Γκόρντανα Τσόμιτς

Η Γκόρντανα Τσόμιτς (σερβικά κυριλλικά: Гордана Чомић‎; γεννημένη στις 16 Ιουνίου 1958) είναι Σέρβα πολιτικός, που υπηρέτησε ως υπουργός για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων και τον κοινωνικό διάλογο από το 2020 έως το 2022. Επί μακρόν μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος (DS), αποκλείστηκε από το κόμμα το 2020, αφού ανακοίνωσε την αντίθεσή της στο μποϊκοτάζ στις βουλευτικές εκλογές της Σερβίας του 2020. Έκτοτε, δραστηριοποιείται ως ανεξάρτητη πολιτικός.

 Η Τσόμιτς γεννήθηκε στο Νόβι Σαντ της Βοϊβοντίνας, στην τότε Λαϊκή Δημοκρατία της Σερβίας στην Ομοσπονδιακή Λαϊκή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Εκπαιδεύτηκε ως φυσικός και εργάστηκε στη Σχολή Τεχνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ από το 1984 έως το 1999. Από το 1999 έως το 2004, εργάστηκε στο τμήμα μάρκετινγκ για την JP SPC Vojvodina. Ο Τσόμιτς ήταν μία από τους πρώτους Σέρβους πολιτικούς, που δημιούργησε blog, ξεκινώντας το 2006. Η Τσόμιτς εντάχθηκε στο δημοτικό συμβούλιο του Δημοκρατικού Κόμματος του Νόβι Σαντ το 1992. Αργότερα έγινε εκπρόσωπος του κόμματος σε επίπεδο πόλης και επαρχίας, ηγήθηκε της εκλογικής έδρας του κόμματος στο Νόβι Σαντ το 1996 και ήταν πρόεδρος του επαρχιακού συμβουλίου του από το 1998 έως το 2001. Η Τσόμιτς συμπεριλήφθηκε στους εκλογικούς καταλόγους του Δημοκρατικού Κόμματος για το Νόβι Σαντ στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 1992 και του 1993, αν και δεν συμπεριλήφθηκε στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός της σε καμία περίπτωση. (Από το 1992 έως το 2000, ο εκλογικός νόμος της Σερβίας όριζε ότι το ένα τρίτο των κοινοβουλευτικών εδρών θα εκχωρούνταν σε υποψηφίους, που συμπεριλαμβάνονταν σε λίστες επιτυχόντων με αριθμητική σειρά, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα θα κατανέμονταν μεταξύ άλλων υποψηφίων κατά την κρίση των κομμάτων ή συνασπισμών, που τους υποστήριζαν. Η Τσόμιτς δεν έλαβε αρκετά υψηλή θέση στη λίστα σε καμία περίπτωση, για να καταλάβει αυτόματα έδρα στο κοινοβούλιο, ούτε της δόθηκε κάποια έδρα κατ' εξαίρεση στη συνέχεια.) Το Δημοκρατικό Κόμμα (DS) διεκδίκησε τις γιουγκοσλαβικές κοινοβουλευτικές εκλογές του 1996 ως μέρος του συνασπισμού Zajedno (Μαζί) και η Τσόμιτς ήταν στην ηγετική θέση στον εκλογικό του κατάλογο για το Ζρένιανιν. Η λίστα δεν πέρασε το εκλογικό όριο, για να κερδίσει κάποια έδρα στο τμήμα. Η Τσόμιτς, ωστόσο, εξελέγη στη Συνέλευση της Βοϊβοντίνας για το δέκατο τρίτο τμήμα του Νόβι Σαντ στις ταυτόχρονες επαρχιακές εκλογές του 1996. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (Socijalistička partija Srbije, SPS) κέρδισε την πλειοψηφία και η Τσόμιτς ηγήθηκε της αντιπολίτευσης στη συνέλευση από το 1997 έως το 2000. Σε δημοτικό επίπεδο, ήταν μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του Νόβι Σαντ το 1997, μετά τη νίκη του Zajedno στην πόλη αυτή. Το 2000, το Δημοκρατικό Κόμμα έγινε ένα από τα κύρια κόμματα στη Δημοκρατική Αντιπολίτευση της Σερβίας (Demokratska opozicija Srbije, DOS), έναν ευρύ και ιδεολογικά ετερόκλητο