Διαδηλώσεις στη Γεωργία το 2023

Ως διαδηλώσεις στη Γεωργία τον Μάρτιο του 2023 εννοείται σειρά διαδηλώσεων και αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων στους δρόμους που πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη Γεωργία για την κοινοβουλευτική υποστήριξη ενός προτεινόμενου «Νόμου για τη διαφάνεια της ξένης επιρροής», ο οποίος απαιτούσε από τις ΜΚΟ να εγγραφούν ως «πράκτορες ξένης επιρροής» εάν τα κεφάλαια που λάμβαναν από το εξωτερικό ανέρχονται σε περισσότερο από το 20% των συνολικών εσόδων τους. Η αστυνομία έχει αναφερθεί ότι χρησιμοποίησε κανόνια νερού και δακρυγόνα για να διαλύσει τις διαδηλώσεις, ειδικά στην πρωτεύουσα Τιφλίδα. Το κοινοβούλιο απέσυρε το νομοσχέδιο ως αποτέλεσμα διαμαρτυριών στις 10 Μαρτίου 2023.

 Από τον Ιανουάριο του 2021, η Γεωργία και η Ουκρανία ετοιμάζονταν να υποβάλουν επίσημη αίτηση για ένταξη στην ΕΕ το 2024 για να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση τη δεκαετία του 2030. Ωστόσο, εν μέσω της κλιμάκωσης του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου το 2022, η Ουκρανία, η Γεωργία και η Μολδαβία υπέβαλαν από κοινού αίτηση για ένταξη στην ΕΕ τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2022.Στις 9 Ιουνίου 2022, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ένα ψήφισμα έξι σελίδων κατηγορώντας την κυβέρνηση της Γεωργίας ότι διαβρώνει την ελευθερία του Τύπου στη χώρα. Συνέστησε επίσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση να επιβάλει κυρώσεις στον ιδρυτή του κυβερνώντος κόμματος Γεωργιανού Ονείρου Μπιτζίνα Ιβανισβίλι για τον ρόλο του στην επιδείνωση της πολιτικής διαδικασίας στη Γεωργία. Στις 23 Ιουνίου 2022, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χορήγησε στην Ουκρανία και τη Μολδαβία το καθεστώς της υποψήφιας χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ανέβαλε τη χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας στη Γεωργία έως ότου εκπληρωθούν ορισμένες προϋποθέσεις. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την προθυμία τουν να χορηγήσει στη Γεωργία το καθεστώς της υποψήφιας χώρας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά από μια σειρά συνιστώμενων μεταρρυθμίσεων. Στις 28 Ιουνίου 2022, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης δημοσίευσε μια δήλωση, στην οποία ανέφερε ότι ο φυλακισμένος πρώην πρόεδρος Μιχαήλ Σαακασβίλι έπρεπε να νοσηλευτεί αμέσως σε ειδικό ίδρυμα στο εξωτερικό. Ο Σαακασβίλι, ο οποίος διέφυγε από τη Γεωργία το 2013 και καταδικάστηκε από δικαστήριο της Τιφλίδας σε έξι χρόνια φυλάκιση ερήμην για κατάχρηση εξουσίας, υπεξαίρεση και εμπλοκή του στην απόπειρα δολοφονίας βουλευτή της αντιπολίτευσης, ανακοίνωσε την επιστροφή του στη Γεωργία στις 1 Οκτωβρίου 2021, παραμονές των αυτοδιοικητικών εκλογών. Αργότερα συνελήφθη στην Τιφλίδα. Σύμφωνα με την έρευνα, ο Σαακασβίλι εισήλθε στη χώρα μυστικά, κρυμμένος σε ένα ημιρυμουλκούμενο φορτηγό φορτωμένο με γαλακτοκομικά προϊόντα. Διέσχισε παράνομα τα σύνορα της Γεωργίας, παρακάμπτοντας τον τελωνειακό έλεγχο. Τοποθετήθηκε στις φυλακές Ρουστάβι και προχώρησε σε απεργία πείνας. Ο προσωπικός του γιατρός ζήτησε από τις αρχές να τον μεταφέρουν σε νοσοκομείο καθώς συνέχιζε την απεργία πείνας καθώς η κατάσταση της υγείας του φέρεται να