Κέιτι Χουράδο

Η Μαρία Κριστίνα Εστέλα Μαρσέλα Χουράδο Γκαρσία (ισπανικά: María Cristina Estela Marcela Jurado García‎), (16 Ιανουαρίου 1924 – 5 Ιουλίου 2002), γνωστή επαγγελματικά ως Κέιτι Χουράδο, ήταν Μεξικανή ηθοποιός. Η Χουράδο ξεκίνησε την καριέρα της ως ηθοποιός στο Μεξικό κατά τη διάρκεια της Χρυσής Εποχής του μεξικανικού κινηματογράφου. Το 1951, προσλήφθηκε από Αμερικανούς σκηνοθέτες στο Μεξικό και ξεκίνησε την καριέρα της στο Χόλυγουντ κατά τη διάρκεια της Χρυσής Εποχής του Χόλυγουντ. Έπαιξε σε δημοφιλείς ταινίες γουέστερν της δεκαετίας του 1950 και του 1960. Το ταλέντο της να υποδύεται μια ποικιλία χαρακτήρων βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος και για άλλες Μεξικανές ηθοποιούς στον αμερικανικό κινηματογράφο. Ήταν η πρώτη ηθοποιός από τη Λατινική Αμερική που προτάθηκε για Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου για τη δουλειά της στην Σπασμένη λόγχη (Broken Lance) (1954), και ήταν η πρώτη που κέρδισε την Χρυσή Σφαίρα, για την ερμηνεία της στην ταινία Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (1952).

 Η Κέιτι Χουράδο, γεννήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1924 στη Γκουανταλαχάρα του Μεξικού, κόρη του Λουί Χουράδο Οτσόα, δικηγόρου, και της Βισέντα Γκαρσία, τραγουδίστριας. Τα μικρότερα αδέρφια της Χουράδο ήταν ο Λουί Ραούλ και ο Όσκαρ Σέρτζιο. Η μητέρα της ήταν τραγουδίστρια που εργαζόταν στον μεξικανικό ραδιοφωνικό σταθμό XEW (τον παλαιότερο ραδιοφωνικό σταθμό στη Λατινική Αμερική). Η μητέρα της ήταν αδελφή του Μεξικανού μουσικού Μπελισάριο ντε Τζέσους Γκαρσία, συγγραφέα δημοφιλών μεξικανικών τραγουδιών όπως το "Las Cuatro Milpas". Ο ξάδερφος της Χουράδο, Εμίλιο Πόρτες Γκιλ, διατέλεσε Πρόεδρος του Μεξικού (1928–1930). Η Χουράδο σπούδασε σε ένα σχολείο που διευθύνονταν από καλόγριες στη γειτονιά Γουαδελούπη της Πόλης του Μεξικού και αργότερα σπούδασε δίγλωσση γραμματέας. Ως έφηβη, προσκλήθηκε να εργαστεί ως ηθοποιός από παραγωγούς και σκηνοθέτες, μεταξύ των οποίων ο Εμίλιο Φερνάντεζ, ο οποίος της πρότεινε έναν ρόλο στην πρώτη του ταινία Το νησί των παθών (1941). Αν και νονός της ήταν ο Μεξικανός ηθοποιός Πέδρο Αρμεντάρις, οι γονείς της δεν έδωσαν ποτέ τη συγκατάθεσή τους. Ένας άλλος κινηματογραφιστής που ενδιαφέρθηκε για αυτήν ήταν ο Μαουρίτσιο ντε λα Σέρνα, ο οποίος της πρότεινε έναν ρόλο στην ταινία No matarás (1943). Η Χουράδο υπέγραψε το συμβόλαιο χωρίς άδεια από τους γονείς της και όταν εκείνοι το έμαθαν, απείλησαν ότι θα τη στείλουν σε οικοτροφείο στο Μοντερέι. Εκείνη την περίοδο, γνώρισε τον ανερχόμενο ηθοποιό Βίκτωρ Βελάσκες και τον παντρεύτηκε αμέσως μετά. Ο γάμος της υποκινήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την