συνασπισμό κομμάτων, που αντετίθεντο στο αυταρχικό καθεστώς του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Ο υποψήφιος του DOS Βόισλαβ Κοστούνιτσα νίκησε τον Μιλόσεβιτς στις προεδρικές εκλογές της Γιουγκοσλαβίας το 2000, ένα γεγονός που προκάλεσε εκτεταμένες αλλαγές στην πολιτική κουλτούρα της Γιουγκοσλαβίας και της Σερβίας. Η Τσόμιτς επανεξελέγη για το δέκατο τμήμα του Νόβι Σαντ στις ταυτόχρονες επαρχιακές εκλογές του 2000. Το DOS κέρδισε μια συντριπτική νίκη σε επαρχιακό επίπεδο και η Τσόμιτς υπηρέτησε ως αντιπρόεδρος της συνέλευσης της Βοϊβοντίνα από το 2000 έως το 2001 Ήταν επίσης στη λίστα του DOS για το Επιμελητήριο των Δημοκρατιών της Γιουγκοσλαβίας το 2000, αν και δεν έλαβε καμία έδρα σ' αυτό το σώμα. 2000–12 Η κυβέρνηση της Σερβίας έπεσε μετά την ήττα του Μιλόσεβιτς στις γιουγκοσλαβικές εκλογές και προκηρύχθηκαν νέες σερβικές κοινοβουλευτικές εκλογές για τον Δεκέμβριο του 2000. Έγινε μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος της Σερβίας πριν από την ψηφοφορία, έτσι ώστε ολόκληρη η χώρα έγινε ένα ενιαίο εκλογικό τμήμα και όλες οι έδρες ανατέθηκαν σε υποψηφίους με βάση καταλόγους επιτυχόντων κατά τη διακριτική ευχέρεια των κομμάτων ή συνασπισμών κομμάτων, ανεξαρτήτως αριθμητικής σειράς. Η Τσόμιτς έλαβε την εικοστή πρώτη θέση στον εκλογικό κατάλογο του DOS. Ο κατάλογος κέρδισε συντριπτική πλειοψηφία με 176 από τις 250 έδρες και συμπεριλήφθηκε στην αντιπροσωπεία του DS όταν συγκλήθηκε η νέα συνέλευση τον Ιανουάριο του 2001. Έγινε αντιπρόεδρος του κόμματος αργότερα μέσα στο έτος και υπηρέτησε ως αντιπρόεδρος της συνέλευσης. Τον Οκτώβριο του 2003, η Τσόμιτς καθυστέρησε την ψηφοφορία δυσπιστίας στην κυβέρνηση του Ζόραν Ζίβκοβιτς, ωθώντας ορισμένα μέλη της αντιπολίτευσης να κατηγορήσουν ότι η καθυστέρηση ήταν απλώς μια μέθοδος, για να δοθεί στην κυβέρνηση περισσότερος χρόνος για να δημιουργήσει μια πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Η πρόεδρος Νατάσα Μιτσιτς διέλυσε τελικά τη συνέλευση για νέες εκλογές στις 13 Νοεμβρίου 2003. Το Δημοκρατικό Κόμμα διεκδίκησε τις προκύπτουσες βουλευτικές εκλογές του 2003 επικεφαλής της δικής του συμμαχίας και η Τσόμιτς έλαβε την έκτη θέση στον εκλογικό του κατάλογο. Η λίστα κέρδισε τριάντα επτά έδρες και η Τσόμιτς συμπεριλήφθηκε ξανά στην αντιπροσωπεία του κόμματός της. Το αντίπαλο Δημοκρατικό Κόμμα της Σερβίας (Demokratska stranka Srbije, DSS) αναδείχθηκε επικεφαλής μιας κυβέρνησης συνασπισμού μετά τις εκλογές και το Δημοκρατικό Κόμμα παρέμεινε στην αντιπολίτευση. Η Τσόμιτς υποστήριξε την υποψηφιότητα του Ζίβκοβιτς έναντι του Μπόρις Τάντιτς για την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος τον Ιανουάριο του 2004. Αναφέρθηκε ότι ο Τάντιτς ως αντίδραση εμποόδισε την Τσόμιτς να γίνει η νέα κοινοβουλευτική εκπρόσωπος, μια θέση που περίμενε να λάβει. Ο Τάντιτς επιλέχθηκε ως αρχηγός του κόμματος στις αρχές του 2004 και η Τσόμιτς ηττήθηκε στην ταυτόχρονη υποψηφιότητά της για επανεκλογή ως αντιπρόεδρος του κόμματος. Διετέλεσε πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων στο κοινοβούλιο της περιόδου 