Ραβέννικα

Η Ραβέννικα ή Ραβένικα (στη διεθνή βιβλιογραφία Ravennika), αλλά και Ραβεννίκη ή σπανιώτερα Ραβενίκη ήταν μεσαιωνική πόλη στη Στερεά Ελλάδα, κοντά στη Λαμία, η οποία αναφέρεται μεταξύ 1168-1220, ιδιαίτερα για τις δυο συνόδους που έλαβαν χώρα εκεί από τους λατίνους φεουδάρχες και άρχοντες το 1209 (για το ζήτημα της επανάστασης των Λομβαρδών και του Βασιλείου της Θεσσαλονίκης) και το 1210 (για τη διευθέτηση εκκλησιαστικών διαφορών των κρατιδίων με τον Πάπα). Σήμερα δεν είναι γνωστή η ακριβής θέση της. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας φαίνεται ότι η Ραβέννικα είχε παρακμάσει ή τελείως ερημωθεί.

 1168Η πόλη αναφέρεται στο έργο Ταξίδια του Βενιαμίν της Τουντέλα, ένα οδοιπορικό από τον Εβραίο Βενιαμίν της Τουντέλα του 1168, ο οποίος ξεκίνησε από την πατρίδα του την Ισπανία και έφτασε μέχρι την Βασόρα πριν γυρίσει μέσω Αιγύπτου. Στο έργο του κατονομάζει τη Ραβέννικα ως Ρόβιγκα / Rabonica). Ο Βενιαμίν κατέγραφε τον πληθυσμό των Εβραίων στις πόλεις που έβρισκε κατά τον ταξίδι του και αναφέρει ότι εκεί ζούσαν περίπου 100 Εβραίοι. Την Ραβένικα τη συναντά κατά την εξής διαδρομή: Θήβες, Νεγκροπόντε, (μια ημέρα δρόμο από τις Θήβες) Ζαμπουστρίσα (Zabustrisa - παραθαλάσσια πόλη μια μέρα δρόμο από το Νεγκροπόντε), Ραμπένικα (Rabenica - μια μέρα απόσταση από τη Ζαμπουστρίσα), Ζητούνι (Sinon Potamos ή Zeitun - Λαμία, μια ημέρα απόσταση από τη Ραβέννικα), Γαρδίκι (σημερινό όνομα: Πελασγία Φθιώτιδας, σε δυο ημέρες δρόμο από το Ζητούνι, ο Βενιαμίν το αναφέρει ερειπωμένο με λίγους Εβραίους), Αλμυρός, σε δυο ημέρες δρόμο από το Γαρδίκι1204Το 1204 γίνεται αναφορά στη Ραβένικα στην Partitio Romaniae (στη συνθήκη διαμοιρασμού της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας από τους Λατίνους), όπου αναφέρονται κτήσεις της αυτοκράτειρας (εδώ εννοείται η Ευφροσύνη Δούκαινα, σύζυγος του Αλεξίου 3ου Αγγέλου), η Βεσσένη, τα Φάρσαλα, η Δομοκός, το Ρεβένικον, οι δυο Αλμυροί με τη Δημητριάδα στη Θεσσαλία. 1209-1210Στην κοιλάδα της Ραβέννικα έγινε η πρώτη σύνοδος της Ραβέννικα το 1209 και η δεύτερη σύνοδος της Ραβέννικα το 1210. Στη σύνοδο του 1209 έγινε διευθέτηση της επανάστασης των Λομβαρδών και αναγνώριση της εξουσίας του Ερρίκου της Φλάνδρας ως αυτοκράτορα και το 1210 έγινε συμφωνία σχετικά με την εκκλησιαστική περιουσία. 1210Η Ραβέννικα είχε δοθεί (προφανώς πριν το θάνατό του το 1207) από τον Βονιφάτιο τον Μομφερρατικό στους Ιππότες του Ναού, αλλά λόγω της υποστήριξης που έδωσαν οι Ιππότες στους Λομβαρδούς βαρώνους / ευγενείς κατά την λεγόμενη επανάσταση των Λομβαρδών το 1208, ο λατίνος αυτοκράτορας Ερρίκος της Φλάνδρας την έθεσε υπό την εξουσία του αφαιρώντας την από τους Ιππότες και εγκαθιστώντας διοικητή κάποιον «R. de Tribalia» όπως αναφέρεται το 1210, για τον οποίο υπάρχει η εκτίμηση ότι ήταν ο Rainerio de Travale, βαρώνος του βασιλείου της Θεσσαλονίκης. 1223Αναφορά στη Ραβέννικα και συγκεκριμένα στη δεύτερη σύνοδό της, γίνεται σε επιστολή του Πάπα Ονώριου Γ΄ της 4ης Σεπτεμβρίου 1223 όπου γίνεται και λέξη προς λέξη (verbo ad verbum) αντιγραφή της συνθήκης και αναφέρονται οι παρόντες σε αυτήν. Η ακριβής θέση της Ραβέννικα δεν είναι γνωστή, αλλά γενικά τοποθετείται «κοντά στο Σπερχειό ποταμό στην πεδιάδα της Λαμίας», «στην κοιλάδα του Σπερχειού ποταμού», θεωρείται «κοιλάδα δυτικά της Λαμίας» ή απλά αναφέρεται ως «Ρεβενίκη του Σπερχειού» ή «κοντά στη Λαμία» ή απλά «μια ημέρα δρόμο από το Ζητούνι (από τη Λαμία). Στην περιοχή δυτικά του Προσκυνά Φθιώτιδας, αναφέρεται μικρή πεδιάδα, την οποία διατρέχουν ρέματα, με πιο γνωστό αυτό του Ρεβένικου ή γνωστού από την αρχαιότητα ως Πλατάνιου, το οποίο εκβάλλει στον κόλπο της Αταλάντης.