Κορνέλις Μασσάις

Ο Κορνέλις Μασσάις (φλαμανδικά: Cornelis Massijs (Εναλλακτικές γραφές του οικογενειακού του ονόματος: Massys, Matsijs, Matsys, Messijs, Messys, Metsijs, Metsys) (1508, Αμβέρσα – c. 1556, άγνωστο) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, σχεδιαστής και χαράκτης της Αναγέννησης, γνωστός για τα τοπία του και, σε μικρότερο βαθμό, για τις ρωπογραφίες και τις προσωπογραφίες του. Θεωρείται σημαντικπή μορφή για τη μετάβαση από τα φανταστικά τοπία του Γιοάχιμ Πατινίρ στα "αγνά τοπία" της ύστερης ολλανδικής τοπιογραφίας.

 Ο Κορνέλις ήταν γιος του κορυφαίου ζωγράφου της Αμβέρσας Κουέντιν Μασσάις και μικρότερος αδελφός του Γιαν Μασσάις, ο οποίος έγινε επίσης διακεκριμένος ζωγράφος. Εκπαιδεύτηκε από τον πατέρα του. Έγινε, μαζί με τον αδελφό του Γιαν, μέλος στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά της Αμβέρσας το 1531, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του πατέρα του. Το 1544 οι δύο αδελφοί αναγκάστηκαν να φύγουν από την Αμβέρσα λόγω των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Πού ακριβώς πήγε ο Κορνέλις και αν επέστρεψε ποτέ στην Αμβέρσα είναι άγνωστο. Υπάρχει η υπόνοια ότι ο Κορνέλις ταξίδεψε αρχικά στην Αγγλία και στη συνέχεια στη Γερμανία και στην Ιταλία, αλλά δεν υπάρχει πειστική απόδειξη για κάτι τέτοιο. Ο Μασσάις έγινε αρχικά γνωστός για τα σχέδιά του. Στις αρχές του 20ού αιώνα ανακαλύφθηκε εκ νέου ως τοπιογράφος. Επτά υπογεγραμμένα έργα του είναι γνωστά και αυτά χρησίμευσαν ως βάση για την απόδοση σε αυτόν άλλων, ανυπόγραφων πινάκων.Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του χρησιμοποίησε τρία διαφορετικά "μονογράμματα" για να υπογράφει τα έργα του. Το "μονόγραμμα" COR. MET, το οποίο χρησιμοποιούσε κατά την περίοδο 1537 - 39 βρίσκεται σε ένα πάνελ, την Επιστροφή του Ασώτου Υιού, χρονολογούμενο από το 1538. Στο πάνελ αυτό φαίνεται ότι ο Κορνέλις ήταν ολοκληρωμένος καλλιτέχνης φανταστικών τοπίων στο ύφος του Γιοάχιμ Πατινίρ, αλλά ελαφρά δύσκαμπτος στην εκτέλεση και με λίγο αδέξιες μορφές. Κατά την πρώιμη αυτή περίοδο έμαθε την τέχνη της χαρακτικής. Αντέγραψε κάποιους Ιταλούς καλλιτέχνες, όπως ο Μαρκαντόνιο Ραϊμόντι και ο Παρμιτζανίνο και έδειξε ενδιαφέρον για την ομάδα Γερμανών χαρακτών, τους αποκαλούμενους "Kleinmeister" στη σειρά του των Χορών των Αναπήρων του 1538. Χρησιμοποίησε το δεύτερο μονόγραμμα "CME" κατά την περίοδο 1539 ως το 1543. Την περίοδο αυτή μετακινείται από τα φανταστικά τοπία σε πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις. Αυτό φαίνεται στον πίνακά του Η άφιξη της Αγίας Οικογένειας στη Βηθλεέμ του 1543. Κατά την περίοδο αυτή φιλοτέχνησε, επίσης, μερικά σχέδια τοπίων που εμφανίζουν ρεαλιστική προσέγγιση στις λεπτομέρειες, κάτι καινούργιο στη βορειοευρωπαϊκή τέχνη. Η απόρριψη της αφηγηματικότητας υπέρ των τοπιογραφικών στοιχείων συνιστά κίνηση προς την απεικόνιση "αγνών τοπίων". Η κατοπινή του παραγωγή ήταν εξ ολοκλήρου σε αυτό το πιο νατουραλιστικό πνεύμα και χρησιμοποίησε απαλά χρώματα που δημιούργησαν μια αίσθηση οικειότητας. Οι πίνακες της όψιμης περιόδου του είναι περισσότερο πανοραμικοί και συνδυάζουν με μεγάλη ικανότητα τοπία και μορφές.Από τότε και μέχρι την εξορία του ο Μασσάις υιοθέτησε το τρίτο μονόγραμμα, "CMA". Είναι γνωστοί μερικοί υπογεγραμμένοι πίνακές του εκείνης της περιόδου, αλλά μόνον δύο είναι χρονολογημένοι. Φιλοτέχνησε, επίσης, χαρακτικά από ιστορίες της Βίβλιου με ηθικοπλαστικό περιεχόμενο. Οιτέσσερις τυφλοί χωρικοί αποτέλεσαν την πηγή έμπνευσης για τον πίνακα Ο τυφλός οδηγεί τον τυφλό που φιλοτέχνησε το 1568 ο Πίτερ Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος.Περίπου 150 χαρακτικά του Κορνέλις Μασσάις είναι γνωστά. Το έργο του εισήγαγε μεγάλο εύρος νέων θρησκευτικών και ηθικοπλαστικών θεμάτων στη βορειοευρωπαϊκή τέχνη. Τα χαρακτικά του εμφανίζουν προσοχή στη γραμμή παρά στο συνολικό αποτέλεσμα.Ο Μασσάις ήταν επίσης γνωστός για τα σχέδιά του με παράξενα και διακοσμητικά σχέδια. Φιλοτέχνησε μερικά πορτρέτα, ανάμεσα στα οποία τα χαρακτικά του Πέτερ Ερνστ Ι φον Μάνσφελντ-Φόρντερορτ και της συζύγου του και του Ερρίκου Η΄ το οποίο έφτιαξε το 1544 και τύπωσε το 1548, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι πέρασε κάποιο χρονικό διάστημα στη Γερμανία και στην Αγγλία. Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων Cornelis Massijs on Artnet Cornelis Massijs engravings at the British Museum Cornelis Massijs works at the Rijksmuseum