Μελίτη Κεκροπίδας

Η Μελίτη (αρχαία ελληνικά: Μελίτη) ήταν αρχαίος οικισμός και δήμος της Κεκροπίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας), ο οποίος βρισκόταν στην πόλη της Αθήνας, εντός του Θεμιστοκλείου τείχους, δυτικά της Ακρόπολης.

 Το όνομα του δήμου προέρχεται από την ναϊάδα Μελίτη, κόρη του Μύρμηκα (Μύρμηξ) και εγγονή του Μελανίππου ή σε άλλες αναφορές, κόρη του ποτάμιου θεού Αγαίου. Η Μελίτη ήταν σύζυγος του Ηρακλή. Αναφέρεται ότι στα Ελευσίνια Μυστήρια συνάντησε τον Ηρακλή και κάποιες πηγές την απεικονίζουν ως μητέρα του γιου του Ηρακλή, Ύλλου (υπήρχαν δυο γιοι του Ηρακλή με το όνομα Ύλλος, ο ένας γιος του από την Δηιάνειρα και ο άλλος από την Μελίτη). Κατά τους 19ο και 20ό αιώνες θεωρήθηκε ότι το όνομα προέρχεται από φοινικική επιρροή και ότι είναι ομόηχο από τα αρχαία ονόματα των πόλεων στα νησιά της Μάλτας και της Σαμοθράκης. Σήμερα πιστεύεται ότι το όνομα προέρχεται από τις λέξεις «μέλι» ή «μέλισσα» (αρχαία ελληνικά: Μέλισσα ή Μέλιττα). Ο δήμος των Μελιταίων, ήταν δήμος του Άστεως. Η τοποθεσία του δήμου αυτού βρισκόταν εντός του Θεμιστοκλείου τείχους, στα δυτικά της Ακρόπολης και της Αγοράς. Περιλάμβανε την Αγορά και την Πνύκα. Ο δήμος, η ύπαρξη του οποίου επιβεβαιώνεται και από διάφορες επιγραφές, ως μέλος αρχικά της Κεκροπίδας φυλής, συμμετείχε με 7 βουλευτές στην αρχαία Βουλή των 500, κατά την πρώτη περίοδο (508 – 307/306 π.Χ.). Κατά τη δεύτερη περίοδο (307/306 – 224/223 π.Χ.) ο δήμος μεταφέρθηκε στην «μακεδονική» Δημητριάδα φυλή, αντιπροσωπευόμενος και πάλι από 7 βουλευτές, όπως και κατά την τρίτη περίοδο (224/223 – 201/200 π.Χ.), μέχρι την κατάργηση και διάλυση των «μακεδονικών φυλών» (Αντιγονίς και Δημητριάς), όταν και επέστρεψε εκ νέου στην Κεκροπίδα φυλή για την τέταρτη περίοδο (201/200 π.Χ. – 126/127) (άγνωστος ο αριθμός βουλευτών) και την πέμπτη περίοδο (126/127 – 3ος αιώνας) (επίσης με άγνωστο αριθμό βουλευτών–αντιπροσώπων). Ο δημότης της αρχαίας Μελίτης ονομαζόταν Μελιτεύς. Εκτός από την Πνύκα και τα δημόσια κτίρια της Αγοράς, στη Μελίτη βρισκόταν, επίσης, ο ναός του Ηφαιστίωνα. Υπήρχε το ιερό του Ηρακλή Αλεξίκακου, με άγαλμα του Φειδία ή του δασκάλου του Αγελάδα, το οποίο στήθηκε για να τιμήσει το τέλος της πανούκλας του 429 π.Χ.Ο Ευρυσάκης, γιος του Αίαντα του Τελαμώνιου, λατρευόταν μαζί με τον πατέρα του σε ιερό του δήμου. Αναφέρεται ότι μετανάστευσε με τον αδελφό του στην Αθήνα και έδωσε στους Αθηναίους το νησί της Σαλαμίνας, σε αντάλλαγμα για την ιθαγένεια. Αυτός ο μύθος πιθανότατα υπήρξε κατά τον έκτο αιώνα π.Χ., για να δικαιολογήσει την κατάληψη της Σαλαμίνας από τους Αθηναίους. Μεταξύ των απογόνων του Ευρυσάκη υπήρχαν πολλοί ιερείς και σημαντικοί αριστοκράτες, συμπεριλαμβανομένου του Αλκιβιάδη. Στον δήμο της Μελίτης, επίσης, βρισκόταν ο ναός του Θησέα, στον οποίο λέγεται ότι υπήρχε και ο τάφος του ήρωα. Η παράδοση ανέφερε ότι οι αρχικοί κάτοικοι του δήμου μετανάστευσαν από το δήμο της Διόμειας, (ο οποίος ανήκε στην Αιγηίδα φυλή) από όπου και έφεραν μαζί τους τη λατρεία του Ηρακλή. Ο δήμος Μελίτης, σε άλλες πηγές, αναφερόταν και ως δήμος της Οινηίδας φυλής, πιθανόν γιατί κάποιοι άλλοι κάτοικοι του δήμου προέρχονταν από άλλο δήμο ή περιοχή της Οινηίδας. Η Μελίτη ήταν πολύ πυκνοκατοικημένη περιοχή. Μεταξύ αυτών που κατοικούσαν στη Μελίτη, αν και δεν ήταν δημότες του δήμου, αναφέρονται ο Επίκουρος, ο οποίος άφησε το σπίτι του στον επόμενο επικεφαλής της φιλοσοφικής του σχολής (η οποία έφερε το όνομα «Κήπος του Επίκουρου»). Επίσης ο Καλλίας Β´ (γιος του Ιππόνικου), ο Φωκίων, ο Θεμιστοκλής, ο οποίος μάλιστα έχτισε κοντά στο σπίτι του και τον ναό της Αριστοβούλου Αθηνάς. Υπήρξαν διάφοροι γνωστοί πολίτες από το δήμο της Μελίτης, όπως ο Βασιλείδης ο Μελιτεύς, ο Βοιωτός ο Μελιτεύς γιος του Δημοφίλου, ο βουλευτής Γναίος (Πολλίων) ο Μελιτεύς, ο βουλευτής Γναίος (Ποθεινός) ο Μελιτεύς, ο ιερέας Γόργιππος ο Μελιτεύς γιος του Ευδήμου, ο Δαιδούχος (Κλαύδιος Φίλιππος) ο Μελιτεύς γιος του Δημοστράτου, ο Δεξίθεος ο Μελιτεύς γιος του Αμυθέωνος, ο βουλευτής Δερκύλος ο Μελιτεύς, ο βουλευτής Δημήτριος ο Μελιτεύς γιος του Φιλίππου, ο βουλευτής Δημήτριος ο Μελιτεύς γιος του Παμίσου, ο Δημοκλής ο Μελιτεύς γιος του Κράτητος, ο βουλευτής Δίδυμος ο Μελιτεύς, ο βουλευτής Δίης ο Μελιτεύς γιος του Βασιλείδη, ο ταμίας της Βουλής Διογένης ο Μελιτεύς γιος του Διογένου, ο βουλευτής Διόγνητος ο Μελιτεύς γιος του Διόγνητος, ο βουλευτής Διονύσιος ο πρεσβύτερος ο Μελιτεύς γιος του Διονυσίου, ο βουλευτής Διονύσιος ο Μελιτεύς γιος του Εύπλοος,ο βουλευτής Διονύσιος ο Μελιτεύς, ο βουλευτής Διονυσόδωρος ο Μελιτεύς, ο γραμματέας της Βουλής και του Δήμου Δώρος ο Μελιτεύς γιος του Σμικύθου κ.α. Από τους πλέον γνωστούς, οι οποίοι είχαν κάποιου είδους σχέση με το δήμο ή την περιοχή του ήταν επίσης οι: Ευρυσάκης, (είχε εγκατασταθεί στην Μελίτη). Θησέας, (ετάφη στην περιοχή του δήμου). Αρχαία Αθήνα Κεκροπίδα φυλή Δημητριάδα φυλή Πρωτογενείς πηγές Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Σόλων, 10.2 Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλής, 22.2 Αριστοφάνης, Βάτραχοι, 504 (Σχολιασμοί) Ιωάννης Τζέτζης, «Χιλιάδες», VIII, 191. Ελληνικές επιγραφές - IG Μελιτ Attica (IG I-III).Δευτερογενείς πηγές John S. Traill: The political organization of Attica: a study of the demes, trittyes, and phylai, and their representation in the Athenian Council, “Attica”, Princeton: American School of Classical Studies at Athens (ASCSA), 1975, ISBN 978-0-87661-514-0 John S. Traill: Demos and trittys. Epigraphical and topographical studies in the organization of Attica. Athenians Victoria College, Toronto 1986, σελ. 134. Το συγκεκριμένο λήμμα περιλαμβάνει περιεχόμενο από πηγή, η οποία αποτελεί, πλέον, κοινό κτήμα: (Αγγλικά) Smith, William, επιμ. (1854–1857). «Attica». Dictionary of Greek and Roman Geography. Λονδίνο: John Murray. Attica Der Neue Pauly (DNP), 5, Hans Lohmann. “Melite [5]“. In: Der Neue Pauly (DNP). Band 7, Metzler, Stuttgart 1999, ISBN 3-476-01477-0, Sp. 1190. «Melite». ancientworlds.net (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2014.