Καστριά Αχαΐας

Τα Καστριά είναι χωριό της Περιφερειακής Ενότητας Αχαΐας. Διοικητικά ανήκει στην ομώνυμη Τοπική Κοινότητα, της Δημοτικής Ενότητας Κλειτορίας, του Δήμου Καλαβρύτων και υπάγεται στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου - Δυτικής Ελλάδας - Ιονίου.

 Τα Καστριά είναι ορεινό χωριό (υψόμετρο 794 μέτρα) της πρώην Επαρχίας Καλαβρύτων, του Νομού Αχαΐας. Από το 2010, με το Πρόγραμμα «Καλλικράτης», αποτελεί έδρα της Τοπικής Κοινότητας Καστριών και ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Κλειτορίας του Δήμου Καλαβρύτων. Τα Καστριά έχουν de facto πληθυσμό 91 κατοίκων, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, ενώ απογράφτηκαν 78 μόνιμοι κάτοικοι. Απέχουν 18 χλμ. από τα Καλάβρυτα, 92 χλμ. από την Πάτρα και 206 χλμ. από την Αθήνα. Τα Καστριά είναι γνωστά για το περίφημο «Σπήλαιο των Λιμνών», που βρίσκεται στην περιοχή του. Πρόκειται για σπάνιο δημιούργημα της φύσης, που οι 13 αλλεπάλληλες κλιμακωτές του λίμνες, το καθιστούν μοναδικό στον κόσμο. Το 1964, κάτοικοι από τα Καστριά, ανέβηκαν για πρώτη φορά στο δεύτερο όροφο με ξυλόσκαλες από αναβαθμίδα 9 μέτρων. Στις 17 Ιανουαρίου 1965, μετά από πρόσκληση που έκαναν οι αδελφοί Κυριακόπουλοι, έμποροι καταγόμενοι από την Κλειτορία, οι οποίοι ήρθαν στα γραφεία του Ε.Ο.Σ. (Ελληνικός Ορειβατικός Σύνδεσμος) και ζητούσαν ανθρώπους που να μπορούν να εξερευνήσουν τη σπηλιά, έγινε η πρώτη αναγνωριστική επίσκεψη, στην οποία έλαβαν μέρος, οι Π. Μπρούσαλης, Η. και Α. Νικόπουλοι, Ε. Ζαραχάνης, Ι. Μελέντης, Ι. Παπαναγιώτου και κάτοικοι του χωριού Καστριά. Η πρώτη χαρτογράφηση έγινε από την παραπάνω ομάδα και στη συνέχεια από την Ε.Σ.Ε. (Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία), με την σπηλαιολόγο Άννα Πετροχείλου. Στον κάτω όροφο του σπηλαίου, βρέθηκαν απολιθωμένα οστά ανθρώπου και διαφόρων ζώων. Το τμήμα αυτό προορίζεται για βιοσπηλαιολογικό εργαστήριο διεθνούς προβολής. Η τελική εξερεύνηση έγινε τη Μεγάλη Πέμπτη του 1965, από τους Α. Νικόπουλος, Π. Γιαννακόπουλος, Δ. Μαργαριτούλης και Ι. Παπαναγιώτου. Κατά μήκος της διαδρομής των 2 χλμ. εντός του σπηλαίου, συναντά κανείς 13 αλλεπάλληλες λίμνες σε διαφορετικά υψόμετρα, που χωρίζονται μεταξύ τους με φράγματα από σταλακτιτική ύλη. Ο σταλακτιτικός διάκοσμος είναι απαράμιλλος. Η λεπτομερής περιγραφή της πρώτης εξερεύνησης, έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό «Το Βουνό», του Ε.Ο.Σ. Αθηνών. Η αξιοποίησή του άρχισε το 1981 από τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού. Σήμερα την ευθύνη της λειτουργίας του, την έχει ο Δήμος Καλαβρύτων. Ο Σπηλαιώδης Ναός της Αναλήψεως είναι ίσως από τα διασημότερα γραφικά εκκλησάκια στα Καλάβρυτα. Ο ναός χτίστηκε απέναντι από το Σπήλαιο Καστριών το 1886. Εκεί λέγεται ότι είχε βρεθεί από Καστριώτες, πάνω σε έναν βράχο, αποτύπωμα της εικόνας της Αναλήψεως και θεώρησαν σωστό να χτιστεί εκεί ένας ναΐσκος. Λέγεται επίσης ότι στην Ανάληψη μόναζε ο γέροντας Ιερεμίας, ο οποίος κάηκε από φωτιά που είχε ανάψει. Εις μνήμην του κατασκευάστηκε η «Βρύση Ιερεμία» λίγο πιο δίπλα από το εκκλησάκι. Ο σημερινός ναός ανακατασκευάστηκε το 1908 ενώ έχει χαρακτηριστεί «Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο Βυζαντινής/Μεταβυζαντινής Περιόδου» από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1997. Ο δρόμος που οδηγεί σε αυτό ανοίχτηκε το 1982 από τον πρώην Σύλλογο Καστριωτών Πάτρας. Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού−Κατοικιών 2011 που αφορούν στο Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας, Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, τχ. 2ο, φ. 3465 (28 Δεκεμβρίου 2012). Γεώργιος Β. Γκλαβάς, Οδοιπορικό στο Σπήλαιο των Λιμνών, Αχαϊκές Εκδόσεις, Καστριά Καλαβρύτων 1997. ISBN 960-7164-81-4. Θεόδωρος Η. Λουλούδης, Αχαΐα. Οικισμοί, οικιστές, αυτοδιοίκηση, Νομαρχιακή Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ν.Α. Αχαΐας, Πάτρα 2010. Σπήλαιο των λιμνών (Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Καλαβρύτων) Καστριά (Δήμος Καλαβρύτων)