Οίκος των Στιούαρτ

Ο Οίκος των Στιούαρτ (αγγλικά: House of Stuart, εξ αρχής: Stewart, γαελικά: Stiùbhart) είναι ένας σημαντικός ευρωπαϊκός βασιλικός οίκος. Ιδρύθηκε από τον Ροβέρτο Β΄ της Σκωτίας. Οι Στιούαρτ πρώτα έγιναν μονάρχες του Βασιλείου της Σκωτίας κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα. Οι απευθείας απόγονοί τους (από τη Βρετάνη) έφεραν τον τίτλο του Υψηλού Επιτρόπου της Σκωτίας (High Steward of Scotland). Η δυναστεία κληρονόμησε ακόμη περισσότερο έδαφος τον 17ο αιώνα, το οποίο κάλυπτε ολόκληρες τις Βρετανικές Νήσους, περιλαμβάνοντας το Βασίλειο της Αγγλίας και το Βασίλειο της Ιρλανδίας, διατηρώντας επίσης τις διεκδικήσεις στο Βασίλειο της Γαλλίας. Συνολικά, εννέα μονάρχες Στιούαρτ κυβέρνησαν μόνο τη Σκωτία από το 1371 έως το 1603. Το 1603 έγινε μία Ένωση των Στεμμάτων υπό τον Ιάκωβο ΣΤ΄ της Σκωτίας και Α΄ της Αγγλίας, ο οποίος έγινε ο πρεσβύτερος διεκδικητής από γενεαλογικής άποψης του συνόλου των κτήσεων του εκλιπόντος Οίκου των Τυδόρ. Έτσι υπήρξαν έξι μονάρχες Στιούαρτ, που κυβέρνησαν την Αγγλία και τη Σκωτία καθώς και την Ιρλανδία (αν και η εποχή των Στιούαρτ διακόπηκε από μία μεσοβασιλεία, που διήρκεσε την περίοδο 1649-1660, ως αποτέλεσμα του Αγγλικού Εμφυλίου Πολέμου). Επιπλέον με την ίδρυση του Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας μετά από τους Νόμους της Ένωσης, οι οποίοι ένωσαν πολιτικά την Αγγλία και τη Σκωτία, ο πρώτος μονάρχης ήταν η Άννα της Μεγάλης Βρετανίας. Παρ' όλα αυτά, πέθανε χωρίς απογόνους και όλες οι κτήσεις πέρασαν στον Οίκο του Ανόβερου, υπό τους όρους του Νόμου της Διευθέτησης (Act of Settlement 1701). Κατά τη βασιλεία των Στιούαρτ, η Σκωτία εξελίχθηκε από μία σχετικά φτωχή και φεουδαλική χώρα σε ένα ευημερούν, τελείως σύγχρονο και συγκεντρωτικό κράτος. Κυβέρνησαν κατά τη διάρκεια μίας εποχής μεταβολής από τον Μεσαίωνα στην Αναγέννηση. Μονάρχες, όπως ο Ιάκωβος Δ΄, έγιναν γνωστοί για την προστασία εκπροσώπων της Αναγέννησης στον Βορρά, όπως ο ποιητής Ρόμπερτ Χένρισον. Αφού οι Στιούαρτ πήραν τον έλεγχο όλης της Μεγάλης Βρετανίας, οι τέχνες και οι επιστήμες συνέχισαν να αναπτύσσονται. Τα γνωστότερα έργα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ παραγγέλθηκαν την Ιακωβιανή εποχή, ενώ ιδρύματα, όπως η Βασιλική Εταιρεία και το Βασιλικό Ταχυδρομείο, ιδρύθηκαν κατά τη βασιλεία τού Καρόλου Β΄.

