Σχέδιο Ακρίτας

Το Σχέδιο Ακρίτας ήταν ένα συνωμοτικό σχέδιο της Ελληνοκυπριακής παρακρατικής «Οργάνωσης Ακρίτας», η οποία ιδρύθηκε το 1961, το οποίο σκοπό είχε την επίτευξη της Ένωσης Κύπρου-Ελλάδας. Θεωρείται από τους τουρκοκύπριους ως «οδηγός γενοκτονίας», κατηγορώντας την Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος τρομοκράτη ενώ η Ελληνοκύπριακή πλευρά ισχυρίζεται ότι η οργάνωση είχε αμυντικό χαρακτήρα.

 Με την μετάβαση από την Οθωμανοκρατία στην Αγγλοκρατία, οι ελπίδες για Ένωση Κύπρου Ελλάδας αναπτερώθηκαν ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους, οι οποίοι ήταν η πλειοψηφία στο νησί. Αντιθετα όμως, η Τουρκοκυπριακή κοινότητα ανησυχούσε μπροστά στο ενδεχόμενο γιατί υπήρξε κύμα φυγής Τούρκων από περιοχές που προσαρτήθηκαν στην Ελλάδα (Ήπειρος, Θεσσαλία και κυρίως Κρήτη). Η άρνηση της Βρετανικής αυτοκρατορίας να επιτρέψει την Ένωση, οδήγησε στον αγώνα της ΕΟΚΑ και τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου για ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960. Ο ένοπλος αντάρτικος αγώνας επιδείνωσε τις σχέσεις των δυο κοινοτήτων δραματικά, τόσο με την έναρξη του αγώνα, όσο και μετά την διακοινοτική βία του 1958. Με την έναρξη της λειτουργίας του Κυπριακού Κράτους, οι πόθοι των Ελληνοκυπρίων για ένωση δεν είχανε εκλείψει. Ο Μακάριος περιγράφει την ανεξαρτησία ως «ένα βήμα στο δρόμο για την "ένωση"». Ταυτόχρονα, υπήρχε διάχυτη δυσαρέσκεια ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους για το στάτους της ισότιμης κοινότητας το οποίο είχανε κερδίσει οι τουρκοκύπριοι. Όμως ούτε οι τουρκοκύπριοι ήταν ευχαριστημένοι με την κατάσταση, καθώς δεν κατάφεραν να πετύχουν την διχοτόμηση που επεδίωκαν. Οι ηγεσίες των δυο κοινοτήτων (πρόεδρος Μακάριος και δρ Κιουτσούκ) ήταν δέσμιες της προηγούμενης τους πολιτικής και αντιμετώπιζε κατηγορίες για προδοσία του αγώνα. Η οργάνωση Ακρίτας στελεχώθηκε από πρώην αγωνιστές της ΕΟΚΑ, ορισμένα απο το οποία ήταν μέλη της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αρχηγικό ρόλο ανάλαβε ο τότε υπουργός Εσωτερικών Πολύκαρπος Γιωρκάτζης ενώ υπάρχηγός υπήρξε ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Τάσσος Παπαδόπουλος (μετέπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 2003-2008). Η ΕΛΔΥΚ εκπαίδευε τα μέλη της οργάνωσης. Η οργάνωση απλωνόταν σε όλη την Κύπρο, και είχε περίπου 5 χιλιάδες μέλη. Η ύπαρξη της οργάνωσης είχε εγκριθεί από τον Μακάριο, ο οποίος υποσχέθηκε οικονομική συνδρομή στην οργάνωση. Το «σχέδιο Ακρίτας» πρόβλεπε 4 στάδια δράσης της Ε/κ πλευράς, με απώτερο στόχο την Ένωση με την Ελλάδα, την αντίδραση των Τουρκοκυπρίων καθώς και την ενοπλη καταστολή της αντίδρασης τους. Τα στάδια θα ήταν (α) «προσβολή των αρνητικών σημείων του Συντάγματος», (β) «Καταγγελία της συνθήκης εγγυήσεως», (γ) «Αυτοδιάθεσις», και (δ) «Υποβολή αιτήσεως προς την Ελλην. Κυβέρνησιν, εάν δέχεται την Κύπρον να ενωθή μετά του λοιπού Ελληνικού Κορμού» Στις 16 Νοεμβρίου 1963, ο Μακάριος επέβαλε συνταγματικές αλλαγές σε 13 σήμεία, και ουσιαστικά αφαιρούσαν τα προνόμια της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας όπως το βέτο σε διάφορα θέματα, τους χωριστούς δήμους, τις αναλογίες στο κράτος και τον στρατό. Η Τούρκικη πλευρά αντέδρασε έντονα. Σε κλίμα έντασης ξεσπάσανε οι διακοινοτικές ταραχές του 1963, γνωστές ως Ματωμένα Χριστούγεννα. Ομάδες της οργάνωσης Ακρίτας και της τουρκοκυπριακής εθνικιστικής οργάνωσης ΤΜΤ συγκρουστήκανε. Η κρίση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο 364 Τουρκοκυπρίων και 174 Ελληνοκυπρίων ενώ 18,667-25,000 τουρκοκύπριοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους. Πέραν του κόστους σε ανθρώπινες ζωές, η αποχώρηση των τουρκοκυπρίων από την Κυπριακή Δημοκρατια και ο εγκλεισμός τους σε θύλακες, σήμαινε και την κατάρρευση της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως την όριζαν οι συνθήκες Ζυρίχης Λονδίνου. Οταν αργότερα οι τουρκοκύπριοι βουλευτές θέλησαν να επανελθουν στην βουλή, ο Μακάριος τους ζήτησε πρώτα να αποδεκτούνε τα 13 σημεία, πράγμα που αρνήθηκαν. Ανάμεσα στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα, η οποία έχει αποδεκτεί την αυθεντικότητα του «σχεδιου Ακρίτας» υπαρχει ακόμη συζήτηση για την συνεισφορά του σχεδίου Ακρίτας. Ένα σημείο συζήτησης είναι κατά πόσο ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε γνώση για την δράση και τους σχεδιασμούς της Οργάνωσης. Το σχέδιο Ακρίτας, δείχνει έντονο συχρονισμό των στρατιωτικών και των πολιτικών κινήσεως, πράγμα που υποδηλώνει τον συντονισμό του αρχηγού της οργάνωσης με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για εθνικό ξεκαθάρισμα των τουρκοκυπρίων.Οι Τουρκοκύπριοι θεώρησαν το σχέδιο Ακρίτας ως «οδηγίες για γενοκτονία» και θεωρείται ως πλανο για εξαφάνιση της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Το Τούρκικο Υπουργείο Εξωτερικών γράφει πως το σχέδιο ήτανε "συνωμοσία για διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατιας με προκαθορισμένα και στάδια και μεθόδους, με τελικό στόχο την Ένωση Κύπρου-Ελλάδας". Το Σχέδιο Ακρίτας (Ανακτήθηκε 27 Απριλίου 2011) (Αγγλικά) Ιός της Ελευθεροτυπίας: αναφορές στην «Οργάνωση» του Γεωρκάτζη και βιβλιογραφία O Malley, rendan· Craig, Ian (2002). Η συνωμοσία της Κύπρου. Αθήνα: Σιδέρης. ISBN 960-08-0252-1.