επιθυμία να συνεχίσει την καριέρα της ως ηθοποιός και να ξεφύγει από τον ζυγό των γονιών της. Ο Βελάσκες ήταν ο πατέρας των παιδιών της, Βίκτωρ Χιούγκο και Σάντρα. Ο γάμος έληξε το 1943, λίγο αφότου η Χουράδο ξεκίνησε την κινηματογραφική της καριέρα. Το No matarás ήταν η πρώτη σε μια σειρά μεξικανικών ταινιών στις οποίες η Χουράδο εκμεταλλεύτηκε την εξωτική ομορφιά της. Ειδικευόταν στο να παίζει κακές και σαγηνευτικές γυναίκες. Η Χουράδο είπε: Εμφανίστηκε σε 16 ακόμη ταινίες τα επόμενα επτά χρόνια σε αυτό που οι ιστορικοί του κινηματογράφου ονόμασαν Χρυσή Εποχή του μεξικανικού κινηματογράφου. Έπαιξε με καταξιωμένους μεξικανούς αστέρες του κινηματογράφου όπως οι Πέδρο Ινφάντε, Σάρα Μοντιέλ, Πέδρο Αρμεντάρις και άλλοι. Το 1953, πρωταγωνίστησε στην ταινία του Λουίς Μπουνιουέλ El Bruto, για την οποία έλαβε το βραβείο Αριέλ Β' Γυναικείου Ρόλου, αντίστοιχο του αμερικανικού Όσκαρ. Εκτός από την υποκριτική, η Χουράδο εργάστηκε ως αρθρογράφος κινηματογράφου, ρεπόρτερ ραδιοφώνου και κριτικός ταυρομαχιών για να συντηρήσει την οικογένειά της. Ήταν σε αποστολή όταν ο σκηνοθέτης Μπαντ Μπότιτσερ και ο ηθοποιός Τζον Γουέιν την εντόπισαν σε μια ταυρομαχία. Κανείς δεν ήξερε ότι ήταν ηθοποιός. Ωστόσο, ο Μπότιτσερ, ο οποίος ήταν επίσης επαγγελματίας ταυρομάχος, επέλεξε την Χουράδο στην ταινία του 1951 Ο Ταυρομάχος και η Κυρία, απέναντι από τον Τζίλμπερτ Ρόλαντ, ως σύζυγο ενός ηλικιωμένου ταυρομάχου. Είχε στοιχειώδεις γνώσεις στην αγγλική γλώσσα και απομνημόνευε και παρέδιδε τις ατάκες της φωνητικά. Παρά αυτό το μειονέκτημα, η ισχυρή της ερμηνεία την έφερε στην προσοχή του παραγωγού του Χόλιγουντ Στάνλεϊ Κρέιμερ, ο οποίος της επέλεξε το κλασικό γουέστερν Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (1952), με πρωταγωνιστές τον Γκάρι Κούπερ και την Γκρέις Κέλι. Η Χουράδο έμαθε να μιλά αγγλικά για τον ρόλο, μελετώντας και παρακολουθώντας μαθήματα δύο ώρες την ημέρα για δύο μήνες. Έπαιξε την ιδιοκτήτρια σαλούν Έλεν Ραμίρεζ, πρώην αγάπη του απρόθυμου ήρωα του Κούπερ, Γουίλ Κέιν. Η Χουράδο κέρδισε την Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας και κέρδισε την προσοχή στην αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία. Το 1953, έπαιξε έναν ρόλο στο Arrowhead με τους Τσάρλτον Ίστον και Τζακ Πάλανς, υποδυόμενη μια κακιά γυναίκα Κομάντσι, η οποία ήταν η ερωτική σύντροφος του χαρακτήρα του Ίστον. Το επόμενο έτος, το 1954, η Χουράδο επιλέχθηκε να υποδυθεί τη σύζυγο Κομάντσι του Σπένσερ Τρέισι στην ταινία Broken Lance, σε σκηνοθεσία Έντουαρντ Ντμίτρικ. Ο ρόλος προοριζόταν για την Ντολόρες ντελ Ρίο, αλλά η κυβέρνηση των ΗΠΑ, κατηγορώντας την ντελ Ρίο ότι ήταν