Κατάλογος Κάστρων Νομού Χανίων

Ο παρακάτω κατάλογος των κάστρων, των φρουρίων και των λοιπών οχυρωματικών μνημείων του Νομού Χανίων, είναι ταξινομημένος κατά ουσιαστική αλφαβητική σειρά (χωρίς δηλαδή τα προθέματα ακρόπολη, κάστρο, καστέλι, πύργος, μπούρτζι κλπ). Σημαντικό ρόλο στην ανεύρεση, ανασκαφή, ανάδειξη, κήρυξη ως ιστορικά διατηρητέων και τη συντήρηση των οχυρωματικών μνημείων του νομού εκτελούν οι εξής υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού: ΚΕ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΚΕ’ ΕΠΚΑ), που έχει έδρα τα Χανιά και αρμοδιότητα που εκτείνεται στους Νομούς Χανίων και Ρεθύμνου, η 28η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (28η ΕΒΑ), που έχει γραφεία στα Χανιά και στο Ρέθυμνο και αρμοδιότητα που εκτείνεται στους Νομούς Χανίων και Ρεθύμνου και η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Κρήτης (ΥΝΜΤΕ Κρήτης), που έχει έδρα το Ηράκλειο Κρήτης και είναι αρμόδια για τους Νομούς Χανίων, Ηρακλείου, Λασιθίου και Ρεθύμνου.

 Οχύρωμα στο Αγαστορούλι Χανίων, θέση Αγαστορούλι, μινωικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Βάθης, Δήμος Κισσάμου, κοντά στη Μονή Χρυσοσκαλιτίσσης Κουλές του Αγγελοκάμπου, θέση Αγγελόκαμπος, περιοχή Αγίας Ρουμέλης Οχύρωμα των Αγίων Αποστόλων Χανίων, θέσεις Άγιοι Απόστολοι - Χρυσή Ακτή Χανίων, Τοπική Κοινότητα Αγίας Μαρίνης, Δημοτική Ενότητα Νέας Κυδωνίας, Δήμος Χανίων Φρούριο της Αγίας Ρουμέλης ή Φρούριο της Αγίας Ρούμελης ή Κουλές της Αγίας Ρουμέλης, 35°14′2.05″N 23°57′37.54″E, Αγία Ρουμέλη Χανίων Κουλές Άη Γιάννη ή Κουλές του Αγίου Ιωάννη, θέση Άη Γιάννης, περιοχή Σφακίων, Άγιος Ιωάννης Χανίων Πύργος του Άγιου Κυρ-Γιάννη ή Πύργος του Μεχμέτ Εμίνη ή Πύργος του Αγίου Ιωάννη Χανίων, Άγιος Κυρ-Γιάννης Κισσάμου, Ακρόπολη Αγνείου & Αγνείον, Άγιος Σώστης Κισάμου Κουλές του Άδαμη, θέση Άδαμης, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Άδαμης Χανίων Οχύρωμα των Αζογυρών Χανίων & Απτέρα πρωτομινωικής περιόδου, θέση λόφος Αζωγυρές ή Αζοϊρές ή Αζογυρές, μινωικός & ελληνιστικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Στύλου, Δήμος Αποκορώνου, Στύλος & Αρμένοι Πύργοι του Ακρωτηρίου, (3 Πύργοι: α) Πύργος των Κουνουπιδιανών ή Πύργος του Μαυρέ, β) Πύργος του Αρωνίου και γ) Πύργος του Μουτζουρά ή Πύργος των Γιαννακάκηδων) σε διάφορα σημεία της περιοχής Ακρωτηρίου Χανίων Πύργος του Αληδάκη, Τοπική Κοινότητα Εμπροσνέρου, Δημοτική Ενότητα Κρυονερίδας, Δήμος Αποκορώνου, 35°20′38.77″N 24°11′14.22″E, Εμπρόσνερος Αποκόρωνα Κουλές του Ληστή Αλίκαμπου ή Κουλές του Αλίκαμπου, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκόρωνου, Αλίκαμπος Χανίων Κουλές του Αλικιανού, ή Πύργος του Αλικιανού ή Πύργος των Δαμολίνων ή Πύργος των Da Molin, θέση Αλικιανού περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Αλικιανός Χανίων Φρούριο του Αλμυρού ή Castrum dell’ Armiro, (κατεστραμμένο - δεν διασώζεται), Γεωργιούπολη Χανίων Οχύρωμα στις Αμμούτσες Χανίων, θέση Αμμούτσες ή Μεγιένο, μινωικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Μουζουρά, Δήμος Χανίων, κοντά στη Μονή Αγίας Τριάδας των Τζαγκαρόλων & το Μουσείο Μονής Αγίας Τριάδας Τζαγκαρόλων Ακρόπολη Αμφιμαλίου & Αμφιμάλιον, Αμφίμαλα Απoκορώνου Κουλές του Αμυγδαλίου, θέση Αμυγδάλι, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Αμυγδάλι Χανίων Πύργος του Ανισαρακίου, (κατεστραμμένος πύργος), οικισμός Ανισαράκι, Κάντανος Χανίων Πύργος των Άνυδρων, (κατεστραμμένος πύργος), θέση Στέρνες, Άνυδροι Χανίων Ακρόπολη Ανώπολης & Ανώπολις, (οι κάτοικοι: «Ἀνω[πο]λῖται»), Λόφος "Αγ. Αικατερίνης", Δήμος Σφακίων, Ανώπολη Σφακίων & Χώρα Σφακίων Κουλές της Ανώπολης, Ανώπολη Χανίων Κουλέδες του Αποκόρωνα: (Κουλές της Απτέρας, Κουλές του Νιού Χωριού ή Κουλές του Νέου Χωριού, Κουλές των Καρών, Κουλές του Μελιδονίου Χανίων, Κουλέδες της