Επεμβατική ακτινολογία

Επεμβατική ακτινολογία (IR), επίσης γνωστή ως αγγειακή και επεμβατική ακτινολογία (VIR) ή χειρουργική ακτινολογία είναι μια υποειδικότητα της ακτινολογίας που παρέχει ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους θεραπείας ασθενειών σε κάθε σύστημα οργάνων. Αν και το εύρος των διαδικασιών που εκτελούνται από τους επεμβατικούς ακτινολόγους είναι μεγάλο, η βασική ιδέα πίσω από αυτές τις θεραπείες είναι η χρήση των πιο σύγχρονων, λιγότερο επεμβατικών τεχνικών που είναι διαθέσιμες, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος για τον ασθενή και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων. Ως εφευρέτες της αγγειοπλαστικής, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι πρωτοστάτησαν στην σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική ιατρική. Χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ, αξονική τομογραφία, υπερηχογραφία, μαγνητική τομογραφία και άλλες απεικονιστικές μεθόδους, οι επεμβατικοί ακτινολόγοι μπορούν να λαμβάνουν εικόνες που στη συνέχεια χρησιμοποιούνται για να επέμβουν σε όλο σε όλο το σώμα. Οι διαδικασίες αυτές εκτελούνται συνήθως χρησιμοποιώντας βελόνες και ειδικούς λεπτούς σωλήνες που ονομάζονται καθετήρες, αντί να κάνουν μεγάλες τομές στο σώμα, όπως στην παραδοσιακή χειρουργική επέμβαση. Πολλές παθήσεις οι οποίες παλιότερα απαιτούσαν μεγάλα χειρουργεία τώρα αντιμετωπίζονται απο τους επεμβατικούς ακτινολόγους με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Ελαχιστοποιώντας τις τομές μειώνονται οι λοιμώξεις και ο χρόνος αποκατάστασης των ασθενών.

 Όπως και στις περισσότερες ιατρικές ειδικότητες, η εκπαίδευση ποικίλλει ανάλογα με διάφορους κανόνες και κανονισμούς από χώρα σε χώρα. Στις περισσότερες χώρες οι επεμβατικοί ακτινολόγοι εκπαιδεύονται πρώτα στην διαγνωστική ακτινολογία (3-5 χρονία) και μετά εξειδικεύονται για 1-3 χρόνια στην εξειδίκευση της επεμβατικής ακτινολογίας. Η Ευρωπαίκή εταιρεία επεμβατικής ακτινολογίας (Cardiovascular Interventional Radiology Society of Europe, www.cirse.org) είναι ο μεγαλύτερος μη κερδοσκοπικός οργανισμός στην Ευρώπη με βασικούς σκοπούς την προώθηση της καινοτομίας, έρευνας και εκπαίδευσης γύρω απο την επεμβατική ακτινολογία. Οι πιο συχνές μέθοδοι επεμβατικής απεικόνισης περιλαμβάνει ακτινοσκόπηση, αξονική τομογραφία (CT), το υπερηχογράφημα (US) και τη μαγνητική τομογραφία (MRI), καθώς και παραδοσιακά (σαφής) ακτινογραφία: Το πεδίο της ενδαγγειακής χειρουργικής προέκυψε από ακτινολογικές τεχνικές για τη θεραπεία νόσων, που είναι η ενδαγγειακές (μέσα στα αιμοφόρα αγγεία) και έχει γίνει μια εναλλακτική λύση αντι της αγγειοχειρουργικής για ορισμένες παθήσεις όπως είναι το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής και η περιφερική αρτηριοπάθεια. Βασικές