Γιολάντα της Αραγωνίας

Η Γιολάντα της Αραγωνίας (Ισπανικά : Violante de Aragón, Σαραγόσα, 8 Ιουνίου 1236 - 1301) ήταν βασίλισσα της Καστίλης και της Λεόν (1252 - 1284) με τον γάμο της με τον βασιλιά της Καστίλης Αλφόνσο τον Σοφό. Η Γιολάντα ήταν μεγαλύτερη κόρη και παιδί του Ιακώβου Α΄ της Αραγωνίας και της Γιολάντας της Ουγγαρίας κόρης του Ανδρέα Β΄ της Ουγγαρίας.. Οι μητρικοί του παππούδες ήταν ο Ανδρέας Β΄ της Ουγγαρίας και η Γιολάνδη του Κουρτεναί.

 Τον Ιανουάριο του 1249 η Γιολάντα παντρεύτηκε στο Μπούργος τον Αλφόνσο τον Σοφό, πριν τον γάμο της είχε μια ρομαντική σχέση με τον Γκυγλέν ντι Γκάζμαν με τον οποίο απέκτησε μια νόθη κόρη την Βεατρίκη. Η Γιολάντα δεν μπορούσε στην νεότητα της να κάνει παιδί για πολλά χρόνια, ο σύζυγος της νόμιζε ότι ήταν ανίκανη και ζήτησε από τον πάπα να διαλύσει τον γάμο. Ο θρύλος λέει ότι η Γιολάντα είχε απογοητευτεί και ο γιατρός της ζήτησε να αναπαυθεί, όταν το Στέμμα της Καστίλης κατέλαβε την Αλικάντε ο βασιλιάς και η βασίλισσα αποσύρθηκαν στα χωράφια γύρω από την πόλη και εκεί η βασίισσα έμεινε έγκυος. Ο Αλφόνσος ο Σοφός ονόμασε από τότε την τοποθεσία "Πεδιάδα των καλών προβάτων", με το όνομα αυτό υπάρχει ακόμα και σήμερα σαν προάστειο της Αλικάντε. Ο μεγαλύτερος γιος της Γιολάντας και διάδοχος Φερδινάνδος δε λα Θέρδα, διάδοχος του βασιλείου πέθανε πρόωρα (1275), ο Αλφόνσος ο Σοφός αγνόησε τα κληρονομικά δικαιώματα των δυο μικρών του γιων Αλφόνσου και Φερδινάνδου και όρισε διάδοχο τον δεύτερο γιο του Σάντσο Δ΄ της Καστίλης. Η χήρα του Φερδινάνδου Λευκή της Γαλλίας, ινφάντα της Καστίλης ζήτησε βοήθεια από τον αδελφό της βασιλιά της Γαλλίας Φίλιππο τον Τρομερό. H Γιολάντα προσπάθησε να προστατεύσει τους εγγονούς της από τον αδελφό της Πέτρο Γ΄ της Αραγωνίας που συμφώνησε να τους μεταφέρει στο Βασίλειο της Αραγωνίας και να τους φυλακίσει στο κάστρο της Σάτιβα. Την περίοδο που ήταν βασιλείς ο γιος της Σάντσο Δ΄ και ο εγγονός της Φερδινάνδος Δ΄ της Καστίλης υποστήριξε τα κληρονομικά δικαιώματα στον θρόνο της Καστίλης και της Λέον του εγγονού της Αλφόνσου δε λα Θέρδα. Η Γιολάντα ίδρυσε την μονή του Σαν Πάμπλο στην Βαγιαδολίδ προς τιμή του ομώνυμου Ουγγρικού τάγματος, η μητέρα της έφερε σημαντικές επιρροές από την Ουγγαρία στην Ιβηρική χερσόνησο. Η βασίλισσα Γιολάντα πέθανε στις Ρόνκεσβαλ που βρισκόταν στο Βασίλειο της Ναβάρρας (1301) ενώ επέστρεφε από ένα ταξίδι στην Ρώμη. Με τον σύζυγό της Αλφόνσο Ι΄ της Καστίλης απέκτησε: Βερεγγαρία 1253–μετά το 1284, αρραβωνιάστηκε από μικρή με τον Λουδοβίκο, υιό και διάδοχο του βασιλιά Λουδοβίκου Θ΄ της Γαλλίας, ο οποίος όμως απεβίωσε πρόωρα το έτος 1260. Η Βερεγγαρία αποσύρθηκε στη μονή Λας Ουέλγας, όπου είναι γνωστό ότι ζούσε ως το 1284. Βεατρίκη, παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο Ζ΄ μαρκήσιο του Μομφερράτου. Φερδινάνδος δε λα Θέρδα 1255-1275, διάδοχος της Καστίλης. Ελεονώρα 1257–1275, απεβίωσε 18 ετών. Σάντσο Δ΄ της Καστίλης 1258–1295, βασιλιάς της Καστίλης. Κωνσταντία 1258–1280, επίσης μοναχή στη μονή Λας Ουέλγας. Πέτρος 1260–1283, κύριος της Λεδέσμα. Ιωάννης 1262-1319, κύριος της Βαλένθια δε Κάμπος. Βιολάντα 1265–1296, παντρεύτηκε τον Ντιέγο Λόπεθ Ε΄ δε Χάρο, κύριο της Βισκαΐας. Ιάκωβος 1266–1284, κύριος του Καμέρος. Elena Woodacre, Queenship in the Mediterranean: Negotiating the Role of the Queen in the Medieval and Early Modern Eras, (Palgrave Macmillan, 2013) Reassessing the Roles of Women as 'Makers' of Medieval Art and Architecture, ed. Theresa Martin, (Brill, 2012)