Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής

Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής (γνωστή και ως Ε.Α.Ε.Π.) είναι χριστιανική εκκλησία της Πεντηκοστής στην Ελλάδα. Θεωρείται η μεγαλύτερη ελληνική Προτεσταντική εκκλησία, και το δεύτερο χριστιανικό δόγμα (μετά την Ορθόδοξη Εκκλησία), σε αριθμό ευκτήριων οίκων στην Ελλάδα.Για τον αριθμό των μελών της στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, αν και υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις που υπολογίζουν ότι έχει μερικές χιλιάδες μέλη. Υπάρχουν περίπου 120 εκκλησίες και αρκετές κατ' οίκον συναθροίσεις σε διάφορες πόλεις και χωριά της Ελλάδας. Ειδικά κατά τη δεκαετία του 1990 υπήρξε μια σημαντική αύξηση των μελών της. Επίσης δραστηριοποιείται και σε άλλες χώρες μεταξύ Ελλήνων της διασποράς κυρίως. Αποτελεί θρησκευτικό δόγμα αναγνωρισμένο από το κράτος και λειτουργεί ως εκκλησία με άδεια του Υπουργείου Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής πιστεύει πως η Αγία Γραφή χαρακτηρίζει ως Όψιμη Βροχή μια δεύτερη μεγάλη παγκόσμια έκχυση του Αγίου Πνεύματος, και διακηρύττει πως αποτελεί μέρος της. Σε αυτήν ανήκει η πλειοψηφία των Ελληνόφωνων Πεντηκοστιανών και θεωρεί ως προνόμιο τη δυνατότητα της εύκολης προσέγγισης στο πρωτότυπο κείμενο της Καινής Διαθήκης. Ως άτυπο κέντρο της θεωρείται η Αθήνα, ενώ υποστηρίζει ότι η κάθε εθνική της εκκλησία είναι αυτοκέφαλη και μέρος της παγκόσμιας Εκκλησίας του Χριστού, που αποτελείται από όσους σώζονται σε όλα τα έθνη.

 Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής ιδρύθηκε τα τέλη του 1965, από τον ιατρό, τότε προεδρεύοντα επίσκοπο της συνόδου της Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, και ποιμένα της συνάθροισης των Αθηνών, Λεωνίδα Φέγγο και 120 ακόμα άτομα. Εκείνη τη χρονιά ο αμερικανικός ιεραποστολικός οργανισμός Συνάξεις του Θεού, επιχειρούσε να οργανωθεί καταστατικά και διοικητικά, ζητώντας από τις κοινότητες του σε όλο τον κόσμο να υπογράψουν πρωτόκολλο ένταξής. Το ίδιο ζήτησε και από την Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, η οποία βρισκόταν σε αύξηση, αλλά ο Λεωνίδας Φέγγος δεν υπόγραψε το πρωτόκολλο ένταξής στον οργανισμό, αρνούμενος να εντάξει την εκκλησία σε οποιονδήποτε οργανισμό του εξωτερικού. Η μεγάλη πλειοψηφία της συνάθροισης συμφώνησε και έτσι σχεδόν ολόκληρη η κεντρική Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής αυτονομήθηκε. Για τον λόγο αυτό διατήρησε τον αρχικό τίτλο με την προσθήκη της λέξης Ελευθέρα, δηλαδή αυτοκέφαλη. Το 1967 η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής Αθηνών, είχε περισσότερα από 200 μέλη, και ήταν πλέον η μεγαλύτερη Πεντηκοστιανή συνάθροιση στην Ελλάδα. Ένα μήνα μετά την επιβολή της Χούντας των Συνταγματαρχών, στις 20 Μαΐου 1967, βγήκε εντολή για κλείσιμο της συνάθροισης, όμως σε ένα ανέλπιστα σύντομο χρονικό διάστημα το θέμα διευθετήθηκε, και στις 21 Αυγούστου 1967 δόθηκε οριστική άδεια λειτουργίας. Μετά την πτώση της Χούντας, έγινε γνωστό πως μόλις τρεις μέρες πριν το πραξικόπημα με γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του κράτους, είχε αποφασιστεί οριστικά η χορήγηση άδειας. Η άρση της άδειας, ήταν αποτέλεσμα άσκησης πίεσης και παρεμβάσεων συγκεκριμένων προσώπων.Σύντομα οι εκκλησίες του Νέου Ψυχικού υπό τη διαποίμανση του Δημήτριου Περιάλη και του Λευκαδιτίου Δωρίδας εντάχθηκαν στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής. Στα Βάγια κάποιοι πιστοί που ήδη βρίσκονταν στην τοπική Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, ενώθηκαν με την Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, συγκροτώντας νέα συνάθροιση. Στη Νίκαια συγκροτήθηκε νέα εκκλησία με υπεύθυνο, τον μέχρι σήμερα ποιμένα της, Νίκο Νικολακόπουλο. Το 1968 συγκροτήθηκε εκκλησία στη Νάξο. Το 1969, στο Στρατώνι Χαλκιδικής, δίπλα στο Άγιο Όρος. Το 1969, στην Κόρινθο, κάποιοι πρώην Μάρτυρες του Ιεχωβά, ξεκίνησαν την εκεί τοπική εκκλησία. Το 1970 ιδρύθηκε η εκκλησία της Θεσσαλονίκης, η οποία αποτέλεσε το κέντρο για την εξάπλωση της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής στη βόρεια Ελλάδα. Με την πτώση της Χούντας η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, είχε οχτώ συναθροίσεις σε: Αθήνα, Νίκαια, Νέο Ψυχικό, Θεσσαλονίκη, Κόρινθο, Νάξο, Στρατώνι και Λευκαδίτι. Από τον Σεπτέμβριο του 1974 και επί έξι μήνες, κάθε βδομάδα περίπου 10 άτομα, κατά κύριο λόγο νέοι και νέες, βαπτίζονταν στο Άγιο Πνεύμα ή στο νερό. Ήταν μία περίοδος έντονης αύξησης για την εκκλησία των Αθηνών, η οποία το 1975 μετακόμισε σε μεγαλύτερο κτήριο. Μετά από τέσσερα χρόνια, το 1981, η εκκλησία μεταφέρθηκε σε κτήριο χωρητικότητας 800 ατόμων, στο οποίο βρίσκεται μέχρι σήμερα. Το ίδιο διάστημα, επίσης λόγω αύξησης, η εκκλησία της Νίκαιας μεταφέρθηκε σε νέο ιδιόκτητο κτήριο. Εν τω μεταξύ, την ίδια εποχή, μοιράζονται δεκάδες χιλιάδες ευαγγελιστικά φυλλάδια και αντίτυπα της Καινής Διαθήκης. Από το 1978 ξεκίνησε η διακονία διάθεσης ηχητικών κασετών με μαθήματα και ομιλίες βασισμένες στην Αγία Γραφή. Υπολογίζεται πως έχουν διατεθεί περισσότερες από 500.000 κασέτες.Την ίδια περίοδο ιδρύονται εκκλησίες στη Λάρισα (1975), στην Καβάλα (1976) και στα Χανιά (1978). Το 1984 έγινε το 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νεολαίας. Από την 1 Ιανουαρίου 1986, η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής ξεκίνησε να εκδίδει την εφημερίδα Χριστιανισμός. Την ίδια επίσης χρονιά συγκροτήθηκε η Σύνοδος της εκκλησίας. Το 1988 η εκκλησία του Πειραιά, της οποίας το έργο είχε ξεκινήσει από το 1984, μεταφέρθηκε σε μεγάλη αίθουσα υπό τη διαποίμανση του Κώστα Κονδύλη. Ο ρυθμός ίδρυσης νέων εκκλησιών τη δεκαετία του 1980, προσέγγισε την ίδρυση μιας εκκλησίας ανά δίμηνο.Η εκκλησία των Αθηνών πλέον γέμιζε ασφυκτικά με περισσότερα από 1.000 άτομα. Για τον λόγο αυτό ξεκίνησε μια προσπάθεια αποσυμφόρησης της κεντρικής εκκλησίας, με την ίδρυση εκκλησιών σε Γλυφάδα (1985), Περιστέρι, Ηλιούπολη, Πετρούπολη-Ίλιον, Βούλα (1987), Μενίδι (1988), Νέα Ιωνία και Μέγαρα. Από 1986 και για μεγάλο χρονικό διάστημα, στο Κολωνάκι, η πρώην γκαλερί "Υδροχόος" χρησιμοποιήθηκε ως αίθουσα για Χριστιανικές ομιλίες.