Αλέξανδρος Ρουζιού

Ο Αλέξανδρος Ρουζιού (όπως αναφερόταν στην Ελλάδα ο Alexandre Louis Joseph de Roujoux - Αλέξανδρος Λουδοβίκος Ιωσήφ ντε Ρουζού) ή Αλέξανδρος Ρουζού (Βρέστη 1809 - Αθήνα 1852) ήταν Γάλλος, γνωστός για τη συμμετοχή του στο Γραφείο Δημόσιας Οικονομίας στην Ελλάδα το 1834 και στη συνέχεια για την «αγροτική αποικία» που ίδρυσε στο Χαρβάτι (σημερινή Παλλήνη Αττικής). Μετά το 1842 και μέχρι το θάνατό του ήταν πρόξενος της Γαλλίας στη Σύρο.

 Ο Αλέξανδρος ντε Ρουζιού γεννήθηκε στη Βρέστη την 1 Μαρτίου 1809, το τέταρτο παιδί του αρχιτέκτονα Philippe-Julien de Roujoux de Buxeil (Landerneau, 1776 -Αθήνα, 31 Δεκεμβρίου 1839) και της Anne Lavergne (Άννα Εβελίνα ντε Ρουζού) (-Mayenne, 1828) που είχαν παντρευτεί στο Παρίσι το 1799). Τα αδέλφια του ήταν τα: Anne-Josèphe (Landerneau, 13 Απριλίου 1800), Rose-Callixte-Anne, (Βρέστη), Constant-Calixte, (Βρέστη, 25 Οκτωβρίου 1806). Ο Αλέξανδρος φοίτησε στο Λύκειο Henri IV (τότε αναφερόμενο ως College Henri IV) στο Παρίσι και έμαθε νομολογία με τους Daunu και τον Legraverend και ελληνικά με τον Κοραή. Συγγενής με την οποία αλληλογραφούσε ο Αλέξανδρος ήταν η Victorine de Roujoux. Ο Ρουζιού ήταν ενθουσιώδης ρεπουμπλικάνος και πήρε μέρος πολεμώντας φανατικά στις «Journées de Juillet» («Ημέρες του Ιουλίου»), στην λεγόμενη «Ιουλιανή επανάσταση» του 1830, κατά την οποία καθαιρέθηκε ο Κάρολος Ι΄ της Γαλλίας των Βουρβόνων και τέθηκε στο θρόνο ο Λουδοβίκος Φίλιππος της Γαλλίας, δηλαδή στην Ιουλιανή Μοναρχία. Ο ενθουσιασμός του Αλεξάνδρου ήταν τόσος που τον είχε συνεπάρει για μερικούς μήνες μετά την επανάσταση και στη συνέχεια ο πατέρας του τον έστειλε στην Ελλάδα για να ηρεμήσει Για πρώτη φορά αναφέρεται στην Ελλάδα το 1834, όταν παίρνει τη θέση του συμβούλου στο Γραφείο της Δημοσίου Οικονομίας μαζί με τον σαινσιμονιστή Γουσταύο Έιχταλ και τον Νικόλαο Πονηρόπουλο. Το Γραφείο ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του Έϊχταλ, με την υποστήριξη του Ιωάννη Κωλέττη, ιδρυτή του Γαλλικού Κόμματος και γραμματέα (υπουργού) επί των Εσωτερικών στην Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου. Στόχος του Γραφείου ήταν ο εποικισμός της Ελλάδας και για το σκοπό αυτό έκανε προσπάθειες απογραφής του πληθυσμού και των διαθέσιμων πόρων, ώστε να μπορεί να υποδείξει τα εδάφη που θα μοίραζε το κράτος, όπως είχε κάνει και με τον διαμοιρασμό γης στους αγωνιστές της απελευθέρωσης. Ο Ειστάλ περιγράφει τον Ρουζιού σαν ένα νέο που μόλις είχε κλείσει τα 24 του χρόνια, δυναμικό και πολύτιμο, χωρίς τον οποίο δε θα αναλάμβανε αυτό το έργο. Παρόλο που αρχικά αυτός ο οραματισμός ήταν κρατικό σχέδιο, στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε, ταυτόχρονα με την αποχώρηση του Κωλέττη από την Ελλάδα, όταν αυτός διορίστηκε πρέσβης στο Παρίσι. Εκεί τον ακολούθησαν ο Ντ' Εϊστάλ και ο Ρουζιού ο οποίος πήρε τη θέση του γραμματέα του. Ο Ρουζιού νυμφεύτηκε την Ανθούσα Παλάσκα το 1835, την κόρη του Χρήστου Παλάσκα, ο οποίος είχε σκοτωθεί το 1822 από άνδρες του Ανδρούτσου όταν είχε πάει μαζί με τον Αλέξη Νούτσο με εντολές από την κυβέρνηση να αναλάβουν τη διοίκηση των στρατευμάτων του. Ο φίλος του πατέρα της και τότε υπουργός, Ιωάννης Κωλέττης, είχε στη συνέχεια πάρει υπό την προστασία του την οικογένειά του, τη γυναίκα