Βάτσλαβ Σμιλ

Ο Βάτσλαβ Σμιλ (αγγλ. Vaclav Smil, τσεχ. Václav Smil, τσεχ. προφορά «Βάτσλαφ Σμιλ», γενν. 9 Δεκεμβρίου 1943) είναι Τσεχο-Καναδός επιστήμονας, συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής. Είναι «Διακεκριμένος ομότιμος Καθηγητής της Σχολής Περιβαλλοντικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα στο Γουίνιπεγκ του Καναδά. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι διεπιστημονικά και περιλαμβάνουν την ενέργεια και τη χρήση της από τον άνθρωπο, το περιβάλλον, τη διατροφή, τη δημογραφία, καθώς και οικονομικές και ιστορικές μελέτες.

 Ο Σμιλ γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου στο Πίλζεν, υπαγόμενο εκείνη την εποχή στο Γερμανικό Προτεκτοράτο Βοημίας και Μοραβίας (σημερινή Τσεχία). Ο πατέρας του ήταν αστυνομικός και η μητέρα του λογίστρια. Μεγαλώνοντας σε μια απομακρυσμένη ορεινή μικρή πόλη στην περιοχή του Πίλζεν, ο Σμιλ έκοβε ξύλα καθημερινά για να κρατήσει το σπίτι ζεστό. Αυτό τού έδωσε ένα πρώιμο μάθημα για την ενεργειακή απόδοση και την ενεργειακή πυκνότητα.Ο Σμιλ ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές του σπουδές και ξεκίνησε τις μεταπτυχιακές στην πατρίδα του, συγκεκριμένα τη Σχολή Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Καρόλου στην Πράγα, όπου παρακολουθούσε 35 μαθήματα την εβδομάδα, επί 10 μήνες το έτος, για πέντε χρόνια. «Μου δίδαξαν τη φύση, από τη γεωλογία μέχρι τα σύννεφα», είπε ο Σμιλ. Μετά την αποφοίτησή του αρνήθηκε να ενταχθεί στο Κομμουνιστικό Κόμμα, υπονομεύοντας έτσι τις εργασιακές προοπτικές του, αν και βρήκε δουλειά σε ένα περιφερειακό γραφείο σχεδιασμού. Νυμφεύθηκε την Εύα, η οποία σπούδαζε ιατρική. Το 1969, μετά τη σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία και την αποφοίτηση της Εύας, το ζευγάρι μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφήνοντας τη χώρα μήνες πριν μια σοβιετική ταξιδιωτική απαγόρευση κλείσει τα σύνορα. «Δεν ήταν μικρή θυσία, ξέρεις;» είχε αναφέρει σχετικώς ο Σμιλ. Στη συνέχεια, ο Σμιλ έλαβε το διδακτορικό του στη γεωγραφία από το Κολέγιο Γεωεπιστημών και Ορυκτολογίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια το 1971. Το 1972 ο Σμιλ δέχθηκε την πρώτη κιόλας θέση που του προσφέρθηκε, στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα, όπου παρέμεινε επί δεκαετίες, μέχρι τη συνταξιοδότησή του. Εκεί δίδαξε εισαγωγικά μαθήματα περιβαλλοντικής επιστήμης και αργότερα, μεταξύ άλλων, θέματα που αφορούν την ενέργεια, την ατμοσφαιρική αλλαγή, την Κίνα, τον πληθυσμό και την οικονομική ανάπτυξη.Ο Σμιλ έχει αναδειχθεί ως συγγραφέας εκλαϊκευτικών και μέσου επιπέδου βιβλίων, συνολικά περισσότερων από 40 μέχρι σήμερα. Επίσης έχει διατελέσει σύμβουλος πολλών αμερικανικών, ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών και ιδρυμάτων. Ο Σμιλ αμφιβάλλει ιδιαιτέρως ότι θα υπάρξει μια ταχεία μετάβαση στην καθαρή ενέργεια παγκοσμίως. Πιστεύει ότι αυτό θα χρειασθεί πολύ περισσότερα χρόνια από όσα προβλέπουν πολλοί. Ο επιστήμονας έχει δηλώσει ότι «δεν έχω ποτέ λαθέψει σε αυτά τα μείζονα ενεργειακά και περιβαλλοντικά θέματα, επειδή δεν έχω τίποτα να πουλήσω», αντίθετα με πολλές εταιρείες ενέργειας και πολιτικούς.