υποστηρίκτρια του κομμουνισμού στο απόγειο της εποχής του Μακάρθι, αρνήθηκε την άδεια να εργαστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Χουράδο επιλέχθηκε για τον ρόλο παρά την αντίσταση του στούντιο λόγω της νεαρής ηλικία της. Αφού είδαν πλάνα από τις σκηνές της, τα στελέχη του στούντιο εντυπωσιάστηκαν. Η ερμηνεία της απέσπασε μια υποψηφιότητα για βραβείο Όσκαρ. Η Χουράδο ήταν η πρώτη Λατινοαμερικανίδα ηθοποιός που ήταν υποψήφια για το Όσκαρ. Την ίδια χρονιά, η Χουράδο εμφανίστηκε με τον Κερκ Ντάγκλας στην ταινία The Racers του Χένρι Χαθαγουέι. Το 1955, η Χουράδο γύρισε το Trial, σε σκηνοθεσία Μαρκ Ρόμπσον, με πρωταγωνιστή τον Γκλεν Φορντ. Ήταν ένα δράμα για ένα Μεξικανό αγόρι που κατηγορείται ότι βίασε μια λευκή κοπέλα, με την Χουράδο να υποδύεται τη μητέρα του κατηγορουμένου. Για αυτόν τον ρόλο, ήταν υποψήφια για το Βραβείο Χρυσής Σφαίρας Β' Γυναικείου Ρόλου. Την ίδια χρονιά, ταξίδεψε στην Ιταλία για τα γυρίσματα της ταινίας Trapeze, σε σκηνοθεσία Κάρολ Ριντ, με τον Μπαρτ Λάνκαστερ και τον Τόνι Κέρτις. Το 1956, η Χουράδο εμφανίστηκε στο Broadway και στο έργο The Best House in Naples (1956), του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο. Καθώς η καριέρα της Χουράδο στο Χόλιγουντ συνεχιζόταν, ειδικεύτηκε περισσότερο στις ταινίες γουέστερν. Συμμετείχε στο Man from Del Rio (1956), δίπλα στον Άντονι Κουίν και στο Dragoon Wells Massacre (1957) με τον Μπάρι Σάλιβαν. Το 1957, έκανε το ντεμπούτο της στην τηλεόραση με μια έκτακτη εμφάνιση σε ένα επεισόδιο του Playhouse 90 . Το 1959, έπαιξε σε ένα επεισόδιο του The Rifleman, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Σαμ Πέκινπα. Το 1958, έπαιξε στο The Badlanders, με τους Άλαν Λαντ και Έρνεστ Μποργκνάιν, με τον οποίο η Χουράδο ήταν σε σχέση. Το 1959, ο Μάρλον Μπράντο, με τον οποίο η Χουράδο διατηρούσε στενή φιλία, την προσκάλεσε να συμμετάσχει στο Η εκδίκηση είναι δική μου, την πρώτη του ταινία ως σκηνοθέτης. Όταν παντρεύτηκε τον Μποργκνάιν, ίδρυσαν τη δική τους εταιρεία παραγωγής που ονομάζεται Sanvio Corp. Το ζευγάρι ταξίδεψε στην Ιταλία, όπου συνεργάστηκε με τον παραγωγό Ντίνο ντε Λαουρέντις στον Βαραββά (όπου έπαιξαν και οι δύο με τον Άντονι Κουίν), και το I braganti Italiani, σε σκηνοθεσία Μάριο Καμερίνι. Το 1961, η Χουράδο επέστρεψε στο Μεξικό και γύρισε το Y dios la lamó Tierra (1961) και το La Banddida (1963). Το 1962 εμφανίστηκε ως ο ιστορικός χαρακτήρας La Tules σε ένα επεισόδιο του Death Valley Days . Ο θυελλώδης γάμος της με τον Μποργκνάιν έληξε το 1963 και έπεσε σε κατάθλιψη, όταν επέστρεψε στο Μεξικό και αγόρασε την κατοικία της στην πόλη Κουερναβάκα. Το 1965, η Χουράδο επέστρεψε στο Χόλιγουντ για