Ντόρα Ρωζέττη

Η Ντόρα Ρωζέττη (ψευδώνυμο της Νέλλης Καλογλοπούλου - Μπογιατζόγλου) (1908 - 1989) ήταν Ελληνίδα Αιγυπτιώτισσα γιατρός, που έγινε γνωστή με τη ανακάλυψη και δημοσίευση του ρηξικεύλεθου για την εποχή της, αυτοβιογραφικού μυθιστορήματος, «Η ερωμένη της». Το βιβλίο είναι το πρώτο λεσβιακό μυθιστόρημα της νεοελληνικής πεζογραφίας.

 Η Ρωζέττη ήρθε στην Αθήνα από την Αλεξάνδρεια και σπούδασε στην ιατρική σχολή. Από τα παιδικά της χρόνια έγραφε και είχε ενεργή συμμετοχή στο περιοδικό «Η Διάπλασις των Παίδων» του Γρηγόριου Ξενόπουλου. Μέσα από τη «Διάπλαση» γνωρίστηκε και διαμόρφωσε ένα λογοτεχνικό κύκλο φίλων και συνομιλητριών και συνομιλητών. Ο ίδιος ο Ξενόπουλος έτρεφε εκτίμηση για τη γραφή της όπως κρίνουμε από τα σχόλιά του προς αυτήν στη «Διάπλαση». Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Ρωζέττη στην Ελένη Μπακοπούλου, οι φίλοι της ποιητές Γιώργος Τσουκαλάς και Γ. Σημηριώτης, που είχαν διαβάσει τα κείμενά της σε ημερολογιακή μορφή, συζήτησαν μαζί της, επινόησαν ένα τέλος στην ιστορία και τα εξέδωσαν ως μυθιστόρημα, με τη σύμφωνη γνώμη της, δίνοντας οι ίδιοι στη συγγραφέα το ψευδώνυμο Ντόρα Ρωζέττη αλλά και τον τίτλο του βιβλίου «Η ερωμένη της». Το βιβλίο προξένησε σκάνδαλο στην εποχή του, επειδή «φωτογράφιζε» σε μεγάλο βαθμό κάποια από τα πρόσωπα τα οποία αναφέρονται σε αυτό. Η συγγραφέας είτε μόνη είτε μαζί με τη φίλη της (που ήταν και πραγματικά η ερωμένη της) προσπάθησαν να το μαζέψουν από τα βιβλιοπωλεία και το κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό. Η Ρωζέττη ήταν 21 χρόνων όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο «Η ερωμένη της». Μετά την αποφοίτησή της από το πανεπιστήμιο εργάστηκε ως γιατρός κυρίως στην Ελλάδα, αλλά και στην Αίγυπτο, και στη Λιβύη. Έκανε διδακτορικό στην ιατρική. Σπούδασε περαιτέρω στην Υγειονομική Σχολή και έγινε υγιεινολόγος. Παντρεύτηκε τον Κωστίκα Μπογιατζόγλου (1895-1967), ομογενή από τη Ρουμανία. Πέρα από το επάγγελμά της ασχολήθηκε με την ορειβασία, τη σπηλαιολογία (μαζί με την Άννα Πετροχείλου), το τένις. Από το 1961 και μέχρι το θάνατό της, το 1989, ζούσε στην Αθήνα, σε ένα δυάρι στην οδό Μακεδονίας 25 και Αχαρνών. Μετά από την πρώτη συγγραφική και εκδοτική περιπέτεια του βιβλίου «Η ερωμένη της», η Ντόρα Ρωζέττη δεν δημοσίευσε τίποτα άλλο. Το βιβλίο παρέμεινε άφαντο για δεκαετίες μέχρι που η φιλόλογος-ερευνήτρια καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά το ανακάλυψε σε κάποια ιδιωτική βιβλιοθήκη (της οικίας Ελευθεριάδη, στην Πέτρα της Λέσβου, και αργότερα στο αρχείο Καβάφη, σε ένα αντίγραφο με προσωπική αφιέρωση της συγγραφέως στον Αλεξανδρινό