Σταν Μόρτενσεν

Ο Στάνλεϊ Χάρντινγκ Μόρτενσεν (Stanley Harding Mortensen, 26 Μαΐου 1921 – 22 Μαΐου 1991) ήταν Άγγλος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, πιο γνωστός για τη συμμετοχή του στον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας του 1953, στον οποίο έγινε ο μοναδικός παίκτης που σκόραρε χατ τρικ σε τελικό της διοργάνωσης στο Στάδιο Γουέμπλεϊ.

 Ο Μόρτενσεν γεννήθηκε στο Σάουθ Σιλντς της κομητείας Ντέραμ, ήταν εγγονός Νορβηγού ναύτη και πήγε στον πόλεμο το 1939 ως χειριστής ασύρματου δικτύου της αεροπορίας. Διέφυγε το θάνατο όταν ένα βομβαρδιστικό της RAF συνετρίβη, αφήνοντάς τον ως τον μόνο επιζώντα. Υπέγραψε στην Μπλάκπουλ το 1941, αλλά οι συνθήκες δεν του επέτρεπαν να αγωνίζεται τακτικά με αυτή. Ενώ βρισκόταν στη RAF στη Σκωτία, έπαιξε αρκετούς ανεπίσημους αγώνες για την Αμπερντίν και επίσης ως φιλοξενούμενος για την Σάντερλαντ και την Άρσεναλ με εντυπωσιακή ικανότητα στο σκοράρισμα για τη δεύτερη (25 γκολ σε 19 εμφανίσεις). Κατά τη διάρκεια του πολέμου, σκόραρε δεκάδες γκολ πριν πρωταγωνιστήσει σε μία παράξενη ιστορία, αλλάζοντας ομάδα για να παίξει για την Ουαλία, όταν χρειαζόταν αλλαγή παίκτη κατά τη διάρκεια αγώνα εναντίον της Αγγλίας στις 25 Σεπτεμβρίου 1943. Ένας Ουαλός παίκτης τραυματίστηκε και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το γήπεδο και, ως εφεδρικός της Αγγλίας, ο Μόρτενσεν πήρε τη θέση του στην ουαλική πλευρά, η οποία έχασε με 8–3.Το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας του το πέρασε στη Μπλάκπουλ, με την οποία ο Μόρτενσεν σημείωσε 226 γκολ σε 354 επίσημους αγώνες. Μεταξύ 1945 και 1950, ο Μόρτενσεν σκόραρε σε δώδεκα διαδοχικούς γύρους του Κυπέλλου Αγγλίας, συμπεριλαμβανομένης της ήττας στον τελικό του Κυπέλλου του 1948. Σκόραρε επίσης σε 15 διαδοχικούς αγώνες της πρώτης κατηγορίας το 1950–51, επίδοση που παραμένει ακατάρριπτο ρεκόρ στην Αγγλία, αν και έχασε δύο παιχνίδια λόγω τραυματισμού κατά τη διάρκεια της περιόδου. Ο Μόρτενσεν ήταν στην κορυφή των σκόρερ του πρωταθλήματος το 1950–51 με 30 γκολ. Η πιο γνωστή εμφάνισή του σημειώθηκε δύο χρόνια αργότερα στον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας του 1953, όταν βοήθησε τη Μπλάκπουλ να κερδίσει με 4–3 με αντίπαλο τη Μπόλτον Γουόντερερς, που έχανε με 3–1, σημειώνοντας χατ τρικ. Το τρίτο γκολ του Μόρτενσεν ήρθε μόλις ένα λεπτό πριν τη λήξη με το τέταρτο του συλλόγου στις καθυστερήσεις. Ο τελικός αυτός ονομάστηκε «ο τελικός του Στάνλεϊ Μάθιους» καθώς οι εκπληκτικές ντρίμπλες του Μάθιους ανοίξαν το δρόμο για την ανατροπή και θεωρείται ίσως ως ο πιο θρυλικός στην ιστορία του θεσμού. Μετά από εννέα χρόνια με τη Μπλάκπουλ, ο Μόρτενσεν συνέχισε να παίζει για τη Χαλ Σίτι, τη Σάουθπορτ, τη Μπαθ Σίτι και τη Λάνκαστερ Σίτι σταματώντας το ποδόσφαιρο σε ηλικία 41 ετών.Στις 25 Μαΐου 1947 ο Μόρτενσεν έκανε το επίσημο ντεμπούτο του με την Εθνική Αγγλίας με αντίπαλο την Πορτογαλία πετυχαίνοντας τέσσερα γκολ στη νίκη με 10–0. Το 1948, έπαιξε και στους έξι διεθνείς αγώνες και σημείωσε επτά γκολ, συμπεριλαμβανομένου ενός χατ τρικ με αντίπαλο τη Σουηδίας. Ήταν ο πρώτος ποδοσφαιριστής που σκόραρε σε προκριματική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου (στη διοργάνωση του 1950) και ο πρώτος Άγγλος που σκόραρε σε τελική φάση (στον αγώνα με τη Χιλή, αποτέλεσμα 2–0). Ήταν επίσης μέλος της ομάδας της Αγγλίας που έχασε με 6–3 από την Ουγγαρία στον «αγώνα του αιώνα» στις 25 Νοεμβρίου 1953. Ήταν το τελευταίο διεθνές παιχνίδι του που συνοδεύετηκε και με ένα γκολ. Συνολικά πέτυχε αγωνίστηκε 25 φορές με την εθνική Αγγλίας και σημείωσε 23 γκολ. Σημείωσε το γκολ της πρώτης ισοφάρισης της Αγγλίας στον αγώνα με τη Μικτή Κόσμου το Νοέμβριο του 1953 (αποτέλεσμα 4–4) για την επέτειο των 90 χρόνων της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της Αγγλίας. Συνολικά κατά τη διάρκεια της καριέρας του σημείωσε τουλάχιστον 606 γκολ σε 810 επίσημους αγώνες.Αφού αποχώρησε οριστικά, ο Μόρτενσεν επέστρεψε στη Μπλάκπουλ ως προπονητής μεταξύ 1967 και 1969. Στις 20 Οκτωβρίου 1983, στην ετήσια γενική συνέλευση του συλλόγου του Μπλάκπουλ, ο Μόρτενσεν ψηφίστηκε αντιπρόεδρος. Το 2003, εισήχθη μετά θάνατον στο Hall of Fame του αγγλικού ποδοσφαίρου ως αναγνώριση του ταλέντου και των επιτευγμάτων του. Στις 23 Αυγούστου 2005 ένα άγαλμά του αποκαλύφθηκε στην είσοδο του σταδίου της Μπλάκπουλ. Κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 500 ή περισσότερα γκολ