Η αναζήτηση του απόλυτου

Η αναζήτηση του απόλυτου (γαλλικός τίτλος: La Recherche de l'absolu) είναι μυθιστόρημα του Ονορέ ντε Μπαλζάκ, που δημοσιεύτηκε το 1834 και περιλαμβάνεται στις Φιλοσοφικές μελέτες της Ανθρώπινης κωμωδίας.Ο Μπαλζάκ υποβάλλει εδώ στην προσοχή του αναγνώστη ένα ηθικό πρόβλημα: αυτό των δικαιωμάτων μέσα στην κοινωνία ενός εξαιρετικά προικισμένου ατόμου, που ταλαντεύεται μεταξύ του πάθους για την επιστημονική του έρευνα και της στοργής για την οικογένειά του, την οποία καταλήγει να καταστρέψει.

 Αναφορικά με τον χαρακτήρα του Μπαλταζάρ Κλαές αναφέρονται αρκετές πηγές έμπνευσης. Στη Νίκαια, αναφέρεται ο Πιέρ-Ζοζέφ Αρζόν, ένας τραπεζίτης που ήθελε να αγοράσει το μυστικό της Φιλοσοφικής λίθου από τον Πολωνό μαθηματικό Γιόζεφ Βρόνσκι και ξόδεψε περισσότερα από 100.000 φράγκα σε 16 χρόνια. Έξαλλος που εξαπατήθηκε, το 1818 μήνυσε τον Βρόνσκι και η νομική διαμάχη τους πήρε τη διάσταση σκανδάλου. Η ιστορία διαδραματίζεται στην πόλη Ντουαί στις αρχές του 1800. Η οικογένεια Κλαές είναι μια από τις πιο γνωστές της πόλης. Ο κύριος Μπαλταζάρ Κλαές είναι ένας πλούσιος και καλλιεργημένος άνθρωπος και ζει την ευτυχισμένη ζωή ενός Φλαμανδού μεγαλοαστού. Ήταν μαθητής του Λαβουαζιέ κοντά στον οποίο σπούδασε χημεία. Είναι παντρεμένος με τη Ζοζεφίν, απόγονο παλιάς ισπανικής οικογένειας, και το ζευγάρι ζει σε αμοιβαία ευτυχία με τους δύο γιους και τις δύο κόρες τους. Η ζωή κυλούσε γαλήνια και αρμονικά, μέχρι τη μέρα, το 1810, που ο Μπαλταζάρ δέχεται την επίσκεψη ενός Πολωνού μαθηματικού που έγινε στρατιωτικός για να κερδίσει τα προς το ζην. Ο άνθρωπος εξηγεί στον Κλαές το ακριβές σημείο στο οποίο έχουν φθάσει οι έρευνές του να αποσυνθέσει απλά σώματα προκειμένου να ανακαλύψει την αρχή της ύλης, το Απόλυτο. Μετά την αποχώρηση του Πολωνού αξιωματικού, ο Μπαλταζάρ καταλαμβάνεται από τον δαίμονα της έρευνας, δίνει ακριβές παραγγελίες για χημικά και κλείνεται στο εργαστήριό του διαβάζοντας βιβλία αλχημείας και εξερευνώντας την πιθανότητα να βρει τη Φιλοσοφική λίθο, την οποία το μυθιστόρημα αναφέρει ως το Απόλυτο. Σ' αυτό το εγχείρημα τον βοηθάει ο πιστός του υπηρέτης Λεμυλκινιέ που δεν θα τον εγκαταλείψει ποτέ. Η δραστηριότητά του τον απορροφά εντελώς, σε σημείο που προκαλεί πολλά οικονομικά προβλήματα και οδηγεί την οικογένειά του στην καταστροφή, παραμελεί τη γυναίκα του και τα τέσσερα παιδιά του και η οικιακή ευτυχία που βασίλευε στο σπίτι τους εξαφανίζεται.Η συνέχιση της κατάστασης οδηγεί στον θάνατο της Ζοζεφίν, η οποία υπέφερε πολύ από την έλλειψη προσοχής του συζύγου της, αλλά δεν έπαψε ποτέ να τον αγαπά και να τον βοηθά οικονομικά, τόσο που την ημέρα του θανάτου της έκανε τη μεγαλύτερη κόρη της, Μαργκερίτ, να υποσχεθεί να βοηθά τον πατέρα και να τον αγαπάει για πάντα, ό,τι κι αν συμβεί. Η κόρη εκπληρώνει την υπόσχεση που έδωσε παρά τη συνέχιση της οικονομικής σπατάλης από τον πατέρα της, ο οποίος σε εναλλασσόμενες φάσεις συνεχίζει να αναζητά το Απόλυτο, κατασπαταλώντας όλη την περιουσία του. Η Μαργκερίτ παντρεύεται τον Εμανουέλ Σολίς, ανιψιό ενός μακροχρόνιου οικογενειακού φίλου. Με την περιουσία που έλαβε από την οικογένεια του άνδρα της, βοηθά την πατρική της οικογένεια και επαναφέρει το σπίτι και την οικογένεια Κλαές στις παλιές τους δόξες. Στο τέλος του βιβλίου, ο Μπαλζάκ μας περιγράφει τον Κλαές οριστικά παραδομένο στην εμμονή του και στην τρέλα αλλά τον φαντάζεται και ως μια παραγνωρισμένη ιδιοφυΐα. Το μυθιστόρημα καλύπτει μια μακρά περίοδο (1810-1832) και αφηγείται τη σταδιακή κατάρρευση της οικογένειας Κλαές. Κάθε φορά, η περιουσία αποκαθίσταται ως εκ θαύματος, χάρη στην προνοητικότητα της μητέρας που καταλήγει να πεθαίνει από απελπισία, στη συνέχεια στη σοφία και τη σταθερότητα της μεγαλύτερης κόρης, της Μαργκερίτ, που πραγματικά διευθύνει το σπίτι, αφήνοντας τον πατέρα της με την ψευδαίσθηση ότι διατηρεί την εξουσία του πάνω στην οικογένεια. Η παρακμή του Μπαλταζάρ περιγράφεται με πάθος και λεπτομέρεια από τον Μπαλζάκ, θαμπωμένος ο ίδιος από την ιδέα του απόλυτου. Το μυθιστόρημα προσφέρει επίσης μια ζωντανή εικόνα των εθίμων της πόλης Ντουαί, στο νότιο τμήμα της γαλλικής Φλάνδρας, και της μεγαλοπρέπειας του οίκου Κλαές. Η αναζήτηση του απόλυτου είναι το μυθιστόρημα με το οποίο παθιάζεται ο Αντουάν Ντουανέλ, ο πρωταγωνιστής της ταινίας Τα 400 χτυπήματα (1959) του Φρανσουά Τρυφώ. Η αναζήτηση του απόλυτου, μετάφραση: Ντορέτα Πέππα, εκδόσεις Σύγχρονη εποχή, 1990 Η αναζήτηση του απόλυτου, μετάφραση: Βασίλης Πουλάκος, εκδόσεις Printa, 2008