Από το 1984 στην Κέρκυρα είχε ιδρυθεί εκκλησία, και αργότερα από εκεί ξεκίνησαν εκκλησίες στη Στρογγυλή και στην Ηγουμενίτσα. Στην Πελοπόννησο, ξεκινούν εκκλησίες σε Πύργο, Καλαμάτα (1985), Βασαρά Λακωνίας, Σπάρτη (1990), Αίγιο (αλλά και στην απέναντι ακτή, στη Ναύπακτο) και Πάτρα (1983). Στη Στερεά Ελλάδα ξεκινούν εκκλησίες στη Θήβα και στην Ελλοπία Βοιωτίας. Από το 1985 μέχρι το 1990 διοργανώνονται εκκλησίες σε Μαρτίνο, Χαλκίδα, Μώλο Φθιώτιδας και Λαμία (1988). Στη Θεσσαλία ιδρύονται εκκλησίες σε Βόλο, Καρδίτσα, Ελασσόνα, Τύρναβο και Αιγάνη Λάρισας. Στη Μακεδονία ιδρύονται εκκλησίες σε Βέροια (1988), Αλεξάνδρεια Ημαθίας, Πλατύ Ημαθίας, Γιαννιτσά, Νάουσα, Γρεβενά, Τσοτύλι, Κοζάνη, Πλαταμώνα, Κατερίνη, Λαοδικηνό Κιλκίς, Σέρρες, Δράμα, Καλοχώρι, Θέρμη, Ντεπώ, Νέα Μουδανιά, Φιλίππους και σε διάφορα χωριά της Χαλκιδικής κοντά στο Άγιο Όρος.Στη Θράκη ξεκινούν εκκλησίες σε Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα, Κομοτηνή και Ξάνθη (1983). Στο Αιγαίο Πέλαγος, ξεκινούν εκκλησίες σε Σαμοθράκη (1986), Χίο, Μυτιλήνη (1990), Σύρο, Σέριφο, Μήλο, Ρόδο (1990) και Κω. Στην Κρήτη ιδρύθηκαν εκκλησίες σε Ηράκλειο (1983), Ρέθυμνο (1985) και Ιεράπετρα (1985). Η δεκαετία του 1990 ξεκίνησε με αξιοσημείωτη αύξηση. Το 1990 ξεκίνησαν εκκλησίες στο Αιγάλεω, στην Αρτέμιδα, στη Σαλαμίνα και στην Αίγινα. Το 1991 ήταν μία ιστορική χρονιά για την Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, καθώς ιδρύθηκαν 16 εκκλησίες (όσες εκκλησίες είχαν ιδρυθεί από το ξεκίνημα του Πεντηκοστιανικού κινήματος στην Ελλάδα, από το 1926 μέχρι το 1966, δηλαδή σε 40 χρόνια). Αργότερα, μέσα στη δεκαετία του 1990 ιδρύθηκαν επίσης άλλες 11 εκκλησίες. Το 1995 η Εκκλησία του Θεού της Πεντηκοστής ζήτησε να ενωθεί με τη Σύνοδο της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, κάτι που έγινε δεκτό και σήμερα αποτελεί ενιαίο κομμάτι της. Σε αυτήν την εξάπλωση συντέλεσε και η δραστηριότητα του ραδιοφωνικού σταθμού Χριστιανισμός, ο οποίος ξεκίνησε να εκπέμπει στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 2002 ο Λεωνίδας Φέγγος μετά από σχεδόν 50 χρόνια διαποίμανσης της εκκλησίας των Αθηνών, παρέδωσε την υπηρεσία της διακονίας σε μια νέα γενιά εργατών. Ποιμένας στην Αθήνα έγινε ο Σπύρος Φέγγος και στο Χαλάνδρι ο Παύλος Λυμπερόπουλος. Μέσα στη δεκαετία του 2000 ιδρύθηκαν πάνω από 20 νέες εκκλησίες, ακόμα και σε περιοχές που ποτέ πριν δεν υπήρξαν Προτεσταντικές κοινότητες (Φλώρινα, Λευκάδα). Παράλληλα διοργανώθηκαν πολλές εθνικές εκκλησίες από Αλβανούς, Άραβες, Αρμένιους, Αφρικανικούς, Νιγηριανούς και άλλους μετανάστες. Ο αριθμός των εκκλησιών, σύμφωνα με τον κατάλογο που δημοσιεύεται στην εφημερίδα Χριστιανισμός (τεύχος Ιανουαρίου κάθε έτους). Σύμφωνα με τον κατάλογο επίσημων Εκκλησιών και Αδελφοτήτων Ιανουαρίου 2017, όπως αυτός δημοσιεύεται στην εφημερίδα "Χριστιανισμός", η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής μετρά 122 εκκλησίες σε όλη την Ελλάδα, με την εξής γεωγραφική κατανομή: Η Εκκλησία λέγεται: Ελευθέρα, γιατί είναι αυτοκέφαλη και δεν έχει εξάρτηση -άμεση ή έμμεση- από κανέναν ξένο ιεραποστολικό οργανισμό. Αποστολική, επειδή όπως πιστεύει, έχει υιοθετήσει τα δόγματα και τις πρακτικές της πρώτης Αποστολικής εκκλησίας. Πεντηκοστής, γιατί πιστεύει πως ο πιστός πρέπει να λάβει το Άγιο Πνεύμα και να ενδυθεί δύναμη εξ' ύψους, όπως έγινε με τους αποστόλους την ημέρα της Πεντηκοστής, καθώς και με όλους τους χριστιανούς της πρώτης Αποστολικής Εκκλησίας.Ως αρχηγό της θεωρεί τον Ιησού Χριστό, ενώ αυτοί που διακονούν, θεωρούνται δούλοι του. Δογματικά πιστεύει στην Αγία Τριάδα και αποδέχεται όλα τα άρθρα του συμβόλου της Πίστεως Νικαίας/Κωνσταντινουπόλεως, που οι 318 Πατέρες καθιέρωσαν προκειμένου να διακρίνονται οι αιρέσεις από την εκκλησία, η οποία διδάσκει σωστά τον Λόγο του Θεού. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, δεν χρησιμοποιεί κάποιο συγκεκριμένο καταστατικό ή Ομολογία Πίστεως. Ως Ομολογία Πίστεως συνήθως, παρουσιάζεται ο κατάλογος με τα επτά μυστήρια, και ως εκ τούτου, τα επτά μυστήρια θεωρούνται δογματική βάση της Εκκλησίας. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής λοιπόν, πιστεύει και εκτελεί τις ακόλουθες τελετές/μυστήρια: Το Βάπτισμα στο νερό, που γίνεται στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, με πλήρη κατάδυση, σε όποιον πιστεύει στον Ιησού Χριστό και στο Ευαγγέλιό Του, και μετανοεί από την αμαρτία. Γίνεται επομένως σε άνδρες, γυναίκες και παιδιά που είναι σε θέση να πιστέψουν και να μετανοήσουν.Τη Θεία Ευχαριστία ή Θεία Κοινωνία, που γίνεται κατά την περιγραφή της Αγίας Γραφής και αποτελεί ανάμνηση της θυσίας του Χριστού για τη σωτηρία μας. Η Θεία Κοινωνία τελείται κάθε Κυριακή και λαβαίνουν μέρος μόνο οι πιστοί χριστιανοί, που έχουν μετανοήσει από την αμαρτία και βαπτιστή στο νερό, ώστε να μην λαμβάνεται το σώμα και το αίμα του Χριστού ανάξια. Μέχρι πρόσφατα, στις πεποιθήσεις της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής καταγραφόταν πως πιστεύει ότι το κρασί και το ψωμί μεταβάλλονται σε σώμα και αίμα Χριστού πνευματικά, δια της πίστεως, σε αντίθεση με την Ορθόδοξη και την Καθολική εκκλησία, που πιστεύουν ότι το κρασί και το ψωμί μετουσιώνονται και υλικά σώμα και αίμα Χριστού, αλλά και με τις περισσότερες Προτεσταντικές εκκλησίες που πιστεύουν πως το κρασί και το ψωμί απλά συμβολίζουν του σώματος και του αίματος του Χριστού. Πλέον, στην τελευταία έκδοση των πεποιθήσεων όπως δημοσιεύεται από την εκκλησία της Αθήνας, κάθε αναφορά σε αυτό το ζήτημα, έχει παραληφθεί.Τον Γάμο, που είναι ένας ιερός θεσμός τον οποίον θέσπισε ο Θεός, και πρέπει να είναι τίμιος σύμφωνα με την Αγία Γραφή, απαγορευμένου του διαζυγίου σε κάθε περίπτωση, εκτός λόγου πορνείας και μη επιτρεπομένου δευτέρου γάμου. Μόνο ο θάνατος μπορεί να χωρίσει το ανδρόγυνο, γι' αυτό και η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, δεν δίνει διαζύγια. Όσους παντρεύτηκαν δεύτερη φορά ή πήραν χωρισμένο άτομο, επάνω στην άγνοιά τους, τους δέχεται έτσι όπως είναι και τους κάλεσε ο Χριστός χωρίς φυσικά, να έχει την απαίτηση να χωρίσουν.