Χειρουργική στόματος

Η Χειρουργική του Στόματος ή Στοματική Χειρουργική (Oral Surgery) περιλαμβάνει τη χειρουργική παθολογία και εγχειρητική της στοματικής κοιλότητας, δηλαδή τη μελέτη των εγχειρητικών τεχνικών και της παθολογίας των νοσημάτων που η αντιμετώπισή τους πραγματοποιείται με χειρουργική επέμβαση εντός των ανατομικών ορίων της στοματικής κοιλότητας. Η αρχαιότερη και πιο ευρέως διαδεδομένη επέμβαση χειρουργικής στόματος αποτελεί η εξαγωγή δοντιού. Άλλα παραδείγματα αποτελούν η αντιμετώπιση εγκλείστων δοντιών, κύστεων, αποστημάτων κ.α. Παραδοσιακά η χειρουργική του στόματος ανήκει στο ευρύτερο γνωστικό αντικείμενο της Οδοντιατρικής επιστήμης, αν και ανά τους αιώνες αναπτύχθηκε και ασκήθηκε τόσο από οδοντιάτρους, από ιατρούς αλλά και από μη ιατρούς όπως πρακτικούς, κουρείς, γυρολόγους κ.α. Η χειρουργική του στόματος σήμερα πλέον διδάσκεται ως αντικείμενο της Οδοντιατρικής επιστήμης και ασκείται από τους οδοντιάτρους (μέρος αυτής), τους χειρουργούς στόματος (εξειδικευμένοι οδοντίατροι) και τους στοματικούς και γναθοπροσωπικούς χειρουργούς (ειδικευμένοι ιατροί κάτοχοι πτυχίου και Ιατρικής και Οδοντιατρικής). (βλέπε και Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική)

 Στην Ευρώπαϊκή Ένωση η Χειρουργική Στόματος έχει οριστεί ως αμιγώς οδοντιατρική ειδικότητα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες (Οδηγία 2001/19/ΕΚ και Οδηγία 2005/36/ΕΚ η οποία ισχύει μέχρι και σήμερα με τις τελευταίες τροποποιήσεις με την Οδηγία 2013/55/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου). Σύμφωνα με τις ανωτέρω Οδηγίες το επάγγελμα του ιατρού και του οδοντιάτρου καθορίζονται ως διαφορετικά, με ανεξάρτητη βασική εκπαίδευση και με διαφορετικούς και ανεξάρτητους τίτλους ειδίκευσης. Έτσι, ορίστηκαν η «Χειρουργική Στόματος» και η «Ορθοδοντική» ως αμιγώς οδοντιατρικές ειδικότητες οι οποίες αποκτούνται με τριετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση μετά τη λήψη τους πτυχίου της οδοντιατρικής. Αντίθετα, ως αμιγώς ιατρικές ειδικότητες ορίστηκαν η «Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική» (η οποία αποκτάται με τετραετή νοσοκομειακή ειδίκευση μετά τη λήψη και των δύο πτυχίων ιατρικής και οδοντιατρικής) και η «Γναθοπροσωπική Χειρουργική» (η οποία αποκτάται με πενταετή νοσοκομειακή ειδίκευση μετά την λήψη μόνο του πτυχίου της ιατρικής). Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες μετά και τον σαφή επίσημο διαχωρισμό των δύο εξειδικεύσεων από το 2001 άρχισαν να προσαρμόζουν σταδιακά τις εθνικές τους νομοθεσίες προς αυτή την κατεύθυνση. Σε αρκετές ωστόσο ευρωπαϊκές χώρες όπως την Αυστρία, την Ελβετία, την Ιταλία κ.α. έμελε πρώτα να λυθεί το ζήτημα της βασικής οδοντιατρικής εκπαίδευσης όπου μέχρι αρκετά πρόσφατα στις χώρες αυτές η Οδοντιατρική αποτελούσε κατά κάποιον τρόπο εξειδίκευση της Ιατρικής Επιστήμης που γινόταν μετά την λήψη του πτυχίου της Ιατρικής. Σε χώρες όπου επικρατούσε τέτοιο καθεστώς συνήθως δεν αναγνωρίζονταν περαιτέρω οδοντιατρικές ειδικότητες (ούτε της ορθοδοντικής ούτε της χειρουργικής στόματος) αφού η Οδοντιατρική αυτή καθ’ αυτή θεωρούνταν ειδικότητα της Ιατρικής. Η Χειρουργική Στόματος είναι θεσμοθετημένη ως οδοντιατρική ειδικότητα σε 12 κράτη μέλη της Ε.