Τσαζάσι

Το Τσαζάσι (γεωργιανά: ჩაჟაში) είναι οικισμός που βρίσκεται στους νότιους πρόποδες των βουνών του Μεγάλου Καυκάσου, στην άνω κοιλάδα του ποταμού Ενγκούρι, σε υψόμετρο 2.160 μ. από το επίπεδο της θάλασσας, στο Δήμο Μέστια του μχάρε Σαμεγκρέλο-Ζέμο Σβανέτι της Γεωργίας. Τα μεσαιωνικά οχυρωμένα κτίρια του οικισμού είναι Αμετακίνητα Πολιτιστικά Μνημεία Εθνικής Σημασίας της Γεωργίας και αναγνωρισμένα ως Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

 Το Τσαζάσι είναι το κέντρο της κοινότητας Ουσγκούλι, που αποτελείται από 4 χωριά. Είναι μέρος της ιστορικής περιοχής Σβανέτι που κατοικείται από τους Σβάνι, μία εθνική υποομάδα της Γεωργίας που έχει ιδιαίτερο πολιτισμό και γλώσσα. Χαρακτηριστικές δομές των χωριών τους είναι τα πυργόσπιτα, των οποίων η προέλευση ανατρέχει στην προϊστορία. Τα παλαιότερα εξ αυτών χρονολογούνται του 8ου-9ου αιώνα και το νεότερο είναι του 18ου αιώνα.Τον Ιανουάριο του 1987 αρκετά μνημεία του Τσαζάσι υπέστησαν ζημιές από μια τεράστια χιονοστιβάδα. Από το 2000 η Γεωργιανή κυβέρνηση και η Εθνική Επιτροπή του Διεθνούς Συμβουλίου για Μνημεία και Τοποθεσίες (ICOMOS) επιβλέπουν τις διεπιστημονικές έρευνες για την πολιτιστική κληρονομιά του χωριού και τα έργα αποκατάστασης και συντήρησης. Το Τσαζάσι είναι ένα ορεινό σκηνικό τοπίο με μεσαιωνικά σπίτια και πυργόσπιτα, τα οποία λειτουργούσαν ως οικήματα και αμυντικές δομές ενάντια στους εισβολείς. Στο χωριό υπάρχουν πάνω από 200 κτίρια: σπίτια, εκκλησίες, πυργόσπιτα και κάστρα. Ο τρόπος χρήσης της γης και οργάνωσης των οικημάτων είναι αντιπροσωπευτικός του παραδοσιακού τρόπου ζωής των Σβανι, που ζούσαν σε αρμονία με το φυσικό τους περιβάλλον. Τα σπίτια είναι κατά κανόνα διώροφα. Το ισόγειο είναι μία ενιαία αίθουσα με χώρο για εστία και διαμονή, για ανθρώπους και τα κατοικίδιά τους, τα οποία συνήθως περιορίζονταν σε ξεχωριστό χώρο με ένα όμορφα διακοσμημένο, ξύλινο χώρισμα. Ένας πρόσθετος διάδρομος συνέβαλε στη θερμομόνωση του κτιρίου. Ο πάνω όροφος χρησιμοποιούταν από τους ανθρώπους ως αποθήκη υλικών και τροφίμων, και ως θερινή κατοικία. Μία πόρτα σε αυτό το επίπεδο οδηγούσε στο πυργόσπιτο. Ήταν καλές αμυντικές δομές ενάντια στους εισβολείς που μάστιζαν την περιοχή.Το πυργόσπιτο είναι ένας πύργος που χρησιμοποιείται και ως οίκημα, συνήθως έχει 3-5 ορόφους και μέσο ύψος 20-25 μ. Το ισόγειο είναι συνήθως περίκλειστο χωρίς παράθυρα και είσοδο, και έχει τοίχους πάχους ως και 1,5 μ. Η είσοδος βρίσκεται σε έναν από τους ανώτερους ορόφους. Καθώς ανεβαίνουν οι όροφοι το κτίριο στενεύει και το πάχος των τοίχων μειώνεται σε 0,7-0,8 μ. Οι όροφοι συνδέονται μεταξύ τους με ξύλινες σκάλες. Σε κάθε πλευρά οι πύργοι είχαν ανοίγματα που λειτουργούσαν ως παράθυρα και πολεμίστρες. Στο Τσαζάσι υπάρχουν 13 καλοδιατηρημένα πυργόσπιτα των Σβάνι. Στο Τσαζάσι υπάρχουν 4 Σβανετιανά κάστρα, εκ των οποίων το ένα ονομάζεται Κάστρο της Ταμάρ και οι παραδόσεις λένε ότι ήταν θερινή κατοικία της Βασίλισσας Ταμάρ της Γεωργίας (βασ. 1184-1213). Υπάρχουν δύο πέτρινες εκκλησίες και διάφορα βοηθητικά κτίρια. Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου χρονολογείται του 10ου αιώνα. Η εκκλησία του Σωτήρος χρονολογείται του 11ου-12ου αιώνα, είναι μέρος του Κάστρου της Ταμάρ και είναι τοιχογραφημένη. Σύμφωνα με την εθνική απογραφή του 2014 ο πληθυσμός του χωριού είναι 28 άτομα, εκ των οποίων είναι όλοι εθνικότητας Σβάνι. გ. გასვიანი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, გვ. 309, თბ., 1985 წელი. „საქართველოს ატლასი მოზარდთათვის", - „სვანეთი" გვ.42.გამომცემლობა „დიოგენე" თბილისი 2005წ თოფჩიშვილი რ. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 129-131 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0