Αικατερίνη Τομάσεβιτς της Βοσνίας

Η Αικατερίνη Τομάσεβιτς, σερβοκροατικά: Katarina Tomašević Kotromanić/Катарина Томашевић Котроманић‎, (γενν. 1453) ήταν μέλος του Οίκου των Κοτρομάνιτς και η τελευταία Βόσνια πριγκίπισσα. Αιχμαλωτίστηκε κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κατάκτησης της Βοσνίας, ασπάστηκε το Ισλάμ και πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

 Η Αικατερίνη ήταν η μοναχοκόρη του Τόμας βασιλιά της Βοσνίας και της Αικατερίνης των Κοσάτσα, κόρης τού Στγιέπαν Βουκόνιτς μεγάλου δούκα της Βοσνίας, η οποία είχε επίσης έναν γιο με το όνομα Σιγισμούνδο. Όταν απεβίωσε η Τόμας, τον Ιούλιο του 1461, το στέμμα της Βοσνίας ανατέθηκε στον μεγαλύτερο ετεροθαλή αδελφό της, Στέφαν Τομάσεβιτς. Η Αικατερίνη και ο Σιγισμούνδος λέγεται, ότι μετακόμισαν εκείνη την εποχή με τη μητέρα τους στο κάστρο του Koζόγκραντ επάνω από τη Φογινίτσα. Είναι πιθανό, ωστόσο, ότι παρέμειναν στη βασιλική Αυλή στο Γιάγιτσε, καθώς ήταν η πιο στενοί συγγενείς του ετεροθαλούς αδελφού τους και πιθανοί κληρονόμοι. Το 1463 οι Οθωμανοί με επικεφαλής τον Μωάμεθ Β΄ εισέβαλαν στη Βοσνία. Η βασιλική οικογένεια προφανώς αποφάσισε να διασκορπιστεί και να διαφύγει προς την Κροατία και την ακτή προς διαφορετικές κατευθύνσεις, για να μπερδέψει και να παραπλανήσει τους εισβολείς. Ο Σιγισμούνδος και η Αικατερίνη, χωρισμένοι από τη μητέρα τους, συνελήφθησαν ωστόσο στην πόλη Ζβετσάγι, κοντά στο Γιάγιτσε. Ο ετεροθαλής αδελφός τους βασιλιάς εξαπατήθηκε να παραδοθεί στο Kλγίουτς και εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Η βασίλισσα Αικατερίνη κατάφερε να δραπετεύσει και τελικά εγκαταστάθηκε στη Ρώμη. Η μοίρα του Σιγισμούνδου μετά την πτώση της Βοσνίας είναι σχετικά γνωστή: ασπάστηκε το Ισλάμ, έγινε γνωστός ως Iσάκ μπέης ο γιος του βασιλιά (kraloglu) και σταδιοδρόμησε ως υψηλόβαθμος Οθωμανός πολιτικός. Ωστόσο, πολύ λίγα είναι γνωστά για την Αικατερίνη, εκτός από το γεγονός ότι έγινε και αυτή μουσουλμάνα. Η μεταστροφή των δύο αδελφών, καθώς και η οθωμανική εκπαίδευση, μπορεί να υποκινήθηκαν από τον θείο τους, Χερσεκζαντέ Αχμέτ πασά, ετεροθαλή αδελφό της μητέρας τους, που είχε επίσης προσηλυτιστεί και είχε επιτύχει υψηλόβαθμες θέσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σύμφωνα με μία υπόθεση του Σέρβου ιστορικού Γκληγκόριγιε Ελεζόβιτς, η κηδεμονία της πριγκίπισσας ανατέθηκε στον Iσά-μπεγκ Ισακόβιτς, τον σαντζάκμπεη των Σκοπίων, που μπορεί να ήταν εκ μητρός μεγάλος θείος της, στο σπίτι του οποίου μεταστράφηκε. Στη Ρώμη, η βασίλισσα Αικατερίνη εργάστηκε για να «απελευθερωθούν από την οθωμανική αιχμαλωσία» ο Σιγισμούνδος και η Αικατερίνη. Το 1470, ανέφερε ότι η κόρη της ήταν 10 ετών, αλλά αυτό πιθανότατα σήμαινε ότι η πριγκίπισσα ήταν 10 ετών τη στιγμή που τη συνέλαβαν οι Οθωμανοί. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η βασίλισσα Αικατερίνη ταξίδεψε στα οθωμανικά σύνορα για να διαπραγματευτεί λύτρα, πιθανότατα με πληρεξούσιο τον μουσουλμάνο ετεροθαλή αδελφό της, αλλά απέτυχε. Λίγο πριν από το τέλος της το 1478, η βασίλισσα συνέταξε διαθήκη, στην οποία ονόμαζε την Αικατερίνη διάδοχο του βοσνιακού θρόνου, σε περίπτωση που επέστρεφε στον Χριστιανισμό και ο αδελφός της όχι. Ο Eλεζόβιτς υπoθέτει, ότι η Αικατερίνη άλλαξε το όνομά της μετά τη μεταστροφή από τον καθολικισμό, παντρεύτηκε και πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της στα Σκόπια. Η ταύτισή του για την Αικατερίνη ως του προσώπου που τάφηκε κάτω από τον τάφο της κόρης του βασιλιά (Kral Kızı Türbe), ένα μαυσωλείο του 15ου αι. σε ένα μουσουλμανικό νεκροταφείο στα Σκόπια, είναι ευρέως αποδεκτό. Το όνομα του türbe – «η κόρη του βασιλιά» (τουρκικά: Kîrâl Kîzî) – υποδηλώνει έντονα, ότι περιείχε τα λείψανα μιας εξισλαμισμένης πριγκίπισσας. Η Αικατερίνη έχει προσδιοριστεί ως η πιο πιθανή. Είναι λοιπόν δυνατό η Αικατερίνη να παρέμεινε ανύπαντρη, αφού μία παντρεμένη μουσουλμάνα εκείνη την εποχή θα είχε ταφεί με το όνομα του συζύγου της. Ο Ελεζόβιτς, ωστόσο, σημείωσε ότι μία μουσουλμανική αριστοκρατική οικογένεια από το Τέτοβο ισχυρίζεται ότι κατάγεται από κάποιον «Κουτουρμάν» από τα Σκόπια, το οποίο συνδέει με το όνομα της δυναστείας Κοτρομάνιτς. Filipović, Emir (2011), Grob bosanske princeze Katarine u Skoplju, Društvo za proučavanje srednjovjekovne bosanske historije Pandžić, Bazilije (1979), «Katarina Vukčić Kosača (1424-1478)», Povijesnoteološki simpozij u povodu 500 obljetnice smrti bosanske kraljice Katarine (Franjevačka teologija u Sarajevu) Regan, Krešimir (2000), Bosanska kraljica Katarina, Breza