Έλληνες της Βουλγαρίας

Οι Έλληνες της Βουλγαρίας (βουλγαρικά: гърци‎, Gǎrci) αποτελούν την τέταρτη μεγαλύτερη εθνική μειονότητα στη Βουλγαρία. Ο πληθυσμός τους ανέρχεται στα 3.935 άτομα σύμφωνα με την απογραφή του 2011, συμπεριλαμβανομένων των Σαρακατσάνων, των οποίων η βουλγαρική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει την ελληνική καταγωγή, απογράφοντάς τους ξεχωριστά. Υπολογίζονται σε περίπου 25.000 από ελληνικές οργανώσεις και περίπου 28.500 από το Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών. Οι τελευταίοι αριθμοί περιλαμβάνουν την κοινότητα των Σαρακατσάνων, τους απογόνους των Ελλήνων μεταναστών και άλλων Ελλήνων πολιτών που ζουν στη Βουλγαρία ως φοιτητές, επιχειρηματίες και άλλα. Σήμερα οι Έλληνες ζουν κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας όπως η Σόφια και η Φιλιππούπολη, στην παράκτια ζώνη σε πόλεις όπως η Βάρνα, ο Πύργος και η Σωζόπολη αλλά και σε συμπαγείς πληθυσμιακούς αριθμούς στο Σλίβεν και το Κότελ.

 Ιστορικά, η παρουσία Ελληνικού πληθυσμού στη σημερινή Βουλγαρία χρονολογείται στον 7ο αιώνα π.Χ., όταν οι Μιλήσιοι και οι Δωριείς ίδρυσαν Ελληνικές αποικίες στη (βουλγαρική) ακτή του Εύξεινου Πόντου, συχνά στην περιοχή των παλαιότερων Θρακικών οικισμών. Οι θαλάσσιες πόλεις όπως η Μεσημβρία (σημερινή Νεσέμπαρ), η Απολλωνία (σημερινή Σωζόπολη), η Αγχίαλος (σημερινή Πομόριε) και ο Οδησσός (σημερινή Βάρνα) έλεγχαν τις εμπορικές οδούς στο δυτικό τμήμα του Εύξεινου Πόντου και συχνά διεξήγαν πολέμους μεταξύ τους.Πριν από τις αρχές του 20ου αιώνα, υπήρχε μια μικρή Ελληνική κοινότητα στη νοτιοανατολική Βουλγαρία, που ζούσε σε μεγάλο βαθμό μεταξύ της Βάρνας στα βόρεια, του Τοπόλοφγκραντ στα δυτικά και του Εύξεινου Πόντου στα ανατολικά, με έναν διασκορπισμένο αγροτικό πληθυσμό στις εσωτερικές περιοχές του Στράντζα και τα βουνά Σακάρ. Σύμφωνα με εθνογραφικούς χάρτες υπήρχαν περίπου 10 αποκλειστικά Ελληνόφωνα χωριά στη Βουλγαρία αλλά όχι Ελληνικής καταγωγής όπως μας λένε οι Βούλγαροι εθνογράφοι από τη μεριά τους (δείτε: Γραικομάνοι). Ελληνικές κοινότητες υπήρχαν επίσης στη Φιλιππούπολη, στη Σόφια, στο Ασένοβγκραντ, στο Χάσκοβο αλλά ακόμη και στο Ρούσε. Το 1900, ο Ελληνικός πληθυσμός της Βουλγαρίας ανερχόταν στους 33.650 κατοίκους ή σε 70.887 κατοίκους (Bulgaria, R. J. Crampton, 2007, p.424). Μετά την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας-Βουλγαρίας όπως επέβαλε η συνθήκη του Νεϊγύ, μεγάλο ποσοστό του Ελληνόφωνου πληθυσμού της Βουλγαρίας αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Ελλάδα και αντικαταστάθηκε από Βούλγαρους της δυτικής Θράκης και της Μακεδονίας. Μεταξύ των εξαιρέσεων υπήρξαν μερικοί Σαρακατσάνοι, που εκτιμήθηκαν σε 4.107 άτομα το 2006. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, υπάρχουν μερικά Ελληνόφωνα χωριά στη Βουλγαρία μέχρι και σήμερα, αλλά πολλοί Σλάβοι εθνογράφοι υποστηρίζουν ότι είναι Βουλγαρικής καταγωγής και για αυτό δεν υπολογίζονται στις επίσημες απογραφές.