεδρο, για να οργανώσει τους εναπομείναντες και τους νέους μουσουλμάνους στη χώρα. Ωστόσο, η οργάνωση διαλύθηκε σύντομα το 1939 μετά την προσάρτηση της Αυστρίας (Anschluss). Ο Έρενφελς, επικριτικός του Ναζιστικού Κόμματος, έφυγε από την Αυστρία. Στα τέλη του 1942 οι Μουσουλμάνοι στη Βιέννη με επικεφαλής τον φοιτητή Μουχιντίν Χετσίμοβιτς ίδρυσαν μια θρησκευτική οργάνωση, που ονομαζόταν Islamische Gemeinde zu Wien (Ισλαμική συνοικία στη Βιέννη) αλλά η οποία λόγω προστριβών με τις τοπικές ναζιστικές αρχές καταχωρήθηκε μάλλον ως ιδιωτική οργάνωση με το τροποποιημένο όνομα Islamische Gemeinschaft zu Wien (Ισλαμική Κοινότητα στη Βιέννη) το 1943. Στα τέλη του 1943 ο Σαλίχ Χάντζιαλιτς, υπάλληλος της κροατικής πρεσβείας στο Βερολίνο, τοποθετήθηκε ως πρόεδρός της λόγω πολιτικής πίεσης. Παρόλο που η οργάνωση διαλύθηκε επίσημα ως ιδιωτική ένωση στη Βιέννη το 1948, συνέχισε τη δραστηριότητά της στο Σάλτσμπουργκ και γενικά στην αμερικανική ζώνη από το 1945. Εκεί επανιδρύθηκε με το όνομα Moslemische religiöse Gemeinschaft Salzburg (Μουσουλμανική θρησκευτική κοινότητα Σάλτσμπουργκ) υπό την προστασία της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης στην Αυστρία, όπου ήταν υπεύθυνη για τη θρησκευτική φροντίδα περίπου 1000 μουσουλμάνων εκτοπισμένων ατόμων. Η ουσιαστική μετανάστευση των Μουσουλμάνων στην Αυστρία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960, όταν οι φιλοξενούμενοι εργάτες (Gastarbeiter) από τη Γιουγκοσλαβία και την Τουρκία μετακόμισαν στη χώρα. Η Κοινότητα Μουσουλμάνων πιστών στην Αυστρία (Islamische Glaubensgemeinschaft στο Österreich) οργανώθηκε σύμφωνα με το Islamgesetz το 1979. Πολλοί μουσουλμάνοι πρόσφυγες των Γιουγκοσλαβικών Πολέμων μετακόμισαν επίσης στην Αυστρία κατά τη δεκαετία του 1990. Το 2013, η Αυστρία παραχώρησε το καθεστώς αναγνωρισμένης θρησκευτικής κοινότητας στον Αλεβισμό. Τον Φεβρουάριο του 2015, μια νέα Islamgesetz ψηφίστηκε από το αυστριακό κοινοβούλιο, καθιστώντας παράνομη τη χρηματοδότηση ξένων τζαμιών και την πληρωμή μισθών στους ιμάμηδες. Σε αντίθεση με τα δημοσιεύματα στα μέσα ενημέρωσης, ο νόμος δεν καθορίζει την έκδοση του Κορανίου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην Αυστρία, αλλά τα βασικά δόγματα της θρησκείας πρέπει να παρουσιάζονται στις αρχές στα γερμανικά. Παρέχει επίσης στους μουσουλμάνους πρόσθετα δικαιώματα, όπως τα δικαιώματα στους ισλαμικούς νόμους για τη διατροφή και την ποιμαντική φροντίδα στο στρατό. Ο υπουργός της Ενσωμάτωσης, Σεμπάστιαν Κουρτς, δήλωσε ότι οι αλλαγές αποσκοπούσαν στην «σαφή καταπολέμηση» της επιρροής του ισλαμικού εξτρεμισμού στην Αυστρία. Ο ηγέτης του Κεντρικού Συμβουλίου των Μουσουλμάνων στη Γερμανία, Αϊμάν Μάζγιεκ, αποκάλεσε το νόμο «θετικό και παραγωγικό (befruchtend) για τη συζήτηση στη Γερμανία». Τον