2004–07 και υπηρέτησε επίσης στις επιτροπές για την προστασία του περιβάλλοντος και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Το 2006 διορίστηκε ως μέλος της αντιπροσωπείας της Σερβίας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ PA). Υποστήριξε την ένταξη της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και επέκρινε αυτό που θεωρούσε ως προσπάθειες για αύξηση της εξάρτησης της χώρας από τη Ρωσία. Το 2006, εργάστηκε με βουλευτές από το Μαυροβούνιο σε έναν περιφερειακό χάρτη των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Η Τσόμιτς επιλέχθηκε και πάλι για την αντιπροσωπεία της συνέλευσης του Δημοκρατικού Κόμματος αφού η λίστα του κόμματος κέρδισε εξήντα τέσσερις έδρες στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2007. Το κόμμα επέστρεψε στην κυβέρνηση μετά τις εκλογές σε έναν ασταθή συνασπισμό με το DSS και το G17 Plus. Η Τσόμιτς υπηρέτησε ως αναπληρωτής πρόεδρος της επιτροπής προστασίας του περιβάλλοντος σε αυτή την κοινοβουλευτική θητεία και συνέχισε να υπηρετεί στην επιτροπή ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ο συνασπισμός DS–DSS κατέρρευσε στις αρχές του 2008 και προκηρύχθηκαν νέες κοινοβουλευτικές εκλογές για τον Μάιο του ίδιου έτους. Το DS διεκδίκησε τις εκλογές επικεφαλής της συμμαχίας Για μια Ευρωπαϊκή Σερβία (Za evropsku Srbiju, ZES). Η Τσόμιτς συμπεριλήφθηκε στη λίστα του και κατέλαβε μία έδρα για τέταρτη θητεία, όταν η συμμαχία κέρδισε 102 από τις 250 έδρες. Τα συνολικά αποτελέσματα των εκλογών δεν ήταν οριστικά, αλλά η ZES σχημάτισε τελικά κυβέρνηση συνασπισμού με το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Η Τσόμιτς εξελέγη για τη δεύτερη θητεία της ως αντιπρόεδρος, όταν συγκλήθηκε η συνέλευση. Υπηρέτησε επίσης στις επιτροπές εξωτερικών υποθέσεων και ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ήταν μέλος μιας ομάδας εργασίας για τα δικαιώματα του παιδιού και αναπληρωτής μέλος της επιτροπής συνταγματικών υποθέσεων και της επιτροπής μείωσης της φτώχειας, ηγήθηκε της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας της Σερβίας με το Ισραήλ και ήταν μέλος των ομάδων φιλίας με την Ινδονησία, την Πορτογαλία, το Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα της Μάλτας και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής . Δήλωσε την υποστήριξή της για το Καταστατικό της Αυτόνομης Επαρχίας της Βοϊβοντίνας τον Ιανουάριο του 2009, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν ένα αυτονομιστικό έγγραφο (όπως είχαν προτείνει ορισμένοι) και ότι θα ωφελούσε τόσο τη Βοϊβοντίνα όσο και τη Σερβία στο σύνολό της. 2012–20 Έγινε μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος της Σερβίας ξανά το 2011, έτσι ώστε οι κοινοβουλευτικές έδρες κατανεμήθηκαν με αριθμητική σειρά στους υποψηφίους των καταλόγων επιτυχόντων. Η Τσόμιτς έλαβε τη δέκατη πέμπτη θέση στη λίστα του συνασπισμού Επιλογή του Δημοκρατικού Κόμματος για μια Καλύτερη Ζωή στις εκλογές του 2012 και επανεξελέγη όταν ο κατάλογος κέρδισε εξήντα επτά βουλευτές. Αυτό το SPS σχημάτισε μια νέα διοίκηση με το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (Srpska