του Μαρία, την Ανθούσα και τον μικρό Λεωνίδα και αργότερα συζούσε με την Μαρία, χωρίς όμως να την παντρευτεί. Όταν ο Κωλέττης ορίστηκε πρεσβευτής στο Παρίσι ο Αλέξανδρος τον είχε ακολουθήσει εκεί ως γραμματέας του. Σύμφωνα με τον Μελετόπουλο που έγραψε βιογραφία του Λεωνίδα Παλάσκα, στο γάμο μάρτυρες ήταν η γυναίκα του Βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου Φίλιππου, Αμαλία (Amelie), και η πριγκίπισσα Αδελαΐδα, αδελφή του, δεδομένου ότι ο Βασιλιάς υποστήριζε τον αδελφό της Ανθούσας, Λεωνίδα Παλάσκα, ο οποίος με τις συστάσεις του Κωλέττη και άλλων φιλελλήνων, βρισκόταν στη Γαλλία, φοιτώντας στην ναυτική σχολή της Βρέστης. Σύμφωνα με τον Οικονόμου, που έγραψε στο βιβλίο του «Το Αγρόκτημα» εκτεταμένα για τον Ρουζιού, ο Κωλέττης έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι προίκισε την θυγατέρα του Παλάσκα και μέλλουσα σύζυγο του Προξένου της Γαλλίας κ. Ρουζού με 5000 δραχμές και 300 στρέμματα γης και την ονόμασε στο προικοσύμφωνο θετή του θυγατέρα, αλλά και έβαλε τον βασιλέα Λουί Φιλίππ, τη σύζυγό του, την αδελφή της ως μάρτυρες και υπέγραψαν το προικοσύμφωνο, το οποίο κράτησε η κυρία Ροζού. Ο Οικονόμου εκτιμά ότι με αυτό τον τρόπο έκαμψε ο Κωλέττης τις όποιες επιφυλάξεις είχε η οικογένεια του Αλεξάνδρου για το γάμο του με την Ανθούσα. Με τη σειρά του, για να εξασφαλιστεί αυτή η προίκα, ο Αλέξανδρος ντε Ρουζού υποσχέθηκε, με άλλο ιδιωτικό συμφωνητικό, της 15/3/1836, 30.000 γαλλικά φράγκα στην Ανθούσα. Στις 25 Δεκεμβρίου 1837, ο Αλέξανδρος Ρουζιού διορίζεται με εντολή του βασιλιά της Γαλλίας Πράκτωρ Ξηράς των λιμανιών της Μεσογείου στην Αθήνα (Agent du service des paquebots à vapeur de l'Etat). Στη θέση αυτή έμεινε για πέντε χρόνια μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου 1842, οπότε έγινε δεκτός στο διπλωματικό σώμα ως πρόξενος της Γαλλίας στις Κυκλάδες. Το Νοέμβριο του 1841 ο Ρουζιού συμμετείχε στην ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας: Στην πρώτη συνέλευση όπου διευθυντής εκλέχθηκε ο Γ. Σταύρου, υποδιευθυντής ο Κ. Βρανής, ενώ ο Ρουζιού και ο Εμμ. Μενεσθεύς ορίστηκαν τακτικοί σύμβουλοι και το πρώτο υποκατάστημα της τράπεζας ιδρύθηκε στη Σύρο (όπου ο Ρουζιού είχε στο μεταξύ διοριστεί πρόξενος της Γαλλίας) το 1843. Στις 29 Ιανουαρίου 1842 υποβάλλει την έκθεση «Rapport sur les travaux du Conseil de direction de la Banque nationale». Ο Ρουζιού, πιστός στα σχέδια εποικισμού της Ελλάδας, ακόμη και μετά την απομάκρυνσή του από το γραφείο της Δημόσιας Οικονομίας, αγόρασε το 1843 το Χαρβάτι (σημερινή Παλλήνη Αττικής) και προσπάθησε να εφαρμόσει εκμετάλλευσή του με βάση τις τελευταίες τεχνολογίες. Σύμφωνα με την ορολογία του Εϊστάλ, παρουσίαζε το αγρόκτημα ως «αγροτική αποικία». Αρχικά αγόρασε (έχοντας ζητήσει τη συνδρομή του Ιωάννη Κωλέττη ο οποίος τότε ήταν ακόμη πρέσβης στο Παρίσι και στις διαπραγματεύσεις αλλά και να τους βοηθήσει οικονομικά) τα 2/3 του Χαρβατίου από την Ελένη Αργυροπούλου (Ελένη Ρουάν), η οποία το είχε πάρει ως προίκα για το γάμο της με το Γάλλο πρέσβη Αχιλλέα Ρουάν (Achille Rouen) (παλαιότερα πρέσβης της Γαλλίας στην Ελλάδα και αργότερα στη Βραζιλία) και στη συνέχεια το υπολειπόμενο 1/3 από τον τότε υποναύαρχο του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού Αρμάνδο