Πομακοχώρια

Πομακοχώρια ονομάζονται τα χωριά στον ορεινό όγκο της Ροδόπης με Πομακικό πληθυσμό, κατά κύριο λόγο. Στην Ελλάδα, Πομακοχώρια συναντάμε στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου. Λόγω του ορεινού χαρακτήρα της περιοχής αλλά και των προβλημάτων της μειονοτικής εκπαίδευσης, τα Πομακοχώρια είναι αρκετά απομονωμένα και έχουν διατηρήσει το γραφικό χαρακτήρα τους, την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των σπιτιών και τον ιδιαίτερο πολιτισμό των Πομάκων. Στην Ξάνθη, ο δήμος Μύκης και οι κοινότητες Κοτύλης, Θερμών και Σατρών αποτελούνται αποκλειστικά από Πομακοχώρια. Πομακοχώρια επίσης βρίσκονται και στην βορειοανατολική περιοχή του δήμου Ξάνθης και στη βόρεια περιοχή της κοινότητας Σελέρου. Αντιπροσωπευτικότερα χωριά είναι ο Κένταυρος, η Γλαύκη, το Ωραίο, η Κοτύλη, οι Σάτρες και οι Θέρμες.Στη Ροδόπη, οι κοινότητες Οργάνης και Κέχρου αποτελούνται αποκλειστικά από Πομακοχώρια. Πομακοχώρια επίσης βρίσκονται και στη βόρεια περιοχή του δήμου Φιλλύρας, στη βόρεια περιοχή του δήμου Αρριανών, στη βόρεια περιοχή του δήμου Σώστου, στη βόρεια περιοχή του δήμου Ιάσμου, καθώς και στις βορειοανατολικές περιοχές των δήμων Κομοτηνής και Σαπών. Αντιπροσωπευτικότερα χωριά είναι η Οργάνη, ο Κέχρος, η Νέδα, η Χλόη, η Άνω Βυρσίνη και η Δρύμη.Στον Έβρο, Πομακοχώρια βρίσκονται στο δήμο Ορφέα, στο πρώην δημοτικό διαμέρισμα Μικρού Δέρειου. Αντιπροσωπευτικότερα χωριά είναι το Μέγα Δέρειο, το Σιδηροχώρι, η Ρούσσα και το Γονικό.Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί περίπου 160 Πομακοχώρια. Πομακοχώρια υπάρχουν επίσης και στη Βουλγαρία, στις επαρχίες Κάρτζαλι και Σμόλυαν. Σημαντικότερη οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων των Πομακοχωρίων είναι η καλλιέργεια και η πρωτοβάθμια επεξεργασία καπνού, και συγκεκριμένα, του αρωματικού μπασμά, που είχε κάνει διάσημη την περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης τον 19ο αιώνα, με το όνομα "καπνός Μακεδονίας".

 Στα περισσότερα Πομακοχώρια του νομού Ροδόπης η πομακική γλώσσα μιλιέται πια μόνο από τους γεροντότερους και έχει αντικατασταθεί από την τουρκική . Σύμφωνα με το ταξιδιωτικό οδηγό της Lonely Planet "Greece" στο άρθρο για την περιοχή της Ξάνθης αναφέρει ότι στα πομακοχώρια οι κάτοικοι μιλάνε πολύ καλά τρεις γλώσσες: τα Βουλγαρικά, τα Τουρκικά και τα Ελληνικά. Ο οδηγός επισημαίνει επίσης ότι αν ρωτήσεις διαφορετικούς ανθρώπους για την εθνική καταγωγή των ανθρώπων αυτών θα λάβεις διαφορετικές απαντήσεις. Στην Ελλάδα η Πομακική γλώσσα θεωρείται γλωσσολογικά κοντινή στην Σέρβικη και τη Βουλγάρικη γλώσσα - θεωρείται διάλεκτος της Βουλγαρικής . Το Σεπτέμβριο 2010 το Γαλλικό Τηλεοπτικό συνεργείο του καναλιού TF3 δοκίμασε να τραβήξει πλάνα από το χωριό Θέρμες Ξάνθης και στα πλαίσια δημιουργίας βίντεο-ρεπορτάζ με θέμα τα Πομάκικα χωριά της Θράκης. Κατά τα γυρίσματα σημειώθηκε εθνοτική ένταση όταν χρησιμοποιήθηκε η λέξη "Πομάκος". Κάτοικοι της περιοχής εναντιώθηκαν στα γυρίσματα δηλώνοντας Τουρκογενείς. Δείτε επίσης: Eλληνο-Πομακικό Λεξικό on line Πομακο-Ελληνικό Λεξικό on line Βαρβούνης, Μ.Γ. (1996), Λαογραφικά των Πομάκων της Θράκης, Αθήνα:Πορεία. Βαρβούνης, Μ.Γ. (1997), Η Καθημερινή Ζωή των Πομάκων, Αθήνα:Οδυσσέας. Θεοχαρίδης, Π. (1995), Πομάκοι. Οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης, Ξάνθη:ΠΑΚΕΘΡΑ.. Κόκκας Ν., Ν.Κωνσταντινίδης, Ρ.Μεχμεταλή (2003), Τα Πομακοχώρια της Θράκης. Ιστορία, γλώσσα, περιήγηση, λαϊκός πολιτισμός, Αθήνα:Οδυσσέας. Ρόγγο, Α. (2002), Πομάκικα Δημοτικά Τραγούδια της Θράκης, Ξάνθη:Ταμιείον Θράκης. "Πομακοχώρια: Γλώσσα-Ιστορία και Πολιτισμός των Πομάκων" Αναπτυξιακή Εταιρεία Νομού Ξάνθης Α.Ε. Εφημερίδα Χρόνος, Κομοτηνή 30 Νοεμβρίου 2004 Εφημερίδα Καθημερινή, Αθήνα 12 Δεκεμβρίου 2009 Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ξάνθης Νέα Δημοκρατία, Κυβερνητικές Δράσεις Οδοιπορικό στα Πομακοχώρια - Περιοδικό Passport Οι Πομάκοι: Μια κοινωνιογλωσσική προσέγγιση (έρευνα στο χωριό Μύκη) από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας