Οι Υπέροχοι Άμπερσον

Η ταινία Οι Υπέροχοι Άμπερσον (Πρωτότυπος Τίτλος The Magnificent Ambersons) είναι δράμα παραγωγής 1942, σε σκηνοθεσία Όρσον Γουέλς. Πρωταγωνιστες της ταινίας είναι οι Τζόζεφ Κότεν, Ντολόρες Κοστέλο, Τιμ Χολτ, Άγκνες Μούρχεντ, Αν Μπάξτερ και Ρέι Κόλινς, ενώ ο Γουέλς αναλαμβάνει το ρόλο του αφηγητή. Το σενάριο της ταινίας είναι βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μπουθ Τάρκινγκτον, το οποίο διασκεύασε για τη μεγάλη οθόνη ο ίδιος ο Γουέλς. Η ταινία έλαβε τέσσερις υποψηφιότητες για βραβείο Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Το 1991 η ταινία χαρακτηρίστηκε από την Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ως «πολιτιστικά, αισθητικά και ιστορικά σημαντική» και επιλέχθηκε να ενταχθεί στο Εθνικό Μητρώο Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

 Η άνοδος κι η πτώση της οικογένειας των Άμπερσον κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης στις αρχές του προηγούμενου αιώνα σε μια μικρή πόλη της στο κέντρο των Η.Π.Α. Ενώ η τεχνολογική εξέλιξη μπαίνει για τα καλά στη ζωή των ανθρώπων η Ίζαμπελ Άμπερσον Μίναφερ (Ντολόρες Κοστέλο) ξανασυναντά τον μεγάλο της έρωτα Γιουτζίν Μόργκαν (Τζόζεφ Κότεν) έναν μεσήλικα χήρο, ο οποίος συμμετείχε στην εφεύρεση του αυτοκινήτου κι έχει εταιρία παραγωγής. Μετά τον θάνατο του συζύγου της Ίζαμπελ οι δυο τους σκοπεύουν να παντρευτούν, αλλά ο κακομαθημένος γιος της Ίζαμπελ, Τζορτζ (Τιμ Χολτ), μαζί με τη γεροντοκόρη θεία του Φάνι (Άγκνες Μούρχεντ) καταφέρνουν να χωρίσουν το ζευγάρι. Αλλά κι οι δυο τους θα πληρώσουν πικρά τις πράξεις τους ενώ η βιομηχανική εξέλιξη φέρνει αλλαγές στη μικρή τους πόλη. Η ταινία είναι βασισμένη στο ομώνυμο και βραβευμένο με Πούλιτζερ μυθιστόρημα του Μπουθ Τάρκινγκτον κι αποτελεί τη δεύτερη σκηνοθετική απόπειρα του Όρσον Γουέλς ένα χρόνο μετά την προβολή του αριστουργήματος του σκηνοθέτη Πολίτης Κέιν (Citizen Kane). Αρκετοί υποστηρίζουν ότι αυτή η ταινία είναι καλύτερη από τον Κέιν κι ίσως σήμερα να θεωρούνταν μεγαλύτερο αριστούργημα, αν η εταιρία παραγωγής RKO Pictures δεν είχε επέμβει μετά την δοκιμαστική της προβολή, ζητώντας από τον μετέπειτα σκηνοθέτη Ρόμπερτ Γουάιζ την αφαίρεση μιας ώρας περίπου από το αρχικό έργο του σκηνοθέτη. Επίσης ζητήθηκε η αλλαγή του θλιβερού τέλους της ταινίας (στην εκδοχή του Γουέλς το τέλος ήταν όπως ακριβώς κι εκείνο του βιβλίου) με άλλο πιο χαρούμενο και χολιγουντιανό, κάποιες καινούργιες σκηνές σκηνοθετήθηκαν από τον Γουάιζ, καθώς ο Γουέλς βρισκόταν στη Νότια Αμερική όσο κατακρεουργούσαν το έργο του. Η ολοκληρωμένη εκδοχή του έργου του Γουέλς δε διασώζεται, καθώς τα αρνητικά καταστράφηκαν ένα χρόνο αργότερα. Ο Ρόμπερτ Γουάιζ υποστήριξε ότι το υλικό που αφαίρεσε δεν βελτίωνε την ταινία. Παρ' όλα αυτά η ταινία, στην σύντομη αυτή της μορφή, θεωρείται ακόμα ως μια από τις καλύτερες ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ από εταιρία παραγωγής του Χόλιγουντ. Η ταινία όπως κι ο Πολίτης Κέιν δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη εισπρακτικά, παρ' όλα αυτά προτάθηκε για τέσσερα όσκαρ μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας το οποίο έχασε απ' την ταινία του Γουίλιαμ Γουάιλερ Κυρία Μίνιβερ (Mrs. Miniver). Η Άγκνες Μούρχεντ, καρατερίστα της χρυσής εποχής του Χόλυγουντ, (αργότερα πιο γνωστή ως μάγισσα Εντόρα στη σειρά της δεκαετίας του '60 Bewitched (Η μάγισσα) έλαβε αναγνώριση από το Σωματείο των Κριτικών της Νέας Υόρκης για την ερμηνεία της ως γεροντοκόρη και πικρόχολη θεία Φάνι και προτάθηκε για Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου, το οποίο έχασε από την Τερέζα Ράιτ που κέρδισε για την ταινία Κυρία Μίνιβερ. Υποψηφιότητα: Καλύτερης Ταινίας – Όρσον Γουέλς Β’ Γυναικείου Ρόλου – Άγκνες Μούρχεντ Φωτογραφίας σε ασπρόμαυρη ταινία - Στάνλεϊ Κορτέζ Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης - Άλμπερτ Ντ'Αγκοστίνο, Α. Ρόλαντ Φιλντς & Ντάρελ Σιλβέρα Οι Υπέροχοι Άμπερσον στην IMDb