Αργαστήρι Χανίων

Το Αργαστήρι είναι οικισμός της κοινότητος Σκάφης του δήμου Καντάνου-Σελίνου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Στην απογραφή του 2011 είχε 19 κατοίκους, ενώ σε αυτή του 2001 είχε 35. Σήμερα στο χωριό ζουν 8 κάτοικοι. Απέχει 50,5 χιλιόμετρα (μαζί με την διακλάδωση του επαρχιακού δρόμου Χανιά-Σούγια) από τα Χανιά. Μέχρι την διοικητική αναδιοργάνωση του σχεδίου Καποδίστριας, ανήκε στην κοινότητα Σκάφης της επαρχίας Σελίνου. Από τις 1/1/1999 ανήκε διοικητικά στο Δήμο Ανατολικού Σελίνου, με έδρα τον Καμπανό, ενώ από τις 1/1/2011, βάση του σχεδίου Καλλικράτη, ανήκει στο Δήμο Καντάνου-Σελίνου με έδρα την Παλαιόχωρα.

 Η ονομασία του χωριού κατά μια εκδοχή προέρχεται από τους αργαλειούς (αργαστήρια) στους οποίους παλιότερα οι γυναίκες του χωριού έφτιαχναν υπέροχα υφαντά. Σύμφωνα όμως με τον Πολ Φορ (Paul Faure) το όνομα οφείλεται στα ορυχεία (εργαστήρια) χαλκού της αρχαίας Ελύρου. Κοντά στο χωρίο έχουν βρεθεί μικρής σημασίας αρχαιολογικά ευρήματα. Το χωριό αναφέρεται από τον Barozzi το 1577 μαζί με το χωριό Σκάφη: “Skaffi et argastiri”. Το 1583 αναφέρεται από τον Πέτρο Καστροφύλακα και το 1630 από τον Bassilinacata πάλι μαζί με τη Σκάφη. Το χωριό αναφέρεται και από τον διάσημο περιηγητή της Κρήτης Ρόμπερτ Πάσλεϊ, ο οποίος διανυκτέρευσε σε αυτό και περιγράφει τις συζητήσεις με τους κατοίκους του στο βιβλίο του, καθώς και από τον Spratt και άλλους. Το χωριό συμμετείχε στους αγώνες της περιοχής ενάντια στους κατά καιρούς κατακτητές, Άραβες, Βενετούς και Τούρκους. Το 1822, στη θέση Πλακάκια, κατά την επανάσταση του 1821, έγινε μάχη μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, με νίκη των δεύτερων. Συγκεκριμένα, 450 Έλληνες επαναστάτες υπό τον Νικηφόρο Χατζηδάκη ηττήθηκαν από 2.000 Τούρκους, με αρχηγό τον φοβερό αγά της Καντάνου, Καούρη, ενώ ο ίδιος ο Χατζηδάκης σκοτώθηκε. Μια ντόπια λαϊκή παράδοση αναφέρει επίσης ότι κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, ντόπιοι συμμετείχαν σε αντάρτικες ομάδες μαζί με Γραμβουσιανούς. Η ίδια παράδοση αναφέρει ότι κάποτε μια ομάδα από Γραμβουσιανούς αντάρτες έστησε ενέδρα στους Τούρκους κοντά στη συνοικία Σκουλουδιανά και τους σκό­τωσαν όλους. Ανάμεσα τους ήταν και ένας μαύρος, που τραυματίστηκε και οι Γραμβουσιανοί τον γιάτρεψαν. Μετά από καιρό όταν ο μαύρος είχε πια γιατρευτεί είπε στους Τούρκους ότι η ενέδρα στήθηκε από τους Γραμβουσιανούς και έτσι γλίτωσε το Αργαστήρι από την εκδίκηση τους. Κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν στους βαλκανικούς πολέμους, στην εκστρατεία στη Μικρά Ασία και στον ελληνοιταλικό πόλεμο. Στις 2 Σεπτεμβρίου του 1941 οι Γερμανοί σταμάτησαν για δύο μέρες στο χωριό, μάζεψαν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου τα γυναικόπαιδα και τους γέροντες που είχαν μείνει και αφού δεν τους βρήκαν τίποτα, εγκατέλειψαν το χωριό. Αρκετοί άντρες από το χωριό συμμετείχαν στην εθνική αντίσταση κατά των Γερμανών. Το Αργαστήρι είναι το ψηλότερο χωριό της περιοχής, χτισμένο σε υψόμετρο 650 μέτρων και έχει πανέμορφη πανοραμική θέα προς τα Λευκά Όρη και τον όρμο της Σούγιας στο Λυβικό Πέλαγος, πολύ πράσινο και άφθονα νερά. Η μοναδική εκκλησία του χωριού, ο Άγιος Γεώργιος, στεγάζει και το νεκροταφείο του χωριού και έχει περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο πάνω στο οποίο είναι χαραγμένη η χρονολογία 1879. Στο χωριό επίσης υπάρχουν τα ερείπια της γκρεμισμένης εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής. Οι κάτοικοι ασχολούνται κατά κύριο λόγο με την ελαιοπαραγωγή (αν και πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια κατέστρεψαν μεγάλο μέρος των ελαιώνων του χωριού - κυρίως το 2006 αλλά και το 1994 και 2007) και δευτερευόντως με την οικόσιτη κτηνοτροφία, ενώ το χωριό έχει και μικρή παραγωγή κηπευτικών (πατάτας), κρασιού και αμύγδαλων. - Το Αργαστήρι στους Google Maps. - Λεπτομερέστατο blog για το Αργαστήρι με πολλές φωτογραφίες.