Μχιτάρ του Χερ

Ο Μχιτάρ (ή Μεχιτάρ) του Χερ ή Μχιτάρ Χερατσί (αρμενικά: Մխիթար Հերացի, 1110/1120-1200) ήταν Αρμένιος ιατρός, φυσιολόγος και αστρονόμος του 12ου αιώνα. Θεωρούμενος ως ένας εκ των σημαντικότερων ιατρών του Μεσαίωνα, θεωρείται, παραδοσιακά, ως ο πατέρας της ιατρικής στην Αρμενία.

 Λίγα πράγματα είναι γνωστά σχετικά με τον βίο του Μχιτάρ: γεννήθηκε προς το 1110/1118 ή το 1120 στην πόλη Χερ (σημερινό Χόι του Ιράν, στην παλαιά Παρσκαχαΐκ, επαρχία της ιστορικής Αρμενίας, σύμφωνα με τον Αρμένιο γεωγράφο του 7ου αιώνα, Ανανία του Σιράκ), όπου και διδάχθηκε τα ελληνικά, τα περσικά και τα αραβικά, καθώς και την ιατρική. Στη συνέχεια, μετέβη στο Αρμενικό Βασίλειο της Κιλικίας, όπου και εισήλθε σε επικοινωνία με τους Καθολικούς Νερσές Δ΄ Σνορχαλί (του οποίου διετέλεσε προσωπικός ιατρός) και Γκριγκόρ Δ΄ Τγα. Εγκαταστάθηκε στην Σις, όπου και δίδαξε ιατρική, εντός πανεπιστημίου, καθώς και νοσοκομείου. Οι σύγχρονοί του, καθώς και οι διάδοχοί του, τον ονόμαζαν ως τον Μέγα Μχιτάρ. Συγκέντρωσε, μελέτησε και συνθετοποίησε τις κλασσικές και λαϊκές ιατρικές γνώσεις (κυρίως ελληνικές και αραβικές), προκειμένου, στη συνέχεια, να αναπτύξει νέες θεωρίες, οι οποίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την ερμηνεία των λοιμωδών ασθενειών (και υποστηρίζοντας την απομόνωση του ασθενούς), την θέση της ψυχολογίας στην θεραπεία, τον ρόλο του περιβάλλοντος, των διατροφικών συνηθειών, καθώς και του τρόπου ζωής, ή αντιτιθέμενος εν μέρει στις αφαιμάξεις. Εισήγαγε, επίσης, σειρά νέων λέξεων στα αρμενικά προερχόμενων από την ιατρική ορολογία. Ο Μχιτάρ απεβίωσε το 1200, στη Χρομγκλά. Ο Μχιτάρ συνέγραψε, συνολικά, περίπου δέκα έργα, τα οποία είχαν ως θέμα τις φυσικές επιστήμες και την ανατομία. Κύριο έργο του συγκεκριμένου οπαδού της ιπποκρατικής σχολής ήταν το Η παρηγοριά εκ των πυρετών (Ջերմանց Մխիթարութիւն, Jermants Mkhitarutiun), το οποίο συνεγράφη το 1184 κατόπιν σχετικής παραγγελίας του Γκριγκόρ Δ΄ Τγα στην καθομιλουμένη γλώσσα · . Για την συγγραφή του συγκεκριμένου έργου το οποίο αναφέρεται σε, περίπου, διακόσιες ασθένειες οι οποίες προκαλούν πυρετούς και το οποίο τον κατατάσσει ως έναν εκ των σημαντικότερων ιατρών του Μεσαίωνα, μετέβη στα έλη της Κιλικίας, ενώ, εντός αυτού, αναπτύσσει μια θεωρία της «μούχλας», η οποία λειτουργεί ως παράγοντας της εξάπλωσης των λοιμώξεων. Ο Λεβόν Χοβανισιάν ανέφερε σχετικά με τον ίδιο εντός του έργου του Ιστορία της ιατρικής στην Αρμενία πως «έως τον αιώνα της βακτηριολογίας, κανείς ιατρός πέραν του Μεχιτάρ Χερατσί δεν είχε χρησιμοποιήσει όρο τόσο κοντινό της πραγματικότητας για τον ορισμό της φύσεως της λοιμώξεως». Τα υπόλοιπα έργα του, όπως το Περί της δομής και της συνθέσεως των οφθαλμών, το Περί του οσχέου ή το Περί των λίθων και των ιδιοτήτων τους, δεν έχουν διασωθεί παρά μόνον τμηματικά. Μεταξύ των μεταλλίων της Δημοκρατίας της Αρμενίας περιλαμβάνεται το Μετάλλιο Μχιτάρ Χερατσί, το οποίο αποδίδεται σε υπεύθυνους σημαντικών συνεισφορών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, για πρακτικές δραστηριότητες υψηλού επαγγελματικού επιπέδου ή σημαντικώς επωφελείς δραστηριότητες. Το Κρατικό Πανεπιστήμιο Ιατρικής του Ερεβάν φέρει το όνομα του Μχιτάρ Χερατσί. Οι αριστούχοι φοιτητές του Πανεπιστημίου λαμβάνουν την υποτροφία «Μχιτάρ Χερατσί» (συνήθως δύο φοιτητές ανά έτος για την Σχολή Ιατρικής). Γρηγόριος της Κιλικίας Αμιρντοβλάτ της Αμασείας