Οικογένεια Σομμαρίπα

Η Οικογένεια Σομμαρίπα είναι Βενετσιάνικη Οικογένεια Γαλλικής καταγωγής που διετέλεσαν στην Λατινοκρατία Αφέντες της Πάρου και της Άνδρου. Γενάρχης της Οικογένειας ήταν ο Γκασπάρε Σομμαρίπα Λατίνος ευγενής στο Δουκάτο της Νάξου που παντρεύτηκε την Μαρία Σανούδου (1390). μέλος του Οίκου των Σανούδων κόρη των Δουκών του Αρχιπελάγους Νικολάου Β΄ Σπετσαμπάντα και της Φιορέντσα Σανούντο. Τον γάμο είχε επιβάλει ο νέος δούκας του Αρχιπελάγους Φραγκίσκος Α΄ Κρίσπος από τον Οίκο των Κρίσπων σαν όρο για να δώσει δώρο ο Φραγκίσκος τη Πάρο στην Άννα σαν αποζημίωση για την απώλεια της Άνδρου (1383). Ο Φραγκίσκος είχε αρπάξει την Άνδρο από την Μαρία με την βία (1383) για να την δώσει προίκα στην κόρη του Πετρονίλλα. Ο Γκασπάρε Σομμαρίπα πέθανε το 1402 και η Μαρία Σανούδου το 1426, την Πάρο κληρονόμησε ο γιος τους Κρουσίνο Α΄ Σομμαρίπα.

 Όταν απεβίωσε ο Πιέτρο Ζένο σύζυγος της Πετρονίλλας ο Κρουσίνο Σομμαρίπα έφερε το θέμα της Άνδρου στο δικαστήριο της Βενετίας, το νησί διεκδικούσε η μητέρα του μέχρι τον θάνατο της επειδή θεωρούσε ότι ο Φραγκίσκος Κρίσπος της το πήρε παράνομα. Η Δημοκρατία της Βενετίας αποφάσισε τελικά να δώσει και την Άνδρο στον Κρουσίνο Σομμαρίπα δικαιώνοντας την μνήμη της μητέρας του (1440). Ο Κρουσίνο Σομμαρίπα πέθανε (1462) και μοίρασε με την διαθήκη του τα νησιά στους δυο γιους του : Ο μεγαλύτερος Νικολό Α΄ Σομμαρίπα έγινε Αφέντης της Πάρου και κληρονόμησε την Τριτημορία της Εύβοιας, ο μικρότερος Ντομένικο Σομμαρίπα έγινε Αφέντης της Άνδρου. Τον Νικολό Α΄ Σομμαρίπα διαδέχθηκε ο γιος του Φραντσέσκο (1505) που πέθανε άτεκνος (1517) και ο νέος Δούκας του Αρχιπελάγους Ιωάννης Δ΄ Κρίσπος έκανε κατάσχεση της Πάρου για λογαριασμό του δουκάτου του. Η Βενετία δεν ήθελε ωστόσο με κανέναν τρόπο για γεωπολιτικούς λόγους να ενωθούν στο ίδιο δουκάτο η Νάξος και η Πάρος και αποφάσισε να θέσει το θέμα της διαδοχής της Πάρου υπό συζήτηση στην Γερουσία. Η Γερουσία της Βενετίας αποφάσισε να ανακηρύξει νέα αρχόντισσα της Πάρου την Φιορέντζα Σομμαρίπα κόρη του Νικολό Α΄ Σομμαρίπα και τον σύζυγο της Τζουάν Φραντσέσκο Βενιέρ από την μεγάλη Οικογένεια Βενιέρ. Η Πάρος πέρασε από τότε στα χέρια της Οικογένειας Βενιέρ και παρέμεινε σε αυτήν μέχρι την κατάληψη της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία με τον γνωστό Ελληνικής καταγωγής τυχοδιώκτη Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα (1537). Την χρονιά εκείνη όλα τα νησιά των Κυκλάδων έγιναν φόρου υποτελή στον Οθωμανό σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή που θα τοποθετήσει κυβερνήτη τον Εβραίο Ιωσήφ Νάζη που θα παραμείνει μέχρι την οριστική Οθωμανική κατάκτηση (1466) Ο Ντομένικο Σομμαρίπα πέθανε πρόωρα (1466) και τον διαδέχθηκαν διαδοχικά οι τρεις γιοι του, ο μεγαλύτερος Τζιοβάνι Σομμαρίπα έπεσε γρήγορα σε μάχη εναντίον των Οθωμανών (1468). Ο επόμενος γιος του Κρουσίνο Β΄ Σομμαρίπα δέχτηκε νέα επίθεση από τους Οθωμανούς (1470) που αιχμαλώτισαν ολόκληρο τον πληθυσμό αφήνοντας την Άνδρο μόνο με 2.000 κατοίκους. Η Οικογένεια διατήρησε στην κατοχή της την Άνδρο παρά τις πανωλεθρίες που υπέστη από τις Οθωμανικές επιθέσεις, ο θείος του Νικολό Α΄ Σομμαρίπα Άρχοντας της Πάρου εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να αρπάξει το νησί από τον Κρουσίνο Β΄ (1488). Το 1506 ένας τρίτος γιος του Ντομένικο Σομμαρίπα ο Φραντσέσκο Σομμαρίπα εμφανίζεται Άρχοντας της Άνδρου αλλά ήταν τόσο βίαιος που οι κάτοικοι του νησιού κάλεσαν τους Βενετούς που τον καθαίρεσαν σε λίγους μήνες και πήραν την Άνδρο υπό την προστασία τους. Η Άνδρος ακολούθησε επίσης την τύχη της Πάρου με την κατάληψη της από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα (1537) μέχρι την τελική της ενσωμάτωση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στα τέλη της βασιλείας του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1566). Mihail-Dimitri Sturdza, Dictionnaire Historique et Genealogique des Grandes Familles de Grece, d'Albanie et de Constantinople, Paris: Sturdza, 1983 Miller, William. The Latins in the Levant: A History of Frankish Greece (1204–1566). London: 1908.