Βαμβακόφυτο Σερρών

Το Βαμβακόφυτο (Βυζαντινά Ελληνικά: Σαβίακον) βρίσκεται στα βόρεια του Νομού Σερρών και ανήκει στο Δήμο Σιντικής. Είναι από τα πιο παλιά χωριά της περιοχής, καθότι κατοικείται από αμιγώς ντόπιους κατοίκους, κυρίως αγρότες. Γεωγραφικά βρίσκεται στη Βόρεια Ελλάδα. Ανήκει στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Απέχει 590 χιλιόμετρα από την Αθήνα και 88 χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη.

 Το Βαμβακόφυτο ήταν χτισμένο αρχικά στη περιοχή του Προφήτη Ηλία, το παλιό Σάβιακο όπως ονομάζεται σήμερα η περιοχή από το παλιό όνομα του χωριού και είναι περίπου τρία χιλιόμετρα βόρεια της σημερινής του θέσεως. Πριν όμως απλωθεί στα σημερινά του όρια, κατελάμβανε το βορειοανατολικό τμήμα της περιοχής του Αγίου Νικολάου. Ερείπια του παλιού οικισμού υπάρχουν μεταξύ Αγίου Νικολάου και της μεγάλης χαράδρας ( μεγάλος λάκκος ). Γηγενείς οι κάτοικοί του, ντόπιοι δηλαδή, αιώνες τώρα ζουν στην ίδια περιοχή, αμιγής Ελληνικός πληθυσμός, αγροτικός, εργατικός, και φιλήσυχος κόσμος κατάφερε με την εργατικότητά του, την τιμιότητα και την εξυπνάδα του να προοδεύσει και να ξεχωρίσει στην περιοχή. Το Βαμβακόφυτο είναι πάνω στον άξονα Σερρών -Σιδηροκάστρου- Ελληνοβουλγαρικών συνόρων, απέχει 6 χιλιόμετρα από το Σιδηρόκαστρο και 16 από τις Σέρρες. Αποτελεί Τοπική Κοινότητα του Δήμου Σιντικής. Το Κοινοτικό Συμβούλιο αποτελείται από Πρόεδρο και δύο Συμβούλους. Πολύ παλιά ασχολούνταν οι κάτοικοί του με τη παραγωγή ξυλανθράκων και την κτηνοτροφία. Σήμερα η γεωργία, είναι η ασχολία των περισσοτέρων. Οι εκτάσεις που καλλιεργούνται είναι ημιορεινές και πεδινές και ανέρχονται σε 16.867 στρέμματα. Ο καπνός και τα σιτηρά είναι τα κυριότερα προϊόντα. Όμως με τα αρδευτικά έργα το βαμβάκι, το καλαμπόκι, τα σακχαρότευτλα, και η ελιά έχουν μεγάλες και καλές αποδόσεις λόγω φυσικά και της επίπονης και φιλότιμης προσπάθειας των αγροτών. Επίσης και άλλα επαγγέλματα αναπτύσσονται σε ζηλευτό βαθμό, με μεγάλα καταστήματα τροφίμων, κλασικές ταβέρνες, καφετέριες, ξυλουργεία, βιοτεχνίες κ. ά. Στα γράμματα και τις τέχνες ομοίως προόδευσαν πολύ οι Βαμβακοφυτιανοί. Δάσκαλοι, καθηγητές. γιατροί και δικηγόροι πολλοί και άξιοι είναι. Ιδιαίτερα διαπρέπουν και στις καλές τέχνες. Μάλιστα μερικοί είναι πανελλήνια γνωστοί. Όμως μικρός ο εύφορος κάμπος του χωριού για να τους θρέψει όλους τα μεταπολεμικά χρόνια και έτσι αναγκάστηκαν πολλοί να ξενιτευτούν. Και ενώ πολλοί παλιννόστησαν, σήμερα μόνο στη Γερμανία ζουν περισσότεροι από 700 κάτοικοι του Βαμβακοφύτου. Αλλοι μένουν στο Σιδηρόκαστρο, πιο πολλοί στις Σέρρες ,στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις της Ελλάδος, αλλά και μέχρι την μακρινή Αυστραλία και τον Καναδά .