Ζήμαρχος

Ο Ζήμαρχος, ήταν ανώτερος κρατικός αξιωματούχος της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που έζησε στο β΄ μισό του 6ου αι. μ.Χ. κατά τα χρόνια του Ιουστιανιανού και του Ιουστίνου Β΄. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτουμε, καταγόταν από την Κιλικία, υπηρέτησε στη Σύγκλητο της Κωνσταντινούπολης (δηλαδή ως σύμβουλος του Αυτοκράτορα), και έφτασε στο ανώτατο αξίωμα του «Στρατηγού των Ανατολικών» (Magister Militum per Orientem) . Ωστόσο η υπηρεσία για την οποία έχει μείνει στην Ιστορία είναι η πρεσβεία προς το Χανάτο των Γκιόκτουρκ, της οποίας ηγήθηκε μεταξύ 568 με 570 μ.Χ. και η οποία στερέωσε την εμπορική συνεργασία μεταξύ Βυζαντινών και των Τούρκων, κρατώντας ανοιχτό με αυτό το τρόπο τον «Δρόμο του μεταξιού», από την Κίνα στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ζήμαρχος και η πρεσβεία του μπορεί να θεωρηθεί με την ευρεία έννοια η πρώτη ουσιαστικά διπλωματική επαφή ανάμεσα στον Ελληνικό και τον Τουρκικό κόσμο.

 Στα μέσα του 6ου αι., οι Γκιόκτουρκ (Γαλάζιοι Τούρκοι) κατέκτησαν τη Σογδιανή και έτσι απέκτησαν τον έλεγχο του εμπορίου μεταξιού, το οποίο από την Κεντρική Ασία συνεχιζόταν στην Περσία των Σασανιδών. Ο Πέρσης βασιλιάς Χοσρόης Α΄, φοβούμενος την αύξηση της τουρκικής επιρροής, αρνήθηκε να επιτρέψει τη συνέχιση του εμπορίου. Οι Γαλάζιοι Τούρκοι, μετά από πολλές αρνήσεις, συναίνεσαν σε πρόταση των εμπόρων Σογδιανών υπηκόων τους και το 568 έστειλαν πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη, για να συμμαχήσουν με τους Βυζαντινούς και να ξεκινήσουν το εμπόριο μεταξιού απευθείας μαζί τους, παρακάμπτοντας τους Πέρσες μεσάζοντες. Η προσφορά έγινε δεκτή από τον Ιουστίνο Β΄, και τον Αύγουστο του 569, ο Ζήμαρχος άφησε την Κωνσταντινούπολη για τη Σογδιανή. Η πρεσβεία του Ζημάρχου, που συνοδευόταν από πλήθος αξιωματούχων αλλά και πλήθος δώρων όπως απαιτούσε η εθιμοτυπία τότε, ξεκίνησε από την Κωνσταντινούπολη, τον Αύγουστο του 568 (όπως επισημαίνει ο Μένανδρος Προτήκτωρ, το 4ο έτος της βασιλείας του Ιουστίνου). Διέσχισαν τον Καύκασο, προχώρησαν κατά μήκος της βόρειας ακτής της Κασπίας θάλασσας, αποφεύγοντας όσο ήταν δυνατόν τη Σασσανιδική Ιβηρία. Η έδρα των Γαλάζιων Τούρκων, Ντιζαμπούλ, θεωρείται ότι βρισκόταν στους δυτικούς πρόποδες της οροσειράς του Παμίρ, σε μια τοποθεσία που ονομαζόταν «Χρυσό Όρος». Το που βρισκόταν ακριβώς αυτό το Χρυσόν Όρος (Ektag) δεν έχει εξακριβωθεί, ωστόσο οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί, το τοποθετούν στα Αλτάια όρη στα σύνορα με την Κίνα. Με την εκπλήρωση της αποστολής του, η πρεσβεία των Ρωμαίων, με τη συνοδεία του νέου πρέσβη των Τούρκων στην Κωνσταντινούπολη, αφού ο Μανιάχ πέθανε εν τω μεταξύ, επέστρεψε ύστερα από ταξίδι δυο χρόνων, σύμφωνα με την διήγηση Ιωάννη του Εφέσιου. Golden, Peter (1992). An Introduction to the History of the Turkic Peoples: Ethnogenesis and State-Formation in Medieval and Early Modern Eurasia and the Middle East. Wiesbaden: Otto Harrassowitz. ISBN 9783447032742. pp. 128–131 (Αγγλικά) Kazhdan, Alexander, επιμ. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Οξφόρδη και Νέα Υόρκη: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8. Luttwak, Edward N. (2009), The Grand Strategy of the Byzantine Empire, Harvard University Press, ISBN 978-0-674-03519-5 Εκ της Ιστορίας Μενάνδρου Προτήκτορος Εκλογαί περί Πρέσβεων Ρωμαίων προς Έθνη το κείμενο στο πρωτότυπο Ζ. Ουνταλτσόβα, Γ. Λιτάβριν, I. Μεντβέναεφ : «Βυζαντινή Διπλωματία», εκδ. Ελληνικά Γράμματα, 1995 το κείμενο σε νεοελληνική μετάφραση