Αρδέμ Παταπουτιάν

Ο Αρδέμ Παταπουτιάν (αρμενικά: Արտեմ Փաթափութեան‎, με λατινική γραφή Ardem Patapoutian, γεννημένος 2 Οκτωβρίου 1967) είναι Αμερικανός μοριακός βιολόγος, νευροεπιστήμονας και βραβευμένος με Νόμπελ. Είναι γνωστός για το έργο του στον χαρακτηρισμό των υποδοχέων PIEZO1, PIEZO2 και TRPM8 που ανιχνεύουν πίεση, μενθόλη και θερμοκρασία. Ο Παταπουτιάν είναι καθηγητής νευροεπιστήμης και ερευνητής του Ιατρικού Ινστιτούτου Howard Hughes στο Scripps Research στη Λα Τζόλα της Καλιφόρνια. Κέρδισε το Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 2021 από κοινού με τον Ντέιβιντ Τζούλιους.

 Ο Παταπουτιάν γεννήθηκε σε οικογένεια Αρμενίων στη Βηρυτό του Λιβάνου. Παρακολούθησε το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού για ένα χρόνο πριν μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1986. Έγινε υπήκοος των ΗΠΑ. Έλαβε πτυχίο στην κυτταρική και αναπτυξιακή βιολογία από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Λος Άντζελες το 1990 και διδακτορικό πτυχίο βιολογίας από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια το 1996 υπό τη διεύθυνση της Barbara Wold.Ως μεταδιδακτορικός συνεργάτης, ο Παταπουτιάν συνεργάστηκε με τον Louis F. Reichardt στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Σαν Φρανσίσκο. Το 2000, έγινε επίκουρος καθηγητής στο ερευνητικό ινστιτούτο Scripps. Μεταξύ 2000 και 2014, είχε μια πρόσθετη ερευνητική θέση για το Ίδρυμα Ερευνών Novartis. Από το 2014, ο Παταπουτιάν ήταν ερευνητής του Ιατρικού Ινστιτούτου Howard Hughes (HHMI). Η έρευνα του Παταπουτιάν αφορά τους βιολογικούς υποδοχείς της θερμοκρασίας και της αφής (αλγαισθησία). Η γνώση αυτή χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη θεραπειών για μια σειρά ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του χρόνιου πόνου. Οι ανακαλύψεις κατέστησαν δυνατή την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η θερμότητα, το κρύο και οι μηχανικές δυνάμεις πυροδοτούν νευρικές ώσεις. Ο Παταπουτιάν ερευνά τη μεταγωγή σήματος των αισθητήρων. Για να βρουν τη μοριακή βάση για το άγγιγμα, ο Παταπουτιάν και οι συνεργάτες του απενεργοποίησαν τα γονίδια έως ότου εντόπισαν το μοναδικό που, όταν απενεργοποιήθηκε, έκανε τα κύτταρα μη ευαίσθητα. Το κανάλι που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αίσθησης της αφής έγινε γνωστό ως PIEZO1, από την ελληνική λέξη για πίεση. Μέσω της ομοιότητάς του με το PIEZO1, ένα δεύτερο γονίδιο ανακαλύφθηκε και ονομάστηκε PIEZO2. Αυτό το κανάλι ιόντων, το πιο σημαντικό από τους δύο μηχανικούς υποδοχείς, είναι απαραίτητο για την αίσθηση της αφής. Τα κανάλια PIEZO1 και PIEZO2 έχουν αποδειχθεί ότι ρυθμίζουν επιπλέον σημαντικές φυσιολογικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της αρτηριακής πίεσης, της αναπνοής και του ελέγχου της ουροδόχου κύστης. Ο Παταπουτιάν συνέβαλε επίσης σημαντικά στην αναγνώριση νέων καναλιών ιόντων και υποδοχέων που ενεργοποιούνται από τη θερμοκρασία, τις μηχανικές δυνάμεις ή τον αυξημένο όγκο των κυττάρων. Ο Παταπουτιάν και οι συνεργάτες του μπόρεσαν να δείξουν ότι αυτά τα κανάλια ιόντων παίζουν εξαιρετικό ρόλο στην αίσθηση της θερμοκρασίας, στην αίσθηση της