Ζουν ανάμεσα μας

Το Ζουν ανάμεσα μας (αγγλικά: They Live‎) είναι ο τίτλος αμερικανικής κινηματογραφικής ταινίας επιστημονικής φαντασίας, σε σκηνοθεσία του Τζον Κάρπεντερ, Αμερικανικής παραγωγής του 1988. Βασίζεται στο διήγημα Eight O'Clock in the Morning του Ρέι Νέλσον από το 1963.

 Ο Τζον Νάντα (Ρόντι Πάιπερ), ένας άνεργος εργάτης, φτάνει στο Λος Άντζελες αναζητώντας εργασία. Πέρα από τους ουρανοξύστες, στην πόλη κυριαρχούν ανεργία και φτώχεια. Γυρνώντας άσκοπα στην πόλη παρατηρεί έναν τυφλό ιεροκήρυκα που περιγράφει με αποκαλυπτικό ύφος τους «κυρίαρχους», που έχουν «πάρει τις καρδιές και τα μυαλά των ηγετών», έχουν «στρατολογήσει τους πλούσιους και τους ισχυρούς» ενώ ελέγχουν και κατέχουν τους υπόλοιπους. Βρίσκει δουλειά σε μεγάλο εργοτάξιο όπου συναντά το Φρανκ, ο οποίος του λεει ότι μετά την απεργιακή του ήττα στην παλιά θέση εργασίας του σε ένα εργοστάσιο παραγωγής χάλυβα στο Ντιτρόιτ, είναι αποφασισμένος πλέον να πολεμήσει τους καπιταλιστές με την πρώτη ευκαιρία. Ο Νάντα αντιθέτως πιστεύει στο αμερικανικό όνειρο και απλά θέλει να περιμένει την ευκαιρία του. Ο Φρανκ τον παίρνει μαζί του σε μια κοντινή εκκλησία, γύρω από την οποία έχει δημιουργηθεί μια παραγκούπολη και όπου προσφέρεται δωρεάν φαγητό και χώρος για ύπνο. Γύρω τους ο κόσμος φαίνεται να απολαμβάνει τις τηλεοπτικές εκπομπές του, μέχρι που μια σκοτεινή οργάνωση μπαίνει στα ραδιοκύματα και μεταδίδει ανατρεπτικά μηνύματα για τους κρυμμένους κυρίαρχους του κόσμου, καταλήγοντας κάνοντας έκκληση για συλλογική αντίσταση. Σύντομα ο Νάντα ανακαλύπτει ότι ο ιεροκήρυκας του δρόμου και ο άνθρωπος στην τηλεόραση συνδέονται μέσω της εκκλησίας. Γλιστρά μέσα στην εκκλησία και συνειδητοποιεί ότι πρόκειται για την έδρα της παράνομης οργάνωσης.Λίγο αργότερα αστυνομικοί εισβάλλουν με απίστευτη βιαιότητα στην εκκλησία, καταστρέφουν την παραγκούπολη και σκοτώνουν τον γέρο ιεροκήρυκα. Ερευνώντας τα ερείπια του ναού, ο Νάντα βρίσκει σε κρυφό χώρο μέσα σε έναν τοίχο ένα χαρτοκιβώτιο γεμάτο με γυαλιά ηλίου. Τα παίρνει μαζί του, δίχως αρχικά να τα δώσει ιδιαίτερη σημασία. Φορώντας τα βλέπει τα πάντα ασπρόμαυρα και αφού τα βγάζει τον πιάνει για λίγο διάστημα δυνατός πονοκέφαλος. Περισσότερο συγκλονιστικό είναι πως βλέπει τα ίδια υποσυνείδητα μηνύματα πίσω από οποιαδήποτε διαφήμιση προϊόντων και σε όλες τις εφημερίδες ή περιοδικά, τα οποία είναι π.