Οσίας Μπέερτ

Ο Οσίας Μπέερτ (φλαμανδικά: Osias Beert αναφερόμενος και ως Osias Beert the Elder (ο πρεσβύτερος) (περ. 1580 – 1623/24) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος που δραστηριοποιήθηκε στην Αμβέρσα και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην πρώιμη εξέλιξη της μορφής της νεκρής φύσης με λουλούδια και σκεύη "πρωινού γεύματος" ως ανεξάρτητες μορφές τέχνης (genres) στη βορειοευρωπαϊκή ζωγραφική. Αναγνωρίστηκε ως ένας από τους ζωγράφους με τη μεγαλύτερη επιρροή στους ζωγράφους νεκρών φύσεων της πρώτης γενεάς στη Φλάνδρα.

 Ελάχιστα είναι γνωστά για τον πρώιμο βίο του καλλιτέχνη. Πιστεύεται ότι γεννήθηκε στην Αμβέρσα γύρω στα 1580 και σπούδασε ζωγραφική με δάσκαλο τον σχεδόν άγνωστο Άντριες φαν Μπάεσρόντε ή φαν Μπάσεροο (Andries van Baesrode ή 'van Baseroo'). Έγινε μέλος της Συντεχνίας ζωγράφων του Αγίου Λουκά στην Αμβέρσα το 1602. Δεν ήταν μόνον ζωγράφος, αλλά είχε και δραστηριότητες ως έμπορος φελλών. Στις 8 Ιανουαρίου 1606 νυμφεύτηκε την Μαργκερίτ Άικενς (Marguerite Ykens). Ο Μπέερτ ήταν επίσης μέλος ενός από τα τοπικά επιμελητήρια ρητορικής, γεγονός που σημαίνει ότι είχε ανάμιξη στις πνευματικές αναζητήσεις, εκτός από τη ζωγραφική. Πιστεύεται ότι απεβίωσε στην Αμβέρσα κατά τα τέλη του 1623 ή το 1624. Ανάμεσα στους μαθητές του συγκαταλέγονται οι Φρανς φαν ντερ Μπορχ (Frans van der Borch), Φρανς Άικενς (Frans Ykens), ο οποίος ήταν ανεψιός του, Πάουλους Πόντιους (Paulus Pontius) και Γιαν Βίλλεμσεν (Jan Willemsen). Ο γιος του, Οσίας Μπέερτ ο νεότερος (1622-1678) ήταν επίσης ζωγράφος, αλλά φαίνεται ότι δεν εκπαιδεύτηκε από τον πατέρα του, καθώς αυτός πιστεύεται ότι απεβίωσε όταν ο γιος του ήταν ακόμη πολύ μικρός. Ο Οσίας Μπέερτ είναι κυρίως γνωστός ως ζωγράφος λουλουδιών και αντικειμένων συνεστιάσεων (κυρίως του πρωινού γεύματος), είδος τέχνης στο οποίο διαδραμάτισε τον ρόλο του πρωτοπόρου. Σπάνια υπέγραφε ή έβαζε αρχικά στα έργα του ενώ ποτέ δεν τα χρονολογούσε. Μόνο τέσσερα έργα του φέρουν υπογραφή του και από αυτά έγινε δυνατό να του αποδοθούν άλλα τέσσερα έργα, που βρίσκονται στο Μουσείο της Γκρενόμπλ. Καθώς οι γνώσεις σχετικά με το πρώιμο στάδιο της Φλαμανδικής απεικόνισης νεκρών φύσεων, υπήρχε μια τάση να αποδοθούν στον Μπέερτ πολλά ανυπόγραφα έργα. Μερικά από τα έργα που του έχουν αποδοθεί έχουν δημιουργηθεί πιθανότατα από μαθητές στου, ενώ κάποια που αποδίδονται στον Οσίας ίσως τα έχει ζωγραφίσει ο πατέρας του..Ο Μπέερτ ζωγράφιζε σε πάνελς από ξύλο βαλανιδιάς, χρησιμοποιώντας μια τεχνική στιλβώσεως, Χρησιμοποιώντας πολλές υπερκείμενες στρώσεις από πολύ ρευστό ελαιόχρωμα, κατάφερε να απεικονίζει τη διαφάνεια των αντικειμένων και χρησιμοποιούσε παλέτα με μεγάλη ποικιλία χρωμάτων. Μερικά από τα έργα του έχουν ζωγραφιστεί σε πλάκες χαλκού. Ήταν ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που ειδικεύτηκαν στη ζωγραφική νεκρών φύσεων, όταν η παραγωγή έργων τέχνης με αυτή τη θεματολογία ήταν ακόμη πολύ μικρή και τυπικά ανώνυμη. Τα σκεύη του πρωινού, συνήθως αναφερόμενα με το ολλανδικό όνομά τους (ontbijtjes = μικρά πρωινά) αναπαριστώνται με γνωία θέασης από ψηλά και με πολύ ισχυρή προοπτική. Η τεχνική αυτή συναντάται συχνά στη φλαμανδική και ολλανδική ζωγραφική νεκρών φύσεων. Οι συνθέσεις του συχνά απεικονίζουν πυκνά διαταγμένες ομάδες, διαταγμένες σε ισορροπημένο σύνολο. Το ύφος του είναι σχεδόν γεωμετρικό και εμφανίζεται να δίνει έμφαση στις λεπτομέρειες.