Εκλογές στην Μπουρκίνα Φάσο

Στην Μπουρκίνα Φάσο διεξάγονται εκλογές για Πρόεδρο και για κοινοβούλιο. Σύμφωνα με το σύνταγμα του 1991, ο Πρόεδρος εκλέγεται από το λαό για θητεία 5 ετών. Το Κοινοβούλιο (Assemblée Nationale) έχει 111 μέλη, τα οποία εκλέγονται για 5ετή θητεία με αναλογική αντιπροσώπευση. Οι επόμενες γενικές εκλογές θα διεξαχθούν τον Οκτώβριο του 2015.

 Πριν το 1965 ο Πρόεδρος διοριζόταν από την Εθνοσυνέλευση. Στις πρώτες προεδρικές εκλογές στην Άνω Βόλτα (όπως ονομαζόταν η χώρα ως το 1984) στις 3 Οκτωβρίου 1965, μοναδικός υποψήφιος ήταν ο Μορίς Γιαμεογκό, ηγέτης του μοναδικού νόμιμου κόμματος, της Δημοκρατικής Ένωσης της Βόλτα - Αφρικανικού Δημοκρατικού Συναγερμού. Αυτό έγινε γιατί εκείνη την περίοδο η χώρα ήταν υπό μονοκομματικό καθεστώς. Ο Γιαμεογκό επανεξελέγη με 100% των ψήφων και με συμμετοχή 98,4%. Ο Γιαμεογκό κυβέρνησε ως την αποχώρησή του από την εξουσία το 1966, έπειτα από γενική απεργία εναντίον του καθεστώτος του και αντικαταστάθηκε από προσωρινή στρατιωτική κυβέρνηση με επικεφαλής τον Σανγκουλέ Λαμιζανά. Η νέα κυβέρνηση ενέκρινε ένα νέο σύνταγμα το 1970, το οποίο αναθεωρήθηκε και επικυρώθηκε το 1977. Οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές στην ιστορία της χώρας διεξήχθησαν στις 14 Μαΐου 1978 (πρώτος γύρος), με τον δεύτερο γύρο να διενεργείται στις 28 Μαΐου. Οι εκλογές έγιναν με βάση ένα νέο σύνταγμα, που εγκρίθηκε το 1977. Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη του ανεξάρτητου υποψήφιου Σανγκουλέ Λαμιζανά, ο οποίος υποστηρίχθηκε από την Δημοκρατική Ένωση της Βόλτα - Αφρικανικός Δημοκρατικός Συναγερμός και κέρδισε 56,3% των ψήφων στον δεύτερο γύρο. Η συμμετοχή ήταν 35,2% στον πρώτο γύρο και 43,6% στον δεύτερο. Οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν την 1η Δεκεμβρίου 1991. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν έλαβαν μέρος, επιλέγοντας την αποχή σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Πρόεδρος εξελέγη με 750.146 ψήφους (ποσοστό 100%) ο μοναδικός υποψήφιος, Μπλεζ Κομπαορέ, ο οποίος είχε καταλάβει την εξουσία με πραξικόπημα από το 1987. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν μόλις 27,3% και οι εγγεγραμμένοι 3.179.053. Ο Μπλεζ Κομπαορέ επανεξελέγη πρόεδρος με ποσοστό 87,5% και στις εκλογές που έγιναν στις 15 Νοεμβρίου 1998. Σε αυτές δεν πήραν μέρος τα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν της τάξης του 56,1%. Τον Αύγουστο του 2005 ο υπηρετήσας 2 θητείες πρόεδρος Κομπαορέ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να διεκδικήσει και τρίτη συνεχή προεδρική θητεία. Ωστόσο, η αντιπολίτευση αντέτεινε ότι ο Κομπαορέ δεν μπορούσε να είναι υποψήφιος ξανά, καθώς το 2000 εγκρίθηκε η αναθεώρηση του συντάγματος, με βάση την οποία ο πρόεδρος μπορούσε να υπηρετήσει μόνο 2 θητείες. Με την ίδια αναθεώρηση η θητεία του Προέδρου από τα 7 χρόνια μειώθηκε στα 5 έτη. Οι υποστηρικτές του Κομπαορέ, όμως, ανέφεραν ότι η αναθεώρηση δεν μπορούσε να έχει αναδρομική ισχύ. Τον Οκτώβριο του 2005 το Συνταγματικό Συμβούλιο αποφάνθηκε ότι καθώς ο Κομπαορέ ήταν πρόεδρος το 2000, η αναθεώρηση δεν μπορούσε να έχει εφαρμογή ως το τέλος της τρέχουσας θητείας του, επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο