Τεσενέι

Το Τεσενέι (αραβ. تسني, γραφές με το λατινικό αλφάβητο: Teseney, Tessenei, Tesseney) είναι πόλη στη δυτική Ερυθραία της Αφρικής, στην Περιφέρεια Γκας-Μπάρκα. Βρίσκεται κοντά στη συνοριακή πόλη Κάσαλα του Σουδάν και πάνω στον ποταμό Μάρεμπ ή Γκας. Το Τεσενέι καταστράφηκε μερικώς κατά τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας της Ερυθραίας και σήμερα έχει 18.000 κατοίκους, ενώ η μητροπολιτική περιοχή του είχε 65.000 κατοίκους στην απογραφή του 2012. Μεταπολεμικώς αποτελεί διοικητικό κέντρο, με τελωνείο, γραφεία γεωργικών υπηρεσιών και μια στρατιωτική βάση.

 Το όνομα Τεσενέι, όπως και το υποκοριστικό Σενέι (Seney), προέρχεται από τη γλώσσα τίγκρε (και όχι από την τιγκρινιακή) και σημαίνει «ας είναι όμορφο να κατοικήσουμε». Επίσης, όσοι γεννήθηκαν εκεί το αποκαλούν και Σαμπότ. Το 1929 ονομάσθηκε από τους Ιταλούς αποικιοκράτες «Χωριό του Γκασπερίνι», από το όνομα του πρώην αποικιακού διοικητή της Ερυθραίας. Το Τεσενέι απέχει οδικώς 45 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Σουδάν. Κατοικείται από ανθρώπους διάφορων εθνοτήτων. Βόρεια από τα προάστια της πόλεως υπάρχουν λίγοι λόφοι, από τις κορυφές των οποίων η θέα είναι εξαιρετική προς την πλευρά του Σουδάν. Οι αγρότες στα νότια του Τεσενέι αναφέρουν βρυχηθμούς λιονταριών, μόνο όμως ένα νεαρό αρσενικό λιοντάρι έχει φωτογραφηθεί στην περιοχή, το καλοκαίρι του 2006. Μαϊμούδες και στικτές ύαινες παρατηρούνται επίσης συχνά κοντά στα προάστια, ενώ από πλευράς χλωρίδας κυριαρχούν η ακακία και ο φοίνικας Ντουμ. Το Τεσενέι χωρίζεται σε αρκετά «χιλάτ», δηλαδή διαμερίσματα-συνοικίες που κατοικούνται από διαφορετικές εθνοτικές ομάδες. Υπάρχει έτσι το Χιλάτ Τακαρίν, όπου κατοικούν Τακρούρ (φυλές που μετανάστευσαν από τη σημερινή Νιγηρία πριν από αιώνες), το Χιλάτ Σουδάν (φιλοξενεί τη σουδανική κοινότητα στην πόλη), το Χιλάτ Χαλαμπίτ (με αγρότες της φυλής Μπενί-Αμέρ), το Χιλάτ Σομάλ (στο εμπορικό κέντρο, κατοικούμενο από Σομαλούς). Το τελευταίο είναι κτισμένο γύρω από έναν γρανιτένιο λόφο με ύψος λίγο περισσότερο από 100 μέτρα. Το ρυάκι Τανταλάι διασχίζει την πόλη και χύνεται στον Γκας, ενώ ένα αρδευτικό κανάλι, το Τουρ-α, παίρνει νερό από τον Γκας και το μεταφέρει σε καλλιέργειες βαμβακιού, κοντά στο χωριό Αλί-Γκιντέρ, δέκα χιλιόμετρα μακρύτερα. Η πόλη υδρεύεται από έναν ταμιευτήρα-δεξαμενή, που τροφοδοτείται με αντλίες της δεκαετίας του 1930 από τα νερά των άμμων του Γκας. Κατά την αποικιακή περίοδο το Τεσενέι και το γειτονικό χωριό Αλί-Γκιντέρ (ή Αλί-Γκιντίρ) υπήρξαν το επίκεντρο ενός τεράστιου προγράμματος αγροτικής αναπτύξεως