Τρέντσιν

Το Τρέντσιν (Trenčín Sk-Trenčín.ogg , γερμανικά: Trentschin, ουγγρικά: Trencsén) είναι σημαντικό αστικό κέντρο στη βορειοδυτική Σλοβακία, και η μεγαλύτερη πόλη στην περιοχή Τρέντσιν, της οποίας είναι η πρωτεύουσα. Βρίσκεται περίπου 120 χιλιόμετρα από την Μπρατισλάβα, κοντά στα σύνορα με την Τσεχική Δημοκρατία. Έχει περίπου 54.500 κατοίκους, καθιστώντας την πόλη την όγδοη πιο πολυπληθή στη χώρα. Λόγω της στρατηγικής της γεωγραφικής θέσης, στο κέντρο της περιοχής Ποβάζιε και δίπλα στον ποταμό Βαχ, το Τρέντσιν ήταν και παραμένει σήμερα σημαντικό εμπορικό, οικονομικό, πολιτιστικό και αθλητικό κέντρο, καθώς και κόμβος μεταφορών. Η παρουσία λόφων στην άκρη της πόλης επέτρεψε επίσης την κατασκευή ενός οχυρού κάστρου, ηλικίας χιλίων χρόνων σήμερα, που δεσπόζει στην πόλη. Τον Δεκέμβριο του 2021 το Τρέντσιν επιλέχθηκε ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2026, μαζί με τη Φινλανδική πόλη Όουλου.

 Η πόλη Τρέντσιν αναφέρεται για πρώτη φορά στον παγκόσμιο χάρτη του Πτολεμαίου, γύρω στο 150, ως Λευκάριστος. Κατά τη διάρκεια των Μαρκομανικών Πολέμων, μεταξύ της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Κοαδούων (γερμανικός λαός), οι Ρωμαίοι χάραξαν μια επιγραφή σε ένα βράχο που βρίσκεται τώρα κάτω από το σημερινό κάστρο, το 179, στην οποία το μέρος αναφέρεται με το όνομα Laugaricio. Αυτή η επιγραφή θεωρούνταν για πολύ καιρό η βορειότερη ρωμαϊκή παρουσία στην Κεντρική Ευρώπη. Οι πρώτες χειρόγραφες αναφορές της πόλης χρονολογούνται από τον Μεσαίωνα, από το 1111 (Treinchen) ή από το 1113 (Trenciiniensis). Το όνομα της πόλης πιθανότατα προέρχεται από το όνομα όνομα, Trnka, που σημαίνει προύνος ή τσαπουρνιά, στο οποίο προστέθηκε το κτητικό επίθημα -ín. Το Τρέντσιν είναι πόλη στη δυτική Σλοβακία, στη μέση του ποταμού Βαχ (Váh), ανάμεσα στα Λευκά Καρπάθια στα βόρεια και δυτικά, στα όρη Στράζοβ στα ανατολικά και στα βουνά Ποβάζσκι Ίνοβετς στα νότια. Όσον αφορά τη γεωμορφολογία, το μεγαλύτερο μέρος της πόλης βρίσκεται στον πυθμένα της κοιλάδας Ποβάζσκε, που οριοθετείται από το λεκανοπέδιο του Τρέντσιν (Trenčianska kotlina), που εκτείνεται προς τα νοτιοδυτικά, και το λεκανοπέδιο Ιλάβσκα (Ilavská kotlina), προς τα βορειοανατολικά. Στο όρος Κόζι (υψ. 363 m), ένας πρόποδας των βουνών Στράζοβ, σήμερα βρίσκονται οι κήποι Μπρέζινα. Το κέντρο της πόλης βρίσκεται σε υψόμετρο 211 m, στην αριστερή όχθη του Βαχ. Το κανάλι Κοτσκόβσκι συμβάλλει με το Βαχ λίγο ανάντη από το κέντρο της πόλης, ενώ πιο κάτω το κανάλι Μπισκούπισκι διακλαδίζεται από αυτό. Τα σύνορα με την Τσεχική Δημοκρατία βρίσκονται περίπου 20 km βορειοδυτικά του Τρέντσιν, κατά μήκος της κορυφογραμμής των Λευκών Καρπαθίων. Η πρωτεύουσα Μπρατισλάβα είναι 120 km μακριά και η άλλη περιφερειακή μητρόπολη, η Ζίλινα, βρίσκεται περίπου 80 km κατάντη. Η πόλη συνδέεται με αυτές τις δύο