Μια γυναίκα χωρίς σημασία

Μια γυναίκα χωρίς σημασία (αγγλικός τίτλος: A Woman of No Importance) είναι θεατρικό έργο του Ιρλανδού συγγραφέα Όσκαρ Ουάιλντ. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1893 στο θέατρο Χάιμαρκετ του Λονδίνου και εκδόθηκε την ίδια χρονιά. Είναι μια αιχμηρή σκοτεινή κωμωδία και, όπως και τα άλλα κοινωνικά θεατρικά έργα του συγγραφέα, σατιρίζει την αγγλική υψηλή κοινωνία στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πλοκή του έργου περιστρέφεται γύρω από μια γυναίκα, ανύπαντρη μητέρα με έναν μεγάλο γιο, που ο κόσμος πιστεύει ότι είναι χήρα. Σε μια παράξενη τροπή των γεγονότων, στον γιο της προσφέρεται μια εξαιρετική θέση από τον πατέρα του, έναν άνδρα χωρίς αρχές. Ο νεαρός πρέπει να επιλέξει αν θα αναλάβει τη θέση που του προσφέρει ο πατέρας του ή θα παραμείνει πιστός στη μητέρα του που τον μεγάλωσε μόνη της.Το έργο έχει διασκευαστεί για τον κινηματογράφο σε τουλάχιστον τέσσερις εκδοχές, για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο και παίζεται συχνά έως την εποχή μας. Στην Ελλάδα, δύο από τις πιο ξεχωριστές παραστάσεις ήταν το 1939 από τη Μαρίκα Κοτοπούλη σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν και το 1954 από την Κυβέλη σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη και συνεχίζει να ανεβαίνει στη θεατρική σκηνή σε αξιόλογες παραστάσεις.

 Το έργο αρχίζει με μια κοσμική συγκέντρωση στον κήπο του αρχοντικού της λαίδης Χάνστον. Οι επισκέπτες, πρόσωπα της ανώτερης τάξης, περνούν την ώρα τους φλυαρώντας για κοινωνικά θέματα, όπως τη σχέση μεταξύ ανδρών και γυναικών, τον ρόλο των γυναικών στην κοινωνία και κουτσομπολιά. Η λαίδη Καρολάιν Πόντεκραφτ, μια αυταρχική αριστοκράτισσα, συνοδεύει την Έστερ Γουόσλι, μια πάμπλουτη νεαρή Αμερικανίδα που επισκέπτεται την Αγγλία για πρώτη φορά. Τη συμβουλεύει να είναι πιο προσεκτική όταν η Έστερ αποκαλύπτει τον θαυμασμό της για τον Τζέραρλντ Άρμπαθνοτ, έναν νεαρό υπάλληλο γιο χήρας φίλης της λαίδης Χάνστον, έως ότου ο ίδιος ο Τζέραλντ μπαίνει ενθουσιασμένος και τους ανακοινώνει ότι τον έκαναν γραμματέα του λόρδου Ίλλινγκγουορθ, ο οποίος ακολουθεί μια πολλά υποσχόμενη διπλωματική καριέρα και σύντομα θα είναι πρέσβης στη Βιέννη. Αυτά είναι σπουδαία νέα για τον Τζέραλντ, καθώς αυτή η θέση θα είναι το πρώτο βήμα του νεαρού άνδρα σε μια ζωή με οικονομική και πολιτική επιτυχία. Η λαίδη Χάνστον χαίρεται για τον Τζέραλντ και προσκαλεί τη μητέρα του να συμμετάσχει στη συγκέντρωση, η οποία απαντά στη φίλη της ότι θα έρθει αργότερα. Ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ εμφανίζεται, είναι ένας πνευματώδης και φιλήδονος άντρας, φλερτάρει με την κυνική κα Άλονμπι και δέχεται την πρόκλησή της να κάνει την αγνή και σεμνή Έστερ να τον ερωτευτεί. Το γράμμα της κυρίας Άρμπαθνοτ βρίσκεται σε ένα τραπέζι και ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ παρατηρεί ότι ο γραφικός χαρακτήρας στον φάκελο του φαίνεται γνωστός. Όταν η κα Άλονμπι ρωτά ποιον του θυμίζει η γραφή, εκείνος αναφέρει απρόσεκτα κανέναν συγκεκριμένο, «μια γυναίκα χωρίς σημασία». Ωστόσο, όταν η μητέρα του Τζέραλντ, η κα Άρμπαθνοτ, έρχεται, ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ σοκαρισμένος ανακαλύπτει ότι είναι μια παλιά ερωμένη του. Αποκαλύπτεται ότι ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ την αποπλάνησε όταν ήταν και οι δύο νέοι αλλά αρνήθηκε να την παντρευτεί όταν έμεινε έγκυος και μεγάλωσε μόνη της τον Τζέραλντ προσποιούμενη ότι είναι χήρα. Ο Τζέραλντ είναι απογοητευμένος με την προφανή αντιπάθεια της μητέρας του για τον λόρδο και την προσφορά εργασίας του, αλλά εκείνη αρνείται να αποκαλύψει τους λόγους για τα συναισθήματά της. Γνωρίζοντας ότι ο γιος της είναι ερωτευμένος με την Έστερ, αλλά και γνωρίζοντας τις πουριτανές απόψεις της κοπέλας για το αμάρτημα μιας ανύπαντρης μητέρας, η κα Άρμπαθνοτ αποφασίζει να αποκαλύψει έμμεσα την ιστορία της στον γιο της. Η Έστερ έρχεται τρομοκρατημένη και λέει στον Τζέραλντ ότι ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ την πρόσβαλε προσπαθώντας να τη φιλήσει, ο Τζέραλντ έξαλλος απειλεί να επιτεθεί στον νέο του εργοδότη, μέχρι που η κα Άρμπαθνοτ του λέει ότι αυτός είναι ο πατέρας του. Την επόμενη μέρα, ο Τζέραλντ γράφει ένα γράμμα στον λόρδο Ίλλινγκγουορθ, ζητώντας του να παντρευτεί τη μητέρα του. Αποφασίζει επίσης να απορρίψει την πρότασή του να γίνει γραμματέας του. Ωστόσο, η κα Άρμπαθνοτ λέει στον γιο της ότι είναι σθεναρά αντίθετη και προσπαθεί να εξηγήσει στον γιο της πώς είναι πολύ αργά μετά από όλα όσα υπέμεινε στη ζωή της. Η Έστερ κρυφακούει τη συνομιλία τους και, συνειδητοποιώντας την κατάσταση, υποστηρίζει την απόφαση της κας Άρμπαθνοτ. Εξομολογείται στην κα Άρμπαθνοτ ότι αγαπά τον γιο της και θέλει να τον παντρευτεί. Όταν ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ φτάνει, προτείνει στην κα Άρμπαθνοτ γάμο και δέχεται τον Τζέραλντ, που εκτιμά και αγαπάει, ως γιο του, αλλά η πρότασή του απορρίπτεται. Η κα Άρμπαθνοτ του λέει ότι τον μισεί και δεν θα μπορούσε ποτέ να τον παντρευτεί. Ο λόρδος Ίλλινγκγουορθ αναγνωρίζει ότι η προηγούμενη σχέση τους δεν σήμαινε τίποτα για αυτόν, προσβάλλοντας επιπόλαια την κυρία Άρμπαθνοτ και την κάνει να τον χαστουκίσει με το γάντι του που πέφτει στο πάτωμα. Μένοντας μόνη, το νεαρό ζευγάρι μπαίνει και μοιράζεται την ευτυχία του μαζί της. Ο Τζέραλντ βλέπει το αντρικό γάντι στο πάτωμα και ρωτά ποιος την επισκέφτηκε, αλλά η μητέρα του απαντά ότι δεν ήταν κανένας συγκεκριμένος, «ένας άνδρας χωρίς σημασία». Μια γυναίκα χωρίς σημασία, μετάφραση: Στάθης Σπηλιωτόπουλος, εκδόσεις Γκοβόστης, 1989 Μια γυναίκα χωρίς σημασία, μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές, εκδόσεις Ηριδανός, 2010 Όσκαρ Ουάιλντ - Μια γυναίκα χωρίς σημασία (ραδιοφωνικό θέατρο)