την υποψηφιότητά του για τις εκλογές του 2005. Στις προεδρικές εκλογές του 2005, οι οποίες διεξήχθησαν στις 13 Νοεμβρίου, ο Μπλεζ Κομπαορέ επανεκλέχθηκε πρόεδρος με ποσοστό 80,35%. Μετά την επανεκλογή του, ο Κομπαορέ ορκίστηκε για 3η συνεχή θητεία στην Ουαγκαντουγκού στις 20 Δεκεμβρίου 2005. Πηγή: African Election Database Προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν στις 21 Νοεμβρίου 2010. Ο πρόεδρος Μπλεζ Κομπαορέ επανεξελέγη για 4η θητεία με ποσοστό 80,2% των ψήφων. Οι εκλογές επισκιάστηκαν από καταγγελίες για εκτεταμένη νοθεία. Έπειτα από την πρόθεση του Κομπαορέ να διεκδικήσει και νέα θητεία και τις διαμαρτυρίες που ακολούθησαν, ο Κομπαορέ εξαναγκάστηκε σε παραίτηση το 2014 και οι εκλογές ορίστηκαν για τον Οκτώβριο του 2015. Προτού η Άνω Βόλτα (σημ. Μπουρκίνα Φάσο) κηρυχθεί ανεξάρτητη από τη Γαλλία, διεξάγονταν εκλογές για Γενικό Συμβούλιο.Η χώρα τότε ανήκε στην Γαλλική Ακτή Ελεφαντοστού. Οι πρώτες εκλογές έγιναν το 1946-47. Το Δημοκρατικό Κόμμα της Ακτής Ελεφαντοστού – Αφρικανικός Δημοκρατικός Συναγερμός κέρδισε και τις 15 έδρες. Το 1947 η Άνω Βόλτα χωρίστηκε από την Ακτή Ελεφαντοστού και στις 27 Ιουνίου 1948 έγιναν οι πρώτες εκλογές στην Άνω Βόλτα για Εδαφική Συνέλευση.Η Εδαφική Συνέλευση είχε 50 έδρες, από τις οποίες οι 10 εξελέγησαν από το πρώτο Εκλεκτορικό Σώμα (Γάλλοι πολίτες) και οι 40 από το Δεύτερο Εκλεκτορικό Κολέγιο (μη Γάλλοι πολίτες). Στις επόμενες εκλογές για Εδαφική Συνέλευση, το 1952, η Βολταϊκή Ένωση (UV) αναδείχθηκε ως το μεγαλύτερο κόμμα με 20 έδρες. Δεύτερο κόμμα ήρθε ο Συναγερμός του Γαλλικού Λαού και ακολούθησε το Βολταϊκό Δημοκρατικό Κόμμα.Η συμμετοχή ήταν 57,2% στο Πρώτο Κολέγιο (905 ψηφοφόροι) και 56,1% στο Δεύτερο Κολέγιο (207.112 ψηφοφόροι). Το Ενιαίο Δημοκρατικό Κόμμα (ένας συνασπισμός της Βολταϊκής Δημοκρατικής Ένωσης - Αφρικανικού Δημοκρατικού Συναγερμού και του Σοσιαλιστικού Κόμματος για τη Χειραφέτηση των Αφρικανικών Πληθών κέρδισε τις εκλογές στις 31 Μαρτίου 1957, εξασφαλίζοντας 33 από τις συνολικά 68 έδρες στη Συνέλευση. Η συμμετοχή ήταν 51,8%. Οι τελευταίες εκλογές για Εδαφική Συνέλευση πριν την ανεξαρτησία διεξήχθησαν στις 30 Μαρτίου 1959. Κέρδισε ο Αφρικανικός Δημοκρατικός Συναγερμός, με 62 επί συνόλου 75 εδρών στη Συνέλευση και με συμμετοχή 46,9%. Βουλευτικές εκλογές έγιναν στην μονοκομματική (από το 1960) Άνω Βόλτα, στις 7 Νοεμβρίου 1965. Καθώς το μοναδικό νόμιμο πολιτικό κόμμα ήταν η Βολταϊκή Δημοκρατική Ένωση-Αφρικανικός Δημοκρατικός Συναγερμός, το τελευταίο κέρδισε όλες τις 75 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Η συμμετοχή ήταν 97,4%. Το 1970 επανήλθε ο πολυκομματισμός έπειτα από τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος και διεξήχθησαν οι πρώτες πολυκομματικές βουλευτικές εκλογές μετά την ανεξαρτησία της χώρας.Η ψηφοφορία έγινε στις 20 Δεκεμβρίου και το άλλοτε μόνο νόμιμο πολιτικό κόμμα κέρδισε 37 από τις συνολικά 57 έδρες στην Εθνοσυνέλευση, με τη συμμετοχή να διαμορφώνεται στο 48,3%. To 1974 σημειώθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα στη χώρα και μετά τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για σύνταγμα το 1977, έγιναν νέες βουλευτικές εκλογές το 1978. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές διενεργήθηκαν στις 30 Απριλίου 1978 με τη συμμετοχή 367 υποψηφίων από 8 κόμματα. Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη του της Βολταϊκής Δημοκρατικής Ένωσης - Αφρικανικού Δημοκρατικού Συναγερμού με 28 από τις συνολικά 57 έδρες στην εθνοσυνέλευση. Η συμμετοχή ήταν μόλις 38,3%. Σύμφωνα με το νέο σύνταγμα ο αριθμός των πολιτικών κομμάτων περιορίστηκε στα 3 και αυτό είχε ως αποτέλεσμα το αρχαιότερο κόμμα της Άνω Βόλτα, το Αφρικανικό Κόμμα Επανένταξης να εξαφανιστεί. Το 1991 ο πρόεδρος Κομπαορέ επέτρεψε να γίνουν ορισμένες αλλαγές προς μια πολυκομματική δημοκρατία. Έτσι, ιδρύθηκαν ποικίλα πολιτικά κόμματα, όμως η αντιπολίτευση δεν έμεινε ικανοποιημένη και ζήτησε εθνική διάσκεψη για το θέμα, κάτι που αρνήθηκε ο Κομπαορέ. Βουλευτικές εκλογές έγιναν στις 24 Μαΐου 1992. Ήταν οι πρώτες εκλογές που έγιναν σύμφωνα με το σύνταγμα του 1991. Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη για την Οργάνωση για Λαϊκή Δημοκρατία– Εργατικό Κίνημα, η οποία κέρδισε 78 επί συνόλου 107 εδρών στην Εθνοσυνέλευση. Σύμφωνα με τους διεθνείς παρατηρητές οι εκλογές ήταν σε μεγάλο βαθμό ελεύθερες και δίκαιες, ενώ η αντιπολίτευση έκανε λόγο για νοθεία. Η συμμετοχή ήταν 33,8%.Η συντριπτική πλειοψηφία των εκλεγέντων βουλευτών ήταν άντρες (101 από τους συνολικά 107). Έπειτα από τις εκλογές, ο Γιουσούφ Ουεντραογκό ανέλαβε πρωθυπουργός. Το νέο 7μελές κυβερνητικό σχήμα παρουσιάστηκε δημοσίως στις 20 Ιουνίου 1992. Στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, που έγιναν στις 11 Μαΐου 1997 κέρδισε το Κογκρέσο για Δημοκρατία και Πρόοδο (CDP) με 101 επί συνόλου 111 εδρών. Ήταν η πρώτη φορά που μια Εθνοσυνέλευση ολοκλήρωσε πλήρως τη θητεία της από την εποχή της ανεξαρτησίας. Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν 44,1%. Έπειτα από τις εκλογές, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τα αποτελέσματα σε 4 εκλογικές περιφέρειες.Σε αυτές έγιναν νέες εκλογές στις 19 Ιουνίου. Όλες τις έδρες κέρδισε το CDP. Το κυβερνών CDP κέρδισε και τις επόμενες εκλογές στις 5 Μαΐου 2002 με 57 από τις συνολικά 111 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Τα 111 μέλη της Εθνοσυνέλευσης εκλέχθηκαν σε 2 τομείς: οι 90 βουλευτές εξελέγησαν με τις περιφερειακές λίστες σε 13 περιφέρειες, ενώ οι υπόλοιποι 21 εξελέγησαν με εθνική λίστα.Συνολικά έλαβαν μέρος 3.540 υποψήφιοι από 30 πολιτικά κόμματα. Έπειτα από τις εκλογές, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης εξελέγη ο Ρος Μαρκ Κριστιάν Καμπορέ από το CDP με ψήφους 77–22. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 6 Μαΐου 2007. Το κυβερνών κόμμα (CDP) κέρδισε 73 από τις 111 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Πηγή: CENI Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 2 Δεκεμβρίου 2012, ταυτόχρονα με τις δημοτικές εκλογές (εξελέγησαν 18.000 σύμβουλοι) για πρώτη φορά. Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν η νίκη για το κυβερνών Κογκρέσο για Δημοκρατία και Πρόοδο (CDP), που κέρδισε 70 από τις συνολικά 127 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Οι 127 έδρες στην Εθνοσυνέλευση εξελέγησαν με αναλογική αντιπροσώπευση σε μία εθνική περιφέρεια των 16 εδρών και σε 45 πολυεδρικές περιφέρειες με αριθμό μεταξύ των 2 και των 9 εδρών. Περισσότεροι από 3.000 υποψήφιοι κατήλθαν για τις 127 έδρες. Συνολικά 74 κόμματα διεκδίκησαν 16 έδρες σε εθνικό επίπεδο. Τα παρακάτω αποτελέσματα παρουσιάζουν μόνο τα κόμματα που μπήκαν στο Κοινοβούλιο μαζί με τα ποσοστά τους. Στην Μπουρκίνα Φάσο έχουν διεξαχθεί δημοψηφίσματα, κυρίως για νέα συντάγματα. Στις 21 Οκτωβρίου 1945 διεξήχθη στην Γαλλική Ακτή Ελεφαντοστού ένα δημοψήφισμα για Σύνταγμα, ως μέρος ενός ευρύτερου δημοψηφίσματος για Γαλλικό Σύνταγμα. Η συμμετοχή έφτασε το 74,9% και οι προτάσεις εγκρίθηκαν. Ειδικότερα, το 92,6% των πολιτών ενέκρινε να γίνει η συνέλευση που θα εκλεγόταν συντακτική και το 68,7% υπερψήφισε την επανοργάνωση των δημοσίων θεμάτων με βάση νέα νομοθεσία. Δύο δημοψηφίσματα διεξήχθησαν στην Ακτή Ελεφαντοστού (τμήμα της οποίας ήταν και η Άνω Βόλτα) το 1946. Στις 5 Μαΐου 1946 το 58,9% των ψηφισάντων απέρριψε την πρόταση για νέο σύνταγμα. Παρόμοια απόρριψη με ποσοστό 71% των ψηφοφόρων έγινε και σε επόμενο δημοψήφισμα, στις 13 Οκτωβρίου 1946. Στις 28 Σεπτεμβρίου 1958 η Άνω Βόλτα ενέκρινε σε δημοψήφισμα με ποσοστό 99,18% το νέο σύνταγμα της Γαλλίας. Το δημοψήφισμα έγινε ως μέρος ενός ευρύτερου δημοψηφίσματος εντός της Γαλλικής Ένωσης. Ως αποτέλεσμα, η χώρα έγινε μέλος της Γαλλικής Κοινότητας. Σε επόμενο δημοψήφισμα, που έγινε στις 15 Μαρτίου 1959, το εκλογικό σώμα ενέκρινε με ποσοστό 80,03% και με συμμετοχή 68,7% ένα νέο σύνταγμα, με βάση το οποίο η χώρα έγινε κοινοβουλευτική δημοκρατία με μονοθάλαμο κοινοβούλιο (Εθνική Συνέλευση). Το 1966 έγινε πραξικόπημα στην Άνω Βόλτα Στις 14 Ιουνίου 1970 οι ψηφοφόροι ενέκριναν (σε ποσοστό 98,56% και με συμμετοχή 77,3%) ένα νέο σύνταγμα για την αποκατάσταση της πολυκομματικής δημοκρατίας, με προεδρικό σύστημα. Ο Πρόεδρος θα μπορούσε πλέον να διαλύει την Εθνοσυνέλευση και να κυβερνά με διατάγματα. Επίσης, το νέο σύνταγμα επέτρεψε στον ηγέτη του πραξικοπήματος Σανγκουλέ Λαμιζανά να παραμείνει για άλλη μία τετραετία. Παρόμοιο δημοψήφισμα για σύνταγμα, έγινε και μετά το πραξικόπημα του 1974, ώστε να αποκατασταθεί η πολυκομματική δημοκρατία. Με το νέο σύνταγμα, που εγκρίθηκε από το 98,70% των ψηφοφόρων στις 27 Νοεμβρίου 1977, διατήρησε το πολίτευμα της Προεδρικής Δημοκρατίας με τον αριθμό των κομμάτων που επιτρεπόταν η λειτουργία τους να μειώνεται σε 3. Έτσι, τα μόνα νόμιμα κόμματα ήταν εκείνα που θα συγκέντρωναν τις περισσότερες ψήφους στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές του 1978. Η συμμετοχή στο δημοψήφισμα του 1977 διαμορφώθηκε στο 71,6%. Το δημοψήφισμα του 1977 και οι εκλογές του 1978 ήταν οι τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις στην Άνω Βόλτα, πριν τη μετονομασία της σε Μπουρκίνα Φάσο, το 1984. Το 1980 έγινε νέο στρατιωτικό πραξικόπημα. Προκειμένου να αποκατασταθεί η πολυκομματική δημοκρατία, διεξήχθη ένα δημοψήφισμα για νέο σύνταγμα, στις 9 Ιουνίου 1991. Το νέο σύνταγμα διατήρησε το προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης, θεσμοθέτησε ένα διθάλαμο κοινοβούλιο και έθεσε τον περιορισμό για τον Πρόεδρο να υπηρετεί μόνο 2 θητείες 7 ετών. Το 92,83% των ψηφισάντων υπερψήφισαν τον νέο καταστατικό χάρτη, με τη συμμετοχή να διαμορφώνεται στο 48,8%.