Οκτώβριο του 2017, η αυστριακή κυβέρνηση ψήφισε νόμο, που ονομάζεται "Απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου". Ο νόμος εισήχθη από τον κεντροαριστερό καγκελάριο Κρίστιαν Κερν. Όποιος φοράει ρούχα, που καλύπτουν το πρόσωπό του δημόσια, υπόκειται σε πρόστιμο 150 € και πρέπει να αφαιρέσει το προσβλητικό ρούχο «επί τόπου», εάν τον διατάξει η αστυνομία. Πολλοί ακτιβιστές και ειδικοί χαρακτήρισαν τον νόμο ισλαμοφοβικό υποστηρίζοντας ότι κάνει διάκριση σε βάρος μουσουλμάνων γυναικών, που φορούσαν θρησκευτικά πέπλα στο πρόσωπο. Μεταξύ των αντιπάλων του νόμου ήταν ο Πρόεδρος Αλεξάντερ Φαν ντερ Μπέλεν, ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Τζωρτζτάουν, Φαρίντ Χαφέζ, και η εκπρόσωπος της αυστριακής ισλαμικής θρησκευτικής αρχής Κάρλα Αμίνα Μπαγκατζάτι. Τα πέπλα προσώπου στην Αυστρία είναι σπάνια, με περίπου 100-150 μουσουλμάνες γυναίκες να φορούν κάποιο είδος καλυμμάτων προσώπου. Πριν από την ψήφιση της απαγόρευσης, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Βιέννη τον Ιανουάριο του 2017, για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο νόμο. Ωστόσο, σε ευρωπαϊκές χώρες, που έχουν θεσπίσει παρόμοιους νόμους, οι απαγορεύσεις έγιναν δεκτές από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ). Το 2018, ο καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς ανακοίνωσε ότι η Αυστρία θα κλείσει επτά τζαμιά και θα απελάσει 40 ιμάμηδες, που πληρώθηκαν από την Τουρκία μέσω της οργάνωσης Diyanet ως μέτρα για να τεθεί εμπόδιο στο πολιτικό Ισλάμ. Στην ανακοίνωση παράλληλες οργανώσεις, ο ισλαμισμός και η ριζοσπαστικοποίηση δηλώθηκε ότι δεν έχουν θέση στην αυστριακή κοινωνία. Τον Οκτώβριο του 2018, η Αυστρία απαγόρευσε τις μαντίλες για παιδιά στο Νηπιαγωγείο. Η απαγόρευση είχε ως κίνητρο την προστασία των παιδιών από την πίεση της οικογένειας να φορούν τη μαντίλα. Σύμφωνα με ένα αυστριακό σωματείο δασκάλων, μια απαγόρευση για μαθητές ηλικίας έως 14 ετών πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι η θρησκευτική νόμιμη ηλικία (γερμανικά: religionsmündig). Τον Μάρτιο του 2019, το υπουργικό συμβούλιο ανακοίνωσε ότι στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου θεσμού, ο οποίος θα πρέπει από το 2020 να παρακολουθεί και να τεκμηριώνει τις δραστηριότητες σχετικά με το πολιτικό Ισλάμ στη χώρα. Επικαλούμενοι μελέτες που δείχνουν ότι σημαντικός αριθμός μουσουλμάνων της Αυστρίας έχουν αντιδυτικές και αντισημιτικές απόψεις, ο Κουρτς είπε ότι θα ήταν απαραίτητο να παρακολουθούνται τζαμιά, σύλλογοι, ιδεολογίες και συνεισφορές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο πλαίσιο του θεμελιώδους Ισλάμ έτσι ώστε να προστατευθεί η φιλελεύθερη, δημοκρατική και κοσμική κοινωνία. Η οργάνωση θα πρέπει να έχει παρόμοιο ρόλο στον ισλαμικό εξτρεμισμό