napredna stranka, SNS) και άλλα κόμματα μετά τις εκλογές, και το DS πέρασε στην αντιπολίτευση. Η Τσόμιτς συνέχισε να υπηρετεί στην αντιπροσωπεία της Σερβίας στην ΠΑ του ΟΑΣΕ και επελέγη από αυτό το όργανο ως εισηγήτρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη μετανάστευση. Ήταν επίσης μέλος των επιτροπών της εθνικής συνέλευσης για την προστασία του περιβάλλοντος, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τα δικαιώματα του παιδιού. Ήταν αναπληρωματικό μέλος της επιτροπής για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων και την ισότητα των φύλων και μέλος των ομάδων φιλίας με την Ουγγαρία, το Ισραήλ, το Μεξικό, το Μαυροβούνιο, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Νοέμβριο του 2013, η Τσόμιτς ηγήθηκε αντιπροσωπείας της Παλαιστινιακής Αρχής του ΟΑΣΕ, που επέβλεπε τις προεδρικές εκλογές στο Τατζικιστάν το 2013. Ήταν επικριτική για τον τρόπο με τον οποίο έγινε η ψηφοφορία, λέγοντας: «Ενώ ήταν ήσυχες και ειρηνικές, αυτές ήταν εκλογές χωρίς πραγματική επιλογή. Το να είσαι στην εξουσία απαιτεί τήρηση των δεσμεύσεων του ΟΑΣΕ, χωρίς να εκμεταλλευτείς την εξουσία, όπως είδαμε εδώ. Ο μεγαλύτερος γνήσιος πλουραλισμός θα είναι κρίσιμος για το Τατζικιστάν προκειμένου να εκπληρώσει τις δημοκρατικές του δεσμεύσεις." Έλαβε την έκτη θέση στη λίστα του DS στις βουλευτικές εκλογές του 2014 και επανεξελέγη παρόλο που ο κατάλογος είχε μόνο δεκαεννέα έδρες συνολικά. Παρέμεινε μέλος της επιτροπής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της επιτροπής για τα δικαιώματα του παιδιού και επίσης υπηρέτησε ως αναπληρωματικό μέλος της επιτροπής προστασίας περιβάλλοντος και της επιτροπής για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων και την ισότητα των φύλων, καθώς και ως μέλος των ομάδων φιλίας με την Κροατία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, τη Σλοβακία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έπαψε να είναι πλήρες μέλος της αντιπροσωπείας της OSCA PA της Σερβίας και έγινε αναπληρωματικό μέλος. Τον Ιούνιο του 2014 επιλέχθηκε και πάλι ως αντιπρόεδρος του DS. Προήχθη στην πέμπτη θέση της λίστας του DS στις βουλευτικές εκλογές του 2016 και επανεξελέγη καθώς η λίστα αποτελείτο από δεκαέξι έδρες. Κατά τη διάρκεια του κοινοβουλίου 2016–20, ήταν αναπληρώτρια πρόεδρος της επιτροπής συνταγματικών και νομοθετικών θεμάτων, μέλος της επιτροπής για το Κοσσυφοπέδιο και Μετόχια, της επιτροπής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της επιτροπής για τα δικαιώματα του παιδιού, αναπληρωματικό μέλος της επιτροπής προστασίας του περιβάλλοντος και της επιτροπής άμυνας και εσωτερικών υποθέσεων, αναπληρωματικό μέλος της Επιτροπής Σταθεροποίησης και Σύνδεσης Ευρωπαϊκής Ένωσης -Σερβίας, μέλος μιας επιτροπής για τη «διερεύνηση των συνεπειών του βομβαρδισμού του ΝΑΤΟ το 1999 στην υγεία των πολιτών της Σερβίας, καθώς και στο περιβάλλον, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις των βλημάτων απεμπλουτισμένου ουρανίου», αναπληρωματικό μέλος της αντιπροσωπείας της Σερβίας στην κοινοβουλευτική συνέλευση