Αστερίξ

Ο Αστερίξ ή Οι Περιπέτειες του Αστερίξ (γαλλικά: Astérix ή Astérix le Gaulois) είναι γαλλοβελγική σειρά κόμικς γραμμένη από τον Ρενέ Γκοσινί και εικονογραφημένη από τον Αλμπέρ Ουντερζό. Ο Ουντερζό ανέλαβε και τη συγγραφή μετά το θάνατο του Γκοσινί το 1977. Η σειρά εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο γαλλοβελγικό περιοδικό κόμικς Pilote στις 29 Οκτωβρίου του 1959. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2021, κυκλοφόρησαν 39 τόμοι. Η σειρά ακολουθεί τα κατορθώματα ενός χωριού ανυπότακτων Γαλατών το 50 π.Χ. που αντιστέκονται στη Ρωμαϊκή κατοχή. Μπορούν να το πράξουν με τη βοήθεια ενός μαγικού φίλτρου, που παράγεται από τον δρυίδη τους, τον Πανοραμίξ, χρησιμοποιώντας το μαγικό χρυσό δρεπάνι του, το φίλτρο δίνει στον παραλήπτη υπεράνθρωπη δύναμη. Ο πρωταγωνιστής, ο τιμητικός χαρακτήρας Αστερίξ, μαζί με τον φίλο του τον Οβελίξ έχουν διάφορες περιπέτειες. Το τέλος και των δύο ονομάτων σε "-ίξ" (όπως και όλα τα άλλα ψευδογαλατικά ονόματα που τελειώνουν σε "-ίξ" στη σειρά) εννοεί την κατάληξη "ρίξ" (που σημαίνει "βασιλιάς") που υπάρχει στα ονόματα πολλών αληθινών γαλατικών οπλαρχηγών όπως ο Vercingetorix, ο Orgetorix, και ο Dumnorix. Σε πολλές από τις ιστορίες τους ταξιδεύουν σε ξένες χώρες, αν και άλλες τοποθετούνται μέσα και γύρω από το χωριό τους. Το κόμικ Αστερίξ είναι ένα από τα πιο δημοφιλή γαλλοβελγικά κόμικς στον κόσμο, με τη σειρά να είναι μεταφρασμένη σε πάνω από 100 γλώσσες.Η επιτυχία της σειράς οδήγησε στην προσαρμογή αρκετών βιβλίων σε 12 ταινίες: οκτώ κινουμένων σχεδίων, και τέσσερις με ζωντανούς ηθοποιούς. Υπάρχει επίσης μια σειρά από παιχνίδια βασισμένα στους χαρακτήρες, και ένα θεματικό πάρκο κοντά στο Παρίσι, το Παρκ Αστερίξ, που είναι βασισμένο στη σειρά. Μέχρι σήμερα, 325 εκατομμύρια αντίτυπα των 34 τευχών του Αστερίξ έχουν πωληθεί σε όλο τον κόσμο, καθιστώντας τους Γάλλους συνδημιουργούς Ρενέ Γκοσινί και Αλμπέρ Ουντερζό τους συγγραφείς με τις περισσότερες πωλήσεις στο εξωτερικό.

 Η δράση τοποθετείται στο 50 π.Χ. Όλη η Γαλατία έχει πέσει στα χέρια των Ρωμαίων. Όλη; Όχι! Οι κάτοικοι ενός μικρού χωριού της Αρμορικής, χάρη στο μαγικό φίλτρο που παρασκευάζει ο δρυίδης Πανοραμίξ, και που τους δίνει υπερφυσική δύναμη, συνεχίζουν να αντιστέκονται στους Ρωμαίους. Γνωρίζοντας ότι η κατάκτηση του χωριού μέσω πολέμου είναι αδύνατη λόγω της υπερφυσικής δύναμης των Γαλατών, ο Ιούλιος Καίσαρας και οι Ρωμαίοι προσπαθούν κάθε φορά να κατακτήσουν το χωριό χρησιμοποιώντας