τεχνικές περιλαμβάνουν την εισαγωγή ενός καθετήρα, μέσω μιας μικρής τομής στο δέρμα, σε ένα μεγάλο αιμοφόρο αγγείο με την λεγόμενη τεχνική Seldinger. Συνήθως το αιμοφόρο αγγείο που έχει επιλεγεί είναι η μηριαία αρτηρία ή φλέβα που βρέθηκαν κοντά στην βουβωνική χώρα. Η πρόσβαση στη μηριαία αρτηρία, για παράδειγμα, είναι απαραίτητη για επεμβάσεις στα στεφανιαία αγγεία της καρδιάς,την καρωτίδα, και τα αγγεία του εγκεφάλου. Μέσω του καθετήρα μπορεί να γίνεται ένεση με μια ραδιο-αδιαφανείς χρωστική ουσία αντίθεσης που μπορεί ο γιατρός να δει με ακτινοσκόπηση (live του X-ray).Με άλλα λόγια το σκιαγραφικό ύγρο χρησιμοποιείται για να μπορεί ο επεμβατικός να δεί που ακριβώς βρίσκονται οι αρτηρίες και οι φλέβες.Με τον τρόπο αυτό μπορεί ο επεμβατικός ακτινολόγος να διαγνώσει και να θεραπεύσει παθήσεις όπως η αθηροσκλήρωση, το αγγειακό τραύμα και τα ανευρύσματα. Η ενδαγγειακή χειρουργική επέμβαση εκτελείται κυρίως από τους ειδικά εκπαιδευμένους ακτινολόγους (επεμβατικοί) Ογκολογικές επεμβάσεις Διάφορες επεμβατικές θεραπείες υπάρχουν για τη θεραπεία του καρκίνου. Ο όγκος, το είδος, το μέγεθος, η έκταση της νόσου, η υπάρχουσα εμπειρία των γιατρών και η ανατομία του ασθενούς είναι βασικοί παράγοντες στην απόφαση για το ποία θεραπεία είναι πιο κατάλληλη. Ορισμένες θεραπείες, όπως ο ενδαρτηριακός χημειοεμβολισμός, σκοπεύει στο να εμποδίσει την παροχή αίματος στους όγκους. Άλλες τεχνικές όπως η καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες (RFA), το cryoablation σκοπεύουν στην απευθείας καταστροφή του καρκινικού ιστού. Όλες αυτές οι θεραπείες χορηγούνται τοπικά, ελαχιστοποιώντας τη ζημιά σε κοντινούς ιστούς και αποφεύγοντας τις συστηματικές παρενέργειες της χημειοθεραπείας. Ανάλογα με το είδος του καρκίνου, την έκταση της νόσου, και τα χαρακτηριστικά των ασθενών, αυτές οι θεραπείες μπορεί να είναι χρήσιμες ως προσθήκες σε άλλες ιατρικές ή χειρουργικές θεραπείες. Καρκίνος του ήπατος Εκτός από την εκτομή του ήπατος και την ηπατική μεταμόσχευση, το cryoablation, η καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες, ο χημειοεμβολισμός, και ο radioembolization μπορει να αποτελέσουν χρήσιμα συμπληρώματα στην οριστική θεραπεία για ορισμένους τύπους των όγκων του ήπατος.Καρκίνο του πνεύμονα Σε συνδυασμό με χειρουργική επέμβαση (λοβεκτομή), ελάχιστα επεμβατικές επιλογές θεραπείας μπορούν να εφαρμοστούν συμπεριλαμβανομένης της υψηλής δόσης ακτινοβολίας θεραπείες και τη διαδερμική θερμική καταστροφή των όγκων. Καρκίνου Του Νεφρού Cryoablation, καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες και μη αναστρέψιμη ηλεκτροπόρωση έχουν αναδειχθεί ως επιλογές θεραπείας παράλληλα με χειρουργική νεφρεκτομή και ακτινοθεραπεία. .