Ασπιώτης (εκδότης)

Η εταιρεία Ασπιώτης ήταν ελληνική εταιρεία γραφικών τεχνών η οποία άρχισε τη δραστηριότητά της το τέλος του 19ου αιώνα με έδρα αρχικά την Κέρκυρα και αργότερα την Αθήνα.

 Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1873 στην Κέρκυρα από τον Γεράσιμο Ν. Ασπιώτη (1844-1901), γιο του Κερκυραίου ζωγράφου και αγιογράφου Νικολάου Ασπιώτη. Ο 29χρονος, τότε, Γεράσιμος δημιούργησε το πρώτο εργοστάσιο γραφικών τεχνών στην Κέρκυρα με την επωνυμία ΕΛΠΙΣ και μοναδική χρηματοδότηση το ποσό των έξι μόλις χρυσών λιρών, που του χορήγησε ο πατέρας του. Από τις πρώτες δραστηριότητες του εργοστασίου ήταν η εκτύπωση ενετικού τύπου παιγνιοχάρτων (τραπουλόχαρτων), με απεικονίσεις μυθικών ηρώων.Στις 27 Φεβρουαρίου του 1901 ο Γεράσιμος Ασπιώτης πεθαίνει και από τραγική σύμπτωση την ίδια ημέρα πεθαίνει και ο νεότερος από τους γιους του, Σπύρος. Τα ηνία της επιχείρησης ανέλαβε τότε ο 29χρονος Κωνσταντίνος Ασπιώτης (1872-1963), μεγαλύτερος γιος του Γερασίμου Ασπιώτη, επιστρέφοντας εσπευσμένα από την Αγγλία, όπου ήταν διευθυντής μιας εταιρείας που δραστηριοποιείτο στην εγκατάσταση και εκμετάλλευση της φωτιστικής ασετυλίνης. Ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης είχε όλα τα προσόντα που διέκριναν τον πατέρα του και επί πλέον μία μόρφωση σπάνια, με σπουδές στην Αυστρία, τη Γαλλία και την Ελβετία και μία πείρα διοικητική που είχε αποκτήσει κατά τη διάρκεια της πολύχρονης παραμονής και δραστηριότητάς του στο εξωτερικό. Περί το 1902, εγκαινιάζεται η δεύτερη λαμπρή περίοδος στη ζωή του εργοστασίου Ασπιώτη στην Κέρκυρα. Η εταιρεία ονομάζεται αρχικά Λιθογραφείον Κωνσταντίνου Γ. Ασπιώτη, στη συνέχεια Τυπολιθογραφείον Κωνσταντίνου Γ. Ασπιώτη, λίγο αργότερα Χρωμολιθογραφικόν Εργοστάσιον Κωνσταντίνου Γ. Ασπιώτη και τέλος Χρωμοτυπολιθογραφικόν Εργοστάσιον Κωνσταντίνου Γ. Ασπιώτη.Η περίοδος αυτή δεν μπορεί να ξεχωρίσει και να απομονωθεί από αυτήν την ίδια την ιστορία της λιθογραφίας στην Ελλάδα. Η τέχνη της λιθογραφίας ήταν έως τότε μια νεαρή και μη τελειοποιημένη τεχνική και η περαιτέρω ανάπτυξή της στην Ελλάδα συνδέεται άρρηκτα, αν όχι ταυτίζεται με τους Ασπιώτηδες. Στην εταιρεία συμμετείχε από το 1909 περίπου και ο αδελφός του Κωνσταντίνου, Νικόλαος Γ. Ασπιώτης και η επωνυμία της άλλαξε σε Χρωμοτυπολιθογραφείον Αδελφών Γ. Ασπιώτη και λίγο αργότερα σε Τυπολιθογραφείον Αδελφών Γ. Ασπιώτη. Το 1925 η εταιρεία γίνεται ανώνυμη με την επωνυμία Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Γραφικών Τεχνών Αδελφών Γ. Ασπιώτη και το 1928 συγχωνεύεται με την Εταιρεία Λιθογραφίας και Κυτιοποιίας Αθηνών (Ε.Λ.Κ.