Μαρία Κοσούτσκα

Η Μαρία Κοσούτσκα, γνωστή και ως Βέρα Κοστσέβα (πολωνικά: Maria Koszutska και Wera Kostrzewa, 2 Φεβρουαρίου 1876 - 1939), ήταν Πολωνίδα πολιτικός και ένα από τα ηγετικά στελέχη του ΚΚ Πολωνίας κατά τον Μεσοπόλεμο.

 Γεννήθηκε το 1876 σε μικρό οικισμό της πολωνικής επαρχίας Βιελκοπόλσκιε, η οποία τότε ανήκε στη Ρωσική Αυτοκρατορία και ήταν κόρη γαιοκτήμονα. Ως κόρη ευγενών έλαβε σημαντική μόρφωση και εκπαιδεύτηκε ως δασκάλα. Παράλληλα ήρθε σε επαφή με το σοσιαλιστικό επαναστατικό κίνημα της εποχής από νεαρή ηλικία. Το 1902 έγινε μέλος του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος και υπέστη διώξεις από τις τσαρικές αρχές, ενώ συμμετείχε στην πολωνική επανάσταση του 1905 που διεξήχθη στα πλαίσια της ρωσικής επανάστασης εκείνου του έτους. Μετά την απελευθέρωσή της έζησε στην Κρακοβία, την Αγία Πετρούπολη και τη Βιέννη χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα προκειμένου να αποφεύγει περαιτέρω διώξεις από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Παράλληλα, είχε κεντρικό ρόλο στις συζητήσεις που οδήγησαν στη διάσπαση του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (PPS) και στη δημιουργία του PPS-L, το οποίο ακολούθησε πιστά τη διεθνιστική πολιτική γραμμή σε αντίθεση με το PPS που υπό τον Πιουσούτσκι στράφηκε προς τον εθνικισμό και την διεκδίκηση της πολωνικής ανεξαρτησίας. Από την πλευρά της, η Κοσούτσκα συνέβαλε καθοριστικά στη χάραξη της στρατηγικής του νέου κόμματος, στράφηκε προς την προσπάθεια μόρφωσης του εργατικού δυναμικού με βάση τον μαρξισμό και προσπάθησε μέσω της αρθρογραφίας της να καταπολεμήσει την ανάπτυξη του εθνικισμού στις τάξεις των προλετάριων, αλλά και τον αντισημιτισμό. Με το ξέσπασμα της Οκτωβριανής Επανάστασης προσχώρησε στο κίνημα των Μπολσεβίκων και το 1918 πρωτοστάτησε στη δημιουργία του ΚΚ Πολωνίας, επιτυγχάνοντας να αναδειχτεί στην ηγετική τριάδα του κόμματος, από κοινού μαζί με τους Άντολφ Βάρσκι και Μαξιμίλιαν Χόρβιτζ. Μετά την ήττα του Κόκκινου Στρατού στη μάχη της Βαρσοβίας κατά τον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο, συνελήφθη από τις αρχές και μετά την αποφυλάκισή της εγκατέλειψε την Πολωνία ζώντας στο Ντάντσιχ και το Βερολίνο. Αν και είχε επανεκλεγεί από την κεντρική επιτροπή του ΚΚ Πολωνίας, το 1924 αποπέμφθηκε μαζί με τους Βάρσκι και Βαλέσκι μετά από ενέργειες του Ιωσήφ Στάλιν, καθώς η συγκεκριμένη τριάδα δεν είχε στηρίξει τους Στάλιν και Ζηνόβιεφ στη σύγκρουσή τους με τον Τρότσκι. Παράλληλα, ο Στάλιν επιτέθηκε με σφοδρότητα στις θέσεις της Κοσούτσκα για το αγροτικό ζήτημα, ενώ και η ίδια φέρεται να καυτηρίασε διάφορες τακτικές του Στάλιν. Αργότερα, η θέση των Πολωνών κομμουνιστών χειροτέρευσε εξαιτίας της αρχικής ανοικτής υποστήριξης του ΚΚ Πολωνίας το 1926 στο πραξικόπημα του Πιουσούτσκι, το οποίο εξέλαβαν ως προσπάθεια αποτροπής της δημιουργίας κυβερνητικής συμμαχίας μεταξύ των δεξιών πολωνικών κομμάτων. Το 1930 η Κοσούτσκα εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Μόσχα και συνέχισε την πολιτική της δράση, χωρίς ωστόσο να έχει πλέον την επιρροή του παρελθόντος. Το 1937 συνελήφθη μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη του ΚΚ Πολωνίας (όπως οι Βάρσκι, Χόρβιτζ, Μπομπίνσκι κ.ά.). Οι συγκεκριμένες συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των σταλινικών διώξεων της περιόδου που έμειναν γνωστές ως Μεγάλη Εκκαθάριση ή Μεγάλος Τρόμος και στην περίπτωση των Πολωνών κομμουνιστών είχαν ως αφορμή τη στάση τους κατά το πολωνικό πραξικόπημα του 1926. Η Κοσούτσκα εκτελέστηκε ή πέθανε στη φυλακή κατά τη διάρκεια του 1939, ενώ ο τόπος ταφής της παραμένει άγνωστος. Norman Davies, God's playground. A History of Poland, Columbia University Press, vol. 2, New York 2005. Milorad M. Drachkovitch, Biographical Dictionary of the Comintern, Hoover Press, 1973. T. Kowalik, Rosa Luxemburg. Theory of Accumulation and Imperialism, Springer, 2014.