Ούρος

Ο Ούρος (Bos primigenius, δηλαδή Βους ο πρωτογενής, γνωστός επίσης ως Βους ο αρχέγονος, άγριος βους και άουροχς) είναι εξαφανισμένο είδος άγριων βοοειδών. Ζούσε στην Ευρώπη, στη Βόρεια Αφρική και στην Ασία, και θεωρείται ο πρόγονος της οικόσιτης αγελάδας. Η εξημέρωσή του έλαβε χώρα κατά τη Νεολιθική επανάσταση, στις αρχές δηλαδή του Ολόκαινου και έδωσε τις σύγχρονες αγελάδες. Αν και είχε παρόμοια εμφάνιση, ήταν πολύ πιο μεγαλόσωμος από τα σύγχρονα βοοειδή και με μεγαλύτερα κέρατα. Οδηγήθηκε στην εξαφάνιση από έναν συνδυασμό παραγόντων, ενίοτε και από τον άνθρωπο, αλλά και αρκετούς ακόμα παράγοντες, σε μια διαδικασία που κράτησε χιλιάδες χρόνια. Το τελευταίο άτομο πέθανε από φυσικά αίτια το 1627 σε δάσος της Πολωνίας. Διαχρονικά, ο ούρος κατέχει σπουδαία θέση στον ανθρώπινο πολιτισμό, καθώς η εντυπωσιακή του μορφή και δύναμη προκαλούσε δέος στον άνθρωπο, από τα προϊστορικά χρόνια. Απεικονίσεις του ζώου εμφανίζονται σε πληθώρα εποχών και περιοχών, από τοιχογραφίες σε σπηλιές μέχρι αγάλματα σε σύγχρονες πόλεις, ενώ κατά το παρελθόν αποτέλεσε αντικείμενο λατρείας από πολλούς λαούς. Πληροφορίες για το είδος μπορούν να αντληθούν από πολλές πηγές. Οι παλαιότερες είναι οι τοιχογραφίες σε σπήλαια, οι οποίες πάνε πίσω 17.000 χρόνια και πλέον, ενώ διαθέσιμες είναι και περιγραφές από αρχαία αιγυπτιακά, αρχαιοελληνικά και ρωμαϊκά κείμενα. Οι πιο αξιόπιστες πηγές είναι από πολωνικές περιγραφές του 15ου έως 17ου αιώνα και από οστά ή απολιθώματα. Η διάκριση μεταξύ οστών ούρων και οικόσιτων βοοειδών γίνεται βάσει διαστάσεων. Μεγάλο μέρος των πληροφοριών προέρχεται από τον γιατρό και βοτανολόγο Άντον Σνέεμπεργκερ. Ο Σνέεμπεργκερ, Ελβετός στην καταγωγή, έζησε αρκετά χρόνια στην Πολωνία και ανέφερε λεπτομέρειες για τον ούρο σε γράμματά του προς στον φυσιοδίφη Κόνραντ Γκέσνερ.

 Η λέξη ούρος (πληθυντικός ούροι) προέρχεται από το λατινικό urus (πληθυντικός uri). Αυτό με τη σειρά του αποτελεί δάνειο από το ūrohso, δηλαδή την ονομασία του ζώου στην Παλαιά Άνω Γερμανική.Στο επίγραμμα 332 του βιβλίου VI της Παλατινής Ανθολογίας αναγράφεται: Στη μετάφραση των Απομνημονευμάτων περί του Γαλατικού Πολέμου του Ιούλιου Καίσαρα, όπου γίνεται αναφορά στο εν λόγω ζώο, από τον Γρηγόριο Βερναρδάκη (1871) έχει χρησιμοποιηθεί το οὖροι. Η ίδια λέξη εμφανίζεται και σε μεταγενέστερες μεταφράσεις. Συχνά, λόγω μη εξοικείωσης με τον όρο ούρος ή λόγω άγνοιας του είδος, το ζώο αναφέρεται ως βόνασος, που όμως αντιστοιχεί στο είδος Bison bonasus (ευρωπαϊκός βίσονας). Για παράδειγμα, τόσο ο Σκαρλάτος Βυζάντιος στο Λεξικόν Ελληνογαλλικόν και Γαλλοελληνικόν (1892), όσο και ο Αντώνιος Ηπίτης στο Λεξικόν Γαλλοελληνικόν (1911) μεταφράζουν το γαλλικό aurochs ως ἀγριοβᾠδιον, εἶδος ἀγριοταύρου και βόνασος. Τα τελευταία χρόνια, συναντάται στην καθομιλουμένη και ο όρος άουροχς. Το 1827, ο Λούντβιχ Χάινριχ Μπογιάνους μελέτησε έναν σκελετό ούρου και απεφάνθη ότι αποτελεί διαφορετικό είδος από την οικόσιτη αγελάδα (Bos taurus), δίνοντάς του το διώνυμο Bos primigenius. Για πολλά χρόνια, ωστόσο, χρησιμοποιούνταν τα Bos urus και Bos taurus. Το 2003, η Διεθνής Επιτροπή Ζωολογικής Ονοματολογίας οριστικοποίησε το επιστημονικό όνομα σε Bos primigenius. Σήμερα, ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν τα οικόσιτα βοοειδή υποείδος του ούρου, οπότε χρησιμοποιούν τα Bos primigenius taurus και Bos primigenius indicus, ενώ όσοι τα θεωρούν διαφορετικό είδος, χρησιμοποιούν τα Bos taurus και Bos indicus. Στη διάρκεια του Πλειόκαινου, το κρύο κλίμα οδήγησε στην επέκταση ανοιχτών πεδιάδων, με αποτέλεσμα την εμφάνιση μεγάλων βόσκοντων ζώων. Το Bos acutifrons, ένα εξαφανισμένο είδος άγριου βοοειδούς και ο πρώτος αντιπρόσωπος του γένους Bos, θεωρείται το προγονικό είδος του ούρου. Άλλοι πιθανοί πρόγονοι είναι τα Bos planifrons και Bos namadicus, που ζούσαν σε ορεινές περιοχές του Πακιστάν και και της Ινδίας.