Ε. (Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Μάλτα, Κύπρος, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβενία). Στα περισσότερα από τα κράτη αυτά υπάρχει επίσης και η "Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική" ως θεσμοθετημένη ειδικότητα της Ιατρικής. Ελλάδα Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ειδικότητα Χειρουργικής Στόματος, παρά μόνο η ειδικότητα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής, η οποία εμπεριέχει ολόκληρο το γνωστικό αντικείμενο της Χειρουργικής Στόματος. Κύπρος Η Κύπρος αναγνωρίζει τη Χειρουργική Στόματος ως οδοντιατρική ειδικότητα που λαμβάνεται με τριετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση μετά τη λήψη του πτυχίου της οδοντιατρικής, αλλά δεν παρέχει η ίδια εκπαίδευση. Η Κύπρος έχει αναγνωρίσει την κατεύθυνση της Οδοντοφατνιακής Χειρουργικής, Χειρουργικής Εμφυτευματολογίας και Ακτινολογίας του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του Τμήματος Οδοντιατρικής ΑΠΘ ως κέντρο εκπαίδευσης των ειδικών οδοντιάτρων στη Στοματική Χειρουργική. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κύπρος αναγνωρίζει επίσης ως επιπλέον δύο ξεχωρηστές ειδικότητες τη Γναθοχειρουργική και τη Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Ηνωμένο Βασίλειο Στο Ηνωμένο Βασίλειο η Χειρουργική Στόματος είναι αναγνωρισμένη ως μια από τις 13 οδοντιατρικές ειδικότητες. Η εκπαίδευση απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής, διετή προϋπηρεσία άσκησης γενικής οδοντιατρικής και τριετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση είτε σε πανεπιστημιακό κέντρο είτε σε κέντρο περίθαλψης του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ιατρική ειδικότητα η Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική που απαιτεί η λήψη των πτυχίων Ιατρικής και Οδοντιατρικής και 4ετή εκπαίδευση σε νοσοκομείο. Ιρλανδία Στην Ιρλανδία η Χειρουργική Στόματος, μαζί με την Ορθοδοντική είναι αναγνωρισμένη ως οδοντιατρική ειδικότητα. Απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής, δύο έτη γενικής οδοντιατρικής προϋπηρεσίας και τρία έτη ειδίκευσης πλήρους απασχόλησης. Η εκπαίδευση πραγματοποιείται σε πανεπιστημιακές κλινικές ή άλλες διαπιστευμένες δομές περίθαλψης, εντός ή εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη η ειδικότητα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής ως ιατρική ειδικότητα. Γερμανία Η Γερμανία έχει θεσμοθετημένη τη Χειρουργική Στόματος ως οδοντιατρική ειδικότητα από τη δεκαετία του 80΄, μαζί με την Ορθοδοντική και την Κοινωνική Οδοντιατρική. Η εκπαίδευση απαιτεί πτυχίο οδοντιατρικής, διαρκεί τέσσερα έτη και λαμβάνει χώρα είτε σε πανεπιστημιακές κλινικές είτε σε διαπιστευμένα ιδιωτικά οδοντιατρεία. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη Γερμανία υπάρχει επίσης η ειδικότητα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής ως ιατρική ειδικότητα. Ιταλία Στην Ιταλία η Χειρουργική Στόματος, μαζί με την Ορθοδοντική είναι αναγνωρισμένη ως οδοντιατρική ειδικότητα. Απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής και τρία έτη ειδίκευσης πλήρους απασχόλησης σε Οδοντιατρική Σχολή. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ιατρική ειδικότητα η Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Ελβετία Στην Ελβετία η Χειρουργική Στόματος είναι μια από της τέσσερις αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες. Η εκπαίδευση πραγματοποιείται μετά τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής σε πανεπιστημιακά κέντρα και ιδιωτικά οδοντιατρεία, και διαρκεί τρία έτη. Για τη λήψη του τίτλου απαιτούνται εξετάσεις στην Οδοντιατρική Ομοσπονδία. Υπάρχει επίσης η Γναθοπροσωπική Χειρουργική ως αναγνωρισμένη ειδικότητα της Ιατρικής. Γαλλία Στη Γαλλία το 2011 θεσμοθετήθηκε η Χειρουργική Στόματος ως μια από τις τρεις οδοντιατρικές ειδικότητες (οι άλλες είναι η Ορθοδοντική και η Παθολογία Στόματος). Η εκπαίδευση αρχίζει μετά τη λήψη του πτυχίου της οδοντιατρικής και λαμβάνει χώρα σε πανεπιστημιακές κλινικές, είναι μερικής απασχόλησης και διαρκεί 8 εξάμηνα (4 έτη). Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ειδικότητα της ιατρικής η Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Βουλγαρία Στη Βουλγαρία η Χειρουργική Στόματος είναι μια από της δέκα αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες, η οποία απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής και 3 επιπλέον έτη ειδίκευσης. Η ειδικότητα παρέχεται από τις Οδοντιατρικές Σχολές, σε συνεργασία με διαπιστευμένα ιατρικά κέντρα και η λήψη της απαιτεί εξετάσεις στον Υπουργείο Υγείας. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κροατία Στην Κροατία η Χειρουργική Στόματος είναι μια από τις οκτώ αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες, η οποία απαιτεί τη λήψη του πτυχίου τη οδοντιατρικής και 3 επιπλέον έτη ειδίκευσης. Η ειδικότητα παρέχεται από τις Οδοντιατρικές Σχολές του Ζάγκρεμπ και της Ριέκα, και περιλαμβάνει πανεπιστημιακές εξετάσεις και διπλωματική εργασία. Στην Κροατία υπάρχει επίσης η Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική ως ιατρική ειδικότητα. Ουγγαρία Στην Ουγγαρία η Χειρουργική Στόματος είναι μια από τις πέντε θεσμοθετημένες οδοντιατρικές ειδικότητες. Η εκπαίδευση διαρκεί τρία έτη, πραγματοποιείται στις Οδοντιατρικές Σχολές και εποπτεύεται από την Επιτροπή Ειδικοτήτων. Μέχρι το 2002 η Χειρουργική Στόματος αποτελούσε ειδικότητα που δεχόταν και κατόχους μόνο πτυχίου οδοντιατρικής εκαι κατόχους μόνο πτυχίου ιατρικής. Από το 2002 και έπειτα θεσμοθετήθηκε η ειδικότητα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής ως ιατρική ειδικότητα στην οποία μπορούν να εκπαιδευτούν μόνο κάτοχοι του πτυχίου της ιατρικής. Από τότε και έπειτα στην Ουγγαρία αναγνωρίστηκε επίσης και η πανεπιστημιακή 3ετής μετεκπαίδευση στην Οδοντοφατνιακή Χειρουργική ως οδοντιατρική ειδικότητα η οποία είναι καταχωρημένη στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Λετονία Η Λετονία έχει ως αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες τόσο τη Χειρουργική Στόματος όσο και τη Γναθοπροσωπική Χειρουργική (η τελευταία όμως απαιτεί και πτυχίο ιατρικής). Η εκπαίδευση στη Χειρουργική Στόματος αρχίζει μετά τη λήψη του πτυχίου της Οδοντιατρικής, διαρκεί τρία έτη και πραγματοποιείται στην Οδοντιατρική Σχολή της Ρίγας. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Λιθουανία Στη Λιθουανία η Χειρουργική Στόματος είναι μια από τις 7 αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες. Η ειδίκευση πραγματοποιείται με μεταπτυχιακή τριετή εκπαίδευση στη Σχολή Επιστημών Υγείας της Λιθουανίας ή στο Πανεπιστήμιο της Βίλνιους. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ιατρική ειδικότητα η Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Πολωνία Η Πολωνία έχει ως αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες τόσο τη Χειρουργική Στόματος όσο και τη Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική (η τελευταία όμως απαιτεί και πτυχίο ιατρικής). Οι οδοντίατροι που επιθυμούν να ειδικευτούν στη Χειρουργική Στόματος πρέπει πρώτα να δώσουν ειδικές εισαγωγικές εξετάσεις του Υπουργείου Υγείας και η εκπαίδευσή τους επιβλέπεται από το Κέντρο Μεταπτυχιακής Ιατρικής Εκπαίδευσης της Βαρσοβίας. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι περισσότεροι Χειρουργοί Στόματος εργάζονται ως ελευθεροεπαγγελματίες είτε σε σύμβαση με το ΕΣΥ, ενώ οι Στοματογναθοπροσωπικοί Χειρουργοί εργάζονται σχεδόν αποκλειστικά σε νοσοκομεία. Μάλτα Στη Μάλτα η Χειρουργική Στόματος, μαζί με την Ορθοδοντική, είναι θεσμοθετημένη ως οδοντιατρική ειδικότητα. Η εκπαίδευση είναι τριετής και πραγματοποιείται σε συνεργασία του Πανεπιστημίου της Μάλτας με το King's College London, το Υπουργείο Υγείας και το Βασιλικό Κολέγιο Χειρουργών του Εδιμβούργου. Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ειδικότητα της ιατρικής η Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Πορτογαλία Στην Πορτογαλία η Χειρουργική Στόματος, μαζί με την Ορθοδοντική είναι αναγνωρισμένη ως οδοντιατρική ειδικότητα. Η ειδικότητα απαιτεί πτυχίο οδοντιατρικής, τρία χρόνια ειδίκευσης σε αναγνωρισμένα κέντρα εκπαίδευσης από την Οδοντιατρική Ομοσπονδία και παρουσίαση περιστατικών σε ειδική επιτροπή της Ομοσπονδίας για τη λήψη του τίτλου. Υπάρχει επίσης θεσμοθετημένη ως ιατρική ειδικότητα η Γναθοπροσωπική Χειρουργική. Ρουμανία Στη Ρουμανία υπάρχουν ως αναγνωρισμένες οδοντιατρικές ειδικότητες η Οδοντοφατνιακή Χειρουργική με 3ετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση σε πανεπιστημιακό κέντρο και η Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική με 5ετή εκπαίδευση σε νοσοκομειακό κέντρο. Καμία εκ των δύο δεν αναγνωρίζεται από την Κοινοτική Οδηγία 2005/36 ως είτε οδοντιατρική ειδικότητα Χειρουργικής Στόματος είτε ως ιατρική ειδικότητα Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής. Σλοβενία Η Σλοβενία αναγνωρίζει τη Χειρουργική Στόματος ως μια από τις 6 οδοντιατρικές ειδικότητες. Η εκπαίδευση απαιτεί πτυχίο οδοντιατρικής, είναι τριετής και πραγματοποιείται σε διαπιστευμένες οδοντιατρικές κλινικές είτε δημόσιες είτε ιδιωτικές.Ο σχετικός τίτλος ειδικότητας είναι καταχωρημένος στον πίνακα 5.3.3 (Παράρτημα V) με τους τίτλους οδοντιατρικής ειδικότητας της Χειρουργικής Στόματος στην Κοινοτική Οδηγία 2005/36 (επικαιροποίηση 17.1.2014) και αναγνωρίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Σλοβενία έχει επίσης τη Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική ως θεσμοθετημένη και ιατρική και οδοντιατρική ειδικότητα που απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της ιατρικής και 6ετή ειδίκευση στην οποία περιλαμβάνεται και 2ετές πρόγραμμα εκπαίδευσης στην Οδοντιατρική. Η.Π.Α, Καναδάς, Αυστραλία Στις Η.Π.Α, τον Καναδά και την Αυστραλία σήμερα δεν υπάρχει ξεχωριστή η ειδικότητα της Χειρουργικής Στόματος διότι η ειδικότητα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής είναι θεσμοθετημένη ως αμιγώς οδοντιατρική, και απαιτεί τη λήψη του πτυχίου της οδοντιατρικής και 3-6 χρόνια νοσοκομειακής ειδίκευσης κατά την οποία ορισμένα πανεπιστήμια έχουν προσαρτήσει και τη λήψη ενός επιπλέον τίτλου είτε μάστερ είτε διδακτορικού είτε πτυχίου Ιατρικής. Στις Η.