χ. οι λέξεις «υπάκουγε», «κοιμήσου», «κατανάλωνε» και «βλέπε τηλεόραση». Επίσης, φορώντας τα γυαλιά πάντα, παρατηρεί ότι σε όλα τα χαρτονομίσματα στην πραγματικότητα γράφει τη φράση «Αυτός είναι ο θεός σου». Η πιο συγκλονιστική του όμως ανακάλυψη αφορά τους ανθρώπους γύρω του. Βλέπει ότι όσοι ανήκουν στην ελίτ και στα εύπορα στρώματα στην πραγματικότητα είναι άσχημα ανθρωποειδή εξωγήινης προέλευσης. Συνειδητοποιεί ότι έχουν αναλάβει την εξουσία και ασκούν μαζική πλύση εγκεφάλου με τα υποσυνείδητα μηνύματα που περνούν μέσω τηλεόρασης και διαφημίσεων στους πολίτες. Μόλις τα μυστηριώδη όντα καταλαβαίνουν ότι ο Νάντα είναι σε θέση να δει την πραγματική τους μορφή, ξεκινούν ένα ανελέητο κυνηγητό. Καταφέρνει να αφοπλίσει δυο όντα που εργάζονται ως αστυνομικοί και τα πυροβολεί ενώ αφήνει έναν τρίτο αστυνομικό να φύγει επειδή είναι άνθρωπος. Καταφέρνει να διαφύγει με την όχι και τόσο εθελοντική βοήθεια της Χόλυ Τόμσον, που είναι αναπληρωτής επικεφαλής του τηλεοπτικού σταθμού Cable 54. Αντί όμως αυτή να πειστεί από την απίστευτη ιστορία του καταφέρνει να τον σπρώξει από το παράθυρο του διαμερίσματός της και καλεί την αστυνομία. Ο Νάντα απομακρύνεται και συναντά το Φρανκ, τον οποίο μετά από μεγάλη προσπάθεια καταφέρνει να πείσει για την ύπαρξη των εξωγήινων. Στο μεταξύ κέρδισαν την αφοσίωση της οργάνωσης (την οποία τα μέσα ενημέρωσης αποκαλούν «κομμουνιστική τρομοκρατική οργάνωση») και καλούνται σε μυστική συνάντηση. Εκεί ο Νάντα συναντά ξανά τη Χόλυ. Μαθαίνουν ότι τα άσχημα ανθρωποειδή είναι εξωγήινοι που υποδούλωσαν την ανθρωπότητα. Για να έχουν υπό έλεγχο τις σκέψεις των ανθρώπων, οι εξωγήινοι εκπέμπουν ένα σήμα, το οποίο κρύβει την πραγματική τους εμφάνιση. Ο πομπός βρίσκεται ανάμεσα στις κεραίες του Cable 54, πράγμα που η Χόλυ διαψεύδει. Οι αντιστασιακοί εξοπλίζουν το Νάντα και το Φρανκ με όπλα, φακούς επαφής που κάνουν περιττά τα γυαλιά ηλίου και με ένα «ρολόι» των εξωγήινων, που λειτουργεί ως ασύρματος και τηλεμεταφορέας. Ξαφνικά εισβάλλουν αστυνομικοί και σκοτώνουν πολλούς αντιστασιακούς. Κατά τη διάρκεια της μάχης ο Νάντα και ο Φρανκ φθάνουν μέσω ενός συστήματος τούνελ και χρησιμοποιώντας το ρολόι των εξωγήινων στο αρχηγείο τους. Εκεί μαθαίνουν ότι η ανθρώπινη εξουσιαστική ελίτ συνεργάζεται με τους εξωγήινους από το γαλαξία της Ανδρομέδας, επιτρέποντάς τους να εκμεταλλευτούν τη γη. Ένας καλοντυμένος άνδρας που τους περνά για νέους δωσίλογους τους εξηγεί τον τρόπο λειτουργίας της κεραίας με το σήμα της οποίας ελέγχουν τους ανθρώπους. Αποφασισμένοι να καταστρέψουν την κεραία των εξωγήινων, εισβάλλουν στο κτήριο του Cable 54 με τη Χόλυ, η οποία τους συνοδεύει στην οροφή. Ανεβαίνοντας όμως η Χόλυ πυροβολεί το Φράνκ και προσπαθεί να σκοτώσει και το Νάντα, ο οποίος καταφέρνει να την εξουδετερώσει. Καταφέρνει επίσης να καταστρέψει και το πομπό των εξωγήινων, τραυματίζεται όμως θανάσιμα καθώς ένας αστυνομικός τον πυροβολεί μέσα από ένα ελικόπτερο. Με