Τα παλαιότερα ευρήματα ούρων βρέθηκαν στην Ινδία και χρονολογούνται στα 2 εκατομμύρια έτη. Από εκεί, το είδος εξαπλώθηκε δυτικά και από τη δυτική Ασία κάποιοι πληθυσμοί πέρασαν στη Βόρεια Αφρική μέσω της Αιγύπτου, ενώ άλλες ομάδες μετακινήθηκαν στα βόρεια παράλια της Μεσογείου, φτάνοντας στην Ισπανία πριν από 700.000 χρόνια. Μετά από 425.000 έτη έφτασαν στη Γερμανία και συνέχισαν να εξαπλώνονται προς τα ανατολικά, καταλαμβάνοντας τελικά τα περισσότερα δάση της εύκρατης ζώνης της Ευρασίας.Οι ηπιότερες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στο τέλος του Πλειστόκαινου ευνόησαν την εξάπλωση των ούρων κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική περίοδο, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός της Ευρώπης να φτάσει στο μέγιστο στις αρχές του Ολόκαινου. Ειδικότερα στην Κίνα, ο ούρος εμφανίστηκε πολύ αργότερα απ' ότι στην Ευρώπη, στα τέλη του Πλειστόκαινου.Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν τρία υποείδη: Το Bos primigenius primigenius (ευρασιατικός ούρος ή ούρος της Εγγύς Ανατολής) ζούσε σε εκτάσεις της Ευρώπης, της Σιβηρίας και της δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Ασίας. Ήταν το υποείδος που επιβίωσε για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και αυτό από το οποίο προήλθε η οικόσιτη αγελάδα της Ευρώπης. Το Bos primigenius namadicus (ινδικός ούρος), το πρώτο από τα τρία υποείδη που εμφανίστηκε, κατοικούσε στην Ινδική υποήπειρο. Ήταν μικρότερο από το ευρασιατικό υποείδος, αλλά είχε αναλογικά μεγαλύτερα κέρατα. Θεωρείται ο πρόγονος του σημερινού ζεμπού. Το Bos primigenius africanus (αφρικανικός ούρος) ζούσε στη Βόρεια Αφρική, φτάνοντας μέχρι τον Δεύτερο Καταρράκτη του Νείλου. Για πολλές δεκαετίες πιστευόταν ότι οι αφρικανικές φυλές βοών προήλθαν από τον ινδικό ούρο και η επίδραση του αφρικανικού υποείδους ήταν μηδαμινή. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες, βασιζόμενοι σε αναλύσεις μιτοχονδριακού DNA, έδειξαν ότι στην Αφρική πραγματοποιήθηκε ανεξάρτητη κατοικιοδιοποίηση των ούρων. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν και επιρροή από τον ινδικό ούρο. Οι ούροι είχαν γενικά παρόμοια εμφάνιση με τις σύγχρονες αγελάδες, αλλά ήταν πολύ μεγαλύτεροι σε μέγεθος. Ο Ιούλιος Καίσαρας στο Απομνημονεύματα περί του Γαλατικού Πολέμου γράφει, προφανώς με μία δόση υπερβολής, ότι ήταν λίγο μικρότεροι από ελέφαντα. Χαρακτηρίζονταν από έντονο φυλετικό διμορφισμό, που εκφραζόταν κυρίως με τη μεγάλη διαφορά μεγέθους.Το ύψος ακρωμίου ποικίλε σημαντικά στο βάθος των αιώνων και μεταξύ των περιοχών. Από σκελετούς στη Δανία, το ύψος των αρσενικών ατόμων υπολογίστηκε στα 154-176 cm και για τα θηλυκά στα 139-153 cm, ενώ άλλοι σκελετοί από την ίδια χώρα υπολογίστηκαν στα 160-180 cm για τα αρσενικά και συνήθως 150 cm για τα θηλυκά. Το ύψος δύο σκελετών από την Ουγγαρία ήταν μεταξύ 157 cm και 159 cm. Έχουν αναφερθεί και ύψη γύρω στα 200 cm, αν και κάτι τέτοιο φαίνεται να ίσχυε κυρίως για τα άτομα του Πλειστόκαινου. Το βάρος των αρσενικών μπορούσε να ξεπεράσει τα 1.500 κιλά. Οι πληθυσμοί της Ινδίας, ήταν αρκετά πιο μικρόσωμοι. Επιπλέον, έχουν αναφερθεί φαινόμενα γιγαντισμού και νανισμού. Για παράδειγμα, οι ούροι της Σικελίας ήταν κατά 20% μικρότεροι από τους ηπειρωτικούς συγγενείς τους. Οι υποθέσεις για τον χρωματισμό των ούρων βασίζονται σε απεικονίσεις και περιγραφές. Τα νεογνά είχαν πάντα καστανωπό χρώμα. Μεγαλώνοντας, τα αρσενικά αποκτούσαν μαυρόφαιο ή σκούρο μαύρο χρωματισμό, ενώ αντιθέτως τα θηλυκά διατηρούσαν το καστανό τους τρίχωμα. Κατά μήκος της ράχης των αρσενικών υπήρχε μια γκριζωπή λωρίδα. Από απεικονίσεις που έχουν βρεθεί, πιθανολογείται ότι ο αφρικανικός ούρος είχε μια ανοιχτόχρωμη περιοχή στη ράχη.