Αποτέλεσμα ο μόνιμος πληθυσμός του χωριού σήμερα μόλις και περνά τους χίλιους κατοίκους. Με την απογραφή του 1991 είχε 1169 κατοίκους. Το θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων του Βαμβακοφύτου είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένο. Με θρησκευτική ευλάβεια επίσης τηρούν τα ήθη και έθιμα στις μεγάλες και μικρές κοινωνικές εκδηλώσεις, στις γιορτές, στα πανηγύρια, στους γάμους και τα βαφτίσια. Με τους πολιτικούς και τους πολιτιστικούς φορείς, με τους απλούς του ανθρώπους το χωριό διατηρεί και διαδίδει την Ελληνική Παράδοση, που μας κληροδότησαν οι Πρόγονοί μας, ως πολιτισμική παρακαταθήκη για να διαμορφώνει την ιδιαίτερη Εθνική του φυσιογνωμία. Ιδρύει το 1982 Μορφωτικό Λαογραφικό Όμιλο «ΜΟ.Λ.Ο.Β.» που αναπτύσσει μεγάλη δράση με τμήματα χορευτικά και χορωδίας. Έχει το Λαογραφικό Μουσείο όπου φυλάσσονται παλιά αντικείμενα και είδη γεωργικής ασχολίας και οικιακής χρήσης. Ολοκληρώθηκε η ανακαίνισή του και ήδη λειτουργεί και εκτίθεται στην κοινή θέα το αξιόλογο περιεχόμενό του. Ιδρύεται στο τέλος του 2013 ο Σύλλογος Γυναικών & Φίλων Βαμβακοφύτου «Ο Άγιος Γεώργιος». Στο εξωτερικό, στη Γερμανία διατηρεί πολιτιστικό Σύλλογο με πλούσια δράση και χορωδία ελληνικών δημοτικών τραγουδιών. Επίσης λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη πολιτιστικός Σύλλογος Βαμβακοφυτιανών. Στον αθλητικό τομέα έχει το Μουσικογυμναστικό Σύλλογο «Αστραπή», που διαθέτει ποδοσφαιρικό τμήμα. Την περίοδο 2023-24 η ομάδα δεν αγωνίζεται σε κάποιο πρωτάθλημα. Το Βαμβακόφυτο διατηρεί και διαδίδει την Ελληνική Παράδοση, που του κληροδότησαν οι πρόγονοι του, ως πολιτισμική παρακαταθήκη. Τα καρναβάλια στο Βαμβακόφυτο έχουν παράδοση εκατοντάδων χρόνων. Φέρουν το όνομα «Μπαμπούγερα», λέξη του τοπικού γλωσσικού ιδιώματος. Ετυμολογώντας τη λέξη βλέπουμε ότι είναι σύνθετη από τις λέξεις μπάμπω (=γιαγιά) και γέροι. Πρόκειται λοιπόν για μια παραδοσιακή δημόσια παράσταση που παρουσιάζεται στους δρόμους και την κεντρική πλατεία του χωριού. Οι κάτοικοι είναι ντυμένοι με παλιόρουχα και δέρματα, με μάσκες που τις κάλυπταν επίσης με δέρματα αιγοπροβάτων. Η εμφάνιση αν και τρομακτική, είναι ιδιαίτερα ξεχωριστή και εντυπωσιακή. Από τη μέση τους κρέμονται κουδούνια διαφόρων μεγεθών. Αναπαριστούν