Μια υπόθεση ταυτότητας

Μια υπόθεση ταυτότητας (αγγλικός τίτλος: A Case of Identity) είναι ένα από τα 56 διηγήματα του Άρθουρ Κόναν Ντόυλ με ήρωα τον ντετέκτιβ Σέρλοκ Χολμς. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό Strand της Μ. Βρετανίας τον Σεπτέμβριο του 1891 και περιλαμβάνεται μαζί με άλλα διηγήματα στη συλλογή διηγημάτων Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς.Το διήγημα έχει διασκευαστεί για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο.

 Η ιστορία αρχίζει με τον Σέρλοκ Χολμς και τον φίλο του Δρ Γουάτσον, να κάθονται δίπλα στη φωτιά στο σπίτι του ντετέκτιβ στην Μπέικερ στριτ του Λονδίνου. Τους επισκέπτεται η δεσποινίς Μαίρη Σάδερλαντ και ζητά τη βοήθεια του ντετέκτιβ να βρει τον αρραβωνιαστικό της, ο οποίος εξαφανίστηκε μυστηριωδώς την ημέρα που επρόκειτο να παντρευτούν, την προηγούμενη εβδομάδα.Η κοπέλα εξηγεί ότι ζει με τη μητέρα και τον πατριό της Τζέιμς Γουίντιμπανκ, όχι πολύ μεγαλύτερο από την ίδια - ο πατριός δεν ενέκρινε την προσφυγή της στον Χολμς. Αφήνει τους τόκους από το εισόδημά της στην οικογένεια και η ίδια ζει με το μικρό εισόδημα που αποκομίζει με τη δακτυλογράφηση κειμένων: «... Ζω πολύ καλά με τη δακτυλογράφηση. Δύο πένες τη σελίδα, και συχνά καταφέρνω να γράφω δεκαπέντε ή είκοσι σελίδες την ημέρα». Ο πατριός της είναι αυστηρών αρχών και την κρατά μακριά από κοινωνικές συναναστροφές. Μια μέρα που ο πατριός της έφυγε σε επαγγελματικό ταξίδι για τη Γαλλία, η Μαίρη με τη μητέρα της πηγαίνουν σε έναν χορό, όπου συναντά τον κύριο Όσμερ Έιντζελ, έναν ήσυχο και μάλλον μυστικοπαθή χαρακτήρα. Μετά τον χορό, η Μαίρη συνάντησε δύο φορές τον κύριο Έιντζελ. Όταν ο πατριός επέστρεψε, οι νέοι διατήρησαν αλληλογραφία, χειρόγραφη από την πλευρά της Μαίρης και ταχυδρομημένη σε ποστ ρεστάντ και δακτυλογραφημένη από τον κ. Έιντζελ. Κατά την επόμενη αναχώρηση του πατριού της στη Γαλλία, αποφάσισαν να παντρευτούν. Πριν από τον γάμο, ο μελλοντικός γαμπρός απαιτεί όρκο πίστης από τη Μαίρη και στη συνέχεια εξαφανίζεται μυστηριωδώς πριν από τον γάμο. Η κοπέλα γνωρίζει μόνο τη διεύθυνση της εταιρείας του, όχι του σπιτιού του. Για τον Χολμς, η υπόθεση είναι απλή: καθώς ο Όσμερ Έιντζελ εμφανιζόταν μόνο όταν έλειπε ο πατριός, καταλήγει ότι ήταν μεταμφιεσμένος ο πατριός της. Οργάνωσε αυτή την απάτη, με τη συνενοχή της γυναίκας του και εκμεταλλευόμενοι τη μυωπία της κοπέλας, για τα χρήματα της θετής κόρης του, η δραματική εξαφάνιση του αρραβωνιαστικού είχε σκοπό μόνο να αποθαρρύνει την επιθυμία της κοπέλας να γνωρίσει κάποιον μελλοντικό σύζυγο για μεγάλο χρονικό διάστημα και να την κρατήσει (και τα λεφτά της) στο σπίτι επ' αόριστον.