Το Ευχέλαιο, που αφορά τους ασθενείς και δίνει θεραπεία στο σώμα. Ο ποιμένας και οι πρεσβύτεροι χρίουν τον ασθενή με λάδι, επιθέτουν τα χέρια τους επάνω του και προσεύχονται, όπως γράφει η Αγία Γραφή, ώστε ο Ιησούς Χριστός να θεραπεύσει τον ασθενή.Την Εξομολόγηση ή Ομολογία, που γίνεται από τον μετανοούντα αμαρτωλό ενώπιον πάντων, ή κατ' ιδίαν, για να λάβει συγχώρεση από τον Ιησού Χριστό.Το Χρίσμα του Αγίου Πνεύματος, που συνιστά στους πιστούς, να το ζητήσουν από τον ίδιον τον Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι ο μόνος δυνατός να χρίσει τον πιστό. Το αρχικό φυσικό σημείο ότι πραγματικά ένα άτομο έχει χρισθεί με Άγιο Πνεύμα, είναι η ομιλία σε ξένες γλώσσες, που δόθηκε στους αποστόλους και τους χριστιανούς της αποστολικής Εκκλησίας.Τις Διακονίες, που είναι πέντε και τις δίνει ο Ιησούς Χριστός: Και αυτός έδωκεν, άλλους μεν αποστόλους, άλλους δε προφήτας, άλλους δε Ευαγγελιστάς, άλλους δε ποιμένας και διδασκάλους. Χειροτονεί επισκόπους, πρεσβύτερους και διακόνους σε κάθε εκκλησία, πιστούς χριστιανούς, που πρέπει να είναι απαραιτήτως παντρεμένοι, με παιδιά που τα έχουν στην υποταγή τους, με καλή μαρτυρία.Κάποιες εκκλησίες, στον κατάλογο με τα επτά μυστήρια, αντικαθιστούν τις «διακονίες», με τα «καλά έργα»: Τα Καλά Έργα, τα οποία δεν έχουν τη δύναμη να σώσουν τον άνθρωπο —καθώς τη σωτηρία τη δίνει μόνο ο Ιησούς Χριστός, όμως πρέπει να ακολουθούν τον πιστό και έχουν άμεση σχέση με την εξέλιξη της πνευματικής του πορείας καθώς σύμφωνα με την Αγία Γραφή, πίστη χωρίς έργα είναι νεκρή. Η Αγία Γραφή είναι εμπνευσμένη από τον Θεό. Είναι ο αλάνθαστος και πλήρως επαρκής οδηγός για την πίστη και την πρακτική της Εκκλησίας, και διακηρύττει το θέλημα και το σχέδιο του Θεού για την ανθρωπότητα. Υπάρχει μόνο ένας αληθινός Θεός που αποκαλύπτεται αρμονικά σε τρία πρόσωπα: τον Πατέρα, τον Γιο και το Άγιο Πνεύμα (Αγία Τριάδα). Ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι Θεός. Ο Ιησούς, είναι ο Υιός του Θεού, και στη γη είχε θεία και ανθρώπινη φύση. Μετά τη θυσία του Ιησού Χριστού ο νόμος της Παλαιάς Διαθήκης καταργήθηκε. Ο άνθρωπος, αν και δημιουργήθηκε σύμφωνα με την εικόνα του Θεού, έχοντας τρεις υποστάσεις: πνεύμα, ψυχή και σώμα, αργότερα με τη θέλησή του έπεσε στην αμαρτία, με αποτέλεσμα να απομακρυνθεί από τον Θεό. Ο Ιησούς Χριστός θυσιάστηκε στον σταυρό, παίρνοντας το βάρος της αμαρτίας ολόκληρης της ανθρωπότητας και αποκαθιστώντας τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, παρέχοντας τέλεια θυσία εξιλασμού. Έπειτα αναστήθηκε και αναλήφθηκε στον ουρανό, όπου κάθεται στα δεξιά του Πατρός και μεσιτεύει για εμάς. Σε κάθε άνθρωπο μπορεί να αποκατασταθεί η σχέση του με τον Θεό μέσω της κατά χάρη Σωτηρίας (η οποία εμπεριέχει την εμπιστοσύνη του πιστού στον Ιησού Χριστό, μέσω της πίστης και της μετάνοιας, και την αποδοχή Του ως προσωπικό Σωτήρα). Με την αναγέννηση, η οποία γίνεται μέσω του Λόγου του Θεού και με ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, ο άνθρωπος γίνεται παιδί του Θεού, νέο κτίσμα και κληρονόμος Του. Ο αγιασμός του ανθρώπου ξεκινά με τη Σωτηρία, και δεν είναι απλά μια δήλωση ότι ο πιστός είναι άγιος, αλλά μια σταδιακή δια βίου διαδικασία κατά την οποία ο πιστός απομακρύνεται από το κακό, και συνεχώς πλησιάζει τον Θεό ώστε να μοιάσει στον Ιησού Χριστό. Η Εκκλησία έχει ως αποστολή να αναζητεί όλους όσους χάνονται στην αμαρτία, και να τους αναγγείλει τα καλά νέα της Σωτηρίας. Η Εκκλησία είναι το Σώμα του Χριστού και αποτελείται από τους ανθρώπους που, έχουν γίνει αποδέκτες της Σωτηρίας που ο Θεός προσφέρει, μέσω της θυσίας του Γιου Του, του Ιησού Χριστού. Η Θεία Θεραπεία της ασθένειας, είναι κάτι που οι Χριστιανοί μπορούν να ζητούν από τον Θεό μέσω της προσευχής και του Ευχελαίου, καθώς παρέχεται από το εξιλεωτικό έργο του Ιησού Χριστού πάνω στον σταυρό. Όμως η σωματική υγεία δεν είναι η αποκλειστική ένδειξη της ευλογίας και της αγάπης του Θεού. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, πιστεύει κατηγορηματικά πως οι γυναίκες δεν πρέπει να κηρύττουν, ούτε να διδάσκουν μέσα στην εκκλησία, ενώ δεν υπάρχει χειροτονία για τις γυναίκες σε οποιαδήποτε βαθμό διακονίας. Επίσης, η περικοπή 1 Κορίνθιους 11:2-16 ερμηνεύεται κατά γράμμα, και έτσι συνηθίζεται οι γυναίκες να καλύπτουν το κεφάλι τους όταν προσεύχονται. Άλλο ένα σημείο που δίνεται έμφαση είναι η αποχή από τον όρκο και τη συμμετοχή σε ορκωμοσίες. Ενθαρρύνεται αντί για όρκο να γίνεται επίκληση στη βεβαίωση της τιμής και της συνείδησης.Ακόμα, στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, η οικονομική συνεισφορά κάθε πιστού, για τις ανάγκες της εκκλησιάς, είναι εθελοντική, ελεύθερη και μυστική, ενώ υπάρχει η αντίληψη πως κατά τη διάρκεια της επίσημης λειτουργίας της εκκλησίας, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μουσικά όργανα. Μουσικά όργανα χρησιμοποιούνται κυρίως στις συναθροίσεις νεολαίας των εκκλησιών. Η εσχατολογία της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής είναι προχιλιαστική, και ομοιάζει με αυτήν που σήμερα είναι αποδεκτή από τμήμα του ευρύτερου Προτεσταντισμού: Η μακάρια ελπίδα της Εκκλησίας είναι η αρπαγή της από τον Ιησού Χριστό, από τη δεύτερη έλευσή Του στη Γη. Η αρπαγή θα γίνει πριν τη μεγάλη θλίψη. Κατά τη διάρκειά της, θα αναστηθούν, και έπειτα όσοι είναι ζωντανοί θα αρπαχτούν μαζί τους ταυτόχρονα, και θα συναντηθούν με τον Κύριο στον αέρα, για να είναι πάντοτε μαζί Του. Μετά την αρπαγή της Εκκλησίας, στη Γη θα βασιλέψει για επτά χρόνια ο Αντίχριστος. Όσοι πιστέψουν κατά τη διάρκεια της επταετίας, θα διωχθούν και θα πολλοί θανατωθούν αλλά όχι όλοι. Όταν ο Ιησούς επιστρέψει με όλους τους Αγίους, μετά τη μεγάλη θλίψη, κατά τη Δευτέρα Παρουσία, θα βασιλεύσει στη Γη για χίλια χρόνια, με μια βασιλεία δικαιοσύνης και παγκόσμιας ειρήνης. Η τελική κρίση θα λάβει χώρα για εκείνους που απέρριψαν τον Χριστό. Αυτοί θα κριθούν για την αμαρτία τους και θα τιμωρηθούν αιώνια. Μετά τη χιλιετή βασιλεία και την τελική κρίση, ο Χριστός θα ετοιμάσει Νέους Ουρανούς και Νέα Γη για τους ανθρώπους όλων των εποχών, που τον δέχτηκαν. Εκεί θα ζήσουν και θα κατοικήσουν μαζί Του, για πάντα.