Σαμοανές γενικές εκλογές 2021

Στις 9 Απριλίου 2021 διεξήχθησαν γενικές εκλογές στις Σαμόα, για να εκλεγούν τα μέλη της Σαμοανής Νομοθετικής Συνέλευσης. Το επί πολλά χρόνια κυβερνών κόμμα, το ΚΠΑΔ, ισοφάρισε με τη συμμαχία ΦΑΣΤ της Φιάμε Ναόμι Ματαάφα, με 25-25 έδρες. Με την υποστήριξη του ενός ανεξάρτητου που κέρδισε στις εκλογές, η Φιάμε Ναόμι Ματαάφα θα σχηματίσει κυβέρνηση και θα γίνει η πρώτη γυναίκα Πρωθυπουργός των Σαμόα.

 Ο 75χρονος Πρωθυπουργός Τουιλαέπα Σαϊλέλε Μαλιελεγκαόι, μετά από 22 χρόνια στην εξουσία, είναι ο δεύτερος μακροβιότερος Πρωθυπουργός στον κόσμο, με πρώτο τον Χουν Σεν ο οποίος έχει διατελέσει 36 χρόνια θητείας ως Πρωθυπουργός της Καμπότζης. Το κόμμα του, το Κόμμα Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συμμετέχει σε αυτές τις εκλογές με 105 υποψήφιους. Σε αυτές τις εκλογές θα αντιμετωπίσει σοβαρή πρόκληση από το νεοσύστατο κόμμα ΦΑΣΤ–Πίστη στον Έναν Αληθινό Θεό στο οποίο ηγείται η Φιάμε Ναόμι Ματαάφα, η κόρη του πρώτου Πρωθυπουργού των Σαμόα Φιάμε Ματαάφα Μουλινούου Β΄. Το ΦΑΣΤ συμμάχησε με το Σαμοανό Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα και το κόμμα Τουμούα και Πουλεόνο και μαζί συμμετέχουν στις εκλογές με 52 υποψήφιους. Στις εκλογές συμμετέχουν συνολικά 198 υποψήφιοι, από τους οποίους οι 12 είναι ανεξάρτητοι πολιτικοί και οι υπόλοιποι είναι μέλη πέντε διαφορετικών κομμάτων. Από τους 198 υποψήφιους οι 21 είναι γυναίκες. Σύμφωνα με το Σύνταγμα του Ανεξάρτητου Κράτους των Σαμόα, τα 51 μέλη της Σαμοανής Νομοθετικής Συνέλευσης θα εκλεγούν με απλό πλειοψηφικό σύστημα από ισάριθμες μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες, για πενταετή θητεία. Τουλάχιστον 10% των μελών πρέπει να είναι γυναίκες. Δικαίωμα ψήφου έχουν όλοι οι πολίτες των Σαμόα, ηλικίας άνω των 21 ετών, υπό την προϋπόθεση να μην έχουν αποστερηθεί το δικαίωμα λόγω δικαστικής απόφασης ή ιατρικής διάγνωσης. Η προσέλευση στην ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική. Η προεκλογική περίοδος έληξε τα μεσάνυχτα του Σαββάτου και τα κόμματα έπρεπε να σταματήσουν τις προωθητικές ενέργειες μέχρι να ολοκληρωθούν οι εκλογές. Την Δευτέρα 5 Απριλίου 2021 άρχισε η τετραήμερη περίοδος πρόωρης ψηφοφορίας για τους ενδιαφερόμενους ψηφοφόρους. Από την Τετάρτη 7 Απριλίου έχει τεθεί σε ισχύ ποτοαπαγόρευση που θα ισχύσει μέχρι το πρωινό της επόμενης ημέρας των εκλογών. Όταν ολοκληρώθηκε η καταμέτρηση των αποτελεσμάτων τα δύο κόμματα, το ΚΠΑΔ και το ΦΑΣΤ είχαν ισοπαλία με 25-25 έδρες, η 1 έδρα πήγε σε ανεξάρτητο πολιτικό, και κανένα από τα κόμματα δεν εξασφάλισε την πλειοψηφία που απαιτείται, δηλαδή τις 26 από τις 51 έδρες, για να σχηματίσει κυβέρνηση. Με ισορροπία 25-25-1 στη Συνέλευση η βαρύτητα στη λήψη αποφάσεων θα έπεφτε στον έναν ανεξάρτητο πολιτικό, τον Τουάλα Ιοσέφο Πονιφάσιο. Στις 21 Απριλίου 2021 η Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε ότι από τα 51 μέλη της Συνέλευσης τα 5 ήταν γυναίκες, δηλαδή το 9,8% των μελών. Σύμφωνα με το άρθρο 44 του Σαμοανού Συντάγματος: «οι γυναίκες της Νομοθετικής Συνέλευσης πρέπει να αποτελούν τουλάχιστον το 10% των μελών (δηλαδή 5,1) [...]. Ο απαιτούμενος αριθμός υποψηφίων που συγκέντρωσαν τις περισσότερες ψήφους θα ανακηρυχθούν εκλεγμένες ως πρόσθετα μέλη». Δηλαδή, τα μέλη της Συνέλευσης αυξήθηκαν σε 52 και πρόσθετο μέλος ήταν η υποψήφια που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους, η Αλιιμαλεμάνου Μότι Αλόφα Τουουάου του κόμματος ΚΠΑΔ. Με τη νέα ισορροπία, 26-25-1, και πάλι κανένα κόμμα δεν εξασφάλισε την πλειοψηφία των εδρών στη Συνέλευση, δηλαδή τις 27 από τις 52 έδρες.Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό της κυβέρνησης έφτασαν σε αδιέξοδο, και τελικά στις 4 Μαΐου 2021 ο αρχηγός του κράτους Βαλετόα Σουαλαούβι Β΄ ακύρωσε τα αποτελέσματα των εκλογών και προκήρυξε νέες εκλογές για τις 21 Μαΐου 2021. Στις 17 Μαΐου το Ανώτατο Δικαστήριο των Σαμόα αποφάσισε να ακυρώσει τον διορισμό του 52 μέλους στη Συνέλευση. Ο ένας ανεξάρτητος συμφώνησε να υποστηρίξει τη Φιάμε Ματαάφα για να σχηματίσει κυβέρνηση και να γίνει η πρώτη γυναίκα Πρωθυπουργός των Σαμόα. Οι εκλογές που είχαν προγραμματιστεί για τις 21 Μαΐου ακυρώθηκαν. Η ορκωμοσία της νέας Συνέλευσης, που θα είναι η 17η, προγραμματίστηκε για τις 24 Μαΐου.