Santa Lucia

Το «Santa Lucia» (ιταλ. προφορά Σάντα Λουτσία, ναπολιτ. Σάντε Λουσίε) είναι παραδοσιακό ναπολιτάνικο τραγούδι, γνωστό και από τον πρώτο στίχο του ως «Sul mare luccica». Οι στίχοι του αποδόθηκαν από τη ναπολιτάνικη διάλεκτο στην ιταλική γλώσσα από τον Τεόντορο Κοτράου και εκδόθηκε από τον ίδιο ως «βαρκαρόλα» στη Νάπολη το έτος 1849, κατά την πρώτη δηλαδή φάση της ιταλικής ενοποιήσεως. Υπήρξε το πρώτο ναπολιτάνικο τραγούδι για το οποίο γράφηκαν ιταλικοί στίχοι. Ο Κοτράου, που αναφέρεται πολύ συχνά, αλλά λανθασμένα, και ως ο συνθέτης του «Santa Lucia», ήταν γιος του Γάλλου (που εγκαταστάθηκε στην Ιταλία) συνθέτη, μουσικολόγου και συλλέκτη παραδοσιακών τραγουδιών Γκυγιώμ Λουί Κοτρώ (1797-1847). Οι αρχικοί στίχοι του τραγουδιού εξυμνούν τη γραφική παραθαλάσσια συνοικία Μπόργκο Σάντα Λουτσία, δηλαδή της Αγίας Λουκίας, με την πρόσκληση ενός βαρκάρη να κάνουμε μια βαρκάδα με τη βάρκα του για να απολαύσουμε καλύτερα τη δροσιά της βραδιάς.

 Η πρότυπη μορφή του τραγουδιού έχει ηχογραφηθεί στις αρχές του 20ού αιώνα από τον κορυφαίο Ναπολιτάνο τενόρο Ενρίκο Καρούζο. Στις ΗΠΑ μια πρώτη ενορχήστρωση του «Santa Lucia» με αγγλική μετάφραση των στίχων από τον Σκωτσέζο στιχουργό Τόμας Όλιφαντ (Thomas Oliphant, 1799-1873) τυπώθηκε στη Βαλτιμόρη (εκδ. M. McCaffrey). Στις σκανδιναβικές χώρες εντελώς διαφορετικοί στίχοι έχουν δοθεί στο τραγούδι, καθώς έχει καταστεί θρησκευτικό άσμα για την εορτή της Αγίας Λουκίας (13 Δεκεμβρίου), που συμπίπτει περίπου με το χειμερινό ηλιοστάσιο και τις μικρότερες ημέρες του έτους. Οι τρεις γνωστότερες στιχουργικές εκδοχές στη σουηδική γλώσσα είναι η «Luciasången» (γνωστή και ως «Sankta Lucia, ljusklara hägring» από τον πρώτο στίχο της), η «Natten går tunga fjät» (= «Η νύχτα περπατεί με βαριά βήματα») και η παιδική, από τη δεκαετία του 1970, «Ute är mörkt och kallt». Η πιο συνηθισμένη εκδοχή στη νορβηγική γλώσσα είναι η «Svart senker natten seg» (= «Μαύρη η νύχτα κατεβαίνει»), ενώ στη δανική γλώσσα είναι η «Nu bæres lyset frem». Στην Τσεχία (και την πρώην Τσεχοσλοβακία), το τραγούδι έγινε πολύ γνωστό ως «Krásná je Neapol», ερμηνευμένο από τον Βάλντεμαρ Μάτουσκα. Στην Αυστρία είναι επίσης πολύ γνωστό, υπό τον τίτλο «Wenn sich der Abend mild». Στην Ταϊλάνδη, μεταφρασμένο στην τοπική γλώσσα, αποτελεί τον «Silpakorn Niyom», τον ύμνο του Πανεπιστημίου Σινλαπακόν, καθώς ο ιδρυτής του, ο Κορράντο Φερότσι («Σιν Φιράσι»), ήταν Ιταλός. Ο Μάριο Λάνζα ηχογράφησε το «Santa Lucia» στο άλμπουμ του Mario Lanza sings Caruso favorites (RCA Victor LSC-2393). Ο Μπινγκ Κρόσμπι συμπεριέλαβε το τραγούδι σε μια ανθολογία, στο άλμπουμ 101 Gang Songs (1961). Ο Ιταλός τενόρος Σέρτζο Φράνκι το ηχογράφησε το 1963 στο άλμπουμ του Our Man From Italy. Ο Έλβις Πρίσλεϊ το ηχογράφησε στο Elvis for Everyone! (1965) και το τραγούδησε στην ταινία Νύχτες στο Λας Βέγκας (1964). Η Νεοζηλανδή Χέυλυ Γουέστενρα το συμπεριέλαβε στο άλμπουμ Treasure. Ο Ιταλοαμερικανός αισθαντικός τραγουδιστής Τζέρυ Βέιλ ηχογράφησε μια δημοφιλή εκδοχή. Ο Mustafa Sağyaşar (γενν. 1932) ηχογράφησε εκδοχή στην τουρκική γλώσσα το 1998 μαζί με τον γιο του Τσεμίλ. Το «Santa Lucia» σε ερμηνεία του Ενρίκο Καρούζο Δωρεάν παρτιτούρα για πιάνο Οι ιταλικοί και αγγλικοί στίχοι στην Choral Public Domain Library