Σκάνδαλο χρηματισμού για έκδοση βίζας (Πολωνία)

Το σκάνδαλο χρηματισμού για έκδοση βίζας (πολωνικά: Afera wizowa‎) είναι συνεχιζόμενο πολιτικό σκάνδαλο στην Πολωνία σχετικά με εικαζόμενη διαφθορά κατά τη χορήγηση βίζας από αξιωματούχους του Υπουργείου Εξωτερικών και της πολωνικής προξενικής υπηρεσίας. Η πλειοψηφία των παραληπτών εγκατέλειψε την Πολωνία για τη Βόρεια Αμερική ή άλλες χώρες της Περιοχής Σένγκεν.

 Το σχέδιο, που αποκαλύφθηκε μέσω ερευνητικής δημοσιογραφίας, φέρεται να περιλαμβάνει πιθανούς μετανάστες που πληρώνουν έναν ενδιάμεσο και στη συνέχεια τους χορηγούνται βίζες πιο γρήγορα από το συνηθισμένο και χωρίς τους πλήρεις ελέγχους. Καθώς η Πολωνία είναι μέλος της Περιοχής Σένγκεν, ένας αποδέκτης πολωνικής βίζας μπορεί να μετακομίσει σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Τα πολωνικά προξενεία φέρεται να έλαβαν από το Υπουργείο Εξωτερικών καταλόγους ονομάτων στα οποία επρόκειτο να εκδοθούν βίζα εισόδου στην Πολωνία χωρίς περαιτέρω ελέγχους. Οι μετανάστες με βίζα που εκδόθηκαν με αυτόν τον τρόπο ταξίδεψαν πρώτα στην Πολωνία, μετά στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες του παγκόσμιου βορρά, παριστάνοντας τουριστικές ομάδες ή συνεργεία ταινιών του Μπόλυγουντ. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι άνθρωποι πλήρωσαν έως και 45.000 δολάρια για πολωνική βίζα και μεταφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες.Αρχικά αναφέρθηκε από στατιστικούς ότι έως και 350.000 βίζες μπορεί να έχουν εκδοθεί παράνομα σε αντάλλαγμα για δωροδοκίες από το 2021, στην Ινδία, στις Φιλιππίνες, στη Σιγκαπούρη, στο Χονγκ Κονγκ, στην Ταϊβάν, στα ΗΑΕ, στο Κατάρ και αλλού. Διαφημίστηκαν ανοιχτά σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το TikTok.Πριν αποκαλυφθεί, το σχέδιο επεκτείνονταν σε έως και 400.000 βίζες και παράκαμψη των προξενείων.Στις 19 Σεπτεμβρίου 2023, ο βουλευτής της αντιπολίτευσης της Πολιτικής Πλατφόρμας, Μίχαου Στσέρμπα, αποκάλυψε υποτιθέμενα έγγραφα από το Υπουργείο Εξωτερικών που δείχνουν ότι η πολωνική πρεσβεία στο Μινσκ εξέδωσε 784.173 βίζες σε άτομα από 65 χώρες με τη βοήθεια εταιρείας με έδρα τη Μόσχα. Ο Στσέρμπα ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι οι βίζες που εκδόθηκαν περιλαμβάνουν άτομα που απωθήθηκαν από τα σύνορα κατά τη διάρκεια της συνοριακής κρίσης Λευκορωσίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά κατηγορήθηκαν 7 άτομα, εκ των οποίων 3 τέθηκαν υπό προσωρινή κράτηση. Κανείς από αυτούς δεν ήταν κρατικός αξιωματούχος. Ο Έντγκαρ Κ., ένας από τους βοηθούς του Πιοτρ Βάβτσικ και ένα από τα βασικά πρόσωπα στο σχέδιο, αποφάσισε να καταθέσει εναντίον των συναδέλφων του με αντάλλαγμα μείωση της ποινής του. Το σκάνδαλο λέγεται από πολιτικούς επιστήμονες ότι έπληξε τις πιθανότητες του κυβερνώντος κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη στις επερχόμενες εκλογές, καθώς τα κόμματα της αντιπολίτευσης το κατηγόρησαν ότι ήταν συνένοχο. Οι χαμένες ψήφοι για τον συνασπισμό της Ενωμένης Δεξιάς θα μπορούσαν να μεταφερθούν ακόμη περισσότερο προς την ακροδεξιά, σε ψήφους υπέρ της Συνομοσπονδίας Ελευθερίας και Ανεξαρτησίας.