Ραμνής, Κουλές της Αχατζηκιάς, Κουλές του Βαφέ, Κουλές της Τσουρίστρας, Κουλές των Κιμινών, Κουλές του Εμπρόσνερου, Κουλές του Χαλασέ, Κουλές του Ληστή Αλίκαμπου, Κουλές της Γαβαλανής Γεωργιούπολης, Κουλές του Τσίγκουνα Κουρνά, Κουλές των Κεφαλάδων, Κουλές του Βάμου, Κουλές των Καστελλιών Σούρης ή Κουλές της Σούρης, Κουλές της Γαναδές, Κουλές των Σελλιών, Κουλές της Κάινας), ευρύτερη περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου Φρούριο του Αποκόρωνα ή Καστέλι του Αποκορώνου ή Καστέλι των Καλυβών ή Καστέλο Απικόρνο ή Κάστρο Απικόρνο ή Κάστρο Καλυβών Χανίων, Castello Αpicorno, θέση "Καστέλι", Καλύβων Αποκορώνου, Τοπική Κοινότητα Καλυβών, Δημοτική Ενότητα Αρμένων, Δήμος Αποκορώνου, 35°27′2.71″N 24°10′49.32″E, Καλύβες Χανίων Ακρόπολη Απολλωνίας Κρήτης Γ’ ή Ακρόπολη Απολλωνιάς & Απολλωνία Κρήτης Γ’ ή Απολλωνιάς, Αργουλές, Σφακίων Ακρόπολη Απτέρας ή Ακρόπολη Απτέρων & Απτέρα ή Άπτερα των ιστορικών χρόνων και Άπταρα ή Απτερία ή Απτεραία ή Άπτερον, ή Άπταρα, (οι κάτοικοι: «Ἀπταραῖοι»), 35°27′46.28″N 24°8′29.95″E, 35°27′46″N 24°8′38″E, Παλαιόκαστρο Αποκορώνου Φρούριο Παλαιόκαστρο Απτέρων, 35°27′46.73″N 24°8′28.63″E, Άπτερα Χανίων, Παλαιόκαστρο Αποκορώνου Φρούριο των Απτέρων ή Κούλες Σούμπαση ή Κουλές της Απτέρας, 35°27′56.32″N 24°8′51.21″E, Άπτερα Χανίων, στην περιοχή Σούδα Χανίων Ακρόπολη Αραδήνος & Αραδήν ή Ηραδήν, Αράδαινα Σφακίων Κάστρα της Ασκύφου ή Κουλέδες της Ασκύφου, 35°17′50″N 24°12′27″E, Τοπική Κοινότητα Ασκύφου, Δήμος Σφακίων, Γωνί Χανίων (Ασκύφου) Κουλές της Αφαραγκιάς, θέση Αφαραγκιά, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Αφαραγκιά Χανίων Κουλές της Αχατζηκιάς, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Αχατζηκιά Χανίων Πύργος του Βαμβακάδου, (διασώζονται ερείπια), οικισμός Βαμβακάδω, Κάντανος Χανίων Πύργος του Βάμου ή Κουλές του Βάμου, (κατεστραμμένος), 35°24′30.40″N 24°11′50.72″E, Βάμος Χανίων, πρωτεύουσα της επαρχίας Αποκόρωνα. Πύργος των Βαρσαμακίων, θέση δίπλα στη Μονή Αγίου Δημητρίου Μονοπλατάνου, Μονοπλάτανος Χανίων, Βαρσαμάκια Κισάμου Ακρόπολη Βαρύπετρου & Φρούριο του Βαρύπετρου ή Κάστρο του Βαρύπετρου ή Καστέλο του Βαρύπετρου ή Βαρύπετρο ή Κάστελος ή Κυδωνία, & Μονή Αγίας Κυριακής Κάστελου, Τοπική Κοινότητα Βαρύπετρου, Δημοτική Ενότητα Θερίσου, Δήμος Χανίων, Βαρύπετρο Χανίων Κουλές του Βαφέ, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Βαφές Χανίων Οικισμός Βαφέ Αποκορώνου, επαναστατικό κέντρο, Τοπική Κοινότητα Βαφέ, Δήμος Αποκορώνου, Βαφές Χανίων Ακρόπολη Βιέννου & Βίεννος, θέσεις: Ακρωτήριο Κριός, Λιμνάκι ή Χτιστά, Τοπική Κοινότητα Σκλαβοπούλας, μεταξύ Φαλάσαρνας και Κριού Μετώπου, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Σκλαβοπούλα Πελεκάνου Κουλές των Βουκολιών ή Πύργος των Βουκολιών, θέση Βουκολιές, περιοχή Κισσάμου, Βουκολιές Χανίων Πύργος των Βρυσσών Χανίων, (κατεστραμμένος πύργος), σε μικρό ύψωμα νοτιοανατολικά του χωριού Βρύσσες Χανίων Οχύρωμα Βυσαλοπόρου Χανίων, θέση Βυσαλόπορος, κλασικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Μεσκλών, Δημοτική ενότητα Μουσούρων, Δήμος Πλατανιά Κουλές της Γαβαλανής Γεωργιούπολης, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Γαβαλανή Γεωργιούπολης Κουλές της Γαναδές, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Γαναδές Χανίων Πύργος του Γερανίου ή Πύργος του Αζίζ Μπέη, (κατεστραμμένος πύργος), Γεράνι Χανίων Πύργος της Γεωργιούπολης, (κατεστραμμένος πύργος), τουρκικό διοικητήριο, Το 1878, μετά τη Γενική Συνέλευση που έγινε εκεί, οι επαναστάτες κατέστρεψαν το κτίριο αυτό από τα θεμέλια του, Γεωργιούπολη Χανίων Πύργος των Γριμπιλιανών ή Πύργος των Γριμπυλλιανών, (κατεστραμμένος πύργος), Γριμπιλιανά Κολυμπαρίου Κισσάμου Οικία Κ. Γύπαρη της Ασή Γωνιάς, κέντρο επαναστατών, οικογένεια Γύπαρη, Κρητική Επανάσταση (1866-1869), Τοπική Κοινότητα