Ο Πύργος του Πόνου

Η ταινία Ο Πύργος του Πόνου (Πρωτότυπος Τίτλος Jane Eyre) είναι δράμα εποχής παραγωγής 1943, σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Στίβενσον. Πρόκειται για κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος της Σάρλοτ Μπροντέ Τζέιν Έιρ, το οποίο διασκεύασαν για τη μεγάλη οθόνη οι Άλντους Χάξλεϋ, Τζον Χάουσμαν, Ρόμπερτ Στίβενσον και Χένρι Κόστερ. Πρωταγωνιστες της ταινίας είναι η Τζόαν Φοντέιν, ο Όρσον Γουέλς και η Πέγκι Αν Γκάρνερ. Στην ταινία έκανε μια από τις πρώτες της εμφανίσεις και η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, σε ηλικία μόλις 11 ετών. Η μουσική επένδυση της ταινίας έγινε από τον Μπέρναρντ Χέρμαν και η φωτογραφία από τον Τζορτζ Μπαρνς.

 Η φτωχή και ορφανή Τζέιν Έυρ (Πέγκι Αν Γκάρνερ / Τζόαν Φοντέιν) ζει με τη θεία της Ριντ (Άγκνες Μούρχεντ) και τον ξαδελφό της, οι οποίοι δε χάνουν την ευκαιρία να την κακομεταχειρίζονται και να την ταπεινώνουν. Κάποια στιγμή της δίνεται η ευκαιρία να εγκαταλείψει το εχθρικό αυτό περιβάλλον, όταν η θεία της τη στέλνει στο ίδρυμα Λόουγουντ, του οποίου προΐσταται ο αυστηρός κ. Μπρόκλχερστ (Χένρι Ντάνιελ), προκειμένου να μορφωθεί και να λάβει αγωγή. Οι συνθήκες διαβίωσης στο Λόουγουντ όμως είναι ακόμα πιο δύσκολες, καθώς η διεύθυνση του σχολείου αφήνει τους μαθητές να πεθάνουν σχεδόν από την πείνα. Η δίψα της Τζέιν για μάθηση και η θέλησή της για να επιβιώσει, τη βοηθούν να ξεπεράσει τις δυσκολίες που συναντάει στο Λόουγουντ, να περάσει την εφηβεία και να γίνει γκουβερνάντα. Αφήνει λοιπόν το Λόουγουντ και προσλαμβάνεται από τον Φέαρφαξ Έντουαρντ Ρότσεστερ (Όρσον Γουελς), ιδιοκτήτη του Θόρνχιλ Χολ, ως γκουβερνάντα της μικρής προστευόμενής του Αντέλ (Μάργκαρετ Ο'Μπράιαν). Η Τζέιν αισθάνεται αμέσως την έλξη που ασκεί πάνω της ο μυστηριώδης κύριος Ρότσεστερ και προσπαθεί να την αποβάλλει, αλλά και ο ίδιος ο Ρότσεστερ δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τη νεαρή γκουβερνάντα. Όταν κάποια στιγμή ο Ρότσεστερ προσκαλεί την όμορφη και πλούσια Μπλανς Ίνγκραμ (Χίλαρι Μπρουκ) και τους φίλους της να μείνουν στο Θόρνχιλ Χολ, το ενδιαφέρον που δείχνει για εκείνη προκαλεί τη ζήλια της Τζέιν, η οποία επιτέλους φανερώνει τα συναισθήματά της για εκείνον, ο οποίος ανταποδίδει. Ένα μυστικό όμως το οποίο ο Ρότσεστερ κρατάει καλά κρυμμένο στη σοφίτα του Θόρνχιλ Χολ απειλεί κάθε πιθανότητα για ευτυχία της Τζέιν με τον ιδιοκτήτη της έπαυλης. Η ταινία, που αποτελεί μια από τις γνωστότερες κινηματογραφικές μεταφορές του γότθικου μυθιστορήματος της Σάρλοτ Μπροντέ, αποτέλεσε φιλόδοξο εγχείρημα του διάσημου παραγωγού του Όσα Παίρνει ο Άνεμος (Gone With the Wind, 1939) και του Ρεβέκκα (Rebecca, 1940) Ντέιβιντ Ο. Σέλζνικ. Ο Σέλζνικ, που για το υπόλοιπο της καριέρας του ξεπλήρωνε τα χρέη που είχαν αφήσει οι δυο γνωστότερές του παραγωγές, αγόρασε τα δικαιώματα του μυθιστορήματος της Μπροντέ και προσέγγισε τον Όρσον Γουέλς για να του αναθέσει το ρόλο του Ρότσεστερ πλάι στη Τζόαν Φοντέιν, που είχε συμβόλαιο με τον Σέλζνικ και ήδη στην κατοχή της ένα Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου για την ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ Υποψίες (Suspicion, 1941), μαζί με τις διθυραμβικές κριτικές που είχε λάβει για την ερμηνεία της στην κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος της Δάφνη Ντι Μωριέ Ρεβέκκα (Rebecca), επίσης του Χίτσκοκ. Ο Σέλζνικ προσέλαβε τον διάσημο συγγραφέα Άλντους Χάξλεϋ για τη συγγραφή του σεναρίου, μαζί με τους Τζον Χάουσμαν και τον Ρόμπερτ Στίβενσον. Αναγκάστηκε όμως να πουλήσει όλο το πακέτο στην 20th Century Fox του Ντάριλ Ζάνουκ. Στην ταινία πέρα από τον Γουέλς και τη Φοντέιν εμφανίζεται η Πέγκι Αν Γκάρνερ (στο ρόλο της Τζέιν σε νεαρά ηλικία), ηθοποιού που συμμετείχε σε πάρα πολλές παραγωγές της περιόδου, με σημαντικότερη εκείνη στην ταινία του Ελία Καζάν το 1945 Χαμένα Νιάτα (A Tree Grows In Brooklyn). Η Γκάρνερ δεν είχε όμως την επιτυχία που είχε στη συνέχεια η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, που εμφανίζεται στην ταινία σε ηλικία 11 ετών στο ρόλο της αδικοχαμένης Έλεν, φίλης της Τζέιν κατά την περίοδο της φοίτησής της στο Λόουγουντ. Η Άγκνες Μούρχεντ, μόνιμη συνεργάτιδα του Γουέλς (είχε εμφανιστεί τόσο στον Πολίτη Κέιν (Citizen Kane, 1941) όσο και στο Οι Υπέροχοι Άμπερσον (The Magnificent Ambersons, 1942), ανέλαβε το ρόλο της θείας Ριντ. Στο εσωτερικό της εταιρείας στήθηκαν τα σκηνικά που ανέπλαθαν το κλίμα της Βικτωριανής Αγγλίας που σε συνδυασμό με τη φωτογραφία, τις σκιές και την βαριά ομίχλη προσέδιδαν έναν αέρα αυστηρότητας και μυστηρίου. Ο Γουέλς βοήθησε πολύ στην παραγωγή της ταινίας, δίνοντας τις δικές του απόψεις πάνω στην πιστή ανάπλαση της Αγγλικής υπαίθρου και στην πιστή αναπαράσταση της εποχής. Η βοήθεια του Γουέλς ήταν τόσο πολύτιμη, ώστε να του παραχωρηθεί η ιδιότητα του συμπαραγωγού από την 20th Century Fox, ο σκηνοθέτης όμως αρνήθηκε να εμφανιστεί το όνομα του μεταξύ των παραγωγών στους τίτλους της ταινίας. Οι κριτικοί της εποχής υποδέχτηκαν θετικά την ταινία με θετικές κριτικές τονίζοντας την υπεροχή της σκοτεινής και επηρεασμένης από τη γερμανική εξπρεσιονιστικής σχολής, φωτογραφίας που τους έκανε να υποπτεύονται ότι πίσω από τη σκηνοθεσία της ταινίας κρυβόταν ο Γουέλς και όχι ο Στίβενσον. Εξίσου αποτελεσματικό για την ανάπλαση του κλίματος είναι και το μουσικό θέμα του Μπέρναρντ Χέρμαν (ο Γουέλς είχε προσεγγίσει αρχικά τον Ίγκορ Στραβίνσκι για να συνθέσει το μουσικό θέμα της ταινίας). Οι κριτικοί των New York Times αποκάλεσαν την ταινία μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές μεταφορές του μυθιστορήματος της Μπροντέ . Σημαντική διαφορά της ταινίας σε σχέση με το μυθιστόρημα της Μπροντέ είναι η παράλειψη του τελευταίου μέρους του μυθιστορήματος που αφορά την ανεξαρτητοποίηση της Τζέιν (η οποία μετά την αποκάλυψη του μυστικού του Θόρντον Χιλ αφήνει τον Ρότσεστερ και περιφέρεται στα άγονα εδάφη της Αγγλικής υπαίθρου μέχρι να καταλήξει στην αυλή ενός σπιτιού για να ζητήσει φαγητό από μια οικογένεια που απαρτίζεται από τρία αδέλφια, τα οποία πρόκειται να αποκαλυφθεί ότι είναι ξαδέλφια της). Jane Eyre (1943) with Orson Welles | Classic Film Freak Jane Eyre (1944) - TCM.com Jane Eyre spotlights Orson Welles’ perfect romantic antihero Ο Πύργος του Πόνου στην IMDb