Μπενζαμέν Μαρύ

O Βέλγος Μπενζαμέν Μαρύ (Benjamin Mary, 1792-1846) υπηρέτησε ως διπλωμάτης στην πρεσβεία του Βελγίου στη Βραζιλία και στην πρεσβεία του Βελγίου στην Ελλάδα. Παράλληλα, καθώς ήταν ικανός ζωγράφος, φιλοτέχνησε δεκάδες σχέδια που σχετίζονται με τις δύο χώρες στις οποίες είχε τοποθετηθεί.

 O Μπενζαμέν Μαρύ γεννήθηκε στην πόλη Μονς του σημερινού Βελγίου το 1792. Γονείς του ήταν ο Hyacinthe Mary (δικηγόρος, συμβολαιογράφος και τοπικός αξιωματούχος) και η Marie-Josèphe Parmentier. Μικρότερος αδελφός του ήταν ο δικηγόρος Édouard Mary (1796-1853). Ο Benjamin, ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, σπούδασε νομικά στις Βρυξέλλες και εξελέγη μέλος του αντιπροσωπευτικού σώματος της επαρχίας Namur. Όταν το Βέλγιο ανακηρύχθηκε εθνικό κράτος με πολίτευμα τη συνταγματική μοναρχία (1831), μετά την απόσχισή του από το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, ο Benjamin Mary έγινε αναπληρωματικός αντιπρόσωπος του διαμερίσματος του Namur στη βελγική Εθνοσυνέλευση. Αργότερα εισήλθε στο διπλωματικό σώμα και υπηρέτησε στη Βραζιλία (Ρίο ντε Τζανέιρο), επιτυγχάνοντας τη σύναψη εμπορικής συνθήκης μεταξύ Βελγίου και Βραζιλίας (1834). Εκεί φιλοτέχνησε μια αξιόλογη συλλογή σχεδίων με θέμα τη χλωρίδα και τα τοπία της. Ορισμένα από τα σχέδια αυτά εκδόθηκαν στο μνημειώδες έργο Flora Brasiliensis του Γερμανού βοτανολόγου και εξερευνητή Carl Friedrich Philipp von Martius, που εκδόθηκε σε 130 τεύχη μεταξύ 1840 και 1906.Τον Νοέμβριο του 1838 ο Μπενζαμέν Μαρύ διορίστηκε διπλωματικός αντιπρόσωπος στην Ελλάδα από τον βασιλιά του Βελγίου Λεοπόλδο Α΄. Φτάνει στην Αθήνα στις 22 Ιουλίου/3 Αυγούστου 1839, μετά από μακρά παραμονή στην Ιταλία, με καθήκον τη σύναψη εμπορικής συνθήκης μεταξύ Βελγίου και Ελλάδας. Οι μακρόσυρτες διαπραγματεύσεις και η παρεμβατικότητα του Όθωνα καθυστερούσαν την υπογραφή της συνθήκης. Αυτό άφησε περιθώριο στον Benjamin Mary να ταξιδέψει στην Ελλάδα (Εύβοια, Κυκλάδες, Πελοπόννησο, Σποράδες, Στερεά Ελλάδα). Το φθινόπωρο του 1844 ξεκίνησε από την Αθήνα για ένα ταξίδι στην Αίγυπτο μέσω Κωνσταντινούπολης, Ρόδου, Κύπρου και Λιβάνου. Στην Αίγυπτο παρέμεινε έως τον Μάιο/Ιούνιο του 1845, οπότε αναχώρησε με προορισμό τις Βρυξέλλες. Δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα, παρά την επιθυμία του, καθώς η κυβέρνηση του Βελγίου δεν του χορήγησε τη σχετική άδεια. Τελικά, λόγω προβλημάτων υγείας μετέβη για θεραπεία στη γαλλική λουτρόπολη Bagnères-de-Luchon, όπου απεβίωσε το καλοκαίρι του 1846. Ο Μπενζαμέν Μαρύ βρίσκεται στην Ελλάδα σε καιρό ειρήνης και, παράλληλα με τα διπλωματικά του καθήκοντα, ξεδιπλώνει το ταλέντο του στη ζωγραφική. Η παρατηρητικότητα και η καλλιτεχνική ευαισθησία του, τον ώθησαν να ζωγραφίσει εκ του φυσικού δεκάδες σχέδια, προσωπογραφίες και τοπία, κατά την παραμονή του σε Αθήνα και Πειραιά, αλλά και στη διάρκεια των περιοδειών του στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο. Τα σχέδια αυτά προσφέρουν μια πινακοθήκη επωνύμων και ανωνύμων της μετεπαναστατικής Ελλάδας στην εποχή του Όθωνα, που συμπληρώνουν τις σειρές των γνωστών πορτραίτων των αγωνιστών του 1821 από τον Δανό φιλέλληνα Άνταμ Φρίντελ και τον Βαυαρό φιλέλληνα Karl Krazeisen.Δύο σειρές προσωπογραφιών φιλοτεχνημένων από τον Μπενζαμέν Μαρύ (την περίοδο 1839-1844 κυρίως) έχουν εκδοθεί βάσει των σχεδίων που βρέθηκαν συγκεντρωμένα σε δύο λευκώματα εποχής. Στο πρώτο λεύκωμα απεικονίζονται περισσότερες από 200 γυναίκες, Ελληνίδες οι περισσότερες, τις οποίες ζωγράφισε ο Mary δίνοντας έμφαση στις ενδυμασίες. Στο δεύτερο λεύκωμα περιέχονται περισσότερες από 300 προσωπογραφίες ή σχέδια ανδρών, με επώνυμους και ανώνυμους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821, πολιτικούς, ιερωμένους, λογίους, φιλέλληνες και καθημερινούς ανθρώπους. Στο ίδιο λεύκωμα περιλαμβάνονται και σχέδια από την Εθνική Συνέλευση 1843-1844. Στα σχέδια του Mary υπάρχει συχνά η υπογραφή των εικονιζόμενων προσώπων, όπως συνέβαινε και στα σχέδια του Friedel και του Krazeisen. Μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, ο Μπενζαμέν Μαρύ παρακολουθούσε από το διπλωματικό θεωρείο τις εργασίες της Εθνικής Συνέλευσης του 1843-1844 στην Αθήνα, που οδήγησε στην ψήφιση του Συντάγματος του 1844. Μέσα στην αίθουσα όπου διεξαγόταν η Εθνική Συνέλευση ζωγράφισε δεκάδες πληρεξουσίους και θεατές που είχαν προσέλθει από κάθε μέρος της Ελλάδας. Αυτό το υλικό είναι μοναδικό για την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας, χάρη στην αμεσότητα των σχεδίων του Mary, ο οποίος προσπάθησε με ταχύτητα και ακρίβεια να συλλάβει τις εκφράσεις και την στάση των παρισταμένων. Πολυπρόσωπο σχέδιο από την Εθνική Συνέλευση 1843-1844Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Νικηταράς ή Σταματελόπουλος Λάζαρος Κουντουριώτης Ιωάννης Μακρυγιάννης Χριστόδουλος Χατζηπέτρου Τζορτζ Φίνλεϊ Πανούτσος Νοταράς Θεόκλητος Φαρμακίδης Νικόλαος Θησεύς Βασίλειος Πετιμεζάς Αναστάσιος Μαυρομιχάλης Ηλίας Σαλαφατίνος Ιωάννης Κωλέττης Ιωάννης Καρατζάς Δημήτριος Νότη Μπότσαρης Κώστας Μπότσαρης