όπως έχει το Κέντρο Τεκμηρίωσης της Αυστριακής Αντίστασης (DÖW) στον δεξιό εξτρεμισμό, σύμφωνα με το υπουργικό συμβούλιο. Κορυφαία πρόσωπα από το DÖW χαιρέτισαν κυρίως το σχέδιο της κυβέρνησης και επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει ανάγκη να εξεταστούν πιο προσεκτικά οι κίνδυνοι του πολιτικού Ισλάμ. Η τελευταία απογραφή στην Αυστρία, που συγκέντρωσε στοιχεία για τη θρησκεία ήταν το 2001. Αυτή η απογραφή διαπίστωσε ότι υπήρχαν 338.988 μουσουλμάνοι στη χώρα, που αποτελούσαν το 4,2% του πληθυσμού. Η Στατιστική Υπηρεσία της Αυστρίας υπολόγισε το 2009 ότι στην Αυστρία ζούσαν 515.914 μουσουλμάνοι. Οι εργασίες των Εντνάν Ασλάν και Ερόλ Γιλντίζ, που χρησιμοποίησαν δεδομένα από την έκθεση της Στατιστικής Υπηρεσίας της Αυστρίας του 2009 υπολόγισαν ότι 573.876 μουσουλμάνοι ζούσαν στην Αυστρία το 2012, αποτελώντας το 6,8% του πληθυσμού. Η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων στην Αυστρία είναι Αυστριακοί πολίτες. Οι πιο συνηθισμένες ξένες υπηκοότητες μεταξύ των μουσουλμάνων στην Αυστρία είναι οι Τούρκοι (21,2%), οι Βόσνιοι (10,1%), οι Κοσοβάροι (6,7%), οι Μαυροβούνιοι (6,7%) και οι Σέρβοι (6,7%). Σχεδόν 216.345 Αυστριακοί Μουσουλμάνοι (38%) ζουν στην πρωτεύουσα, τη Βιέννη. Περίπου το 30% των Μουσουλμάνων ζουν στο βόρειο μέρος της Αυστρίας εκτός Βιέννης και ένας ίσος αριθμός (30%) ζουν στις νότιες περιοχές της Αυστρίας. Η πλειοψηφία των αυστριακών μουσουλμάνων έχει τουρκική ή βαλκανική καταγωγή. Μια έρευνα του Αυγούστου 2017 από το ίδρυμα Μπέρτελσμαν (Bertelsmann Stiftung) διαπίστωσε ότι μεταξύ των Αυστριακών Μουσουλμάνων, το 64% ήταν Σουνίτες και το 4% Σιίτες. Το Medien-Servicestelle Neue Österreicher υπολόγισε το 2010 ότι το 10-20% των μουσουλμάνων της Αυστρίας ήταν Αλεβίτες. Σχεδόν το 88% των Αυστριακών Μουσουλμάνων αισθάνεται στενά συνδεδεμένο με την Αυστρία και πάνω από το 62% των Μουσουλμάνων έχουν συνηθισμένη επαφή στον ελεύθερο χρόνο τους με άτομα άλλων θρησκειών, σύμφωνα με την έρευνα του Μπέρτελσμαν από τον Αύγουστο του 2017. Η ίδια έρευνα εφαρμόστηκε επίσης στη Γερμανία και αρκετές δεξιές γερμανικές εφημερίδες, συμπεριλαμβανομένης της Die Welt, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Wirtschaftswoche έχουν χαρακτηρίσει τα αποτελέσματα σχετικά με τη «στενή σύνδεση» επιφανειακά και πολύ αισιόδοξα, επειδή η μελέτη δεν περιέχει πληροφορίες σχετικά με το αν οι αξίες των συμμετεχόντων είναι συμβατές με τις δυτικές αξίες. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, του οποίου το πολιτικό ύφος χαρακτηρίζεται όλο και πιο αυταρχικό και αντιδημοκρατικό, και το ισλαμικό-συντηρητικό του κόμμα ΑΚΡ πέτυχαν τεράστιες εκλογικές νίκες με τους Τούρκους πολίτες στην Αυστρία με έως και 80% των ψήφων. Οι κριτικοί βλέπουν αυτό ως ένα σαφές σημάδι αποτυχημένης ενσωμάτωσης. Το 2016 ο Σεμπάστιαν Κουρτς, τότε υπουργός Εξωτερικών, από το ÖVP και ορισμένα μέλη του FPÖ προέτρεψαν όσους συμμετείχαν σε μια διαδήλωση υπέρ του Ερντογάν να εγκαταλείψουν την Αυστρία. Σε μία έρευνα του Αυγούστου 2017 από το ίδρυμα Μπέρτελσμαν, το 42% των αυστριακών μουσουλμάνων δήλωσε ότι ήταν «πολύ θρησκευόμενοι» και το 52% «μέτρια θρησκευόμενοι». Οι αυστριακοί μουσουλμάνοι εκδηλώνουν υψηλές θεμελιώδεις θρησκευτικές αξίες και εχθρότητα εναντίον άλλων ομάδων, σύμφωνα με μια μελέτη, που δημοσιεύθηκε από το Κέντρο Κοινωνικών Επιστημών του Βερολίνου το 2013. Τα διαφορετικά ποσοστά αποδοχής επίσης παρέμειναν αφού ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως η εκπαίδευση, το εισόδημα, η οικογενειακή κατάσταση, η ηλικία και το φύλο. Η μελέτη κατέληξε ότι ο λόγος είναι σε κάποιο βαθμό η θρησκεία. Στις 9 Νοεμβρίου 2020, οι αυστριακές αρχές ανέλαβαν αστυνομική δράση κατά των δικτύων της Χαμάς και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη χώρα και ερευνήθηκαν 60 τοποθεσίες. Κατά τη διάρκεια της επιδρομής συνελήφθησαν 70 άτομα ως ύποπτα για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση, ξέπλυμα χρήματος και χρηματοδότηση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Η Ημέρα του Ανοιχτού Τζαμιού (Tag der offenen Moschee) διοργανώθηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2013 με στόχο τη δημιουργία διαθρησκευτικών δεσμών μεταξύ Αυστριακών Μουσουλμάνων και μη Μουσουλμάνων. Η εκδήλωση συνεχίζεται κάθε χρόνο από τότε. Σύμφωνα με τον δείκτη MIPEX, τα εμπόδια πρόσβασης στην αγορά εργασίας για τους μετανάστες είναι σχετικά χαμηλά, αλλά η ανεργία είναι πολύ πιο συχνή στους μουσουλμάνους από ό, τι στον μέσο πληθυσμό γενικά. Περίπου το 40% των μουσουλμάνων, που γεννήθηκαν στην Αυστρία, εγκαταλείπουν το σχολείο πριν από την ηλικία των 17 ετών Υπάρχουν 205 καταγεγραμμένα τζαμιά στην Αυστρία με εκατοντάδες ακόμη μη καταγεγραμμένους χώρους προσευχής. Υπάρχουν τέσσερα τζαμιά στη χώρα, που κατασκευάστηκαν ειδικά με μιναρέδες. Παρά τον μεγάλο αριθμό μουσουλμάνων των Βαλκανίων στη χώρα, οι περισσότερες μουσουλμανικές οργανώσεις στην Αυστρία κυριαρχούνται από τους Τούρκους. Η μεγαλύτερη μουσουλμανική οργάνωση στη χώρα είναι η Κοινότητα Μουσουλμάνων πιστών στην Αυστρία (Islamische Glaubensgemeinschaft στο Österreich). Το Glaubensgemeinschaft έχει δύο συστατικά μέλη, την Αυστριακή Τουρκική Ισλαμική Ένωση και την Ισλαμική Ομοσπονδία. Η Μουσουλμανική Νεολαία Αυστρίας είναι μέρος της Εθνικής Αντιπροσωπείας Νέων (Bundesjugendvertretung) επικεντρώνεται κυρίως στον διαθρησκευτικό διάλογο με Καθολικούς, Εβραίους, Βουδιστές και άλλες θρησκευτικές ομάδες στη χώρα. Η Μουσουλμανική Νεολαία Αυστρίας εκστρατεύει επίσης κατά της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. Οι