είχε επιδεινωθεί μετά τη σύλληψή του. Στις 14 Δεκεμβρίου 2022, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε εκ νέου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να επιβάλει κυρώσεις στον Ιβανισβίλι, κατηγορώντας τον για επιδείνωση της δημοκρατικής πολιτικής διαδικασίας στη Γεωργία, ενώ κάλεσε τη γεωργιανή κυβέρνηση να απελευθερώσει τον Σαακασβίλι για ιατρικούς λόγους για να νοσηλευτεί στο εξωτερικό. Στις 14 Φεβρουαρίου 2023, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ένα τρίτο μη δεσμευτικό ψήφισμα, κατηγορώντας τη γεωργιανή κυβέρνηση και τον Ιβανισβίλι για κακομεταχείριση του Σαακασβίλι στη φυλακή, ζητώντας για άλλη μια φορά την αποφυλάκισή του και προσωπικές κυρώσεις στον Ιβανισβίλι. Το κόμμα Γεωργιανό Όνειρο επέκρινε τα ψηφίσματα. Ο Πρωθυπουργός της Γεωργίας Ιρακλί Γκαριμπασβίλι χαρακτήρισε τα ψηφίσματα "ανεύθυνα και προσβλητικά έναντι του λαού μας". Ο βουλευτής του Γεωργιανού Ονείρου Ντιμίτρι Κουντάντζε αμφισβήτησε την πολιτική της Γεωργίας για ένταξη στην ΕΕ, λέγοντας: Δεν θα εγκαταλείψουμε την αξιοπρέπειά μας για να λάβουμε το καθεστώς [υποψήφιου]. [. . . ] Κανείς δεν θα εκφοβίσει τον Μπιτζίνα Ιβανισβίλι ή το γεωργιανό κράτος με απειλές για κυρώσεις!. Στις 2 Αυγούστου, οι Γεωργιανοί βουλευτές Σόζαρ Σουμπάρι, Μιχαήλ Καβελασβίλι και Ντιμίτρι Κουντάντζε αποχώρησαν από το κυβερνών κόμμα και ίδρυσαν το κίνημα της Λαϊκής Εξουσίας. Σύμφωνα με τους βουλευτές, στόχος τους ήταν να μιλήσουν και να αποκαλύψουν την αλήθεια «κρυμμένη στα παρασκήνια της γεωργιανής πολιτικής». Μέλη της Λαϊκής Εξουσίας δημοσίευσαν μια σειρά από δημόσιες επιστολές κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι προσπάθησαν να ανατρέψουν τη γεωργιανή κυβέρνηση. Το κίνημα έχει επικρίνει ιδιαίτερα την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γεωργία. Τα μέλη του αμφισβήτησαν τη χρηματοδότηση των ΗΠΑ για τη Γεωργία, λέγοντας ότι εξυπηρετούσε μόνο την ενίσχυση των αμερικανικών συμφερόντων στη Γεωργία σε βάρος των κρατικών θεσμών και της κυριαρχίας της Γεωργίας. Επίσης το κίνημα κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση για παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας και υπονόμευση της δικαιοσύνης της Γεωργίας. Οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις ήταν μεταξύ των 12 αιτημάτων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση για να λάβει η Γεωργία το καθεστώς υποψήφιας χώρας στην ΕΕ, αν και σύμφωνα με τη Λαϊκή Εξουσία, η πρόταση είχε στόχο "να υποτάξει το γεωργιανό δικαστικό σώμα σε ξένο έλεγχο". Το κίνημα έχει κατηγορήσει ορισμένα γεωργιανά πολιτικά κόμματα (συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου αντιπολιτευόμενου κόμματος Ενωμένο Εθνικό Κίνημα, με επικεφαλής τον Μιχαήλ Σαακασβίλι) και ΜΚΟ ως «αμερικανούς πράκτορες». Σύμφωνα με το κίνημα της Λαϊκής Εξουσίας, ο Σαακασβίλι επέστρεψε παράνομα στη Γεωργία για να πραγματοποιήσει πραξικόπημα με υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ευρωβουλευτές. Τα μέλη της Λαϊκής Εξουσίας διευκρίνισαν περαιτέρω ότι η Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γεωργία εργαζόταν για να σύρει τη χώρα στον Ρωσο-Ουκρανικό Πόλεμο και ότι η γεωργιανή κυβέρνηση και ο Ιβανισβίλι τιμωρήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ειρηνική