Γιούρι Ντροχόμπιτς

Ο Γιούρι Ντροχόμπιτς ή Γιούρι Κότερμακ (ουκρανικά: Юрій Дрогобич ή Юрій Михайлович Донат-Котермак) (1450 στο Ντροχόμπιτς – 4 Φεβρουαρίου 1494 στην Κρακοβία) ήταν Ρουθηναίος φιλόσοφος, αστρονόμος, συγγραφέας, γιατρός, πρύτανης του Πανεπιστημίου της Μπολόνια και καθηγητής της πρώτης Ακαδημίας της Κρακοβίας, και ο εκδότης εκκλησιαστικού σλαβονικού έντυπου κειμένου. Είναι συγγραφέας του Iudicium Pronosticon Anni 1483 Currentis.

 Ο Γιούρι Ντροχόμπιτς γεννήθηκε στην πόλη Ντροχόμπιτς στην Ερυθρά Ρουθηνία, ή Ruthenia Rubra (σημερινή Δυτική Ουκρανία), από τον αλατοποιό Μιχαήλ-Ντόνατ. Έλαβε την πρωτοβάθμια εκπαίδευση στο τοπικό δημοτικό σχολείο στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και στη συνέχεια σπούδασε σε ένα λύκειο στο Λβιβ (πολωνικά: Lwów‎), ή Λεόπολη, στην Ουκρανία (τότε Βοεβοδάτο της Ρουθηνίας [Palatinatus Russiae] του Βασιλείου της Πολωνίας). Το 1468 ή στις αρχές του 1469 ο Ντροχόμπιτς μπήκε στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο (Uniwersytet Jagielloński) στην Κρακοβία. Δύο χρόνια αργότερα πήρε το πτυχίο του και το 1473 το μεταπτυχιακό του. Δίδασκε το καλοκαίρι και συμμετείχε σε επιστημονικές συζητήσεις τα Σάββατα και τις Κυριακές. Αφού απέκτησε κάποια σημαντικά επιτεύγματα στην Κρακοβία, ο Ντροχόμπιτς ταξίδεψε στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, όπου οι φυσικές επιστήμες και η ιατρική κέρδιζαν δημοτικότητα. Εδώ βελτίωσε τα λατινικά του, έμαθε ελληνικά και συνέχισε τις σπουδές του στη φυσική φιλοσοφία, κυρίως στην αστρονομία. Ο καθηγητής αστρονομίας του Ντροχόμπιτς ήταν ο Τζιρόλαμο Μανφρέντι, ένας από τους πιο γνωστούς αστρονόμους στην Ιταλία του 15ου αιώνα. Ο Μανφρέντι παρουσίασε τον Ντροχόμπιτς στον Γερμανό αστρονόμο Γιοχάνες Μίλλερ (Regiomontanus), ο οποίος πίστευε στον ηλιοκεντρισμό. Ωστόσο δεν είχε αποδειχτεί μαθηματικά εκείνη την εποχή. Το 1478 ο Ντροχόμπιτς έλαβε το διδακτορικό του στη φιλοσοφία, αλλά συνέχισε τις σπουδές του. Αυτή τη φορά ασχολήθηκε με την ιατρική. Εκείνη την εποχή οι κλάδοι της φυσικής φιλοσοφίας ήταν στενά συνδεδεμένοι. Σχεδόν όλοι οι σύγχρονοι φιλόσοφοι επέδειξαν ταλέντο στην αστρονομία και την ιατρική, γεγονός που επέτρεψε στους πανεπιστημιακούς καθηγητές να μετακινούνται από το ένα τμήμα στο άλλο. Παρόμοιες μέθοδοι χρησιμοποιήθηκαν στη διδασκαλία και των δύο κλάδων, στην ανάγνωση και ερμηνεία λατινικών μεταφράσεων Ελλήνων και Αράβων κλασικών συγγραφέων. Λίγο αφότου ο Ντροχόμπιτς ολοκλήρωσε τις ιατρικές του σπουδές, του προσφέρθηκε μια θέση να διδάξει αστρονομία στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια. Στις αρχές του 1481, το φοιτητικό σώμα του πανεπιστημίου εξέλεξε τον Ντροχόμπιτς πρύτανη της σχολής Ιατρικής και Ελεύθερων Τεχνών. Ήταν μόλις τριάντα τότε. Για ένα χρόνο, την κανονική θητεία ενός εκλεγμένου πρύτανη, συνδύασε τις ακαδημαϊκές του αρμοδιότητες, που περιλάμβαναν τη διδασκαλία της αστρονομίας και της ιατρικής έρευνας, με διοικητικές υποχρεώσεις. Είχε αστική και νομική εξουσία επί των φοιτητών και των καθηγητών που βρίσκονταν υπό την επίβλεψή του. Το 1482 πήρε το διδακτορικό του στην ιατρική. Το 1486 ο Ντροχόμπιτς επέστρεψε στην Κρακοβία. Ξεκίνησε την ιατρική του πρακτική και δίδαξε επίσης ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας. Παρόμοια με τους συνομηλίκους του από τη Μπολόνια, βασίστηκε στις διαλέξεις του στα έργα του Ιπποκράτη, του Γαληνού και του Αβικέννα. Λίγα χρόνια αργότερα, έλαβε τη θέση του καθηγητή στην ιατρική και έγινε γιατρός του Πολωνού βασιλιά Καζίμιρ Δ' της Πολωνίας. Το 1492 έγινε Κοσμήτορας του Τμήματος Ιατρικής. Συνηθιζόταν εκείνη την εποχή οι καθηγητές να έχουν συναντήσεις εκτός έδρας, για να συζητούν με τους φοιτητές θέματα, που δεν ταίριαζαν στο επίσημο επιστημονικό δόγμα. Ο Κοπέρνικος παρακολούθησε τις συναντήσεις του Ντροχόμπιτς, αλλά δεν είναι σίγουρο αν ο πρώτος είχε επιρροή στον δεύτερο. Εκείνη την εποχή, η έννοια του «φαρμάκου» ήταν διαφορετική από το πώς γίνεται κατανοητή σήμερα. Στην πραγματικότητα, υπήρχαν δύο όροι που ορίστηκαν, για να ορίσουν τις θεραπευτικές πρακτικές. Ο όρος «φάρμακο» προέρχεται από το λατινικό ρήμα medico, που σημαίνει «θεραπεύω». Ως εκ τούτου, η πρακτική της ιατρικής έδινε έμφαση στην ικανότητα χορήγησης θεραπευτικών θεραπειών. Από την πλευρά τους, οι ίδιοι οι γιατροί ασκούσαν ένα άλλο είδος θεραπευτικής τέχνης, τη «φυσική». Ο όρος προέρχεται από το ελληνικό ουσιαστικό φύσις, που σημαίνει "φύση". Οι γιατροί έπρεπε να μελετήσουν τη φυσική φιλοσοφία, επειδή οι σκοποί της φυσικής ήταν η διατήρηση της υγείας και η παράταση της ζωής. Η θεραπεία των αρρώστων ήταν ένα σημαντικό μέρος, αλλά μόνο ένα από τα πολλά μέρη, της φυσικής. Ο γιατρός έπρεπε να μπορεί να συμβουλεύει τους υγιείς αλλά και τους αρρώστους για το πώς να ζουν σύμφωνα με τη φύση, γιατί η αρμονία με τη φύση θα είχε ως αποτέλεσμα τη διατήρηση της υγείας αλλά και την παράταση της ζωής. Έτσι, η «ιατρική» και η «φυσική», όπως χρησιμοποιήθηκαν στα τέλη του 15ου αιώνα, είναι όροι που υποδηλώνουν τις διαφορές μεταξύ των μεγάλων παραδόσεων στις θεραπευτικές τέχνες: η μία βασίζεται στην εμπειρία, η άλλη στη μάθηση. Το ένα αφορούσε πρωτίστως τη θεραπεία, το άλλο πρωτίστως για τη διατήρηση της υγείας. Ο διορισμός του Ντροχόμπιτς στην αυλή του Καζίμιρ είναι μια ένδειξη ότι πέτυχε και