 Το όνομα Στιούαρτ (Stewart) προσδιόριζε το βασιλικό αξίωμα του Επιτρόπου. Αρχικά υιοθετήθηκε ως το οικογενειακό επώνυμο από τον Ουώλτερ Στιούαρτ, 3ο Μεγάλο Επίτροπο της Σκωτίας (High Steward of Scotland), o oποίος ήταν το τρίτο μέλος της οικογένειας, που κατέλαβε τη θέση. Πριν από αυτό, το οικογενειακό τους όνομα οριζόταν μέσω άμεσων προγόνων και ουσιαστικά άλλαζε από γενιά σε γενιά· για παράδειγμα οι πρώτοι δύο Μεγάλοι Επίτροποις (High Stewards) ήταν γνωστοί ως ΦιτζΆλαν και ΦιτζΟυώλτερ αντίστοιχα. Οι προγονικές καταγωγές της οικογένειας Στιούαρτ είναι αρκετά δυσδιάκριτες· αυτό που είναι σίγουρο, είναι ότι ανάγουν την καταγωγή τους στον Άλαν ΦίτζΦλααντ, έναν Βρετόνο που ήρθε στη νήσο της Μεγάλης Βρετανίας όχι πολύ μετά τη Νορμανδική κατάκτηση. Ο Άλαν ήταν ο κληρονομικός διαχειριστής του Επισκόπου του Ντολ στο Δουκάτο της Βρετάνης; Ο Άλαν είχε μία καλή σχέση με τον κυβερνώντα μονάρχη τού Οίκου της Νορμανδίας Ερρίκο Α΄, ο οποίος τον επιβράβευσε με γη στο Σρόπσαϊρ. Ήταν ο δισεγγονός του Άλαν με το όνομα Ουώλτερ ΦίτζΑλαν, ο οποίος έγινε ο πρώτος κληρονομικός Μέγας Επίροπος της Σκωτίας, ενώ η οικογένεια του αδελφού του Γουλιέλμου στη συνέχεια θα γινόταν κόμητες του Αρουντέλ. Ο 6ος Μέγας Επόπτης της Σκωτίας, Γουόλτερ Στιούαρτ (1293-1326), νυμφεύθηκε τη Μάρτζορι Μπρους, κόρη του Ροβέρτου Α΄ της Σκωτίας, και έπαιξε σημαντικό ρόλο στη Μάχη του Μπάννοκμπερν κερδίζοντας περισσότερη εύνοια. Ο γιος τους Ροβέρτος Β΄ Στιούαρτ, ήταν διάδοχος του Οίκου του Μπρους, στη λορδική επικράτεια του Κάννιγκχαμ και των γαιών των Μπρους του Μπούρτρυχιλ· τελικά κληρονόμησε τον Σκωτικό θρόνο, όταν ο θείος του Δαυίδ Β΄ της Σκωτίας πέθανε άτεκνος το 1371. Το 1503, ο Ιάκωβος Δ΄ προσπάθησε να ασφαλίσει την ειρήνη με την Αγγλία με το γάμο με την κόρη του Ερρίκου Ζ΄ της Αγγλίας, τη Μαργαρίτα Τυδώρ. Η γέννηση του γιου τους, αργότερα Ιακώβου Ε΄, έφερε τον Οίκο του Στιούαρτ στη σειρά διαδοχής του Οίκου των Τυδόρ και στον Αγγλικό θρόνο. Η Μαργαρίτα παντρεύτηκε αργότερα τον Άρτσιμπαλντ Ντάγκλας, 6ο κόμη του Άνγκους, και η κόρη τους Μαργαρίτα Ντάγκλας, ήταν η μητέρα του Ερρίκου Στιούαρτ, λόρδου Ντάρνλεϊ. Το 1565 ο Ερρίκος νυμφεύτηκε την ετεροθαλή εξαδέλφη του Μαρία, μόνο τέκνο του Ιακώβου Ε΄. Ο Ερρίκος ανήκε επίσης στους Στιούαρτ, σε νεότερο κλάδο του Οίκου. Αυτό θα γινόταν μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής σύγκρουσης, που σημάδεψε τη βασιλεία του Καρόλου Α΄ της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας, με αποκορύφωμα μία σειρά συγκρούσεων γνωστή ως Αγγλικός Εμφύλιος Πόλεμος (ο οποίος, παρά το όνομά του, θα είχε αντίκτυπο και στα τρία βασίλεια). Η δίκη και η εκτέλεση του Καρόλου Α΄ από το Αγγλικό Κοινοβούλιο το 1649 αποτέλεσε την απαρχή για τα 11 χρόνια της δημοκρατικής διακυβέρνησης, γνωστής ως Αγγλική Μεσοβασιλεία. Η Σκωτία αρχικά αναγνώρισε τα δικαιώματα του 2ου επιζώντος γιου του βασιλιά, επίσης καλούμενου Καρόλου, ως μονάρχη της, πριν υποχρεωθεί να εισέλθει στο "δημοκρατικό" σύστημα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα σημαντικότερα μέλη τού Οίκου των Στιούαρτ έζησαν εξόριστα στην ηπειρωτική Ευρώπη. Ο Κάρολος ο νεότερος επέστρεψε στη Βρετανία, για να αναλάβει τους τρεις θρόνους των βρετανικών νήσων το 1660 με το όνομα ως "Κάρολος Β΄ της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας", αλλά θα μετρούσε τη βασιλεία του από το τέλος τού πατέρα του 11 χρόνια νωρίτερα· για τον λόγο αυτό θεωρείται, πως η βασιλεία του διήρκεσε από το 1649 και μετά και όχι από το 1660. King, Edmund (1994). The Anarchy of King Stephen's Reign. Oxford University Press. ISBN 0198203640. Addington, Arthur C. The Royal House of Stuart: The Descendants of King James VI of Scotland (James I of England). 3v. Charles Skilton, 1969-76. Cassavetti, Eileen. The Lion & the Lilies: The Stuarts and France. Macdonald & Jane’s, 1977. Stewart Scotland on the official website of the British monarchy Stuart Britain on the official website of the British monarchy Jacobites on the official website of the British monarchy