Οξάνα Σάτσκο

Η Οξάνα Σάτσκο (ουκρανικά: Оксана Шачко‎; 31 Ιανουαρίου 1987 - 23 Ιουλίου 2018) ήταν Ουκρανή καλλιτέχνιδα και ακτιβίστρια. Μαζί με την Άννα Χούτσολ και την Αλεξάντρα Σεβτσένκο, ήταν μια από τις ιδρύτριες της ριζοσπαστικής φεμινιστικής ακτιβιστικής ομάδας Femen, η οποία διαδήλωνε δημόσια σε διάφορες χώρες κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, της εισοδηματικής ανισότητας και των πολιτικών της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, μεταξύ άλλων.

 Η Σάτσκο γεννήθηκε στο Ζεμέλτσκι, μια τυπική σοβιετική πόλη στο δυτικό τμήμα της Ουκρανίας, σε μια Ορθόδοξη Χριστιανική οικογένεια. Οι γονείς της εργάζονταν και οι δύο σε ένα εργοστάσιο και όταν η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε τα εργοστάσια έκλεισαν και έχασαν και οι δύο τις δουλειές τους, σε ένα πλαίσιο πολιτικής και οικονομικής κρίσης. Το 1995, σε ηλικία 8 ετών, η Σάτσκο εντάχθηκε στο σχολείο Nikosh, που προορίζεται συνήθως για ενήλικες και φημίζεται για τη διδασκαλία της Ορθόδοξης εικονογραφίας. Αποφοίτησε από αυτό το σχολείο και τα πρώιμα έργα τέχνης της εκτέθηκε σε διάφορες συλλογικές εκθέσεις στην Ουκρανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε ηλικία δώδεκα ετών, άρχισε να ζωγραφίζει τοιχογραφίες, δουλεύοντας στην Ορθόδοξη Εκκλησία με πλήρη απασχόληση. Στη συνέχεια εξέφρασε την επιθυμία να μπει σε μοναστήρι και να γίνει μοναχή, αλλά η μητέρα και η οικογένειά της την έπεισαν να μην το κάνει. Αργότερα, σε ηλικία 14 ετών, απέρριψε την Ορθόδοξη Εκκλησία και τη θρησκεία και έγινε άθεη, πιστεύοντας ότι οι Ορθόδοξοι ιερείς συμπεριφέρονται περισσότερο σαν έμποροι παρά σαν εκπρόσωποι του Θεού. Συνέχισε όμως να ζωγραφίζει για να κερδίσει τα προς το ζην.Το 2000, εντάχθηκε στο ελεύθερο πανεπιστήμιο του Ζεμέλτσκι για να σπουδάσει φιλοσοφία, η οποία της πυροδότησε μια βαθιά κρίση συνείδησης. Ίδρυσε με άλλους φοιτητές το "Κέντρο Νέων Προοπτικών", έναν οργανισμό που καταπολεμά τη διαφθορά και υπερασπίζεται τα δικαιώματα των φοιτητών. Σε αυτό το σημείο, συνάντησε την Άννα Χούτσολ και την Αλεξάντρα Σεβτσένκο. Αργότερα ανέφερε στο ντοκιμαντέρ «Είμαι Femen» ότι αυτή η εμπειρία σφυρηλάτησε τις πολιτικές και φιλοσοφικές της αντιλήψεις, κάνοντάς την να γίνει ακτιβίστρια που αγωνίζεται για τα δικαιώματα των γυναικών και την ελευθερία της έκφρασης. Το 2008, μαζί με την Άννα Χούτσολ και την Αλεξάντρα Σεβτσένκο, η Σάτσκο ίδρυσε τη φεμινιστική ακτιβιστική ομάδα FEMEN. Η ομάδα διαμαρτυρήθηκε αρχικά για ζητήματα που επηρεάζουν τις φοιτήτριες, αλλά γρήγορα προχώρησε σε διαδηλώσεις κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης γυναικών της Ουκρανίας και κατά του σεξουαλικού τουρισμού το 2008. Αρχικά, η FEMEN κέρδισε την προσοχή του κόσμου ενώ ήταν ντυμένες με εσώρουχα, ωστόσο, τον Αύγουστο του 2009, η Σάτκο εμφανίστηκε γυμνόστηθη για πρώτη φορά σε μια διαμαρτυρία στο Κίεβο. Από τότε, οι ακτιβίστριες του FEMEN διαμαρτύρονταν τακτικά γυμνόστηθες και διευρύναν την ατζέντα τους στα δικαιώματα των γυναικών και των πολιτικών δικαιωμάτων στην Ουκρανία και σε όλο τον κόσμο. Αρκετά μέλη των FEMEN, συμπεριλαμβανομένης της Σάτσκο, συνελήφθησαν πολλές φορές. Πιθανώς το χειρότερο επεισόδιο είχε συμβεί το 2011, όταν μια ομάδα ακτιβιστών ζήτησε την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων στη Λευκορωσική πρωτεύουσα Μινσκ. Η Σάτσκο και δύο άλλες γυναίκες απήχθησαν από την Λευκορωσική KGB και μεταφέρθηκαν σε ένα δάσος, όπου βρέχτηκαν με πετρέλαιο και απειλήθηκαν να καούν.Η Σάτσκο συνεργάστηκε με τη Γαλλίδα συγγραφέα Γκαλία Άκερμαν, η οποία δημιούργησε μια ιστορία του FEMEN, η οποία δημοσιεύθηκε από τον Καλμάν-Λεβί το 2013. Το 2014, η βραβευμένη ταινία ντοκιμαντέρ για την Σάτσκο, Je suis Femen (Είμαι Femen) από τον σκηνοθέτη Αλέν Μαργκό προβλήθηκε. Η Γαλλία της παραχώρησε το καθεστώς της πολιτικής πρόσφυγα το 2013, μετά από αρκετές επιθέσεις από δυνάμεις ασφαλείας που συνδέονται με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος ήταν στόχος διαμαρτυριών των FEMEN μαζί με το Γαλλικό Εθνικό Μέτωπο. Έζησε στο Παρίσι ως ζωγράφος. Τη στιγμή του θανάτου της, η Σάτσκο επικεντρωνόταν στα έργα τέχνης της, που ονομάζεται Εικονοκλαστική: ορθόδοξες εικόνες ζωγραφισμένες με την παραδοσιακή μέθοδο, πάνω στην οποία εισήγαγε παραβατικές λεπτομέρειες για να αντιμετωπίσει το θρησκευτικό δόγμα με φεμινιστικά, πολιτικά ή ανθρωπιστικά μηνύματα. Η Σάτσκο έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση στο Παρίσι τον Μάιο του 2016. Η Σάτσκο βρέθηκε νεκρή στο διαμέρισμά της στο Παρίσι της Γαλλίας, στις 23 Ιουλίου 2018 σε ηλικία μόλις 31 ετών. Η Άννα Χούτσολ δήλωσε στην εφημερίδα Ukrayinska Pravda ότι οι φίλοι της περίμεναν μια επίσημη αναφορά.Η επίσημη εκδοχή των αρχών υποστηρίζει ότι κρεμάστηκε. Το περιοδικό Elle παρουσίασε ένα τεύχος με εξώφυλλο την Σάτσκο την 1η Φεβρουαρίου του 2019 όπου ανέφεραν ότι είχε κάνει μια προηγούμενη απόπειρα αυτοκτονίας, αρκετά χρόνια νωρίτερα.