Αλέξιος Λάσκαρης

Ο Αλέξιος Λάσκαρης (άκμασε στις αρχές του 13ου αι.) από τη Δυναστεία των Λασκαριδών ήταν, μαζί με τον Ισαάκιο, αδελφός των Κωνσταντίνου ΙΑ΄ και Θεοδώρου Α΄ Αυτοκρατόρων των Ρωμαίων. Δεν αποδέχθηκαν τη διαδοχή από τον Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη και του εναντιώθηκαν, αλλά ο Ιωάννης Γ΄ τους νίκησε με τον στρατό του και τους τύφλωσε.

 Ήταν γιος του Μανουήλ και της Ιωάννας Φωκά Καρατζά. Αδέλφια του ήταν ο Μανουήλ, ο Μιχαήλ, ο Γεώργιος, ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄, ο Θεόδωρος Α΄ και ο Ισαάκιος. Κατά την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 1204 από τους Σταυροφόρους της 4ης Σταυροφορίας, ο Αλέξιος Ε΄ Δούκας ο μούρτζουφλος βλέποντας ότι όλα είχαν χαθεί, εγκατέλειψε την Πόλη το βράδυ της 12ης Απριλίου. Καθώς οι Σταυροφόροι θα έμπαιναν το πρωί στην Πόλη, ο λαός μαζεύτηκε στην Αγία Σοφία για να εκλέξει νέο Αυτοκράτορα. Υποψήφιοι ήταν ο Κωνσταντίνος Λάσκαρης, που είχε συμμετάσχει γενναία στην άμυνα της Πόλης και κάποιος Κωνσταντίνος Δούκας, επίσης ικανός στρατιωτικός. Με κλήρο επιλέχθηκε ο πρώτος, που προσπάθησε να εμψυχώσει τους πολίτες για άμυνα και να χρησιμοποιήσει τη Φρουρά των Βαράγγων. Αλλά όλοι τον εγκατέλειψαν· έτσι έφυγε στις 13 Απριλίου με πλοίο για τη Βιθυνία. Εκεί ο αδελφός του Θεόδωρος Α΄ συγκέντρωσε στρατό και έστειλε τον Κωνσταντίνο να καταλάβει το Αδραμύττιο από τον Ερρίκο λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Στη μάχη που έγινε στις 19 Μαρτίου 1205, ο Ρωμαϊκός στρατός ηττήθηκε. Έκτοτε δεν αναφέρεται ο Κωνσταντίνος, ίσως λοιπόν σκοτώθηκε ή αιχμαλωτίστηκε. Τα γεγονότα περιγράφει ο ιστορικός Νικήτας Χωνιάτης. Αν ο Κωνσταντίνος Λάσκαρης αριθμηθεί ως ΙΑ΄, τότε ο επόμενος Κωνσταντίνος Παλαιολόγος θα είναι ο ΙΒ΄. Ο Θεόδωρος το 1205 αξίωσε το δικαίωμα να είναι Αυτοκράτορας και έδωσε στα αδέλφια του τον τίτλο του σεβαστοκράτορος, όπως συνηθιζόταν. Λίγο πριν αποβιώσει ο Θεόδωρος Α΄ προσπάθησε να παντρέψει την δεύτερη κόρη του Ευδοκία με τον Ροβέρτο λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Το 1221 απεβίωσε χωρίς άρρενα τέκνα και τον διαδέχθηκε ο Ιωάννης Γ΄ Βατάτζης, σύζυγος της πρώτης κόρης του Ειρήνης. Αυτό δυσαρέστησε τον Αλέξιο και τον Ισαάκιο, που πήραν την Ευδοκία και έφυγαν στην Κωνσταντινούπολη, ελπίζοντας να λάβουν στρατό εναντίον του Βατάτζη. Ο γάμος της Ευδοκίας τελικά δεν έγινε. Δύο άλλοι αδελφοί, ο Μιχαήλ και ο Μανουήλ έζησαν μακριά από τη Νίκαια καθ' όλη τη βασιλεία του Ιωάννη Γ΄, ίσως εξαιτίας της αποστασίας των άλλων δύο, επέστρεψαν όμως κατά τη βασιλεία του διαδόχου του Θεοδώρου Β΄ Βατάτζη.Πράγματι ο Ροβέρτος τους έδωσε καταφύγιο και μία θέση στην Αυλή. Η αδελφή του Μαρία των Κουρτεναί ήταν η τρίτη σύζυγος του Θεοδώρου Α΄ (ο Αλέξιος και ο Ισαάκιος ήταν από την πρώτη). Μάλιστα ο ένας από τους δύο αδελφούς είχε κρατηθεί εκεί αιχμάλωτος το 1220-21 και ήξερε την Αυλή. Η ενέργεια αυτή χάλασε τις σχέσεις της Νίκαιας με τους Λατίνους. Ο Αλέξιος και ο Ισαάκιος τέθηκαν επικεφαλής ενός Λατινικού στρατού, που στάλθηκε να αντιμετωπίσει τον Ιωάννη Γ΄. Στη μάχη του Ποιμανηνού το 1224 ο Βατάτζης νίκησε αποφασιστικά: μετά από σκληρή μάχη ηττήθηκαν οι Λατίνοι, αιχμαλωτίστηκαν οι δύο αδελφοί και ο Αυτοκράτορας αφαίρεσε τα περισσότερα φρούρια των Λατίνων στη ΒΔ Μικρά Ασία. Μετά τύφλωσε τον Αλέξιο και τον Ισαάκιο. Macrides, Ruth (2007). George Akropolites: The History - Introduction, translation and commentary. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-921067-1. Van Tricht, Filip (2011). The Latin Renovatio of Byzantium: The Empire of Constantinople (1204-1228). Leiden: Brill. ISBN 978-90-04-20323-5.