Σόβατα

Η Σόβατα (εβραϊκά: שבטה‎. «Σιβτά», αραβικά: شبطا‎, «Σάμπτα»), είναι μια αρχαία πόλη στην έρημο Νεγκέβ του Ισραήλ, η οποία βρίσκεται 43 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Μπερ Σεβά. Η Σόβατα ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO τον Ιούνιο του 2005, ως μέρος του Δρόμου των Μπαχαρικών και των Πόλεων της Ερήμου στο Νεγκέβ, μαζί με τις Χαλούζα, Άβντατ και Μάμψις.

 Εδώ και καιρό θεωρείται κλασική πόλη των Ναβαταίων στην αρχαία διαδρομή εμπορίου μπαχαρικών και οι αρχαιολόγοι εξετάζουν τώρα την πιθανότητα ότι η Σόβοτα να ήταν βυζαντινή αγροτική αποικία και ένας σταθμός για τους προσκυνητές στο δρόμο προς τη Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης στη χερσόνησο του Σινά. Έχουν ανακαλυφθεί μερικά ερείπια ρωμαϊκής περιόδου, αλλά τα περισσότερα από τα αρχαιολογικά ευρήματα χρονολογούνται στη βυζαντινή περίοδο. Η παροχή νερού της Σόβοτας βασίστηκε στην απορροή της επιφάνειας που συλλεγόταν σε μεγάλες δεξαμενές. Στο νότιο τμήμα της πόλης ανακαλύφθηκαν ρωμαϊκά ερείπια του πρώτου αιώνα π.Χ.. Έχουν ανασκαφεί τρεις βυζαντινές εκκλησίες (μια κύρια εκκλησία και δύο μικρότερες εκκλησίες), δύο οινοποιεία, κατοικημένες περιοχές και διοικητικά κτίρια. Τα πιεστήρια στη Σόβοτα δίνουν μια εικόνα για την κλίμακα της παραγωγής κρασιού εκείνη την εποχή. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των αρχαιολόγων, η ναβαταιϊκή/βυζαντινή Σόβοτα παρήγαγε περίπου δύο εκατομμύρια λίτρα κρασιού.Δίπλα στην τοποθεσία υπάρχει ένα μεγάλο αγρόκτημα που χρησιμοποιεί γεωργικές τεχνικές άρδευσης, σποράς και θερισμού των Ναβαταίων.Στις αρχές του 6ου αιώνα, η παραγωγή σταφυλιών στο Νεγκέβ για το λεγόμενο vinum Gazentum («κρασί της Γάζας » στα λατινικά) βίωσε μεγάλη άνθηση, λόγω της υψηλής ζήτησης για αυτό το προϊόν σε όλη την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Αυτό τεκμηριώθηκε μελετώντας αρχαία αναχώματα σκουπιδιών στη Σόβατα, στη Χαλούζα και στη Νιζάνα, τα οποία έδειξαν μια απότομη κορύφωση παρουσίας κουκουτσιών σταφυλιών και σπασμένων «βάζων της Γάζας» (ένας τύπος αμφορέων που χρησιμοποιήθηκε κατά την περίοδο αυτή για την εξαγωγή λεβαντινών προϊόντων από το λιμάνι της Γάζα), μετά από βραδύτερη άνοδο κατά τον τέταρτο και πέμπτο αιώνα. Ωστόσο, στα μέσα του αιώνα δύο μεγάλες καταστροφές έπληξαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και μεγάλα μέρη του κόσμου: μια σύντομη περίοδο κλιματικής αλλαγής που είναι γνωστή ως Μικρή Εποχή των Παγετώνων της Ύστερης Αρχαιότητας (536-545), που προκλήθηκε από τεράστιες ηφαιστειακές εκρήξεις σε μακρινά μέρη, οι οποίες οδήγησαν σε ακραία καιρικά φαινόμενα και στο πρώτο ξέσπασμα της βουβωνικής πανώλης στον Παλαιό Κόσμο τη δεκαετία του 540, γνωστή ως Πανώλη του Ιουστινιανού. Πιθανότατα ως αποτέλεσμα αυτών των δύο γεγονότων, το διεθνές εμπόριο με είδη πολυτελείας, όπως το κρασί της Γάζας, σχεδόν σταμάτησε, και στη Σόβατα και σε άλλους οικισμούς της Νεγκέβ η παραγωγή σταφυλιών έδωσε ξανά θέση στην καλλιέργεια διαβίωσης, όπου επικεντρώθηκε στο κριθάρι και το σιτάρι. Η προηγουμένως ευρέως αποδεκτή θεωρία ότι η Μουσουλμανική κατάκτηση, που ήρθε έναν αιώνα αργότερα, και η Μουσουλμανική απαγόρευση των αλκοολούχων ποτών ήταν η αιτία της παρακμής της οινοποιίας στο Νεγκέβ έχει αποδειχθεί τώρα λάθος. Στην κοντινή Νιζάνα, ο αριθμός των σταφυλιών αυξήθηκε ακόμη και κατά την Πρώιμη Ισλαμική περίοδο, πιθανώς λόγω των αναγκών ενός τοπικού χριστιανικού μοναστηριού. Αυτό φαίνεται να δείχνει ότι η αμπελουργική βιομηχανία του Νεγκέβ θα μπορούσε κάλλιστα να διατηρηθεί για αιώνες μέσω κατάλληλων γεωργικών τεχνικών και παρά το ξηρό κλίμα, αλλά η μονοκαλλιέργεια σταφυλιών μακροπρόθεσμα ήταν οικονομικά μη βιώσιμη. Μετά την αραβική κατάκτηση τον 7ο αιώνα μ.Χ., ο πληθυσμός μειώθηκε. Η Σόβοτα εγκαταλείφθηκε τελικά τον 8ο ή 9ο αιώνα μ.Χ.. Αρχαιολογία του Ισραήλ Τουρισμός στο Ισραήλ Τεπέρ, Γιοτάμ; Bar-Oz, Guy (2016-05-04). Shivta Preliminary Report. Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel. http://www.hadashot-esi.org.il/report_detail_eng.aspx?id=24977&mag_id=124. Erickson-Gini, Tali (2013-12-16). Shivta Final Report. Hadashot Arkheologiyot – Excavations and Surveys in Israel. http://www.hadashot-esi.org.il/Report_Detail_Eng.aspx?id=5420&mag_id=120. Röhl, Constanze (2010). «Shivta, Architektur und Gesellschaft einer byzantinischen Siedlung im Negev (PhD thesis); "Shivta, Architecture and Society of a Byzantine settlement in the Negev"» (στα Γερμανικά). Κολωνία, Γερμανία: Πανεπιστήμιο της Κολωνίας. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020. Πανόραμα 360 μοιρών της Σόβατα Αρχειοθετήθηκε 2016-04-16 στο Wayback Machine. Δρόμος των Μπαχαρικών - Πόλεις της ερήμου στο Νεγκέβ, UNESCO I due Battisteri di Shivta su BeWeB - Beni ecclesiastici στο διαδίκτυο