Ασή Γωνιάς, Δήμος Αποκορώνου Ακρόπολη Δουλόπολης & Δουλόπολις, κοντά στη Σκλαβοπούλα Σελίνου Οικία Ελευθερίου Βενιζέλου στα Μουρνιά, διοικητικό κέντρο, Ελευθέριος Βενιζέλος, Μουρνιά Στρατηγείο Ελευθερίου Βενιζέλου στον Θέρισο, στρατηγείο κατά την Επανάσταση του Θερίσου, Ελευθέριος Βενιζέλος, (Κρητική επανάσταση του 1905), Τοπική Κοινότητα Θερίσου, Δήμος Χανίων, Θέρισος Χανίων Οικία Ελευθερίου Βενιζέλου στα Χανιά, θέση Χαλεπά, διοικητικό κέντρο, Ελευθέριος Βενιζέλος, Δήμος Χανίων, Χανιά Οχύρωμα του Ελληνικού Μελιδονίου Χανίων, θέση Ελληνικό ή Βίγλα, ρωμαϊκός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Μελιδονίου, Δημοτική Ενότητα Φρε, Δήμος Αποκορώνου, Μελιδόνι Χανίων Φρούριο του Ελληνικού Μουσούρων Χανίων ή Φρούριο των Μεσκλών, θέση Ελληνικό, Τοπική Κοινότητα Μεσκλών, Δημοτική Ενότητα Μουσούρων, Δήμος Πλατανιά, Μεσκλά Χανίων Ακρόπολη Ελύρου & Έλυρος, (οι κάτοικοι: «Ἐλύριοι»), θέση λόφος “Κεφάλα”, Τοπική Κοινότητα Ροδοβανίου, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Ροδοβάνι Σελίνου Κουλές του Εμπρόσνερου, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Εμπρόσνερος Χανίων Οχύρωμα του Ζερβίδου Χανίων, θέση στο Ζερβίδο, ελληνορωμαϊκός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Ποταμίδας, Δήμος Κισσάμου Ακρόπολη Ηραδήνος & Ηραδήν ή Αραδήν, (οι κάτοικοι: «Ἠραδήννιοι»), Αράδαινα Σφακίων Μετόχι Ησυχάκη στον Αλικιανό Χανιών, αρχηγείο του Συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσου, αρχηγού του αγώνα εναντίον των Τούρκων το 1897, (Ελληνοτουρκικός Πόλεμος (1897) & Κρητική Επανάσταση (1895-1898)), Τοπική Κοινότητα Αλικιανού, Δήμος Πλατανιά, Αλικιανός Χανίων Ακρόπολη Ιναχωρίου & Ιναχώριο, κοντά στο Άνω Σφηνάρι Κισάμου Ακρόπολη Ιπποκορώνιου & Ιπποκορώνιον ή Τάνος, κοντά στην Κυδωνία, στον Αποκόρωνα Φρούριο Ιτζεδίν, 35°28′10.47″N 24°8′59.82″E, λόφος Καλάμι Χανίων, Τοπική Κοινότητα Απτέρων, Δημοτική ενότητα Σούδας, στην περιοχή Σούδα Χανίων, Δήμος Χανίων Καγκελαρία του Λουτρού ή Μονή Παναγίας Λουτρού Σφακίων, επαναστατικό κέντρο, προσωρινή κυβέρνηση της Κρήτης, Κρητική Επανάσταση του 1821, Τοπική Κοινότητα Ανωπόλεως, Δήμος Σφακίων, Λουτρόν ή Λουτρό Χανίων Ακρόπολη Kαινούς ή Ακρόπολη Κάινου ή Ακρόπολη Κανού & Καινώ ή Κάινος ή Κλάνος, Καινά Αποκορώνου Πύργος της Κάινας ή Κουλές της Κάινας, ή Πύργος του Μεχμέτ Αγά Γενίτσαρη, 35°24′20.84″N 24°9′50.06″E, Καινά Αποκορώνου Πύργος του Καβουσίου, (κατεστραμμένος πύργος - σώζεται τμήμα του), Καβούσι Κισάμου Βίλα Ροτόντα των Καλαθενών & Σεράι των Καλαθενών ή Οικία του Χρήστου Σγουρομάλλη, διοικητικά κέντρα, απέχουν 50χιλιόμετρα από τα Χανιά και 7 χιλιόμετρα από το Καστέλι, στις Καλαθένες Πύργος του Καλλέργη ή Πύργος του Κεφαλίου Ιναχωρίου, Τοπική Κοινότητα Κεφαλίου, Δημοτική ενότητα Ιναχωρίου, Δήμος Κισσάμου, Κεφάλι Χανίων Ακρόπολη Καλαμύδης & Καλαμύδη, Παλαιόχωρα Σελίνου Ακρόπολη Καντάνου & Κάντανος, Τοπική Κοινότητα Κανδάνου (Καντάνου), Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Κάντανος Σελίνου Κουλές των Καρών, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Καρές Χανίων Οχύρωμα του Κατσικουλέ Χανίων, θέση Κατσικουλέ, Τοπική Κοινότητα Γλώσσης, Δήμος Πλατανιά, Σκορδιλιανά Χανίων Ακρόπολη Κάτρης & Κάτρη, Λεκανοπέδιο Κράπης Πύργος του Κατωχωρίου ή Πύργος του Κουρουπού, Τοπική Κοινότητα Κοντοπούλων, Δημοτική Ενότητα Κεραμιών, Δήμος Χανίων, Κατωχώριον ή Κατωχώρι Χανίων Ακρόπολη Κεραίας & Κεραία, (οι κάτοικοι: «Κεραῗται»), ανεπιβεβαίωτη ταύτιση, πιθανόν το κέντρο της Κοινότητας Μεσκλών, Δήμος Πλατανιά, είτε η Ρόκκα Κισάμου Κουλές της Κεραμειάς, θέση Κεραμειά, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Κεραμειά Χανίων Κουλές του Κερατιδίου, θέση Κερατίδι, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Κερατίδι Χανίων Πύργος του Κερατιδίου, (κατεστραμμένος πύργος), Κερατίδι