Τάγμα του Αγίου Στεφάνου

Το Τάγμα του Αγίου Στεφάνου (Επισήμως: Sacro Militare Ordine di Santo Stefano Papa e Martire, "Άγιο Στρατιωτικό Τάγμα του Αγίου Στεφάνου Πάπα και Μάρτυρα") είναι τοσκάνικο δυναστικό-στρατιωτικό τάγμα με έτος ίδρυσης το 1561. Το τάγμα ιδρύθηκε από τον Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων, πρώτο Μέγα Δούκα της Τοσκάνης. Το τελευταίο μέλος της Δυναστείας των Μεδίκων που υπήρξε ηγέτης του τάγματος ήταν ο Τζαν Γκαστόνε των Μεδίκων το 1737. Το τάγμα διαλύθηκε οριστικά 1859, έπειτα από την προσάρτηση της Τοσκάνης από το Βασίλειο της Σαρδηνίας. Τόσο το πρώην Βασίλειο της Ιταλίας, όσο και η τωρινή Ιταλική Δημοκρατία, επίσης δεν αναγνωρίζουν το τάγμα ως νομική οντότητα, ωστόσο το αποδέχονται ως ιδιωτικό φορέα.

 Το τάγμα ιδρύθηκε από τον Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων, πρώτο Μέγα Δούκα της Τοσκάνης, με την έγκριση του Πάπα Πίου Δ΄ στις 1 Οκτωβρίου 1561. Ο κανόνας που επελέγη ήταν αυτός του Τάγματος των Βενεδικτίνων. Ο πρώτος Μέγας Μάγιστρος ήταν ο ίδιος ο Κόζιμο, ενώ τον διαδέχθηκαν στον τίτλο αυτό οι διάδοχοί του Μεγάλοι Δούκες της Τοσκάνης. Η αφιέρωση του τάγματος στον μαρτυρηθέντα Πάπα Στέφανο Α΄, του οποίου η εορτή ήταν στις 2 Αυγούστου, προήλθε από την ημερομηνία των νικών του Κόζιμο στην Μάχη του Μοντεμούρλο στις 1 Αυγούστου 1537 και την Μάχη του Μαρτσιάνο (Σκανναγκάλλο) στις 2 Αυγούστου 1554. Στόχος του τάγματος ήταν να πολεμήσει τους Οθωμανούς Τούρκους και τους πειρατές που λυμαίνονταν στην Μεσόγειο Θάλασσα κατά τον 16ο αιώνα. Οι Τούρκοι και οι πειρατές πραγματοποιούσαν επικίνδυνες επιδρομές στις παράκτιες περιοχές της Τυρρηνικής Θάλασσας, όπου ο Κόζιμο είχε εγκαινιάσει πρόσφατα το λιμάνι του Λιβόρνο. Επίσης, ο Κόζιμο χρειαζόταν έναν συμβολικής σημασίας αγώνα, προκειμένου να συνασπίσει γύρω του την αριστοκρατία των διαφορετικών πόλεων που αποτελούσαν το νέο του μεγάλο δουκάτο (συμπεριλαμβανομένων της Φλωρεντίας και της Σιένα), καθώς και να καταδείξει την στήριξή του στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Τέλος, η ίδρυση ενός τοσκάνικου στρατιωτικού τάγματος θα ενίσχυε το κύρος, τόσο εντός των συνόρων της επικράτειάς του όσο και εκτός αυτών, του νέου κράτους του Κόζιμο. Προκειμένου να ενταχθεί στο Τάγμα ένας αιτών θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον δεκαοκτώ ετών, να είναι σε οικονομική κατάσταση ικανή προκειμένου να είναι σε θέση να καλύψει τα έξοδα της ιδιότητας μέλους του, να είναι σε θέση να αποδείξει την ευγενή καταγωγή του και να μην είναι απόγονος αιρετικών. Η αρχική έδρα του Τάγματος βρισκόταν στην Έλβα, προτού μετακινηθεί στην Πίζα. Η Πιάτζα ντέι Καβαλιέρι στην Πίζα, επί της οποίας βρίσκεται το παλάτι τους, έχει πάρει την ονομασία της από το Τάγμα. Ο Θυρεός του περιλαμβάνει έναν ερυθρό σταυρό με οκτώ κύκλους, πλαισιωμένο από χρυσά κρίνα. Κατά τα πρώτα του χρόνια, το Τάγμα έλαβε μέρος με επιτυχία στους ισπανικούς πολέμους εναντίον των Οθωμανών, δίνοντας το παρών στην πολιορκία της Μάλτας (1565), τη ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571) και