την ταινία Smoky, σε σκηνοθεσία Τζορτζ Σέρμαν, με πρωταγωνίστρια τη Φες Πάρκερ. Το 1966 έπαιξε τη μητέρα του χαρακτήρα του Τζορτζ Μάχαρ στο A Covenant with Death . Το 1968, εμφανίστηκε στην ταινία Stay Away, Joe στο ρόλο της μισής θετής μητέρας των Απάτσι του χαρακτήρα του Έλβις Πρίσλεϊ. Τα επόμενα χρόνια η Χουράδο εναλλάσσει τη δουλειά της μεταξύ Χόλιγουντ και Μεξικού. Το 1970 γύρισε το The Bridge in the Jungle . Το 1973, εμφανίστηκε στο Pat Garrett and Billy the Kid, σε σκηνοθεσία Σαμ Πέκινπα. Η Χουράδο έλαβε έναν από τους καλύτερους δραματικούς της ρόλους στο τρίτο από τα τρία διηγήματα που περιλαμβάνουν τη μεξικανική ταινία Fé, Esperanza y Caridad (1973) σε σκηνοθεσία Χόρχε Φονς, όπου η Χουράδο επιλέχθηκε ως μια γυναίκα κατώτερης τάξης που υφίσταται μια σειρά από γραφειοκρατικές καταχρήσεις καθώς προσπαθεί να διεκδικήσει τα λείψανα του νεκρού συζύγου της. Για αυτή την ερμηνεία, κέρδισε το βραβείο Αριέλ Α' Γυναικείου Ρόλου και το δεύτερο Αργυρό Αριέλ του Μεξικανικού Κινηματογράφου. Το 1973, η Χουράδο πρωταγωνίστησε ξανά στο Broadway στο έργο του Τενεσί Ουίλιαμς The Red Devil Battery Sign, με τον Άντονι Κουίν και την Κλερ Μπλουμ. Το 1974, εμφανίστηκε στην αμερικανική ταινία Once Upon a Scoundrel (1974). Το 1975 συμμετείχε στην ταινία Los albañiles, σε σκηνοθεσία και πάλι από τον Χόρχε Φονς. Η ταινία τιμήθηκε με τη Χρυσή Άρκτο της Berlinale του 1975. Το 1976 έπαιξε το ρόλο της Τσουτσούπ στην ταινία Pantaleón y Las Visitadoras, μια μεταφορά του μυθιστορήματος Captain Pantoja and the Special Service του Μάριο Βάργας Λιόσα, ο οποίος σκηνοθέτησε και την ταινία. Το 1978 έπαιξε έναν μικρό ρόλο στην ταινία Τα παιδιά του Σάντσες . Η Χουράδο εμφανιζόταν επίσης συχνά στην τηλεόραση τη δεκαετία του 1970. Το 1980, η Χουράδο γύρισε το La Seducción, σε σκηνοθεσία Αρτούρο Ριπστάιν, για το οποίο ήταν υποψήφια για άλλο ένα βραβείο Αριέλ για την καλύτερη ηθοποιό. Ο γιος της Βίκτωρ Χιούγκο πέθανε τραγικά σε ένα ατύχημα σε έναν αυτοκινητόδρομο κοντά στο Μοντερέι το 1981. Αυτή η τραγωδία την βύθισε σε βαθιά κατάθλιψη που δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπεράσει και την οδήγησε να εγκαταλείψει την καριέρα της στην υποκριτική για μερικά χρόνια. Αργότερα είπε: Το 1984, ο Τζον Χιούστον την έπεισε να ξαναρχίσει την καριέρα της ως ηθοποιός. Έπαιξε στην ταινία του Χιούστον Under the Volcano . Την ίδια χρονιά συμπρωταγωνίστησε στη βραχύβια τηλεοπτική σειρά aka Pablo, μια κωμική σειρά με τον Πολ Ροντρίγκεζ. Τη δεκαετία του 1990, η Χουράδο εμφανίστηκε σε δύο μεξικανικές τηλενουβέλες. Το 1992 τιμήθηκε με το βραβείο Golden Boot για την αξιοσημείωτη προσφορά στα γουέστερν. Το 1998 ολοκλήρωσε μια