Ελληνόρρυθμη Καθολική Εκκλησία

Ο όρος Ελληνόρρυθμη Ορθόδοξη Εκκλησία (και λανθασμένα Καθολική) αποδίδεται σε έναν αριθμό Ανατολικών Ορθόδοξων Εκκλησιών με Βυζαντινή ή Ελληνική λειτουργική παράδοση (Ritus Graecus), με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη. Η κοινότητα των ορθοδόξων αυτού του τυπικού συνηθίζεται να αποκαλούνται Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες#Ουνία από τη λατινική λέξη unitus, δηλαδή «ενωμένος» και εννοεί την Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία που επιχειρήθηκε να ενωθεί με τη Δυτική Εκκλησία κατ' εφαρμογή των αποφάσεων της Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας (1439). Οι Ελληνόρρυθμοι έχουν πλήρη κοινωνία με το Οικουμουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης και τον Πάπα, αλλά διατηρούν όλες τις λειτουργικές παραδόσεις και το εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αναγνωρίζουν όλα τα δόγματα και τη θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ενώ τιμούν όλους τους ορθοδόξους αγίους.

 Οι ελληνόρρυθμοι τηρούν στις τελετές τους το τυπικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας και τη γενική αισθητική της λατρείας της. Οι κληρικοί φέρουν άμφια του βυζαντινού τύπου, ενώ οι ναοί είναι επιπλωμένοι και διακοσμημένοι όπως και οι λοιπές ορθόδοξες εκκλησίες. Η λατρευτική μουσική είναι συνήθως το βυζαντινό εκκλησιαστικό μέλος, αν και ενίοτε ψάλλονται ύμνοι σε μέλος δυτικό και χρησιμοποιείται μουσικό όργανο. Μία αξιοσημείωτη διαφοροποίηση των ελληνορρύθμων από τους ορθοδόξους είναι ότι στο πνεύμα των λειτουργικών μεταρρυθμίσεων της Β’ Βατικανής Συνόδου (1965) ορισμένες δεήσεις εκφωνούνται στα νεοελληνικά. Η μετάληψη γίνεται με ένζυμο άρτο και οίνο, αλλά οι ελληνόρρυθμοι, κατά πιστή εφαρμογή μιας διάταξης της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου, δεν χρησιμοποιούν λαβίδα (κουτάλι) για τη μετάδοση της Θείας Κοινωνίας. Ο κληρικός παίρνει από το δίσκο με το χέρι μικρές μερίδες άρτου, τις εμβαπτίζει στο ποτήριο του οίνου και μεταδίδει το μυστήριο στους πιστούς. Σήμερα οι ελληνόρρυθμοι ορθόδοξοι αποτελούν τη φυσική συνέχεια της ομάδας των ενωτικών, που κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο (13ος-15ος αιώνας) υποστήριζαν την ένωση της Ανατολικής με τη Δυτική Εκκλησία. Θεολογικά η θέση αυτή μπορεί να γίνει δεκτή, από την άποψη ότι οι Ελληνόρρυθμες Ορθόδοξες Εκκλησίες αποτελούν την πρακτική εφαρμογή των αποφάσεων της ενωτικής Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας (1439). Ιστορικά όμως κοινότητες ελληνορρύθμων με δικό τους κλήρο δεν εντοπίζονται στις πρώην βυζαντινές περιοχές πριν τον 19ο αιώνα. Άλλωστε πουθενά οι ουνιτικές κοινότητες δεν σχηματίστηκαν ως φυσική συνέχεια κοινοτήτων και κλήρου ενωτικών ορθοδόξων της μεσαιωνικής περιόδου. Επιπλέον οι ενωτικοί παρ' ότι υπήρξαν ως κίνηση μέσα στη Βυζαντινή Εκκλησία, δεν σχημάτισαν ιδιαίτερες κοινότητες. Η ίδρυση και οργάνωση Ελληνόρρυθμων Ορθόδοξων Εκκλησιών άρχισε μετά τη Σύνοδο της Βρέστης (1596), η οποία αποφάσισε την επιβολή των αποφάσεων της Συνόδου Φεράρας-Φλωρεντίας στις ορθόδοξες κοινότητες του βασιλείου της Πολωνίας. Έκτοτε άρχισαν να υφίστανται στην κεντρική Ευρώπη κοινότητες ενταγμένες τυπικά στον Καθολικισμό, αλλά με τα λατρευτικά έθιμα της Ορθοδοξίας. Το πρότυπο αυτό εφαρμόστηκε στις ορθόδοξες επαρχίες που περνούσαν υπό την κυριαρχία καθολικών ηγεμόνων, είτε της Πολωνίας είτε της Αυστρίας, με αποτέλεσμα την ίδρυση ισχυρών Ελληνόρρυθμων Εκκλησιών που υφίστανται ως τις μέρες μας στη δυτική Ουκρανία, στην Πολωνία, στην Τρανσυλβανία (Ρουμανία), στην Τσεχία, στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία, στην Κροατία και στις βαλτικές χώρες (Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία). Το έργο της ιεραποστολής και προώθησης της υπόθεσης του Ουνιτισμού ανέλαβαν κυρίως οι κληρικοί του Τάγματος των Ιησουϊτών. Αναφέρονται, επίσης, ως Εκκλησίες και είναι οι 14 από τις 23 Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες που ακολουθούν το βυζαντινό ή άλλως, ελληνικό τυπικό: Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη , η μόνη ορθόδοξη εκκλησία που ανά τους αιώνες παρέμεινε ορθόδοξη.Αλβανική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΛευκορωσική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΒουλγαρική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΟρθόδοξη Εκκλησία της Κροατίας και ΣερβίαςΟρθόδοξη Εξαρχία της ΕλλάδαςΟυγγρική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΙταλοαλβανική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΜακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία (Βόρεια Μακεδονία)Μελχιτική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΡουμανική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΡωσική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΡουθηνική Ορθόδοξη ΕκκλησίαΣλοβακική Βυζαντινή Ορθόδοξη ΕκκλησίαΟυκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες Ελληνόρρυθμες Ορθόδοξες Εξαρχία Ιταλοαλβανική Ορθόδοξη Εκκλησία Ποντιφίκιο Ελληνικό Κολλέγιο Αγίου Αθανασίου Εκκλησία Αγίου Αθανασίου των Ελλήνων