Κίνημα «δεν πληρώνω»

Το κίνημα «δεν πληρώνω» είναι ένα από τα πρώτα ενεργά κινήματα πολιτών που αναπτύχθηκε ως αντίδραση στις οικονομικές εξελίξεις την περίοδο που ξέσπασε η Ελληνική κρίση χρέους. Εμφανίστηκε ως ένα κάλεσμα προς τους πολίτες της Ελλάδας να αρνούνται να πληρώνουν για κοινωνικά αγαθά που θα έπρεπε να τους παρέχονται δωρεάν ή με πολύ χαμηλότερο αντίτιμο. Σε πολλές περιπτώσεις κινήθηκε οργανωμένα με την συγκρότηση συντονιστικών οργάνων, όπως το Πανελλήνιο Συντονιστικό Μέτωπο Ενάντια στα Διόδια. Οι οργανωμένες ομάδες του κινήματος ανέπτυξαν δράσεις που αφορούσαν το άνοιγμα των διοδίων των εθνικών οδών, απελευθέρωση περιφραγμένων παραλιών, δωρεάν επιβίβαση πολιτών σε μέσα μαζικής μεταφοράς κ.ά. Η δράση του κινήματος εξελίχθηκε σε σοβαρό πρόβλημα για την κυβέρνηση, η οποία προσπάθησε να το περιορίσει με την ψήφιση αυστηρών μέτρων, που περιλάμβαναν υψηλά πρόστιμα για όσους δεν πληρώνουν διόδια, ποινή φυλάκισης για όσους δεν πληρώνουν στα ΜΜΜ κ.ά.

 Το κίνημα δεν πληρώνω πρωτοεμφανίστηκε το 2008 ως αντίδραση αρχικά στην πληρωμή διοδίων στον πεπαλαιωμένο και επικίνδυνο δρόμο Κορίνθου – Πατρών. Οι συνεχείς αυξήσεις της τιμής των διοδίων που ακολούθησαν στο επόμενο διάστημα στους σταθμούς διοδίων όλης της χώρας οδήγησαν σε γενίκευση του κινήματος και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της διαδρομής Μεταμόρφωση – Σκάρφεια Φθιώτιδας. Για την διαδρομή αυτή το συνολικό κόστος των διοδίων μετ’ επιστροφής ήταν 6 Ευρώ μέχρι τον Απρίλιο του 2008 και έφτασε, μετά από 4 διαδοχικές αυξήσεις, να κοστίζει 13,90 τον Ιανουάριο του 2011 και 14.20 τον Φεβρουάριο του 2012. Τον Φεβρουάριο του 2014 υπήρξε νέα αύξηση των διοδίων της τάξης του 60%, με το συνολικό κόστος της διαδρομής να διαμορφώνεται πλέον στα 22,40€. Το κίνημα βρήκε μεγάλη ανταπόκριση και σύντομα άρχισαν να εκδηλώνονται δράσεις που αφορούσαν και άλλους τομείς όπως το άνοιγμα κλειστών παραλίών και η άρνηση πληρωμής σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Στην περίπτωση των διοδίων υπήρξε και συμμετοχή ή συμπαράσταση τοπικών φορέων και παραγόντων, όπως συνέβη στις περιπτώσεις της βορειανατολικής Αττικής, της Στυλίδας ή της Πιερίας. Οι κάτοικοι αυτών των περιοχών ήταν αναγκασμένοι για τις καθημερινές τους μετακινήσεις να πληρώνουν 4 ή 5 Ευρώ ή εναλλακτικά να κινούνται από επικίνδυνους παραδρόμους, τους οποίους χρησιμοποιούσαν επιπλέον τα φορτηγά για να αποφεύγουν την πληρωμή διοδίων. Η συνεχής ενίσχυση του κινήματος προκάλεσε την αντίδραση της κυβέρνησης, που στα μέσα Φεβρουαρίου του 2011 ψήφισε αυστηρά μέτρα, τα οποία δεν κατάφεραν να ανακόψουν τη δράση του. Η δράση του κινήματος «δεν πληρώνω» ενισχύθηκε και ανανεώθηκε ύστερα από μία σειρά έκτακτων φόρων, που επέβαλλε η ελληνική κυβέρνηση μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου του 2011. Συγκεκριμένα τον Ιούνιο του 2011, η κυβέρνηση αποφάσισε την επιβολή έκτακτου φόρου στα εισοδήματα άνω των 12.000 Ευρώ, ο οποίος ονομάστηκε εισφορά αλληλεγγύης. Ο φόρος αυτός επιβαρύνει μία μέση οικογένεια με εισοδήματα μεταξύ 18.000 και 30.000 Ευρώ με ένα ποσό 180 έως 600 Ευρώ. Παράλληλα αποφασίστηκε η επιβολή τέλους επιτηδεύματος στους εργαζομένους που χρησιμοποιούν δελτίο παροχής υπηρεσιών το οποίο ορίστηκε στα 300 Ευρώ. Τον Σεπτέμβριο του 2011 ανακοινώθηκε επιβολή νέου έκτακτου φόρου στα ακίνητα, του οποίου η είσπραξη ορίστηκε να γίνει μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ. Με αυτόν τον φόρο το ελάχιστο ποσό που καλείται να πληρώσει ένας ιδιοκτήτης για κατοικία 100 τ.μ. ανέρχεται σε 300 Ευρώ. Η αδυναμία μεγάλου μέρους των πολιτών να ανταποκριθούν στους νέους φόρους οδήγησε σε ενδυνάμωση του κινήματος, το οποίο υποστηρίχτηκε ανοιχτά και από πολιτικά κόμματα της αριστεράς. Οι πολίτες προχώρησαν σε σειρά δράσεων και κινητοποιήσεων που περιλάμβανε αποκλεισμό εφοριών και γραφείων της ΔΕΗ και συμβολικό κάψιμο των ειδοποιητηρίων της εφορίας. Επιπλέον όλο και περισσότεροι πολίτες εμφανίζονται να εκφράζουν δημοσίως την αδυναμία τους να πληρώσουν τους νέους φόρους, ανάμεσά τους και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Θεόδωρος Πάγκαλος. Σύλλογος του οργανωμένου κινήματος δεν πληρώνω αποφάσισε τη συγκρότηση κόμματος με τον τίτλο Κίνημα Δεν Πληρώνω, με σκοπό τη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2012. Άλλοι σύλλογοι που συμμετέχουν οργανωμένα στο κίνημα εξέφρασαν την αντίδρασή τους στη δημιουργία του κόμματος, υποστηρίζοντας πως καμία οργάνωση ή συλλογικότητα δεν εκπροσωπεί αποκλειστικά το κίνημα «Δεν πληρώνω», το οποίο ανήκει σε όσους αντιστέκονται. Κίνημα Δεν Πληρώνω (κόμμα) Κίνημα Δεν Πληρώνω - Ενιαίο Μέτωπο. Κίνημα ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΩ.