Βομβιστική επίθεση στη γέφυρα της Κριμαίας (2022)

Στις 8 Οκτωβρίου 2022, σημειώθηκε έκρηξη στο οδικό τμήμα της γέφυρας της Κριμαίας από την πλευρά της χερσονήσου Ταμάν της Κριμαίας. Η φωτιά που προέκυψε επεκτάθηκε στο σιδηροδρομικό τμήμα της γέφυρας και προκάλεσε τη μερική κατάρρευση του δρόμου στα ύδατα. Την έρευνα για το συμβάν ανέλαβε η Ερευνητική Επιτροπή της Ρωσίας. Η μερική ζημιά στη γέφυρα μείωσε τη μεταφορική της ικανότητα. Η γέφυρα χρησιμοποιείται επίσης για τον ανεφοδιασμό των ρωσικών στρατευμάτων στην κατεχόμενη Κριμαία. Η έκρηξη σημειώθηκε την επομένη των 70ών γενεθλίων του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και δύο ημέρες μετά την ανακοίνωση της προσάρτησης τεσσάρων ουκρανικών περιοχών από τη Ρωσία. Ουκρανοί αξιωματούχοι και ο στρατός είχαν επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή τους να καταστρέψουν τη γέφυρα της Κριμαίας, θεωρώντας την ως νόμιμο στρατιωτικό στόχο. Η Ουκρανία τελικά παραδέχτηκε ότι ήταν πίσω από το χτύπημα στις 9 Ιουλίου 2023, όπως δήλωσε η Ουκρανίδα αναπληρώτρια υπουργός Άμυνας.

 Η γέφυρα που συνδέει την Κριμαία και το Κουμπάν ξεκίνησε να κατασκευάζεται τον Φεβρουάριο του 2016, μετά τη ρωσική κατοχή και την προσάρτηση της χερσονήσου. Οι ρωσικές αρχές χαρακτήρισαν την κατασκευή της γέφυρας "ιστορική αποστολή", ένα από τα βασικά καθήκοντα για την "τελική ένωση της Κριμαίας με τη Ρωσία". Τον Μάιο του 2018 δόθηκε στην κυκλοφορία η οδική γέφυρα και τον Δεκέμβριο του 2019 τέθηκε σε λειτουργία η σιδηροδρομική γέφυρα. Το 2022, με την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η γέφυρα χρησιμοποιήθηκε για την τροφοδοσία των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων στο νότιο θέατρο επιχειρήσεων του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου. Ενώ υπάρχουν άλλες μέθοδοι παροχής πόρων στην Κριμαία, συμπεριλαμβανομένων των λιμανιών, η γέφυρα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της υποδομής. Ουκρανοί αξιωματούχοι και ο στρατός έχουν επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή τους να καταστρέψουν τη γέφυρα της Κριμαίας, θεωρώντας την ως νόμιμο στρατιωτικό στόχο. Έτσι, τον Αύγουστο του 2022, ένας σύμβουλος του προεδρικού γραφείου, ο Μιχάιλο Ποντολιάκ, δήλωσε σε συνέντευξή του στον The Guardian: "Είναι μια παράνομη κατασκευή και η κύρια πύλη για τον εφοδιασμό του ρωσικού στρατού στην Κριμαία. Τέτοιες υποδομές πρέπει να καταστραφούν" Ένας ανώτατος Ουκρανός αξιωματούχος είχε δηλώσει τον Ιούνιο ότι η γέφυρα ήταν «νούμερο ένα στόχος» για την Ουκρανία. Αργότερα οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποστήριξαν ότι είχαν γνώση των σχεδίων της γέφυρας, προετοιμάζοντας την επίθεση. Στις 8 Οκτωβρίου 2022, μια έκρηξη σημειώθηκε στο οδικό τμήμα της γέφυρας της Κριμαίας από την πλευρά της χερσονήσου Ταμάν. Η υπηρεσία Τύπου του Σιδηροδρόμου της Κριμαίας δήλωσε ότι στις 6:05 π.μ. εμφανίστηκε ένα πρόβλημα στις σιδηροδρομικές γραμμές στο σιδηροδρομικό τμήμα της γέφυρας και ένα βαγόνι εμπορευματοκιβωτίων καυσίμων έπιασε φωτιά στην ουρά της εμπορευματικής αμαξοστοιχίας. Ως αποτέλεσμα της έκρηξης, τα ανοίγματα του οδοστρώματος με προορισμό την Κριμαία κατέρρευσαν στο νερό και η οδική και σιδηροδρομική κυκλοφορία διακόπηκε. Αρχικά, ανακοινώθηκαν δύο πιθανά αίτια της πυρκαγιάς: η έκρηξη βαγονιού με εμπορευματοκιβώτια καυσίμων στο σιδηροδρομικό τμήμα της γέφυρας και η έκρηξη αυτοκινήτου, πιθανότατα φορτηγού, στο τμήμα του δρόμου. Σύμφωνα με την Εθνική Αντιτρομοκρατική Επιτροπή της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ανατινάχθηκε ένα φορτηγό, το οποίο προκάλεσε την πυρκαγιά σε επτά σιδηροδρομικά βαγόνια καυσίμων.