Κυδωνίας Κουλές των Κεφαλάδων, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Κεφαλάδες Χανίων Κουλές της Κεφάλας Λάκκων Κυδωνίας, θέση Κεφάλα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Λάκκοι Χανίων Κουλές της Κεφάλας Ροδοβανίου Χανίων, θέση Κεφάλα Ροδοβανίου, Σέλινο (η περιοχή της Παλαιόχωρας), Κεφάλα Ροδοβανίου Κουλές των Κιμινών, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Κιμινά Χανίων Ακρόπολη Κισσάμου Α’ & Κίσσαμος Α’, ή Κίσσαμος πόλις, θέση Σελλί ή Σελί, (επίνειο = λιμάνι) της Πολυρρηνίας, Καστέλι Κισάμου, Κίσσαμος Ακρόπολη Κισσάμου Β’ & Κίσσαμος Β’, (επίνειο = λιμάνι) της Απτέρας, θέση Μαύρος Μόλος Χανίων, Καλάμι Αποκορώνου, Κίσσαμος & Αρχαιολογικό Μουσείο Κισάμου Καστέλι της Κισσάμου ή Castel Chissamo, 35°29′50.50″N 23°39′5.84″E, σε διάφορα σημεία εντός της πόλης της Κισσάμου Οχύρωμα στο Κοντοκυνήγι Χανίων, θέση Περιχείλι ή Καστράκι, πόλη ρωμαϊκής εποχής, Τοπική Κοινότητα Βουτά, Κοντοκυνήγιον ή Κοντοκυνήγι Χανίων και Κοινότητα Παλαιοχώρας Αγία Τριάς, Δήμος Καντάνου - Σελίνου Κουλές της Κοπανίστρας, θέση Κοπανίστρα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Κοπανίστρα Χανίων Ακρόπολη Κορίου & Κόριον, θέση Καβάλλου Μετόχι, δίπλα στη Λίμνη Κουρνά Χανίων, Δήμος Αποκορώνου Πύργος των Κουνουπιδιανών ή Πύργος του Μαυρέ, περιοχή Ακρωτηρίου Χανίων, κοντά στους τάφους των Βενιζέλων, Κουνουπιδιανά Χανίων Κουλές του Κουνουπίτσα, θέση Κουνουπίτσας, τον Κουλέ ανατίναξαν οι επαναστάτες το 1897, περιοχή Κισσάμου, Κουνουπίτσας Χανίων Κουλές του Τσίγκουνα Κουρνά ή Κουλές του Κουρνά, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Κουρνάς Χανίων Κουλές του Κουστογεράκου, θέση Κουστογέρακο, Σέλινο (η περιοχή της Παλαιόχωρας), Κουστογέρακο Χανίων Πύργος του Κουφαλωτού, (κατεστραμμένος πύργος), οικισμός Κουφαλωτό, Κάντανος Χανίων Κουλές των Κρουσελίων, θέση Κρουσέλια, περιοχή Ασκύφου, Χώρα Σφακίων Σπήλαιο Κρυονερίδας, καταφύγιο, ολοκαύτωμα αμάχων, 35°21′22.63″N 24°10′5.69″E, θέση: σε υψόμετρο 230 μ., χαράδρα Λαγγός, νοτιοδυτικά από το χωριό Βαφές Χανίων Ακρόπολη Κυδωνίας & Κυδωνία, (οι κάτοικοι: «Κυδωνιᾶται»), Λόφος "Καστέλι" και συνοικία "Σπλάντζια", Χανιά Κάστρο των Κυριακοσελίων ή Κυριακοσέλια ή Καστέλι, ή Rocca di San Nicolo, ή Φρούριο του Αγίου Νικολάου στα Κυριακοσέλλια, 35°24′22.08″N 24°6′22.32″E, Λευκά όρη, Κυριακοσέλια Χανίων Κουλές των Κυρτωμάδων, θέση Κυρτωμάδω, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Κυρτωμάδω Χανίων Ακρόπολη Κωρύκου & Κώρυκος, ακρωτήριο Γραμπούσα της Κισάμου; Νομός Χανίων Κουλές της Λαγουδοκεφάλας, θέση Λαγουδοκεφάλα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Λαγουδοκεφάλα Χανίων Πυργιάλι Λάκκων Χανίων ή Μαντακιανά Μνήματα, Αναγνώστης Μάντακας, Νικόλαος Μάντακας & Μάρκος Μάντακας, τάφοι ηγετικών στελεχών Κρητικών Επαναστάσεων, Τοπική Κοινότητα Λάκκων, Δήμος Πλατανιά Κουλές της Λάπας, θέση Λάπα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Λάπα Χανίων Κουλές του Λαρδά, θέση Λαρδά, Λαρδά Χανίων Κουλές των Λασίδων Θερίσου, θέση Λασίδες Θερίσου, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Λασίδες Θερίσου Φρούριο του Λιμένος Λουτρού Σφακίων, Τοπική Κοινότητα Ανωπόλεως, Λουτρό Σφακίων Πύργος της Λίμνης Χανίων, (κατεστραμμένος πύργος), Λίμνη Χανίων Ακρόπολη Λισού Κρήτης & Λισός ή Λισσός, (επίνειο = λιμάνι) της Ελύρου Αϊ Κυρκός ή Άγιος Κυρκός Σελίνου, Δήμος Καντάνου - Σελίνου Οχύρωμα των Λουτρών Παλαιοχώρας Χανίων, Ακρόπολη Πύργου Κρήτης & Πύργος, θέση Λουτρά, αρχαίος & ελληνορωμαϊκός οικισμός Πύργος, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Παλαιοχώρα Χανίων Κάστρο της Μαλαθύρου, Μαλάθυρος, Μαλάθυρος Χανίων Φρούριο του Μαραθίου Χανίων ή Φρούριο του Λουτρακίου Χανίων ή Πύργος του Μαραθίου Χανίων, θέση Λουτράκι, Ακρωτήριο Καλόγηρος κόλπος της Σούδας,Τοπική Κοινότητα