Ομπαφέμι Αβολόβο

Ο Ομπαφέμι Αβολόβο (αγγλ. Obafemi Jeremiah Oyeniyi Awolowo, γιορούμπα Ọbafẹ́mi Oyèníyì Awólọ́wọ̀, 6 Μαρτίου 1909 – 9 Μαΐου 1987) ήταν Νιγηριανός πολιτικός, που διεδραμάτισε κρίσιμο ρόλο στο κίνημα για την ανεξαρτησία της χώρας του, στην Α΄ και Β΄ Νιγηριανή Δημοκρατία, καθώς και στον Νιγηριανό Εμφύλιο Πόλεμο. Γιος ενός αγρότη, ήταν ένας από τους πραγματικά αυτοδημιούργητους ανθρώπους της πολιτικής.

 Ο Αβολόβο γεννήθηκε στην πόλη Ικέννε του βασιλείου Ιτζέμπου, στη σημερινή Πολιτεία Όγκουν της νοτιοδυτικής Νιγηρίας. Ο πατέρας του πέθανε από ευλογιά όταν εκείνος ήταν 11 ετών, ωστόσο ο Ομπαφέμι σπούδασε δάσκαλος, πήρε και ένα δίπλωμα στενογραφίας, εργάσθηκε ως υπάλληλος, έμπορος και δημοσιογράφος, ενώ στον ελεύθερο χρόνο του ασχολήθηκε με την οργάνωση των εργατικών συνδικάτων της τότε αποικιακής Νιγηρίας. Το 1944 πήγε στην Αγγλία, όπου σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Εκεί ίδρυσε τον «`Ομιλο Απογόνων του Οντουντούβα», έναν πολιτιστικό σύλλογο των Γιορούμπα, που απετέλεσε αργότερα τη βάση για το πολιτικό κόμμα του λαού αυτού, την «Action Group» («Ομάδα Δράσης»). Στο Λονδίνο συνέγραψε και το βιβλίο Ο δρόμος για την απελευθέρωση της Νιγηρίας (Path to Nigerian Freedom, 1947), που είχε μεγάλη απήχηση. Το 1948 ο Αβολόβο επέστρεψε στο Ιμπαντάν με σκοπό να ασκήσει τη δικηγορία. Το 1949 ωστόσο ίδρυσε την εφημερίδα Nigerian Tribune, ενώ το 1950 ίδρυσε την Action Group και έγινε ο πρώτος πρόεδρός της. Κέρδισε με αυτό το κόμμα τις πρώτες εκλογές στη Δυτική Νιγηρία (1951) και έγινε υπουργός στην τοπική κυβέρνηση, και μετέπειτα πρωθυπουργός της Δυτικής Νιγηρίας. Από τη θέση αυτή, εργάσθηκε για τη βελτίωση της παιδείας, των κοινωνικών υπηρεσιών και της γεωργίας. Ταυτοχρόνως προσπάθησε να αναπτύξει το κόμμα του σε έναν παννιγηριανό πολιτικό σχηματισμό καταφεύγοντας σε συμμαχίες με διάφορες μειοψηφικές ομάδες άλλων περιοχών. Μετά το μη ικανοποιητικό για το κόμμα του αποτέλεσμα των εκλογών του 1959 και τη συμμαχία των δυο άλλων μεγαλύτερων κομμάτων, ο Αβολόβο έγινε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως στην ομοσπονδιακή βουλή, αφήνοντας στη θέση . Μετά την ανεξαρτησία της Νιγηρίας το 1960, ο Αβολόβο στράφηκε πολιτικά προς τα αριστερά και τον σοσιαλισμό, υποστηρίζοντας μια ουδέτερη εξωτερική πολιτική, σε αντίθεση με τις παλαιότερες φιλοδυτικές αντιλήψεις του. Στο μεταξύ οι διαφορές μέσα στο κόμμα του μεγάλωναν, τόσο εξαιτίας ιδεολογικών αντιθέσεων, όσο και εξαιτίας του ανταγωνισμού ανάμεσα στις διάφορες φατρίες που επεδίωκαν να αποκτήσουν τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού. Στο ετήσιο συνέδριο του κόμματος το 1962 ο Αβολόβο κατόρθωσε να επιβληθεί, αλλά το επόμενο έτος δικάσθηκε με την κατηγορία ότι συνωμότησε για την ανατροπή της κυβερνήσεως και καταδικάσθηκε σε δεκαετή φυλάκιση. Απελευθερώθηκε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του συνταγματάρχη Γκοβόν, τον Ιούλιο του 1966. Τελικώς ο Αβολόβο υπεστήριξε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση εναντίον της εξεγέρσεως των Ίμπο στη νοτιοανατολική Νιγηρία, τον Νιγηριανό Εμφύλιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου υπήρξε υπουργός των Οικονομικών και αντιπρόεδρος του Ομοσπονδιακού Εκτελεστικού Συμβουλίου. Με την επάνοδο της Νιγηρίας στον ομαλό πολιτικό βίο το 1978, ο Αβολόβο έθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία της χώρας στις εκλογές του 1979 και του 1983, αλλά ηττήθηκε και τις δύο φορές από τον Σέχου Σαγκάρι. Αμέσως μετά ακολούθησε το στρατιωτικό πραξικόπημα της 31ης Δεκεμβρίου 1983, οπότε το κόμμα του Αβολόβο κηρύχθηκε παράνομο και ο ίδιος υποχρεώθηκε να παραδώσει το διαβατήριό του στις αρχές. Ο Αβολόβο πέθανε ειρηνικά τριάμισυ χρόνια αργότερα, σε ηλικία 79 ετών, στο σπίτι που γεννήθηκε, στο Ικέννε. Είχε παντρευτεί τη Χάνα Ιντόβου Ντιντεόλου (Hannah Idowu Dideolu-Awolowo, 1915-2015) και απέκτησαν μαζί πέντε τέκνα. Η εγγονή τους Ολουντολάπο Σογιόντε-Οσινμπάγιο (γενν. 1967) είναι η σύζυγος του σημερινού αντιπροέδρου της Νιγηρίας, Γέμι Οσινμπάγιο. Η μορφή του Ομπαφέμι Αβολόβο απεικονίζεται στο χαρτονόμισμα των 100 νάιρα από το 1999. Το ομώνυμο λήμμα στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, έκδ. 2006, τόμος 1, σσ. 127-128