πολιτική και την άρνησή τους να ανοίξουν ένα δεύτερο μέτωπο κατά της Ρωσίας στη Γεωργία. Το Γεωργιανό Όνειρο αποδοκίμασε αυτή την κριτική για την εμπλοκή των ΗΠΑ στη Γεωργία, με τον Ιρακλί Γκαριμπασβίλι να δηλώνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι οι «στρατηγικοί εταίροι» της Γεωργίας. Εν τω μεταξύ έξι άλλοι βουλευτές προσχώρησαν στο κίνημα από το Γεωργιανό Όνειρο, στερώντας του την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία . Την ίδια ώρα, τα εννέα μέλη του κινήματος της Λαϊκής Εξουσίας στο κοινοβούλιο αποφάσισαν να παραμείνουν στην κυβερνητική πλειοψηφία, στηρίζοντας την κυβέρνηση του Γκαριμπασβίλι. Ο πρόεδρος του Γεωργιανού Ονείρου Ηρακλί Κομπαχίτζε δεσμεύτηκε να συνεργαστεί με τη Λαϊκή Εξουσία σε βασικά ζητήματα. Στις 29 Δεκεμβρίου, το κίνημα της Λαϊκής Εξουσίας εξέφρασε την πρόθεσή του να συντάξει νόμο για ξένους πράκτορες προκειμένου να περιορίσει την ξένη επιρροή στη χώρα. Στις 15 Φεβρουαρίου 2023, υποβλήθηκε στο γεωργιανό κοινοβούλιο το σχέδιο «Νόμος για τη διαφάνεια της ξένης επιρροής». Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, μη εμπορικά νομικά πρόσωπα (η πιο κοινή μορφή ΜΚΟ στη Γεωργία), ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, νομικές οντότητες που κατέχουν μόνες ή από κοινού ένα έντυπο μέσο που λειτουργεί στη Γεωργία και νομικά πρόσωπα που κατέχουν ή χρησιμοποιούν, από κοινού ή με άλλους, ένας τομέας διαδικτύου ή/και φιλοξενία Διαδικτύου που προορίζεται για τη διάδοση πληροφοριών μέσω του διαδικτύου στη γεωργιανή γλώσσα, πρέπει να εγγραφεί στο δημόσιο μητρώο ως "πράκτορες ξένης επιρροής" και να υπόκειται στην παρακολούθηση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, εάν λάβουν περισσότερα από το 20% των ετήσιων εσόδων τους από μια ξένη δύναμη. Το σχέδιο νόμου απαιτούσε από τις ΜΚΟ να αποκαλύπτουν την πηγή των κεφαλαίων τους, αλλά δεν επέβαλλε κανέναν περιορισμό στις δραστηριότητές τους. Το Γεωργιανό Όνειρο υποστήριξε το νομοσχέδιο, λέγοντας ότι θα προωθήσει την οικονομική διαφάνεια των ΜΚΟ που χρηματοδοτούνται από το εξωτερικό. Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Νεντ Πράις επέκρινε το νομοσχέδιο και το παρομοίασε με τους νόμους για τους ξένους πράκτορες της Ουγγαρίας και της Ρωσίας. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αντιτάχθηκαν στο νομοσχέδιο ως παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η ελευθερία του Τύπου. Σε απάντηση, το κίνημα της Λαϊκής Εξουσίας είπε ότι το νομοσχέδιο βασίζεται στο « αμερικανικό μοντέλο ». Ο ηγέτης του Γεωργιανού Ονείρου Κομπαχίτζε επέκρινε τόσο τους νόμους των ΗΠΑ όσο και της Ρωσίας. Δήλωσε ότι το γεωργιανό νομοσχέδιο βασίστηκε στον νόμο των ΗΠΑ, αλλά μειώθηκε σημαντικά για να πληροί τα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, προσθέτοντας ότι εάν ο νόμος των ΗΠΑ μεταφερθεί στον ευρωπαϊκό χώρο, θα ήταν σε σύγκρουση με το Ευρωπαϊκά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι επικριτές ανέφεραν ότι το νομοσχέδιο αντιπροσώπευε μια αυταρχική αλλαγή και θα μπορούσε να βλάψει τις ελπίδες της Γεωργίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Γεωργία χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ότι ήταν εμπνευσμένο από το Κρεμλίνο και ήταν ασυμβίβαστο με τη σαφή επιθυμία του λαού της Γεωργίας για ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και δημοκρατική ανάπτυξη. Η δήλωση ανέφερε ότι ο νόμος θα είχε βλάψει τις σχέσεις της Γεωργίας με τους στρατηγικούς εταίρους της. Ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ζοζέπ Μπορέλ δήλωσε ότι το σχέδιο νόμου ήταν μια "πολύ κακή εξέλιξη" για τη Γεωργία και τον λαό της. Είπε ότι το νομοσχέδιο κινδύνευε να έχει ανατριχιαστικό αποτέλεσμα στην κοινωνία των πολιτών και στους οργανισμούς των μέσων ενημέρωσης. Ο Μπορέλ δήλωσε ότι το νομοσχέδιο θα μπορούσε να έχει επηρεάσει σοβαρά τους δεσμούς της Γεωργίας με την ΕΕ και κάλεσε τη Γεωργία να διατηρήσει τη δέσμευσή της για την προώθηση της δημοκρατίας. Οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσαν ότι θα ήταν δύσκολο για τη Γεωργία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση εάν το νομοσχέδιο γινόταν νόμος. Διεθνείς οργανισμοί εξέφρασαν ανησυχίες για το νομοσχέδιο, λέγοντας ότι το νομοσχέδιο θα είχε λειτουργήσει ενάντια στη δημοκρατική ανάπτυξη της Γεωργίας. Ο Κομπαχίτζε δήλωσε ότι το Κοινοβούλιο θα στείλει το νομοσχέδιο στην Επιτροπή της Βενετίας για συστάσεις και για να αποδείξει ότι είναι συμβατό με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Απαντώντας στην κριτική ότι το προσχέδιο νόμου βασίστηκε στη ρωσική και όχι στην αμερικανική νομοθεσία, το κίνημα της Λαϊκής Εξουσίας κατέγραψε επιπλέον το εναλλακτικό νομοσχέδιο, το οποίο είναι άμεση μετάφραση του νόμου των ΗΠΑ. Το δεύτερο από τα δύο νομοσχέδια περιλαμβάνει το πεδίο εφαρμογής του πρώτου νομοσχεδίου για να περιλαμβάνει φυσικά πρόσωπα και επεκτείνει τις ποινές σε φυλάκιση έως και πέντε ετών. Στις 6 Μαρτίου 2023, ξέσπασε καβγάς μεταξύ των κοινοβουλευτικών βουλευτών του κυβερνώντος συνασπισμού και της αντιπολίτευσης κατά τη διάρκεια της ακρόασης της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων για τα νομοσχέδια. Οι διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν μπροστά από το κτίριο της Βουλής καλώντας τους βουλευτές να καταψηφίσουν τα νομοσχέδια. Στις 7 Μαρτίου 2023, το κοινοβούλιο ενέκρινε τον προτεινόμενο «Νόμο για τη διαφάνεια της ξένης επιρροής» σε πρώτη φάση, με 76 ψήφους υπέρ και 13 κατά. Οι διαδηλώσεις οργανώθηκαν μπροστά από το Κοινοβούλιο της Γεωργίας, οι οποίες αργότερα έγιναν βίαιες καθώς οι διαδηλωτές προσπάθησαν να εισβάλουν στο κτίριο και πέταξαν βόμβες μολότοφ στις αρχές επιβολής του νόμου. Οι αστυνομικοί έκαναν χρήση δακρυγόνων και κανονιών νερού κατά των διαδηλωτών. Στις 8 Μαρτίου 2023, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν μπροστά από το κτίριο του κοινοβουλίου, καλώντας το κοινοβούλιο να αναστείλει περαιτέρω συζητήσεις για το νόμο περί ξένων πρακτόρων. Στις 9 Μαρτίου 2023, ο κυβερνητικός συνασπισμός ανακοίνωσε ότι θα ανακαλούσε τα νομοσχέδια. Είπαν ότι απαιτούνται περισσότερες συζητήσεις με το κοινό για να πειστεί η κοινωνία για τη σημασία της νομοθεσίας. Το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε αργότερα την ίδια ημέρα ότι όλα τα άτομα που συνελήφθησαν με διοικητικές κατηγορίες στις 7 και 8 Μαρτίου αφέθηκαν ελεύθερα. Στις 10 Μαρτίου 2023, το ένα από τα δύο νομοσχέδια αποσύρθηκε από τον κυβερνητικό συνασπισμό, ενώ το άλλο ηττήθηκε σε επίσημη δεύτερη συνεδρίαση στη Βουλή, με