Το σκάνδαλο έρχεται επίσης σε αντίθεση με την έντονη αντιμεταναστευτική ρητορική του κυβερνώντος κόμματος, που υποστηρίζει συχνά ότι η Πολωνία θα κατακλυστεί από παράνομους μετανάστες εάν η αντιπολίτευση έρθει στην εξουσία.Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών, Πιοτρ Βάβτσικ, που απολύθηκε από τον Ματέους Μοραβιέτσκι στις 31 Αυγούστου, έχει κατηγορηθεί ότι έπαιξε βασικό ρόλο στο σχέδιο, με την απόλυσή του να πιστεύεται ότι σχετίζεται με το σκάνδαλο. Ο υπουργός Εξωτερικών Ζμπίγκνιεφ Ράου ισχυρίστηκε επίσης από μέλη της αντιπολίτευσης ότι είχε δώσει τη συγκατάθεσή του στο σχέδιο.Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο Πιοτρ Βάβτσικ εισήχθη στο νοσοκομείο σε απειλητική για τη ζωή του κατάσταση μετά από απόπειρα αυτοκτονίας. Φέρεται να ανέφερε το σκάνδαλο σε ένα σημείωμα αυτοκτονίας, υποστηρίζοντας ότι «[δεν] έκανε τίποτα κακό, ήθελε να βοηθήσει ανθρώπους ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση και πλήρωσε το υψηλότερο τίμημα γι' αυτό» και ότι «δεν είναι δωροδόκος».Η πολωνική κυβέρνηση ακύρωσε τις συμβάσεις της με ιδιωτικές εταιρείες για την επεξεργασία βίζας και απέλυσε τον επικεφαλής του τμήματος νομικών και συμμόρφωσης.Οι ντόπιοι στην Καμπάλα της Ουγκάντα διαδήλωσαν μπροστά στο Πολωνικό προξενείο λόγω μη λήψης βίζας που είχαν πληρώσει προηγουμένως. Η Πολωνική εισαγγελία, με επικεφαλής τον υπουργό Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο, απάντησε σε μια δήλωση κατηγορώντας τον ηγέτη της αντιπολίτευσης και της Πολιτικής Πλατφόρμας, Ντόναλντ Τουσκ, κατηγορώντας τον για «ψέματα» και «άσχετα ευρήματα».Ο Πρόεδρος Άντζεϊ Ντούντα είπε ότι αναμένει τα αποτελέσματα μιας έρευνας πριν σχολιάσει, αλλά ότι «τουλάχιστον ορισμένες από τις πληροφορίες στα μέσα ενημέρωσης είναι αναληθείς».Ο Ζμπίγκνιεφ Ράου απάντησε ότι πιστεύει ότι οι ισχυρισμοί ήταν «πολύ υπερβολικοί».Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης (όπως η Telewizja Polska, το Πολωνικό Ραδιόφωνο, τα έντυπα μέσα που ανήκουν στην Orlen) έχουν επικεντρωθεί σε άλλα ζητήματα, όπως η άνοδος των αφίξεων μεταναστών στο ιταλικό νησί Λαμπεντούζα ή απέφυγαν να αναφέρουν τις ειδήσεις εντελώς.Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε εξηγήσεις από την πολωνική κυβέρνηση. Ο Γερμανός Καγκελάριος Όλαφ Σολτς κατηγόρησε την Πολωνία για την αυξημένη μετανάστευση στη Γερμανία και απείλησε να εγκαταστήσει συνοριοφύλακες στα σύνορα μεταξύ των δύο χωρών της Περιοχής Σένγκεν.Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε εξηγήσεις από την πολωνική κυβέρνηση σχετικά με τη χορήγηση βίζας Σένγκεν από την Πολωνία και δήλωσε ότι αναμένουν απάντηση εντός δύο εβδομάδων. Η αρχική απάντηση από το Υπουργείο Εξωτερικών της Πολωνίας κρίθηκε ανεπαρκής και δεν απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις που ζητήθηκαν. Επενδυτικά προγράμματα πολιτών τρίτων χωρών