κάποιο πανούργο τέχνασμα, πάντα όμως με αποτυχημένη κατάληξη. Αυτό είναι και το κύριο θέμα του κόμικ. Ο Αστερίξ, ένας κοντός και δαιμόνιος Γαλάτης, μαζί με τον αχώριστο φίλο του, τον τεράστιο και αφελή Οβελίξ, αλλά και όλους τους συγχωριανούς τους πάντα καταφέρνουν, με τη βοήθεια του μαγικού φίλτρου, της εξυπνάδας αλλά και της καλής τους τύχης, να χαλάσουν τα σχέδια του Ρωμαίου Καίσαρα. Στο τέλος κάθε βιβλίου, η νίκη επί των Ρωμαίων γιορτάζεται με ένα μεγάλο τσιμπούσι με αγριογούρουνα (αφού πρώτα δεθεί και φιμωθεί ο βάρδος Κακοφωνίξ λόγω του ανυπόφορου τραγουδιού του). Οι 35 τόμοι έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 100 γλώσσες και διαλέκτους. Εκτός από την πρωτότυπη γαλλική γλώσσα, τα περισσότερα τεύχη είναι διαθέσιμα στα εσθονικά, στα αγγλικά, στα τσέχικα, στα ολλανδικά, στα γερμανικά, στα γαλικιανά, στα δανικά, στα ισλανδικά, στα νορβηγικά, στα σουηδικά, στα φινλανδικά, στα ισπανικά, στα καταλανικά, στα βασκικά, στα πορτογαλικά, στα βραζιλιάνικα πορτογαλικά, στα ιταλικά, στα νέα ελληνικά, στα ουγγρικά, στα πολωνικά, στα ρουμανικά, στα τουρκικά, στα σλοβένικα, στα βουλγαρικά, στα σερβικά, στα κροατικά, στα λετονικά, στα ουαλικά, καθώς και στα λατινικά.Μερικά τεύχη έχουν επίσης μεταφραστεί σε γλώσσες και διαλέκτους όπως η εσπεράντο, η σκωτική γαελική, η ινδονησιακή, η περσική, η κινέζικη μανδαρινική, η κορεάτικη, η ιαπωνική, η μπενγκάλι, η αφρικάανς, η αραβική, η χίντι, η εβραϊκή, η φριζική, η ρομανσική, η βιετναμική, η σιναλεζική.Στην Ελλάδα, ένας αριθμός των τόμων έχουν εμφανιστεί στην αρχαία ελληνική γλώσσα, αλλά και στην κρητική, στην κυπριακή και στην ποντιακή διάλεκτο. Στην ιταλική έκδοση, ενώ οι Γαλάτες μιλούν ιταλικά, οι λεγεωνάριοι μιλούν στη ρωμανική διάλεκτο. Στην πρώην Γιουγκοσλαβία, ο εκδοτικός οίκος Forum μετάφρασε τα κορσικανικά στο Ο Αστερίξ στην Κορσική στη μαυροβουνική διάλεκτο των σερβοκροατικών (σήμερα ονομάζεται γλώσσα του Μαυροβουνίου). Οι περισσότεροι τόμοι έχουν μεταφραστεί στα λατινικά και στα αρχαία ελληνικά με την συνοδεία εκπαιδευτικών οδηγών ως ένας τρόπος διδασκαλίας αυτών των αρχαίων γλωσσών. Έχει κάνει 280 εκατομμύρια πωλήσεις σε όλο τον κόσμο. Ίσως αποτελεί το πιο δημοφιλές γαλλικό κόμικ στον πλανήτη και οικείο ανάγνωσμα σε κατοίκους όλων των ηλικιών ανά την Ευρώπη. Σε χώρες όμως με ισχυρή εγχώρια παραγωγή κόμικς, όπως οι Η.Π.