Και τα δύο φύλα έφεραν ανοιχτόχρωμα κέρατα με σκουρόχρωμες άκρες, μεταξύ των οποίων υπήρχαν σγουρά μαλλιά. Έχουν βρεθεί εκατοντάδες δείγματα κεράτων από ούρους, γεγονός που επιτρέπει την ακριβή αναπαράστασή τους. Το σχήμα τους είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό και ήταν εν πολλοίς το ίδιο και για τα δύο φύλα. Στη βάση τους εκφύονταν πλαγίως και ελαφρώς προς τα πάνω. Λίγο πριν τη μέση, κατευθύνονταν μπροστά και προς τα μέσα, ενώ κατέληγαν να έχουν κατεύθυνση προς τα πάνω. Μεταξύ αρσενικών και θηλυκών παρατηρούνται διαφορές όσον αφορά το μέγεθος, το πάχος και την κλίση της καμπύλης προς το εσωτερικό. Στους μεν ταύρους το μήκος ήταν γύρω στο 1 μέτρο, στις δε αγελάδες δεν ξεπερνούσε τα 70 cm. Το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κέρας φτάνει το 1,5 μέτρο. Η διάμετρος κυμαινόταν στα 10 με 20 εκατοστά.Ο μαστός των ούρων ήταν ελάχιστα ανεπτυγμένος, όπως συμβαίνει σε όλα τα άγρια Bovinae. Ο τύπος των βιοτόπων που προτιμούσαν οι ούροι, δεν είναι πλήρως γνωστός, αλλά φαίνεται ότι κατά κανόνα ήταν δασόβιο είδος. Προτιμούσε περιοχές ηπίου και υγρού κλίματος με χαμηλή χιονόπτωση. Πιστεύεται ότι τα δάση, πιθανώς σε υγροβιότοπους, όπως έλη ή κοντά σε ποτάμια, ήταν το κυριότερο ενδιαίτημά του, αλλά πολλοί νεότεροι συγγραφείς κάνουν λόγο και για λιβάδια. Εξάλλου, ο Σνέεμπεργκερ αναφέρει πως το καλοκαίρι, οι ούροι εγκατέλειπαν τα δάση και τρέφονταν σε ανοιχτούς βοσκότοπους. Στη Βόρεια Αφρική, οι ούροι ζούσαν αποκλειστικά σε δασώδεις περιοχές. Μελέτες στην Κίνα έχουν δείξει ότι κατοικούσε κατά κύριο λόγο σε θαμνότοπους και λιγότερο σε δάση. Γενικά, πάντως, η εξάπλωση των οικόσιτων αγελάδων και η βόσκηση αυτών σε λιβάδια, ανάγκαζε τους ούρους να αναζητούν την τροφή τους στα όρια των δασών και εντός αυτών. Η διατροφή των ούρων βασιζόταν ως επί το πλείστον στη χλόη από τη βόσκηση. Η δίαιτά τους συμπληρωνόταν από βελανίδια, φύλλα και κλαδιά θάμνων και δέντρων.Η οικολογική σημασία των άουροχς ήταν πολύ μεγάλη. Σε πολλά μέρη της κεντρικής Ευρώπης, η παρουσία τους είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα μωσαϊκό δάσους και λιβαδιών, το οποίο φιλοξενούσε πληθώρα διαφορετικών φυτικών και ζωικών ειδών. Για τον πληθυσμό του Δάσους του Γιακτόροβ, υπάρχουν αναφορές για επιθέσεις από λύκους. Σύμφωνα με τον Σνέεμπεργκερ, οι ούροι δεν κινδύνευαν παρά μόνο όταν ανήκαν σε ευαίσθητα στάδια (νεογέννητα, ηλικιωμένα και άρρωστα). Εκτός Ευρώπης, θηρευτές ήταν επίσης το λιοντάρι και η τίγρη.Κατά το Ολόκαινο, οι ούροι στην Κοιλάδα του Νείλου συνυπήρχαν με τους αλκέλαφους (Alcelaphus buselaphus). Όντας και τα δύο μεγαλόσωμα φυτοφάγα είδη, πιθανολογείται ότι υπήρχε έντονος ανταγωνισμός μεταξύ τους για την εύρεση τροφής. Τα περισσότερα στοιχεία για την ηθολογία των ούρων προέρχονται από τα έγγραφα του 16ου αιώνα από την Πολωνία. Οι ταύροι ζούσαν μοναχικά στο μεγαλύτερο μέρος του έτους, ενώ τα θηλυκά σε ομάδες με τους μόσχους. Η εποχή αναπαραγωγής ξεκινούσε Αύγουστο με Σεπτέμβριο και τότε τα αρσενικά μετακινούνταν στις ομάδες αυτές. Την περίοδο του ζευγαρώματος παρατηρούνταν σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ αρσενικών, που συχνά κατέληγαν στο θάνατο. Οι γεννήσεις πραγματοποιούνταν γύρω στο Μάιο με Ιούνιο.