Καρκίνος Των ΟστώνΟι επεμβατικοί ακτινολόγοι παίζουν ρόλο στη διαχείριση της πρωτοπαθών και μεταστατικών όγκων των οστών με τεχνικές όπως η σπονδυλοπλαστική η ένεση αιθανόλης, η καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες και η laser φωτοπηξία. Επιπλέον, ήπιος εμβολισμός του όγκου μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ελαχιστοποίηση της απώλειας αίματος σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χειρουργική εκτομή των όγκων των οστών.Το Καρκίνο Του Μαστού Οι επεμβατικοί Ακτινολόγοι χρησιμοποιούν διάφορα ελάχιστα επεμβατική αφαιρετική τεχνικές θεραπείας για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, συμπεριλαμβανομένων των: radiofrequency ablation, κρυοθεραπεία, διάμεση, θεραπεία με λέιζερ, υψηλής έντασης εστιασμένη υπερήχων, και επικεντρωμένης θερμοθεραπείας μικροκυμάτων. Η ελάχιστα επεμβατική θερμική εκτομή και εμβολισμός έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία του ήπατος και οστικές μεταστάσεις από καρκίνο του μαστού.Ο Καρκίνος Του Προστάτη Η κατάλληλη διαχείριση του καρκίνου του προστάτη είναι αμφιλεγόμενη. Κοινή πρακτική περιλαμβάνει την αντιμετώπιση όλου του αδένα, προκειμένου να εξαλείψει πλήρως τα τυπικά πολυεστιακή νόσο. Ωστόσο, αυτή η μορφή της θεραπείας (δηλαδή ριζική προστατεκτομή και ακτινοθεραπεία) σχετίζεται με σημαντικά αρνητικά αποτελέσματα, όπως ακράτεια ούρων και την ανικανότητα. H επεμβατική ογκολογία/ακτινολογία, προσφέρει εναλλακτική λύση, με διατήρηση του ιστού και ελαχιστοποιώντας τα δυσμενή αποτελέσματα της θεραπείας, δεδομένου ότι είναι ελάχιστα τραυματική. Οι θεραπείες αυτές περιλαμβάνουν cryoablation, HIFU, βασισμένη σε λέιζερ φωτοθεραπεία, βραχυθεραπεία, καυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες, μη Αναστρέψιμη ηλεκτροπόρωση,<meta />και φωτοδυναμική θεραπεία. Τρέχουσες μελέτες ερευνούν την αποτελεσματικότητα αυτών των θεραπειών για την αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Ασθενείς με υποτροπιάζοντα καρκίνο μπορεί να επωφεληθούν ιδιαίτερα από αυτές τις θεραπείες, δεδομένου ότι εφαρμόζουν ιδιαίτερα λεπτομεριακές τεχνικές απεικόνισης για να καθοδηγήσει την ειδικά στοχευμένη θεραπεία.Σπονδυλική στήληΚαταγμάτων της σπονδυλικής στήληςΗ σπονδυλοπλαστική και η κυφοπλαστική είναι διαθέσιμες θεραπείες για σπονδυλικά καταγματα, στα οποία γίνεται διαδερμική έγχυση βιοσυμβατού τσιμέντου χωρίς την ανάγκη ανοικτού χειρουργείου. Ινομυώματα μήτραςΤα ινομυώματα της μήτρας είναι μη-καρκινικές αυξήσεις στο μυϊκό τμήμα της μήτρας το οποίο μπορεί να προκαλέσει πόνο και βαριά αιμορραγία. Οι επεμβατικοί ακτινολόγοι είναι σε θέση να εκτελέσουν μια μη χειρουργική, ελάχιστα επεμβατική θεραπεία στα ινομυώματα της μήτρας, που ονομάζεται εμβολισμός των ινομυωμάτων μήτρας, ή εμβολισμός της μητριαίας αρτηρίας, χρησιμοποιώντας σε απεικόνιση σε πραγματικό χρόνο. Σε αυτή τη διαδικασία, ο επεμβατικός ακτινολόγος έχει πρόσβαση στο αρτηρίες της μήτρας μέσω ενός καθετήρα στην μηριαία αρτηρία. Ο γιατρός καθοδηγεί τον καθετήρα στις μητριαίες αρτηρίες που τροφοδοτούν με αίμα το ινομύωμα και στη συνέχεια απελευθερώνει μικρά σωματίδια ή σπείρες μέσω του καθετήρα για να αποφράξει την αιμάτωση του όγκου, με αποτέλεσμα να συρρικνώνεται και να πεθαίνει.