αφής, στην ιδιοδεκτικότητα, στην αίσθηση του πόνου και στη ρύθμιση του αγγειακού τόνου. Πιο πρόσφατες εργασίες χρησιμοποιούν τεχνικές λειτουργικής γονιδιωματικής για τον προσδιορισμό και τον χαρακτηρισμό μηχανευαίσθητων καναλιών ιόντων ( μηχανική μεταγωγή ). Ο Παταπουτιάν είχε δείκτη h 68, σύμφωνα με το Google Scholar, και 63 σύμφωνα με το Scopus κατά τον Μάιο του 2020. Είναι συνεργάτης της Αμερικανικής Ένωσης για την Πρόοδο της Επιστήμης από το 2016, μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών από το 2017 και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών από το 2020. Το 2017, ο Παταπουτιάν έλαβε το Βραβείο W. Alden Spencer, το 2019 το Βραβείο Rosenstiel, το 2020 το Βραβείο Kavli για Νευροεπιστήμη, και το Βραβείο BBVA Foundation Frontiers of Knowledge στην Βιολογία/Βιοϊατρική.Το 2021, του απονεμήθηκε το Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής από κοινού με τον Ντέιβιντ Τζούλιους για τις ανακαλύψεις τους υποδοχέων θερμοκρασίας και αφής . Coste, B.; Mathur, J.; Schmidt, M.; Earley, T. J.; Ranade, S.; Petrus, M. J.; Dubin, A. E.; Patapoutian, A. (September 2, 2010). «Piezo1 and Piezo2 Are Essential Components of Distinct Mechanically Activated Cation Channels». Science (American Association for the Advancement of Science (AAAS)) 330 (6000): 55–60. doi:10.1126/science.1193270. ISSN 0036-8075. PMID 20813920. Bibcode: 2010Sci...330...55C. Coste, Bertrand; Xiao, Bailong; Santos, Jose S.; Syeda, Ruhma; Grandl, Jörg; Spencer, Kathryn S.; Kim, Sung Eun; Schmidt, Manuela και άλλοι. (February 19, 2012). «Piezo proteins are pore-forming subunits of mechanically activated channels». Nature (Springer Science and Business Media LLC) 483 (7388): 176–181. doi:10.1038/nature10812. ISSN 0028-0836. PMID 22343900. Bibcode: 2012Natur.483..176C. Kim, Sung Eun; Coste, Bertrand; Chadha, Abhishek; Cook, Boaz; Patapoutian, Ardem (February 19, 2012). «The role of Drosophila Piezo in mechanical nociception». Nature (Springer Science and Business Media LLC) 483 (7388): 209–212. doi:10.1038/nature10801. ISSN 0028-0836. PMID 22343891. Bibcode: 2012Natur.483..209K. Ranade, Sanjeev S.; Woo, Seung-Hyun; Dubin, Adrienne E.; Moshourab, Rabih A.; Wetzel, Christiane; Petrus, Matt; Mathur, Jayanti; Bégay, Valérie και άλλοι. (December 2014). «Piezo2 is the major transducer of mechanical forces for touch sensation in mice» (στα αγγλικά). Nature 516 (7529): 121–125. doi:10.1038/nature13980. ISSN 1476-4687. PMID 25471886. Bibcode: 2014Natur.516..121R. Woo, Seung-Hyun; Ranade, Sanjeev; Weyer, Andy D.; Dubin, Adrienne E.; Baba, Yoshichika; Qiu, Zhaozhu; Petrus, Matt; Miyamoto, Takashi και άλλοι. (April 6, 2014). «Piezo2 is required for Merkel-cell mechanotransduction». Nature (Springer Science and Business Media LLC) 509 (7502): 622–626. doi:10.1038/nature13251. ISSN 0028-0836. PMID 24717433. Bibcode: 2014Natur.509..622W. Ardem Patapoutian, PhD στο Scripps Research (scripps.edu) The Patapoutian Lab (patapoutianlab.org) Βιογραφικό Παταπουτιάν Ardem Patapoutian, PhD στο Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org) Ardem Patapoutian in Academic Tree (neurotree.org)