Στερνών, Δήμος Χανίων, Μαράθι Χανίων, Οχύρωμα του Μαραθίου Χανίων, θέση Ακρωτήρι, ελληνορωμαϊκός οικισμός, κόλπος της Σούδας,Τοπική Κοινότητα Στερνών, Δήμος Χανίων, Μαράθι Χανίων Κουλές της Μαλάξα, ή Πύργος της Μαλάξας, θέση Μαλάξα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Μαλάξα Χανίων Κουλές του Μελιδονίου Χανίων, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Μελιδόνι Χανίων Πύργος των Μενιών ή Πύργος της Μονής Αγίου Γεωργίου Μενιών, Μονή Αγίου Γεωργίου Μενιών, Μενιές του Ακρωτηρίου Σπάθας Κουλές των Μεσκλών, θέση Μεσκλά, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Μεσκλά Χανίων Οικία Φαιναρέτης Μητσοτάκη, θέση: Οδός Ελ. Βενιζέλου 164, Αγγλική Πρεσβεία στην Κρήτη από το 1868 και στη συνέχεια Κυβερνείο του Υπάτου Αρμοστή της Κρητικής Πολιτείας, Πρίγκηπα Γεωργίου, Δήμος Χανίων, Χανιά Ακρόπολη Μινώας Κρήτης Α’ & Μινώα Α’ Μινώα, θέση: Λίμνη, Τοπική Κοινότητα Στερνών, Δήμος Χανίων, Μαράθι Κυδωνίας Πύργος του Μουτζουρά ή Πύργος των Γιαννακάκηδων, περιοχή Ακρωτηρίου Χανίων, κοντά στο Αεροδρόμιο Χανίων, Μουτζουράς Χανίων Κουλές του Μπουκελασίου, θέση Μπουκελάσι , Σέλινο (η περιοχή της Παλαιόχωρας), Μπουκελάσι Χανίων Κουλές της Μπουρμπαδοκεφάλας, θέση Μπουρμπαδοκεφάλα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Μπουρμπαδοκεφάλα Χανίων Ακρόπολη Μυκηνών Κρήτης & Μυκήναι ή Μυκήνες, (για άλλες πόλεις δες και λήμμα: Μυκήναι ή Μυκήνες), δυτικά των Χανίων Ακρόπολη Μωδαίων & Μωδαίοι, μεταξύ Κισσάμου και Κυδωνίας, ανεπιβεβαίωτη ταύτιση, είτε με τη θέση υψώματα Αγ. Γεωργίου και Προφ. Ηλία και ο γύρω χώρος, (Κοινότητες Δραπανιάς και Λιριδιανά Κισσάμου Χανίων), Νωπηγεία, είτε με θέση στη Τοπική Κοινότητα Φαλελιανών, Δήμος Κισσάμου Κουλές του Νιού Χωριού, ή Κουλές του Νέου Χωριού, 35°24′59.81″N 24°8′30.63″E, στο κέντρο της επαρχίας Αποκόρωνα, περίπου 25 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της πόλης των Χανίων και νοτιοανατολικά από το Νιο Χωριό ή Νέο Χωριό Αποκορώνου Κουλές των Νέων Ρουμμάτων, θέση Νέα Ρούμματα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Νέα Ρούμματα Χανίων Οχύρωμα του Νεροκούρου Χανίων, Κοινότητα Νεροκούρου, Δήμος Χανίων Μικρό Νεώριο Ακρωτηρίου Χανίων ή Μικρό Νεώριο Κουνουπιδιανών Χανίων & Ταρσανάς Ακρωτηρίου Χανίων, Κοινότητα Κουνουπιδιανών, Δημοτική Ενότητα Ακρωτηρίου, Δήμος Χανίων Οικία καπετάν Γιώργη Ντιγριντάκη στις Άνω Βούβες Χανίων, επαναστατικό κέντρο, αρχηγείο του καπετάν Γιώργη Ντιγριντάκη, Τοπική Κοινότητα Βουβών, Δήμος Πλατανιά, Άνω Βούβαι ή Άνω Βούβες Χανίων Πύργος του Νυχτεριανού, (κατεστραμμένος πύργος), οικισμός Νυχτεριανό, Κάντανος Χανίων Κουλές της Ξεροκεφάλας, θέση Ξεροκεφάλα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Ξεροκεφάλα Χανίων Κουλές του Ξυγκοκέφαλου, περιοχή Κισσάμου, Ξυγκοκέφαλος Μεσογείων Κουλές του Ξυλοκάστρου Χανίων, θέση Ξυλόκαστρο, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Ξυλόκαστρο Χανίων Ακρόπολη Ορίου ή Ακρόπολη Ορίοντος & Όριον, περιοχή Σελίνου, Νομός Χανίων Οικία Ανδρέα Παπαδάκη, θέση Βουρβούρες, επαναστατικό κέντρο Ανδρέα Παπαδάκη,Τοπική Κοινότητα Ασή Γωνιάς, Δήμος Αποκορώνου Πύργος των Παρδαλιανών ή Πύργος του Τζιναλή ή Πύργος του Χανιαλή, (κατεστραμμένος πύργος), στα Παρδαλιανά Χανίων, κοντά στο Κακοδίκι Χανίων Ακρόπολη Πελκίνος & Πέλκιν ή Πέλκις ή Πελκίν, θέσεις: Φουρνάκια, Καστράκι, Πελεκάνες, Μαζερό, Κοινότητα Παλαιοχώρας, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Πελεκάνες Σελίνου & Αγία Τριάς Χανίων Ακρόπολη Περγάμου Κρήτης & Πέργαμος ή Περγαμία ή Πέργαμον, (για άλλες πόλεις δες και λήμμα: Πέργαμος), ανεπιβεβαίωτη ταύτιση, είτε με την πόλη Πολίχνη στη θέση υψώματος "Ρίζα" και "Αγ. Ειρήνη" Τοπική Κοινότητα Κολυμβαρίου & πλησίον της κοινότητος Γριμπιλιανά Κισσάμου Χανίων, είτε με τις θέσεις Κάστελλος, Αγ. Γεώργιος, Τοπικής Κοινότητας Βρυσών