μητροπόλεις με τον αυτοκινητόδρομο D1 και τη σιδηροδρομική γραμμή 120. Ο δήμος καταλαμβάνει έκταση περίπου 82 km2. Η πόλη Τρέντσιν χωρίζεται σε τέσσερις κύριες συνοικίες : Stred (Κέντρο): Staré mesto (Παλιά πόλη), Dolné mesto (Κάτω πόλη), Dlhé Hony, Noviny, Biskupice Juh (Νότος): Juh I-III Sever (Βορράς): Sihoť I-IV, Opatová nad Váhom, Pod Sokolice, Kubrá, Kubrica Západ (Δυτικά): Zámostie, Kvetná, Istebník, Orechové, Zlatovce, Nové Zlatovce, Záblatie Το Τρέντσιν βρίσκεται στην εύκρατη ζώνη και έχει ηπειρωτικό κλίμα με τέσσερις διαφορετικές εποχές. Υπάρχει σημαντική διακύμανση μεταξύ των εποχών, τα καλοκαίρια είναι αρκετά ζεστά και οι χειμώνες κρύοι και με χιόνι. Το Τρέντσιν κατοικείται από ανθρώπους από την εποχή του λίθου και κατοικείται συνεχώς από τότε. Έχουν ανακαλυφθεί νεολιθικά λείψανα, χαρακτηριστικά του πολιτισμού Μαντ'αρόβτσε, του πολιτισμού της Λουσατίας και του πολιτισμού του Πούτσοβ. Αυτό το χωριό ήταν ένας σταθμός του δρόμου του κεχριμπαριού. Τον 2ο και 1ο αιώνα π.Χ., υπήρχε εκεί ένα κελτικό πόλισμα, που κατακτήθηκε στις αρχές της εποχής μας από γερμανικές φυλές, τους Κοαδούους και τους Μαρκομάνους. Μια ρωμαϊκή στήλη, που ανακαλύφθηκε στις πλαγιές του κάστρου Τρέντσιν, χρονολογείται από το 179 ΚΕ και χαράχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου, υπό τη βασιλεία του Μάρκου Αυρήλιου, μεταξύ της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των Κοαδουών (στην τωρινή Σλοβακία). Η στήλη τοποθετήθηκε στο Τρέντσιν ως το βορειότερο σημείο της ρωμαϊκής προέλασης στην κεντρική Ευρώπη πέρα της Γερμανίας, μέχρι την ανακάλυψη του ρωμαϊκού οχυρού στο Μούσοβ και των στρατοπέδων στο Όλομουτς και το Χούλιν. Αυτή η στήλη παρουσιάζει τη λατινική ονομασία του ρωμαϊκού στρατοπέδου, Laugaricio. Το Τρέντσιν αποκαλείται Λευκάριστος από τον Πτολεμαίο (γύρω στο 150). Προς το τέλος τέταρτου αιώνα, οι μεγάλες μεταναστεύσεις αναστάτωσαν της συνθήκες διαβίωσης. Το 568, οι Γερμανοί με αρχηγό τον Αλβοΐνο διέσχισαν ξανά τη λεκάνη των Καρπαθίων και πήγαν στην Ιταλία, και στη θέση τους ήρθαν οι πρώτοι Σλάβοι. Αρχαιολογικά κατάλοιπα του 5ου και 6ου αιώνα μαρτυρούν την παρουσία τους στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Μοραβίας, το Τρέντσιν παρέμεινε μια σημαντική πόλη. Με την παρακμή της αυτοκρατορίας της Μοραβίας, απορροφήθηκε σταδιακά από το αναδυόμενο Βασίλειο της Ουγγαρίας. Αυτό που έγινε στα τέλη του 10ου αιώνα, θέτοντας την πόλη υπό Ουγγρική κυριαρχία μέχρι το 1918. Τον 11ο αιώνα, το κάστρο έγινε η πρωτεύουσα της κομητείας Τρέντσεν (Trencsén), η οποία έλεγχε τη μέση κοιλάδα του Βαχ. Η στρατηγική του θέση το έκανε θύμα των φιλοδοξιών των τριών βασιλείων της Ουγγαρίας, της Πολωνίας και της Βοημίας. Μια επίθεση από πρίγκιπες της Βοημίας αναφέρεται σε ένα χειρόγραφο του 1067, το οποίο είναι και το πρώτο έγγραφο που ονομάζει το κάστρο. Η περιοχή που εξαρτάται από το κάστρο αναφέρεται μόνο στην Πράξη του Ζόμπορ (1111) με το όνομα Treinchen: ήταν ένα φυλάκιο με θέα στο Βαχ. Πρέπει να απέκτησε δικαιώματα αγοράς από τις αρχές του 13ου αιώνα. Το 1241, λεηλατήθηκε από τις επιδρομές των Μογγόλων, αλλά οι κατακτητές δεν κατάφεραν να καταλάβουν το κάστρο, καθώς ήταν ένα από τα λίγα πέτρινα στη χώρα.