ισπανόφωνη ταινία για τον σκηνοθέτη Αρτούρο Ριπστάιν με τίτλο El Evangelio de las Maravillas . Κέρδισε το δεύτερο βραβείο Αριέλ β' γυναικείου ρόλου για αυτόν τον ρόλο. Η Χουράδο έπαιξε στην ταινία The Hi-Lo Country (1998) του Στίβεν Φρίαρς, ο οποίος την αποκάλεσε το "τυχερό γούρι" του για το πρώτο του γουέστερν. Το 2002, έκανε την τελευταία της κινηματογραφική εμφάνιση στην ταινία Un Secreto de Esperanza η οποία κυκλοφόρησε μετά το θάνατο της. Ο πρώτος σύζυγος της Χουράδο ήταν ο Μεξικανός ηθοποιός Βίκτωρ Βελάσκες, ο οποίος ήταν ο πατριός των δημοφιλών Μεξικανών ηθοποιών Τέρε και Λορένα Βελάσκες. Με τον Βελάσκες απέκτησε δύο παιδιά, τον Βίκτωρ Χιούγκο (π. 1981) και τη Σάντρα. Στις αρχές της καριέρας της στο Χόλυγουντ, η Χουράδο είχε σχέσεις με τον σκηνοθέτη Μπαντ Μποτίτσερ και τον ηθοποιό Τάιρον Πάουερ. Ο Μάρλον Μπράντο επέληξε την Χουράδο όταν την είδε στο High Noon. Γνωρίστηκαν όταν ο Μπράντο βρισκόταν στο Μεξικό στα γυρίσματα του Βίβα Ζαπάτα! (1952). Ο Μπράντο είχε τότε σχέση με τη Μοβίτα Καστανέντα και παράλληλη σχέση με τη Ρίτα Μορένο. Ο Μπράντο είπε στον Τζόζεφ Λ. Μάνκιεβιτς ότι τον έλκυαν «τα αινιγματικά μάτια της, μαύρα σαν την κόλαση, που σε δείχνουν σαν πύρινα βέλη». Η Χουράδο σχολίασε: Ωστόσο, το πρώτο τους ραντεβού έγινε η αρχή μιας εκτεταμένης σχέσης που κράτησε πολλά χρόνια και κορυφώθηκε τη στιγμή που δούλεψαν μαζί στη ταινία Η εκδίκηση είναι δική μου (1960), μια ταινία σε σκηνοθεσία του Μπράντο. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας Βέρα Κρουζ (1954) στο Μεξικό, η Χουράδο γνώρισε τον Αμερικανό ηθοποιό Έρνεστ Μποργκνάιν, ο οποίος έγινε ο δεύτερος σύζυγός της στις 31 Δεκεμβρίου 1959. Αν και αρχικά η σχέση τους ήταν αρμονική, η κατάσταση έγινε πολύπλοκη κατά τη διάρκεια του γάμου τους. Η ιδιοσυγκρασία και των δύο οδήγησε σε πολυάριθμες βίαιες αντιπαραθέσεις, μερικές από τις οποίες δημοσιεύσαν η εφημερίδες της εποχής. Η Χουράδο ισχυρίστηκε ότι υπέστη σωματική βία από τον Μποργκνάιν κατά τη διάρκεια του γάμου τους. Η Χουράδο και ο Μποργκνάιν χώρισαν το 1963. Η Χουράδο είχε μια ρομαντική σχέση με τον συγγραφέα Λουί Λ' Αμούρ. Η ίδια είχε πει: «Έχω ερωτικά γράμματα που μου έγραφε μέχρι την τελευταία μέρα της ζωής του». Η Χουράδο ισχυρίστηκε ότι ήταν ένας από τους ανθρώπους που βρήκαν το σώμα της Μεξικανής ηθοποιού Μιροσλάβα Στερν μετά την αυτοκτονία της. Σύμφωνα με την ίδια, η φωτογραφία που είχε η Στερν ανάμεσα στα χέρια της ήταν του Καντιφλάς, αλλά η καλλιτεχνική διευθύντρια Φανί Σατζ αντάλλαξε τη φωτογραφία με έναν από τους Ισπανούς ταυρομάχους Λουί Μιγκέλ Ντομινγκουίν. Προς το τέλος της ζωής της, η Χουράδο υπέφερε από καρδιακές και πνευμονικές παθήσεις. Πέθανε