Αβραάμ Ιμπν Εζρά

Ο Αβραάμ μπεν Μεΐρ Ιμπν Εζρά (εβραϊκά: ר׳ אַבְרָהָם בֶּן מֵאִיר אִבְּן עֶזְרָא‎v, αραβικά: إبراهيم المجيد ابن عزرا‎, επίσης γνωστός ως Αμπενεζρά ή απλά Ιμπν Εζρά, 1089 / 1092 - 27 Ιανουαρίου 1164 / 28 Ιανουαρίου 1167) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Εβραίους βιβλικούς σχολιαστές και φιλοσόφους του Μεσαίωνα. Γεννήθηκε στην Τουντέλα, Ταϊφά της Σαρακούστα, η σημερινή Ναβάρρα.

 Ο Αβραάμ Ιμπν Εζρά γεννήθηκε στην Τουντέλα, μια από τις παλαιότερες και σημαντικότερες εβραϊκές κοινότητες της σημερινής ισπανικής περιφέρειας της Ναβάρρας. Εκείνη την εποχή, η πόλη βρισκόταν υπό τη μουσουλμανική κυριαρχία των εμίρηδων της Σαραγόσας. Ωστόσο, όταν αργότερα μετακόμισε στην Κόρδοβα, ισχυρίστηκε ότι ήταν ο τόπος γέννησής του. Τελικά, οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν ότι ο τόπος γέννησής του ήταν η Τουντέλα. Λίγα είναι γνωστά για την οικογένεια του Ιμπν Εζρά από εξωτερικές πηγές- ωστόσο, ο ίδιος έγραψε για έναν γάμο με μια σύζυγο από τον οποίο προέκυψαν πέντε παιδιά. Ενώ πιστεύεται ότι τέσσερα πέθαναν πρόωρα, ο τελευταίος, ο Ισαάκ, έγινε σημαντικός ποιητής και αργότερα προσηλυτίστηκε στο Ισλάμ το 1140. Ο προσηλυτισμός του γιου του προβλημάτισε βαθύτατα τον Ιμπν Εζρά, οδηγώντας τον να γράψει πολλά ποιήματα που αντιδρούσαν στο γεγονός για χρόνια μετά.Ο Ιμπν Εζρά ήταν στενός φίλος του Ιούδα Αλεβί, ο οποίος ήταν περίπου 14 χρόνια μεγαλύτερος. Όταν ο Ιμπν Εζρά μετακόμισε στην Κόρδοβα ως νεαρός, ο Αλεβί τον ακολούθησε. Η τάση αυτή συνεχίστηκε όταν οι δύο τους ξεκίνησαν τη ζωή τους ως περιηγητές το 1137. Ο Αλεβί πέθανε το 1141, αλλά ο Ιμπν Εζρά συνέχισε να ταξιδεύει για τρεις δεκαετίες, φτάνοντας μέχρι τη Βαγδάτη. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του, άρχισε να συνθέτει κοσμική ποίηση που περιέγραφε τα εδάφη στα οποία ταξίδευε, καθώς και να γράφει τα βαθιά ορθολογιστικά σχόλια της Τορά για τα οποία έμελλε να μείνει περισσότερο γνωστός. Στην Ισπανία, ο Ιμπν Εζρά είχε ήδη αποκτήσει τη φήμη ενός διακεκριμένου ποιητή και στοχαστή. Ωστόσο, εκτός από τα ποιήματά του, η συντριπτική πλειονότητα του έργου του γράφτηκε μετά το 1140. Γραμμένα στα εβραϊκά, σε αντίθεση με τη χρήση της ιουδαιοαραβικής γλώσσας από παλαιότερους στοχαστές, τα έργα αυτά που καλύπτουν την εβραϊκή γραμματική, τη βιβλική ερμηνεία και την επιστημονική θεωρία είχαν τη χροιά του έργου των Αράβων λογίων που είχε σπουδάσει στην Ισπανία. Ξεκινώντας πολλά από τα συγγράμματά του στην Ιταλία, ο Ιμπν Εζρά εργάστηκε επίσης εκτενώς για να μεταφράσει τα έργα του γραμματικού και βιβλιοκριτικού Ιούδα μπεν Δαβίδ Χαγιούτζ από τα αυθεντικά ιουδαϊκά-αραβικά στα εβραϊκά. Οι μεταφράσεις αυτές, που δημοσιεύτηκαν ήδη από το 1140, αποτέλεσαν μερικές από τις πρώτες εκθέσεις της εβραϊκής γραμματικής που γράφτηκαν στα εβραϊκά.Κατά τη διάρκεια της περιόδου που δημοσίευε μεταφράσεις, ο Ιμπν Εζρά άρχισε επίσης να δημοσιεύει τα δικά του βιβλικά σχόλια. Χρησιμοποιώντας πολλές από τις τεχνικές που περιέγραψε ο Χαγιούτζ, ο Ιμπν Εζρά δημοσίευσε το πρώτο του βιβλικό σχόλιο, ένα σχόλιο για τον Εκκλησιαστή το 1140. Θα συνέχιζε να δημοσιεύει τέτοια σχόλια κυρίως για έργα από τα Κετουβίμ και Νεβίμ καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του, αν και κατάφερε να δημοσιεύσει ένα σύντομο σχόλιο για ολόκληρη την Πεντάτευχο ενώ ζούσε στη Λούκκα το 1145. Αυτό το σύντομο σχόλιο τροποποιήθηκε σε μεγαλύτερα τμήματα από το 1155 με τη δημοσίευση του εκτεταμένου σχολίου του για τη Γένεση.Εκτός από τα σχόλιά του στην Τορά, ο Ιμπν Εζρά θα δημοσιεύσει επίσης πλήθος έργων για την επιστήμη στα εβραϊκά. Με τον τρόπο αυτό, συνέχισε την αποστολή του να διαδώσει τις γνώσεις που είχε αποκτήσει στην Ισπανία στους Εβραίους σε όλες τις περιοχές που επισκεπτόταν και ζούσε. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στα έργα που δημοσίευσε όσο ζούσε στη Γαλλία. Εκεί, πολλά από τα έργα που δημοσίευσε σχετίζονται με την αστρολογία και τη χρήση του αστρολάβου.