Ολυμπιονίκες της Αρχαϊκής εποχής

Το πότε διεξήχθηκε η πρώτη διοργάνωση αθλητικών αγώνων εξακολουθεί να αποτελεί ένα μεγάλο θέμα συζήτησης, αλλά είναι προφανώς σίγουρο ότι συνέβη στην Ελλάδα σχεδόν 3.000 χρόνια πριν. Από το τέλος του 6ου αιώνα π.Χ. είναι γνωστές τουλάχιστον τέσσερις Ελληνικές αθλητικές διοργανώσεις, αρχαιότερες στην καταγωγή, που ήταν μεγάλης σημασίας γεγονότα και συνήθως ονομάζονται «κλασικοί αγώνες»: οι Ολυμπιακοί Αγώνες, που πραγματοποιούνταν στην Ολυμπία, τα Πύθια στους Δελφούς, τα Νέμεα στη Νεμέα, και τα Ίσθμια, που πραγματοποιούνταν κοντά στην Κόρινθο. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν ίσως το σπουδαιότερο όλων αθλητικό γεγονός που διοργανωνόταν κάθε τέσσερα χρόνια και οι νικητές του, οι ολυμπιονίκες, έχαιραν μεγάλης εκτίμησης μεταξύ των Ελλήνων.

 Ο σοφιστής Ιππίας από την Ηλεία ήταν ο πρώτος που συνέταξε κατάλογο των ολυμπιονικών στο έργο του "Ολυμπιονικών αναγραφή", με βάση ίσως τα αρχεία της Ολυμπίας, την προφορική παράδοση και αναμνήσεις ζωντανές ακόμη στην Ολυμπία για τις παλαιότερες Ολυμπιάδες. Συμβατική αρχή θεωρήθηκε η Ολυμπιάδα του 776 π.Χ. όταν ο Ηλείος Κόροιβος πρώτευσε στο στάδιο. Το έργο του Ιππία αναθεωρήθηκε και συνεχίστηκε στον 4ο αιώνα π.Χ. από τον Αριστοτέλη και αργότερα από τον Ερατοσθένη, τον Φλέγοντα από τις Τράλλεις και πολλούς άλλους. Διαμορφώθηκε έτσι σε ένα είδος χρονικού των Ολυμπίων, που αποτέλεσε ήδη από τον 3ο αιώνα π.Χ. την βάση του αρχαίου χρονολογικού συστήματος. Από τους νεώτερους πίνακες σώζεται πλήρης ο κατάλογος των σταδιονικών του Σέξτου Ιουλίου Αφρικανού (για τις 249 πρώτες Ολυμπιάδες), ο οποίος συμπεριελήφθη στο Χρονικό του Ευσεβίου. Στον πίνακα παρακάτω γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί ένας κατά το δυνατόν πλήρης κατάλογος των ολυμπιονικών της Αρχαϊκής εποχής (776 π.Χ. έως 480 π.Χ.) συνδυάζοντας όλα τα διασωθέντα στοιχεία. Τις βάσεις αποτέλεσαν τα στοιχεία που διασώζουν οι ιστορικές και φιλολογικές πηγές, οι αγωνιστικές επιγραφές, τα σχετικά κείμενα των παπύρων της Οξυρύγχου, οι μαρτυρίες του Παυσανία και ο κατάλογος του Σέξτου Ιουλίου Αφρικανού. Η πρώτη στήλη δείχνει τον αύξοντα αριθμό των Ολυμπιάδων, η δεύτερη στήλη την αντίστοιχη χρονολογία, η τρίτη στήλη αναφέρει το άθλημα και στην τέταρτη στήλη παρατίθενται τα ονόματα και τα εθνικά των νικητών, ή σημειώνεται με [...] το στοιχείο που δεν μπορεί να αναγνωσθεί από τους παπύρους, δίνοντας μια εκδοχή (όποτε είναι δυνατόν) για το τι θα μπορούσε να περιέχει, εάν υπάρχει σχετική έρευνα πάνω στο στοιχείο αυτό. Ο συμπληρωματικός κατάλογος περιέχει ολυμπιονίκες της Αρχαϊκής εποχής (776 π.Χ. έως 480 π.Χ.) γνωστούς από φιλολογικές και επιγραφικές μαρτυρίες, που χρονολογούνται κατά προσέγγιση μόνο και δεν μπορούν να ενταχθούν σε συγκεκριμένες Ολυμπιάδες. Διογένης ο Λαέρτιος. Οι Φιλόσοφοι. Τόμος Α΄. Παρίσι: Charpentier (1847). σελίδες 72–74. Ευσέβιος της Καισαρείας. Χρονικόν: Ολυμπιάδες των Ελλήνων (στα αγγλικά - μετάφραση από τη λατινική και διότι η ελληνική έχει χαθεί). Schoene-Petermann. σελίδες 191–220. «Αρχαϊκός Ελληνισμός». Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: ISBN 960-213-095-4. Τόμος Β΄. Εκδοτική Αθηνών. 1971, σσ. 502–507. ISBN 960-213-097-0. OCLC 636806977. «Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 1980». Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. «Βάση αρχαίων ολυμπιονικών». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαρτίου 2012. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2013. Αρχαϊκή περίοδος Karl Otfried Müller (1839). The history and antiquities of the Doric race (Η ιστορία και οι αρχαιότητες της Δωρικής φυλής) (στα αγγλικά – μετάφραση από τον George Cornewall Lewis και τον Henry Tufnell). Τόμος Β΄. Λονδίνο: Murray (Αρχείο: Robarts - University of Toronto). σελίδες 446–462 παράρτημα VI. Chisholm, Hugh, επιμ.. (1911) «Chronology (§ Olympiads)» Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα 6 (11η έκδοση) Cambridge University Press http://www.1911encyclopedia.org/Chronology#Olympiads Κατάλογος αρχαίων ολυμπιονικών Ολυμπιακοί αγώνες στην αρχαιότητα Αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες σε διάφορες περιοχές Κότινος Ελλανοδίκες