Η παράδοση θέλει τους ούρους να έχουν θηριώδη χαρακτήρα. Ο Ιούλιος Καίσαρας αναφέρει ότι ήταν πολύ επικίνδυνα, τόσο για τον άνθρωπο, όσο και για άλλα ζώα. Ακόμα και όταν αιχμαλωτίζονταν σε μικρή ηλικία δεν μπορούσαν να δαμαστούν. Σύμφωνα με τον Σνέεμπεργκερ, μολαταύτα, δεν ήταν επιθετικοί προς τον άνθρωπο και δέχονταν την παρουσία του. Μόνο όταν ενοχλούνταν ή κυνηγιούνταν γίνονταν επικίνδυνοι. Ο ούρος κυνηγήθηκε από τον άνθρωπο για το κρέας του επί χιλιάδες χρόνια και ήταν από τα πλέον σημαντικά θηράματα της προϊστορικής Ευρώπης. Όντας μεγαλόσωμος και επικίνδυνος, το κυνήγι του αποτελούσε μεγαλύτερη πρόκληση σε σχέση με άλλα άγρια ζώα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το κυνήγι των ούρων δεν είχε ως μόνο σκοπό την κατανάλωση του κρέατος, καθώς στην προϊστορική Ευρώπη τα οστά τους χρησιμοποιούνταν ως εργαλεία.Την Εποχή του Λίθου, ο ούρος ήταν συχνό θήραμα στη Βόρεια, στη Δυτική και στην Κεντρική Ευρώπη. Οστά με σημάδια κυνηγιού και ψησίματος έχουν βρεθεί σε δεκάδες αρχαιολογικές θέσεις στην Ολλανδία, στη Γερμανία, στη Γαλλία, στο Λουξεμβούργο και στη Δανία. Δεν ήταν πάντοτε βασικό στοιχείο της διατροφής, καθώς υπήρχε μια μεγάλη ποικιλία θηραμάτων. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί μεγάλη προτίμηση στο είδος αυτό: σε έναν οικισμό της Μέσης Παλαιολιθικής περιόδου στη νοτιοδυτική Γαλλία, το 90% των οστών που βρέθηκε ανήκε σε ούρους. Το κυνήγι, τουλάχιστον στους πρώτους αιώνες, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Έχουν βρεθεί λίθινες κεφαλές βελών προσκολλημένες σε οστά ούρων, που σημαίνει ότι τα ζώα αυτά επιβίωσαν από την επίθεση. Ούροι θηρεύονταν ευρέως και στη Μέση Ανατολή. Στο Τσαταλογιούκ της Τουρκίας, έχουν βρεθεί, πέρα από δείγματα ούρων, και τοιχογραφίες με σκηνές κυνηγιού. Επιπλέον, οστά ή άλλες ενδείξεις έχουν ανακαλυφθεί σε επιπαλαιολιθικούς και νεολιθικούς οικισμούς του Ισραήλ, του Λιβάνου, της Συρίας και της Ιορδανίας.Το κυνήγι των ούρων κατά την Κλασική αρχαιότητα απέκτησε περισσότερο συμβολισμό και κύρος. Ο Θεόπομπος ο Χίος αναφέρει ότι τα κέρατα του μολοσσιανού βοός (ενδεχομένως ούρος) ήταν πολύ μεγάλα, κατάλληλα για την κατασκευή κυπέλλων. Ο Ιούλιος Καίσαρας γράφει ότι οι γερμανικές φυλές κυνηγούσαν τους ούρους με ιδιαίτερη θέρμη και έπαιρναν τα κέρατά τους ως τρόπαια. Οι ταύροι χρησιμοποιούνταν στις ρωμαϊκές αρένες και έγιναν περιζήτητοι μετά τη δημοσίευση των Απομνημονευμάτων περί του Γαλατικού Πολέμου.Όσο σπανιότεροι γίνονταν οι ούροι στην Ευρώπη, τόσο το κυνήγι τους μετατρεπόταν σε προνόμιο των ευγενών. Το Μεσαίωνα, ήταν μάλλον αποκλειστικότητα της άρχουσας τάξης. Αναφέρεται ότι το 799, ο Καρλομάγνος και οι τρεις γιοι του έλαβαν μέρος σε κυνήγι, σκοτώνοντας μεταξύ άλλων και έξι ούρους. Το κυνήγι του εν λόγω ζώου είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένο με τους Πολωνούς ευγενείς του 13ου έως 17ου αιώνα, όταν είχε πλέον αποκτήσει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τον Σνεεμπέργκερ, συχνά πραγματοποιούνταν ένα μάλλον βάναυσο τελετουργικό, κατά το οποίο αφαιρούνταν το καρδιακό οστό. Με τις τρίχες από το μέτωπο του ζώου κατασκευάζονταν ζώνες, οι οποίες πιστευόταν ότι αύξαναν τη γονιμότητα των γυναικών. Τα πρώτα σημάδια κατοικιδιοποίησης των ούρων έρχονται από τη Μέση Ανατολή. Στην περιοχή Ντζα της σημερινής βόρειας Συρίας, κοντά στον Ευφράτη, τα ευρήματα χρονολογούνται μεταξύ 10.800 και 10.300 π.Κ.