Π.Α. η λήψη και του πτυχίου της ιατρικής είναι υποχρεωτική μόλις στο 50% των προγραμμάτων ειδίκευσης. Το γνωστικό αντικείμενο της Στοματικής Χειρουργικής όπως αυτό καθορίστηκε από την British Association of Oral Surgeons το 2005 περιλαμβάνει: Χειρουργικές εξαγωγές δοντιών και υπολειμματικών ριζών, παθολογιών που σχετίζονται με αυτά, καθώς και αντιμετώπιση επιπλοκών που μπορεί να προκύψουν από αυτές συμπεριλαμβανομένης της στοματοκολπικής επικοινωνίας. Αντιμετώπιση των οδοντογενών ή άλλων λοιμώξεων της στοματικής κοιλότητας Αντιμετώπιση των εγκλείστων δοντιών καθώς και των επιπλοκών που μπορεί να δημιουργηθούν (φρονιμίτης) Περιακρορριζική χειρουργική (Ακρορριζεκτομή) Οδοντοφατνιακή χειρουργική που σχετίζεται με ορθοδοντική θεραπεία Εκτέλεση βιοψίας ενδοστοματικά Αντιμετώπιση καλόηθων ή κυστικών αλλοιώσεων των σκληρών και μαλακών ιστών του στόματος Αντιμετώπιση καλόηθων όγκων των σιελογόνων αδένων με ενδοστοματική προσπέλαση καθώς και εξοικείωση με την διάγνωση άλλων παθήσεων των σιελογόνων αδένων ώστε να παραπεμφθούν κατάλληλα (σε Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό, Ωτορινολαρυγγολόγο κ.α.) Τοποθέτηση οστεοενσωματούμενων οδοντικών εμφυτευμάτων συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών ιστικής αναγέννησης (σκληρών και μαλακών ιστών) Εξοικείωση με κατάλληλες τεχνικές ελέγχου του πόνου και του άγχους συμπεριλαμβανομένης της ενσυνείδητης νάρκωσης Αντιμετώπιση ενηλίκων και παιδιών με συνυπάρχοντα συστηματικά νοσήματα Αντιμετώπιση των οδοντοφατνιακών τραυμάτων καθώς και εξοικείωση με την διάγνωση των καταγμάτων των γνάθων και άλλων γναθοπροσωπικών καταγμάτων ώστε να παραπεμφθούν κατάλληλα (σε Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό, Πλαστικό Χειρουργό κ.α.) Αντιμετώπιση του στοματογναθοπροσωπικού πόνου συμπεριλαμβανομένων των δυσλειτουργιών της κροταφογναθικής άρθρωσης Κλινική διάγνωση του καρκίνου του στόματος και άλλων πιθανών κακόηθων αλλοιώσεων ώστε να παραπεμφθούν κατάλληλα (σε Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό, Ωτορινολαρυγγολόγο, Πλαστικό Χειρουργό κ.α.) Διάγνωση των στοματογναθικών ανωμαλιών διάπλασης ώστε να παραπεμφθούν κατάλληλα (σε Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό) Διάγνωση των αλλοιώσεων του βλεννογόνου του στόματος και κατάλληλη παραπομπή τους (σε Στοματολόγο, Στοματικό και Γναθοπροσωπικό Χειρουργό) Sailer H, Pajarola G. Oral surgery for the general dentist. 1st ed. Georg Thieme Verlag. Germany 1999 Μάρτης Χ, Μάρτη Κ, Ράγκος Β. Aπό τη Χειρουργική του Στόματος στη Γναθοπροσωπική Χειρουργική (Μια ιστορική εποποιϊα). Εκδόσεις Οδοντιατρικό Βήμα Αρχειοθετήθηκε 2020-09-29 στο Wayback Machine. Κείμενο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2005/36/EC από το Official Journal of the European Union The British Association of Oral Surgeons European Federation of Oral Surgery Societies Επιστημονικό περιοδικό Oral Surgery Αρχειοθετήθηκε 2011-06-04 στο Wayback Machine. Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Οδοντιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Οδοντιατρική Σχολή Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Council of European Dentists. MANUAL OF DENTAL PRACTICE 2015 (Edition 5.1)