Ισχυρή πεποίθηση στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, είναι η πνευματική ετοιμότητα και η χριστιανική αγρύπνια. Πιστεύει ότι κανείς δεν γνωρίζει την ημέρα και την ώρα της έλευσης του Κυρίου. Τέλος, θεωρεί ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται εν δυνάμει στις έσχατες ημέρες και το τέλος του κόσμου είναι κοντά χρονικά. Εσχατολογικές εκτιμήσεις Στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, στο παρελθόν είχε δοθεί μεγάλη έμφαση στην εσχατολογία. Ειδικότερα, στις αρχές της δεκαετίας του 90, ο ποιμένας της εκκλησίας του Πειραιά Κώστας Κονδύλης έκανε λανθασμένες εσχατολογικές εκτιμήσεις στην εφημερίδα "Χριστιανισμός", η οποία αποτελεί το επίσημο όργανο της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, σχετικά με το χρονικό περιθώριο που θα γινόταν η αρπαγή της εκκλησίας και ο ερχομός του Αντίχριστου. Παρόμοιο εσχατολογικό κλίμα είχε καλλιεργηθεί και στις συναθροίσεις της Εκκλησίας. Αν και μέχρι σήμερα η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής δεν έχει λάβει επίσημη θέση για τα γραφόμενα και τα πεπραγμένα εκείνης της περιόδου, υποστηρίζεται από την ίδια πως μόνο οι συνοδικές αποφάσεις του συνόλου των ποιμένων και επισκόπων της Εκκλησίας την εκφράζουν επίσημα, και πως ουδέποτε λήφθηκαν τέτοιες αποφάσεις για θέσεις αρθρογράφων της εφημερίδας ή για κηρύγματα λειτουργών της Εκκλησίας. Επίσης, πολλές φορές, και εκείνη την περίοδο αλλά και αργότερα, ο ιδρυτής της Εκκλησίας Λεωνίδας Φέγγος και άλλοι επίσκοποι, διατείνονταν σε κηρύγματα και σε άρθρα της εφημερίδας "Χριστιανισμός" ότι κανείς δεν γνωρίζει την ημέρα και την ώρα της Δευτέρας παρουσίας.Παρ' όλα αυτά η κριτική που ασκείται στην εφημερίδα και την Εκκλησία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, καθώς η εφημερίδα "Χριστιανισμός" είναι επίσημη έκδοση της Εκκλησίας, και δεν δηλώνεται ότι τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν ιδιωτικές απόψεις, ενώ πουθενά δεν μπήκε σημείωση της εφημερίδας που να διαχωρίζει τη θέση της από αυτή του αρθρογράφου, αν τυχόν διαφωνούσε. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής διακηρύττει πως θεωρεί την Αγία Γραφή, και ειδικά η Καινή Διαθήκη, ως καταστατικό της. Όπως συμβαίνει και με τις υπόλοιπες Εκκλησίες της Πεντηκοστής, ιστορικά προέρχεται προτεσταντική μεταρρύθμιση, οπότε αποδέχεται τη θέση του Μαρτίνου Λούθηρου, πως η μοναδική βάση πίστης θα πρέπει να είναι η Αγία Γραφή (sola scriptura), η οποία θεωρείται ο αλάθητος "λόγος του Θεού". Σε αντίθεση με την Ορθόδοξη και την Καθολική Εκκλησία, δεν δέχεται όσα περιλαμβάνονται στη λεγόμενη Ιερά Παράδοση —τουλάχιστον τα σημεία που θεωρεί πως διαφοροποιούνται από την Αγία Γραφή. Δέχεται τον Εβραϊκό Κανόνα όσον αφορά την Παλαιά Διαθήκη, και έτσι η χρησιμοποιούμενη Αγία Γραφή περιλαμβάνει συνολικά 66 βιβλία. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής συνιστά τη μελέτη του αρχαίου πρωτότυπου κειμένου για την Καινή, και της αρχαίας μετάφρασης των Εβδομήκοντα για την Παλαιά Διαθήκη. Όμως καθώς αυτό είναι δύσκολο για τους περισσότερους ανθρώπους σήμερα, στην εκκλησιαστική ζωή και λατρεία χρησιμοποιεί την Νεοελληνική Μετάφραση του Ορθόδοξου αρχιμανδρίτη Νεόφυτου Βάμβα, που είναι στην ελληνική καθαρεύουσα. Για την Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, η Νεοελληνική Μετάφραση αποτελεί μια ενδιάμεση λύση ανάμεσα στο αρχαίο κείμενο και στις πολλές σύγχρονες μεταφράσεις καθώς ο Βάμβας παρεμβαίνει μόνο στο 18% του αρχικού κειμένου χωρίς να αλλάζει τη νοηματική αλληλουχία. Παράλληλα χρησιμοποιούνται, ενθαρρύνονται και μοιράζονται διάφορες σύγχρονες μεταφράσεις όπως η Μεταφορά στη Νεοελληνική και η Καινή Διαθήκη των Τεσσάρων Καθηγητών. Τα βασικά υμνολόγια που χρησιμοποιούνται από όλες τις τοπικές εκκλησίες και συναθροίσεις είναι δύο —αναφέρονται παρακάτω. Μερικές τοπικές εκκλησίες τυπώνουν και άλλα υμνολόγια (που τα χρησιμοποιούν παράλληλα με τα υπόλοιπα), τα οποία περιλαμβάνουν νεότερους ύμνους, που συνήθως δεν περιέχονται τα δύο βασικά υμνολόγια. Είναι το βασικό υμνολόγιο της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής. Περιέχει τους βασικούς ύμνους που χρησιμοποιούνται σε γάμους, βαπτίσεις κ.λπ., καθώς και πολλούς άλλους κλασικούς προτεσταντικούς. Συνολικά περιέχονται περίπου 500 ύμνοι. Το εξώφυλλο είναι χρώματος μπλε και μαζί με τον τίτλο απεικονίζεται ένας σταυρός. Είναι το δεύτερο υμνολόγιο της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής. Αρχικά προοριζόταν για υμνολόγιο νεολαίας, αλλά τελικά καθιερώθηκε στις εκκλησίες. Περιέχει περίπου 250 ύμνους, νεότερους από αυτούς του υμνολογίου Ύμνοι Χριστιανικοί. Το όνομά του –Άσμα Νέον, έχει παρθεί από εδάφια της Αγίας Γραφής. Το εξώφυλλο είναι χρώματος καφέ και μαζί με τον τίτλο απεικονίζεται μία άρπα. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, δεν δέχεται μη χειροτονημένους επισκόπους, πρεσβυτέρους και διακόνους. Οι νέοι υπεύθυνοι επίσκοποι, πρεσβύτεροι και διάκονοι χειροτονούνται με την παρουσία επισκόπων και πρεσβυτέρων. Οι επίσκοποι της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής είναι έγγαμοι με παιδιά, σύμφωνα με την εντολή των αποστόλων: Πρέπει (δεῖ, Κείμενο) λοιπόν ο επίσκοπος να είναι άμεμπτος, μιας γυναικός ανήρ... κυβερνών καλώς τον εαυτού οίκον, έχων τα τέκνα αυτού εις υποταγήν μετά πάσης σεμνότητος· διότι εάν τις δεν εξεύρη να κυβερνά τον εαυτού οίκον, πως θέλει επιμεληθή την εκκλησίαν του Θεού;. Στην αποστολική αυτή διάταξη προσπάθησαν οι Ορθόδοξοι θεολόγοι, καθώς και πολλοί άλλοι Προτεστάντες να δώσουν ένα χαρακτήρα όχι υποχρεωτικό αλλά προαιρετικό. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής πιστεύει στον υποχρεωτικό χαρακτήρα της χειροτονίας. Έτσι ο επίσκοπος δεῖ να είναι έγγαμος, και αυτό μόνο μία φορά, μιας γυναικός ανήρ —όχι δίγαμος. Οπότε οι επίσκοποι και οι διάκονοι πρέπει να είναι έγγαμοι σε αντίθεση με τους αποστόλους που δεν ήταν υποχρεωτικό να είναι έγγαμοι, αν και η εξουσία που είχαν ήταν μεγαλύτερη και επιβλητικότερη των επισκόπων. Αφού λοιπόν η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής δεν δέχεται παρά μόνο χειροτονημένους λειτουργούς, δηλαδή υπηρέτες, για να κηρύττουν, βαπτίζουν, τελούν τη Θεία Ευχαριστία, τον γάμο, το ευχέλαιο, κ.