μία ψήφο υπέρ, 36 ψήφους κατά και 76 αποχές. Η Πρόεδρος της Γεωργίας, Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, έδωσε τη στήριξή της στους διαδηλωτές, λέγοντας ότι ο δρόμος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης πρέπει να προστατευθεί. Η Ζουραμπισβίλι έχει δήλωσει ότι θα ασκήσει βέτο και θα καταργήσει το νομοσχέδιο. Ο πρωθυπουργός της Γεωργίας Ιρακλί Γκαριμπασβίλι επιβεβαίωσε εκ νέου την υποστήριξή του στον νόμο, λέγοντας ότι οι προτεινόμενες διατάξεις για ξένους πράκτορες πληρούν τα "ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα". Το υπουργείο Εσωτερικών της Γεωργίας ζήτησε από τους διαδηλωτές να διαλυθούν, προειδοποιώντας ότι θα ληφθούν «νομικά μέτρα» για την αποκατάσταση της τάξης. Το υπουργείο φέρεται να δήλωσε ότι η διαμαρτυρία ξεπέρασε το πλαίσιο μιας ειρηνικής συγκέντρωσης και μετατράπηκε σε ταραχές. Το υπουργείο είπε επίσης ότι η αστυνομία αναγκάστηκε επίσης να χρησιμοποιήσει ανάλογη βία για να αποκαταστήσει τη δημόσια τάξη. Περισσότερες από 60 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και μέσα ενημέρωσης δήλωσαν ότι δεν θα συμμορφωθούν με το νομοσχέδιο εάν γίνει νόμος του κράτους. Ο Νεντ Πράις υποστήριξε τις διαμαρτυρίες και δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν εργαλεία για να λογοδοτήσουν όσους αντιβαίνουν στη βούληση του γεωργιανού λαού, υπονοώντας πιθανές κυρώσεις σε Γεωργιανούς αξιωματούχους, κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου στις 7 Μαρτίου. Ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών Τοντ Ρόμπινσον, πρώην πρεσβευτής στη Βενεζουέλα, επέκρινε έντονα τη νομοθεσία από την Τιφλίδα, όπου έφτασε μία ημέρα πριν ξεσπάσουν οι διαδηλώσεις για μια εκδήλωση "γυναίκες στην αστυνομία", αποκαλώντας τον νόμο που βασίζεται στο συμφέρον της Ρωσίας και όχι στο συμφέρον της Γεωργίας. Η εκπρόσωπος τύπου Μαρία Ζαχάροβα επέκρινε τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την κατάσταση στη Γεωργία και κατηγόρησε τον Ζοζέπ Μπορέλ ότι ξεπερνά τα όρια της ευπρέπειας και ότι άσκησε πίεση στους γεωργιανούς πολίτες. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ συνέκρινε την κατάσταση στη Γεωργία με τις διαδηλώσεις του 2013 στην Ουκρανία. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας προειδοποίησε τους Γεωργιανούς για τις συνέπειες τέτοιων εξελίξεων. Ο γραμματέας Τύπου του Ρώσου Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν Ντιμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν έχει καμία σχέση με το νομοσχέδιο και ότι μοιάζει περισσότερο με τον Νόμο των ΗΠΑ. Πρόσθεσε επίσης ότι η Ρωσία παρακολουθεί την κατάσταση και ότι ενδιαφέρεται η κατάσταση να παραμείνει ειρηνική κοντά στα σύνορά της. Το ρωσικό υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης συνέστησε στους Ρώσους πολίτες να απέχουν από ταξίδια στη Γεωργία. Η Μαργκαρίτα Σιμονιάν είπε ότι η Ρωσία θα βομβάρδιζε αμέσως την Τιφλίδα εάν η Γεωργία άνοιγε δεύτερο μέτωπο εναντίον της Ρωσίας. Ο υπουργός Εξωτερικών της Αμπχαζίας, Ιναλ Αρντζίμπα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούσαν να πραγματοποιήσουν πραξικόπημα στη Γεωργία για να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και να ξεκινήσουν ένα δεύτερο μέτωπο του Ρωσο-Ουκρανικού Πολέμου στον Νότιο Καύκασο.