Α.) -που ήταν, μέχρι τότε, η πιο υπολογίσιμη ανταγωνίστρια των αδελφών Ασπιώτη- και δημιουργείται η Ασπιώτη-ΕΛΚΑ. Στα πρώτα, μόλις, χρόνια του 20ού αιώνα το εργοστάσιο ΕΛΠΙΣ του Ασπιώτη είχε μεταξύ των δραστηριοτήτων του την εκτύπωση χρωμολιθόγραφων επιστολικών δελταρίων (καρτ ποστάλ). Ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης συνέχισε και βελτίωσε την παραγωγή χρωμολιθόγραφων δελταρίων, που είχε ξεκινήσει ο πατέρας του, με την εισαγωγή της τεχνικής της τρίχρωμης χρωμολιθογραφίας, η οποία είχε ήδη μεγαλουργήσει στην Ευρώπη. Η τελειοποίηση της παραγωγής είχε φτάσει σε τέτοιο βαθμό που έκανε τον γνωστό Άγγλο παραγωγό και έμπορο επιστολικών δελταρίων Ράφαελ Τακ (Raphael Tuck) να ομολογήσει ότι του ήταν αδύνατον να πιστέψει πως τα καρτ ποστάλ του Ασπιώτη είχαν τυπωθεί στην Κέρκυρα.Η εταιρεία εκτύπωνε καρτ ποστάλ όχι μόνο για λογαριασμό της, αλλά και για λογαριασμό άλλων Ελλήνων τοπικών εκδοτών, όπως για παράδειγμα τους Γεράσιμο Αρσένη της Ιθάκης, Ι. Δ. Μοίρα της Αίγινας, Οδυσσέα Μπλίκα του Αγρινίου, Δημήτριο Σαμαρά της Ζακύνθου, Νικόλαο Τσιρίμπαση της Λευκάδας κ.ά.Τα καρτ ποστάλ του Ασπιώτη ήταν τις περισσότερες φορές αριθμημένα, αρχικά στο κάτω μέρος της όψης τους και αργότερα στην πίσω τους πλευρά. Ένας σχεδόν πλήρης κατάλογος των αριθμημένων έγχρωμων καρτ ποστάλ του Ασπιώτη, καθώς και ένας κατάλογος των μη αριθμημένων έγχρωμων καρτ ποστάλ έχουν ήδη δημιουργηθεί από τον συλλέκτη του είδους κ. Νίκο Δ. Καράμπελα. Στα καρπ ποστάλ που εκδόθηκαν από τον Ασπιώτη συγκαταλέγονται μονόχρωμα και δίχρωμα καρτ ποστάλ αλλά και χρωμολιθόγραφα, τυπωμένα σε τριχρωμία. Ένας σχεδόν πλήρης κατάλογος των ασπρόμαυρων καρτ ποστάλ του Ασπιώτη έχει ήδη δημιουργηθεί από τον ίδιο συλλέκτη. Μεταξύ των δίχρωμων καρτ ποστάλ συγκαταλέγεται και μία σειρά που εκδόθηκε επ' ευκαιρία της Μεσολυμπιάδας του 1906.Οι Ασπιώτηδες, με περισσότερες από χίλιες καρτ ποστάλ στο εκδοτικό τους ενεργητικό κατά το πρώτο τρίτο του 20ού αιώνα, θεωρούνται ένας από τους μεγαλύτερους εκδότες του είδους στην Ελλάδα, ανάμεσα στους Ελευθερουδάκη, Πάλλη, Στουρνάρα κ.ά. με ιδιαίτερη έμφαση στις καρτ ποστάλ που αναπαράγουν έργα ζωγραφικής Ελλήνων ζωγράφων, όπως οι: Άγγελος Γιαλλινάς, Βικέντιος Μποκατσιάμπης, Σοφία Λασκαρίδου, Πάνος Αραβαντινός, Σεραφείμ Β. Σεραφείμ,, Θεόδωρος Ράλλης, Ανδρέας Βρανάς κ.ά. Φραντζισκάκης, Φρ. (1973), «Ασπιώτη - Έλκα 1873-1973», στο: Ασπιώτη - Έλκα. Γραφικαί Τέχναι 1873-1973 (Αθήνα): σελ. 13–24 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1989), «Τα χρωματιστά καρτ ποστάλ του Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 69 (Ιούνιος 1989): σελ. 368-370, https://www.academia.edu/11388983 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1990), «Τα καρτ ποστάλ του Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 84 (Νοέμβριος 1990): σελ. 733-744, https://www.academia.edu/12400425 