Α. και η Ιαπωνία, δεν είναι τόσο διαδεδομένο. Στη Γαλλία υπάρχει ακόμα και θεματικό πάρκο με το όνομα "Χωριό του Αστερίξ", που έχει τεράστια επισκεψιμότητα. Το κλειδί της επιτυχίας είναι η περιεκτικότητα της σειράς σε κωμικά στοιχεία που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες (πέρα από τα καθαρά γαλλικά αστεία), εικόνες με έντονα χρώματα και ζωντανό σκίτσο που καθηλώνουν τα παιδιά, ενώ οι ενήλικες μπορούν να γελούν με μια ατάκα ή με τους αναχρονισμούς, που συχνά συναντώνται στο σενάριο. Από τις σελίδες του έχουν περάσει και αρκετές διασημότητες, τόσο της Γαλλίας όσο και διεθνείς (όπως π.χ. ο Ζακ Σιράκ, οι Beatles, ο Σον Κόνερι και άλλοι). Στην Ελλάδα το Αστερίξ πρωτοκυκλοφόρησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 από τις εκδόσεις Σπανός. Το 1978 τα δικαιώματα απέκτησε η Anglo-Hellenic Agency του Ψαρόπουλου, η οποία κυκλοφόρησε σταδιακά όλα τα τότε υπάρχοντα τεύχη της σειράς σε μετάφραση Αργύρη Χιόνη. Από το 1989, οι ιστορίες του Αστερίξ κυκλοφορούν από τη Μαμούθ Comix σε άλμπουμ των 50 περίπου σελίδων. Βασικό χαρακτηριστικό του κόμικ είναι ότι όλα τα ονόματα των Γαλατών τελειώνουν σε -ιξ. Αιτία γι' αυτό είναι το όνομα του ιστορικά υπαρκτού Γαλάτη αρχηγού Vercingetorix (ελλ. Βερκιγγετόριξ), ο οποίος ηττήθηκε από το ρωμαϊκό στρατό του Ιουλίου Καίσαρα στη Μάχη της Αλεσίας. Αλλά και τα ονόματα των άλλων λαών που εμφανίζονται έχουν συνήθως κοινή κατάληξη: τα ονόματα των Ρωμαίων λήγουν σε -ους, των Γότθων (Γερμανών) σε -ικ, των Νορμανδών σε -αφ. Επίσης χαρακτηριστικό είναι ότι πολλά ονόματα είναι λογοπαίγνια είτε λόγω της σημασίας τους στα λατινικά είτε σε συνδυασμό με τη γαλλική προφορά. Για παράδειγμα γύρω από το χωριό του Αστερίξ υπάρχουν τέσσερα ρωμαϊκά στρατόπεδα, τα οποία ονομάζονται Petibonum (petit bonhomme, ανθρωπάκος στα γαλλ.) Babaorum (baba au rhum, το γλυκό μπαμπάς με ρούμι στα γαλλ.) Aquarium (ενυδρείο στα γαλλ.) Laudanum (το βότανο λάβδανο) Στις διάφορες περιπέτειές του ο Αστερίξ γυρίζει πολλές χώρες. Σε κάθε χώρα συναντά τα σύγχρονα στερεότυπα για τον κάθε λαό. Οι Γότθοι είναι πειθαρχημένοι και μιλιταριστές, αποτελούνται από πολλές φυλές που πολεμούν μεταξύ τους (αναφορά στη Γερμανία πριν από τον Μπίσμαρκ), ενώ φορούν το χαρακτηριστικό κράνος με αιχμή (Pickelhaube) του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι Ελβετοί είναι ουδέτεροι, τρώνε φοντύ, έχουν μανία με την καθαριότητα και με τα ρολόγια (κλεψύδρες) και σέβονται πάνω απ' όλα το τραπεζικό απόρρητο. Οι Βρετανοί είναι φλεγματικοί, ψύχραιμοι, πίνουν κάθε μέρα στις 5 ζεστό νερό με μια σταγόνα γάλα (μέχρι να τους φέρει ο Αστερίξ το τσάι), πίνουν χλιαρή μπίρα, τρώνε άνοστα βραστά φαγητά με σάλτσα μέντας. Οι Κορσικανοί είναι οξύθυμοι, πατριώτες, έχουν βεντέτες μεταξύ τους και κοιμούνται απαραιτήτως το μεσημέρι. Οι Έλληνες τρώνε "γεμιστά αμπελόφυλλα", πίνουν ρετσίνα και έχουν πάντα έναν ξάδερφο για την κατάλληλη δουλειά. Οι Νορμανδοί (Σκανδιναβοί) πίνουν ακατάσχετα, δε γνωρίζουν το φόβο (προσπαθούν να τον ανακαλύψουν) και στη χώρα τους η νύχτα διαρκεί έξι μήνες. Οι Βέλγοι μιλούν με περίεργη προφορά και σνομπάρουν τους Γαλάτες. Ζαν Γκρατόν: Σεναριογράφος του κόμικς "Michel Vaillant", στο οποίο ο κεντρικός ήρωας είναι οδηγός αγωνιστικών αυτοκινήτων. Ο Γκρατόν εμφανίζεται στον Αστερίξ σαν οδηγός αγωνιστικού άρματος (Το χρυσό δρεπάνι). Τσαρλς Λότον: Ο Βρετανός ηθοποιός εμφανίζεται σαν Ρωμαίος έπαρχος και εγκέφαλος του κυκλώματος διακίνησης χρυσών δρεπανιών. (Το χρυσό δρεπάνι) Ζωρζ Φρονβάλ: Συγγραφέας και σεναριογράφος κόμικς και προσωπικός φίλος του Γκοσινί. Εμφανίζεται σαν Ρωμαίος έπαρχος. (Ο Αστερίξ λεγεωνάριος) Raimu: Ο Γάλλος ηθοποιός εμφανίζεται σαν ταβερνιάρης που βοηθάει τους Γαλάτες ήρωες. (Ο γύρος της Γαλατίας) Πιέρ Τσερνιά: Ο Γάλλος σκηνοθέτης και τηλεοπτικός παρουσιαστής ήταν προσωπικός φίλος των δημιουργών του Αστερίξ και έγραψε το σενάριο του τέταρτου κινουμένου σχεδίου του Αστερίξ (Η έκπληξη του Καίσαρα). Ο Τσερνιά ενέπνευσε πολλούς χαρακτήρες Ρωμαίων. (Ο Αστερίξ λεγεωνάριος, Ο Αστερίξ στην Κορσική, Το δώρο του Καίσαρα, Οβελίξ και Σία, Ο Αστερίξ στους Βέλγους) Ζαν Μαρέ: Ο διάσημος "ωραίος" του γαλλικού κινηματογράφου ενέπνευσε το χαρακτήρα του Γαλάτη Τραγικομίξ, αγαπημένου της Φαλμπαλά. (Ο Αστερίξ λεγεωνάριος) Ρενέ Γκοσινί: Ο σεναριογράφος του Αστερίξ εμφανίζεται σαν θεατής στο Θέατρο της Κονδάτης (Ο Αστερίξ και η χύτρα), σαν τοιχογραφία (Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες μαζί με τον Ουντερζό), σαν λεγεωνάριος που κουβαλάει τον μεθυσμένο λεγεωνάριο (καρικατούρα του Τσερνιά) με τη βοήθεια ενός άλλου λεγεωνάριου που είναι καρικατούρα του Ουντερζό (Οβελίξ και Σία), και σαν Ρωμαίος απεσταλμένος (Η οδύσσεια του Αστερίξ). Αλμπέρ Ουντερζό: Ο σκιτσογράφος του Αστερίξ εμφανίζεται σαν θεατής στο Θέατρο της Κονδάτης (Ο Αστερίξ και η χύτρα), σαν ανάγλυφο (Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς αγώνες) και σαν λεγεωνάριος που κουβαλάει τον μεθυσμένο λεγεωνάριο (καρικατούρα του Τσερνιά) με τη βοήθεια ενός άλλου λεγεωνάριου που είναι καρικατούρα του Γκοσινί (Οβελίξ και Σία). Ζεράρ Καλβί: Ο μεγάλος Γάλλος