Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ

Ο Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ (Ρωσικά Серге́й Васи́льевич Ле́бедев, 25 Ιουνίου 1874 - 1 Μαΐου 1931) ήταν ο Ρώσος-Σοβιετικός χημικός που άνοιξε τον δρόμο της παραγωγής συνθετικού καουτσούκ.

 Ο Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ γεννήθηκε το 1874 στο Λούμπλιν της σημερινής Πολωνίας και πήγε σχολείο στη Βαρσοβία. Το 1900 αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούηολης και εργάστηκε στο Εργοστάσιο Μαργαρίνης της πόλης. Από το 1902 άρχισε να μετακινείται από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο στη Ρωσία, αρχίζοντας από το Ίδρυμα Μηχανικών Σιδηροδρόμων της Αγίας Πετρούπολης. Το 1904 επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης, εργαζόμενος κάτω από τη διεύθυνση του Alexei Yevgrafovich Favorskii. Το 1915 ο Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ διορίστηκε ως Καθηγητής στο Ίδρυμα Γυναικείας Παιδαγωγικής της Αγίας Πετρούπολης. Μετά το 1916 έγινε Καθηγητής της Ακαδημίας Στρατιωτικής Ιατρικής της Αγίας Πετρούπολης. Το 1925 τοποθετήθηκε Επικεφαλής του Εργαστηρίου Πετρελαίου του Πανεπιστημίου του Λένινγκραντ (πλέον). Το 1926 το Εργαστήριο αυτό μετονομάστηκε σε «Εργαστήριο Συνθετικών Ρητινών». Πέθανε το 1931 και τάφηκε στο Κοιμητήριο Τικχβίν. Το έργο του Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ επικεντρώθηκε κυρίως στον πολυμερισμό των αλκαδιενίων. Ήταν ο πρώτος που ερεύνησε τον πολυμερισμό του βουταδιενίου-1,3 (1910-1913). Μάλιστα, το 1910 ο Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ παρήγαγε πρώτος ένα είδος συνθετικού καουτσούκ βασισμένο στο πολυβουταδιένιο. Το βιβλίο του Research in polymerisation of by-ethylene hydrocarbons (Έρευνα στον πολυμερισμό των υδρογονανθρακικών παραπροϊόντων του αιθενίου), έκδοσης 1913, έγινε η «Βίβλος» για τις μελέτες του συνθετικού καουτσούκ. Μετά το 1914, μελέτησε τον πολυμερισμό του αιθενίου. Οι μελέτες του οδήγησαν στις σύγχρονες βιομηχανικές μεθόδους παραγωγής συνθετικού καουτσούκ και πολυϊσοβουτυλενίου. Στο χρονικό διάστημα 1926-1928, ο Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ ανέπτηξε την απευθείας (με μια αντίδραση) παραγωγή βουταδιενίου-1,3 από αιθανόλη. Το 1928 ανέπτυξε μια βιομηχανική μέθοδο παραγωγής συνθετικού καουτσούκ που βασίστηκε στον πολυμερισμό βουταδιενίου-1,3, χρησιμοποιώντας μεταλλικό νάτριο ως καταλύτη. Αυτή η μέθοδος έγινε η βασική της σοβιετικής βιομηχανίας συνθετικού καουτσούκ. Η ΕΣΣΔ δεν διέθετε πρόσβαση στο φυσικό καουτσούκ, γεγονός που έκανε τη δυνατότητα παραγωγής συνθετικού εξαιρετικά σημαντική. Τα πρώτα τέτοια εργοστάσια παραγωγής τέθηκαν σε λειτουργία κατά τη χρονική περίοδο 1932-1933. Για την παραγωή του βουταδιενίου-1,3 χρησιμοποιούνταν αιθανόλη από ζύμωση αμύλου δημητριακών ή πατάτας, ως πρώτη ύλη. Από αυτό προήλθαν διάφορα σχόλια, χάριν αστεϊσμού, του τύπου: «Η Ρωσική μέθοδος φτιάχνει ελαστικά από πατάτες»!. Μέχρι το 1940 η ΕΣΣΔ είχε τη μεγαλύτερη βιομηχανία παραγωγής συνθετικού καουτσούκ παγκοσμίως, παράγοντας πάνω από 50.000 τόννους του προϊόντος το χρόνο. Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η Ναζιστική Γερμανία χρησιμοποίησε τη μέθοδο του Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ για την παραγωγή συνθετικού καοτσούκ με πρώτη ύλη την αιθανόλη. Μια άλλη σημαντική συνεισφορά του Σεργκέι Βασίλιεβιτς Λέμπεντεφ ήταν η μελέτη του στην κινητική της υδρογόνωσης αιθενίου και υδρογονανθρακικών παραγώγων του και η ανάπτυξη μιας σειράς συνθετικών λιπαντικών για κινητήρες αεροσκαφών. Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Sergei Vasiljevich Lebedev στο Wikimedia Commons