Παμβαλκανικοί Αγώνες Στίβου 1929

Οι Παμβαλκανικοί Αγώνες Στίβου 1929 ή Προβαλκανικοί Αγώνες, όπως ονομάστηκαν αργότερα, αποτέλεσαν μια δοκιμαστική αθλητική διοργάνωση, του Βαλκανικού Πρωταθλήματος Στίβου, που διεξήχθη υπό την εποπτεία του Συνδέσμου Ελληνικών Γυμναστικών Αθλητικών Σωματείων (ΣΕΓΑΣ). Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο στην Αθήνα, στην Ελλάδα, τις δύο τελευταίες Κυριακές του Σεπτεμβρίου: στις 22 και 28–29 Σεπτεμβρίου του 1929. Κατά τη διάρκεια των αγώνων οι αθλητικοί εκπρόσωποι των βαλκανικών κρατών συμφώνησαν να καθιερωθεί ένα ετήσιο Βαλκανικό Πρωτάθλημα Στίβου με βαθμολογία, το οποίο θα ξεκινούσε το επόμενο έτος 1930 από την Αθήνα. Έτσι το δοκιμαστικό αυτό πρωτάθλημα του 1929 αποκλήθηκε "προβαλκανικό", μιας και η επίσημη καθιέρωση των αγώνων έγινε το 1930. Νικήτρια αναδείχθηκε η Ελλάδα με 107 βαθμούς και 15 νίκες στα 21 αγωνίσματα. Μετείχαν επίσης η Βουλγαρία, η Γιουγκοσλαβία και η Ρουμανία.

 Πρωτεργάτης των αγώνων υπήρξε ο πρόεδρος του Πανιωνίου Δημητρός Δάλλας, ένας "εραστής" του κλασικού αθλητισμού, ο οποίος από το 1922 που ήρθε πρόσφυγας από τη Σμύρνη, είχε κάνει στην κυριολεξία σπίτι του το Παναθηναϊκό Στάδιο, αφού έμενε στα γραφεία που είχαν παραχωρηθεί στον Πανιώνιο στα αποδυτήρια του Σταδίου. Την προετοιμασία των αγώνων είχε ξεκινήσει από το 1924, κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού, όπου είχε κάνει διερευνητικές συζητήσεις για το θέμα με αθλητικούς παράγοντες βαλκανικών κρατών. Το 1925 προσκάλεσε αθλητές από τη Ρουμανία στους Πανιώνιους Αγώνες διατηρώντας έτσι τις επαφές. Το 1928, εκπροσωπώντας τον ΣΕΓΑΣ στο διεθνές αθλητικό συνέδριο του Άμστερνταμ, οργάνωσε σύσκεψη των εκπροσώπων των άλλων βαλκανικών κρατών και πρότεινε τη διοργάνωση ένος βαλκανικού πρωταθλήματος στίβου. Για να μη μείνει η συμφωνία μόνο στα λόγια πρότεινε το επόμενο έτος να πραγματοποιήσει ο ΣΕΓΑΣ μια δοκιμαστική διοργάνωση στην Αθήνα, στο Παναθηναϊκό Στάδιο, αναλαμβάνοντας τα έξοδα φιλοξενίας των αθλητικών αποστολών. Έτσι από 22 ως 29 Σεπτεμβρίου του 1929 πραγματοποιήθηκαν οι "Παμβαλκανικοί Αγώνες", όπως αποκλήθηκαν τότε, ή "Προβαλκανικοί", όπως επικράτησε να αποκαλούνται μεταγενέστερα, με τη συμμετοχή 4 χωρών: Ελλάδας, Βουλγαρίας, Γιουγκοσλαβίας και Ρουμανίας. Όμως, ο Δάλλας δεν κατάφερε να απολαύσει τη διεξαγωγή τους, αφού ήταν βαρύτατα ασθενής και λίγες εβδομάδες αργότερα απεβίωσε. Οι Παμβαλκανικοί Αγώνες σημείωσαν μεγάλη επιτυχία και αποτέλεσαν την αφορμή να καθιερωθεί από το 1930 σε ετήσια βάση η τέλεση των Βαλκανικών Αγώνων Στίβου, μιας διοργάνωσης η οποία υπήρξε για πολλές δεκαετίες η σπουδαιότερη αθλητική διοργάνωση των Βαλκανίων και επιβίωσε ως τη δεκαετία του 1990. Επίσης, αποτέλεσε πρόκριμμα για την καθιέρωση βαλκανικών αγώνων σταδιακά σχεδόν για όλα τα σπορ. Την εβδομάδα 22-29 Σεπτεμβρίου, αγωνίσματα έγιναν τέσσερις ημέρες: στις 22 (Κυριακή), 23 (μόνο η δισκοβολία) και στις 28-29 (Σάββατο-Κυριακή). Τις ενδιάμεσες ημέρες πραγματοποιήθηκε βαλκανικό αθλητικό συνέδριο, στο οποίο συζητήθηκαν οι τεχνικές λεπτομέρειες της νέας διοργάνωσης. Συμφωνήθηκε να διεξάγεται κάθε χρόνο διαδοχικά στις πρωτεύουσες όλων των βαλκανικών κρατών αλλά τις πρώτες τρεις χρονιές να γίνει πάλι στην Αθήνα, αφού οι άλλες βαλκανικές ομοσπονδίες δεν είχαν ακόμα ούτε την αθλητική υποδομή ούτε κυρίως την οικονομική δυνατότητα να αναλάβουν τη διοργάνωση. Έτσι, οι αγώνες έγιναν στην Αθήνα τέσσερις συνεχείς φορές (1929-1933) μέχρι να μπορέσει κάποια άλλη χώρα να τους φιλοξενήσει. Καθορίστηκε οι αγώνες να διαρκούν τρεις ημέρες και το αναλυτικό πρόγραμμα ανά ημέρα με τα αγωνίσματα που θα περιλαμβάνει, τα οποία ήταν σχεδόν τα ίδια με των ολυμπιακών αγώνων. Κατόπιν επιμονής των ξένων αποστολών προστέθηκε η σφυροβολία, η οποία δεν είχε ακόμα ενταχθεί στα ελληνικά πρωταθλήματα αλλά δεν μπήκε το δέκαθλο, το οποίο δεν δέχθηκε η ελληνική αντιπροσωπεία. Επίσης, η ολυμπιακή σκυταλοδρομία των 3000μ (1600x800x400x200) ή των 1500μ (800x400x200x100) αποφασίστηκε να αντικατασταθεί από την βαλκανική σκυταλοδρομία των 2900μ (1500x800x400x200) και να παραμείνουν τα 4x100 και 4x400 αλλά όχι τα 4x200. Συμπεριλήφθηκε, επίσης, η ελληνική δισκοβολία, όπως και η ελεύθερη. Στην εναρκτήρια ημέρα των αγώνων του 1929, το Στάδιο ήταν κατάμεστο από 50.000 θεατές, παρουσία του υπουργού ναυτικών της κυβέρνησης κ. Μπότσαρη. Τα εισιτήρια κόστιζαν: α) για το κάτω διάζωμα 30 δρχ στις κερκίδες 1-7, 10-12 (εκατέρωθεν των κερκίδων 8-9 των επισήμων) και 25 δρχ στις κερκίδες 13-24 και στη σφενδόνη: Α-Ζ και β) στο άνω διάζωμα 10 δρχ. Οι συνολικές εισπράξεις των αγώνων έφτασαν 1.200.000 δρχ και στον ΣΕΓΑΣ έμεινε κέρδος 745.000 δρχ. Το γενικό πρόσταγμα είχε ο γυμναστής του Πανιωνίου Ε. Μπαμιέρος. Πρώτα παρέλασαν οι αθλητικές αποστολές. Στη συνέχεια ανακρούσθηκαν οι εθνικοί ύμνοι των τεσσάρων χωρών και απαγγέλθηκε ο όρκος των αθλητών από τον αθλητή του ύψους Α. Καρυοφύλλη. Στους αγώνες μετείχαν ως τρεις αθλητές από κάθε χώρα, αλλά σε κάποια αγωνίσματα μετείχαν τέσσερις Έλληνες, χωρίς να ξεκαθαρίζεται εάν κάποιος ήταν εκτός συναγωνισμού. Βαθμολογήθηκαν οι τέσσερις πρώτοι με 4-3-2-1 βαθμούς αντίστοιχα, ενώ στις σκυταλοδρομίες οι τρεις πρώτες ομάδες με 3-2-1 βαθμούς. Φαντασμαγορικό υπήρξε το θέαμα την ημέρα της λήξης, όταν καθώς έπεφτε το σκοτάδι και δεν είχαν τελειώσει ακόμα οι απονομές, οι χιλιάδες θεατές άναψαν τις εφημερίδες που κρατούσαν και χιλιάδες πυρσοί φώτισαν το Στάδιο. Εκτός από το αγωνιστικό μέρος η διοργάνωση περιλάμβανε διάφορες εκδηλώσεις φιλοξενίας προς τις τρεις ξένες αποστολές. Την Τετάρτη, 25 Σεπτεμβρίου, τις δεξιώθηκε ο δήμαρχος Αθηναίων Σπυρίδων Μερκούρης στο Δημαρχείο. Το Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου, τις αποστολές δεξιώθηκε ο ΣΕΓΑΣ στις εγκαταστάσεις του Ομίλου Αντισφαίρισης Αθηνών, με παρουσίαση μουσικού προγράμματος από τη φιλαρμονική της Φρουράς Αθηνών υπό τον Μανόλη Καλομοίρη και τη χορωδία Αθηνών.