Ε., ενώ στον οικισμό Τσαγιονού της νοτιοανατολικής Τουρκίας, στην κοιλάδα του Τίγρη, τοποθετούνται γύρω στο 10.200 π.Κ.Ε. Τα δύο αυτά μέρη απέχουν μεταξύ τους λιγότερο από 250 χλμ. Η μικρή αυτή απόσταση πιθανώς επέτρεψε την ανταλλαγή ζώων και γνώσεων, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι η πρώτη φάση της κατοικιδιοποίησης των άγριων βοοειδών ήταν περιορισμένη σε αυτό το σημείο.Από την Εύφορη Ημισέληνο, τα εξημερωμένα βοοειδή εξαπλώθηκαν σε πολλά μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων των τροπικών περιοχών της Αφρικής και της παγωμένης Σιβηρίας. Στην ευρωπαϊκή ήπειρο, τα πρώτα οικόσιτα βοοειδή έκαναν την εμφάνισή τους μεταξύ 8.800 και 8.000 π.Κ.Ε. Όσον αφορά την Αφρική, ενδείξεις για ύπαρξη οικόσιτων βοοειδών στο 9.000 π.Κ.Ε. αμφισβητούνται, αλλά υπάρχουν απολιθώματα ηλικίας 6.000 ετών. Στη βορειοανατολική Ασία, τα παλαιότερα δείγματα εξημερωμένων βοοειδών χρονολογούνται στο 5.000-4.000 π.Κ.Ε, αλλά παραμένει άγνωστο αν πραγματοποιήθηκε ανεξάρτητη κατοικιοδιοποίηση ή έγινε εισαγωγή ήδη εξημερωμένων ζών. Στην Κοιλάδα του Ινδού το υποείδος Bos primigenius indicus κατοικιδιοποιήθηκε γύρω στο 7.000 π.Κ.Ε.Η αιχμαλώτιση των ούρων βασιζόταν σε παγίδες. Ο προϊστορικός άνθρωπος πιθανώς τα προσέλκυε με αλάτι, σε σημεία όπου ήταν εύκολη η απομάκρυνση του μικρού από τη μητέρα του.Φαίνεται ότι ακόμα και μετά την εμφάνιση των οικόσιτων βοοειδών, ο άνθρωπος εισήγαγε εκ νέου άγριους ούρους στα κοπάδια του ή τους δάμαζε προς όφελός του. Κατά τη Νεολιθική Εποχή, οι εκτροφείς συνέχισαν να διασταυρώνουν ούρους με ζώα των κοπαδιών τους, μια πρακτική που ήταν ιδιαίτερα έντονη στη νότια Ινδία. Ο Βιργίλιος αναφέρει ότι μετά από μια καταστροφική επιζωοτία στη Βόρεια Ιταλία, οι κτηνοτρόφοι αιχμαλώτισαν και εξημέρωσαν ούρους για να αντικαταστήσουν τις αγελάδες τους. Τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν ότι οι ούροι δεν εξοντώθηκαν απλά από τον άνθρωπο. Αντιθέτως, η εξαφάνιση τους ήταν μια διαδικασία πολυπαραγοντική και διήρκεσε χιλιάδες χρόνια. Επιπλέον, οι λόγοι εξαφάνισης δεν ήταν σε όλες τις περιοχές ίδιοι. Για παράδειγμα, στις Βρετανικές νήσους, όπου οι συνθήκες ήταν ιδανικές και ο άνθρωπος δεν συνέβαλε στην εξαφάνισή του, το είδος εξαφανίστηκε πολύ γρήγορα, πιθανώς λόγω μικρού αρχικού πληθυσμού. Αντιθέτως, οι πληθυσμοί τη νότιας Σκανδιναβίας μηδενίστηκαν πριν από 7.000 χρόνια λόγω της έντονης θήρευσης από τον άνθρωπο. Γενικά, οι βασικοί λόγοι εξαφάνισης του είδους ήταν το κυνήγι, η απώλεια ενδιαιτημάτων, ο ανταγωνισμός με τα οικόσιτα βοοειδή, οι αιχμαλωσίες και εξημερώσεις και διασταυρώσεις τους, από τους κτηνοτρόφους, με τα οικόσιτα βοοειδή, καθώς και οι ασθένειες που προέρχονταν από αυτά.Στην Ινδία, το Bos primigenius namadicus εξαφανίστηκε την εποχή του Πολιτισμού της κοιλάδας του Ινδού, λόγω διασταυρώσεων με οικόσιτα ζεμπού και κατακερματισμού του πληθυσμού εξαιτίας της απώλειας βιοτόπων. Κατά πάσα πιθανότητα, ήταν το πρώτο από τα τρία υποείδη που εξαφανίστηκε, με τα τελευταία άτομα να ζουν κάπου στο σημερινό Πακιστάν. Όσον αφορά την Ευρώπη, η εξαφάνιση του είδους ξεκίνησε από τα νότια και δυτικά, προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Η τελευταία αναφορά του ούρου στα νότια Βαλκάνια γίνεται από τον Μάρκο Τερέντιο Βάρρωνα, σύμφωνα με τον οποίο τέτοια ζώα κατοικούσαν στη Θράκη και στη Δαρδανία της σημερινής Σερβίας. Στην Ιταλία, το είδος είχε πιθανώς εξαφανιστεί ήδη από την Εποχή του Χαλκού. Σε ορισμένες χώρες, επιβίωσε μέχρι και τον Μεσαίωνα. Για παράδειγμα, στη Γαλλία τα πιο πρόσφατα ευρήματα χρονολογούνται στον 9ο αιώνα, ενώ στην Ουγγαρία στον 12ο αιώνα. Γενικά, οι ούροι εξαφανίστηκαν από τη Δυτική Ευρώπη και το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης μεταξύ του 1000 και 1400 Κ.