Η τεχνική δεν αφήνει σημάδια στο δέρμα και δεν επηρεάζει την γονιμότητα αφού δεν αφαιρείται η μήτρα. Είναι μια διαδικασία χωρίς επιπλοκές και μπορεί να διαρκέσει απο 30 λεπτά ως και 2 ώρες. Πυελική συμφόρηση σύνδρομοΜια κατάσταση που προκαλείται από τη συγκέντρωση του αίματος στις φλέβες της πυέλου, που ενδεχομένως θα οδηγήσει σε πυελικό πόνο και κάτω άκρων φλεβίτιδα. Ο εμβολισμός αυτών το φλεβών απο τον επεμβατικο ακτινολόγο είναι δυνατόν σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξαλείψει την ανάγκη για χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών και/ή της μήτρας.ΥπογονιμότηταΜία αιτία γυναικείας υπογονιμότητας είναι η απόφραξη ή στένωση των σάλπιγγων μέσω των οποίων το ωάρια θα περάσει από την ωοθήκη προς τη μήτρα. Αυτό το αίτιο της υπογονιμότητας μπορεί να διαγνωστεί χρησιμοποιώντας εκλεκτική σαλπιγγογραφία και να αντιμετωπίστεί με το άνοιγμα της στένωσης χρησιμοποιώντας μια ελάχιστα επεμβατική συσκευή όπως ένα ειδικό μπαλόνι. Στένωση της νεφρικής αρτηρίαςΜια στένωση του αρτηριακή παροχή των νεφρών μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) ή νεφρική ανεπάρκεια. Διάγνωση των παθήσεων αυτών γίνεται με τη μέτρηση της διαμέτρου της στένωσης. Η στένωση μπορεί να αντιμετωπιστεί με αγγειοπλαστική με μπαλόνι ή με ενα μεταλλικό stent.Νεφρική ανεπάρκεια/Αιμοκάθαρση καθετήρα τοποθέτησηΑσθενείς με νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να απαιτήσει την τοποθέτηση ενός καθετήρα αιμοκάθαρσης πριν από την έναρξη αιμοκάθαρση για νεφρική ανεπάρκεια.Κιρσοί στο όσχεο και ανδρική υπογονιμότηταΜια διάταση των φλεβών στο όσχεο μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, πρήξιμο, και στειρότητα. Οι κιρσοί μπορούν εύκολα να αντιμετωπισθούν χωρίς επώδυνα χειρουργεία παρά μόνο με μια επεμβατική τεχνική μέσω μια ιδιαίτερα μικρής τομής στην βουβωνική περιοχή (2-3 χιλιοστα) και χρησιμοποιώντας την τεχνική του εμβολισμού και της σκληροθεραπείας. Διαδερμική αποχετεύσειςΑποστράγγιση υγρού από διάφορα τμήματα του σώματος, χρησιμοποιώντας καθετήρες οι οποίοι τοποθετούνται μέσα στο δέρμα (π. χ. απόστημα αποχετεύσεις για την αφαίρεση πύον, υπεζωκότα αποχετεύσεις) είναι άλλη μία πο τις εφαρμογές της επεμβατικής ακτινολογίας. Γαστροστομία σωλήνα τοποθέτησηΣε περιπτώσεις όπου οι ασθενείς αδυνατούν να λάβουν τροφή από το στόμα, ένα σωλήνα σίτισης μπορεί να τοποθετηθεί μέσα στο δέρμα και το στομάχι χρησιμοποιώντας την απεικονιστική καθοδήγηση. Κοινή διαδικασίες στην επεμβατική ακτινολογία: Αγγειογραφία:Απεικόνιση των αιμοφόρων αγγείων για ανάδειξη αγγειακών παθήσεων με τη χορήγηση σκιαγραφικών ουσιών μέσω καθετήρων. Οι σκιαγραφικές αυτές ουσίες περιλαμβάνουν ιωδιούχα σκιαγραφικά, γαδολίνιο ή διοξείδιο του άνθρακα (CO2).