μουσουργός εμφανίζεται σαν Ρωμαίος μαέστρος. (Ο Αστερίξ στην Ισπανία) Λίνο Βεντούρα: Ο μεγάλος "σκληρός" του γαλλικού κινηματογράφου εμφανίζεται σαν Ρωμαίος εκατόνταρχος. (Η διχόνοια) Γκι Λουξ: Ο Γάλλος παρουσιαστής τηλεοπτικών παιχνιδιών εμφανίζεται σαν διοργανωτής του παιχνιδιού του οποίου το έπαθλο είναι η "Κατοικία των θεών". (Η κατοικία των θεών) Αντρέ Αλέρμ: Γάλλος ηθοποιός. (Οι δάφνες του Καίσαρα) Ζακ Σιράκ: Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας ήταν νέος πολιτικός την εποχή που πρωτοεκδόθηκε το κόμικ. Εμφανίζεται σαν φιλελεύθερος μάνατζερ που προσπαθεί να εισαγάγει τον "ιό της κερδοσκοπίας" στο γαλατικό χωριό. (Οβελίξ και Σία) Μπενίτο Μουσολίνι: Ο Ιταλός δικτάτορας εμφανίζεται ως ο Ρωμαίος εκατόνταρχος Μουσολίνιους (Ο αγώνας των αρχηγών). Σταν Λόρελ και Όλιβερ Χάρντι: Το διάσημο κωμικό δίδυμο "Χοντρός-Λιγνός" εμφανίζεται με τη μορφή Ρωμαίων λεγεωναρίων. (Οβελίξ και Σία) Ντυπόν και Ντιπόν: Οι δίδυμοι ντετέκτιβ του κόμικ Τεντέν.(Ο Αστερίξ στους Βέλγους) Αννί Κορντί: Βελγίδα τραγουδίστρια. (Ο Αστερίξ στους Βέλγους) Έντι Μερκς: Ο μεγάλος Βέλγος ποδηλάτης εμφανίζεται σαν ταχύτατος κούριερ. (Ο Αστερίξ στους Βέλγους) Σον Κόνερι: Ο διάσημος Σκωτσέζος ηθοποιός εμφανίζεται σαν μυστικός πράκτορας του Καίσαρα, εμφανής αναφορά στον πράκτορα 007 τον οποίο ερμήνευσε στον κινηματογράφο. Στο κόμικ εμφανίζεται με το όνομα "Zerozerosix" (αποδ. Μηδενμηδενέξ). (Η οδύσσεια του Αστερίξ) Μπερνάρ Μπλιέ: Ο Γάλλος ηθοποιός εμφανίζεται σαν πανούργος σύμβουλος του Καίσαρα. Ο χαρακτήρας του κόμικ είναι εμπνευσμένος από τους χαρακτήρες που ερμήνευσε στη μεγάλη οθόνη. (Η οδύσσεια του Αστερίξ) Ζαν Γκαμπέν: Θρύλος του γαλλικού κινηματογράφου ο οποίος εμφανίζεται σαν Πόντιος Πιλάτος. (Η οδύσσεια του Αστερίξ) Άλντο Ματσιόνε: Ο Ιταλός ηθοποιός, που συνήθιζε να ερμηνεύει ρόλους καρδιοκατακτητών σε κωμωδίες, εμφανίζεται σαν Ρωμαίος λεγεωνάριος, που είναι πρόθυμος να υπηρετήσει στην λεγεώνα των γυναικών. (Ρόδο και ξίφος) Κερκ Ντάγκλας: Ο διάσημος Αμερικανός ηθοποιός εμφανίζεται σαν χαρακτήρας που θυμίζει τον Σπάρτακο τον οποίο ερμήνευσε στον κινηματογράφο. (Η γαλέρα του Οβελίξ) Οι Beatles: το διάσημο αγγλικό ροκ συγκρότημα εμφανίζεται σαν μια παρέα Βρετανών βάρδων που δίνει αυτόγραφα σε ξετρελαμένες φαν. (Ο Αστερίξ στους Βρετανούς) Ζαν Ρισάρ: Ο Γάλλος ηθοποιός και προσωπικότητα του τσίρκου εμφανίζεται σαν θηριοδαμαστής. (Ο Αστερίξ στους Βρετανούς) Ζαν-Πωλ Ρουλάν: Ο Γάλλος παρουσιαστής ραδιοφώνου και τηλεόρασης εμφανίζεται