την κατάληψη, το 1607, της Άναμπα της Αλγερίας, υπό τον τότε ναύαρχο Τζάκοπο Ινγκιράμι. Λεηλάτησαν την πόλη, έσφαξαν 470 ανθρώπους και πήραν 1.500 αιχμαλώτους. Αφότου οι στρατιωτικές του ικανότητες αναγνωρίστηκαν, το Τάγμα επικεντρώθηκε στην υπεράσπιση των ακτών της Μεσογείου απέναντι στους Τούρκους και τους Αφρικανούς πειρατές ασκώντας και το ίδιο με επιτυχία την πειρατεία εις βάρος μουσουλμανικών πλοίων. Ειδικότερα, οι Ιππότες πραγματοποίησαν ορισμένες επεμβάσεις στα Νησιά του Αιγαίου τα οποία ήλεγχαν οι Τούρκοι, ενώ έλαβαν μέρος σε εκστρατείες στην Δαλματία, το Νεγροπόντε και την Κέρκυρα. Μετά το 1640, οι στρατιωτικές του επεμβάσεις περιορίστηκαν. Το Τάγμα επικεντρώθηκε στην άμυνα των ακτών και στην υποδοχή νέων μελών, ωστόσο δεν έχασε την ευκαιρία να συνδράμει σε ενίσχυση της Δημοκρατίας της Βενετίας, η οποία βρισκόταν, τότε, να πολεμά απελπισμένα ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η τελευταία στρατιωτικής φύσεως δραστηριότητα του τάγματος χρονολογείται στο 1719. Ο Μέγας Δούκας Πέτρος Λεοπόλδος της Τοσκάνης προχώρησε στην αναδιοργάνωση του τάγματος, μεταβάλλοντάς το σε ένα εκπαιδευτικό κέντρο για τους γόνους των τοσκάνικων αριστοκρατικών οικογενειών. Στις 7 Μαρτίου 1791, έξι μήνες αφότου έγινε Αυτοκράτορας, ο Λεοπόλδος παραχώρησε το Μεγάλο Δουκάτο στον νεαρότερο γιο του, Φερδινάνδο Γ΄, ιδρυτή του σημερινού Μεγάλου Δουκικού Οίκου. Παρά το γεγονός ότι ο Φερδινάνδος ήταν ο πρώτος Ευρωπαίος μονάρχης που αναγνώρισε την Γαλλική Δημοκρατία, υποχρεώθηκε να παραδοθεί εμπρός στις Γαλλικές Αρχές οι οποίες κατέλαβαν το Μεγάλο Δουκάτο το 1799. Παραιτήθηκε τόσο από την ηγεσία του Μεγάλου Δουκάτου, όσο και από τον τίτλο του Μεγάλου Μάγιστρου του Τάγματος του Αγίου Στεφάνου. Το τάγμα κατάφερε να επιβιώσει στη διάρκεια του σύντομης διάρκειας Βασιλείου της Ετρουρίας. Μετά την παλινόρθωση του Φερδινάνδου Γ΄ το 1814, η επανίδρυση του Τάγματος προτάθηκε. Μέσω ενός διατάγματος που χρονολογείται από το 1815, το Ripristinazione dell'Ordine dei Cavalieri di S. Stefano, το τάγμα επανιδρύθηκε. Το Τάγμα διαλύθηκε εκ νέου το 1859, όταν η Τοσκάνη προσαρτήθηκε από το Βασίλειο της Σαρδηνίας. Οι απόγονοι της τοσκάνικης πρώην εξουσιάζουσας οικογένειας επιμένουν στο γεγονός ότι το Τάγμα του Αγίου Στεφάνου ήταν ένα θρησκευτικό και δυναστικό σώμα, το οποίο δεν ήταν δυνατό να καταργηθεί από τις Ιταλικές Αρχές. Σήμερα, ο Αρχιδούκας Σιγισμόνδος, Μέγας Δούκας της Τοσκάνης απονέμει ένα παράσημο του Τάγματος του Αγίου Στεφάνου, το οποίο και ισχυρίζεται ότι αποτελεί την συνέχεια του τάγματος το οποίο ιδρύθηκε από τον Μέγα Δούκα Κόζιμο Α΄. Περίπου 80 άτομα σχετίζονται σήμερα με το τάγμα αυτό. Όλα τα μέλη πρέπει να είναι Ρωμαιοκαθολικοί, αν και ορισμένες εξαιρέσεις είναι δυνατό να γίνουν για Αρχηγούς Κρατών και μέλη βασιλικών οικογενειών, τα οποία είναι μέλη άλλων χριστιανικών δογμάτων. Gregor Gatscher-Riedl, Mario Strigl, Die roten Ritter. Zwischen Medici, Habsburgern und Osmanen. Die Orden und Auszeichnungen des Großherzogtums Toskana. Vienna 2014. ISBN 978-3-9503061-5-6.