Σαξονικό Παλάτι

Το Σαξονικό Παλάτι (πολωνικά: pałac Saski‎) ήταν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κτίρια στην προπολεμική Βαρσοβία της Πολωνίας. Καταστράφηκε από τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έκτοτε δεν ξαναχτίστηκε. Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2022, αφού η πολωνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα σχέδιο ανακατασκευής του κτιρίου. Αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2030.

 Του Σαξονικού Παλατιού είχε προηγηθεί μία έπαυλη που ανήκε στον Τόμπιας Μόρτσιν. Μετά το 1661, ο αδελφός του και διάδοχος Γιαν Άντζεϊ Μόρστιν είχε αντικαταστήσει την έπαυλη με ένα μπαρόκ παλάτι (Pałac Morsztynów, «Παλάτι του Μόρτσιν») με τέσσερις πύργους. Το 1713, το Παλάτι του Μόρτσιν αγοράστηκε από τον πρώτο από τους δύο Σάξονες βασιλείς της Πολωνίας, τον Αύγουστος Β΄ το Δυνατό (βασίλευσε στην Πολωνία μεταξύ 1697-1706 και 1709-33), ο οποίος άρχισε να το διευρύνει. Το 1748 η ανοικοδόμηση του παλατιού ολοκληρώθηκε από τον γιο του, βασιλιά Αύγουστο Γ΄ της Πολωνίας. Στις αρχές του 19ου αιώνα, το Σαξονικό Παλάτι στέγαζε το Λύκειο της Βαρσοβίας στο οποίο ο πατέρας του Φρεντερίκ Σοπέν, Νικολά Σοπέν, δίδασκε γαλλικά, ζώντας με την οικογένειά του στο χώρο του παλατιού. Το παλάτι ανακαινίστηκε το 1842. Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Σαξονικό Παλάτι ήταν η έδρα του Γενικού Επιτελείου της Πολωνίας. Το 1925, ιδρύθηκε ο Τάφος του Άγνωστου Στρατιώτη μέσα στην στοά με την κορυφή της κιονοστοιχίας που ένωνε τις δύο συμμετρικές πτέρυγες του Παλατιού. Το Παλάτι συνέχισε να είναι στριμωγμένο μεταξύ του Σαξονικού Κήπου, στο πίσω μέρος του και της Πλατείας Σαξονών μπροστά (η οποία θα μετονομαζόταν σε Πλατεία Πιουσούτσκι μετά το θάνατο του Στρατάρχη Γιούζεφ Πιουσούτσκι το 1935). Σε αυτό το κτίριο, η γερμανική μηχανής κρυπτογράφησης Enigma έσπασε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1932 και στη συνέχεια διαβάστηκε για αρκετά χρόνια πριν από τη μετακίνηση του γερμανικού τμήματος το 1937 του Γενικού Επιτελείου σε νέες, ειδικά σχεδιασμένες συνοικίες κοντά στο Πίρι, στο Φυσικό καταφύγιο Δάσους Καμπάτσκι «Στέφαν Σταζίνσκι», νότια της Βαρσοβίας. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μετά τη γερμανική καταστολή της Εξέγερσης της Βαρσοβίας το 1944, το Σαξονικό Παλάτι ανατινάχθηκε από τους Γερμανούς ως μέρος της σχεδιαζόμενης καταστροφής της Βαρσοβίας. Μόνο τμήματα της κεντρικής στοάς απέμειναν, όπου στεγαζόταν ο Τάφος του Άγνωστου Στρατιώτη, ο οποίος γλίτωσε την καταστροφή. Υπάρχουν σχέδια για την ανοικοδόμηση του Σαξονικού Παλατιού. Τα κελάρια του παλατιού ανασκάφηκαν το 2006, αποκαλύπτοντας περίπου 20.000 αντικείμενα. Η ανοικοδόμηση του παλατιού είχε προγραμματιστεί παλαιότερα να ολοκληρωθεί έως το 2010. Το ανακατασκευασμένο κτίριο σχεδιάστηκε να στεγάσει το δημαρχείο της Βαρσοβίας, αλλά λόγω των δημοσιονομικών προβλημάτων της Βαρσοβίας που προκλήθηκαν από τη Μεγάλη Ύφεση (δεκαετία 2000) και τις επακόλουθες περικοπές, η ανοικοδόμηση έχει ανασταλεί. Στις 11 Νοεμβρίου 2018, για τον εορτασμό της 100ης επετείου από την ανεξαρτησία της Πολωνίας μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Πρόεδρος Άντζεϊ Ντούντα επιβεβαίωσε την πρόθεση να ανοικοδομήσει το παλάτι. Σαξονικός Άξονας Παλάτι Μπρυλ Καταστροφή της Βαρσοβίας Βουαντίσουαφ Κοζάτσουκ, Enigma: How the German Machine Cipher Was Broken, and How It Was It was Reads by the Allies in II World War, επιμέλεια και μετάφραση Christopher Kasparek, Frederick, Maryland, University Publications of America, 1984, (ISBN 0-89093-547-5) Η Βαρσοβία πριν το 1939 (πολωνικά) Συλλογή εικόνων από το Σαξονικό Παλάτι (πολωνικά) ιστορία του Σαξονικού Παλατιού και του Σαξονικού Άξονα (πολωνικά)