Φρανκ Λιούμπιν

Ο Φρανκ Τζον Λιούμπιν ή Πράνας Λούμπινας (Λος Άντζελες, 7 Ιανουαρίου 1910 - 8 Ιουλίου 1999) υπήρξε καλαθοσφαιριστής της περιόδου του Μεσοπολέμου, ο οποίος διακρίθηκε στις πρώτες διεθνείς διοργανώσεις του αθλήματος, φορώντας τη φανέλα αρχικά της αμερικανικής και αργότερα της λιθουανικής εθνικής ομάδας. Θεωρείται ο «πατέρας» του λιθουανικού μπάσκετ. Μαζί με τον Παναγιώτη Γιαννάκη, είναι οι μόνοι που έχουν στεφθεί πρωταθλητές Ευρώπης τόσο ως παίκτες όσο και ως προπονητές. Είναι επίσης ο μοναδικός που το έχει επιτύχει στο ίδιο Ευρωμπάσκετ.

 Γεννημένος στις ΗΠΑ από Λιθουανούς μετανάστες και ασυνήθιστα ψηλός ακόμα και για καλαθοσφαιριστή της εποχής του (λίγο παραπάνω από 2 μ.), ο Λιούμπιν ξεκίνησε να ασχολείται σοβαρά με το μπάσκετ όταν φοιτούσε στο κολέγιο UCLA (1928-1931). Κατόπιν προσπάθησε να σπουδάσει νομικά, αλλά τον είχε κερδίσει οριστικά ο αθλητισμός. To 1933 εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο και υπέγραψε στην ομάδα της Universal Pictures, βιοποριζόμενος παράλληλα ως τεχνικός στις παραγωγές της εταιρείας για να κάμψει τις αντιρρήσεις της - πολύτεκνης και φτωχής - οικογένειάς του. Από αυτήν την περίοδο του έμεινε το προσωνύμιο Φρανκενστάιν, διότι ο μακιγιέρ μιας σχετικής ταινίας δοκίμαζε πάνω του το βάψιμο του κεντρικού ήρωα πριν από τα γυρίσματα. Στα πλαίσια ενός «νεογέννητου» σταρ-σύστεμ, ο Λιούμπιν σύντομα θα κεφαλαιοποιούσε αυτό το γεγονός, εμφανιζόμενος συχνά στην προθέρμανση με την ανάλογη αμφίεση για να ξεσηκώσει τους οπαδούς. Το 1936 και παρά τις απειλές απόλυσης από την εταιρεία (για την οποία ήταν πρωτίστως τεχνικός και μετά αθλητής), συμμετείχε στο παρθενικό ολυμπιακό τουρνουά καλαθοσφαίρισης (Βερολίνο 1936). Η διοργάνωση έληξε με θρίαμβο των ΗΠΑ, οι οποίες κατέκτησαν αήττητες το χρυσό μετάλλιο. Αμέσως μετά τους Αγώνες του Βερολίνου, ταξίδεψε οικογενειακά στη Λιθουανία για να γνωρίσει τους συγγενείς του. Εκεί ένα μέλος της παρέας τραυματίστηκε σοβαρά και έπρεπε να παραμείνουν στη χώρα μέχρι να αναρρώσει - για να περάσει λοιπόν το χρόνο του, ξεκίνησε να διδάσκει σε τοπικούς παίκτες τακτικές που έως τότε ήταν άγνωστες στην Ευρώπη, όπως ο αιφνιδιασμός, η κυκλοφορία της μπάλας και η ενεργητική άμυνα. Κατά σύμπτωση, εκείνη την εποχή η χώρα προσπαθούσε να αναπτύξει το μπάσκετ «στρατολογώντας» ομογενείς απ' τις ΗΠΑ. Έτσι δέχτηκε να πολιτογραφηθεί Λιθουανός ως Πράνας Λούμπινας. Ελλείψει σαφών στοιχείων, δεν είναι ξεκάθαρο εάν και πώς συμμετείχε στο Ευρωμπάσκετ 1937, όπου η Λιθουανία τερμάτισε πρώτη. Κάποιες πηγές τον εμφανίζουν ως πολυτιμότερο παίκτη της διοργάνωσης, ενώ σε άλλες δεν αναφέρεται καν το όνομά του υπό οιαδήποτε ιδιότητα. Σίγουρα όμως ήταν πρωταγωνιστής στην κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ 1939 και μάλιστα με το διπλό ρόλο του παίκτη-προπονητή. Το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε το Λιούμπιν στην Ιταλία, όπου συνόδευε τη γυναικεία εθνική ομάδα σε αγώνες επίδειξης. Επέστρεψε προσωρινά στη Λιθουανία, αλλά καθώς ο πόλεμος γενικευόταν, εγκατέλειψε οριστικά τη χώρα. Ξανάπιασε δουλειά στο Χόλιγουντ, αυτή τη φορά στην 20th Century Fox, συμμετέχοντας ταυτόχρονα στην εταιρική ομάδα. Όταν το 1946 ξεκίνησε το NBA, ήταν πια αρκετά μεγάλος για να γίνει επαγγελματίας. Παρ' όλα αυτά συνέχισε να αγωνίζεται σε ερασιτεχνικό επίπεδο (πρωτάθλημα AAU) μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '60. Πέθανε το 1999 στο Γκλέντεϊλ του ευρύτερου Λος Άντζελες, σε ηλικία 89 ετών. Frank Lubin - ιστοχώρος sports-reference.com An Olympian's Oral History: Frank J. Lubin Αρχειοθετήθηκε 2011-05-05 στο Wayback Machine. - Μάιος 1988, συνέντευξη σε βιογράφο του Amateur Athletic Foundation of Los Angeles Frank Lubin, a Big Man in Two Countries - Chris Baker, Los Angeles Times, 2/7/1990