ά., η αποδοχή χειροτονημένων εργατών προϋποθέτει αποδοχή διαδοχής. Οι παλαιότεροι χειροτονούν τους νεώτερους. Η διαδοχή δεν αποτελεί απόλυτη εγγύηση φοράς της αληθείας: ο Άρειος για παράδειγμα ήταν χειροτονημένος πρεσβύτερος αλλά η εκκλησία θεώρησε παρ' όλα αυτά ότι δεν ήταν φορέας της αληθινής παράδοσης/μαρτυρίας της. Εν τούτοις η διαδοχή δεν παύει, μέσω της χειροτονίας, να έχει την ιστορική της αξία. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής μέσω του προεδρεύοντος επισκόπου της Συνόδου, συνδέεται με την Αποστολική Εκκλησία του Θεού της Ρουμανίας, αφού ο Λεωνίδας Φέγγος χειροτονήθηκε από τον Α. Σ. Δεληγιάννη (Δελληγιαννίδη), ο οποίος προερχόταν από αυτήν. Η Αποστολική Εκκλησία του Θεού της Ρουμανίας έλαβε τη χειροτονία μέσω του Παύλου (Πάβελ) Μπουντέαν, που είχε χειροτονηθεί μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας του Θεού στο Τενεσί. Η Εκκλησία του Θεού μέχρι το 1907 επονομαζόταν Αγιαστική Εκκλησία (Holiness Church), και είχε εισέλθει στην Έσχατη/Όψιμη Βροχή από τις τάξεις των Μεθοδιστών Αγιαστών. Ο ηγέτης της, Αμβρόσιος Τόμλινσον (1865-1943), είχε χειροτονηθεί από τον Αγιαστή Τζ. Μπ. Μίτσελ. Το Αγιαστικό κίνημα, το οποίο ξεκίνησε ο Τζον Γουέσλεϋ, αρχικά δεν ήταν μια ξεχωριστή εκκλησιαστική ομολογία, αλλά μία ευσεβιστική κίνηση μέσα στον Αγγλικανισμό. Το 1784 ο Τζον Γουέσλεϋ χειροτόνησε τον Τόμας Κόουκ (1747-1814), γενικό επόπτη των Μεθοδιστών στις ΗΠΑ, ζητώντας του να μην αποκοπεί από τη μητέρα εκκλησία περιπίπτοντας στην αμαρτία του σχίσματος, όπως χαρακτηριστικά έγραψε. Ο Τζον Γουέσλεϋ παρά τον τεράστιο διωγμό από τους κρατικούς μητροπολίτες πέθανε μέσα στους κόλπους της Αγγλικανικής εκκλησίας. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε: "Από παιδί έμαθα να αγαπώ και να σέβομαι τις Γραφές, τα "λόγια του Θεού", και μετά από αυτές να εκτιμώ τους αρχαίους πατέρες, τους συγγραφείς των τριών πρώτων αιώνων. Μετά την αρχαία Εκκλησία, σέβομαι τη δική μας εκκλησία της Αγγλίας, σαν την πλέον Βιβλική εθνική εκκλησία του κόσμου.", έτσι "η καθολική κληρονομιά του Γουέσλεϋ δεν είναι μόνο αρχαία πατερική αλλά κι Ανατολική". Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής έλκει λοιπόν την ιστορική διαδοχή της από την πρώτη Εκκλησία μέσω των χειροτονιών της Αγγλικανικής εκκλησίας. Οι Βρετανοί επίσκοποι που ήταν παρόντες στη σύνοδο της Άρλης (Αρελάτης) στη Νότιο Γαλλία το 314 μ.Χ., είχαν ήδη κανονική χειροτονία μέσα στους κόλπους της μίας, αγίας, καθολικής και αποστολικής εκκλησίας. Οι λειτουργοί της Εκκλησίας είναι χειροτονημένοι πιστοί Χριστιανοί και εργάζονται αδάπανα χωρίς να αμείβονται χρηματικά για τη διακονία τους. Για να χειροτονηθεί κάποιος, δεν χρειάζεται να έχει σπουδάσει θεολογία, όμως θεωρείται απαραίτητο το να είναι παντρεμένος. Μάλιστα, σε περίπτωση που η σύζυγος κάποιου λειτουργού πεθαίνει, αυτός οφείλει να παραιτηθεί από τη θέση του. Για να κηρύξει κάποιος από τον άμβωνα, δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι χειροτονημένος. Ο Ποιμένας ή Επίσκοπος Κάθε τοπική εκκλησία έχει έναν υπεύθυνο Επίσκοπο, που ονομάζεται και Ποιμένας. Ο Επίσκοπος αυτός είναι υπεύθυνος, σε συνεννόηση με τους υπόλοιπους Πρεσβυτέρους, για τη λειτουργία της εκκλησίας. Αν απουσιάζει ο Ποιμένας, τον αντικαθιστά προσωρινά κάποιος Πρεσβύτερος. Οι Πρεσβύτεροι Η κάθε εκκλησία έχει Πρεσβύτερους, σε αριθμό ανάλογο με το μέγεθός της, οι οποίοι πρέπει να πληρούν τις Γραφικές προϋποθέσεις του 1 Τιμόθεο 3:1-7 και οι οποίοι φροντίζουν για τα ζητήματα που αφορούν τις δραστηριότητες και την ευημερία της κάθε τοπικής εκκλησίας. Ανάμεσα στις ευθύνες που έχουν οι Πρεσβύτεροι περιλαμβάνεται η διδασκαλία, η προτροπή και η νουθέτηση της εκκλησίας από τον άμβωνα, οι επισκέψεις σε μέλη της εκκλησίας και η καθοδήγηση του ευαγγελιστικού έργου. Οι Διάκονοι Οι Διάκονοι πρέπει να πληρούν τις Γραφικές προϋποθέσεις του 1 Τιμόθεο 3:8-13. Σε κάθε τοπική εκκλησία υπάρχουν Διάκονοι που βοηθούν τους Πρεσβυτέρους σε διάφορες συνήθεις εργασίες, όπως η φροντίδα της αίθουσας της εκκλησίας, οι ηχητικές εγκαταστάσεις, η διάθεση των εντύπων, οι λογαριασμοί της εκκλησίας, το ταμείο κ.ά. ενώ μπορεί συχνά να λάβουν μέρος και στο κήρυγμα από τον άμβωνα. Το 1986 η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής διοργάνωσε τη Σύνοδό της. Ο υπεύθυνος κάθε τοπικής εκκλησίας βρίσκεται σε επικοινωνία με τους άλλους ποιμένες και επισκόπους στα πλαίσια του Συνοδικού συστήματος. Στις Συνόδους συμμετέχουν ποιμένες-επίσκοποι, πρεσβύτεροι, διάκονοι και εργάτες του ευαγγελίου. Σύνοδος συγκαλείται δύο φορές τον χρόνο: στη διάρκεια της αργίας των εθνικών εορτών της 25ης Μαρτίου και 28ης Οκτωβρίου. Από το 30 συνολικά άτομα της πρώτης Συνόδου, σήμερα η μέση συμμετοχή είναι περίπου 500 με 600 άτομα. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής διακηρύττει πως την εκφράζουν επίσημα σαν σώμα, μόνο οι Συνοδικές αποφάσεις. Σε περίπτωση που κάποιος επίσκοπος ή πρεσβύτερος περιφρονήσει το συνοδικό σύστημα, αποκόπτεται από το σώμα της εκκλησίας, δηλαδή από τους πιστούς και από την κοινωνία των επισκόπων της.Στη σύνοδο δεν υπάρχουν αξιώματα. Ένας προΐσταται και κατευθύνει τη συζήτηση. Μέχρι το 2008 προκαθήμενος της συνόδου ήταν ο ιδρυτής της Εκκλησίας Λεωνίδας Φέγγος. Μέχρι το 2015, προϊστάμενος της συνόδου ήταν ο Νίκος Νικολακόπουλος, ενώ σήμερα προΐστανται οι Σπύρος Φέγγος και Κώστας Κονδύλης. 