Αλάρ Τόομρε

Ο Αλάρ Τόομρε (γεννημένος στις 5 Φεβρουαρίου 1937, στο Ράκβερε) είναι Αμερικανός αστρονόμος και μαθηματικός. Είναι καθηγητής εφαρμοσμένων μαθηματικών στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης. Η έρευνα του Τόομρε επικεντρώνεται στη δυναμική των γαλαξιών. Είναι αποδέκτης του βραβείου Μακ Άρθουρ το 1984.

 Μετά τη σοβιετική κατοχή της Εσθονίας το 1944, ο Τόομρε και η οικογένειά του κατέφυγαν στη Γερμανία. Μετανάστευσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1949. Έλαβε προπτυχιακό πτυχίο στην Αεροναυπηγική Μηχανική και τη Φυσική από το MIT το 1957 και στη συνέχεια σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ με υποτροφία Μάρσαλ όπου απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα. στη μηχανική ρευστών. Ο Τόομρε επέστρεψε στο MIT, για να διδάξει μετά την ολοκλήρωση του Ph.D. και παρέμεινε εκεί για δύο χρόνια. Αφού πέρασε ένα χρόνο στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών, επέστρεψε ξανά στο MIT ως μέρος της σχολής, όπου και παρέμεινε. Ο Τόομρε διορίστηκε Αναπληρωτής Καθηγητής Μαθηματικών στο MIT το 1965 και καθηγητής το 1970. Το 1964, ο Τόομρε επινόησε ένα τοπικό κριτήριο βαρυτικής σταθερότητας για διαφορικά περιστρεφόμενους δίσκους. Είναι γνωστό ως το κριτήριο σταθερότητας Τόομρε, το οποίο συνήθως μετριέται με μια παράμετρο που συμβολίζεται ως Q. Η παράμετρος Q μετρά τη σχετική σημασία του στροβιλισμού και της διασποράς της εσωτερικής ταχύτητας (μεγάλες τιμές της οποίας σταθεροποιούνται) σε σχέση με την πυκνότητα επιφάνειας του δίσκου (μεγάλες τιμές της οποίας αποσταθεροποιούνται). Η παράμετρος είναι κατασκευασμένη έτσι ώστε το Q<1 να συνεπάγεται αστάθεια. Ο Τόομρε συνεργάστηκε με τον Πέτερ Γκολντράιχ το 1969 στο θέμα της πολικής περιπλάνησης, αναπτύσσοντας τη θεωρία της πολικής περιπλάνησης. Το αν η πραγματική πολική περιπλάνηση έχει παρατηρηθεί στη γη ή η φαινομενική πολική περιπλάνηση είναι υπεύθυνη για όλες τις παρατηρήσεις του παλαιομαγνητισμού παραμένει ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Ο Τόομρε διεξήγαγε τις πρώτες προσομοιώσεις σε υπολογιστή συγχωνεύσεων γαλαξιών τη δεκαετία του 1970 με τον αδελφό του Γιούρι, έναν αστροφυσικό και ηλιακό φυσικό. Αν και ο μικρός αριθμός σωματιδίων στις προσομοιώσεις απέκρυψε πολλές διεργασίες σε γαλαξιακές συγκρούσεις, τα αδέρφια Τόομρε μπόρεσαν να αναγνωρίσουν παλιρροϊκές ουρές στις προσομοιώσεις τους, παρόμοιες με αυτές, που παρατηρήθηκαν στους Γαλαξίες Κεραίες και τα Ποντίκια Γαλαξίες (NGC 4676). Τα αδέρφια προσπάθησαν να αναπαράγουν συγκεκριμένες συγχωνεύσεις γαλαξιών στις προσομοιώσεις τους και ήταν η αναπαραγωγή των γαλαξιών Κεραίες (Antennae), που τους έδινε τη μεγαλύτερη ευχαρίστηση. Το 1977 ο Τόομρε πρότεινε ότι οι ελλειπτικοί γαλαξίες είναι τα απομεινάρια των μεγάλων συγχωνεύσεων σπειροειδών γαλαξιών. Έδειξε περαιτέρω ότι με βάση τον τοπικό ρυθμό συγχώνευσης γαλαξιών, σε χρόνο Χαμπλ παράγεται ο παρατηρούμενος αριθμός ελλειπτικών γαλαξιών, εάν το σύμπαν ξεκινά μόνο με σπειροειδείς γαλαξίες. Αυτή η ιδέα παρέμεινε αμφιλεγόμενη και συζητήθηκε ευρέως για αρκετό καιρό. Από αυτό το έργο, οι αδελφοί Τόομρε προσδιόρισαν τη διαδικασία της εξέλιξης της σύγκρουσης ως την ακολουθία Τόομρε. Η ακολουθία ξεκινά με δύο καλά διαχωρισμένους σπειροειδείς γαλαξίες και τους ακολουθεί (όπως και για τους Γαλαξίες Κεραίες) μέσω διαταραχής σύγκρουσης μέχρι να εγκατασταθούν σε έναν ενιαίο ελλειπτικό γαλαξία. Το 1993, ο Τόομρε έλαβε το βραβείο Ντιρκ Μπράουερ, το οποίο αναγνωρίζει "εξαιρετικές συνεισφορές στον τομέα της Δυναμικής Αστρονομίας". Ο Τόομρε ήταν ένας από τους αποδέκτες του 1984 της υποτροφίας Μακ Άρθουρ, ευρέως γνωστή ως "Genius Grant". Ο Τόομρε κέρδισε το βραβείο Magellanic Premium το 2014 για τη δουλειά του στις αριθμητικές προσομοιώσεις γαλαξιών κατά τη δεκαετία του 1960. Δύο χρόνια αργότερα, εξελέγη στην Αμερικανική Φιλοσοφική Εταιρεία.