Κυδωνίας, Δήμος Πλατανιά, Κολυμπάρι ή Κολυμβάρι Κισάμου Φρούριο του Πλατάνου Χανίων θέση Καστρί, (ελληνορωμαϊκό φρούριο ή/και φάρος),Τοπική Κοινότητα Πλατάνου, Δήμος Κισσάμου Ακρόπολη Ποικιλασού & Ποικιλασσός ή Ποικιλασός ή Ποικιλάσιον, (επίνειο = λιμάνι) της Ελύρου, μεταξύ της Σούγιας και της Αγίας Ρουμέλης & Βουκιλάσι Σφακίων Ακρόπολη Πολίχνας ή Ακρόπολη Πολίχνης Κρήτης & Πολίχνα ή Πολίχνη, κοντά στην Κυδωνία, ανεπιβεβαίωτη ταύτιση, ίσως θέση ύψωμα Ρίζα, θ. Αγ. Ειρήνη, Τοπική Κοινότητα Κολυμβαρίου,Δήμος Πλατανιά Ακρόπολη Πολυρρήνιας ή Ακρόπολη Πολυρρηνίας & Πολυρρήνια ή Πολυρρηνία, (οι κάτοικοι: «Πολυρρήνιοι»), Πάνω Παλαιόκαστρο Χανίων, Πολυρρήνια Κισάμου Ακρόπολη Πολυρρήνιας & Κάστρο της Πολυρρήνιας ή Παλιόκαστρο Πολυρρήνιας ή Παλαιόκαστρο, θέση Πάνω Παλιόκαστρα Κισσάμου, Πάνω Παλιόκαστρο Χανίων, Αρχαία Πολυρρήνια, Παλιόκαστρο Χανίων Κουλές της Πορσέλας, θέση Πορσέλα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Πορσέλα Χανίων Κουλές των Πρασών, θέση Πρασές, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Πρασές Χανίων Κουλές του Προφήτη Ηλία Λάκκων Χανίων, θέση Προφήτης Ηλίας, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Προφήτης Ηλίας Λάκκων Χανίων Κουλέδες της Ραμνής, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Ραμνή Χανίων Ακρόπολη Ραμνούντος & Ραμνούς ή Ραμνούντας, Στόμιον ή Στόμιο Κισάμου Κουλές των Ριζωμάτων, θέση Ριζώματα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Ριζώματα Χανίων Έπαυλη του Ροδωπού ή Έπαυλη Σενεκγιάνα ή έπαυλη Senekjana, διοικητικό κέντρο επί Βενετοκρατίας, Ροδωπός Κισάμου Κάστρο της Ρόκας, Ρόκκα, Τρουλλί, Ρόκκα Χανίων Κουλές του Κάτω Σαβουρέ, θέση Κάτω Σαβουρέ, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Κάτω Σαβουρέ Χανίων Κουλές του Πάνω Σαβουρέ, θέση Πάνω Σαβουρέ, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Πάνω Σαβουρέ Χανίων Οχύρωμα του Σαμωνά Χανίων, θέση Κυλίντρα, υστερομινωικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Στύλου, Δήμος Αποκορώνου, Σαμωνάς Χανίων Φρούριο της Σελίνου ή Κάστρο της Σελίνου ή Κάστρο Παλαιοχώρας Χανίων ή Φορτέντζα, 35°13′37.81″N 23°40′52.63″E, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Παλαιοχώρα Χανίων Κουλές των Σελλιών, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Σέλλια Χανίων Συγκρότημα Σερσεμπίλια ή Συγκρότημα Σελσεμπίλια ή Έπαυλη Σελσεμπίλια ή Selsebilia ή Έπαυλη του Μουσταφά Ναϊλή Πασά, διοικητήριο του Μουσταφά Ναϊλή Πασά "Γκιριτλή", που ήταν ο πορθητής του Αρκαδιού, Κοινότητα Περιβολίων Κυδωνίας, Δημοτική Ενότητα Θερισού, Δήμος Χανίων, Περιβόλια Χανίων Κουλές του Σιδέρη, θέση Σιδέρης, περιοχή Αγίας Ρουμέλης Οχύρωμα στα Σιόπατα Χανίων, θέση Σιόπατα, μινωικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Νοχιών, Δήμος Πλατανιά Κουλές της Σκονίζου, θέση Σκονίζου, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Σκονίζου Χανίων Κουλές της Σκοτεινής, θέση Σκοτεινή, περιοχή Αγίας Ρουμέλης Κουλές της Σούγιας, θέση Σούγια, Σέλινο (η περιοχή της Παλαιόχωρας), Σούγια Χανίων Κάστρο της Σούδας ή Φρούριο της Σούδας, θέση: νησίδα Σούδα, Κόλπος Σούδας, 35°29′24.70″N 24°9′10.68″E, Δήμος Χανίων, Σούδα Χανίων Κουλές των Καστελλιών Σούρης ή Κουλές της Σούρης, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Σούρη Χανίων Κουλές του Σπανιάκου, Σέλινο (η περιοχή της Παλαιόχωρας), Κρητική Επανάσταση του 1866-1869 Πύργος του Σταυρού Χανίων, (κατεστραμμένος πύργος), Σταυρός Χανίων Πύργος των Στερνών, περιοχή Ακρωτηρίου Χανίων, από τη μεριά του κόλπου της Σούδας, 35°30′41.18″N 24°8′40.79″E, Στέρνες Χανίων Ακρόπολη Συίας & Συία ή Συΐα ή Σίβα, (επίνειο = λιμάνι) της Ελύρου, θέσεις: α) στην κοίτη και στα Ανατολικά του Σεϋγιανού ποταμού β) κοντά στην Αγ. Ειρήνη, Τοπική Κοινότητα Σούγιας, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Σούγια