Σύφαξ

Ο Σύφαξ ήταν βασιλιάς της Βερβερικής φυλής των Μασισιλιανών στην δυτική Νουμιδία, στην σημερινή Αλγερία το τελευταίο τέταρτο του 3ου αιώνα π.Χ., την ιστορία περιγράφει ο Τίτος Λίβιος. Το βασίλειο του αποτελούσε εκτεταμένη περιοχή με πρωτεύουσα την σημερινή Κωνσταντίνη στο Φεζ. Όταν ξέσπασε ο Β΄ Καρχηδονιακός Πόλεμος ανάμεσα στην Αρχαία Καρχηδόνα και την Αρχαία Ρώμη ο Σύφαξ υποστήριξε στην αρχή τους Ρωμαίους, οι Ρωμαίοι έστειλαν στρατιωτική βοήθεια να εκπαιδεύσουν τους Μασισιλιανούς. Με την βοήθεια τους επιτέθηκε στην αντίπαλη ανατολική φυλή των Μασιλιανών Βερβέρων που κυβερνούσε ο βασιλιάς Γάλα και υποστήριζε τους Καρχηδόνιους. Με τον θάνατο του βασιλιά Γάλα (206 π.Χ.) οι γιοι του Μασσανάσσης και Οεζάλκης συγκρούστηκαν για την διαδοχή, επικράτησε ο Μασσανάσσης αλλά ο Σύφαξ βρήκε την ευκαιρία να καταλάβει μεγάλα τμήματα του ανατολικού βασιλείου των Μασιλιανών. Όταν ο Ρωμαίος στρατηγός Σκιπίων ο Αφρικανός νίκησε στην "μάχη της Ιλίπα" (206 π.Χ.) έστειλε τον φίλο του Γκάιους Λέλιους να συναντήσει τον Σύφαξ για να ανανεώσει την συμμαχία ανάμεσα στους Ρωμαίους και τους Μασισιλιανούς. Ο Σύφαξ αρνήθηκε να υπογράψει Συνθήκη με κάποιον εκπρόσωπο και ζήτησε από τον ίδιο τον Σκιπίων τον Αφρικανό να το έρθει, ο Σκιπίων πήρε το ρίσκο να το κάνει. Την ίδια στιγμή ήρθε ο Καρχηδόνιος στρατηγός Χασντρουμπάλ Γκίσκο να καταλάβει το λιμάνι των Νουμιδίων με επτά Τριήρης, ο Σύφαξ πρόλαβε να τον εμποδίσει. Ο Σκιπίων ο Αφρικανός κάλεσε και τους δύο σε γεύμα, ο Σύφαξ και ο Χασντρουμπάλ Γκίσκο έμειναν εκεί έκπληκτοι από την γοητεία του Σκιπίωνα.

 Ο προνοητικός Μασσανάσσης ωστόσο είχε προβλέψει την τελική επικράτηση των Ρωμαίων και αποφάσισε να αλλάξει υποστήριξη, οι Καρχηδόνιοι αποφάσισαν να αναζητήσουν άλλον σύμμαχο και τον βρήκαν στον Σύφαξ. Ο Χασντρουμπάλ Γκίσκο επικύρωσε την συμμαχία και έδωσε την κόρη του Σοφονίσβη σύζυγο στον Σύφαξ, ήταν αρραβωνιασμένη με τον Μασσανάσση. Με την ανανέωση της συμμαχίας με τους Καρχηδόνιους ο Σύφαξ έγινε πανίσχυρος στην Αφρική, ανάγκασαν τον Σκιπίωνα να εγκαταλείψει την "πολιορκία της Ουτίκα". Με την "μάχη των Μεγάλων Πεδιάδων" ωστόσο (203 π.Χ.) ο Σκιπίων τους συνέτριψε, ο ίδιος κατέλαβε την Καρχηδόνα ενώ ο Μασσανάσσης και ο Γκάιους Λέλιους καταδίωξαν τον Σύφαξ στην Κωνσταντίνη. Στην διάρκεια της καταδίωξης ο στρατός του Σύφακος αποστάτησε, ο ίδιος σε μια ύστατη προσπάθεια επιτέθηκε γενναία στον Ρωμαϊκό στρατό αλλά το άλογο του τον έριξε και τον συνέλαβαν. Ο Μασσανάσσης τον παρέδωσε τον Σκιπίωνα ο οποίος τον μετέφερε στην Ρώμη για τον γύρο του θριάμβου, πέθανε αιχμάλωτος στο Τίβολι (202 π.Χ.) Η σύζυγος του Σοφονίσβη παντρεύτηκε τον Μασσανάσση αλλά ο Σκιπίων ήταν καχύποπτος μαζί της και της ζήτησε να έρθει μαζί του να τον χειροκροτήσει στον γύρο του θριάμβου. Η Σοφονίσβη προτίμησε να πεθάνει παρά να ζήσει μια τέτοια ντροπή, ζήτησε από τον Μασσανάσση να αυτοκτονήσει και ο ίδιος την βοήθησε με δηλητήριο. Scullard, Howard Hayes (1970). Scipio Africanus: Soldier and Politician. Cornell University Press. Akerraz, Aomar (2006). L'Africa romana: mobilità delle persone e dei popoli, dinamiche migratorie, emigrazioni ed immigrazioni nelle province occidentali dell'Impero romano : atti del XVI Convegno di studio, Rabat, 15-19 dicembre (in French). Carocci.