ποιητή) και το επανεξέδωσε το 2005, συνοδεύοντάς το από επίμετρο. Στον ίδιο τόμο περιλαμβάνεται και η βιβλιοκριτική που είχε γράψει ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, το 1929, στο περιοδικό Νέα Εστία (τεύχος ΣΤ'). Το βιβλίο μεταφράστηκε και εκδόθηκε στα γαλλικά και στα ιταλικά το 2017. Η πραγματική ταυτότητα της Ντόρας Ρωζέττη, όταν επανεκδόθηκε το βιβλίο της, ήταν ακόμη άγνωστη, πράγμα που προκάλεσε ερωτήματα στο βιβλιόφιλο κοινό της Ελλάδας αλλά και σε κριτικούς, συγγραφείς και δημοσιογράφους.Το έργο και η ζωή της βγήκε εν μέρει από την αφάνεια μέσα από τις κουβέντες που έκανε η συγγραφέας το 1984 με την ακτιβίστρια-ερευνήτρια Ελένη Μπακοπούλου η οποία είχε υποσχεθεί στη Ρωζέττη να μην δημοσιεύσει τίποτε για εκείνην όσο η τελευταία ζούσε. Μετά την επανέκδοση του βιβλίου το 2005, η Ελένη Μπακοπούλου δημοσίευσε, το 2006, στο περιοδικό Οδός Πανός την αυτοβιογραφική αφήγηση της Ντόρας Ρωζέττη, καθώς και τα κείμενά της που είχαν δημοσιευτεί σε διάφορα τεύχη του περιοδικού «Η διάπλασις των παίδων». Η αφήγηση για τη γνωριμία της με τη συγγραφέα καθώς και το υλικό που εμπιστεύθηκε η ίδια στην Ελένη Μπακοπούλου δημοσιεύθηκε σε δύο συνεχόμενα τεύχη του περιοδικού Οδός Πανός [τεύχη 132, 133] και αργότερα κυκλοφόρησε, το 2012, σε βιβλίο με τον τίτλο «Η φίλη μου κυρία Ντόρα Ρωζέττη» πάλι από τις εκδόσεις Οδός Πανός. Η Ντόρα Ρωζέττη είχε εμφανές ταλέντο στο γράψιμο όπως φαίνεται στο μοναδικό βιβλίο της. Όπως λέει στην Ελένη Μπακοπούλου, έγραφε σε όλη τη ζωή της. Ωστόσο ο σάλος που προκάλεσε η τολμηρή γραφή και η αφήγηση του έρωτά της προς μία γυναίκα, που είναι το θέμα του βιβλίου της, είχε ως συνέπεια την καταστροφή και κυριολεκτική εξαφάνιση του βιβλίου, καθώς και τον στιγματισμό τής συγγραφέως. Η μαρτυρία της στην Ελένη Μπακοπούλου δείχνει ότι, εκτός από το πρώτο βιβλίο της, κατέστρεψε η ίδια και όλο το υπόλοιπο εν δυνάμει συγγραφικό της έργο. Το βιβλίο μετά την πρώτη επανέκδοσή του το 2005 έκανε τέσσερις ανατυπώσεις (2005, 2006, 2011, 2013). Είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, και παρακολουθεί και καταγράφει, σε ημερολογιακή μορφή και με ιμπρεσιονιστικό τρόπο, τη ζωή και τον εσωτερικό κόσμο της φοιτήτριας Ντόρας, τον έρωτα της για μια γυναίκα, τις φοιτητικές της παρέες, τα στέκια, τις εκδρομές, τη φύση και τις βόλτες στους δρόμους της Αθήνας. Σημειωτέον ότι το βιβλίο εκδόθηκε με επιμέλεια και επίμετρο της Χριστίνας Ντουνιά, καθηγήτριας Νεοελληνικής Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. - Ντόρα Ρωζέττη, Η ερωμένη της, Εκδόσεις Μεταίχμιο 2005, β’ έκδοση σκληρόδετη, Φεβρουάριος 2006 - Γρηγόριος Ξενόπουλος, Ντόρας