Τελετή έναρξης Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων 1896

Η τελετή έναρξης των Αγώνων της 1ης Ολυμπιάδας πραγματοποιήθηκε στις 6 Απριλίου 1896 (25 Μαρτίου με το παλαιό ημερολόγιο) στο κατάμεστο Παναθηναϊκό Στάδιο της Αθήνας, το μοναδικό Ολυμπιακό στάδιο που χρησιμοποιήθηκε κατά τον 19ο αιώνα. Από το πρωί η ατμόσφαιρα ήταν εορταστική στους δρόμους και στις πλατείες της πόλης, ενώ το πλήθος κατέκλυσε το Στάδιο από νωρίς το μεσημέρι. Εκεί βρέθηκε η βασιλική οικογένεια της Ελλάδας καθώς και ξένοι αντιπρόσωποι, με τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄ να κηρύττει την έναρξη των Αγώνων μέσα σε θυελλώδεις ζητωκραυγές.

 Η 6η Απριλίου συνέπιπτε με τη Δευτέρα του Πάσχα για τους ορθοδόξους και τους καθολικούς, αλλά και με την εθνική επέτειο της ανεξαρτησίας της Ελλάδας από τους Τούρκους (με το παλιό ημερολόγιο ήταν 25η Μαρτίου).Ο κόσμος είχε προμηθευτεί από νωρίς το πρωί τα εισιτήρια της τελετής έναρξης, όπου πολλοί αγωνίζονταν να αποκτήσουν τις καλύτερες θέσεις από τους πωλητές, ενώ οι αστυνομικοί επέβλεπαν για να αποφευχθούν τα φαινόμενα μαύρης αγοράς. Από νωρίς, η κίνηση του πλήθους στις οδούς Σταδίου και Ερμού και στην πλατεία Συντάγματος (οι οποίες ήταν εορταστικά στολισμένες) ήταν τεράστια για την εποχή, ενώ διάφορες φιλαρμονικές από τη Ζάκυνθο, τη Λευκάδα, το Λαύριο και την Πάτρα έπαιζαν μουσική στους δρόμους. Μετά το μεσημέρι άρχισε η μαζική προσέλευση στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Πλήθος κόσμου κάθε τάξης, ηλικίας και φύλου συνέρρεε στο Στάδιο, όπου οπλισμένοι στρατιώτες, τοποθετημένοι ανά διαστήματα μπροστά στα διαζώματα που οδηγούσαν στις κερκίδες, ήταν υπεύθυνοι για την τάξη. Στις 3:30 μ.μ. το μεγαλύτερο μέρος του χώρου είχε γεμίσει από θεατές, ενώ αρκετός κόσμος που δεν είχε εισιτήριο, είχε ανέβει σε γειτονικούς λόφους για να βλέπει πάνω από τον πέτρινο τοίχο. Κύριο θέμα των συζητήσεων ήταν οι συμμετοχές των Ελλήνων αθλητών και η προσδοκία για κατάκτηση μεταλλίων. Η διακόσμηση του Σταδίου ήταν ιδιαίτερα εορταστική. Στην είσοδο είχαν στηθεί πανύψηλοι ιστοί από τους οποίους κρέμονταν λάβαρα και θυρεοί, καθώς και από ένα αντίγραφο αρχαίου τρίποδα σε κάθε πλευρά της. Τα μέλη των διαφόρων επιτροπών ήταν συγκεντρωμένα στον στίβο, μαζί με τους κοσμήτορες και τους άλλους υπευθύνους. Στη συνέχεια, έκαναν την είσοδό τους οι διάφορες φιλαρμονικές και πήραν τις θέσεις τους. Μια σειρά κοντά στη σφενδόνη είχε κρατηθεί για τους βουλευτές, μια άλλη για τους αξιωματούχους και μια τρίτη για τους επίσημους καλεσμένους και τους αντιπροσώπους του Τύπου.Η βασιλική οικογένεια (ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄, η σύζυγός του, Βασίλισσα Όλγα και οι γιοι τους) και οι ξένοι προσκεκλημένοι παρακολούθησαν αρχικά τη δοξολογία στη Μητρόπολη Αθηνών και στη συνέχεια επέστρεψαν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου έγιναν δεκτοί με επευφημίες από το ενθουσιώδες πλήθος. Η βασιλική οικογένεια κάθισε στους μαρμάρινους θρόνους με το πορφυρό κάλυμμα και χαιρέτισε τους συγκεντρωμένους. Δεξιά κάθονταν τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, τα μέλη της Ιεράς Συνόδου και του ξένου κλήρου στην Αθήνα. Αριστερά ήταν το διπλωματικό σώμα, η βασιλική ακολουθία και οι ξένοι αντιπρόσωποι. Η τελετή ξεκίνησε με την ομιλία του προέδρου της οργανωτικής επιτροπής, διαδόχου Κωνσταντίνου. Στη συνέχεια, ο Βασιλιάς Γεώργιος κήρυξε την έναρξη των Αγώνων με τα εξής λόγια:"Κηρύττω την έναρξιν των πρώτων εν Αθήναις Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων. Ζήτω το Έθνος! Ζήτω ο Ελληνικός Λαός!".Ακολούθησαν κανονιοβολισμοί και απελευθέρωση περιστεριών, ενώ εννέα μπάντες και χορωδία 150 ατόμων ερμήνευσαν τον Ολυμπιακό Ύμνο, σε σύνθεση του Σπύρου Σαμάρα και στίχους του Κωστή Παλαμά. Ο ύμνος έγινε δεκτός με τόσο ενθουσιασμό από το κοινό που επαναλήφθηκε για δεύτερη φορά. Ακολούθησε η έπαρση της ελληνικής σημαίας και η ανάκρουση του Εθνικού ύμνου από μπάντα όπου κυριαρχούσαν οι φλογέρες και στη συνέχεια η παρέλαση των αθλητών.Μετά το τέλος της τελετής, διεξήχθησαν πέντε αγωνίσματα στίβου και οι Αγώνες συνεχίστηκαν την επόμενη ημέρα. Επίσημο Χρονικό των Αγώνων (Τόμος Α'): Σπυρίδων Λάμπρος, Νικόλαος Πολίτης, επιμ. (1896). Die Olympischen Spiele 776 - 1896 (Τόμος Α') (PDF). Αθήνα, Λειψία, Λονδίνο: Καρλ Μπεκ, F. Volckmar, H. Grevel and co. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 16 Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2010. Επίσημο Χρονικό των Αγώνων (Τόμος Β'): Πιερ ντε Κουμπερτέν, Τιμολέων Φιλήμων, Νικόλαος Πολίτης και Χαράλαμπος Άννινος, επιμ. (1897). The Olympic Games 776 - 1896 (Τόμος Β') (PDF). Αθήνα, Λονδίνο: Καρλ Μπεκ, H. Grevel and co. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 15 Αυγούστου 2012. Ανακτήθηκε στις 14 Απριλίου 2010. Εθνοσπόρ: 108 Χρόνια Ολυμπιακοί Αγώνες (1896-2004) (σελ. 10-21) Monique Berlioux: Ρεπορτάζ αναδημοσιευμένο στο περιοδικό Συλλογή (Απρ. 1969, τεύχος 17, σελ. 46-54) Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 1896 - Αθήνα (Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή) Αθήνα 1896 (Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή) Από την Αρχαία Ολυμπία στην Αθήνα του 1896 (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού) Ιστορικό αρχείο: Η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 1896 (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)