Μπρουά (Armand Joseph Bruat), ο οποίος λίγο καιρό πριν το είχε αγοράσει και αυτός από την Ελένη Ρουάν. Εκεί ο Ρουζιού έχτισε έναν οικισμό, κλειστό σα μοναστήρι για να είναι προστατευμένος και έπαυλη, που οι ντόπιοι αποκαλούσαν αργότερα «το Παλάτι» και εξόπλισε τους εργαζόμενους του χωριού που αριθμούσε 200 άτομα, με τα τελειότερα αγροτικά εργαλεία, αλλά ενώ όλοι περίμεναν ότι θα είχε σημαντική επιτυχία, πέθανε χρεωμένος λόγω του Χαρβατίου. Ο Ρουζιού έφερε νέες καλλιεργητικές μεθόδους αντιγράφοντας ιδέες από τη γαλλική αμπελουργία ώστε να πετύχει καλλιέργεια των αμπελιών με μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Το κτίριο αναφέρεται ότι χτίστηκε το 1845 από το Ρουζιού, εκεί που αργότερα ανεγέρθηκε ο Ιερός Ναός του Αγίου Τρύφωνα. Μέρος του συγκροτήματος ήταν και κτιστός νερόμυλος, ένα κτίσμα που έχει παραμείνει μέχρι σήμερα (παλαιότερη φωτογραφία εδώ). Στις 21 Σεπτ 1842 ο Roujoux διορίστηκε πρόξενος της Γαλλίας στη Σύρα (Consul de France à Syra) - όπως αποκαλούνταν η Σύρος τότε, διαδεχόμενος τον Δεβουάζ (Théodore Devoize) με το βαθμό του προξένου Β΄ τάξεως. Από τις 26 Ιανουαρίου του 1838 έγινε Ιππότης (Chevalier) στη Λεγεώνα της Τιμής. Στις 31 Αυγούστου 1846 έγινε Αξιωματικός της Λεγεώνας της Τιμής (Officier de la Légion d'Honneur).Από το 1849 αρχίζει να έχει προβλήματα υγείας και παίρνει άδεια να παραμείνει στην Αθήνα για 3 μήνες, αλλά η υγεία του επιδεινώνεται τα επόμενα χρόνια και δεν μπορεί να βρίσκεται στη Σύρο. Στο μεταξύ τα χρέη του Ρουζιού μεγαλώνουν. Για να περισώσει το 1/3 του Χαρβατίου που ήταν υποθηκευμένο σε αυτήν, η Ανθούσα τον χωρίζει λίγες ημέρες πριν πεθάνει. Ο Ρουζιού πέθανε στις 18 Ιουνίου 1852 στην Αθήνα σε ηλικία 43 ετών. Η νεκρώσιμη ακολουθία έλαβε χώρα στον Άγιο Διονύσιο, Καθολικό Καθεδρικό Ναό της Αθήνας και τάφηκε στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών. Με τη γυναίκα του Ανθούσα Ρουζού, κόρη του Χρήστου Παλάσκα, απέκτησαν τρία παιδιά: την Μαρία Εβελίνα το 1837 τον Ιούλιο ντε Ροζού (Ιούλιο-Ιωάννη, Jules-Constant-Jean de Roujoux) στις 13 Ιουλίου 1842 την Σοφία Ιουλία το 1846Με το θάνατο του Αλέξανδρου, η Ανθούσα ζήτησε από το γαλλικό κράτος να δεχθεί τα κορίτσια της σε σχολείο στη Γαλλία όπου γίνονταν δεκτά τα ορφανά κορίτσια των μελών της Λεγεώνας της Τιμής χωρίς δίδακτρα, αλλά και τον Ιούλιο, σε λύκειο για υποτρόφους του Δημοσίου. Ο γιος τους Ιούλιος ντε Ροζού (Αθήνα, 13 Ιουλίου 1842 - Ρουστσούκ Βουλγαρίας, 28 Σεπτεμβρίου 1902) έγινε διπλωμάτης και ήταν υποπρόξενος της Γαλλίας στον Βόλο από το 1895 μέχρι το 1897, γνωστός για το θετικό για τους Έλληνες ρόλο του την περίοδο του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1897 για τον οποίο είχε λάβει τον τίτλο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής (Chevalier de la Légion d'honneur) από τη Γαλλική κυβέρνηση. Μετά το θάνατο του Ρουζιού, η γυναίκα του («μαντάμ Ρουζού») ήταν ιδιαίτερα γνωστή για τη συνεχή παρουσία της στη Βουλή και σε συλλαλητήρια, ως ενθουσιώδης θαυμάστρια και σύμβουλος του πρωθυπουργού Θεόδωρου Δηλιγιάννη, γραφικός τύπος της πολιτικής ζωής. Οικονόμου, Γιάννης (2012). Το Αγρόκτημα, Οι Γάλλοι διπλωμάτες ιδιοκτήτες του και οι Ελληνίδες γυναίκες τους (Ελλάδα 1827-1855). Αθήνα: Εκδ. Πελασγός. ISBN 9789605223105.