Αφού ξέσπασε η ελληνική κρίση χρέους πολλές ελληνικές επιχειρήσεις έχουν μετακινηθεί μόνιμα στη Βουλγαρία λόγω των ευνοϊκών φορολογικών συνθηκών που επικρατούν εκεί. Επίσης λόγω του χαμηλότερου κόστους διαβίωσης έχει παρατηρηθεί ένας αριθμός Ελλήνων συνταξιούχων που έχει μετακομίσει μόνιμα στη Βουλγαρία. Μελένικο Μανασσής Ηλιάδης (1730 - 1805), λόγιος Αναστάσιος Πολυζωίδης (1802 - 1873), πολιτικός Πέτρος Ζάνος (1817 - 1884), πολιτικός και λόγιος Αναστάσιος Χρηστομάνος (1841 - 1906), χημικός Κωνσταντίνος Χρηστομάνος (1867 - 1911), θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και ποιητής Δημήτριος Μαργαρόπουλος (1869 - 1950), εκπαιδευτικός, ιατρός και Μακεδονομάχος Κωνσταντίνος Τσώπρος (1885 - 1966), δικηγόρος, συγγραφέας και διερμηνέας Πέτρος Σπανδωνίδης (1890 - 1964), Έλληνας φιλόλογος, κριτικός λογοτεχνίας και δοκιμιογράφος Αθανάσιος Μαυρίδης (1910 - 1989), δικηγόρος και πολιτικός Δημήτριος Καλαμβακίδης (19ος αι.) λόγιος, εκπαιδευτικός και συγγραφέας Αναστάσιος Παλλατίδης (1788 - 1848), ιατρός και πολιτικός Μητροπολίτης Σόφιας Ιωακείμ (; - 1845) Γάιος Λαζάρου (1876 - 1950), εκπαιδευτικός Βασίλειος Θεοφάνους (1895 - 1984), συνθέτης και μαέστρος Νατάλης Εμμανουήλ Πέτροβιτς (1899 - 1971), λαογράφος και ιστορικός Κώστας Ντίνος (Κωνσταντίνος Καλουπτσής) (1908 - 2007), ηθοποιός Πετρίτσι Ιωάννης Μπελεβεσλής, Μακεδονομάχος Πέτρος Περίγγος, Μακεδονομάχος Ιωάννης Ραφτόπουλος, Μακεδονομάχος Στάρτσοβο Θεοδόσιος Γιάντσιος, Μακεδονομάχος Οπλαρχηγός Δημήτριος Σμηλιάντης, Μακεδονομάχος Παντελής Κυριακού, Μακεδονομάχος Άγγελος Πασχάλης, Μακεδονομάχος Δαβίδ Βακουφτσής, Μακεδονομάχος Πέτρος Μπογορίτσης, Μακεδονομάχος Ηλίας Μπογορίτσης, Μακεδονομάχος Άνω Νευροκόπι Κωνσταντίνος Λογοθέτης, λόγιος Νικόλαος Λογοθέτης, λόγιος Φιλιππούπολη Αντώνιος Κομιζόπουλος, έμπορος και το 4ο μέλος της Φιλικής Εταιρίας Απόστολος Νικολαΐδης (1896 - 1980), αθλητής και θρύλος του Παναθηναϊκού Διονύσης Σαββόπουλος (1944), συνθέτης, ερμηνευτής και τραγουδοποιός Χρίστος Τσιγγιρίδης (1877 - 1947), ηλεκτρολόγος και τεχνολογικός πρωτοπόρος Αναστάσιος Γεωργιάδης Λευκίας (1773 - 1853), ιατρός, λόγιος, ευεργέτης Γεώργιος Κλεόβουλος (1785 - 1828), μελετητής και εκπαιδευτικός Κοσμάς Μυρτίλος Αποστολίδης, Έλληνας ιστορικός και φιλόλογος Αδάμ Κέλκος, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Θεόδωρος Αθανάσιου, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αδελφοί Παπανίκογλου, αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Ορτάκιοϊ Γεώργιος Τσελίκας (1896 - 1981), πολιτικός, δικηγόρος και μεταφραστής Άγγελος Ποιμενίδης (1904 - 1968), λογοτέχνης και δάσκαλος Στέργιος Αναστασιάδης (1906 - 1949), πολιτικός Χαρίκλεια Φωτίου (1918 - 1984), καλλιτέχνιδα και εκπαιδευτικός Απόστολος Παπαποστόλου (1863 - 1920), ιερέας και δημοδιδάσκαλος Καβακλί Χρήστος Σιανίδης (1911 - 1994), Έλληνας δικηγόρος και πολιτικός Γκαίτε Τζοβαρόπουλος (1882 - 1949), Μακεδονομάχος πράκτορας, εκπαιδευτικός και πολιτικός Δημήτριος Γεωργιάδης, Μακεδονομάχος Μεγάλο Μπογιαλίκι Παπανίκανδρος Παπαϊωάννου, αρχιμανδρίτης και Μακεδονομάχος πράκτορας Ευσταθοχώρι Στέργιος Σταυρίδης (1914 - 1999), αντιστασιακός, έφεδρος λοχίας κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο Στενήμαχος Βλάσιος Σκορδέλης (1835 - 1898), πεζογράφος και εκπαιδευτικός Χρήστος Τσούντας (1857 - 1913), αρχαιολόγος Απόστολος Δοξιάδης (1873 - 1942), ιατρός και πολιτικός Κωνσταντίνος Δοξιάδης (1913 - 1975), αρχιτέκτονας Φίλιππος Νίκογλου (1871 - 1953), Έλληνας γιατρός Στέφανος Νίκογλου, δικηγόρος και διεθνολόγος Νικόλαος Λούσης (1840 - 1882), επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος Νικολαΐδης (1891 - 1967), αρχιτέκτονας Γεώργιος Τζηρίδης (1889 - 1975), γιατρός και πολιτικός Κωνσταντίνος Δημητριάδης (1881 - 1943), γλύπτης, ακαδημαϊκός και ολυμπιονίκης Ανδρέας Μακούλης (1881 - 1907), Μακεδονομάχος οπλαρχηγός Σωζόπολη Γιώργος Γουναρόπουλος (1890 - 1977), ζωγράφος Νικόλαος Γουναρόπουλος, λόγιος και μουσικός Βασίλειος Γουναρόπουλος, μουσικός Ιωάννης ΙΒ΄, Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Δημήτριος Βάρης, οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, επικεφαλής της επανάστασης στη Σωζόπολη Ιωάννης Κωνσταντινίδης, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και μέλος της Φιλικής Εταιρίας Κωνσταντίνος Παναγιώτου, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και μέλος της Φιλικής Εταιρίας Μητροπολίτης Σωζοπόλεως Παΐσιος Πρικαίος, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και εθνομάρτυρας Μεσημβρία Αριστείδης Χρυσοβέργης, στρατιωτικός της Ελληνικής Λεγεώνας Γεώργιος Μέγας (1893 - 1976), λαογράφος και ακαδημαϊκός Κυριάκος Κουμπάρης, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Σταμάτης Κουμπάρης, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αλέξανδρος Κουμπάρης, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αναγνώστης Αυξεντιάδης, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αναστάσιος Κομνηνός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αγχίαλος Παστιάς Γιατσόπουλος (1897 - 1979), πολιτικός Ιερεμίας Β΄ Τρανός, Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Γ΄, Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Δημήτριος Κώνστας, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αδελφοί Παλαιολόγοι, αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Αδελφοί Νέστωρ, αγωνιστές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Γεώργιος Σγουρός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Πύργος Αρκάδιος Δημητρακόπουλος (1824 - 1908), μεγαλέμπορος Κώστας Βάρναλης (1884 - 1974), ποιητής Ανέστης Λογοθέτης (1921 - 1994), συνθέτης Θεοδόσιος Γεωργιάδης (1878 - 1962), μουσικοδιδάσκαλος, πρωτοψάλτης, θεολόγος, αγιογράφος, λόγιος και ιδρυτής βυζαντινών χορωδιών Κότελ Γιώτα Γρίβα, τραγουδίστρια Βάρνα Κλεονίκη Ασπριώτη (1870 - 1938), ζωγράφος Φίλιππος Παπαδόπουλος (1852 - 1918), θεολόγος και πανεπιστημιακός Ιωάννης Ελευθερίου, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Παρασκευάς Νικολάου, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 Άλλοι Βίκυ Αλμαζίδου (1956), τραγουδίστρια τζαζ Θωμάς Λαφτσής (1958), Αποσυρθείς ποδοσφαιριστής και επιχειρηματίας Γιώργος Μανθάτης (1997), ποδοσφαιριστής Έλληνες Απόδημος Ελληνισμός Σχέσεις Ελλάδας και Βουλγαρίας