Ο Σμιλ σημείωσε το 2018 ότι οι γαιάνθρακες, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο εξακολουθούν να δίνουν το 90% της παγκόσμιας πρωτογενούς ενέργειας που χρησιμοποιεί η ανθρωπότητα. Παρά τις δεκαετίες αναπτύξεως στις νεότερες τεχνολογίες ανανεώσιμης ενέργειας, η παγκόσμια αναλογία της ενέργειας που προμηθεύουν τα ορυκτά καύσιμα έχει αυξηθεί (αντί να μειωθεί) σε σχέση με το έτος 2000. Ο Σμιλ τονίζει ότι «η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη πρόκληση στον βιομηχανικό τομέα θα είναι η εκτόπιση του γαιάνθρακα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή σιδήρου, τσιμέντου, αμμωνίας και πλαστικών», που καταναλώνουν το 15% των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως. Ο Σμιλ προκρίνει τη μείωση της ζητήσεως για ορυκτά καύσιμα δια της εξοικονομήσεως ενέργειας και προτρέπει να αντανακλά η τιμή της ενέργειας το αληθινό κόστος της, που περιλαμβάνει και αυτό της εκλύσεως αερίων του θερμοκηπίου. Ο Σμιλ πιστεύει ότι η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να τελειώσει, ότι κάθε ανάπτυξη ακολουθεί μια λογιστική και όχι μια εκθετική καμπύλη, καθώς και ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να καταναλώνουν πολύ μικρότερες ποσότητες πρώτων υλών και ενέργειας. Ανάμεσα στους θαυμαστές του Σμιλ συγκαταλέγεται και ο συνιδρυτής της «Microsoft» Μπιλ Γκέιτς, ο οποίοε έχει διαβάσει όλα τα βιβλία του Σμιλ. «Περιμένω νέα βιβλία του Σμιλ όπως κάποιοι άνθρωποι περιμένουν την επόμενη ταινία του Πολέμου των άστρων» είχε γράψει ο Γκέιτς το 2017. «Είναι ένας σφαγέας της μπούρδας» είχε σχολιάσει εξάλλου ο Ντέιβιντ Κηθ, ειδικός στα ενεργειακά και κλιματικά θέματα φυσικός του Χάρβαρντ. Η σύζυγος του Σμιλ, η Εύα, είναι ιατρός, ενώ ο γιος τους Ντέιβιντ είναι χημικός με ειδίκευση στη συνθετική οργανική χημεία. Πιστός στις ιδέες του, ο Σμιλ ζει σε ένα σπίτι με ασυνήθιστα ισχυρή θερμομόνωση, καλλιεργεί μέρος της τροφής του και τρώει κρέας περίπου μία φορά την εβδομάδα. Είναι βιβλιόφιλος: διαβάζει 60 έως 110 μη εξειδικευμένα βιβλία (πολλά από αυτά λογοτεχνικά) κάθε χρόνο και διατηρεί κατάλογο όλων των βιβλίων που έχει διαβάσει από το 1969 μέχρι σήμερα. Δεν έχει και δεν σκοπεύει να αποκτήσει ποτέ κινητό τηλέφωνο.Ο Σμιλ αποφεύγει την έκθεση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αφήνοντας τα βιβλία του να μιλήσουν για τις γνώμες του. Στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα συμμετέσχε μόνο σε μια συνάντηση καθηγητών από τη δεκαετία του 1980. Η Σχολή αποδέχεται την τάση του για απομόνωση, όσο συνεχίζει να διδάσκει και να παράγει καλά συγγράμματα. Εκλογή ως εταίρου της Βασιλικής Εταιρείας του Καναδά (του αντίστοιχου μιας εθνικής Ακαδημίας Επιστημών) Βραβείο «Δημόσιας κατανοήσεως της Επιστήμης και τεχνολογίας», της Αμερικανικής Ενώσεως για την Πρόοδο της Επιστήμης το 2000. Κατάταξη στους «Top 100» «παγκόσμιους διανοητές» (Global Thinkers) στον κατάλογο του περιοδικού Foreign Policy.2010 Το 2013 ο Σμιλ τιμήθηκε με το παράσημο του Τάγματος του Καναδά.Πέραν αυτών, ο Σμιλ προσκλήθηκε ως ομιλητής σε περισσότερα από 300 συνέδρια στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Ευρώπη, στην Ασία και στην Αφρική, ενώ έχει δώσει διαλέξεις σε πολλά πανεπιστήμια στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Ανατολική Ασία. Το βιβλίο του Πώς λειτουργεί πραγματικά ο Κόσμος ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Δημόσιας Πολιτικής Balsillie του 2022. 1976 : China's Energy: Achievements, Problems, Prospects, εκδ. Praeger 1980 : (συνεργασία με τον W.E. Knowland) Energy in the Developing World, Oxford University Press 1983 : Biomass Energies: Resources, Links, Constraints, Plenum Press 1984 : The Bad Earth: Environmental Degradation in China, έκδ. M.E. Sharpe 1985 : Carbon Nitrogen Sulfur: Human Interference in Grand Biospheric Cycles, Plenum Press 1987 : Energy Food Environment: Realities Myths Options, Oxford University Press 1988 : Energy in China's Modernization, εκδ. M.E. Sharpe 1991 : General Energetics: Energy in the Biosphere and Civilization, εκδ. Wiley 1993 : Global Ecology: Environmental Change and Social Flexibility, εκδ. Routledge 1993 : China's Environment: An Inquiry into the Limits of National Development, εκδ. M.E. Sharpe, βραβείο Joseph Levenson του 1995 1994 : Energy in World History, Westview Press 1997 : Cycles of Life: Civilization and the Biosphere, Scientific American Library 1998 : Energies: An Illustrated Guide to the Biosphere and Civilization, The MIT Press 2000 : Feeding the World: A Challenge for the 21st Century, The MIT Press 2001 : Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch and the Transformation of World Food Production, The MIT Press 2002 : The Earth's Biosphere: Evolution, Dynamics and Change, The MIT Press. 2003 : Energy at the Crossroads: Global Perspectives and Uncertainties, The MIT Press 2004 : China’s Past, China’s Future, εκδ. RoutledgeCurzon 2005 : Creating the Twentieth Century: Technical Innovations of 1867-1914 and Their Lasting Impact, Oxford University Press, ISBN 9780195168747 2006 : Transforming the Twentieth Century: Technical Innovations and Their Consequences, Oxford University Press, ISBN 9780195168754 2006 : Energy: A Beginner's Guide, Oneworld Publications, ISBN 978-1851684526 2008 : Energy in Nature and Society: General Energetics of Complex Systems, The MIT Press, ISBN 9780262693561 2008 : Oil: A Beginner's Guide, Oneworld Publications, ISBN 978-1851685714 2008 : Global Catastrophes and Trends: The Next Fifty Years. The MIT Press, ISBN 978-0262195867 2010 : Why America Is Not a New Rome, MIT Press, ISBN 978-0262195935 2010 : Energy Transitions: History, Requirements, Prospects, εκδ. Praeger, ISBN 978-0313381775 2010 : Prime Movers of Globalization: The History and Impact of Diesel Engines and Gas Turbines, The MIT Press, ISBN 978-0262014434 2010 : Energy Myths and Realities: Bringing Science to the Energy Policy Debate, AEI Press, ISBN 978-0844743288 2012 : Japan’s Dietary Transition and Its Impacts, The MIT Press, ISBN 978-0313381775 2013 : Making the Modern World: Materials and Dematerialization, εκδ. Wiley, ISBN 978-1119942535 2013 : Made in the USA: The Rise and Retreat of American Manufacturing, The MIT Press, ISBN 978-0262019385 2013 : Should We Eat Meat? Evolution and Consequences of Modern Carnivory, εκδ. Wiley, ISBN 978-1118278727 2013 : Harvesting the Biosphere - What We Have Taken from Nature, The MIT Press, ISBN 978-0262018562 2015 : Natural Gas: Fuel for