Ιρίνα Ρατουσίνσκαγια

Η Ιρίνα Μπορίσοβνα Ρατουσίνσκαγια (ρωσικά: Ири́на Бори́совна Ратуши́нская‎, 4 Μαρτίου 1954, Οδησσός – 5 Ιουλίου 2017, Μόσχα) ήταν Σοβιετική και μετέπειτα Ρωσίδα αντικαθεστωτική, ποιήτρια και συγγραφέας.

 Η Ιρίνα Ρατουσίνσκαγια γεννήθηκε στην Οδησσό της Ουκρανίας στις 4 Μαρτίου 1954. Πατέρας της ήταν ο Μπορίς Λεονίντοβιτς, μηχανικός, και μητέρα της ήταν η Ιρίνα Βαλεντίνοβνα Ρατουσίνσκι, καθηγήτρια ρωσικής λογοτεχνίας. Η μητρική οικογένειά της καταγόταν από την Πολωνία, ενώ ο προπάππος της είχε εκτοπιστεί στη Σιβηρία, ολίγον καιρό μετά το ξέσπασμα της Εξεγέρσεως του Ιανουαρίου κατά της υποχρεωτικής στρατολογίας στο Ρωσικό Στρατό το 1863. Η Ρατουτσίνσκαγια πραγματοποίησε τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο της Οδησσού, από το οποίο και αποφοίτησε με μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στη φυσική το 1976. Προ της ολοκλήρωσης των σπουδών της, εργάστηκε ως καθηγήτρια σε δημοτικό σχολείο της Οδησσού μεταξύ του 1975 και του 1978. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1982, η Ρατουσίνσκαγια συνελήφθη με την κατηγορία της προκλήσεως αντισοβιετικών ταραχών. Τον Απρίλιο του 1983, κρίθηκε ως ένοχη για «πρόκληση ταραχών με απώτερο σκοπό την αποτροπή ή την αποδυνάμωση του σοβιετικού καθεστώτος», και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης χρονικής διάρκειας επτά ετών στο στρατόπεδο εργασίας του Ντούμπραβλαγκ, καθώς και, επιπλέον, ποινή εντός συνόρων εξορίας χρονικής διάρκειας πέντε ετών. Έπειτα από χρονική περίοδο φυλάκισής της διάρκειας τρεισήμισι ετών, εκ των οποίων το ένα υπό καθεστώς απομόνωσης σε μη θερμαινόμενο κελί, κι ενώ στην περιοχή όπου βρισκόταν ο χώρος κράτησής της η θερμοκρασία ήταν δυνατό να φτάσει έως τους -40°C, αποφυλακίστηκε στις 9 Οκτωβρίου 1986, κατά τις παραμονές της Συνόδου του Ρέικιαβικ στην Ισλανδία μεταξύ του προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν και του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Κατά τη διάρκεια της περιόδου φυλάκισής της, η Ρατουσίνσκαγια συνέχισε την ενασχόλησή της με την συγγραφή ποιημάτων. Σε αντίθεση με όσα υποστήριζαν οι κατήγοροί της, τα προηγούμενα λογοτεχνικά έργα της είχαν ως κύρια θεματολογία τον έρωτα, την χριστιανική θεολογία, καθώς και την καλλιτεχνική δημιουργία, και όχι την πολιτική. Τα ποιήματά της τα οποία γράφτηκαν εντός της φυλακής, αρχικώς γράφονταν με σπίρτο επάνω σε σαπούνι, στη συνέχεια αποστηθίζονταν, και, τέλος, καθαρογράφονταν έπειτα από διόρθωσή τους. Τα συγκεκριμένα ποιήματα υπολογίζονται, συνολικά, σε, περίπου, 250. Ως κύρια θεματολογία τους είχαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία, την πολιτική ελευθερία, καθώς και την ομορφιά της ζωής. Τα απομνημονεύματά της, εκδοθέντα υπό τον τίτλο Grey is the Colour of Hope (ρωσικά: Серый — цвет надежды‎), διηγούνται την εμπειρία της κατά την περίοδο φυλάκισής της. Τα ποιήματά της αναφέρονται στις δυσκολίες και τις κακουχίες της ζωής εντός μιας φυλακής. Η Ρατουσίνσκαγια ήταν μέλος του PEN International, το οποίο και την παρακολουθούσε καθ'όλη τη διάρκεια της περιόδου φυλάκισής της. Το 1987, η Ρατουσίνσκαγια μετεγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου και έλαβε το βραβείο της Θρησκευτικής Ελευθερίας εκ μέρους του Ινστιτούτου των Θρησκειών και της Δημοκρατίας. Κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους, η Ιρίνα και ο σύζυγός της απώλεσαν την σοβιετική υπηκοότητά τους, κατόπιν σχετικής απόφασης του Πολίτμπουρο. Μεταξύ του 1987 και του 1989, υπήρξε προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Νορθουέστερν. Στη συνέχεια, μετεγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, όπου και παρέμεινε έως τον Δεκέμβριο του 1998, έτος κατά το οποίο η ίδια και η οικογένειά της επέστρεψαν στη Ρωσία, για πρώτη φορά μετά την εξορία τους. Η Ρατουσίνσκαγια απεβίωσε στη Μόσχα στις 5 Ιουλίου 2017 από καρκίνο, αφήνοντας πίσω της τον σύζυγό της και ακτιβιστή υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ιγκόρ Γκερατσένκο, καθώς και τους δύο υιούς τους. Η Σάλι Μπίμις μελοποίησε ορισμένα εκ των ποιημάτων της (No, I'm not afraid, 1998).