Σελίνου Φρούριο των Σφακίων ή Castel di Sfacia or Sfachia, 35°12′1.28″N 24°8′13.48″E, ανατολική άκρη της Χώρας Σφακίων Κουλέδες των Σφακίων: Κουλές Λουτρού Σφακίων, Μικρός Κουλές Λουτρού Σφακίων, Κουλές Άη Γιάννη, Κουλές της Ανώπολης, Κουλές της Αγίας Ρουμέλης ή Φρούριο της Αγίας Ρουμέλης, Κουλές της Σκοτεινής, Κουλές του Αγγελοκάμπου, Κουλές του Σιδέρη Φρούριο Λουτρού Χανίων ή Κουλές Λουτρού Σφακίων,35°11′52.45″N 24°4′38.91″E, Λουτρό Σφακίων Χανίων Πύργος Λουτρού Χανίων, κοντά στο Φρούριο Λουτρού Χανίων, Λουτρό Σφακίων Χανίων Μικρός Κουλές Λουτρού Σφακίων, δίπλα στον Ναό της Αγίας Αικατερίνης, στα υψώματα προς τη μεριά της Ανώπολης,. Λουτρό Σφακίων Χανίων Κουλές της Ταγδιάς Κορφής, θέση Ταγδιά Κορφή, περιοχή Ασκύφου, Χώρα Σφακίων Ακρόπολη Τάνου & Τάνος, κοντά στην Κυδωνία, στον Αποκόρωνα Ακρόπολη Τάρρας & Τάρρα, (οι κάτοικοι: «Ταρραῖοι»), μεταξύ των πόλεων Φοίνικος και Ποικιλασσού και κοντά στην Έλυρο (της οποίας ήταν και επίνειο = λιμάνι), Τοπική Κοινότητα Αγίας Ρουμέλης, Δήμος Σφακίων, Αγία Ρουμέλη Σφακίων Ακρόπολη Τεγέας Κρήτης & Τεγέα, κοντά στην Πολυρρήνια Έπαυλη Τρεβιζάν ή Έπαυλη Κόκκινου Μετοχίου, ενετική βίλα του Trevisan, θέση Τρεβιζανά, Κόκκινο Μετόχι Χανίων της επαρχίας Κισσάμου, (δίπλα στον Δραπανιά) Οχύρωμα στον Τριπόκαμπο Χανίων, θέση Τριπόκαμπος, μινωικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Βάθης, Δήμος Κισσάμου, κοντά στη Μονή Χρυσοσκαλιτίσσης Κουλές των Τσαρμένικων, θέση Τσαρμένικα, περιοχή Λάκκων, επαρχία Κυδωνίας, Τσαρμένικα Χανίων Κουλές της Τσουρίστρας, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Τσουρίστρα Χανίων Ακρόπολη Υδραμίας & Υδραμία ή Ύδραμον, Δράμια Αποκορώνου Ακρόπολη Υρτάκου & Ύρτακος ή Υρτακίνα, (δες και λήμμα: Ύρτακος), (οι κάτοικοι: «Ὑρτακίνιοι»), θέση λόφος “Καστρί”, Τοπική Κοινότητα Τεμενίων, Δήμος Καντάνου - Σελίνου, Τεμένια Ακρόπολη Φαλασαρνών & Φαλάσαρνα, (οι κάτοικοι: «Φαλασάρνιοι»), θέση: χερσόνησος Κουτρί, (επίνειο = λιμάνι) της Πολυρρηνίας, Ακρωτήριο Κούτρι ή Ακρωτήριο Κουτρί, Κισάμου, Φαλάσαρνα Χανίων Ακρόπολη Φελαίας & Φελαία, Ακρωτήριο Τράχηλος Κισάμου Φρούριο Φιρκά ή Κάστρο Ρεβελλίνο Revellino del Porto, ή προμαχώνας του San Salvatore, 35°31′8.27″N 24°0′55.70″E, Ενετικό Λιμάνι Χανίων, Χανιά Ακρόπολη Φοινικούντος Κρήτης Α’ & Φοινικούς ή Φοίνιξ Α’, ή Κατώπολις ή Φοινικούς Λιμήν, (επίνειο = λιμάνι) της Ανώπολις, ανεπιβεβαίωτη ταύτιση είτε στη θέση: νησίδα Αγ. Νικολάου, Τοπική Κοινότητα Πλάκας, Δήμος Αποκορώνου, Αλμυρίδα Χανίων είτε με τη θέση Λουτρόν, Τοπική Κοινότητα Ανωπόλεως, Δήμος Σφακίων, Λουτρό Σφακίων Φραγκοκάστελλο ή Φραγκοκάστελλο Σφακίων ή Frangokastello, τοπική Κοινότητα Πατσιανού, Δήμος Σφακίων, 35°10′55.45″N 24°14′2.79″E, Καψοδάσος Χανίων Κουλές του Χαλασέ, περιοχή Αποκόρωνα, Δήμος Αποκορώνου, Χαλασέ Χανίων Οχύρωμα της Χαλέπας Χανίων, θέση Χαλέπα, κλασσικός οικισμός, Τοπική Κοινότητα Νοχιών, Δήμος Πλατανιά Πύργος της Χαλέπαςή Πύργος του Ουζούνη ή Πύργος του Ζούνη, (κατεστραμμένος πύργος), Χαλέπα Χανίων Ελληνικό Προξενείο στα Χανιά, θέση Χαλέπα, οδός Ελευθ. Βενιζέλου 113, Δήμος Χανίων, Χανιά Ιταλικός Στρατώνας στα Χανιά ή Στρατόπεδο Τζομπανάκη Χανίων, Δήμος Χανίων, Χανιά Κάστρο των Χανίων ή Καστέλλι των Χανίων, θέσι Καστέλλι, Χανιά Ενετικά Τείχη των Χανίων, 35°31′2.62″N 24°1′24.30″E, στα τείχη υπήρχαν 4 προμαχώνες και 4 επιπρομαχώνες (ένας επιπρομαχώνας σε κάθε έναν προμαχώνα): Α. Προμαχώνας Σαν Σαλβατόρε ή Προμαχώνας Βενιέρ ή Προμαχώνας Γκρίτι (σήμερα διασώζεται ως Φρούριο Φιρκά ή Κάστρο Ρεβελλίνο) & Επιπρομαχώνας Ρεβελίνο Σαν Σαλβατόρε: Στη βορειοδυτική γωνία υπήρχε ο προμαχώνας San Salvatore ή Venier ή Griti με τον επιπρομαχώνα Revelino San Salvatore. Β. Προμαχώνας Σκιάβο ή Προμαχώνας Σαν Ντιμίτριο & Επιπρομαχώνας Λάντο: Στη νοτιοδυτική γωνία υπήρχε ο προμαχώνας Schiavo ή San Dimitrio