Κατά τη διάρκεια του εδαφικού κατακερματισμού που ακολούθησε, το Τρέντσιν ήταν από το 1302 έως το 1321 το κάστρο του Ούγγρου άρχοντα Μάτε Τσακ, ο οποίος από εκεί έλεγχε για αρκετά χρόνια το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας της σημερινής Σλοβακίας. Όταν ο Τσάκ πέθανε, η πόλη και το κάστρο της κατελήφθησαν από τον Βασιλικό Ουγγρικό Στρατό. Παρά τις προηγούμενες θέσεις της, η πόλη επωφελήθηκε από τον αυξανόμενο αριθμό οικονομικών και νομικών προνομίων τις επόμενες δεκαετίες έτσι το 1324, οι έμποροί του εξαιρέθηκαν από τον φόρο για τις επιχορηγήσεις όλου του βασιλείου της Ουγγαρίας. Το 1335, με τη συνθήκη του Τρέντσιν, μεταξύ του βασιλιά της Ουγγαρίας Καρόλου Α΄, του βασιλιά της Βοημίας Ιωάννη της Βοημίας, καθώς και του Βασιλιά της Πολωνίας Καζίμηρου του Μεγάλου, η Πολωνία αποκήρυξε «για πάντα» τη Σιλεσία προς όφελος του Βασιλείου της Βοημίας, φέρνοντας μακροχρόνια ειρήνη. Το 1370 εγκρίθηκε το άνοιγμα μιας ετήσιας έκθεσης και το 1380 οι αστοί απέκτησαν το προνόμιο της μπύρας. Ωστόσο, μόλις το 1412 ο βασιλιάς Σιγισμούνδος της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αναγνώρισε το Τρέντσιν ως ελεύθερη αυτοκρατορική πόλη. Στο τέλος του 15ου αιώνα, η πόλη είχε δεκατέσσερις εταιρείες και αρκετές επιχειρήσεις. Μετά την ήττα των Ούγγρων στη μάχη του Μοχάτς (1526), η πόλη και το κάστρο της βρίσκονται στο επίκεντρο του πολέμου της διαδοχής για τον θρόνο της Ουγγαρίας: το 1528, μια προδοσία επιτρέπει στον στρατό του Φερδινάνδου να καταλάβει το κάστρο, το οποίο υπερασπίζονταν οι πρίγκιπες της Ζαπόλια, ενώ η Μεταρρύθμιση κέρδισε όλη την περιοχή. Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, μετά τη Μάχη του Λευκού Όρους (1620), οι Χουσίτες πρόσφυγες από τη Βοημία αύξησαν τον πληθυσμό. Παρά τις καταστροφικές στρατιωτικές εκστρατείες του 1599 και του 1663, ούτε οι Τούρκοι ούτε οι υποτελείς τους κατάφεραν να καταλάβουν το Τρέντσιν. Η πόλη υπέστη επανειλημμένα τις συνέπειες των ουγγρικών εξεγέρσεων: έτσι το πέρασμα του στρατού του Στεφάνου Β΄ Μποτσκάι το 1604 ή του Γαβριήλ Μπέτλεν το 1624. Αν και δεν συμμετείχε την εξέγερση του Ίμρε Τόκολι, το Τρέντσιν ήταν το 1704 το σκηνικό των συγκρούσεων μεταξύ των στρατών του Φραγκίσκου Β΄ Ράκοτσζι, που ελέγχουν τη χώρα, και τον αυτοκρατορικό στρατό που υπερασπίζεται το φρούριο. Ο αποκλεισμός των Κουρούτσων διαρκεί τέσσερα χρόνια. Στο μεταξύ, η πείνα χτυπά τη χώρα, και στις 14 Μαΐου 1708 μια πυρκαγιά