Δεν υπήρχε ποινικό αδίκημα στις ενέργειες του πατριού, οπότε ο Χολμς δεν τον συλλαμβάνει όταν τον κάλεσε στο σπίτι του, αν και απειλεί να τον χτυπήσει, πριν αυτός φύγει τρέχοντας. Ο Χολμς αποφασίζει να μην πει τίποτε στην πελάτισσά του, πιστεύοντας ότι δεν θα τον πιστέψει ούτως ή άλλως, και προβλέπει ότι ο κύριος Γουίντιμπανκ θα τελειώσει τη ζωή του στην αγχόνη. Και αυτή τη φορά ο Σέρλοκ Χολμς εφάρμοσε με επιτυχία τη διάσημη μέθοδό του. Έτσι: Έμαθε ποιος ωφελείται από την εξαφάνιση του αρραβωνιαστικού της δεσποινίδας Μαίρης: «Φυσικά, ήταν ξεκάθαρο από την αρχή ότι ο κύριος Όσμερ Έιντζελ είχε κάποιο λόγο για την περίεργη συμπεριφορά του. Είναι επίσης προφανές ότι ο μόνος που θα μπορούσε να ωφεληθεί από αυτό το περιστατικό ήταν ο πατριός. Την προσοχή του κίνησε το γεγονός ότι κανείς δεν είδε τον πατριό και τον κ. Έιντζελ ταυτόχρονα: «Το γεγονός ότι ο γαμπρός και ο πατριός δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά, αντίθετα, ο ένας εμφανιζόταν πάντα απουσία του άλλου, επίσης σήμαινε κάτι.» Σύγκρινε τα γράμματα της επιστολής που έλαβε από τον κ. Γουίντιμπανκ με τα γράμματα των επιστολών του κ. Έιντζελ και διαπίστωσε ότι και τα δύο παρουσίαζαν τα ίδια μικρά αλλά χαρακτηριστικά ελαττώματα, άρα επιβεβαιώνεται η υποψία του ότι τα γράμματα γράφτηκαν στην ίδια γραφομηχανή. Έστειλε μια περιγραφή του γαμπρού στη διεύθυνση της εταιρείας του, αφαιρώντας τα μαύρα γυαλιά, τις φαβορίτες και τη χαμηλή φωνή: «Μου είπαν ότι από όλες τις ενδείξεις αυτός θα έπρεπε να είναι ο υπάλληλος τους Τζέιμς Γουίντιμπανκ. Αυτό είναι όλο!» Η φεμινίστρια ακτιβίστρια και κριτικός λογοτεχνίας Wanda Dexter επέκρινε τη συμπεριφορά του Χολμς, μεταξύ άλλων αναφέρει: ...Στο βρετανικό δίκαιο εκείνης της εποχής, ένας άντρας μπορούσε να μηνυθεί για αθέτηση υπόσχεσης. Ακόμη και κάποιος που έκανε πρόταση γάμου σε μια γυναίκα με απόλυτη ειλικρίνεια και μετά άλλαζε γνώμη μπορούσε να μηνυθεί. Πολύ περισσότερο ένας παντρεμένος άντρας που μέσα από μια περίτεχνη απάτη ξεγελά την προγονή του! Οποιοσδήποτε δικηγόρος θα μπορούσε να τον είχε κατατροπώσει στο δικαστήριο, όπως σίγουρα του άξιζε. Αντίθετα, ο Χολμς τον αφήνει χωρίς να τον καταγγείλει και η κοπέλα βρίσκεται ανυποψίαστη, να θρηνεί για τον χαμένο της έρωτα, υπό την κηδεμονία του εγκληματία πατριού, ο οποίος μπορεί στη συνέχεια να καταστρώσει νέα άθλια σχέδια! Μια υπόθεση ταυτότητας - Οι περιπέτειες του Σέρλοκ - Ηχητικό βιβλίο στα ελληνικά Το διήγημα έχει μεταφραστεί αρκετές φορές στα ελληνικά, μερικές από τις μεταφράσεις: Άπαντα του Σέρλοκ Χολμς, μετάφραση: Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος, εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2005, στον Α' τόμο. Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς, μετάφραση: Νίκος Μαρούδας, εκδόσεις Ερατώ, 2008 Οι περιπέτειες του Σέρλοκ Χολμς (διηγήματα), μετάφραση Γ. Μπαρουξής, εκδόσεις Ποντίκι, 2009