Δύο Χωριά Τήνου

Τα Δύο Χωριά είναι χωριό της Τήνου με 40 κατοίκους (απογραφή 2011). Βρίσκεται 8,5 χλμ. ΒΑ της πόλης της Τήνου, στο νότιο μέρος του νησιού σε υψόμετρο 430 μέτρων περίπου, στη νοτιοανατολική πλαγιά του Κεχροβουνίου. Αποτελεί μαζί με τα χωριά Αρνάδος (49 κ.), τη Λυχναφτιά (6 κ.), τη Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Κεχροβουνίου (23 κ.), τον Όρμο του Αγίου Ιωάννου (50 κ.) και το Φερό Χωριό (6 κ.) την Τοπική Κοινότητα των Δύο Χωριών, που από το 1997, αρχικά με το Σχέδιο Καποδίστριας και αργότερα με το Πρόγραμμα Καλλικράτης, υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τήνου. Διακρίνεται για τη μεσαιωνική κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, τη φυσική ομορφιά και τη θέα του.

 Το 1835, ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Τριποτάμου (Δύο Χωριά) της επαρχίας της Τήνου (ΦΕΚ 4Α - 26/02/1835). Το 1845, ο οικισμός προσαρτάται στο δήμο Τήνου. Το 1912, αποφασίζεται οι οικισμοί που έχουν πάνω από 300 κατοίκους και σχολείο στοιχειώδους εκπαίδευσης, να αποτελέσουν αυτοτελείς κοινότητες. Οπότε ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Τήνου και ορίζεται έδρα της κοινότητας Δύο Χωρίων. Στην ίδια απόφαση οι οικισμοί Αρνάδος και Μονή Κοιμήσεως υπάγονται στην κοινότητα των Δύο Χωριών. Στην απογραφή του 1981, αναγνωρίζονται σαν οικισμοί τα Λυχνάφτια, ο Όρμος Αγίου Ιωάννου και το Φερό Χωριό και προσαρτώνται στην κοινότητα των Δύο Χωριών. Το 1997, με την εφαρμογή του Σχέδιο Καποδίστριας (νόμος 2539/97) καταργείται η κοινότητα των Δύο Χωριών και ο οικισμός Δύο Χωριά προσαρτώνται στο δήμο Τήνου με έδρα τη Χώρα της Τήνου. Ονομάστηκε Δύο Χωριά γιατί κάποτε ήταν δύο ξεχωριστοί οικισμοί, ο καθένας με τη δική του εκκλησία, που τους χώριζε μια ρεματιά, οι οποίοι λόγω της επέκτασής τους ενώθηκαν σε ένα χωριό. Νότια βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και στα βόρεια ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Ακόμα και σήμερα οι κάτοικοι χρησιμοποιούν τα τοπωνύμια «Πάνω χωριό» και «Κάτω χωριό».Δεν υπάρχουν ιστορικές αναφορές για τους παλιούς οικισμούς που τώρα αναφέρονται ως Πάνω και Κάτω. Για πρώτη φορά, ο Ενετός Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα, το 1630 αναφέρει το χωριό με το όνομα «Δύο Χωριά». Αργότερα ο Γάλλος ακαδημαϊκός, ο Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ, απεσταλμένος του Λουδοβίκου ΙΔ’, στην Ελλάδα περί το 1700, κατατάσσει τα Δύο Χωριά (τα ονομάζει Diocarea) στα 43 μεγαλύτερα χωριά του νησιού. Ο Αντώνιος Μοσχάτος στην «ΠΕΡΙ ΝΗΣΟΥ ΤΗΝΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗΝ», που εκδόθηκε το 1855, αναφέρει για τα Δύο Χωριά ότι κατοικούνταν από 180 ορθόδοξες οικογένειες, οι οποίες στο σύνολο αριθμούσαν 900 κατοίκους.