καταστρέφει 195 σπίτια. Τέλος τις 3 Αυγούστου 1708 , οι αντάρτες υφίστανται μια αποφασιστική ήττα από τον Αυτοκρατορικό Στρατό στη μάχη του Τρέντσιν. Αυτή η καταστροφική περίοδος τελείωσε με δύο επιδημίες πανώλης, μεταξύ 1710 και 1715: κατά την πρώτη, η πόλη έχασε σχεδόν 1.600 κατοίκους και μόνο 222 κατά τη δεύτερη. Μια δεύτερη μεγάλη πυρκαγιά, το 1790, έπληξε το κέντρο της πόλης και το κάστρο, το οποίο παραμένει ερειπωμένο από τότε. Κατά την καταστροφική πλημμύρα τον Αύγουστο του 1813, 44 άτομα έχασαν τη ζωή τους. Παρά την απώλεια του καταστατικού της ελεύθερης πόλης της αυτοκρατορίας και την επαναταξινόμηση σαν πόλη της κομητείας Τρέντσιν, η βιομηχανία αρχίζει να αναπτύσσεται στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα . Η σιδηροδρομική γραμμή της κοιλάδας Βαχ σταμάτησε για πρώτη φορά (1879) στο προάστιο Ιστεμπνίκ (Istebník) στη δεξιά όχθη του Βαχ και τέσσερα χρόνια αργότερα εγκαινιάστηκε ο σταθμός του Τρέντσιν. Νέες γραμμές επέτρεψαν τη διέλευση από το Βλάρα και την κοιλάδα του Νίτρα. Μεταξύ 1880 και 1913, ιδρύθηκαν διαδοχικά ένα αποστακτήριο, ένα ξυλουργείο, ένα εργοστάσιο εκρηκτικών (που έκλεισε οριστικά το 1918) και ένα κλωστήριο. Στη συνέχεια, η πόλη ειδικεύτηκε στις μηχανολογικές κατασκευές. Το 1907 η πόλη ηλεκτροδοτήθηκε. Ο Αυστροουγγρικός Στρατός στάθμευσε εκεί αρκετές μονάδες: το 1914, ήταν το 71ο Ουγγρικό σύνταγμα πεζικού «Galgotzy» και το 15ο το 71ο σύνταγμα πεζικού «Honved». Μετά τη διάλυση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, στις αρχές του Νοεμβρίου 1918, η πόλη καταλήφθηκε από τον τσεχοσλοβακικό στρατό (σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης του Τριανόν). Έγινε πρωτεύουσα της επαρχίας (1923) στον Μεσοπόλεμο, ανέπτυξε την κλωστοϋφαντουργία και τη βιομηχανία τροφίμων, ενώ η στρατιωτική παράδοση του τόπου διατηρήθηκε με πρωτοβουλία της Πρώτης Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας και στη συνέχεια της Σλοβακίας . Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ολόκληρος ο εβραϊκός πληθυσμός εκτοπίστηκε, ακόμη και υπήκοοι Τσεχικής υπηκοότητας. Στη συνέχεια, η πόλη έγινε σημαντική έδρα της Γκεστάπο και των Σιχερχάιτσντιενστ. Μεταξύ πατριωτικής εξέγερσης και κατάκτησης από τον Κόκκινο Στρατό της 10 Απριλίου 1945, 69 αγωνιστές της αντίστασης εκτελέστηκαν από την Γκεστάπο.Υπό τη διοίκηση του Κομμουνιστικού Κόμματος, η πόλη γνώρισε σημαντική αύξηση του πληθυσμού και τα προάστια καλύφθηκαν με τετράγωνα κτιρίων. Μέρος του ιστορικού κέντρου εξαφανίστηκε έτσι κάτω από τα χτυπήματα των χωματουργικών μηχανημάτων. Η αναβίωση του κέντρου της πόλης ξεκίνησε το 1990 και από το 1996 η πόλη ανέκτησε τη λειτουργία της (που είχε χάσει το 1940) ως έδρα κομητείας, στην περιοχή Τρέντσιν. Στην πόλη δεσπόζει το κάστρο του Τρέντσιν, το τρίτο μεγαλύτερο κάστρο στη Σλοβακία. Το κάστρο