Καταδρομικό κλάσης Capitani Romani

Τα ελαφρά καταδρομικά της κλάσης Capitani Romani σχεδιάστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1930 για το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό (Regia Marina) προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα μεγάλων διαστάσεων ταχέα αντιτορπιλικά των κλάσεων Le Fantasque και Mogador που ενέτασσε τότε σε υπηρεσία το Γαλλικό Ναυτικό. Παραγγέλθηκαν δώδεκα καταδρομικά στα τέλη του 1939, όμως μόνο τέσσερα από αυτά ολοκληρώθηκαν τελικά (τα τρία πριν από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943). Όλα έλαβαν ονόματα μεγάλων προσωπικοτήτων από τη ρωμαϊκή ιστορία.

 Τα σκάφη της κλάσης ταξινομούνταν αρχικά ως «ωκεανοπόρα αναγνωριστικά» (ιταλικά: Esploratori Oceanici), παρόλο που κάποιοι συγγραφείς θεωρούν πως επρόκειτο για βαρέα αντιτορπιλικά. Μεταπολεμικά δύο από τα σκάφη που παρέμειναν σε υπηρεσία επαναταξινομήθηκαν ως ναυαρχίδες στολίσκων (ιταλ. caccia conduttori). Επρόκειτο για ελαφρά πλοία με ελάχιστη θωράκιση, ισχυρό προωστικό σύστημα και βαρύ οπλισμό. Το προωστικό σύστημα απέδιδε έως και 93,210 kW (125,000 hp), δηλαδή ισχύ που επαρκούσε ακόμα και για βαρέα καταδρομικά της τάξεως των 17.000 τόννων, με συνέπεια τα Capitani Romani να μπορούν να φτάσουν σε ταχύτητα τους 40 κόμβους (ακόμα και 41 ή 43 κόμβους κατά τη διάρκεια των θαλάσσιων δοκιμών, ανάλογα με τις πηγές). Ο κύριος οπλισμός αποτελούνταν από οκτώ πυροβόλα των 135 mm, ενώ ήταν εγκατεστημένοι και οκτώ τορπιλοσωλήνες των 533 mm. Η μέγιστη ταχύτητα με φορτίο και εξοπλισμό για πολεμικές επιχειρήσεις ήταν μικρότερη κατά έναν έως πέντε κόμβους, παρέμενε όμως ιδιαίτερα υψηλή. Μόνον το Scipione Africano συμμετείχε σε επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Μάλιστα ήταν εξοπλισμένο με ραντάρ EC.3 Gufo, ιταλικής κατασκευής. Τη νύχτα της 17ης Ιουλίου 1943 το καταδρομικό εντόπισε τέσσερις βρετανικές τορπιλακάτους ενώ διέσχιζαν με μεγάλη ταχύτητα τα στενά της Μεσσήνης. Κατάφερε να βυθίσει μία εξ αυτών, την MTB 316, καθώς και να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στην MTB 313, με την επίθεση να διαρκεί μόλις τρία λεπτά. Αρκετοί Βρετανοί ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους. Το Scipione Africano υπέστη ελαφρές ζημιές όταν γερμανικές παράκτιες πυροβολαρχίες άνοιξαν πυρ εναντίον του λίγο αργότερα. Στις 9:46 AM έφτασε στο ναύσταθμο του Τάραντα. Η υψηλή ταχύτητα πλεύσης του θεωρείται αποφασιστικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση της επιχείρησης. Μαζί με το παλαιό καταδρομικό Luigi Cadorna πόντισαν ναρκοπέδια στον κόλπο του Τάραντα και στον Σκυλλητικό κόλπο το διάστημα 4ης-17ης Αυγούστου.Το Attilio Regolo τορπιλίστηκε από το βρετανικό υποβρύχιο HMS Unruffled στις 7 Νοεμβρίου 1942 και παρέμεινε σε δεξαμενισμό για πολλούς μήνες προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες επισκευές. Επειτα από τη συνθηκολόγηση, κρατήθηκε στη Μινόρκα. Τέσσερα από τα πλοία διαλύθηκαν για σκραπ πριν από την καθέλκυση τους και άλλα πέντε πέρασαν ανολοκλήρωτα στην κατοχή των Γερμανών τον Σεπτέμβριο του 1943. Και τα πέντε βυθίστηκαν εβρισκόμενα σε λιμένες, όμως ένα ανελκύστηκε και ολοκληρώθηκε. Τέλος τρία σκάφη εντάχθηκαν σε υπηρεσία με το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό πριν από τη συνθηκολόγηση του 1943. Attilio Regolo Caio Mario Claudio Druso Claudio Tiberio Cornelio Silla Giulio Germanico Ottaviano Augusto Paolo Emilio Pompeo Magno Scipione Africano Ulpio Traiano Vipsanio Agrippa Τα Attilo Regolo και Scipione Africano, που μετονομάστηκαν σε Chateaurenault και Guichen αντίστοιχα, δόθηκαν στη Γαλλία ως πολεμικές αποζημιώσεις. Στα 1951-54 πραγματοποιήθηκε ριζική ανακατασκευή τους. Τελικά παροπλίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Τα Giulio Germanico και Pompeo Magno μετονομάστηκαν σε San Marco και San Giorgio αντιστοίχως και παρέμειναν σε υπηρεσία με το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό (Marina Militare). Στα 1951-55 εκσυγχρονίστηκαν με αμερικανικής προελεύσεως ραντάρ και οπλισμό, ενώ το San Marco τροποποιήθηκε εκ νέου στα 1963-65 προκειμένου να αξιοποιηθεί ως εκπαιδευτικό. Τελικά παροπλίστηκε το 1971, για να το ακολουθήσει το 1980 το San Giorgio. Gardiner, Robert· Brown, David K. (2004). The eclipse of the big gun: the warship 1906-1945. Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-953-0. Bishop, Chris (2002). The Encyclopedia of Weapons of WWII: The Comprehensive Guide to Over 1,500 Weapons Systems, Including Tanks, Small Arms, Warplanes, Artillery, Ships, and Submarines. Sterling Publishing Company, Inc. ISBN 1-58663-762-2. Chesnau, Roger, επιμ. (1980). Conway's All the World's Fighting Ships 1922–1946. Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-146-7. Fraccaroli, Aldo (1968). Italian warships of World War 2. London: Ian Allan. σελίδες 9–10. Photos of Capitani Romani ships Details of Regia Marina ships captured by the Germans