Αγγειοπλαστική με μπαλόνι, με ή χωρίς την τοποθέτηση μεταλλικής ενδοπρόθεσης (stent):Η διάνοιξη στενωμένων αιμοφόρων αγγείων, με τη χρήση μπαλονιών (αγγειοπλαστική). Η αγγειοπλαστική μπορεί να συμπληρωθεί με την τοποθέτηση μεταλλικών ενδοπροθέσεων (stent).Παροχέτευση χοληδόχου κύστης:Η τοποθέτηση ενός σωλήνα στη χοληδόχο κύστη για αποσυμφόρηση της μολυσμένης κύστης σε ασθνείς με χολοκυστίτιδα, ιδίως σε ασθενείς που δεν θεωρούνται υποψήφιοι για χολοκυστεκτομή.Εισαγωγή παροχετεύσεων:Τοποθέτηση σωλήνων σε διάφορα μέρη του σώματος για παροχέτευση παθολογικών συλλογών υγρού (όπως για παράδειγμα σε αποστήματα, στις πλευριτικές/υπεζωκοτικές ή ασκιτικές συλλογές κ.ά.). Όταν οι συλλογές αυτές είναι χρόνιες και απαιτούν χρόνια παροχέτευση, συχνά απαιτέιται προληπτική αντικατάσταση των καθετήρων σε τακτά χρονικά διαστήματα για αποφυγή απόφραξης των σωλήνων.Ενδοαγγειακή επισκευή ανευρύσματος:Με διάφορες τεχνικές επιχειρείται απομόνωση του ανευρυσματικού σάκου από τον κύριο αυλό του αγγείου, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος ρήξης του ανευρύσματος. Για αυτό το σκοπό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθούν επικαλυμμένα stent ή συνδυασμός stent με microcoils. Εμβολισμός:Συχνά είναι επιθυμιτή η σκόπιμη απόφραξη ενός αγγείου. Αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις με ενεργή αιμορραγία, σε αγγεία που τροφοδοτούν όγκους ή όργανα με παθολογική λειτουργία. Παραδείγματα τέτοιων καταστάσεων αποτελούν οι αιμορραγίες των βρογχικών αρτηριών, τα ινομυώματα μήτρας και ο υπερσπληνισμός. Διάφορα εμβολικά υλικά χρησιμοποιούνται, τα οποία είναι είτε μόνιμα ή προσωρινά.Χημειοεμβολισμός:Για την θεραπεία καρκίνου που εντοπίζεται στο ήπαρ, χορηγείται στο τροφοφόρο αγγείο του όγκου ένας συνδυασμός εμβολικών υλικών και χημειοθεραπείας που παγιδεύεται τοπικά, περιορίζοντας έτσι την συστηματική τοξικότητα και τις ανεπιθύμιτες ενέργειες των χημειοθεραπευτικών ουσιών.Ραδιοεμβολισμός Εμβολισμός καρκίνων με ραδιενεργά μικροσφαιρίδια με ύττριο-90, τα οποία εκλύουν β σωματίδια μέσα στον καρκίνο.Θρομβόλυση:Θεραπεία με στόχο τη διάλυση των θρόμβων (π.χ. πνευμονική εμβολή, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης) και με τοπική έγχυση θρομβολυτικών ουσιών (tPA) ή με μηχανικά μέσα.Βιοψία:Κατευθυνόμενη λήψη δειγμάτων ιστού για παθολογοανατομική εξέταση με απεικονιστικές μεθόδους (όπως με υπερηχογραφημα, αξονική τομογραφία).