Μια επικίνδυνη μέθοδος

Μια επικίνδυνη μέθοδος (αγγλικά: A Dangerous Method‎) είναι ιστορική δραματική ταινία του 2011 σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ. Πρωταγωνιστούν οι Κίρα Νάιτλι, Βίγκο Μόρτενσεν, Μάικλ Φασμπέντερ, Σαρα Γκαντόν και Βενσάν Κασέλ . Το σενάριο διασκευάστηκε από τον συγγραφέα Κρίστοφερ Χάμπτον από το θεατρικό του έργο The Talking Cure, το οποίο βασίστηκε στο βιβλίο A Most Dangerous Method: The Story of Jung, Freud και Sabina Spielrein του Τζον Κερ. Τοποθετημένη στις παραμονές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η ταινία περιγράφει τις ταραχώδεις σχέσεις μεταξύ του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, ιδρυτή της αναλυτικής ψυχολογίας, του Σίγκμουντ Φρόυντ, ιδρυτής της πειθαρχίας της ψυχανάλυσης και της Σαμπίνα Σπιλρέιν, αρχικά ασθενής του Γιουνγκ και αργότερα γιατρός και μία από τις πρώτες γυναίκες ψυχαναλύτριες. Μια συμπαραγωγή μεταξύ βρετανικών, καναδικών και γερμανικών εταιρειών παραγωγής, η ταινία σηματοδοτεί την τρίτη συνεχόμενη συνεργασία μεταξύ του Κρόνενμπεργκ και του Μόρτενσεν (μετά Το τέλος της βίας και τις Επικίνδυνες υποσχέσεις ). Αυτή είναι επίσης η τρίτη ταινία του Κρόνενμπεργκ που έγινε με τον Βρετανό παραγωγό ταινιών Τζέρεμι Τόμας, αφού ολοκλήρωσαν μαζί τη μεταφορά του Γουίλιαμ Μπάροουζ Γυμνό γεύμα και τη μεταφορά του Τζ. Μπάλαρντ Crash . Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου 2010 στην Κολωνία, με εξωτερικά πλάνα που γυρίστηκαν στη Βιέννη . Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο 68ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και προβλήθηκε επίσης στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο το 2011. Κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους στη Γερμανία στις 10 Νοεμβρίου 2011 από την Universal Pictures International, στον Καναδά στις 13 Ιανουαρίου 2012 από την Entertainment One και στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 10 Φεβρουαρίου 2012 από τη Lionsgate. Η ταινία απέσπασε 24 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως και έλαβε θετικές κριτικές από τους κριτικούς, επαινόντας τις ερμηνείες των Μόρτενσεν και Φασμπέντερ και τη σκηνοθεσία του Κρόνενμπεργκ. Εμφανίστηκε σε πολλές λίστες κριτικών για το τέλος της χρονιάς. Στα 70α Βραβεία Χρυσής Σφαίρας, ο Μόρτενσεν προτάθηκε για τον Χρυσή Σφαίρα Καλύτερου Β' Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του Φρόυντ.

