Πέταρ Κρούζιτς

Ο Πέταρ Κρούζιτς (πέθανε το 1537) ήταν Κροάτης κνιάζ, λοχαγός, στρατιώτης και υπερασπιστής του Κλις και ο λοχαγός του Σένι. Στις αρχές του 16ου αιώνα ο Πέταρ Κρούζιτς υπερασπίστηκε το φρούριο Κλις ενάντια στην εισβολή των Τούρκων. Πέθανε το 1537 προσπαθώντας να σπάσει μια ακόμη πολιορκία των Τούρκων. Μετά το θάνατό του, οι υπερασπιστές του Κλις συμφώνησαν να δώσουν το φρούριο στους Οθωμανούς με αντάλλαγμα τις γυναίκες, τα παιδιά και τη ζωή τους. Με αυτόν τον τρόπο οι Οθωμανοί κατέκτησαν τελικά το Φρούριο Κλις μετά από σχεδόν δυόμισι δεκαετίες επιτυχημένης άμυνάς του.

 Ήταν γέννημα θρέμμα του Κρούγκ στο Νεμπλιούχ, μια συνοικία της ομότιτλης φυλής στο župa του Λάπατς στη Λίκα. Ωστόσο, μεταγενέστεροι χρονικογράφοι και ιστορικοί, κυρίως για τοπικούς πατριωτικούς λόγους, προσπάθησαν να τον οικειοποιηθούν και να τον παρουσιάσουν ως έναν από τους συμπατριώτες τους επειδή απολάμβανε απίστευτης δημοτικότητας ως αντιοθωμανός αγωνιστής, ειδικά στις περιοχές από τις οποίες προέρχονταν οι υπερασπιστές του Κλις ( Poljica). Ξεκίνησε τη στρατιωτική του σταδιοδρομία το 1513 όταν εντάχθηκε στις υπερασπιστές του φρουρίου Κλις. Γύρω στο 1518 ή το 1519 προήχθη σε καπετάνιο του φρουρίου Κλις από τον Πέταρ Μπερισλάβιτς. Το 1521 ονομάστηκε Καπετάνιος του Σένι μαζί με τον Γκουργκ Όρλοβιτς, που ονομάστηκε συγκυβερνήτης του Κλις. Ήταν ενεργοί σε αυτά τα καθήκοντα μαζί μέχρι τη Μάχη του Μόχατς, όταν ο Όρλοβιτς πέθανε στη μάχη κατά των Τούρκων. Τον Φεβρουάριο του 1524 ο Τούρκος καπετάνιος Μουσταφά πολιόρκησε το φρούριο του Κλις με περίπου 3000 άνδρες. Το οχυρό κατάφερε να συγκρατήσει την εισβολή για πάνω από δύο μήνες, ενώ ο Κρούζιτς πήγε στο Σένι λίγες μέρες πριν από την πολιορκία και συγκέντρωσε έναν στρατό από 1500 πεζούς, 60 ιππείς και 40 πλοία για να πλαισιώσουν τον τουρκικό στρατό. Έφτασε στην πόλη Σόλιν το βράδυ της 10ης Απριλίου από όπου εξαπέλυσαν επίθεση κατά των Τούρκων, καταστρέφοντας τον στρατό τους. Για αυτό το επίτευγμα ανταμείφθηκε με το κάστρο Μπρέζνιτσα από τον βασιλιά της Ουγγαρίας Λουδοβίκο Β' .Από τότε το Κλις βρισκόταν υπό συνεχή απειλή από τους τουρκικούς στρατούς. Στις 4 Ιουνίου 1532, ενώ ο Κρούζιτς ζητούσε βοήθεια από πιθανές συμμαχικές πόλεις και κράτη, ένας μεγάλος τουρκικός στρατός με επικεφαλής τον Βενετό Νικόλα Κουερίνι πήρε τον έλεγχο του Κλις με τη βοήθεια προδοτών. Ωστόσο, αμέσως μετά ο Κρούζιτς επέστρεψε με 2000 άνδρες από την πόλη της Ανκόνα και πήρε τον έλεγχο του φρουρίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου κατάφερε να καταλάβει ένα τουρκικό οχυρό στο Σόλιν και προσπάθησε να πείσει τον βασιλιά Φερδινάνδο Α' να χτίσει εκεί ένα οχυρό, για να πάρει τον έλεγχο της περιοχής γύρω από το Σόλιν, αλλά ο βασιλιάς δεν έλαβε κανένα μέτρο. Μετά από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες, οι Τούρκοι προσπάθησαν να καταλάβουν το Κλις το 1535 με προδοσία. Δωροδόκησαν τον Ουσκόκ Μάτε Τβρντοσάλιτς, για να τους αφήσει στην πόλη την τελευταία μέρα του Καρναβαλιού, αλλά ο Τβρντοσάλιτς τους εξαπάτησε και ενημέρωσε τους υπερασπιστές του Κλις για το τουρκικό σχέδιο. Όταν οι Τούρκοι ήρθαν όπως είχαν κανονίσει, τους άφησε να μπουν στο οχυρό όπου έπεσαν σε ενέδρα και τους σκότωσαν. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου 1536, οι Τούρκοι είχαν συγκεντρώσει μεγάλο στρατό και επισκεύασαν το φρούριο στο Σόλιν, που κατέκτησε ο Κρούζιτς το 1532 (και στη συνέχεια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει), και είχαν χτίσει δύο νέα οχυρά για να περιβάλλουν πλήρως τον Κλις. Από τότε το Κλις δεχόταν συνεχείς επιθέσεις από τους Τούρκους, αλλά οι αμυντικοί του Ουσκόκ κατάφεραν να τους συγκρατήσουν. Η βοήθεια έφτασε τον Μάρτιο του 1537 όταν έφτασαν 3000 στρατιώτες που έστειλε ο Φερδινάνδος Α' και 700 Ιταλοί στρατιώτες που έστειλε ο πάπας Παύλος Γ' . Ο Πέταρ Κρούζιτς οδήγησε τους στρατούς και εισέβαλε στα τουρκικά οχυρά, καταφέρνοντας να καταστρέψει δύο. Ενώ εισέβαλε στο τρίτο, ο Τούρκος λοχαγός Μουράτ-μπεγκ ήρθε με 2000 άνδρες, που φώναζαν, με αποτέλεσμα οι Γερμανοί και οι Ιταλοί στρατιώτες να αρχίσουν να φεύγουν προς την ακτή. Ο Κρούζιτς ήταν από τους τελευταίους που υποχώρησαν και περικυκλώθηκε από τις τουρκικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί στη σφοδρή μάχη. Μετά τον θάνατο του καπετάνιου τους και την έλλειψη νερού, οι υπερασπιστές του Κλις παραδόθηκαν στους Οθωμανούς με αντάλλαγμα την ελευθερία τους. Στις 12 Μαρτίου 1537 η πόλη και το φρούριο αφέθηκαν υπό τουρκικό έλεγχο. Πολλοί από τους πολίτες εγκατέλειψαν την πόλη ενώ οι Ουσκόσι πήγαν στην πόλη Σένι, όπου συνέχισαν να πολεμούν τους Τούρκους εισβολείς. Ο Κρούζιτς είναι γνωστός για την κατασκευή 118 σκαλοπατιών, που οδηγούν από τη Ριέκα στο Τρσατ το 1531, γνωστό σήμερα στην καθομιλουμένη ως σκάλα Πέταρ Κρούζιτς, μαζί με το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου κοντά στην εκκλησία Γκόσπα Τρσάτσκα.