τις τελευταίες του δυνάμεις, ο Νάντα σηκώνει το χέρι του και δείχνει στους εξωγήινους το μεσαίο του δάχτυλο. Με την απενεργοποίηση της κεραίας, οι άνθρωποι είναι πλέον σε θέση να δουν τον κόσμο όπως είναι. Τα άσχημα πρόσωπα των εξωγήινων εκτίθενται στον κόσμο. Ρόντι Πάιπερ ως Τζον Νάντα. Κιθ Ντέιβιντ ως Φρανκ. Μεγκ Φόστερ ως Χόλυ Τόμσον. Πήτερ Τζέισον ως Γκίλμπερτ. Νόρμαν Όλντεν ως Φόρμαν. Η ενεργή παραγωγή της ταινίας άρχισε το Μάρτιο του 1988 και γυρίστηκε στο Λος Άντζελες κατά τη διάρκεια οκτώ εβδομάδων με προϋπολογισμό 3.000.000 δολαρίων. Το Ζουν ανάμεσα μας με προϋπολογισμό περίπου 3.000.000 δολάρια έκανε πρεμιέρα τριημέρου με εισπράξεις 4,8 εκατομμύρια δολάρια. Στην Αμερική οι εισπράξεις έφτασαν τα 13 εκατομμύρια δολάρια. Η ταινία πήρε ένα 79% των θετικών βαθμολογιών στην Rotten Tomatoes και 3.6 πόντους από τους 5. Από τους κριτικούς, 83% της έδωσαν θετικό βαθμό, δίνοντας της 7 πόντους από τους 10, βασισμένους σε 46 αναφορές και με την γενική συναίνεση: «Μια υποτιμημένη ταινία είδους του Τζον Κάρπεντερ, ένα πολιτικά ανατρεπτικό μείγμα ταινίας τρόμου και επιστημονικής φαντασίας.». Σε σύγκριση, η Metacritic, βασισμένη σε 10 αναφορές, έδωσε στην ταινία 52 πόντους από τους 100 ενώ στο cine.gr αξιολογήθηκε με 7.78 πόντους από τους 10. Η Τζάνετ Μάσλιν της The New York Times σχολίασε αρνητικά την ταινία σημειώνοντας ότι «η επιπολαιότητα της ταινίας είναι πραγματικά απογοητευτική. Αυτό ισχύει επίσης για τη φοβερή της ασυνέπεια, αφού από ένα σημείο και μετά παρατά το σχέδιο παιχνιδιού της.» Το ντοκιμαντέρ «Οδηγός ιδεολογίας για διεστραμμένους» του Σλοβένου φιλόσοφου και κριτικού θεωρητικού Σλάβοϊ Ζίζεκ ξεκινά με μια ανάλυση της ταινίας «Ζουν ανάμεσα μας»: Ο Ζίζεκ χρησιμοποιεί το κεντρικό μοτίβο της ταινίας, τη χρήση ειδικών γυαλιών ηλίου που αποκαλύπτει την πραγματικότητα για το ότι γίνεται αντιληπτό, για να εξηγήσει το ορισμό του της ιδεολογίας. Ο Ζίζεκ δηλώνει: «Η ταινία Ζουν ανάμεσα μας είναι σίγουρα ένα ξεχασμένο αριστούργημα της χολιγουντιανής Αριστεράς. ... Τα γυαλιά ηλίου λειτουργούν σαν κριτική της ιδεολογίας. Επιτρέπουν να δει κανείς το πραγματικό μήνυμα κάτω από όλη την προπαγάνδα, τις διαφημίσεις, τις αφίσες κλπ. ... Βάζοντας τα γυαλιά ηλίου βλέπει τη δικτατορία μέσα στη δημοκρατία, την αόρατη τάξη που στηρίζει την φαινομενική του ελευθερία.» Το Ζουν ανάμεσα μας μετά την κυκλοφορία του έλαβε υποψηφιότητες για Βραβεία Saturn Καλύτερης μουσικής επένδυσης για τον Τζον Κάρπεντερ και τον Άλαν Χάουαρθ και Καλύτερης ταινίας επιστημονικής φαντασίας. They Live στην επίσημη ιστοσελίδα του Τζον Κάρπεντερ They Live στο IMDb They Live στο Rotten Tomatoes (αγγλ.)