Όα Πανδιονίδας

Η Όα ή Οά ή Ώα ή Ωά ή Οίη (αρχαία ελληνικά: Ὄα ή Ὀά), (ο δήμος: Όας ή Ώας) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πανδιονίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

 Η Όα Πανδιονίδας, όπως και η Όη Οινηίδας, πήρε πιθανώς το όνομά της από μια από τις κόρες του Κεφάλου. Ο δήμος της Όας, ήταν δήμος των Μεσογείων. Η Ώα μαζί με τους δύο δήμους της Παιανίας και τους δήμους της Κονθύλης και της Κυθήρρου αποτελούσαν την πεδινή (μεσογειακή) τριττύ της φυλής. Ο δήμος της Ώας, αν και δεν έχει επακριβώς εξακριβωθεί, βρίσκεται πιθανότατα βορειοδυτικά των Σπάτων, στην περιοχή Παπαγγελάκι ή Παπαγγελάκη, από επιγραφές, οι οποίες έχουν βρεθεί εκεί.Ο οικισμός Παπαγγελάκι, το 1835, ανήκε στον τότε νέο-ιδρυθέντα Δήμο Μυρινούντος. Ο δήμος αυτός είχε έδρα το Λιόπεσι (293 κάτοικοι), ενώ οι οικισμοί, οι οποίοι ανήκαν σε αυτόν ήταν: o Καρέλας ή Καρελάς (19 κάτοικοι), το Παπαγγελάκι (10 κάτοικοι), η Γιαλού (5 κάτοικοι), το Χαρβάτι (89 κάτοικοι), η Κάντζα (15 κάτοικοι), η Κόκλα, η Παναγιά, το Δράφι. Το 1840 με τη συνένωση των δύο προγενεστέρων δήμων των Μεσογείων, του Μυρινούντος και της Αραφήνος, το Παπαγγελάκι ανήκε στο Δήμο Κεκρωπίας ή Κεκροπίας, με έδρα αρχικά τον Κουρσαλά (Κορωπί) και από το 1847 το Μαρκόπουλο. Το 1912 ο οικισμός διαμοιράστηκε ανάμεσα στην κοινότητα Σπάτων και την κοινότητα Λιοπεσίου, ενώ από το 1952 ανήκε στον δήμο Σπάτων και από το 1972 στον δήμο Παιανίας αντίστοιχα. Από το 2010 με το Πρόγραμμα Καλλικράτης ο δήμος Σπάτων και ο δήμος Αρτέμιδας συνενώθηκαν στον νέο δήμο Δήμο Σπάτων - Αρτέμιδος, ενώ οι προϋπάρχοντες δήμοι Παιανίας και Γλυκών Νερών συνενώθηκαν στον νέο δήμο Δήμο Παιανίας. Στην περιοχή της σύγχρονης Παιανίας (παλαιότερη ονομασία Λιόπεσι) και ευρύτερα της περιοχής του σημερινού Δήμου Παιανίας, εκτός από τους δυο δήμους της Παιανίας (Καθύπερθεν Παιανία και Υπένερθεν Παιανία), εμπίπτουν και τμήματα άλλων τεσσάρων αρχαίων αττικών δήμων: Των δήμων της Ώας, της Κίκυννας, της Κονθύλης και της Ερχιάς. Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Πανδιονίδας φυλής, συμμετείχε με 4 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) και την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.) ο δήμος αντιπροσωπευόταν επίσης με 4 βουλευτές. Κατά την τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127) είναι άγνωστος ο αριθμός βουλευτών–αντιπροσώπων του δήμου. Την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) ο δήμος ενσωματώθηκε στην Αδριανίδα φυλή με άγνωστο επίσης αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων. Ο δημότης της αρχαίας Όας ονομαζόταν Οαεύς ή Οαιεύς, αλλά λόγω της σύγχυσης, η οποία μάλλον προκαλείτο και τότε, όπως πιθανώς και σήμερα, συνήθως ο διαχωρισμός μεταξύ των δημοτών των δυο δήμων (Όα Πανδιονίδας και Όη Οινηίδας), αναφερόταν με τη χρήση των λέξεων «Ώαθεν» ή «Όαθεν» για το δήμο Πανδιονίδας και «Όηθεν» για τον δήμο Οινηίδας, δηλαδή προέρχεται από την Όα ή την Όη αντίστοιχα, χωρίς όμως να υπάρχει πάντα απόλυτη διάκριση στις πηγές. Ως μέθοδος διάκρισης μεταξύ των δυο δήμων, γίνεται η χρήση των λέξεων «Όα» με όμικρον + άλφα, για τον δήμο της Πανδιονίδας και «Όη» με όμικρον + ήτα, για τον δήμο της Οινηίδας. Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από τον δήμο της Όας, όπως ο βουλευτής Γενέθλιος ο Ώαθεν γιος του Πρώτου, ο αντιγραφέας Δημαγόρας ο Ώαθεν, ο βουλευτής Δομίτιος (Επιμηθεύς) ο Ώαθεν, ο Δρομοκλής ο Ώαθεν κ.α. Από τους πλέον γνωστούς, οι οποίοι είχαν κάποιου είδους σχέση με το δήμο ή την περιοχή του ήταν επίσης οι: Δάμων, γεννήθηκε τον πέμπτο αιώνα π.Χ., (είχε ενταχθεί στον δήμο). Αρχαία Αθήνα Πανδιονίδα φυλή Αδριανίδα φυλή Πρωτογενείς πηγές Ελληνικές επιγραφές - IG Οα και Ωα Attica (IG I-III).Δευτερογενείς πηγές Oa, στην ιστοσελίδα: referenceworks.brillonline.com, John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council,“Attica”. (8, 17f., 42 with notes 14, 43, 62, 68, 111 no. 91 pl. 3, 15.). Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, p. 129. Peter Siewert, "Die Trittyen Attikas und die Heeresreform des Kleisthenes", C.H. Beck, München 1982, ISBN 3406080634, ISBN 9783406080630 Sterling Dow, "The Attic Demes OA and OE", in: "The American Journal of Philology" (AJPh 84), Vol. 84, No. 2 (Apr., 1963), Published by: The Johns Hopkins University Press, pp. 166-181. «Oa-The Classical Demes of Attika». www.ancientworlds.net. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2015. Δήμος Παιανίας, στην ιστοσελίδα: www.paiania.gov.gr του Δήμου Παιανίας. Δήμος Σπάτων - Αρτέμιδος Αρχειοθετήθηκε 2016-12-28 στο Wayback Machine., στην ιστοσελίδα:www.spata-artemis.gr του Δήμου Σπάτων - Αρτέμιδος. Νεότερη Ιστορία των Σπάτων, από την ιστοσελίδα: laografia-spata.gr του Πολιτιστικού Συλλόγου Σπάτων. Traill, J. «Places: 580037 (Oai)». Pleiades. Ανακτήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2017. Oai, Papangelaki, στις ιστοσελίδες: http://imperium.ahlfeldt.se & https://web.archive.org/web/20170808012018/http://dare.ht.lu.se/, Ψηφιακός Άτλας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ("Digital Atlas of the Roman Empire", Johan Ahlfeldt, Department of Archaeology and Ancient History, Lund University, Sweden), Πανεπιστήμιο Λουντ, Λουντ, Σουηδία, πρόγραμμα: Pelagios.