Η Βίβλος (ταινία, 1966)

Η Βίβλος (ιταλικά: La Bibbia‎) είναι μια θρησκευτική επική ταινία του 1966 σε παραγωγή Ντίνο ντε Λαουρέντις και σκηνοθεσία Τζον Χιούστον. Αφηγείται τα πρώτα 22 κεφάλαια του Βιβλίου της Γένεσης, καλύπτοντας τις ιστορίες από τη Δημιουργία και τον Αδάμ και την Εύα μέχρι τον Ισαάκ. Η ταινία κυκλοφόρησε από την 20th Century Fox. Στο καστ συμμετέχουν οι Τζον Χιούστον, Μάικλ Παρκς, Ρίτσαρντ Χάρις, Φράνκο Νέρο, Στίβεν Μπόιντ, Τζορτζ Σι Σκοτ, Άβα Γκάρντνερ, Πίτερ Ο' Τουλ και Γκαμπριέλε Φερτσέτι. Το σενάριο γράφτηκε από τον Κρίστοφερ Φράι, με άγνωστες συνεισφορές των Όρσον Γουέλς, Άιβο Περίλι, Τζόναθαν Γκρίφιν, Μάριο Σολντάτι και Βιτόριο Μπονιτσέλι. Η μουσική επένδυση έγινε από τον Ιάπωνα συνθέτη Τοσίρο Μαγιουζούμι, με τη συνεισφορά του άγνωστου τότε Ένιο Μορικόνε. Μετά την πρεμιέρα της στη Νέα Υόρκη στις 28 Σεπτεμβρίου 1966, η ταινία έλαβε γενικά θετικές κριτικές από τους κριτικούς. Το National Board of Review of Motion Pictures συμπεριέλαβε την ταινία στη λίστα των 10 καλύτερων ταινιών του 1966. Οι ντε Λαουρέντις και Χιούστον κέρδισαν Βραβεία Νταβίντ ντι Ντονατέλο Καλύτερου Παραγωγού και Καλύτερου Ξένου Σκηνοθέτη αντίστοιχα. Η μουσική του Τοσίρο Μαγιουζούμι ήταν υποψήφια για Όσκαρ και Χρυσή Σφαίρα. Η ταινία σχεδιάστηκε αρχικά ως η πρώτη από μια σειρά ταινιών που επαναδιηγούνται ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη, αλλά οι επόμενες ταινίες δεν γυρίστηκαν ποτέ.

 Η ταινία αποτελείται από πέντε κύριες ενότητες: Δημιουργία, Κήπος της Εδέμ, Κάιν και Άβελ, Κιβωτός του Νώε, και Αβραάμ. Υπάρχουν επίσης δύο μικρότερα τμήματα: το ένα αφηγείται την ανέγερση του Πύργου της Βαβέλ και το άλλο την καταστροφή στα Σόδομα και τα Γόμορρα. Τα τμήματα διαφέρουν πολύ ως προς τον τόνο. Η ιστορία του Αβραάμ είναι ζοφερή και ευλαβική, ενώ αυτή του Νώε επικεντρώνεται στην αγάπη του για όλα τα ζώα. Τα αιλουροειδή (συμπεριλαμβανομένων των λιονταριών) παρουσιάζονται να πίνουν γάλα και η σχέση του Νώε με τα ζώα απεικονίζεται ως αρμονική. Τζον Χιούστον ως αφηγητής, Νώε και φωνή του Θεού Μάικλ Παρκς ως Αδάμ Ούλα Μπέργκριντ ως Εύα Φλάβιο Μπενάτι ως όφις Ρίτσαρντ Χάρις ως Κάιν Φράνκο Νέρο ως Άβελ Στίβεν Μπόιντ ως Νεμρώδ Τζορτζ Σι Σκοτ ως Αβραάμ Άβα Γκάρντνερ ως Σάρα Πίτερ Ο' Τουλ ως οι τρεις άγγελοι Ζόι Σάλις ως Άγαρ Γκαμπριέλε Φερτσέτι ως Λωτ Ελεονόρα Ρόσι Ντράγκο ως σύζυγος του Λωτ Πουπέλα Μάτζο ως σύζυγος του Νώε Μαρία Γκράτσια Σπίνα ως κόρη του Λωτ Άντζελο Μποσκαριόλ ως Χαμ Κλοντ Λανγκ ως σύζυγος του Νεμρώδ Αντριάνα Αμπέζι ως κόρη του Λωτ Γκαμπριέλα Παλότα ως σύζυγος του Χαμ Αλμπέρτο Λουκαντόνι ως Ισαάκ Λουτσιάνο Κονβέρσι ως Ισμαήλ Τζοβάνα Γκαλέτι ως αμαρτωλή Λαρς Μπλοχ ως αρχάγγελος Μιχαήλ Η Seven Arts Productions συνεισέφερε το 30% του προϋπολογισμού. Η Άβα Γκάρντνερ ήταν απρόθυμη στην αρχή να παίξει τον ρόλο της Σάρας, αλλά μόλις της μίλησε ο Τζον Χιούστον, δέχτηκε. Αργότερα εξήγησε γιατί δέχτηκε τον ρόλο:Αυτός (ο Χιούστον) πίστευε περισσότερο σε μένα από ό,τι εγώ η ίδια. Τώρα χαίρομαι που τον άκουσα, γιατί είναι δύσκολος και πολύ απαιτητικός ρόλος. Ξεκινάω ως νεαρή σύζυγος και γερνάω σε διάφορες περιόδους, πράγμα που με αναγκάζει να προσαρμόζομαι ψυχολογικά σε κάθε ηλικία. Είναι τελείως καινούργιο για μένα και πιο ενδιαφέρον. Σε αυτόν τον ρόλο, πρέπει να δημιουργήσω έναν χαρακτήρα, όχι απλώς να παίξω. Η Αγγλοϊρανή ηθοποιός Ζόι Σάλις, η οποία είχε επιλεγεί ως Άγαρ, ήταν αρχικά γνωστή ως Ζόι Ισμαήλ, μέχρι που ο Χιούστον αποφάσισε να της αλλάξει όνομα λόγω της ομοιότητάς του με το όνομα του Ισμαήλ, του γιου του χαρακτήρα της. Η Ούλα Μπέργκριντ ήταν φοιτήτρια ανθρωπολογίας και ζούσε στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας όταν την ανακάλυψε ένας ανιχνευτής ταλέντων, ο οποίος τη φωτογράφισε σε ένα μουσείο εκεί και στη συνέχεια προσελήφθη αμέσως για να παίξει την Εύα. Ο Χιούστον σκέφτηκε αρχικά τον Άλεκ Γκίνες (ο οποίος δεν ήταν διαθέσιμος) και τον Τσάρλι Τσάπλιν (ο οποίος αρνήθηκε) για το ρόλο του Νώε, μέχρι που τελικά αποφάσισε να τον παίξει ο ίδιος. Η ταινία παρουσίασε τον Φράνκο Νέρο στο αμερικανικό κοινό. Ο Νέρο, ο οποίος εργαζόταν ως φωτογράφος στην ταινία, προσελήφθη από τον Χιούστον για τον ρόλο του Άβελ λόγω των όμορφων χαρακτηριστικών του. Εκείνη την εποχή, ο Νέρο δεν μιλούσε αγγλικά και ο Χιούστον του έδωσε να μελετήσει ηχογραφήσεις από έργα του Σέξπιρ. Οι σκηνές του Κήπου της Εδέμ γυρίστηκαν σε έναν «μικρό ζωολογικό κήπο» στη Ρώμη. Η Ούλα Μπέργκριντ, η οποία επιλέχτηκε ως Εύα, θυμάται αργότερα: "Ο Παράδεισος ήταν, στην πραγματικότητα, ένας παλιός βοτανικός κήπος στα περίχωρα της Ρώμης." Έγιναν πέντε κατασκευές της Κιβωτού του Νώε για την ταινία. Η μεγαλύτερη είχε μήκος 61 μέτρα, πλάτος 19,5 μέτρα και ύψος 15 μέτρα. Χρησιμοποιήθηκε για τη μακρινή λήψη του Νώε καθώς φορτώνει τα ζώα. Το εσωτερικό της κιβωτού, που ήταν ένα από τα «μεγαλύτερα εσωτερικά σετ που σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν ποτέ», είχε