 Τον Αύγουστο του 1904, η Σαμπίνα Σπιλρέιν φτάνει στο Burghölzli, το κατεξοχήν ψυχιατρικό νοσοκομείο της Ζυρίχης, υποφέροντας από υστερία και ξεκινά μια νέα πορεία θεραπείας με τον νεαρό Ελβετό γιατρό Καρλ Γιουνγκ. Χρησιμοποιεί συσχετισμό λέξεων και ερμηνεία ονείρων ως μέρος της προσέγγισής του στην ψυχανάλυση, και διαπιστώνει ότι η κατάσταση της Σπίλραιν προκλήθηκε από την ταπείνωση και τη σεξουαλική διέγερση που ένιωθε ως παιδί όταν ο πατέρας της τη χτύπησε γυμνή. Ο Γιουνγκ και ο επικεφαλής της ιατρικής Eugen Bleuler αναγνωρίζουν την ευφυΐα και την ενέργεια της Σπιλρέιν και της επιτρέπουν να τους βοηθήσει στα πειράματά τους. Μετρά τις σωματικές αντιδράσεις των υποκειμένων κατά τη συσχέτιση λέξεων, για να παρέχει εμπειρικά δεδομένα ως επιστημονική βάση για την ψυχανάλυση. Σύντομα μαθαίνει ότι μεγάλο μέρος αυτής της νέας επιστήμης βασίζεται στις παρατηρήσεις των γιατρών για τον εαυτό τους, ο ένας τον άλλον και τις οικογένειές τους, όχι μόνο από τους ασθενείς τους. Οι γιατροί, ο Γιουνγκ και ο Φρόιντ, αλληλογραφούν εκτενώς πριν συναντηθούν και αρχίσουν να μοιράζονται τα όνειρά τους και να αναλύουν ο ένας τον άλλον, και ο ίδιος ο Φρόυντ σύντομα υιοθετεί τον Γιουνγκ ως κληρονόμο και πράκτορά του. Ο Γιουνγκ βρίσκει στην Σπιλρέιν ένα συγγενικό πνεύμα και η έλξη τους βαθαίνει λόγω της μεταβίβασης. Ο Γιουνγκ αντιστέκεται στην ιδέα να απατήσει τη σύζυγό του, Έμμα, και να σπάσει το ταμπού του σεξ με έναν ασθενή, αλλά η αποφασιστικότητά του εξασθενεί από την άγρια και αμετανόητη εμπιστοσύνη του νέου ασθενούς του Ότο Γκρος, ενός λαμπρού, φιλάνθρωπου, ασταθούς ψυχαναλυτή. Ο Γκρος αποδοκιμάζει τη μονογαμία γενικά και προτείνει ότι η αντίσταση στη μεταβίβαση είναι σύμπτωμα της καταστολής των φυσιολογικών, υγιών σεξουαλικών παρορμήσεων, προτρέποντας τον Γιουνγκ να επιδοθεί στην εγκατάλειψη. Ο Γιουνγκ ξεκινά τελικά μια σχέση με τη Σπιλρέιν, συμπεριλαμβανομένης της στοιχειώδους δουλείας και του ξυλοδαρμού. Τα πράγματα μπερδεύονται ακόμη περισσότερο καθώς γίνεται ο σύμβουλός της στη διατριβή της. δημοσιεύει όχι μόνο τις μελέτες του για αυτήν ως ασθενή αλλά τελικά και την πραγματεία της. Η Σπιλρέιν θέλει να κάνει ένα παιδί με τον Γιουνγκ, αλλά αυτός αρνείται. Μετά την προσπάθειά του να περιορίσει τη σχέση τους ξανά σε γιατρό και ασθενή, απευθύνει έκκληση στον Φρόιντ για επαγγελματική του βοήθεια και αναγκάζει τον Γιουνγκ να πει στον Φρόιντ την αλήθεια για τη σχέση τους, υπενθυμίζοντάς του ότι θα μπορούσε να τον βλάψει δημόσια αλλά δεν το ήθελε. Ο Γιουνγκ και ο Φρόιντ ταξιδεύουν στην Αμερική. Ωστόσο, εμφανίζονται ρωγμές στη φιλία τους καθώς αρχίζουν να διαφωνούν πιο συχνά σε θέματα ψυχανάλυσης. Ο Γιουνγκ και η Σπιλρέιν συναντιούνται για να δουλέψουν για τη διατριβή της στην Ελβετία και ξεκινούν για άλλη