the 21st Century, εκδ. Wiley, ISBN 978-1119012863 2015 : Power Density: A Key to Understanding Energy Sources and Uses, The MIT Press, ISBN 978-0262029148 2017 : Energy and Civilization: A History, The MIT Press, ISBN 978-026203577 2019 : Growth: From Microorganisms to Megacities, The MIT Press, ISBN 0262042835 2020 : Numbers Don't Lie: 71 Stories to Help Us Understand The Modern World, Penguin, ISBN 978-0143136224 2021 : Grand Transitions: How the Modern World Was Made, Oxford University Press, ISBN 978-0241454398 2022 : How the World Really Works: A Scientist's Guide to Our Past, Present and Future, εκδ. Viking/Penguin, ISBN 978-0241454398 ελλην. μετάφραση: Πώς λειτουργεί πραγματικά ο Κόσμος, μετάφ. Χρήστος Μπαρουξής, εκδ. «Διόπτρα», Αθήνα 2022, ISBN 978-960-653-847-6, 432 σελίδες 2023 : Invention and Innovation: A Brief History of Hype and Failure, The MIT Press, ISBN 978-0262048057 «Improving efficiency and reducing waste in our food system», Environmental Sciences, τόμ. 1, σσ. 17-26 (2004) «The next 50 Years: Fatal discontinuities», Population and Development Review, τόμ. 31, σσ. 201-236 (2005) «Feeding the world: How much more rice do we need?» στο Rice is life: scientific perspectives for the 21st century, πρακτικά του συνεδρίου «World Rice Research Conference», που διεξάχθηκε στο Τόκιο και την Tsukuba της Ιαπωνίας στις 4-7 Νοεμβρίου 2004, επιμ. Toriyama K., Heong K.L. και Hardy B., έκδ. International Rice Research Institute, σσ. 21-23 «The next 50 years: Unfolding trends», Population and Development Review, τόμ. 31, σσ. 605-643 (2005) «Peak oil: A catastrophist cult and complex realities», World Watch, τόμ. 19, σσ. 22-24 (2006) «21st century energy: Some sobering thoughts» OECD Observer, 2006 «Light behind the fall: Japan's electricity consumption, the environment, and economic growth», Japan Focus, 2 Απριλίου 2007 «The unprecedented shift in Japan's population: Numbers, age, and prospects», Japan Focus, 1 Μαΐου 2007 «Global material cycles» στη διαδικτυακή Encyclopedia of Earth, 2 Ιουνίου 2007 «Water news: bad, good and virtual», American Scientist, τόμ. 96, σσ. 399-407 (2008) «On meat, fish and statistics: The global food regime and animal consumption in the United States and Japan», Japan Focus, 19 Οκτωβρίου 2008 «Long-range energy forecasts are no more than fairy tales», Nature , τόμ. 453, σελ. 154 (2008) «Moore's curse and the great energy delusion», The American, τόμ. 2(6), σσ. 34-41 (2008) «U.S. energy policy: The need for radical departures», Issues in Science and Technology, καλοκαίρι 2009, σσ. 47-50 «A Skeptic Looks at Alternative Energy». IEEE Spectrum, Ιούλιος 2012 Επίσημος ιστότοπος Ο Μπιλ Γκέιτς για τα βιβλία περί ενέργειας του Β. Σμιλ Συνέντευξη του Σμιλ στον Andrew Revkin, NYT Συνέντευξη στον Greg Ross, περιοδικό American Scientist Ο Σμιλ ως ο διακεκριμένος προσκεκλημένος της EADS στην Αμερικανική Ακαδημία στο Βερολίνο Desrochers, Pierre: «The Paradoxical Malthusian. A Promethean Perspective on Vaclav Smil’s Growth: From Microorganisms to Megacities (MIT Press, 2019) and Energy and Civilization: A History (MIT Press, 2017)», Energies 2020, τόμος 13 (20), σελ. 5306 Συνέντευξη στον Guardian, Σεπτέμβριος 2019