Αλεβίτες στην Αυστρία έχουν ιδρύσει κοινοτικές ομάδες όπως την Μουσουλμανική Κοινότητα Αλεβίτων στην Αυστρία (Islamische Alevitische Glaubensgemeinschaft) και την Ομοσπονδία Κοινοτήτων Αλεβίτων στην Αυστρία (Föderation der Aleviten Gemeinden στο Österreich). Σύμφωνα με την έκθεση Rassismus 2014, οι δύο πιο σημαντικές πηγές αντιμουσουλμανικού συναισθήματος στην Αυστρία είναι οι εφημερίδες ταμπλόιντ, Neue Kronenzeitung και το Κόμμα Ελευθερίας της Αυστρίας. Σε μια έρευνα του Chatham House το 2017, το 65 % των Αυστριακών υποστήριξε τη δήλωση: «Κάθε περαιτέρω μετανάστευση από κυρίως μουσουλμανικές χώρες πρέπει να σταματήσει», ενώ το 18 % διαφωνούσε. Σε μία δημοσκόπηση του Der Standard το 2018, το 45 % απάντησε ότι θα ανέχονταν μια σκηνή στο δρόμο, όπου θα κυριαρχούν γυναίκες, που φορούν μαντίλα, ενώ το 42 % δεν θα το ανεχόταν. Τον Απρίλιο του 2017, ο Πρόεδρος Αλεξάντερ Φαν ντερ Μπέλεν είπε ότι μπορεί να έρθει μια μέρα, που θα πρέπει να ζητήσουμε από όλες τις γυναίκες στην Αυστρία να φορούν μαντίλα σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τις μουσουλμάνες γυναίκες και να πολεμήσουν αυτό που ανέφερε ως «ανεξέλεγκτη ισλαμοφοβία » στη χώρα. Öktem, Kerem (30 October 2015). "Austria". In Scharbrodt, Oliver; Akgönül, Samim; Alibašić, Ahmet; Nielsen, Jørgen; Racius, Egdunas (eds.). Yearbook of Muslims in Europe, Volume 7. BRILL. ISBN 9789004308909. Retrieved 28 September 2017. Çakır, Alev; Schmidinger, Thomas (31 October 2014). "Austria". In Nielsen, Jørgen; Akgönül, Samim; Alibašić, Ahmet; Racius, Egdunas (eds.). Yearbook of Muslims in Europe, Volume 6. BRILL. ISBN 9789004283053. Retrieved 3 October 2017. Abid, Lise Jamila (August 2006). «Muslims in Austria: Integration through Participation in Austrian Society». Journal of Muslim Minority Affairs 26 (2): 263–278. doi:10.1080/13602000600937770. Kroissenbrunner, Sabine (July 2003). «Islam and Muslim Immigrants in Austria: Socio-Political Networks and Muslim Leadership of Turkish Immigrants». Immigrants and Minorities 22 (2–3): 188–207. doi:10.1080/0261928042000244826. Μελέτη για το Bundesministerium des Innern: Perspektiven und Herausforderungen in der Integration muslimischer MitbürgerInnen στο Österreich, Mathias Rohe, Universität Erlangen. Μάιος 2006 (περίληψη από MilitantIslamMonitor. Org: Ριζοσπαστικό Ισλάμ στην Ευρώπη: Η αυστριακή κυβερνητική μελέτη ολοκληρώνει 45 % των μουσουλμάνων που δεν επιθυμούν να ενσωματωθούν ) Anna Strobel: Μοναδική νομική κατάσταση - Μουσουλμάνοι στην Αυστρία Αρχειοθετήθηκε 2008-05-20 στο Wayback Machine. Από: Herder Korrespondenz, 2006/4, σ. 200-2004 Απογραφή 2001: Πληθυσμός 2001 σύμφωνα με τη θρησκευτική καταγωγή, τις γλώσσες, την καταγωγή και την εθνικότητα (PDF) (Γερμανικά), Statistik Austria.