Καυτηρίαση όγκων με ραδιοσυχνότητες (RFA):Καταστροφή όγκων με κατευθυνόμενη εισαγωγή βελόνων που εκπέμπουν ραδιοσυχνότητες. Οι ραδιοσυχνότητες αυξάνουν τοπικά τη θερμοκρασία στην περιφέρεια της άκρης της βελόνας, πετυχαίνοντας πηκτική νέκρωση των ιστών.Cryoablation:Τοπική καταστροφή όγκων με ψύξη.Καυτηρίαση όγκων με μικροκύματα (microwave ablation):Εντοπισμένη καταστροφή του ιστού με τη θέρμανση.Κεντρική venous καθετήρα τοποθέτηση:Αγγειακή πρόσβαση και διαχείριση εξειδικευμένων είδη ενδοφλέβια συσκευές (IVs) (π. χ. PIC γραμμές, Χίκμαν γραμμές, υποδόρια λιμένες , συμπεριλαμβανομένων translumbar και transhepatic φλεβικές γραμμές).IVC φίλτρα:Μεταλλικά φίλτρα που τοποθετούνται στην κάτω κοίλη cavae να αποτρέψει τη διάδοση της βάθει φλεβικού θρόμβου, προσωρινές και μόνιμες.Vertebroplasty:Διαδερμική έγχυση βιοσυμβατό οστικού τσιμέντου μέσα κάταγμα σπονδύλου.Μία δύσκολη νεφροστομία τοποθέτηση:Τοποθέτηση ενός καθετήρα απευθείας στο νεφρό για την αποστράγγιση των ούρων σε περιπτώσεις όπου η κανονική ροή των ούρων είναι αποφραγμένα. NUS καθετήρες είναι nephroureteral stents τα οποία τοποθετούνται μέσω του ουρητήρα και της ουροδόχου κύστης.Ακτινολογικά εισαχθεί γαστροστομία Η τοποθέτηση ενός σωλήνα σίτισης διαδερμικά στο στομάχι και/ή τη βουβωνική χώρα.Αιμοκάθαρση πρόσβαση και παρεμβάσεις:Τοποθέτηση διοχετεύεται καθετήρες αιμοκάθαρσης, περιτοναϊκής κάθαρσης καθετήρες, και την αναθεώρηση/θρομβόλυση κακή λειτουργία χειρουργικά τοποθετείται AV συρίγγια και μοσχεύματα.- Διασφαγιτιδική Ενδοηπατική Πόρτο-συστημική Shunt (TIPS) Τοποθέτηση Διασφαγιτιδική Ενδοηπατική Πόρτο-συστημική Shunt (TIPS) για τη διαχείριση των επιλέξετε ασθενείς με κρίσιμη τελικού σταδίου νόσο του ήπατος και πυλαία υπέρταση.Χοληφόρων παρέμβασης:Τοποθέτηση των καθετήρων στο χοληφόρο σύστημα για να παρακάμψει χοληφόρων εμπόδια και αποσυμπίεση του χοληφόρου συστήματος. Επίσης τοποθέτηση μόνιμη εγκατοίκηση των χοληφόρων ενδοπροθέσεις.Endovenous επεξεργασία λέιζερ των κιρσών:Με την τοποθέτηση του λεπτού λέιζερ ινών σε κιρσώδεις φλέβες για τη μη χειρουργική θεραπεία της φλεβικής ανεπάρκειας. Οι επεμβατικοί ακτινολόγοι έχουν στη διάθεσή τους ένα μεγάλο εύρος εργαλείων και συσκευών προκειμένου να κατευθυνθούν στην περιοχή ενδιαφέροντος και να πραγματοποιήσουν την επεμβατική πράξη. Αυτά περιλαμβάνουν σύρματα, καθετήρες, θηκάρια, βελόνες κ.ά. Υπάρχουν ακόμη εξειδικευμένες συσκευές για συγκεκριμένες επεμβατικές πράξεις, όπως για παράδειγμα βελόνες (ραδιοσυχνοτήτων, μικροκυμάτων) για την θεραπεία όγκων, stent ή συσκευές αθηρεκτομής για θεραπεία στενωμένων ή αποφραγμένων αγγείων, εμβολόσφαιρες ή σύρματα (coils) για την αντιμετώπιση ενεργής αιμορραγίας και φίλτρα, που τοποθετούνται στην κάτω κοίλη φλέβα για προστατασία από την μετακίνηση θρόμβων από τα κάτω άκρα στην πνευμονική κυκλοφορία.