χωρίζεται σε άνω και κάτω τμήμα, με σημαντικές οχυρώσεις. Το πάνω μέρος έχει πολλά κτίρια που περιβάλλουν τον κεντρικό μεσαιωνικό πύργο, ο οποίος παραμένει το υψηλότερο σημείο της πόλης. Κάτω από το κάστρο, στην πλαγιά του λόφου, βρίσκεται η παλιά ενοριακή εκκλησία και μια μικρή πλατεία με θέα στο κέντρο, στην οποία μπορείτε να φτάσετε από ιστορικές σκεπαστές σκάλες καθώς και από δαιδαλώδεις παράδρομους. Η παλιά πόλη έχει μια μεγάλη κεντρική πλατεία, με μια μεγάλη μπαρόκ εκκλησία και διάφορα καταστήματα, καθώς και έναν πύργο της πόλης. Η Συναγωγή του Τρέντσιν, που χτίστηκε το 1913, είναι τώρα ένα πολιτιστικό κέντρο με εκθέσεις και συναυλίες. Το Pohoda, το μουσικό φεστιβάλ με τους περισσότερους επισκέπτες στη Σλοβακία, πραγματοποιείται στο Τρέντσιν από το 1997. Από το 2004 πραγματοποιείται στο αεροδρόμιο του Τρέντσιν. Η πόλη του Τρέντσιν φιλοξενεί το δημόσιο Πανεπιστήμιο Alexander Dubček, με περίπου 7.000 φοιτητές, συμπεριλαμβανομένων περίπου 100 διδακτορικών φοιτητών, καθώς και το ιδιωτικό κολλέγιο δίοικησης του Τρέντσιν, με περίπου 1.200 φοιτητές. Η πόλη διαθέτει εννέα δημόσια δημοτικά σχολεία και ένα θρησκευτικό σχολείο, όπου εγγράφονται συνολικά 4.600 μαθητές. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση παρέχεται από 5 γυμνάσια με περίπου 2.000 μαθητές, 5 εξειδικευμένα λύκεια και 6 επαγγελματικές σχολές, με περίπου 6.000 μαθητές. Η πόλη βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με τον αυτοκινητόδρομο D1, κύριο άξονα της χώρας και τον κύριο αυτοκινητόδρομο στη Σλοβακία. Αρκετοί δρόμοι συνδέουν την πόλη με την Τσεχία και ειδικότερα την πόλη του Μπρνο. Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Τρέντσιν είναι επίσης ένας σημαντικός σιδηροδρομικός κόμβος στην περιοχή, καθώς βρίσκεται στη γραμμή που συνδέει την Μπρατισλάβα με τη Ζίλινα και το Κόσιτσε. Άλλες μικρές γραμμές αναχωρούν επίσης από την πόλη, κυρίως προς το Chynorany ή το Velká nad Veličkou, στα σύνορα με την Τσεχία. Σε τοπικό επίπεδο, η πόλη διαθέτει αρκετούς σταθμούς που εξυπηρετούνται από περιφερειακές υπηρεσίες, καθώς και δημοτικό δίκτυο λεωφορείων.Το Τρέντσιν διαθέτει επίσης αεροδρόμιο, ωστόσο αυτό δεν χρησιμοποιείται επί του παρόντος για εμπορικές μεταφορές επιβατών. Το πλησιέστερο διεθνές αεροδρόμιο είναι στην Μπρατισλάβα. Η πόλη Τρέντσιν είναι αδελφοποιημένη με: Κραν-Ζεβριέ (Γαλλία) Uherské Hradiště (Τσεχία) Ζλιν (Τσεχία) Τάρνουφ (Πολωνία) Békéscsaba (Ουγγαρία) Κραγκούγιεβατς (Σερβία) Καζαλέκκιο ντι Ρένο (Ιταλία). Ελισάβετ Μπάτορι, αιμοδιψής κόμισσα Μάτε Τσακ, ευγενής του Βασιλείου της Ουγγαρίας Ζντένο Τσάρα, παίκτης χόκεϊ επί πάγου Όλιβερ φον Ντόχνανγι, μαέστρος Μάριαν Γκάμπορικ, Μίροσλαβ Χλίνκα και Μίροσλαβ Κρίτσιν, παίκτες χόκεϊ επί πάγου Γιαν Σβόραντα, ποδηλάτης αγώνων Ντάνκα Μπαρτέκοβα, Ολυμπιονίκης της σκοποβολής ΑΣ Τρέντσιν ΤΤΣ Τρέντσιν