σαν ιερέας της Ατλαντίδας. (Η γαλέρα του Οβελίξ) Άρνολντ Σβαρτζενέγκερ: Ο διάσημος Αμερικάνος ηθοποιός και πολιτικός εμφανίζεται σαν εξωγήινος μυώδης υπερήρωας-ρομπότ, που απλά εκτελεί εντολές. (Και ο ουρανός έπεσε στο κεφάλι τους). Οι τόμοι 1 έως 24, 32 και 34 είναι από τον Γκοσινί και τον Ουντερζό. Οι τόμοι 25 έως 31 και 33 είναι μόνο από τον Ουντερζό. Από τον τόμο 35 και μετά είναι από τον Ζαν-Ιβ Φερρί και τον Ντιντιέ Κονράντ. Τα χρόνια που αναφέρονται είναι της αρχικής τους έκδοσης. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τόμοι 32 και 34 δεν αποτελούνται από κανονικές ιστορίες, έτσι όπως τις γνωρίζουμε. Πρόκειται για συλλογή μικρών ιστοριών που είχαν δημοσιευθεί στο περιοδικό Pilote (τόμος 32) και για μια επετειακή ιστορία, για τα 50 χρόνια, που εξιστορεί το παρελθόν, χωρίς όμως να έχει κανονική δομή (τόμος 34). Οι συλλέκτες ανά τον κόσμο, θεωρούν τα τεύχη 32 και 34, τρόπον τινά, εκτός σειράς. Τόμοι εκτός σειράς Οι 12 άθλοι του Αστερίξ (1976) Η έκπληξη του Καίσαρα (1985) Πως ο Οβελίξ έπεσε στη χύτρα του Δρυίδη όταν ήταν μικρός (1989) Το χτύπημα του μενίρ (1989) Ο Αστερίξ και οι Ινδιάνοι (1994) Ο Ουντερζό σκιαγραφημένος από τους φίλους του (1996) Όλα για τον Αστερίξ τον Γαλάτη (1999) Αστερίξ και Βίκινγκς (2006)Οι 12 άθλοι του Αστερίξ είναι κόμικς διασκευή της ομότιτλης ταινίας κινουμένων σχεδίων. Κυκλοφόρησε το 1976, και ήταν το 23ο τόμος που εκδόθηκε, αλλά σπάνια έχει να ανατυπωθεί και δεν θεωρείται canon στη σειρά. Το 2007, η Les Editions Albert René κυκλοφόρησε έναν τόμο αφιέρωμα με τίτλο Ο Αστερίξ και οι Φίλοι Του (Astérix et ses Amis), έναν τόμο 60 σελίδων ενός έως τεσσάρων σελίδων διηγήματα. Ήταν ένας φόρος τιμής προς τον Αλμπέρ Ουντερζό για τα 80α γενέθλιά του από 34 Ευρωπαίους γελοιογράφους. Ο τόμος έχει μεταφραστεί σε εννέα γλώσσες. Κινουμένων σχεδίων Αστερίξ ο Γαλάτης (1967) Αστερίξ και Κλεοπάτρα (1968) Οι 12 άθλοι του Αστερίξ (1976) Ο Αστερίξ και η έκπληξη του Καίσαρα (1985) Ο Αστερίξ στην Βρετανία (1986) Ο Αστερίξ και η κούπα του μενίρ (1989) Ο Αστερίξ κατακτά την Αμερική (1994) Ο Αστερίξ και οι Βίκινγκς (2006) Η κατοικία των θεών (2014) (3D) το μυστικό του μαγικού ζωμού (2018) (3D) Live action Αστερίξ και Οβελίξ Εναντίον Καίσαρα (1999) Αστερίξ και Οβελίξ: Επιχείρηση Κλεοπάτρα (2002) Ο Αστερίξ στους Ολυμπιακούς Αγώνες (2008) Αστερίξ και Οβελίξ στη Βρετανία (2012) Κατάλογος χαρακτήρων του Αστερίξ Κατάλογος τευχών του Αστερίξ Επίσημη ιστοσελίδα Αστερίξ στην σελίδα των Μαμούθ Comix