Τζαφάρ Χαν

Ο Τζαφάρ Χαν Ζαντ, (περσικά: جعفر خان زند‎) ήταν ο έβδομος σάχης (βασιλιάς) της κουρδικής δυναστείας των Ζαντ τού Ιράν από το 1785 έως το 1789. Ήταν γιος τού Σαντέκ Χαν Ζαντ, ο οποίος απομακρύνθηκε από τον θρόνο στο Σιράζ από τον Αλί-Μοράντ Χαν, ο οποίος είχε πάρει στο παρελθόν το Iσπαχάν για τον εαυτό του.

 Τον Φεβρουάριο του 1781, ο πρίγκιπας των Ζαντ, Αλί-Μοράντ Χαν σκότωσε τον πατέρα τού Τζαφάρ Χαν, τον Σαντέκ Χαν και όλα τα αδέλφια του, όταν εισέβαλε στο Σιράζ. Ο Τζαφάρ Χαν ήταν ο μόνος που γλίτωσε, διότι κατ' ιδίαν είχε συνεννοηθεί με τον Αλί-Μοράντ Χαν. Ενώ ο Aλί-Μοράντ Χαν βρισκόταν στο βόρειο Ιράν το 1785, ο Τζαφάρ Χαν βρήκε την ευκαιρία να πολιορκήσει το Iσπαχάν. Ο Αλί-Μοράντ Χαν στη συνέχεια βάδισε προς την πόλη για να την υπερασπιστεί, αλλά απεβίωσε στις 11 Φεβρουαρίου στο Mουρτσαχούρ, μία πόλη κοντά στο Ισπαχάν. Ο Τζαφάρ Χαν στέφθηκε τότε ως ο νέος σάχης των Ζαντ στο Ισπαχάν. Την ίδια στιγμή, ο πολέμαρχος των Κατζάρ, Αγκά Μοχάμαντ Χαν βάδισε προς το Ισπαχάν. Ο Τζαφάρ Χαν έστειλε τότε τους άνδρες του για να σταματήσουν την προέλασή του προς την πόλη, αλλά αυτοί αποσύρθηκαν στο Κουμ, χωρίς καν να προβάλουν αντίσταση. Στη συνέχεια ο Τζαφάρ Χαν έστειλε έναν ακόμη μεγαλύτερο στρατό των Ζαντ προς τον Αγκά Μοχάμαντ Χαν, ο οποίος νίκησε τον στρατό κοντά στο Κασάν. Στη συνέχεια ο Τζαφάρ Χαν κατέφυγε στο Σιράζ. Ο Αγκά Μοχάμαντ έφτασε στη συνέχεια στο Ισπαχάν, όπου ανακάλυψε ό,τι είχε απομείνει από τον θησαυρό των Ζαντ και το χαρέμι τού Τζαφάρ Χαν. Τα στρατεύματα των Κατζάρ στη συνέχεια λεηλάτησαν την πόλη. Το 1786, ενώ ο Αγκά Μοχάμαντ Χαν βρισκόταν στο βόρειο Ιράν, ο Τζαφάρ Χαν βάδισε γρήγορα προς το Ισπαχάν και το κατέλαβε ξανά. Στη συνέχεια έστειλε στρατεύματα προς το Kασάν και το Κουμ, ενώ βάδισε προς το Χαμαντάν. Ωστόσο, ηττήθηκε από τους αρχηγούς των τοπικών φυλών, κάποιους Χοσρόβ Χαν και Mοχάμαντ Χοσαΐν Χαν Καραγκοζλού. Ο Τζαφάρ Χαν αποσύρθηκε στη συνέχεια στο Ισπαχάν. Όταν ο Αγκά Μοχάμαντ Χαν άκουσε για την εισβολή των Ζαντ στο Ισπαχάν και τα περίχωρά του, βάδισε γρήγορα προς την πόλη, γεγονός που έκανε τον Τζαφάρ Χαν να υποχωρήσει ξανά στο Σιράζ. Το 1788, ο Αγά Μοχάμαντ προχώρησε πολύ κοντά στο Σιράζ, όπου ήλπιζε να αποσπάσει τον Τζαφάρ Χαν από το Σιράζ, το οποίο ήταν ισχυρά οχυρωμένο, καθιστώντας πολύ δύσκολη την πολιορκία. Δυστυχώς για τον Αγκά Μοχάμεντ Χαν, ο Τζαφάρ Χαν έμεινε στην πόλη, γεγονός που έκανε τον Αγκά Μοχάμεντ Χαν να επιστρέψει στο Ισπαχάν, όπου διόρισε τον αδελφό του Αλί Κολί ως νέο κυβερνήτη, διαδεχόμενος έτσι τον Τζαφάρ Κολί Χαν. Στη συνέχεια έφυγε για την Τεχεράνη. Με τον Αγκά Μοχάμαντ για άλλη μία φορά στον βορρά, ο Τζαφάρ Χαν άρχισε να συγκεντρώνει στρατό, για να προετοιμάσει άλλη μία επίθεση εναντίον τού Ισπαχάν και των περιχώρων του. Όταν ο Aλί Κολί το έμαθε, έστειλε μία ομάδα φυλών σε μία πόλη νότια τού Ισπαχάν, που ονομαζόταν Κουμισάχ. Ωστόσο, ο Τζαφάρ Χαν κατάφερε να τους νικήσει εύκολα. Στη συνέχεια, ο Aλί Κολί υποχώρησε στο Kασάν. Μαθαίνοντας ο Αγκά Μοχάμαντ Χαν γι' αυτό, βάδισε γρήγορα προς το Ισπαχάν, κάτι που έκανε τον Τζαφάρ Χαν να αποσυρθεί ξανά στο Σιράζ. Ο Αγκά Μοχάμαντ Χαν, ο οποίος δεν είχε αυτοπεποίθηση για να προσπαθήσει να καταλάβει το Σιράζ, επέστρεψε στη συνέχεια στην Τεχεράνη. Ο Τζαφάρ Χαν δολοφονήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 1789 από τον γιο τού Αλί-Μοράντ Χαν, τον Σαγιέντ Μοράντ Χαν. Μετά το τέλος του, άρχισε ένας τετράμηνος εμφύλιος πόλεμος μεταξύ αρκετών πριγκίπων Ζαντ, που πολέμησαν για τη διαδοχή τού θρόνου. Ο γιος τού Τζαφάρ Χαν, ο Λοτφ Αλί Χαν, αναδείχθηκε νικητής σε αυτόν τον εμφύλιο πόλεμο τον Μάιο. Υιοί Πρίγκιπας Λοτφ Αλί Χαν Ζαντ Πρίγκιπας Χοσρόου Χαν Ζαντ Πρίγκιπας Abbas Qoli Khan Zand Πρίγκιπας Najaf Ali Khan ZandΚόρη Πριγκίπισσα Maryam Begum Zand Hambly, Gavin R.G (1991). «Agha Muhammad Khan and the establishment of the Qajar dynasty». The Cambridge History of Iran, Vol. 7: From Nadir Shah to the Islamic Republic. Cambridge: Cambridge University Press. σελίδες 104–144. ISBN 9780521200950.