Προσπάθησε να είναι αντικειμενικός και επέδειξε ισχυρή αίσθηση πλαστικότητας. Οι νεκρές φύσεις του είναι λουσμένες σε ήπιο διάχυτο φως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η "νεκρή φύση με φράουλες και κεράσια" (βλ. Φωτοθήκη), στην οποία απεικονίζονται σκεύη σε τραπέζι, το οποίο είναι έτσι στραμμένο, ώστε τα αντικείμενα επάνω του να μπορούν να παρατηρούνται χωρίς παραμορφώσεις. Ο πίνακας αυτός είναι ο τελευταίος μιας σειράς οκτώ ή εννέα πινάκων που απεικονίζουν σκηνές συνεστιάσεων. Η λιβελλούλη και η πεταλούδα έχουν εμβληματική σημασία και αντιπροσωπεύουν τη μάχη μεταξύ καλού και κακού.Ο Μπέερτ ήταν γνωστός για τους πίνακες με στρείδι]α και γλυκίσματα, τα οποία παρουσίαζε τακτοποιημένα σε τραπέζια μαζί με ακριβά ποτήρια κρασιού και κινέζικες πορσελάνες. Ήταν ασυναγώνιστος στην απεικόνιση στρειδιών με το φως να παιχνιδίζει στην ιξώδη - μαργαριταρένια υφή της σάρκας των στρειδιών και την υγρασία που τη διαχώριζε από τη σκληρή επιφάνεια του εσωτερικού κελύφους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η "νεκρή φύση με στρείδια", σήμερα στην Εθνική πινακοθήκη τέχνης της Ουάσιγκτον, στην οποία απεικονίζονται στρείδια σε ένα πιάτο μαζί με ακριβά σκεύη τραπεζιού και το ίδιο το τραπέζι να εκτείνεται μέχρι έξω από τα άκρα του καμβά σε σκούρο περιθώριο.Οι νεκρές φύσεις με απεικονίσεις λουλουδιών συχνά απεικονίζουν βάζο με λουλούδια σε ρηχή κόγχη ή καλάθι γεμάτο λουλούδια, όπως στο "καλάθι με λουλούδια" (περ. 1615, βλ. φωτοθήκη), σήμερα στο Μουσείο Τέχνης του Ντάλλας, που θυμίζει εργασία του Αμπρόσιους Μπόσχερτ (Ambrosius Bosschaert). Στους πίνακες αυτούς κάθε λουλούδι εμφανίζεται στο αποκορύφωμα της άνθησής του και με μεγάλη λεπτομέρεια. Τα λουλούδια που εμφανίζονται σε κάθε μπουκέτο συνήθως ανθίζουν σε διαφορετικές εποχές του χρόνου και ποτέ δεν θα μπορούσαν να εμφανιστούν μαζί στο ίδιο βάζο στην πραγματικότητα της εποχής. Έτσι θέλησε να συμβολίσει τη μεταβατική φύση του ανθρώπου στην επίγεια ζωή του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το "Μπουκέτο με λουλούδια σε μια εσοχή", σήμερα στο Rockox House της Αμβέρσας. Έχει διατυπωθεί η εικασία ότι συνεργάστηκε με τον Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς σε έναν τουλάχιστον πίνακα. Επηρέασε πολύ τον ανεψιό του Φρανς Άικενς καθώς και άλλους καλλιτέχνες της Αμβέρσας, όπως οι Γιάκομπ Φόππενς φαν Ες (Jacob Foppens van Es) και Γιάκομπ φαν Χούλσντονκ (Jacob van Hulsdonck). Επιλογή έργων του Οσίας Μπέερτ Κατάλογος Φλαμανδών ζωγράφων Vlieghe, Hans (1998). Flemish Art and Architecture, 1585-1700. Pelican history of art. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-07038-1