με τον επιπρομαχώνα Lando. Γ. Προμαχώνας Σάντα Λουκία & Επιπρομαχώνας Σάντα Λουκία: Στη νοτιοανατολική γωνία υπήρχε ο προμαχώνας Santa Lucia με τον επιπρομαχώνα Santa Lucia. Δ. Προμαχώνας Σαμπιονέρα ή Προμαχώνας Μονετσίγκο & Επιπρομαχώνας Ρεβελίνο Μισέλ: Στη βορειοανατολική γωνία υπήρχε ο προμαχώνας Sabionera ή Monecigo με τον επιπρομαχώνα Revelino Michel. Οι προμαχώνες συνδέονταν μεταξύ τους με ισχυρά μεσοπύργια, θέσεις σε διάφορα σημεία της πόλης, Χανιά Οπλοθήκη των Χανίων, λιμάνι Χανίων Καστροπολιτεία Χανίων, σε διάφορα σημεία της πόλης, Δείτε επίσης: Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή Συλλογή Χανίων Ναυτικό Μουσείο Κρήτης & Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, Χανιά Πύργος του Χαρβατά ή Πύργος του Περιστερίου Χανίων, (κατεστραμμένος πύργος), Περιστέρι Χανίων, (πρώην Χαρβάτα Χανίων). περιοχής Βουβές Κισσάμου Ακρόπολη Χερσονήσου ή Ακρόπολη Χερσονήσου Κρήτης Α’ & Χερσόνησος ή Χερσόνησος Α’, (οι κάτοικοι: «Χερσονήσιοι»), (επίνειο = λιμάνι) της Πολυρρηνίας, Ακρωτήριο Σφηνάρι Κισάμου Οχύρωμα του Ψαθιού Χανίων, θέση Ψαθί, ανατολικά του όρμου Κάτω Γαλατά έως τον όρμο της νησίδας των Αγιών Αποστόλων, μινωικός οικισμός, Γαλατάς Χανίων Ακρόπολη Ακύτου & Άκυτος, νησίδα Θοδωρού ή Άγιοι Θεόδωροι Χανίων Φρούρια της Θοδωρού: 1. Φρούριο της Τουρλούρου και 2. Φρούριο του Σαν Φραντσέσκο), νησίδα Θοδωρού ή Άγιοι Θεόδωροι Χανίων Φρούριο της Τούλλουρου ή Φρούριο της Τουρλούρου, ή Τουρλούρου (Turluru) ή Τούλλουρος 35°32′21.48″N 23°55′47.34″E,θέση: στην κορυφή της νησίδας Θοδωρού ή Άγιοι Θεόδωροι Χανίων, Κόλπος Χανίων, Άγιοι Θεόδωροι Αγίας Μαρίνας Χανίων Φρούριο της Θοδωρού ή Φρούριο των Αγίων Θεοδώρων Χανίων ή Φρούριο του Αγίου Θεοδώρου Χανίων ή Φρούριο του Σαν Φραντσέσκο, S. Franscesco, 35°32′10″N 23°55′58″E, θέση: χαμηλότερα από το Φρούριο της Τουρλούρου, νησίδα Θοδωρού ή Άγιοι Θεόδωροι Χανίων Οικία Άρη Βελουχιώτη στο Σαρακίνικο, θέση: περιοχή "Σαρακίνικο", κέντρο εξόριστων, με ηγέτη τον Άρη Βελουχιώτη, Δήμος Γαύδου, Γαύδος Οχυρώματα της Γαύδου, σε διάφορες τοποθεσίες της νήσου Γαύδου: 1. «Αγ. Ιωάννης-Λαυρακάς-Κεδρές», (εκτεταμένος αρχαιολογικός χώρος με κτηριακά λείψανα, κεραμικό κλίβανο, τμήμα ρωμαϊκού υδραγωγείου, αρχαίο νεκροταφείο κ.ά. αρχαιότητες). 2. «Λόφος Κεφάλα», (αρχιτεκτονικά λείψανα κ.ά. αρχαιότητες). 3. «Άγιος Παύλος», (αγροτικό συγκρότημα, κ.ά. αρχαιότητες). 4. «Κάβος», (ίχνη προϊστορικής εγκατάστασης). 5. «Σαρακίνικο», (αρχιτεκτονικά λείψανα ρωμαϊκών χρόνων). 6. «Σελλάκια», (οικιστικά λείψανα προϊστορικών χρόνων). 7. «Ανεμόμυλος», (ρωμαϊκή θέση). 8. «Σιώπατα», (ίχνη κατοίκησης από τα προϊστορικά έως τα ρωμαϊκά χρόνια). 9. «Κεφάλι του Φιδιού», (λείψανα προϊστορικών και ιστορικών χρόνων). 10. «Άγιος Γεώργιος - Κόρφος», (μινωικό κτήριο κ.ά. ενδείξεις μινωικής εγκατάστασης). 11. «Μονοπάτι Κόρφος - Βατσιανά», (το ίδιο το μονοπάτι είναι αρχαίο και στη διαδρομή του εντοπίζονται λαξευτή κλίμακα και λείψανα κτηρίου των μινωικών χρόνων). 12. «Ελληνικά», (ίχνη αρχαίας εγκατάστασης). 13. «θέση Κεφαλή», (οχυρωματικό έργο ενδεχομένως της Βενετοκρατίας). Ακρόπολη Καυδούς & Καυδώ ή Κλαύδος ή Κλαύδη ή Καυνός, θέσεις: "Αγιος Ιωάννης - Λαυρακάς - Κεδρές", στο νησί Γαύδος, Νομός Χανίων, Δήμος Γαύδου Ακρόπολη Καύνου & Καύνος ή Καύδος, θέσεις: "Αγιος Ιωάννης - Λαυρακάς - Κεδρές", στο νησί Γαύδος, Νομός Χανίων, Δήμος Γαύδου Οχυρώματα της Γαυδοπούλας, νησίδα Γαυδοπούλα, Δήμος Γαύδου Ακρόπολη της Γραμβούσας, νησίδα Ήμερη Γραμβούσα Χανίων, 35°36′39″N 23°34′48″E, Γραμβούσα Χανίων, Δήμος Κισσάμου, Κίσσαμος Ακρόπολη Ελαίας Κρήτης & Ελαία, Ελιά Πεδιάδος, Νομός Ηρακλείου (ή/και Γραμβούσα Κισάμου, Νομός Χανίων) Κάστρο της Γραμβούσας ή Φρούριο της Γραμβούσας, 35°36′31.66″N 23°34′33.31″E, νησίδα Ήμερη Γραμβούσα Χανίων, Γραμβούσα Χανίων, Δήμος Κισσάμου, Κίσσαμος