με χρήση των υδάτων του ποταμού Γκας. Το πρόγραμμα χρονολογείται από το 1905, όταν οι πρώτες μελέτες σκοπιμότητας έγιναν από τον Ιταλό μηχανικό Νικόλα Κόλες. Τα έργα άρχισαν το 1924, με ένα μικρό φράγμα, έναν μικρό ταμιευτήρα (εγκαινιάσθηκε το 1928) και αρκετά άλλα έργα, όπως ένα δίκτυο αρδευτικών καναλιών για το πότισμα περίπου 100 χιλιάδων στρεμμάτων, που κατασκεύασε η ιταλική εταιρεία SIA (Società Imprese Africane). Η βασική καλλιέργεια ήταν το βαμβάκι, της ποικιλίας «Σακελλαρίδη» που καλλιεργείτο και στην Αίγυπτο, και ολόκληρη η παραγωγή εξαγόταν στην Ιταλία. Ένα εκκοκιστήριο, μύλος για την άλεση των σπόρων, ηλεκτροπαραγωγό εργοστάσιο και εργοστάσιο και αποθήκη γεωργικών μηχανημάτων συμπλήρωσαν το έργο, μαζί με ένα σύγχρονο κλωστοϋφαντουργείο στο Τεσενέι. Ιδιόμορφο ήταν το σύστημα εποπτείας των φυτειών, από τους λεγόμενους blatas (blata είναι ένας αριστοκρατικός τίτλος της Ερυθραίας και Αιθιοπίας). Οι blatas μεταφέρθηκαν στην περιοχή μαζί με τους συγγενείς τους από μέρη μέχρι και την κεντρική Ερυθραία. Σήμερα στην περιοχή ζουν φυλές των Χενταρέμπ και 1.500 πρώην πολεμιστές του πολέμου της ανεξαρτησίας με τις οικογένειές τους, καλλιεργώντας βαμβάκι, σουσάμι και σόργο. Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας της Ερυθραίας (1961-1991) προκάλεσε την καταστροφή των παραπάνω αποικιακών έργων. Στο Τεσενέι υπάρχουν ακόμα λιγοστά απομεινάρια της ιταλοκρατίας. Κατά τον πόλεμο η πόλη βομβαρδίστηκε επανειλημμένα και έγινε πεδίο σκληρών μαχών, εξαιτίας της εγγύτητάς της στα σύνορα με το Σουδάν, από το οποίο οι επαναστάτες της Ερυθραίας προμηθεύονταν όπλα και προμήθειες. Αλλά ήταν και το πρώτο μέρος που επικράτησε η επανάσταση, το 1988, έχοντας υποστεί εκτεταμένες ζημιές. Το Τεσενέι είναι μια πολυάσχολη αγορά για τους νομάδες εμπόρους. Η κεντρική πλατεία, μπροστά από το τζαμί, έχει πολλά και ποικίλα καταστήματα, από ραφεία μέχρι καφετέριες και μπαρ. Μαζική είναι και η ανταλλαγή συναλλάγματος, με ριάλ Σαουδικής Αραβίας και λίρες του Σουδάν να ανταλλάσσονται με νάκφα, το νόμισμα της Ερυθραίας. Το φαγητό στην αγορά της πόλεως έχει διακριτά σουδανική γεύση. Κατά την εποχή των βροχών, από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο, οι περισσότερες εκτάσεις γύρω από την πόλη γίνονται αδιάβατες, αλλά ο προσφάτως κατασκευασμένος ασφαλτοστρωμένος δρόμος από το Μπαρέντου εξασφαλίζει άνετη σύνδεση με την υπόλοιπη χώρα. Καθημερινά δρομολόγια υπεραστικών λεωφορείων συνδέουν το Τεσενέι με την Κάσαλα στο Σουδάν, το Μπαρέντου και την Ασμάρα, την πρωτεύουσα της Ερυθραίας. Πληροφορίες και φωτογραφίες