Αθανάσιος Σακελλάριος

Ο Αθανάσιος Α. Σακελλάριος (1826-1901) ήταν εκπαιδευτικός, συγγραφέας και εκδότης . Θεωρείται θεμελιωτής των Κυπριακών Λαογραφικών μελετών.Το σημαντικότερο έργο του "Τα Κυπριακά" περιλαμβάνουν τη μελέτη της γεωγραφίας, ιστορίας, λαογραφίας και κυπριακής διαλέκτου.

 Γεννήθηκε το 1826 στον Άγιο Πέτρο (Εύα) Κυνουρίας. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετά την αποφοίτηση του μετέβη στη Κύπρο όπου εργάστηκε ως εκπαιδευτικός για αρκετά χρόνια. Από το 1849 μέχρι το 1854 υπηρέτησε ως σχολάρχης στο Ελληνικό Σχολείο της Λάρνακας. Την περίοδο αυτή παντρεύτηκε την Αγγελική Δημητρίου Μιχαλοπούλου από τη Λάρνακα. Το 1864 επέστρεψε στην Ελλάδα ως καθηγητής στο Γυμνάσιο του Πειραιά όπου παρέμεινε για έξι χρόνια. Στη συνέχεια δίδαξε στο 2ο Γυμνάσιο της Αθήνας και κατόπιν στο Βαρβάκειο Λύκειο. Το 1879 πήρε διδακτορικό τίτλο σπουδών από την Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λειψίας με την υποβολή του τρίτου τόμου των Κυπριακών (τήν ἐν Κύπρῳ γλῶσσαν). Το 1887 αποσύρθηκε από την εκπαίδευση και ίδρυσε εκδοτικό οίκο με δικό του τυπογραφείο. Την επιχείρηση αυτή συνέχισαν οι γιοί του, Πολύβιος και Δημήτριος, με το όνομα "Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου", που περιελάμβανε βιβλιοπωλείο και σύγχρονο τυπογραφείο, γνωστό μεταξύ άλλων για τις εκδόσεις της Ελληνικής Αρχαιολογικής Εταιρείας. Έγραψε κι εξέδωσε αρκετά άρθρα και σχολικά βοηθήματα, τόσο απαραίτητα για την εκπαίδευση τότε, όπως το Λεξικόν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Στοιχειώδη Γεωγραφίαν, Χρηστομάθειαν, Ἑλληνικήν Γραμματικήν, Κατάλογον Ἀνωμάλων Ρημάτων κ.α. Πέθανε στην Αθήνα το 1901. Εγγονός του ήταν ο καθηγητής φυσικής χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριος Τσακαλώτος και δισέγγονός του ο καθηγητής του Παν/μιου της Γενεύης Γιάγκος Σιώτης. Κατά την περίοδο της παραμονής του στην Κύπρο, αλλά κι αργότερα, επεδόθη και στη μελέτη της γεωγραφίας, της ιστορίας, της λαογραφίας και της γλωσσικής διαλέκτου του νησιού. Καρπός της έρευνάς του αυτής υπήρξε η συγγραφή κι έκδοση ενός μνημειώδους, για την εποχή εκείνη, έργου περί Κύπρου, με τον τίτλο Τά Κυπριακά. Ο πρώτος τόμος εξεδόθη στην Αθήνα το 1854/55, κι αποτελούσε μελέτη για τη γεωγραφία και τα προϊόντα του νησιού. Το 1868 εξέδωσε, πάλι στην Αθήνα, τον τρίτο τόμο που ασχολείτο με τη γλώσσα των Κυπρίων. Ο δεύτερος τόμος της σειράς αυτής δεν εξεδόθη τότε. Αργότερα ο Αθανάσιος Σακελλάριος επεξεργάστηκε ξανά ολόκληρο το περί Κύπρου υλικό του, εκδομένο κι ανέκδοτο, το συμπλήρωσε, και το εξέδωσε στην Αθήνα σε δυο ογκώδεις τόμους, επίσης με τον τίτλο Τά Κυπριακά. Ο πρώτος τόμος (860 σελίδων) περιλαμβάνει γεωγραφία, ιστορία, δημόσιο και ιδιωτικό βίο. Εξεδόθη το 1890. Ο δεύτερος τόμος (990 σελίδων περίπου) εξεδόθη το 1891. Ασχολείται με τήν ἐν Κύπρῳ γλῶσσαν και περιλαμβάνει και μια πολύ αξιόλογη συλλογή μεσαιωνικών εγγράφων, δημοτικών τραγουδιών (μεσαιωνικών και μεταγενεστέρων), παιγνιδιών, αινιγμάτων, μύθων, παροιμιών κ.α. Το πρώτο μέρος του τόμου αυτού, που εξεδόθη το 1891, είναι γραμματική της κυπριακής γλώσσας. Τά Κυπριακά του Αθανασίου Σακελλαρίου συνέβαλαν σημαντικά στο να γνωρίσουν καλύτερα οι Έλληνες την Κύπρο, αλλά διέσωσαν και αξιόλογο κυπριακό λαογραφικό υλικό. Η περιγραφή, επίσης, των περισσοτέρων χωριών της Κύπρου, των πόλεων και των αρχαιολογικών χώρων κι άλλων τοποθεσιών, που περιέχεται στον πρώτο τόμο, αποτελεί σήμερα πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την κατάσταση γενικά της Κύπρου κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας και τα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας. Polignosi, ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια της Κύπρου http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=9470&-V=limmata Θεόδωρος Παπαδόπουλος, Αθανάσιος Σακελλάριος, Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, Λευκωσία 1968. ΟΜΝΙΑ, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ/ΕΙΕ), Αθανάσιος Σακελλάριος "Πανδέκτης: Αθανάσιος Σακελλάριος", pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε στις 2 Μαϊου 2020