Ρωζέττη: Η Ερωμένη της, ρομάντσο, κριτική που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία, τ. ΣΤ' (1929), σ. 1035-1037 [περιλαμβάνεται στην επανέκδοση του μυθιστορήματος το 2005] - Χριστίνα Ντουνιά, Η περιπέτεια ενός «ρομάντσου», επίμετρο στο βιβλίο Η ερωμένη της, Εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2005 -Ελένη Μπακοπούλου, Η φίλη μου κυρία Ντόρα Ρωζέττη (αφιέρωμα), περιοδικό Οδός Πανός, τεύχος 132, Απρίλιος 2006 (πρόωρη κυκλοφορία τον Φεβρουάριο) -Όλγα Σελλά, Αλεξανδρινή μικροβιολόγος ήταν η Ντόρα Ρωζέττη; Άρθρο στην εφημερίδα Καθημερινή 18.2.2006 http://www.kathimerini.gr/242643/article/politismos/arxeio-politismoy/ale3andrinh-mikroviologos-htan-h-ntora-rwzetth -Ελένη Μπακοπούλου, Παραλειπόμενα Ντόρας Ρωζέττη, περιοδικό Οδός Πανός, τεύχος 133, Ιούλιος 2006 -Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Λατρεύοντας το γυναικείο σώμα (βιβλιοκριτική), ένθετο περιοδικό «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας, 14 Ιουλίου 2006 -Ελένη Μπακοπούλου, Τεκμήρια για την αληθινή ταυτότητα της συγγραφέως του σαπφικού μυθιστορήματος «η Ερωμένη της», εφημερίδα Το Βήμα, 30.7.2006 http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=14826&m=S06&aa=1-Μαριανέλλα Κλώκα, Ελένη Μπακοπούλου, πόση …Ντόρα Ρωζέττη έκρυβες μέσα σου; City Uncovered δεκαπενθήμερη εφημερίδα, 18.2.2008 http://thequeernewspaper.blogspot.gr/2008/03/29.html -Λάμπρος Βαρελάς, Ευρήματα και νέες προτάσεις για το «ρομάντζο» Η ερωμένη της της Ντόρας Ρωζέττη, περιοδικό Νέα Εστία, Φεβρουάριος 2008 -Δημήτρης Βλαχοδήμος, Προσθήκες στην κριτική υποδοχή του μυθιστορήματος Η ερωμένη της της Ντόρας Ρωζέττη, περιοδικό Νέα Εστία, Ιούνιος 2008, τεύχος 1812 - Μιχαήλα Καραμπίνη-Ιατρού, Ο Καβάφης και η Ρωζέττη, περιοδικό Νέα Εστία, Ιούνιος 2008, τεύχος 1812 - Μάρη Θεοδοσοπούλου, Κρυφές ταυτότητες, Ελευθεροτυπία/Βιβλιοθήκη 16.10.2009 http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=92680 - Ιωάννα Ν. Μικρό ιστορικό για την «Ερωμένη» της Ντ. Ρωζέττη Νταλίκα περιοδικό, Λεσβιακή Ομάδα Αθήνας, διαδρομή 4η, Δεκέμβριος 2010 https://web.archive.org/web/20181120171428/http://loa.gr/2010/12/10/%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-4%CE%B7-%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%AD%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82-2010/ - Ελένη Μπακοπούλου, Η φίλη μου κυρία Ντόρα Ρωζέττη, εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα 2012 - Ελισάβετ Πάκη, Συναντήσεις για το λεσβιακό αρχείο - η "Ερωμένη της" και το Lesbian Blues στην Οξφόρδη, Νταλίκα, περιοδικό της Λεσβιακής Ομάδας Αθήνας, διαδρομή 6η, Ιούνιος 2012, Αθήνα