Λάζαρος Ζησιάδης

Ο Λάζαρος Ζησιάδης ή Τερπόφσκι (1901-1943) ήταν Έλληνας Σλαβόφωνος κομμουνιστής. Απελευθερώθηκε από την Ακροναυπλία τον Ιούλιο του 1941, ύστερα από επέμβαση της βουλγαρικής πρεσβείας. Όντας στέλεχος του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στη Μακεδονία, καταπολέμησε αυτονομιστικές τάσεις στους κόλπους των σλαβόφωνων. Εκτελέστηκε το 1943 από ένοπλη οργάνωση Ποντίων, παρακλάδι της ΥΒΕ και της ΕΚΑ.

 Γεννήθηκε στο χωριό Δενδροχώρι Καστοριάς ( τότε Ντύμπενη ) το 1901 από φτωχή αγροτική οικογένεια. Μετανάστευσε στον Καναδά όπου έγινε μέλος του ΚΚ Καναδά, ενώ η δράση του στο κομμουνιστικό κίνημα έγινε αιτία να απελαθεί από τη χώρα και να μείνει για ένα διάστημα στην ΕΣΣΔ, όπου φοίτησε στα KOYTB. Επέστρεψε την Ελλάδα το 1934, εντάχθηκε στο ΚΚΕ και ανέλαβε κομματικός υπεύθυνος στη Δυτική Μακεδονία με το ψευδώνυμο "Μαύρος". Με την εγκαθίδρυση της Δικτατορίας Μεταξά πέρασε στην παρανομία. Συνελήφθη το 1939 στην Καστοριά, βασανίστηκε και εκτοπίστηκε στην Ακροναυπλία. Όταν η Ιταλία επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 28 Οκτώβρη 1940, ο Ζησιάδης ζήτησε μαζί με τους άλλους πολιτικούς κρατουμένους της Ακροναυπλίας να πάνε στο μέτωπο να πολεμήσουν κατά του εισβολέα, κάτι που η κυβέρνηση του Μεταξά δεν τους επέτρεψε.Στις 30 Ιούνη 1941 απελευθερώθηκε από την Ακροναυπλία μαζί με άλλους 26 Μακεδόνες κρατούμενους. Μετά την απελευθέρωση επέστρεψε στην Καστοριά όπου ανασυγκρότησε την Κομματική Οργάνωση του ΚΚΕ της περιοχής. Μαζί με φιλελεύθερους αξιωματικούς όπως ο Δημήτριος Ψαρρός συγκρότησαν στα τέλη του 1941 την ένοπλη αντιστασιακή οργάνωση Ελευθερία αψηφώντας τις οδηγίες του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ που επέμενε για δουλειά στη πόλη μόνο. Στη συνέχεια, το 1942, εργάζεται για τη δημιουργία νέων κομματικών και αντιστασιακών οργανώσεων του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Στα χωριά των Κορεστίων και Γρεβενών, στην Καστοριά, στα Καστανοχώρια Πτολεμαΐδας και Κοζάνης γρήγορα αναπτύχθηκε ο ένοπλος αγώνας κατά των κατακτητών με σημαντικές επιτυχίες του ΕΛΑΣ. Ο Ζησιάδης καταπολέμησε αυτονομιστικές τάσεις στους κόλπους των Σλαβόφωνων και των Βούλγαρων κομμουνιστών με αποτέλεσμα να πυροβοληθεί από αυτονομιστές. Τελικά αιχμαλωτίστηκε και εκτελέστηκε το 1943 μαζί με το μέλος του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ Σίμο Κερασίδη και άλλους κομμουνιστές, από εθνικιστές Πόντιους, αντάρτες της ΕΚΑ. Μετά την εκτέλεση του σχηματίσθηκε προς το τέλος της κατοχής, σλαβομακεδονική ομάδα ενόπλων «Γκρούπα Τερπόφσκι» του ΣΝΟΦ Κορεστίων στο Βίτσι . Ο αδερφός του σκοτώθηκε πολεμώντας στα Δεκεμβριανά, ενώ ο γιος του έγινε πολιτικός πρόσφυγας και δε κατάφερε να γυρίσει στην Ελλάδα να επισκεφτεί τον τάφο του πατέρα του. Η γυναίκα του Ιωάννα (Γιάνκα) μετανάστευσε στη Βουλγαρία το 1945 και ο γιος του Ατάνας (Αθανάσιος) το ίδιο έτος στη Γιουγκοσλαβία. Για τον Ζησιάδη (Τερπόφσκι) κυκλοφόρησαν ήδη από τη περίοδο της Κατοχής πολλές εκδοχές για την δράση του όπως ότι ήταν υπάλληλος της Βουλγαρικής πρεσβείας το 1925 ή (και) το 1941, ή λόγω της απελευθέρωσης από την Ακροναυπλία ήταν μυστικός πράκτορας, Βούλγαρος κομιτατζής, στέλεχος της Οχράνα, συνεργάτης του Καλτσέφ κ.ο.κ. Κατηγορήθηκε επίσης ότι συμμετείχε στην εκτέλεση του βετεράνου Μακεδονομάχου οπλαρχηγού Νικόλαου (Λάκη) Νταηλάκη. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Α΄ τόμος 1919-1949, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2012 Ιστορία της Αντίστασης 1940-45, Εκδόσεις Αυλός, Αθήνα 1979 "Ακροναυπλία" (θρύλος και πραγματικότητα), Γιάννης Μανούσακας, εκδόσεις ΔΩΡΙΚΟΣ, Αθήνα 1978 "Οι πρόσφυγες στη Δυτική Μακεδονία 1941-46", Αθανάσιος Καλλιανιώτης, Διδακτορική Διατριβή ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2007 "Λεηλασία φρονημάτων:«Το μακεδονικό ζήτημα στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου 1945-1949 στη δυτική Μακεδονία»", Ιωάννης Κολλιόπουλος, εκδ. ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ, Θεσσαλονίκη "Λεηλασία φρονημάτων:«Οι Σουδήται της Ελλάδος»", Ιωάννης Κολιόπουλος, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1994 "Αναμνήσεις. Προβλήματα της πολιτικής του ΚΚΕ στην Εθνική Αντίσταση (1940-1945)",Γιάννης Ιωαννίδης, Αθήνα 1979 "Το χρονικό της σκλαβιάς", Χρήστος Ζαλοκώστας, Εκδόσεις της Εστίας, Αθήνα 1997