Αρχικά κανείς δεν ανέλαβε την ευθύνη για την έκρηξη, ενώ τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης Ukrainska Pravda και UNIAN, επικαλούμενα δικές τους πηγές, ανέφεραν ότι επρόκειτο για επιχείρηση της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας. Αργότερα μέσα στη μέρα η γέφυρα άνοιξε ξανά για την ήπια οδική κυκλοφορία σε μονή κυκλοφοριακή κατεύθυνση και για κάποια σιδηροδρομική κυκλοφορία.Στις 9 Ιουλίου 2023, η αναπληρώτρια υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας Χάννα Μαλιάρ παραδέχτηκε επίσημα ότι η Ουκρανία οργάνωσε την επίθεση. Σύμφωνα με την Ερευνητική Επιτροπή της Ρωσίας, τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα της βομβιστικής επίθεσης, ανάμεσά τους ένας άνδρας και μια γυναίκα σε ένα αυτοκίνητο που οδηγούσαν δίπλα στο εκρηγνυόμενο φορτηγό. Επτά βυτιοφόρα καυσίμων ενός τρένου 59 βαγονιών με προορισμό τη χερσόνησο της Κριμαίας κάηκαν λόγω της έκρηξης. Ο επίσημος λογαριασμός της ουκρανικής κυβέρνησης στο Twitter έγραψε «άρρωστο έγκαυμα» ως απάντηση στη φωτιά, ενώ ο Μιχάιλο Ποντολιάκ, σύμβουλος του Ουκρανού προέδρου, χαρακτήρισε τη ζημιά ως "αρχή": υποστηρίζοντας ότι κάθε τι που χτίστηκε παράνομα πρέπει να κατεδαφιστεί και να εκδιωχθεί Το Υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας συνέκρινε την καταστροφή της γέφυρας της Κριμαίας με την καταστροφή του καταδρομικού Μόσκβα γράφοντας. Ο διευθυντής της Ukrposhta Ιγκόρ Σμιλιάνσκι ανακοίνωσε την κυκλοφορία μιας νέας συλλογής γραμματοσήμων αφιερωμένο στο συμβάν.Η έκρηξη σημειώθηκε μια μέρα μετά τα γενέθλια του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Ολέκσιγι Ντανίλοβ, επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας, αντέδρασε με ειρωνικό τόνο, συνοδεύοντας την ανάρτηση του με ένα τραγούδι της Μέριλιν Μονρόε.Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε κατά τη νυχτερινή του ομιλία: «Σήμερα δεν ήταν μια κακή μέρα και κυρίως ηλιόλουστη στην επικράτεια του κράτους μας. Δυστυχώς, είχε συννεφιά στην Κριμαία. Αν και ήταν και ζεστή» Γενικά, στην Ουκρανία υπάρχει ένα κλίμα ενθουσιασμού αλλά και φόβου για την έκρηξη στη γέφυρα της Κριμαίας. Οι ρωσικές αρχές κατοχής της Κριμαίας κατηγόρησαν την ουκρανική πλευρά. Η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Μαρία Ζαχάροβα, κατηγόρησε το "καθεστώς του Κιέβου" για τρομοκρατία και ο βουλευτής της Κρατικής Δούμας, Αντρέι Γκουρουλιόφ, κάλεσε τον γενικό διοικητή να "ανταποκριθεί σθεναρά". Τον Απρίλιο του 2022, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην Πρόεδρος και Αναπληρωτής του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, δήλωσε: "Ένας από τους Ουκρανούς στρατηγούς μίλησε για την ανάγκη να χτυπήσει τη Γέφυρα της Κριμαίας. Ελπίζω να καταλάβει ποιος θα είναι ο στόχος αντιποίνων". Ο Σεργκέι Ακσιόνοφ, ο διορισμένος Ρώσος επικεφαλής της Κριμαίας, έχει δηλώσει ότι έχουν αρκετό φαγητό και καύσιμα λέγοντας: "Η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη - είναι δυσάρεστη, αλλά όχι μοιραία", εξέφρασε επίσης την επιθυμία για εκδίκηση. Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας, Urmas Reinsalu, χαιρέτισε την έκρηξη και πρότεινε ότι οι ουκρανικές ειδικές δυνάμεις βρίσκονται πίσω από αυτήν, υπενθυμίζοντας ότι οι ουκρανικές αρχές είχαν από καιρό χαρακτηρίσει τη Γέφυρα της Κριμαίας πιθανό στόχο για πλήγμα. Το Βρετανικό Υπουργείο Άμυνας υποστήριξε ότι ο βομβαρδισμός της γέφυρας θα έχει «σημαντικό στρατιωτικό αντίκτυπο » για τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι «οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη χωρητικότητά της θα έχει πολύ πιθανόν σημαντικό αντίκτυπο στην ήδη δύσκολη ικανότητα της Ρωσίας να διατηρήσει τις δυνάμεις της στη νότια Ουκρανία» μιας και είναι άγνωστη η έκταση της ζημιάς στη σιδηροδρομική γέφυρα. Το Υπουργείο Μεταφορών της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι η υπηρεσία πορθμείων μέσω του στενού του Κερτς, η οποία λειτουργούσε πριν από την κατασκευή της γέφυρας της Κριμαίας, ξεκίνησε και επαναλειτουργεί. Η Κριμαία επέβαλε αρχικά περιορισμούς στην πώληση ειδών παντοπωλείου και καυσίμων. Δύο ώρες αργότερα, ανακοινώθηκε ότι άρθηκαν οι περιορισμοί στη Σεβαστούπολη. Ο συμβολικός χαρακτήρας της καταστροφής δεν είναι λιγότερο σημαντικός για το Κρεμλίνο. Το άνοιγμα της γέφυρας το 2018 θεωρήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του Πούτιν. Μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, η κατασκευή ήταν ένα από τα πιο προστατευμένα έργα. Στις 8 Οκτωβρίου, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δημοσίευσε ένα βίντεο που δείχνει ότι η γέφυρα άνοιξε ξανά εν μέρει για ελαφρά οχήματα. Τα φορτηγά πρέπει να πάρουν το πλοίο όσο τα τρένα έχουν ξεκινήσει ξανά σύμφωνα με τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Ο Πρόεδρος Πούτιν έδωσε εντολή να τεθεί η ασφάλεια της γέφυρας υπό τον έλεγχο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Ρωσίας είπε ότι τα κατεστραμμένα τμήματα της γέφυρας θα κατεδαφιστούν και οι επισκευές θα ξεκινήσουν αμέσως. Στις 9 Οκτωβρίου, προγραμματίζεται ότι οι δύτες θα ελέγξουν τη γέφυρα για τυχόν υποβρύχιες ζημιές. Με εντολή του Πούτιν, δημιουργήθηκε μια ειδική επιτροπή για τη διερεύνηση των συνθηκών της έκρηξης, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων του Υπουργείου Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης, του Υπουργείου Μεταφορών, του FSB, του Υπουργείου Εσωτερικών και της Εθνικής Φρουράς. Η Ερευνητική Επιτροπή ξεκίνησε ποινική έρευνα για την έκρηξη. Εκπρόσωποι των ειδικών υπηρεσιών επέστησαν την προσοχή στη βάρδια που απέτυχε να εντοπίσει το φορτηγό με εκρηκτικά, παρά τα μπλόκα που εγκαταστάθηκαν στην είσοδο της γέφυρας για την παρακολούθηση ύποπτων φορτίων. Η Εθνική Αντιτρομοκρατική Επιτροπή της Ρωσίας ανέφερε: "Στις 06:07 ώρα Μόσχας σήμερα [03:07 GMT], σημειώθηκε έκρηξη σε φορτηγό όχημα στο τμήμα του αυτοκινητόδρομου της γέφυρας της Κριμαίας στην πλευρά της χερσονήσου Ταμάν, η οποία έβαλε φωτιά σε επτά δεξαμενές καυσίμων ενός τρένου που ήταν καθ' οδόν προς τη χερσόνησο της Κριμαίας. Δύο τμήματα αυτοκινητόδρομου της γέφυρας κατέρρευσαν μερικώς". Στις 10 Οκτωβρίου, ο Ρώσος επικεφαλής ερευνητής, Αλεξάντερ Μπαστρούκιν, δήλωσε: «Έχουμε ήδη καθορίσει τη διαδρομή του φορτηγού».Στις 11 Οκτωβρίου, η FSB ανέφερε ότι πέντε Ρώσοι και τρία άτομα από την Ουκρανία ή/και την Αρμενία συνελήφθησαν. Ανέφερε επίσης ότι συνέλαβε έναν Ουκρανό πολίτη που συμμετείχε στον σχεδιασμό άλλης βομβιστικής επίθεσης στο Μπριάνσκ, ο οποίος, σύμφωνα με την FSB, τώρα "συνεργάζεται με την έρευνα". Τα εκρηκτικά (22.770 κιλά [50.200 λίβρες]) μεταφέρθηκαν σε 22 παλέτες στο φορτηγό. Τα εκρηκτικά φορτώθηκαν στην Οδησσό στις αρχές Αυγούστου και μεταφέρθηκαν μέσω Βουλγαρίας, Αρμενίας και Γεωργίας στη Ρωσία. Στις 7 Οκτωβρίου, φορτώθηκε σε ένα ρωσικό φορτηγό με προορισμό τη Συμφερούπολη. Η FSB δημοσίευσε ένα βίντεο με ακτίνες Χ που δείχνει ότι ήταν ένα φορτηγό φορτωμένο με εκρηκτικά. Ωστόσο, σε αντίθεση με τις φωτογραφίες από το σημείο ελέγχου της γέφυρας που κυκλοφόρησαν νωρίτερα, στο φορτηγό με ακτίνες Χ έλειπε ένας εφεδρικός τροχός και ένας από τους άξονες. Περιστατικό στο στενό του Κερτς, 2018