μήκος 45,5 μέτρα, ύψος 17,5 μέτρα, τρία καταστρώματα και μια ράμπα που διέτρεχε την κιβωτό. Η τρίτη κατασκευή ήταν μια κιβωτός «σκελετός», φτιαγμένη για τις σκηνές που απεικονίζουν τον Νώε και τους γιους του να κατασκευάζουν την κιβωτό. Η τέταρτη κατασκευή χρησιμοποιήθηκε στις σκηνές του κατακλυσμού και η πέμπτη ήταν μια μικρογραφία για τις σκηνές των καταιγίδων. Το κόστος αυτών των κατασκευών ήταν πάνω από 1 εκατομμύριο δολάρια. Το κτίσιμο κράτησε μήνες και απασχολήθηκαν σε αυτό περισσότεροι από 500 εργαζόμενοι. Τα ζώα παραδόθηκαν από ζωολογικό κήπο στη Γερμανία. Ολόκληρο το τμήμα της Κιβωτού του Νώε είχε συνολικό προϋπολογισμό 3 εκατομμύρια δολάρια. Η εναρκτήρια σεκάνς της Δημιουργίας γυρίστηκε από τον διάσημο φωτογράφο Ερνστ Χαας. Η Βίβλος έκανε πρεμιέρα στο Loew's State Theatre της Νέας Υόρκης στις 28 Σεπτεμβρίου 1966. Την επόμενη μέρα της πρεμιέρας, η Άβα Γκάρντνερ παρατήρησε: «Είναι η μόνη φορά στη ζωή μου που απόλαυσα πραγματικά τη δουλειά — όταν έκανα αυτήν την ταινία». Το περιοδικό Variety σημείωσε ότι «η παλαιότερη ιστορία του κόσμου — η προέλευση της Ανθρωπότητας, όπως λέγεται στο Βιβλίο της Γένεσης — παρουσιάζεται στην οθόνη από τον σκηνοθέτη Τζον Χιούστον και τον παραγωγό Ντίνο ντε Λαουρέντις με απόλυτη δεξιοτεχνία, γούστο και ευλάβεια». Άλλες κριτικές ήταν λιγότερο θετικές. Η εφημερίδα The New York Times έγραψε ότι η ταινία έχει "εξαιρετικά ειδικά εφέ" αλλά δεν δίνει την "αίσθηση σύνδεσης στις ιστορίες από τη Γένεση". Το περιοδικό Monthly Film Bulletin έγραψε ότι "τα επτά ή οκτώ επεισόδια είναι αποσυντονιστικά μεγάλα, κουραστικά αργά, καταθλιπτικά ευλαβικά. Το πιο ζωντανό τμήμα είναι η Κιβωτός, με τον ίδιο τον Χιούστον". Η ταινία κέρδισε 15 εκατομμύρια δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά κατά την αρχική της κυκλοφορία στον κινηματογράφο γεγονός που την έκανε τη δεύτερη ταινία του 1966 με τις μεγαλύτερες εισπράξεις. Η ταινία ήταν η δεύτερη πιο δημοφιλής ιταλική ταινία στην Ιταλία το 1966 με 11.245.980 εισιτήρια, ακριβώς μετά το Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος και είναι η 15η πιο δημοφιλής ταινία όλων των εποχών. Η 20th Century Fox κυκλοφόρησε την ταινία σε βιντεοκασέτες κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1970, 1980 και 1990, DVD το 2002, Blu-ray Disc στις 22 Μαρτίου 2011 και διαδικτυακά. Η Βίβλος στον κατάλογο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου Η Βίβλος στην IMDb Η Βίβλος στο Rotten Tomatoes