από νεφρική ανεπάρκεια και πνευμονική νόσο στις 5 Ιουλίου 2002 σε ηλικία 78 ετών στο σπίτι της στην Κουερναβάκα του Μεξικού. Τάφηκε στην Κουερναβάκα στο νεκροταφείο Panteón de la Paz. Η Χουράδο έχει ένα αστέρι στο Λεωφόρος της Δόξας στο Χόλυγουντ στον αριθμό 7065 της Λεωφόρου Χολύγουντ για τη συνεισφορά της σε κινηματογραφικές ταινίες. Το 1953, η Χουράδο απαθανατίστηκε σε ένα πορτρέτο από τον Μεξικανό καλλιτέχνη Ντιέγκο Ριβέρα. Το 1998, ο Μεξικανός τραγουδιστής και τραγουδοποιός, Χουάν Γκάμπριελ, συνέθεσε ένα τραγούδι για εκείνη με τίτλο "Que rechula es Katy (Τι ομόρφη είναι η Κέιτι)". Τιμήθηκε με ένα Google Doodle στις 16 Ιανουαρίου 2018. González Rubio, Javier· García Riera, Emilio (1999). El cine de Katy Jurado (The films of Katy Jurado). Zapopan, México: Universidad de Guadalajara (Centro de Investigaciones y Enseñanza Cinematográficas), Patronato de la Muestra de Cine Mexicano en Guadalajara, A. C. e Instituto Mexicano de Cinematografía (IMCINE). ISBN 968-895-854-9. Porter, Darwin (2006). Brando Unzipped: A revisionist and very private look at America's greatest actor. Blood Moon Productions Ltd. ISBN 0-9748118-2-3. Ruiz, Vicki· Sánchez Korrol, Virginia (2006). Latinas in the United States: A Historical Encyclopedia. Indiana University Press. ISBN 0-253-34681-9. Somos. Editorial Televisa S.A de C.V. 1999. : Arnáiz, Laura. Katy Jurado: Proudly Mexican Hollywood Star. Muñoz Castillo, Fernando. Katy Jurado: Proudly Mexican Hollywood Star. Terán, Luis. Katy Jurado: Proudly Mexican Hollywood Star. Agrasánchez, Rogelio Jr. (2001). Bellezas del cine mexicano / Beauties of Mexican Cinema. Archivo Fílmico Agrasánchez. ISBN 968-5077-11-8. Mendible, Myra (2010). «2». From Bananas to Buttocks: The Latina Body in Popular Film and Culture. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-77849-8. Nericcio, William (2007). Tex[t]-Mex: Seductive Hallucinations of the "Mexican" in America. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-71457-1. Reyes, Luis· Rubie, Peter (1994). Hispanics in Hollywood: An Encyclopedia of Film and Television. Garland. ISBN 0-8153-0827-2. Rodriguez, Clara E. (2004). Heroes, Lovers, and Others: The Story of Latinos in Hollywood. Oxford University Press. ISBN 0-19-533513-9. Rivera Viruet, Rafael J.· Resto, Max (2008). Hollywood: Se Habla Español. Terramax Entertainment. ISBN 978-0-9816650-0-9. Stevens, Dakota (2010). Hollywood Famous Cowboys and Cowgirls: Katy Jurado, Academy Award Nominee and Golden Globe Winner. BiblioBazaar. ISBN 978-1-171-17333-5. Κέιτι Χουράδο στην IMDb Κέιτι Χουράδο στο Internet Broadway Database (Αγγλικά) Κέιτι Χουράδο στο AllMovie