της Διαδικασίας Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης και μέλος των κοινοβουλευτικών ομάδων φιλίας με την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία, τη Γερμανία, το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Συνέχισε να υπηρετεί ως αντιπρόεδρος της συνέλευσης όλα τα χρόνια που το DS ήταν στην αντιπολίτευση. Η Τσόμιτς ήταν πρώιμη υποστηρίκτρια της υποψηφιότητας του Σάσα Γιάνκοβιτς για πρόεδρο της Σερβίας στις εκλογές του 2017. Η υποψηφιότητα του Γιάνκοβιτς τελικά επικυρώθηκε από το Δημοκρατικό Κόμμα και τερμάτισε δεύτερος απέναντι στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς του Προοδευτικού Κόμματος. Το Δημοκρατικό Κόμμα άρχισε να μποϊκοτάρει την εθνοσυνέλευση στις αρχές του 2019, στο πλαίσιο σημαντικών διαδηλώσεων κατά της κυβέρνησης της Σερβίας. Η Τσόμιτς παρακολούθησε μια συνεδρίαση της συνέλευσης αψηφώντας το μποϊκοτάζ ένα χρόνο αργότερα, υπερασπιζόμενη την απόφασή της με το επιχείρημα ότι σκοπός της ήταν να παρουσιάσει νομοσχέδιο, που απαιτούσε να εκπροσωπούνται οι γυναίκες στους εκλογικούς καταλόγους σε ποσοστό τουλάχιστον σαράντα τοις εκατό τόσο σε επίπεδο κοινοβουλίου όσο και σε δημοτικό επίπεδο. (Η νομοθεσία ήταν τελικά επιτυχής και οι εκλογικοί νόμοι της Σερβίας άλλαξαν αναλόγως.) Η Τσόμιτς αποβλήθηκε από το DS λίγο μετά από αυτό. Συμμετείχε στις βουλευτικές εκλογές του 2020 ως μη κομματική υποψήφια, εμφανιζόμενη στην τέταρτη θέση στον εκλογικό κατάλογο της συμμαχίας της Ενωμένης Δημοκρατικής Σερβίας (Ujedinjena demokratska Srbija, UDS). Η λίστα δεν πέρασε το εκλογικό όριο για να κερδίσει την εκπροσώπηση στο κοινοβούλιο και η θητεία της έληξε στις 3 Αυγούστου 2020. Η Τσόμιτς διορίστηκε στο υπουργικό συμβούλιο της πρωθυπουργού Άνα Μπρνάμπιτς τον Οκτώβριο του 2020 ως υπουργός ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικαιωμάτων των μειονοτήτων και κοινωνικού διαλόγου. Τον Μάρτιο του 2021, η Τσόμιτς παρουσίασε ένα σχέδιο νόμου κατά των διακρίσεων για τα ομόφυλα συνδικάτα στη Σερβία. Η νομοθεσία επεκτείνει τα πολιτικά δικαιώματα στα ομόφυλα ζευγάρια, αν και δεν αφορά θέματα γάμου ή υιοθεσίας. Η Τσόμιτς υποστηρίζει ότι αυτά τα ζητήματα είναι θέματα οικογενειακού δικαίου, ενώ η νομοθεσία της επικεντρώνεται σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ακόμη και τα περιορισμένα δικαιώματα που επεκτείνονται στις ενώσεις ομοφυλοφίλων βάσει της νομοθεσίας έχουν προκαλέσει την αντίθεση από πιο συντηρητικούς κύκλους. Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι δεν θα υπογράψει τον νόμο με την αιτιολογία ότι παραβιάζει το σύνταγμα της Σερβίας. Η Τσόμιτς υποβάθμισε τη σημασία της αντιπολίτευσης του Βούτσιτς εναντίον της, επιβεβαιώνοντας τη συνταγματικότητα του νόμου και λέγοντας ότι η εγκυρότητά του θα καθοριστεί τελικά από το συνταγματικό δικαστήριο της Σερβίας. Τον Μάιο του 2022, μετά τις βουλευτικές εκλογές εκείνης της χρονιάς, ανέφερε ότι το σχέδιο νόμου είχε ολοκληρωθεί με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων από το Συμβούλιο της Ευρώπης και ότι ήταν έτοιμο για την επερχόμενη κυβέρνηση της Σερβίας.