στους δύο θεραπευτικούς τομείς, επειδή μια τόσο σημαντική θέση απαιτούσε εξαιρετική γνώση της φιλοσοφίας και της φυσικής φιλοσοφίας καθώς και πρακτική εμπειρία στη θεραπεία ασθενειών. Η διδασκαλία του στην Μπολόνια δεν παρενέβη στα πειράματά του στην αστρονομία. Σε μια επιστολή του στις αρχές του 1478 προς τον φίλο του Μίκολα Τσέπελ στο Πόζναν, ο Ντροχόμπιτς ανέφερε τους υπολογισμούς του για τις πλανητικές θέσεις κατά τη διάρκεια ενός έτους. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις και τους υπολογισμούς του, υπολόγισε τον ακριβή χρόνο για δύο σεληνιακές εκλείψεις. Συμπεριέλαβε επίσης ένα χάρτη με τις φάσεις της Σελήνης για ένα χρόνο. Στην επιστολή, ο Ντροχόμπιτς περιέγραψε πώς είχε υπολογίσει τις γεωγραφικές τοποθεσίες των μεγάλων πόλεων στη σημερινή Πολωνία και Ουκρανία. Έδωσε επίσης προβλέψεις σχετικά με πολιτικά γεγονότα, που είχαν λάβει χώρα στην Ευρώπη, την Αίγυπτο, την Τουρκία, την Αραβία και την Ινδία. Ο Τσέπελ μοιράστηκε αυτές τις σημειώσεις με τους συναδέλφους του στο Πανεπιστήμιο του Πόζναν. Τα νέα για τα ευρήματα του Ντροχόμπιτς διαδόθηκαν γρήγορα σε πολλούς λόγιους ανθρώπους στην Ευρώπη. Ένας από τους πρώτους Γερμανούς Ουμανιστές, ο συλλέκτης βιβλίων Χάρτμαν Σέντελ, αντέγραψε αυτές τις επιστολές. Εν μέρει χάρη στις προσπάθειές του, διατηρήθηκαν για τους επόμενους. Ο Ντροχόμπιτς έγραψε μια πραγματεία για την έκλειψη Ηλίου, που έγινε στις 29 Ιουλίου 1478. Πρότεινε ότι τα κοσμικά γεγονότα αυτής της φύσης μπορεί να έχουν ή να μην έχουν ευνοϊκές επιπτώσεις στα γεγονότα στη Γη, αλλά σίγουρα δεν θα προκαλούσαν καταστροφές. Το 1483 ο Ντροχόμπιτς δημοσίευσε στη Ρώμη το πρώτο του βιβλίο στα λατινικά, Προγνωστική Εκτίμηση του έτους 1483 (Iudicium Pronosticon Anni MCCCCLXXXIII Currentis). Ήταν μια δημοσίευση δεκαεννέα σελίδων αστρολογικών (ζωδιακών) ημερολογίων, που ήταν δημοφιλή εκείνη την εποχή, που βοήθησε τους αναγνώστες να προβλέψουν γεγονότα στη Γη ανάλογα με τις θέσεις των πλανητών. Αυτή η δημοσίευση είχε αρκετά αξιοσημείωτα στοιχεία: Ο Ντροχόμπιτς έδωσε ακριβείς προβλέψεις για δύο σεληνιακές εκλείψεις, παρείχε ακριβείς υπολογισμούς των φάσεων της Σελήνης και έθιξε επίσης το θέμα της πλανητικής κίνησης. Επιπλέον, έδειξε ότι οι γεωγραφικές συντεταγμένες ήταν ένας σημαντικός παράγοντας για τον προσδιορισμό της θέσης του ήλιου και των πλανητών. Ανάλογα με τη γεωγραφική θέση του παρατηρητή, οι θέσεις των κοσμικών αντικειμένων θα ποικίλουν. Ωστόσο, οι υπολογισμοί του γεωγραφικού μήκους δεν ήταν χωρίς σφάλματα. Ήταν ο πρώτος ανατολικοευρωπαίος μελετητής, που σε έντυπη δημοσίευση υπέδειξε τις ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες αρκετών πόλεων της Ουκρανίας, της Πολωνίας και της Λιθουανίας. Η πρόγνωση του καιρού ήταν μια άλλη πτυχή των δημοσιεύσεων του Ντροχόμπιτς. Πρότεινε ότι παρατηρώντας ατμοσφαιρικά φαινόμενα μπορεί κανείς να προβλέψει τον καιρό. Υποστήριξε επίσης ότι οι κλιματικές συνθήκες εξαρτώνται από το γεωγραφικό πλάτος μιας γεωγραφικής θέσης. Μία από τις πιο σημαντικές πτυχές αυτής της πραγματείας ήταν το όραμα του συγγραφέα ότι ο κόσμος δεν είναι μια αφηρημένη έννοια και ότι οι άνθρωποι είναι ικανοί να μάθουν τα πρότυπα και τους νόμους του. Στον πρόλογο της πραγματείας, ο Ντροχόμπιτς έγραψε ότι παρόλο, που τα μάτια μας δεν μπορούν να δουν το τέλος των απεριόριστων ουρανών, το μυαλό μας μπορεί. Ότι μαθαίνουμε από το αποτέλεσμα για την αιτία και από το τελευταίο μαθαίνουμε πραγματικά. Το 1491 ο Ντροχόμπιτς δημοσίευσε ένα από τα πρώτα βιβλία στην εκκλησιαστική σλαβική γλώσσα "Осьмогласник", ("Οκτώηχος" ή "Antiphonal"), και τα πρώτα βιβλία στα ουκρανικά: "Часословець" ("Ωρολόγιο" ή "Βιβλίο των Ωρών"). "Тріодь пісна" και "Тріодь цвітна" ( Τριώδιον ). Όλες αυτές οι εκδόσεις έχτισαν τα θεμέλια για την περαιτέρω ανάπτυξη της ουκρανικής πολιτιστικής ταυτότητας. Ο Ντροχόμπιτς πέθανε στις 4 Φεβρουαρίου 1494, στην Κρακοβία, σε ηλικία 44 ετών. Άφησε πίσω του μια πλούσια κληρονομιά. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας, οι ανθρωπιστικές ιδέες άρχισαν να κερδίζουν δημοτικότητα μεταξύ καθηγητών και φοιτητών. Ο Ντροχόμπιτς ήταν ο πρώτος Ουκρανός μελετητής, που προώθησε αυτές τις ιδέες στην Ουκρανία. Καθώς περνούσε ο καιρός, βρήκε πολλούς οπαδούς μεταξύ Ουκρανών μελετητών και φοιτητών, που σπούδασαν στην Ιταλία και την Πολωνία και οι οποίοι διέδωσαν αυτές τις ιδέες κατά την επιστροφή τους στην πατρίδα τους. Στα μέσα του 15ου αιώνα, λόγω της έλλειψης εσωτερικών και εξωτερικών ερεθισμάτων, το εκπαιδευτικό σύστημα της Ουκρανίας έπεσε σε παρακμή. Ο Ντροχόμπιτς και οι οπαδοί του δημιούργησαν μια θέση, που βοήθησε στη διατήρηση και ανάπτυξη κοινωνικο-πολιτιστικών και φιλοσοφικών ιδεών, που έθεσαν τα θεμέλια για την αναβίωση της Ουκρανίας έως τον 17ο και 18ο αιώνα, βοηθώντας στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας σε μια εποχή, που τα σημερινά ουκρανικά εδάφη ανήκαν σε διαφορετικούς ηγεμόνες. Εγκυκλοπαίδεια της Ουκρανίας Βιογραφία Yuriy Drohobych από τον Yaroslav Isaievych, Κίεβο, 1972. (in Ukrainian) Гайдай Л. Ιστορία Ουκρανίας σε особах, τερмінах, назвах ι πονяттях. — Луцьк: Вежа, 2000. (in Russian) Юрий Дрогобыч в контексте формирования украинской элиты. // День. — 2 Αυγούστου 2003. — С. 5 Magistri Georgii Drohobich de Russia " IUDICIUM PRONOSTICON ANNI 1483 CURRENTIS"