Μονή Αποστόλου Ανδρέα

Η Μονή Αποστόλου Ανδρέα (τουρκικά: Apostolos Andreas Manastırı) είναι μοναστήρι το οποίο βρίσκεται λίγο νότια από το ακρωτήριο Αποστόλου Ανδρέα, το βορειοανατολικό άκρο της Κύπρου. Είναι αφιερωμένη στον Απόστολο Ανδρέα είναι ένας από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς χώρους της Κύπρου και θεωρείται ιερό τόσο από τους Ελληνοκυπρίους όσο και τους Τουρκοκυπρίους.

 Η παραδοσιακή ιστορία της ίδρυσης του μοναστηριού λέει ότι, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στους Αγίους Τόπους, το πλοίο που μετέφερε τον Άγιο Ανδρέα έφυγε από την πορεία του και χτύπησε βράχους στο ακρωτήριο. Όταν έφτασε στην ξηρά, ο Ανδρέας χτύπησε τα βράχια με το ραβδί του, οπότε και ξεπήδησε μια πηγή. Τα νερά αποδείχτηκε ότι είχαν θεραπευτικές δυνάμεις και αποκατέστησαν την όραση του καπετάνιου του πλοίου που είχε τυφλωθεί από το ένα μάτι. Στη συνέχεια, ο χώρος έγινε χώρος προσκυνήματος. Ένα οχυρωμένο μοναστήρι βρισκόταν εδώ τον 12ο αιώνα, από το οποίο ο Ισαάκ Κομνηνός διαπραγματεύτηκε την παράδοσή του στον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο. Τον 15ο αιώνα, ένα μικρό εκκλησάκι χτίστηκε κοντά στην ακτή. Η εκκλησία του κύριου μοναστηριού χρονολογείται στον 18ο αιώνα, ενώ τα κύρια κτίρια κτίστηκαν 100 χρόνια αργότερα.Το μαζικό προσκύνημα, ωστόσο, είναι συγκριτικά πρόσφατο, και χρονολογείται από τον 20ο αιώνα. Η ιστορία λέγεται ότι το 1895 απήχθη ο γιος της Μαρίας Γεωργίου. Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, ο Άγιος Ανδρέας εμφανίστηκε σε ένα όνειρο, της είπε να προσευχηθεί για την επιστροφή του γιου της στο μοναστήρι. Ζώντας στην Ανατολία, ξεκίνησε την πορεία προς την Κύπρο σε ένα πολύ γεμάτο σκάφος. Λέγοντας την ιστορία της κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ένας από τους επιβάτες, ένας νεαρός δερβίσης έγινε όλο και περισσότερο ενδιαφερόμενος. Ρωτώντας εάν ο γιος της είχε διακριτικά σημάδια, και όταν άκουσε ένα ζευγάρι σημάδια, αφαίρεσε τα ρούχα του για να αποκαλύψει τα ίδια σημάδια και η μητέρα και ο γιος επανενώθηκαν.Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, ο αριθμός των προσκυνητών στο μοναστήρι μειώθηκε, αλλά με το άνοιγμα των σημείων διέλευσης το 2004 περισσότεροι προσκυνητές έχουν αρχίσει να επισκέπτονται το μοναστήρι. Το μοναστήρι έχει καταστραφεί τα τελευταία χρόνια, και υπάρχει χρηματοδότηση από τον ΟΗΕ για την κάλυψη της ανακαίνισης. Μια δικοινοτική τεχνική επιτροπή ιδρύθηκε το 2008 για να είναι υπεύθυνη για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Η επιτροπή συντονίζει τις προσπάθειες αποκατάστασης της μονής του Απόστολου Ανδρέα. Αρχικά η Εκκλησία της Κύπρου αρνήθηκε να συνεργαστεί επειδή ένα έγγραφο που ετοίμασε το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών δεν την ανέφερε ως ιδιοκτήτη του μοναστηριού, αλλά απλώς δωρητές, με τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄ να δηλώνει ότι ήταν πρόθυμος να αφήσει το ιστορικό μοναστήρι να καταρρεύσει παρά να πραγματοποιήσει σε ένα σχέδιο που δεν αναγνώρισε την Εκκλησία της Κύπρου ως ιδιοκτήτη. Ωστόσο, αυτή η θέση επανεξετάστηκε, στα τέλη Ιανουαρίου 2013, όταν τα Ηνωμένα Έθνη διατύπωσαν πρόταση ότι το έργο θα προχωρήσει σε μια «εταιρική σχέση πολλαπλών δωρητών», επιτρέποντας σε περισσότερους από έναν δωρητές να χρηματοδοτήσουν το έργο. Το UNDP υπέγραψε χωριστές συμφωνίες πρωτοκόλλου με την Εκκλησία της Κύπρου και το Τουρκοκυπριακό θρησκευτικό ίδρυμα EVKA.Στις 12 Ιανουαρίου 2013, οι αρχές στο βόρειο τμήμα της Κύπρου δήλωσαν ότι το μοναστήρι θα υποβληθεί σε εκτεταμένη αποκατάσταση που κοστίζει πάνω από 5 εκατομμύρια ευρώ. Το έργο αποκατάστασης διεξάγεται επί του παρόντος από μια διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων και χρηματοδοτείται από την Εκκλησία της Κύπρου (2.500.000 EUR), τη διοίκηση EVKAF (2.500.000 EUR) και τον Οργανισμό Διεθνούς Ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών (USAID) (25.000 EUR).