1965-2008, Λεωνίδας Φέγγος 2008-2015, Νίκος Νικολακόπουλος 2015-σήμερα, Σπύρος Φέγγος & Κώστας Κονδύλης Οι συναθροίσεις της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής διεξάγονται σε εβδομαδιαία βάση, εκτός από τις κεντρικές εκκλησίες των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης, οι οποίες λειτουργούν καθημερινά. Η κάθε τοπική εκκλησία έχει δικό της ωράριο συναθροίσεων, ενώ ο καθένας –μέλος ή όχι της Εκκλησίας, μπορεί να τις παρακολουθήσει ελεύθερα. Οι συναθροίσεις διεξάγονται κυρίως σε απογευματινές ώρες. Αρχίζουν με ένα προσδιορισμένο χρονικό διάστημα προσευχής, δοξολογίας και ελεύθερης λατρείας, ενώ ακολουθεί το βασικό μέρος της συνάθροισης, που αρχίζει και τελειώνει με προσευχή και περιλαμβάνει τη συμμετοχή σε Χριστιανικούς ύμνους και κήρυγμα βασισμένο στην Αγία Γραφή. Κατά την Κυριακάτικη Λειτουργία τελείται και η Θεία Ευχαριστία. Η συνάθροιση αυτή συνήθως διεξάγεται το πρωί της Κυριακής και σε μερικές εκκλησίες το απόγευμα. Η συνάθροιση της Κυριακής, ως προς τη δομή είναι ίδια με τις υπόλοιπες συναθροίσεις. Μετά το Κήρυγμα όμως, έπειτα από προσευχή, διαμοιράζονται από τους πρεσβυτέρους ή αν είναι ανάγκη από τους διακόνους, πρώτα τα κομμάτια από τον ένα άζυμο άρτο, το Σώμα του Χριστού, και έπειτα μικρά ποτήρια με κόκκινο κρασί που προέρχεται από ένα δοχείο, το Αίμα του Χριστού. Η Συνάθροιση της Κυριακής κλείνει με μια ελεύθερη και μυστική συνεισφορά. Πολλές τοπικές εκκλησίες διεξάγουν ειδικές συναθροίσεις για νέους και νέες, στις οποίες γίνονται συζητήσεις πάνω σε διάφορα θέματα, υπό το πρίσμα της Αγίας Γραφής. Επίσης στις εκκλησίες υπάρχουν για τα παιδιά, τα Κυριακά Σχολεία (κάτι αντίστοιχο με τα Κατηχητικά Σχολεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας). Η πιο σημαντική εκδήλωση της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής είναι οι Πανελλήνιες Συνάξεις της νεολαίας της. Το 1984 συγκλήθηκε η "1η Πανελλήνια Σύναξη Νεολαίας της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής" στην αίθουσα της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής Αθηνών. Την επόμενη χρονιά η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής Θεσσαλονίκης νοίκιασε το Ιβανώφειο στάδιο του Ηρακλή για τον ίδιο σκοπό. Η 17η Σύναξη που έγινε στο γήπεδο του Σπόρτιγκ στην Αθήνα το 1992, είχε συμμετοχή που ξεπέρασε τα 4,000 άτομα. Οι Συνάξεις Νεολαίας σήμερα, γίνονται δυο φορές τον χρόνο. Μία στην Αθήνα το πρώτο Σάββατο πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα, και μια στη Θεσσαλονίκη ένα από τα τελευταία Σάββατα του Αυγούστου, ή από τα πρώτα του Σεπτέμβρη. Στη Θεσσαλονίκη, οι Συνάξεις πλέον γίνονται συνήθως στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ενώ στην Αθήνα οι χώροι ποικίλουν (αν και επί σειρά ετών χρησιμοποιούταν το γήπεδο του Σπόρτιγκ, ενώ τα τελευταία χρόνια γίνεται στο Αθλητικό και Πολιτιστικό Κέντρο "Δαΐς" στο Μαρούσι). Από το καλοκαίρι του 2007 ξεκίνησε να λειτουργεί η κατασκήνωση της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής για παιδιά δημοτικού μέχρι τρίτης γυμνασίου, με το όνομα "Το Μονοπάτι του Ουρανού" η οποία διοργανώνεται από τότε, κάθε χρόνο τον Αύγουστο στις εγκαταστάσεις των κατασκηνώσεων Ασημακοπούλου στις Αφίδνες Αττικής. Επίσης το 2008 διοργανώθηκε από την Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής ένα πενθήμερο κατασκηνωτικό συνέδριο νεολαίας, στις εγκαταστάσεις των κατασκηνώσεων της Ευαγγελικής Εκκλησίας της Ελλάδος στον Κάλαμο Αττικής. Από τα πρώτα χρόνια της νεολαίας της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, εκτός από τις καθιερωμένες σε ετήσια βάση συνάξεις, υπάρχουν πολλές ευαγγελιστικές εξορμήσεις που περιλαμβάνουν ομιλίες, υμνωδίες, μοίρασμα εφημερίδων και ευαγγελίων ενώ σε τακτά χρονικά διαστήματα διάφορες νεολαίες των κατά τόπων Εκκλησιών μεμονωμένα ή συνεργαζόμενες μεταξύ τους διοργανώνουν κοινωνίες με υμνωδία και προσευχή. Τέτοιες κοινωνίες έχουν γίνει κατά καιρούς στους χώρους των εκκλησιών τους, σε βοηθητικούς εκκλησιαστικούς, σε ιδιόκτητους και σε δημόσιους χώρους. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2007 παραβρέθηκαν σε εγκαταστάσεις κατασκήνωσης στο Γραμματικό Αττικής, περισσότερα από 500 άτομα, από 20 εκκλησίες της Αττικής, διοργανώνοντας ημέρα κοινωνίας. Από το 2008 κάποιες εκκλησίες της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, διοργανώνουν βραδιές λατρείας και υμνωδίας στις εγκαταστάσεις του CosmoVision Center, το οποίο ανήκει στην Ευαγγελική φιλανθρωπική οργάνωση AMG. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2009 διοργανώθηκε κοινωνία στις εγκαταστάσεις του εκπαιδευτικού χωριού στο Σοφικό Κορινθίας με συμμετοχή περίπου 400 ατόμων. Στις 2 Οκτωβρίου 2010, χρησιμοποιήθηκε το CosmoVision Center για τέταρτη φορά, για τη διοργάνωση μιας βραδιάς λατρείας και υμνωδίας. Παραβρέθηκαν περίπου 300 άτομα και 9 επίσκοποι της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής. Κάθε καλοκαίρι, τα τελευταία χρόνια, διοργανώνεται το Πνευματικό Συνέδριο όπου δεκάδες πιστοί, συγκεντρώνονται για μερικές ημέρες, παρακολουθώντας σειρές ομιλιών και συμμετέχοντας σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής πιστεύει πως ο ευαγγελισμός είναι μια βασική δραστηριότητα για την εκκλησία. Οι χριστιανοί λοιπόν, με σκοπό να ευαγγελίσουν (δηλαδή να μεταδώσουν τα καλά νέα της Σωτηρίας), συχνά μοιράζουν δημόσια, εφημερίδες Χριστιανισμός, φυλλάδια, Καινές Διαθήκες και Αγίες Γραφές, δωρεάν. Επίσης σημαντική ευαγγελιστική δραστηριότητα είναι το έργο πλατείας. Σε διάφορες κεντρικές πλατείες μέσω ηχητικών συστημάτων μεταδίδονται μηνύματα και ομολογίες πίστης από παρευρισκόμενους χριστιανούς, ενώ ταυτόχρονα προσφέρονται έντυπα και Γραφές, δωρεάν. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής έχει αναπτύξει ευαγγελιστικό έργο και σε χώρες εκτός της Ελλάδας. Θεωρείται πως η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής έχει συντελέσει ενεργά στην απεξάρτηση εκατοντάδων ναρκομανών και αλκοολικών. Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής για την ευαγγελιστική διακονία της, χρησιμοποιεί διάφορα μέσα ενημέρωσης. Βλέπε Χριστιανισμός (εφημερίδα) για λεπτομέρειες.Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής εκδίδει από το 1986 τη μηνιαία (αρχικά δεκαπενθήμερη) εφημερίδα "Χριστιανισμός" (σήμερα σε 8 γλώσσες), που η κυκλοφορία της ετησίως φτάνει τα 800,000 φύλλα και αποστέλλεται σε 65 χώρες. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, λειτουργεί στις ραδιοφωνικές συχνότητες των FM ο "Χριστιανισμός" που εκπέμπει 24 ώρες το 24ωρο. Από το 1995 μέχρι το 2005 πολλές από τις κατά τόπους εκκλησίες λειτουργούν τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς στα FM. Στην Αθήνα γνωστός ήταν ο "Χριστιανισμός 9.39", όπου η ακροαματικότητα του είχε φτάσει το 11,78%. Τον Μάιο του 2000 ο "Χριστιανισμός" ανέστειλε τη λειτουργία του από τις συχνότητες των FM, και συνέχισε τη ραδιοφωνική μετάδοση μόνο μέσα από το διαδίκτυο, ενώ με την ανακατανομή των ραδιοφωνικών συχνοτήτων στην Αθήνα το 2001, πολλοί ραδιοσταθμοί της πρωτεύουσας έκλεισαν, μεταξύ των οποίων και ο Χριστιανισμός που έχασε την παλιά συχνότητα του την 93.9, και αποφασίστηκε από τότε υπουργείο τύπου να εκπέμπει δίπλα στους 94 FM, ο Επικοινωνία FM, του Δήμου Ηρακλείου Αττικής. Σχετικά με τη διακοπή της λειτουργίας του, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 4032/2006, δέχθηκε την «υπό κρίση αίτηση» της εταιρίας Πνοή Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης Ανώνυμη Εταιρεία με δ.τ. Πνοή Α.Ε., ότι κακώς δεν αδειοδοτήθηκε ο ραδιοσταθμός "Χριστιανισμός" με τις αποφάσεις του τότε Υπουργού Τύπου, απορρίπτοντας τις «ασκηθείσες παρεμβάσεις» του Δημοσίου και παραπέμποντας στη διοίκηση την υπόθεση για νέα κρίση. Στις 16 Ιουλίου 2012 δικαιώθηκε εκ νέου η προσφυγή που είχε κάνει η Πνοή Α.Ε. στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Στις 10 Απριλίου 2017 τελικώς έλαβε άδεια για να εκπέμψει στους 104.3 των FM όπου εξέπεμπε ο πειρατικός Μινόρε FM (σήμερα 106.5 FM). Η διεθνής οργάνωση Freedom House στην έκδοση Freedom of the Press 2013 αναφέρει την περίπτωση του ραδιοφωνικού σταθμού ως μια από τις ενδείξεις ανελευθερίας του τύπου στην Ελλάδα. Την ίδια χρονιά, στην παγκόσμια κατάταξη ως προς την ελευθερία του τύπου, κατατάσσει την Ελλάδα στη θέση 41, μαζί με την Μποτσουάνα και το Ελ Σαλβαδόρ, και στην Ευρώπη προτελευταία πριν από την Τουρκία. Από το 2018 ο Χριστιανισμός εκπέμπει και πάλι στην Αθήνα.Ο σταθμός διαθέτει και ευρύ δίκτυο αναμεταδοτών και συνεργασιών ανά την Ελλάδα, συγκεκριμένα προγράμματα του Χριστιανισμού, μεταδίδονται από τους σταθμούς Δίαυλος 1 στους 99.7 στην Αρκαδία, Ράδιο Άποψη 105.2 στη Θεσσαλονίκη, Ράδιο Οιχαλία 106.2 στα Τρίκαλα και σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας. Πολλές από τις κατά τόπους Εκκλησίες έχουν αναπτύξει ιστοσελίδες στο διαδίκτυο στις οποίες παραθέτουν ευαγγελιστικά μηνύματα, ανακοινώσεις εκδηλώσεων, καθώς και απ' ευθείας τις εκδηλώσεις των εκκλησιών είτε με ήχο είτε με εικόνα. Στην κεντρική ιστοσελίδα christianity.gr περιλαμβάνεται το ραδιόφωνο "Χριστιανισμός". Διαδικτυακή τηλεόραση Η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής Κηφισιάς έχει δραστηριοποιηθεί έντονα στο διαδίκτυο μέσω του πολυγλωσσικού τηλεοπτικού καναλιού "Word of God", που εκπέμπει στην Ελληνική, την Αγγλική, την Αλβανική, την Αραβική, τη Γαλλική, την Ιταλική, την Πολωνική, τη Ρουμανική και τη Ρωσική γλώσσα. Πλέον και άλλες εκκλησίες προχώρησαν στη διακονία μέσω διαδικτυακών τηλεοπτικών σταθμών. Συγκεκριμένα υπάρχουν τα παρακάτω κανάλια: Bible-Live (Νίκαια) Voice of God (Παλαιό Φάληρο) Φως TV (Πάτρα) Godmessengers (Πειραιάς) Christianity.net.gr (Καλλιθέα) Όπως οι υπόλοιπες θρησκευτικές ομάδες στην Ελλάδα, έτσι και οι τοπικές Εκκλησίες που απαρτίζουν την Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής εκπροσωπούνται νομικά από τοπικά μη κερδοσκοπικά θρησκευτικά σωματεία που έχουν ιδρυθεί για για την εκπροσώπηση της. Το βασικό και κεντρικό σωματείο είναι η Αδελφότητα Μαθητών Ιησού Χριστού, η οποία ιδρύθηκε στις 7 Ιουλίου 1966, λίγους μήνες μετά την ίδρυση της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής. Οι περισσότερες Πεντηκοστιανές εκκλησίες στην Ελλάδα έχουν μεταξύ τους, ανεπτυγμένους δεσμούς συνεργασίας. Αντίθετα, η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, από την ίδρυσή της και για δεκαετίες, κρατούσε σε σημαντικό βαθμό μια επιφυλακτική στάση απέναντι στα υπόλοιπα Αναγεννημένα χριστιανικά δόγματα.Παρ' όλα αυτά, υπήρξαν κινήσεις τυπικής προσέγγισης σε επίπεδο στέγασης ή συστέγασης με άλλα δόγματα. Από το 1995 μέχρι το 2001, στις ΗΠΑ, τα συνέδρια της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής γίνονταν σε εγκαταστάσεις των Συνάξεων του Θεού, ενώ η εκκλησία του Λονδίνου στεγάζεται στις εγκαταστάσεις μιας πρώην Μεθοδικής εκκλησίας. Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, φάνηκε επίσης να αναθερμαίνονται οι σχέσεις διάφορων εκκλησιών της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής με τις υπόλοιπες εκκλησίες στην Ελλάδα. Ένα από τα βασικά θέματα που συζητήθηκε στη Σύνοδο που έγινε στις 28 Οκτωβρίου 2010 στη Θεσσαλονίκη, ήταν και ο επαναπροσδιορισμός της σχέσης της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής με τις υπόλοιπες Προτεσταντικές εκκλησίες. Αν και υπήρξαν διαφωνίες όσον αφορά τη σχέση και την επικοινωνία των μελών και των λειτουργών της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής με άλλες εκκλησίες, η τελική συνοδική απόφαση της μεγάλης πλειοψηφίας ήταν, η Εκκλησία να παραμείνει στη γραμμή που ακολούθησε από το 1966 όταν αποχωρίστηκε από τις υπόλοιπες Προτεσταντικές εκκλησίες. Αποδέχεται ότι δεν μπορεί να συνεργαστεί με άλλα δόγματα διότι δεν ακολουθούν ίδια διδασκαλία με αυτήν. Χαρακτηριστικά αναφέρει στην απόφαση της συνόδου ο προιστάμενός της Νίκος Νικολακόπουλος: "Αγαπούμε την ενότητα και αγωνιζόμαστε για αυτήν, αλλά ενότητα πάνω στην αλήθεια του λόγου του Θεού.". Κατά καιρούς έχουν γίνει συναντήσεις και επισκέψεις επισκόπων της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής σε εκκλησίες άλλων δογμάτων ατομικά είτε ομαδικά. Εξωτερικό Τον Απρίλιο του 2002, οι προεστώτες Λεωνίδας Φέγγος και Νίκος Νικολακόπουλος, μαζί με άλλους επισκόπους της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, συναντήθηκαν με πρεσβύτερους και παράγοντες Βουλγαρικών εκκλησιών, παρουσία του προέδρου της Βουλγαρικής Συνόδου Πεντηκοστιανών Εκκλησιών, Βίκτωρ και του αντιπροέδρου Ρούμεν, στο Γιάμπολ της Βουλγαρίας. Τον Οκτώβριο του 2003, οι Λεωνίδας Φέγγος, Νίκος Νικολακόπουλος μαζί με άλλους επισκόπους, κατόπιν προσκλήσεως του Ιταλού Ιεραποστόλου στη Ρουμανία Φράνκο Πετρόνε, επισκέφτηκαν και κήρυξαν στην Εκκλησία της Πεντηκοστής στη Ρουμανία, η οποία απαριθμεί περισσότερες από 23,000 εκκλησίες με 500,000 μέλη.