Ε.Μετά και την εξαφάνιση από την Ανατολική Πρωσία, ο μόνος τόπος διαβίωσης των ούρων ήταν το δάσος του Γιακτόροβ, στην κεντρική Πολωνία. Από τον 14ο αιώνα, το δάσος αποτελούσε περιοχή κυνηγιού για τους Δούκες της Μασοβίας, ενώ το 1476 περιήλθε στο Πολωνικό Στέμμα (Οίκος των Γιαγκελλόνων). Ο Σιγισμούνδος Α΄ της Πολωνίας διέταξε ειδική προστασία των ζώων και πολλοί από τους διαδόχους του ακολούθησαν το παράδειγμά του. Είχε συσταθεί μια καλά οργανωμένη υπηρεσία κυνηγιού, που φύλαγε τα ζώα από τη λαθροθηρία και τα τροφοδοτούσε με σανό. Ακόμα και έτσι όμως, δεν κατέστη δυνατή η διάσωσή του. Το 1559 ζούσαν πάνω από 50 άτομα, το 1599 αναφέρθηκαν 24 ζώα και τρία χρόνια αργότερα, το 1602, μόλις τέσσερα ζώα, τρία αρσενικά και ένα θηλυκό. Οι κάτοικοι του Γιακτόροβ ανέφεραν ότι το τελευταίο ζώο, ένα θηλυκό, πέθανε από φυσικά αίτια το 1627. Ενώ το είδος αυτό καθαυτό έχει εξαφανιστεί, το γενετικό υλικό του υπάρχει στα σύγχρονα βοοειδή. Βάσει αυτής της αρχής έχουν κατά καιρούς γίνει προσπάθειες για ανασύσταση του άουροχς. Ήδη από τον 19ο αιώνα είχε προταθεί για πρώτη φορά η ανασύσταση του είδους. Από το 1990 και έπειτα, οι προσπάθειες ανασύστασης του Bos primigenius έχουν ως βασικό στόχο όχι μόνο τη δημιουργία ζώων που θα μοιάζουν με τους ούρους, αλλά που θα είναι ικανά να καλύψουν τον οικολογικό ρόλο που έπαιζε το είδος στα φυσικά οικοσυστήματα. Η πρώτη απόπειρα πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία του Μεσοπολέμου από τους αδελφούς Χεκ. Ο Χάιντς και ο Λουτς Χεκ ήταν ζωολόγοι και διευθυντές ζωολογικών κήπων, ο μεν του Μονάχου (Χέλαμπρουν), ο δε του Βερολίνου (Ζωολογικός Κήπος Βερολίνου). Έχοντας την υποστήριξη του Ναζιστικού Κόμματος, χρησιμοποίησαν περίπου 15 φυλές από διάφορες περιοχές της Ευρώπης. Η φυλή που προέκυψε, πήρε το όνομά τους. Μάλιστα, κάποια από τα ζώα αφέθηκαν ελεύθερα στο Δάσος Μπιαλοβιέζα, που τότε βρισκόταν υπό γερμανική κατοχή, ώστε να χρησιμεύσουν ως θηράματα για τη ναζιστική ελίτ. Οι περισσότεροι από αυτούς τους «αναγεννηθέντες ούρους» πέθαναν κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά κάποιοι επιβίωσαν στον ζωολογικό κήπο του Μονάχου.Σήμερα, μερικές χιλιάδες βοοειδή Χεκ ζουν σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και χρησιμοποιούνται σε άλλα προγράμματα για την ανασύσταση του ούρου ή για οικολογικούς σκοπούς. Έχουν αποκτήσει τη φήμη πολύ ανθεκτικών ζώων. Ωστόσο, η μεθοδολογία και τα αποτελέσματα των αδελφών Χεκ έχουν αμφισβητηθεί έντονα. Το 1996 ξεκίνησε στη Γερμανία το Πρόγραμμα Τάουρους (γερμ.: Taurus Projekt), που αποσκοπούσε στη βελτίωση της φυλής Χεκ, μέσω διασταυρώσεων με μεγαλόσωμες φυλές της Ιταλίας και της Ισπανίας (Τσιανίνα, Σαγιαγιέσα και Τόρο Μπράβο). Σταδιακά, η φυλή Τάουρους εξάχθηκε και σε άλλες χώρες, όπου πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω διασταυρώσεις με άλλες φυλές, όπως η Ουγγρική γκρίζα. Σήμερα, κοπάδια συναντώνται στη Γερμανία, στη Δανία, στην Ουγγαρία, στην Ολλανδία και στη Λετονία, όπου χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση φυσικών οικοτόπων.Το Πρόγραμμα Τάουρος, που ξεκίνησε το 2008 με συνεργασία ολλανδικών πανεπιστημίων και ιδρυμάτων, στοχεύει στη δημιουργία φυλής με ακόμα μεγαλύτερη ομοιότητα προς το άουροχς και την απελευθέρωσή της στη φύση. Το πρόγραμμα αποτελείτο από επτά φυλές της νότιας Ευρώπης και πλέον έχει επεκταθεί σε χώρες όπως η Ρουμανία και η Κροατία.