μια φορά τη σεξουαλική τους σχέση. Ωστόσο, καθώς ο Γιουνγκ αρνείται να αφήσει τη γυναίκα του για εκείνη, η Σπίλραιν αποφασίζει να πάει στη Βιέννη. Γνωρίζει τον Φρόιντ και λέει ότι, αν και είναι στο πλευρό του, πιστεύει ότι αυτός και ο Γιουνγκ πρέπει να συμφιλιωθούν για να συνεχίσει να αναπτύσσεται η ψυχανάλυση. Μετά την κατάρρευση του Φρόιντ σε ένα ακαδημαϊκό συνέδριο, αυτός και ο Γιουνγκ συνεχίζουν την αλληλογραφία μέσω επιστολών. Αποφασίζουν να τερματίσουν τη σχέση τους μετά από αυξανόμενες εχθροπραξίες και κατηγορίες σχετικά με τις διαφορές στην εννοιολόγηση της ψυχανάλυσης. Η Σπιλρέιν παντρεύεται έναν Ρώσο γιατρό και, ενώ είναι έγκυος, επισκέπτεται τον Γιουνγκ και τη γυναίκα του. Συζητούν την ψυχανάλυση και τη νέα ερωμένη του Γιουνγκ. Ο Γιουνγκ εκμυστηρεύεται ότι η αγάπη του για την Σπιλρέιν τον έκανε καλύτερο άνθρωπο. Η υποσημείωση της ταινίας αποκαλύπτει την τελική μοίρα των τεσσάρων αναλυτών. Ο Γκρος πέθανε από την πείνα στο Βερολίνο το 1920. Ο Φρόιντ πέθανε από καρκίνο στο Λονδίνο το 1939 αφού εκδιώχθηκε από τη Βιέννη από τους Ναζί. Η Σπιλρέιν εκπαίδευσε αρκετούς αναλυτές στη Σοβιετική Ένωση, πριν αυτή και οι δύο κόρες της δολοφονηθούν από τους Ναζί το 1942. Ο Γιουνγκ βγήκε από τον νευρικό κλονισμό για να γίνει ο κορυφαίος ψυχολόγος στον κόσμο πριν πεθάνει το 1961. Κίρα Νάιτλι ως Σαμπίνα Σπιλρέιν Βίγκο Μόρτενσεν ως Σίγκμουντ Φρόυντ Μάικλ Φασμπέντερ ως Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ Βενσάν Κασέλ ως Ότο Γκρος Σάρα Γκαντόν ως Έμμα Γιάνγκ Νάικε Γιάστσικ ως Αγκάθι Γιάνγκ Τζούλι Σεβαλιέ ως Άννα Φρόυντ Η παλαιότερη εκδοχή του σεναρίου του Χάμπτον, που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1990, γράφτηκε για την Τζούλια Ρόμπερτς στον ρόλο της Σαμπίνα Σπίλρειν, αλλά η ταινία δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Ο Χάμπτον έγραψε ξανά το σενάριο για τη σκηνή, πριν ο παραγωγός Τζέρεμι Τόμας αποκτήσει τα δικαιώματα τόσο για το προηγούμενο σενάριο όσο και για τη θεατρική μεταφορά. Η παραγωγή της ταινίας έγινε από τη βρετανική Recorded Picture Company, με τη γερμανική Lago Film και την καναδική Prospero Film να ενεργούν ως συμπαραγωγοί. Πρόσθετη χρηματοδότηση παρείχαν οι εταιρείες Medienboard Berlin-Brandenburg, MFG Baden-Württemberg, Filmstiftung NRW, Filmförderungsanstalt, Film Fund, Ontario Media Development Corp και Millbrook Pictures. Ο Κρίστοφ Βαλτς είχε αρχικά επιλεγεί στον ρόλο του Σίγκμουντ Φρόυντ, αλλά αντικαταστάθηκε από τον Βίγκο Μόρτενσεν λόγω μιας σύγκρουσης προγραμματισμού. Ο Κρίστιαν Μπέιλ ήταν σε συζητήσεις για να παίξει τον Καρλ Γιουνγκ, αλλά και αυτός έπρεπε να εγκαταλείψει τις σπουδές του λόγω διενέξεων στον προγραμματισμό. Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στις 26 Μαΐου και ολοκληρώθηκαν στις 24 Ιουλίου 2010. Οι εξωτερικοί χώροι γυρίστηκαν στη Βιέννη και οι εσωτερικοί χώροι γυρίστηκαν στην Κολωνία (MMC Studios Köln). Οι τοποθεσίες της Βιέννης περιλάμβαναν το Café Sperl, το Μουσείο Σίγκμουντ Φρόυντ και το Μπελβεντέρε . Η λίμνη της Κωνσταντίας αντιπροσώπευε τη λίμνη της Ζυρίχης. Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της ταινίας είναι η εκτεταμένη χρήση στη μουσική παρτιτούρα μοτίβων από την τρίτη όπερα του Βάγκνερ Ζίγκφριντ, κυρίως σε σύνθεση πιάνου. Στην πραγματικότητα, ο συνθέτης Χάουαρντ Σορ είπε ότι η δομή της ταινίας βασίζεται στη δομή της όπερας του Ζίγκφριντ . Η Universal Pictures κυκλοφόρησε την ταινία σε γερμανόφωνες περιοχές, ενώ η Lionsgate πήρε τα δικαιώματα στο Ηνωμένο Βασίλειο και η Sony Pictures Classics διένειμε την ταινία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ταινία έκανε το ντεμπούτο της στο Φεστιβάλ Βενετίας στην Ιταλία στις 2 Σεπτεμβρίου 2011. Ο Άντριου Ο'Χέριρ έγραψε για το Salon σημειώνει ότι αφενός η μονόψυχη εστίαση του Φρόιντ στη σεξουαλική καταστολή ως πηγή νεύρωσης οδήγησε στη δημιουργία της ψυχιατρικής ως θεμιτού ιατρικού και επιστημονικού πεδίου — ένα πεδίο που συχνά ήταν ανθεκτικό στις αλλαγές και κυριαρχούσε από αυταρχικές πατρικές φιγούρες. Από την άλλη πλευρά, η επίδραση της Σαμπίνα στον Γιουνγκ και οι ανακαλύψεις που είχαν κάνει μαζί, τόσο στο γραφείο όσο και στην κρεβατοκάμαρα, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας μιας δημιουργικής συγχώνευσης αντιθέτων—γιατρού και ασθενής, άνδρας και γυναίκα, σκοτάδι και φως, Εβραίου και Άριου, οδήγησε σε μια διαμάχη μεταξύ των δύο ανδρών για μια ποικιλία θεμάτων, κυρίως τα επιστημονικά όρια της ψυχιατρικής έρευνας. Αντίθετα, ο Στήβεν Ρέα του The Philadelphia Inquirer έγραψε ότι, παρά την εξερεύνηση της ταινίας για τον τρόπο που λειτουργεί το υποσυνείδητό μας, τον τρόπο με τον οποίο καταπιέζουμε και καταστέλλουμε τις φυσικές παρορμήσεις - τη συνεχή μάχη μεταξύ του λογικού και του ενστικτώδους, του πολιτισμένου και του άγριου ", η ταινία "αισθάνεται μακρινή, με τρόπους που θα θέλατε να μην το έκανε." Σε μια συνέντευξη στον Μάρλοου Στερν του The Daily Beast, ο ίδιος ο Κρόνενμπεργκ φέρεται να είπε ότι οι σκηνές αγάπης μεταξύ του Γιουνγκ και της Σπιλρειν ήταν αρκετά κλινικές. Αυτοί ήταν άνθρωποι που, ακόμη και όταν έκαναν σεξ, παρατηρούσαν τους εαυτούς τους να κάνουν σεξ επειδή τους ενδιέφερε τόσο οι αντιδράσεις τους στα πράγματα. Η ταινία κατατάχθηκε στο νούμερο 5 της λίστας Καλύτερων Ταινιών του 2011 του περιοδικού Film Comment . Η ταινία συμπεριλήφθηκε στις λίστες των δέκα κορυφαίων ταινιών πολλών κριτικών το 2011. Επίσημος ιστότοπος Official US website Μια επικίνδυνη μέθοδος στην IMDb Μια επικίνδυνη μέθοδος στο Rotten Tomatoes Μια επικίνδυνη μέθοδος στο Metacritic