και σατιρίζουν πράγματα, επαγγέλματα, άτομα και καταστάσεις που είχαν σχέση με την καθημερινή τους ζωή και την τότε πραγματικότητα. Έτσι είχαμε και έχουμε πάλι: Τον Παππού με τη Γιαγιά, το Γαμπρό με τη Νύφη, το Γιατρό, τον Ταχυδρόμο, το Φωτογράφο, την αρκούδα και τη μαϊμού και 5-6 Ταπουτζήδες. Αυτοί οι τελευταίοι είναι οι κυρίαρχοι του παραδοσιακού δρωμένου. Οι Ταπουτζήδες προστατεύουν τα μπαμπούγερα και ιδιαίτερα προφυλάσσουν την νύφη μην την κλέψει κάποιος από τους θεατές. Στη μέση τους κρέμονται μεγάλα κουδούνια και στα χέρια τους κρατούν το ταπούς (από την τουρκική λέξη top=μπάλα, σφαίρα). Χτυπώντας το ταπούς στο έδαφος με δύναμη και ιδιαίτερα σε στάσιμα νερά προκαλούν φόβο και δέος. Την Κυριακή της Τυροφάγου ξεκινά η εκδήλωση από την κεντρική πλατεία του χωριού με το σχόλασμα της λειτουργίας της Εκκλησίας. Μετά περιφέρονται σε όλο το χωριό με τη συνοδεία γκάιντας παλιότερα και ζουρνάδων τελευταία. Η κορύφωση της εκδήλωσης λαμβάνει χώρα πάλι στην κεντρική πλατεία του χωριού με γλέντι και χορούς. Παραδοσιακά, τα Μπαμπούγερα αναβιώνουν κάθε Θεοφάνεια. Γεννήθηκαν στο ΒαμβακόφυτοΓεώργιος Αθανασίου, Έλληνας Μακεδονομάχος Άγγελος Βοζίκης (; - 1901), Έλληνας Μακεδονομάχος Ιωάννης Γκάλιος, Έλληνας οπλίτης Μακεδονομάχος Τάσος Δέντσας, Έλληνας διεθνής ποδοσφαιριστής Άγγελος Ιώνιου (; - 1903), Έλληνας δολοφονηθείς υπό του βουλγαρικού κομιτάτου και πρόκριτος του Βαμβακοφύτου κατά τον Μακεδονικό Αγώνα Γεώργιος Κέπας, Έλληνας πράκτορας Μακεδονομάχος (Γ' τάξεως) Ιωάννης Κέπας, Έλληνας πράκτορας Μακεδονομάχος (Γ' τάξεως) Νικόλαος Κέππας, Έλληνας οπλίτης Μακεδονομάχος Γεώργιος Λιόντας (1857 - 1902), Έλληνας πράκτορας Μακεδονομάχος (Γ' τάξεως) και πρόκριτος του Βαμβακοφύτου κατά τον Μακεδονικό Αγώνα, δολοφονηθείς υπό του βουλγαρικού κομιτάτου Μποζέκης Λιόντας (1866 - 1901), Έλληνας δολοφονηθείς υπό του βουλγαρικού κομιτάτου και πρόκριτος του Βαμβακοφύτου κατά τον Μακεδονικό Αγώνα Λιότας (; - 1901), Έλληνας Μακεδονομάχος και πρόκριτος του Βαμβακοφύτου κατά τον Μακεδονικό Αγώνα Μήτας Μποζάνος, Έλληνας Μακεδονομάχος Ιωάννης Σιάμης, Έλληνας πράκτορας Μακεδονομάχος (Γ' τάξεως) Δημήτριος Στόιλας, Έλληνας οπλίτης ΜακεδονομάχοςΚατάγονται από το ΒαμβακόφυτοΒαγγέλης Παπακωνσταντίνου, Έλληνας διεθνής ποδοσφαιριστής του Πανσερραϊκού Ιστορικό αρχείο https://web.archive.org/web/20200610114206/http://keppas.blogspot.com/ https://web.archive.org/web/20200610113010/https://vamvakofito.blogspot.com/ ΜΟ.Λ.Ο.Β Facebook group