Τον Ιανουάριο του 2004 διοργανώθηκε διήμερο σεμινάριο από τη Ρουμάνικη Πεντηκοστιανή Εκκλησία στο Αράντ Ρουμανίας με βασικούς ομιλητές τους λειτουργούς της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής Λεωνίδα Φέγγο, Νίκο Νικολακόπουλο, Δανιήλ Γρίβα και Λουίτζι ΝτιΣάρλο. Την Τρίτη μέρα υπήρξε συνάντηση με τον πρόεδρο των Ρουμανικών Πεντηκοστιανών Εκκλησιών, Τιπέι και με τον πρόεδρο των Ρουμάνων Αμερικής και Καναδά, Δαβίδ Άντυ. Τον Απρίλιο του 2004 μετά από πρόσκληση Ιταλών ποιμένων ο Λεωνίδας Φέγγος με μια ομάδα εννέα επισκόπων, επεσκέφθησαν και κήρυξαν σε εκκλησίες της Ρώμης.Τον Οκτώβριο του 2005 ο ποιμένας της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής Σαλαμίνας, Νίκος Βουρλάκος έκανε περιοδεία 25 ημερών στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Ρουάντα και το Μπουρούντι, διδάσκοντας περισσοτέρους από 700 Πεντηκοστιανούς τοπικούς εργάτες. Τον Μάρτιο του 2007, ο Τιπέι επισκέφθηκε την Αθήνα και κήρυξε στην κεντρική Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής στην Αθήνα. Ελλάδα Τον Φεβρουάριο του 2009, υπήρξε εκπροσώπηση της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής στην ημερίδα που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Ευαγγελικός Σύνδεσμος, με θέμα «Νομική Προσωπικότητα των Θρησκευτικών Κοινοτήτων στην Ελλάδα». Στην ίδια ημερίδα, παραβρέθηκε επίσης και ο Αρχιεπίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας στην Ελλάδα. Στην αποφοίτηση του 2010, του Ελληνικού Βιβλικού Κολεγίου, της θεολογικής σχολής που υπηρετεί τις Ευαγγελικές εκκλησίες στην Ελλάδα, την κεντρική ομιλία έφερε ο ποιμένας της εκκλησίας της Καλλιθέας Αντώνης Περιάλης. Τον Αύγουστο του 2010, στο 58ο Βιβλικό Συνέδριο της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας, για πρώτη φορά ένας από τους ομιλητές ήταν λειτουργός της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής. Συγκεκριμένα, ο τότε ποιμένας της εκκλησίας της Μεταμόρφωσης, έδωσε δύο ομιλίες στο δεκαήμερο ιστορικό συνέδριο της Ευαγγελικής κοινότητας που γίνεται στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Ευαγγελικής Εκκλησίας Κατερίνης, στη Λεπτοκαρυά Πιερίας. Επίσης, το 2011 στο 59ο Βιβλικό Συνέδριο, ομιλητής ήταν ο ποιμένας Αντώνης Περιάλης, και το 2012 στο 60ο, ο ποιμένας της εκκλησίας του Μενιδίου, Χρήστος Κατσιγιάννης. Κατά καιρούς, στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής, έχουν υπάρξει σχίσματα, διασπάσεις, ανεξαρτητοποιήσεις και αποκοπές τοπικών εκκλησιών. Στο παρελθόν υπήρξαν σχίσματα σε αρκετές τοπικές εκκλησίες (Γιαννιτσά, Κοζάνη, Βέροια, Σέρρες, Κόρινθος κ.λπ.). Τον Ιανουάριο του 2017, η εκκλησία της Καλλιθέας διαγράφτηκε από τον κατάλογο των εκκλησιών όπως αυτός δημοσιεύεται στην εφημερίδα "Χριστιανισμός". Σημαντικότερο, ήταν το λεγόμενο σχίσμα της Θεσσαλονίκης τον Αύγουστο του 2002. Στη Σύνοδο της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής, που έγινε το διήμερο 27 και 28 Οκτωβρίου 2001, ο ποιμένας της Θεσσαλονίκης Ηλίας Καλαϊτζής δήλωσε ότι θα παραιτηθεί από τη θέση του ποιμένα, ύστερα από τον θάνατο της γυναίκας του, καθώς σύμφωνα με τη διδασκαλία της ΕΑΕΠ, οι λειτουργοί της εκκλησίας πρέπει να είναι παντρεμένοι, ενώ σε περίπτωση που πεθάνει η σύζυγος κάποιου λειτουργού αυτός οφείλει να παραιτηθεί. Τον Μάρτιο του 2002, ο Αναστάσιος Μπουζίκας ανέλαβε υπεύθυνος πρεσβύτερος της Εκκλησίας, όμως τελικά ο Καλαϊτζής αρνήθηκε να παραιτηθεί από τη θέση του ποιμένα, θεωρώντας την ως διακονία που δεν αναιρείται. Τελικά, συγκλήθηκε έκτακτη σύνοδος στην Αθήνα με τη συμμετοχή 500 περίπου λειτουργών της εκκλησίας απ' όλη την Ελλάδα, όπου καταδίκασε τη στάση του Καλαϊτζή. Τους επόμενους μήνες ακολούθησε η διάσπαση της εκκλησίας της Θεσσαλονίκης. Ο Καλαϊτζής παρέμεινε ποιμένας στην υπάρχουσα εκκλησία, ενώ όσοι τάχθηκαν υπέρ της Συνόδου, τον Δεκέμβριο του 2002 δημιούργησαν νέα συνάθροιση με ποιμένα τον Γεώργιο Χλιοπάνο. Με την εκκλησία του Καλαϊτζή συμπορεύτηκαν άλλες 4 τοπικές εκκλησίες, ενώ αργότερα προστέθηκε και ένα τμήμα της εκκλησίας της Βέροιας. Αυτή η ομάδα εκκλησιών αναφέρεται ως Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία της Πεντηκοστής. Αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2003, ο πρεσβύτερος Αναστάσιος Μπουζίκας, αποχώρησε από την εκκλησία του Καλαϊτζή και ξεκίνησε μια ανεξάρτητη κατ' οίκον συνάθροιση. Από τον Δεκέμβριο του 2018, η εκκλησία που είχε αποχωρήσει περιλαμβάνεται και πάλι στον κατάλογο των εκκλησιών της Συνόδου, χωρίς όμως να συμβαίνει το ίδιο και με τις εκκλησίες που την είχαν ακολουθήσει κατά το σχίσμα του 2002. Κατά καιρούς έχει υπάρξει εναντίωση στην Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής από άτομα και θρησκευτικές οργανώσεις που κινούνται στον χώρο της Ορθοδοξίας. Αν και η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής σε βασικά δόγματα συμφωνεί με την Ορθόδοξη Εκκλησία –καθώς δέχεται το Σύμβολο της Πίστεως, υπάρχει επιφύλαξη, ειδικά από τους λεγόμενους αντιαιρετικούς κύκλους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Μάλιστα, μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν, η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής υποστήριζε ότι ήταν η Προτεσταντική εκκλησία που είχε δεχτεί τη μεγαλύτερη εναντίωση. Από την άλλη μεριά βέβαια, η Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής υπολογίζει πως υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες συμπαθούντες. Λεωνίδας Φέγγος Χριστιανισμός (εφημερίδα) Πεντηκοστιανισμός Βιβλίο Ελευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής - Η ιστορία της. Τι πιστεύει. Πως πολιτεύεται., ISBN 960-89079-1-8, Εκδόσεις ΟΡΟΣ, Αθήνα 2006 Περιοδικό "Christianity Today", Απρίλιος 1998 Περιοδικό "Τυχικός", Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2010 Εφημερίδα "Χριστιανισμός", Μάρτιος 1986 Εφημερίδα "Χριστιανισμός", Νοέμβριος 1986 Εφημερίδα "Χριστιανισμός", Σεπτέμβριος 2007 Εφημερίδα "Μεσημβρινή", 23 Ιουλίου 1987 Εφημερίδα "Ελεύθερος Τύπος", 27 Σεπτεμβρίου 1987 Εφημερίδα "Τύπος της Κυριακής", ένθετο "Ορθοδοξία και Ελληνισμός", 14 Ιανουαρίου 2001 christianity.gr: Η επίσημη σελίδα της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας ΠεντηκοστήςΕλευθέρα Αποστολική Εκκλησία Πεντηκοστής Αθηνών Χάρτης εκκλησιών και παραρτημάτων του σωματείου της Ελευθέρας Αποστολικής Εκκλησίας Πεντηκοστής Αρχείο της ελληνικής έκδοσης της εφημερίδας "Χριστιανισμός"