Άλλες απόπειρες για τη δημιουργία βοοειδών που θα πάρουν τη βιοθέση του ούρου στα φυσικά οικοσυστήματα είναι το διεθνές Uruz Project και το γερμανικό Auerrindprojekt. Το 2006 ιδρύθηκε από Πολωνούς επιστήμονες το Πολωνικό Ίδρυμα για Αναδημιουργία του Ούρου, το οποίο έχει ως στόχο τη χρήση DNA από απολιθώματα μουσείων της χώρας για κλωνοποίηση του είδους. Οι ούρος αποτελεί ένα από τα συχνότερα απεικονιζόμενα ζώα στην τέχνη των σπηλαίων. Σκηνές κυνηγιού ή απλές αναπαραστάσεις του έχουν βρεθεί σε διάφορες χώρες, με γνωστότερες αυτές των περίφημων σπηλαίων Σωβέ και Λασκώ. Βραχογραφίες ηλικίας 12.000-14.000 ετών υπάρχουν στο Σπήλαιο Ρομίτο στην Καλαβρία της Ιταλίας, ενώ αυτές στο Προϊστορικό Πάρκο της Κοιλάδας Κόα στην Πορτογαλία είναι ακόμα παλαιότερες, αφού από την τεχνοτροπία τους χρονολογούνται στο 20.000 π.Κ.Ε. Απεικονίσεις ούρων έχουν ανακαλυφθεί και σε πολλές τοποθεσίες στην Ισπανία (Καστίλλη και Λεόν, Χώρα των Βάσκων, Ανδαλουσία και Κανταβρία), στο Βέλγιο και στη Ρωσία (νότια Σιβηρία). Μάλιστα, δεδομένα από 60 και πλέον αρχαιολογικές θέσεις υποδεικνύουν ότι οι προϊστορικοί καλλιτέχνες έτειναν να τοποθετούν τον ούρο, το βίσονα και το άγριο άλογο σε κεντρικά και περίβλεπτα σημεία των σπηλαίων. Αρχαιολογικά ευρήματα ανά τον κόσμο δείχνουν ότι ο ούρος συνδεόταν με τις θρησκευτικές πρακτικές πολλών λαών. Τα σημαντικότερα ευρήματα λατρείας του ζώου αυτού προέρχονται από το νεολιθικό οικισμό του Τσαταλογιούκ. Πήλινες κεφαλές και κέρατα ούρων διακοσμούσαν τους τοίχους ιερών χώρων ως σύμβολα αρρενωπότητας, ενώ στα ίδια τα ζώα αποδίδονταν υπερφυσικές ιδιότητες. Βουκράνια έχουν βρεθεί και στο νεολιθικό οικισμό του Τζερφ αλ Αχμάρ στη Συρία. Στον πολιτισμό Μίκελμπεργκ, που αναπτύχθηκε τη Νεολιθική Εποχή κυρίως στη δυτική Γερμανία, ο ούρος συνδεόταν με το θάνατο και την αναγέννηση. Υπάρχουν όμως και παλαιότερα ευρήματα. Κρανία ούρων τοποθετούνταν σε τάφους του μεσολιθικού πολιτισμού Καντάν της Αιγύπτου (14.500-12.000 π.Κ.Ε. περίπου).Κατά την Εποχή του Χαλκού, ο ούρος συνέχισε να έχει μεγάλη θρησκευτική σημασία. Μεταξύ άλλων, λατρευόταν από τους κατοίκους της Αγγλίας, όπου έχουν βρεθεί ενδείξεις θυσίας, της Δανίας και πιθανώς της Σκωτίας. Θεωρείται ότι ο αποκαλούμενος «ταύρος» που λατρευόταν στη Μινωική Κρήτη ήταν στην πραγματικότητα ούρος. Τα ζώα που χρησιμοποιούνταν για τα ταυροκαθάψια και κατ' επέκταση κάθε αναπαράστασή τους, από την τοιχογραφία των ταυροκαθαψίων μέχρι τα κέρατα που διακοσμούν το παλάτι της Κνωσού, πιθανώς ήταν άουροχς. Στον τάφο του Χόχντορφ, που εντάσσεται στον πολιτισμό Χάλστατ, έχουν βρεθεί εννέα κύπελλα, εκ των οποίων τα οκτώ είναι κατασκευασμένα από κέρατα ούρων. Στην Αρχαία Αίγυπτο θυσιάζονταν ταύροι ούρων, ενώ την Βαβυλώνα στόλιζαν ανάγλυφοι ούροι, σύμβολο του θεού της βροχής Χαντάντ.Σε πολλά εδάφια της Εβραϊκής Βίβλου γίνεται αναφορά στη δύναμη ενός ζώου ονόματι ρε' εμ (εβραϊκά: ראם). Στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα η λέξη αποδίδεται ως μονόκερως ή, σπανιότερα, ταύρος. Ομοίως, στη Βίβλο του Βασιλιά Ιακώβου, η οποία έχει εν μέρει βασιστεί στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα, η λέξη έχει επίσης μεταφραστεί ως μονόκερως (αγγλικά: unicorn). Πλέον, είναι ευρέως αποδεκτό ότι το ρε' εμ είναι στην πραγματικότητα ο ούρος. Διάφορα μέρη ανά την Ευρώπη φέρουν ονόματα που σχετίζονται με το άουροχς. Σύμφωνα με μία εκδοχή, το όνομα του Καντονίου του Ούρι, το οποίο έχει ως σύμβολο τον ούρο, προήλθε από τη γερμανική λέξη για το ζώο (ur). Ο Άουραχ, ένας από τους παραποτάμους του ποταμού Άγκερ στην Αυστρία, έλαβε την ονομασία του από τις λέξεις της Παλαιάς Άνω Γερμανικής aha (τοπωνύμιο που σημαίνει τρεχούμενο νερό, ρεματιά) και ûr(o) (ούρος). Συνεπώς, σημαίνει «ρεματιά όπου βόσκουν ούροι». Το όνομα του Τουρόβ, πόλη στη νότια Λευκορωσία, προέρχεται, όπως και πολλά ανατολικά σλαβικά ονόματα (π.