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1998α), «Καρτ ποστάλ Ασπιώτη από την εκστρατεία της Μικράς Ασίας 1919-1922 με έργα του Σεραφείμ Β. Σεραφείμ», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 166 (Απρίλιος 1998): σελ. 291-293, https://www.academia.edu/11467128 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1998β), «Σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού σε έγχρωμα καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 168 (Ιούνιος 1998): σελ. 483-486, https://www.academia.edu/11467273 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1998γ), «Υδατογραφίες του Άγγελου Γιαλλινά σε καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 169 (Ιούλιος-Αύγουστος 1998): σελ. 579-586, https://www.academia.edu/11388781 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1998δ), «Υδατογραφίες Βικέντιου Μποκατσιάμπη σε καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 171 (Οκτώβριος 1998): σελ. 907-911, https://www.academia.edu/11381299 Καράμπελας, Νίκος Δ. (1999), «Έργα ζωγραφικής του Θεόδωρου Ράλλη σε καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 184 (Δεκέμβριος 1999): σελ. 996-1001, https://www.academia.edu/22560182 Καράμπελας, Νίκος Δ. (2000), «Τα ασπρόμαυρα καρτ ποστάλ του Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 192 (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2000): σελ. 693-712, https://www.academia.edu/11410806 Καράμπελας, Νίκος Δ. (2001α), «Έργα ζωγραφικής της Σοφίας Λασκαρίδου σε καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 199 (Απρίλιος 2001): σελ. 339-343, https://www.academia.edu/12401283 Καράμπελας, Νίκος Δ. (2001β), «Ολυμπιακοί αγώνες του 1906 σε καρτ ποστάλ Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 200 (Μάιος 2001): σελ. 454-461, https://www.academia.edu/12401202 Καράμπελας, Νίκος Δ. (2013), «18 σκίτσα του Πάνου Αραβαντινού σε χρωμολιθογραφίες Ασπιώτη», περιοδικό συλλογές (Αθήνα) τχ. 337 (Αύγουστος 2013): σελ. 901-902, https://www.academia.edu/12317731 Βουσολίνου-Ανυφαντή, Ελένη Ι. (2014), Η βιομηχανία στην Κέρκυρα: Η βιομηχανία γραφικών τεχνών Ασπιώτη-Ε.Λ.Κ.Α. (τέλη 19ου αιώνα), Κέρκυρα, https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/33111 Γεράσιμος Ν. Ασπιώτης: Ο επιτυχημένος Κερκυραίος βιομήχανος στην παλιά εποχή Μουσείο Κερκύρας. Οι Ασπιώτηδες: Mέρος 1ον Γεράσιμος Ασπιώτης, του Γιάννη Πετσάλη Ελένη Ι. Βουσολίνου-Ανυφαντή, Η βιομηχανία στην Κέρκυρα: Η βιομηχανία γραφικών τεχνών Ασπιώτη-Ε.Λ.Κ.Α. (τέλη 19ου αιώνα), διδακτορική διατριβή υποβληθείσα στο τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Κέρκυρα, 2014 Βιομηχανικά Δελτία Απογραφής, Βιομηχανία Κατασκευής Παιγνιοχάρτων Ασπιώτη «Ελπίς» (Οικία Βαλέτα)