Γλώσσες του Αζερμπαϊτζάν

Τα αζέρικα είναι η μόνη επίσημη γλώσσα στο Αζερμπαϊτζάν και ομιλείται από την πλειονότητα του πληθυσμού, ωστόσο, υπάρχουν και πολλές μειονοτικές γλώσσες στη χώρα. Οι μεγαλύτερες μειονοτικές γλώσσες είναι τα λεζγκικά, τα αρμενικά, τα ταλίς, τα αβάρ, τα ρωσικά και τα τατ. Υπάρχουν επίσης και άλλες γλώσσες που μιλιούνται από ένα πολύ μικρό ποσοστό του πληθυσμού, όπως τα τσακούρ και χιναλούγκ.

 Η κύρια και επίσημη γλώσσα του Αζερμπαϊτζάν είναι το αζέρικα, μια τουρκική γλώσσα που σχετίζεται στενά και είναι εν μέρει αμοιβαία κατανοητή με τα σύγχρονα τουρκικά. Μαζί με τα τουρκικά, τα τουρκμενικά και γκαγκάουζ, τα αζέρικα είναι παρακλάδι της νοτιοδυτικής ομάδας της τουρκικής οικογένειας γλωσσών. Αν και τα αζέρικα χρησιμοποιούνται στη Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν, τη Νότια Ρωσία (Νταγκεστάν) και το Βόρειο Ιράν, αυτές οι διάλεκτοι είναι διαφορετικές. Επιπλέον, τα αζέρικα αναγνωρίζονται ως επίσημη γλώσσα διδασκαλίας στο Νταγκεστάν και στο Αζερμπαϊτζάν, ωστόσο, δεν είναι επίσημη γλώσσα στο Βόρειο Ιράν. Η αζέρικη γλώσσα που ομιλείται στο Ιράν είναι πολύ διαφορετική από τη γλώσσα που ομιλείται στο Βόρειο Αζερμπαϊτζάν. Η ιρανική κυβέρνηση αποθάρρυνε και μάλιστα απαγόρευσε τη χρήση της γλώσσας για αρκετές δεκαετίες. Σύμφωνα με την απογραφή της χώρας το 2009, τα αζέρικα ομιλούνται ως μητρική γλώσσα από το 92,5% του πληθυσμού, ενώ τα ρωσικά και τα αγγλικά κατέχουν σημαντικό ρόλο ως γλώσσες εκπαίδευσης και επικοινωνίας. Περισσότεροι από τους μισούς ομιλητές αζέρικων είναι μονόγλωσσοι. Ο πολυπληθής αρμενόγλωσσος πληθυσμός του Ναγκόρνο Καραμπάχ δεν είναι πλέον υπό κυβερνητικό έλεγχο. Τα λεζγκικά, τα ταλίς, τα αβάρ, τα γεωργιανά, τα μπουντούχ, τα γιουχουρί, τα χιναλούγκ, τα κριτς, τα τζεκ, τα ρουτούλ, τα τσαχούρ, τα τατ και τα ούντι ομιλούνται όλα από μειονότητες. Όλα αυτά (με εξαίρεση τα αρμενικά, τα λεζγκικά, τα ταλίς, τα αβάρ και τα γεωργιανά, που έχουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό ομιλητών εκτός του Αζερμπαϊτζάν, αλλά παρ' όλα αυτά ο αριθμός των ομιλητών τους μειώνεται σταθερά στο Αζερμπαϊτζάν) οι προαναφερθείσες γλώσσες είναι απειλούμενες γλώσσες οι οποίες απειλούνται με εξαφάνιση, καθώς ομιλούνται από λίγα (λιγότερα από 10.000) ή πολύ λίγα (λιγότερα από 1.000) άτομα και η χρήση τους μειώνεται σταθερά με τη μετανάστευση και τον εκσυγχρονισμό. Σύμφωνα με μια έρευνα του 2019, η γνώση της αγγλικής γλώσσας στο Αζερμπαϊτζάν ήταν η χαμηλότερη μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που εκπροσωπήθηκαν στην ίδια έρευνα. Ένα ολόκληρο τεύχος (198) του επιστημονικού περιοδικού International Journal of the Sociology of Language, που εκδίδεται από την Jala Garibova, ήταν αφιερωμένο στο θέμα των γλωσσών και των γλωσσικών επιλογών στο Αζερμπαϊτζάν το 2009. Το Αζερμπαϊτζάν δεν έχει επικυρώσει τον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Περιφερειακών ή Μειονοτικών Γλώσσών τον οποίο συνυπέγραψε το 1992, υπό το Λαϊκό Μέτωπο. Το 2001, ο τότε πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Χεϊντάρ Αλίγιεφ εξέδωσε δήλωση σύμφωνα με την οποία "η Δημοκρατία του Αζερμπαϊτζάν δεν έχει την εξουσία να εγγυηθεί την εφαρμογή των κανονισμών του Χάρτη έως ότου απελευθερωθεί το έδαφος της που καταλαμβάνεται από τη Δημοκρατία της Αρμενίας". Ο συγγραφέας του Μεσαίωνα Ibn al-Nadim, στο βιβλίο του Al-Fihrist αναφέρει ότι όλα τα μεσαία και περσικά εδάφη της αρχαιότητας (συμπεριλαμβανομένης της σημερινής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν) μιλούσαν κοινή γλώσσα. Σελίδα των αζέρικων στο Ethnologue Γλωσσική πραγματικότητα στο Αζερμπαϊτζάν Αζερική γλώσσα Κανόνες αζέρικων