Μετά τη δημιουργία του νέου Ελληνικού Κράτους, η Επαρχία Τήνου απαρτιζόταν από τους Δήμους Τήνου, Πανόρμου, Περαίας και Σωσθενίου. Όπως αναφέρει ο Ι.Νουχάκης, το 1834 τα Δύο Χωριά υπάγονταν στον δήμο Τήνου. Μετά την επέκταση της Ελλάδος, το 1912 και μέχρι το 1997, οι επαρχίες χωρίζονται σε κοινότητες και τα Δύο Χωριά μαζί με το Αρνάδο και τη Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Κεχροβουνίου υπάγονται στην Κοινότητα των Δύο Χωριών. Επειδή είναι κτισμένο αμφιθεατρικά και σε υψόμετρο, έχει ανεμπόδιστη θέα στο λιμάνι της Τήνου και στα γύρω κυκλαδονήσια (Δήλο, Σύρο, Σέριφο, Σίφνο, κλπ). Στην είσοδό του δεσπόζει ο υπεραιωνόβιος πλάτανος, στο εσωτερικό του κυριαρχεί η νησιώτικη αρχιτεκτονική με στεαστά, καμάρες, πλακόστρωτα, δαιδαλώδη σοκάκια και μεγάλη πλατεία στο κέντρο του χωριού. Είναι κτισμένο πάνω σε μια κατάφυτη λαγκάδα με πέντε φυσικές πηγές (τις οποίες ονομάζουν "ξυνάρια") που το νερό τους κατηφορίζει μέχρι την πόλη της Τήνου.Στο Κάτω χωριό είναι κτισμένος ο Ιερός Ναός της Παναγίας, τρίκλητη Βασιλική αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος. Η παλαιότητα του ναού, που αρχικά ήταν μικρότερος, αποκαλύπτει και την ύπαρξη του χωριού από τα μεσαιωνικά χρόνια. Για πρώτη φορά αναφέρεται γραπτά περί το 1700, επί ενετοκρατίας, όταν συντάχθηκε κτηματολόγιο των εκκλησιών της Τήνου. Γύρω στο 1840 έγινε ανακαίνιση, με διεύρυνση στα δύο πλαϊνά κλίτη και επέκτασή κατά μήκος. Η τελευταία ανακαίνιση έγινε το 1972, χωρίς επέμβαση στο μέγεθος και τη μορφή του.Στο χωριό λειτουργεί εργαστήριο μαρμαρογλυπτικής, που τα έργα του κοσμούν δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, κυρίως της Τήνου. Το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου γίνεται η «γιορτή της Ρίγανης». Την Κυριακή του Πάσχα πραγματοποιείται στην πλατεία του χωριού το τραπέζι της Αγάπης, για τους Δυοχωριανούς και τους επισκέπτες, καθιερωμένο από τον σύλλογο του χωριού. Στις 6 Αυγούστου, του Σωτήρος, πραγματοποιείται η καλοκαιρινή χοροεσπερίδα του συλλόγου στην πλατεία του χωριού. Στις 4 Δεκεμβρίου γιορτάζει ο ναός της Αγίας Βαρβάρας στο Σμόβολο. Τον ναό τον έχουν υπό την ευθύνη τους τα χωριά Τριαντάρος, Δύο Χωριά, Αρνάδος και Μπερδεμιάδος, οπότε και την επιμέλεια της γιορτής την αναλαμβάνουν εκ περιτροπής. Ιωάννης Εμμ. Νουχάκης, «Ελληνική χωρογραφία: Γεωγραφία, Ιστορία, Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων», Έκδοσις Τρίτη, Εκδότης Σπυρίδων Κουσουλίνος, Εν Αθήναις 1901, σελ. 792. Παρουσίαση με πολλές φωτογραφίες των «Δύο Χωριών» από το tinos.gr Αρχειοθετήθηκε 2016-07-23 στο Wayback Machine. «Αφιέρωμα στα Δυο Χωριά Τήνου» του Rafael Vidalis, Μέρος 1(14'), Μέρος 2(14'), Μέρος 3 στο «youtube» «Από Δυο Χωριά», από pigkouinos.blogspot.gr. Δημοσιεύθηκε 26/7/2016. Ανακτήθηκε 12/1/2018.