χ. Τουρένιν, Τουρόφσκι), από τη σλαβική λέξη για τον ούρο (tur). Το αρχαίο όνομα της εσθονικής πόλης Ράκβερε (Tarvanpää) σημαίνει «κεφάλι ούρου». Σήμερα, στην πόλη δεσπόζει ένα τεράστιο, μπρούντζινο άγαλμα του ζώου. Ο ούρος εμφανίζεται συχνά στην εραλδική πολλών χωρών. Το κεφάλι του, απεικονιζόταν στο έμβλημα της Μολδαβίας, συνέχισε να υφίσταται σε αυτό της Μολδαβλαχίας και σήμερα αποτελεί μέρος των εθνοσήμων της Ρουμανίας και της Μολδαβίας. Κατά την παράδοση, ο Βοεβόδας Ντράγκος έφτασε στη σημερινή Μολδαβία από την Ουγγαρία, κυνηγώντας έναν ούρο, τον οποίο και σκότωσε κοντά στον ποταμό Μολδόβα. Αποφάσισε να εγκατασταθεί στη Μολδαβία, ουσιαστικά εποικίζοντάς την με Ρουμάνους. Ηγεμόνες της Βλαχίας και της Μολδαβίας, όπως ο Μιχαήλ ο Γενναίος, ο Νικόλαος Μαυροκορδάτος και ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης, έφεραν ούρους στους προσωπικούς τους θυρεούς. Ο ούρος είναι σύνηθες εραλδικό ζώο και στη Γερμανία. Για παράδειγμα, υπάρχει στα εμβλήματα του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας και των βαυαρικών πόλεων Στεγκάουεραχ και Άουερμπαχ ιν ντερ Όμπερπφαλτς. Στην Τσεχία, η μοραβική οικογένεια Περνστάιν υιοθέτησε το κεφάλι του ούρου στο οικόσημό της. Σύμφωνα με τον οικογενειακό θρύλο, ο ιδρυτής του οίκου σκότωσε έναν άγριο ούρο μπροστά στο βασιλιά της χώρας, ο οποίος εντυπωσιάστηκε και του χάρισε μια δασώδη έκταση. Ο ούρος του θρύλου υπάρχει πλέον στους θυρεούς πόλεων που άλλοτε βρίσκονταν στα εδάφη των Περνστάιν, όπως το Πρέροβ. Το σύμβολο του Κάουνας, ένας λευκός ούρος με έναν σταυρό πάνω από το κεφάλι του, εισήχθη τον 15ο αιώνα, επί του Βιτάουτας του Μεγάλου. Στην Πολωνία, όπου πέθαναν οι τελευταίοι ούροι, διάφορες πόλεις έχουν τις μορφές τους στους θυρεούς τους. Τα άουροχς εμφανίζονται στην παγκόσμια λογοτεχνία από αρχαιοτάτων χρόνων, συνήθως σε σκηνές κυνηγιού. Για παράδειγμα, σε ένα σουμεριακό έπος, ο ήρωας Λουγκαλμπάντα καταφέρνει να αιχμαλωτίσει έναν άγριο ούρο.Το είδος αναφέρεται επίσης σε αρκετά ρωσικά παραμύθια του Μεσαίωνα, όπου αποτελεί σύμβολο δύναμης και γενναιότητας. Σε ένα από αυτά, μια κακιά μάγισσα μεταμορφώνει νεαρούς άντρες σε άουροχς, ενώ σε ένα άλλο ο γενναίος πολεμιστής Βολχ Βσεσλάγιεβιτς έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε ούρο με χρυσά κέρατα.Στο Έπος των Νιμπελούνγκεν, πάνω στο οποίο έχει βασιστεί το Δακτυλίδι των Νιμπελούνγκεν του Ρίχαρντ Βάγκνερ, ο ήρωας Ζίγκφριντ συμμετέχει σε κυνήγι και σκοτώνει μεταξύ άλλων τέσσερις ούρους.Σε ένα από τα άλμπουμ της σειράς κόμικς Αστερίξ, ο Αστερίξ συλλαμβάνεται από τους Ρωμαίους και ρίχνεται σε μια αρένα. Ευρισκόμενος όμως στην Ισπανία, δεν αντιμετωπίζει λιοντάρια, αλλά έναν ούρο, σε ένα σκηνικό που θυμίζει τις σύγχρονες ταυρομαχίες. Στη σειρά βιβλίων Το Τραγούδι της Φωτιάς και του Πάγου του Τζωρτζ Ρ.Ρ. Μάρτιν γίνεται συχνά αναφορά στο ζώο. Αποτελεί προσφιλές θήραμα για ευγενείς και σερβίρεται σε συμπόσια, ενώ χρησιμεύει και ως υποζύγιο.Στην ταινία φαντασίας Τα Μυθικά Πλάσματα του Νότου, η πρωταγωνίστρια Χασπάπι έρχεται αντιμέτωπη με ούρους που έχουν εμφανιστεί στη σύγχρονη Λουιζιάνα. α.^ Αριθμοί 23:22 και 24:8, Δευτερονόμιον 33:17, Ιώβ 39:9–10, Ψαλμοί 22:21, 29:6 και 92:10 και Ησαΐας 34:7. Encyclopaedia Britannica Dinopedia