Βασιλιάς της Θεσσαλονίκης

Ο βασιλιάς της Θεσσαλονίκης, λατιν.: rex Thessalonica, ήταν ο ηγεμόνας του βασιλείου της Θεσσαλονίκης, ενός από τα σταυροφορικά κράτη που ιδρύθηκαν στην Ελλάδα στον απόηχο της Δ΄ Σταυροφορίας (1202–1204). Ο βασιλιάς της Θεσσαλονίκης δεν ήταν ανεξάρτητος ηγεμόνας: το βασίλειο της Θεσσαλονίκης ήταν ένα από τα πολλά υποτελή κράτη, που δημιουργήθηκαν από τους σταυροφόρους, υποτελή στη νέα Λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης, η οποία είχε υποκαταστήσει ένα μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το βασίλειο αποδείχθηκε βραχύβιο, με τη Θεσσαλονίκη να καταλαμβάνεται από τον Θεόδωρο Κομνηνό Δούκα της Ηπείρου το 1224, μόλις είκοσι χρόνια μετά την ίδρυση του βασιλείου. Ο τελευταίος βασιλιάς, ο Δημήτριος του Μομφερράτου, διέφυγε στην εξορία και μετά το τέλος του παραχώρησε τον τίτλο στον Φρειδερίκο Β΄ της Γερμανίας, ο οποίος μερικά χρόνια αργότερα τον παραχώρησε πίσω στην οικογένεια του Δημητρίου. Η σειρά των τιτουλάρων βασιλέων της Θεσσαλονίκης έληξε με το γάμο της Γιολάντας του Μομφερράτου με τον Αυτοκράτορα των Ρωμαίων Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο το 1284, οπότε η τιτουλάρια ιδιοκτησία της Θεσσαλονίκης περιήλθε στους Βυζαντινούς Αυτοκράτορες. Άλλες σειρές τιτουλάρων βασιλέων της Θεσσαλονίκης προήλθαν, από το ότι ο Βαλδουίνος Β΄ τιτουλάριος Λατίνος αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης θεώρησε τη χρήση του τίτλου από τον Φρειδερίκο Β΄ ως άκυρη, καθώς εκείνος είχε αφοριστεί και είχε καταδικαστεί ως αιρετικός. Δύο φορές ο Βαλδουίνος Β΄ παραχώρησε τον τίτλο σε ευγενείς της Δυτικής Ευρώπης, πρώτα στον Ούγο Δ΄ δούκα της Βουργουνδίας και στη συνέχεια στον Φίλιππο των Καπετιδώ-Ανζού, γιο του Καρόλου Α΄ της Σικελίας. Οι διεκδικήσεις για τον τίτλο δεν σταμάτησαν μέχρι τη δεκαετία του 1330, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πτώση του βασιλείου.

 Μετά το τέλος του Δημητρίου, η διαδοχή του εκλιπόντος βασιλείου αμφισβητήθηκε με τρεις ξεχωριστές, αντικρουόμενες σειρές τιτουλάριων «βασιλέων της Θεσσαλονίκης», που σχηματίστηκαν τον 13ο αι. Ο Δημήτριος επέλεξε διάδοχό του τον Φρειδερίκο Β΄ της Γερμανίας, στον οποίο παραχώρησε τους τίτλους του. Οίκος των Χοενστάουφεν (1230–1239) Οίκος των Αλεράμιτσι (1239–1284) Η κόρη του Γουλιέλμου, η Γιολάντα παντρεύτηκε το 1284 τον Αυτοκράτορα των Ρωμαίων Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο (βασ. 1282–1328). Ο Γουλιέλμος εγκατέλειψε τον τίτλο «βασιλιάς της Θεσσαλονίκης» και της τον έδωσε ως προίκα, έτσι ο τίτλος του για την πόλη και την περιοχή γύρω από αυτήν επέστρεψε στους πραγματικούς ιδιοκτήτες της, τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το 1266 ο Βαλδουίνος Β΄ τιτουλάριος Λατίνος αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης πώλησε τον τίτλο «βασιλιάς της Θεσσαλονίκης» στον Ούγο Δ΄ δούκα της Βουργουνδίας. Ο Βαλδουίνος Β΄ θεώρησε, ότι τα δικαιώματα της γραμμής των τιτουλάρων βασιλέων του Μομφερράτου ήταν άκυρα: ο τίτλος τους είχε παραχωρηθεί από τον Φρειδερίκο Β΄, ο οποίος είχε αφοριστεί και καταδικαστεί ως αιρετικός. Οίκος της Βουργουνδίας (1266–1320) Οίκος των Βουρβόνων (1320–1320/1321) Κατά τη διάρκεια της αγοράς του τίτλου (αξίωση της Βουργουνδίας) από τον Λουδοβίκο Β΄ των Βουρβόνων, ο Φίλιππος Α΄ πρίγκιπας του Τάραντα, διεκδικητής του τίτλου από τη μεριά των Καπετιδών-Ανζού, παρενέβη και πρόσφερε το ίδιο ποσό για να τον αγοράσει. Μέσω της αγοράς του τίτλου από τον Φίλιππο Α΄, ο Φίλιππος Α΄ απέκτησε και τη Βουργουνδική αξίωση για τους τίτλους, διασφαλίζοντας ότι πλέον υπήρχε μόνο μία σειρά διεκδικητών. Ο Λουδοβίκος των Βουρβόνων συμφώνησε να πωλήσει τους τίτλους λόγω τού αρραβώνα το 1321 μεταξύ του Φιλίππου, γιου του Φίλιππου Α΄ και της Βεατρίκης, κόρης του Λουδοβίκου. Στη Συνθήκη του Βιτέρμπο (1267) του 1267 που υπογράφηκε από τον Βαλδουίνο Β΄, τον Κάρολο Α' της Σικελίας και τον Γουλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο, πρίγκιπα της Αχαΐας, συμφωνήθηκε ότι η πώληση του τίτλου «βασιλιάς της Θεσσαλονίκης» από τον Βαλδουίνο Β΄ στον Ούγο Δ΄ της Βουργουνδίας θα θεωρούνταν έγκυρη, αν ο Ούγος Δ΄ υποστήριζε τον Βαλδουίνο Β΄ (και τον διάδοχό του Φίλιππο Α΄) στη ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Εάν αυτό δεν συνέβαινε, συμφωνήθηκε μεταξύ των υπογραφόντων, ότι ο τίτλος έπρεπε να μεταφερθεί στον Κάρολο Α΄ και στους κληρονόμους του. Οίκος των Καπετιδών-Ανζού (1274–1331) Burkhardt, Stefan (2017). «Intoxication with Virtuality: French Princes and Aegean Titles». Στο: Scholl, Christian. Transcultural Approaches to the Concept of Imperial Rule in the Middle Ages. Peter Lang AG. σελίδες 295–320. ISBN 978-3631706244. Nishimura, Michiya (2006). «Propaganda and Denominations of the Byzantine Successor States and the Crusader States (1204-1261): An Essay on the Political History of the Empire in Exile». Mediterranean World 3: 197–209. http://hermes-ir.lib.hit-u.ac.jp/hermes/ir/re/14905/chichukai0001801970.pdf. Mariani, Ornella (2005). «The Angevins in the South». Italia Medievale. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2020.