Κανόνες του ταβλιού

Οι κανόνες που περιγράφονται παρακάτω ισχύουν για τα παιχνίδια Πόρτες (και το δυτικό τάβλι), Πλακωτό και Φεύγα (ή Μουλτεζίμ). Για τους ιδιαίτερους κανόνες κάθε παιχνιδιού δείτε το αντίστοιχο άρθρο.

 Το τάβλι παίζεται σε πίνακα (ταμπλώ) όπως αυτός που φαίνεται στην εικόνα. Ο πίνακας χωρίζεται σε τέσσερις περιοχές με κάθε περιοχή να περιλαμβάνει έξι θέσεις, συνολικά δηλαδή 24 θέσεων που έχουν κατά παράδοση τριγωνικό σχήμα. Κάθε παίκτης έχει μια περιοχή εκκίνησης και η απέναντί της περιοχή είναι η περιοχή μαζέματος του παίκτη. Τα πούλια τού παίκτη κινούνται κυκλικά από την περιοχή εκκίνησης στην περιοχή μαζέματος. Όταν ένας παίκτης έχει όλα του τα πούλια στην περιοχή μαζέματος του επιτρέπεται να ξεκινήσει το μάζεμα. Ο παίκτης που θα μαζέψει πρώτος όλα του τα πούλια νικά το παιχνίδι το οποίο και σταματά αυτομάτως. Ο παίκτης που νικά το παιχνίδι κερδίζει ένα ή δύο βαθμούς (πόντους). (στην πρώτη περίπτωση λέμε το πήρε μονό ενώ στην δεύτερη διπλό). Στο πλακωτό υπάρχει μια σπάνια περίπτωση ισοπαλίας όταν πλακωθεί η μάνα και των δύο αντιπάλων. Σε αυτήν την περίπτωση κανένας παίκτης δεν παίρνει βαθμό. Μονό είναι ένα παιχνίδι που ο χαμένος έχει προλάβει να κόψει (να μαζέψει έστω και ένα πούλι από τον πίνακα). Διπλό είναι ένα παιχνίδι που ο χαμένος δεν έχει προλάβει να κόψει. Στο δυτικό τάβλι υπάρχει και περίπτωση τριπλού παιχνιδιού. Στις ελληνικές πόρτες που αντιστοιχούν στο δυτικό τάβλι δεν υπάρχει κανονισμός τριπλού παιχνιδιού. Στο δυτικό τάβλι (αλλά όχι στο ελληνικό τάβλι) η βαθμολογία καθορίζεται και από τον βίδο (ζάρι διπλασιασμού) που δρα πολλαπλασιαστικά στους βαθμούς. Κάθε παίκτης πριν παίξει ρίχνει τα δύο ζάρια· ειδικούς κύβους με ενδείξεις σε κάθε έδρα που αντιστοιχούν στους αριθμούς από ένα ως έξι. Για την πρώτη ζαριά του παιχνιδιού υπάρχουν δυο παραλλαγές: ο παίκτης που αποφασίστηκε να παίζει πρώτος ρίχνει τα δύο ζάρια. οι παίκτες ρίχνουν από ένα ζάρι· αν φέρουν το ίδιο αποτέλεσμα ξαναρίχνουν ώσπου να μην φέρουν το ίδιο αποτέλεσμα.Το δεύτερο σύστημα συχνά χρησιμοποιείται και για να αποφασιστεί ποιος παίζει πρώτος. Θα πρέπει να έχει προαποφασιστεί αν η ζαριά που μένει κάτω θα μετρήσει και ως πρώτη ή όχι. Σε κάποιες παραλλαγές, ξεκινάει πρώτος αυτός που έχει τα άσπρα πούλια Ο πίνακας όπως έχει αναφερθεί έχει 24 θέσεις. Δεν υπάρχει καθιερωμένος τρόπος συμβολισμού και εδώ επιλέγουμε να τις συμβολίζουμε με τα 24 γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου (ενώ τις ζαριές με τους αραβικούς αριθμούς). Κάθε παίκτης έχει μια συγκεκριμένη φορά κίνησης από την περιοχή εκκίνησής του στην περιοχή μαζέματος. Στην εικόνα πάνω δεξιά (παιχνίδι Πόρτες) η περιοχή εκκίνησης του μαύρου είναι η πάνω δεξιά και η περιοχή μαζέματος είναι η κάτω δεξιά. Το πρώτο τετράγωνο της εκκίνησής του είναι αυτό που βλέπουμε τα δυο μαύρα πούλια (το συμβολίζουμε «α») το διπλανό είναι το επόμενο τετράγωνο («β») και κινείται προς τα αριστερά ως την άκρη του πίνακα αριστερά (στο «μ»). μετά το μ το ν (η επόμενη θέση) είναι η απέναντι θέση οπότε και συνεχίζεται ως το ω (την τελευταία θέση του πίνακα όπου στην εικόνα βρίσκονται τα δυο κόκκινα πούλια). Η όλη κίνηση μπορεί να χαρακτηριστεί αντιωρολογιακής φοράς(αριστερόστροφη). Το «ω» του ενός παίκτη είναι το αρχικό τετράγωνο (το «α») του αντιπάλου ο οποίος κινείται με αντίθετη (δεξιόστροφη) φορά. Η περιοχή εκκίνησης είναι οι θέσεις α-ζ και η περιοχή μαζέματος είναι οι θέσεις τ-ω. Αυτή η περιγραφή κίνησης αναφέρεται στις πόρτες. Η φορά κίνησης στο πλακωτό είναι επίσης αντίθετη με τους δείκτες του ρολογιού(αριστερόστροφη) για τον έναν παίκτη και δεξιόστροφη για τον αντίπαλο. Αντίθετα το φεύγα είναι το μόνο παιχνίδι από τα τρία όπου και οι δύο παίκτες κινούνται αντίθετα(αριστερόστροφα) από τους δείκτες του ρολογιού, για αυτό το λόγο και οι αντίπαλοι στήνουν πάντα τα πούλια τους στην πάνω δεξιά γωνία όπως βλέπει ο κάθε παίκτης το τάβλι. Πριν κινήσει τα πούλια ένας παίκτης έχει ρίξει δύο ζάρια. Στο τάβλι υπάρχουν δύο ειδών ζαριές. Οι απλές (ή μονές) και οι διπλές. Η ζαριά είναι απλή όταν οι ενδείξεις των δύο ζαριών είναι διαφορετικές (όπως 2-3 ή 4-5 ή 1-6). Η ζαριά είναι διπλή όταν οι ενδείξεις των δύο ζαριών είναι ίδιες (όπως 1-1 ή 4-4 ή 6-6). Ο παίκτης κινεί ένα (δικό του) πούλι (της επιλογής του) κατά την φορά της κίνησής του κατά αριθμό θέσεων όσο η ένδειξη του ενός ζαριού (π.χ. αν το ζάρι δείχνει 6 ένα πούλι στο «α» μπορεί να κινηθεί στο «η» ενώ ένα πούλι στο «λ» μπορεί να κινηθεί στο «ρ») ενώ ένα πούλι στο «χ» δεν μπορεί να κινηθεί. Επίσης δεν μπορεί να κινηθεί ένα πούλι πάνω σε πόρτα του αντιπάλου. (Τι είναι πόρτα εξηγείται στα άρθρα του κάθε παιχνιδιού). Εν συνεχεία ο παίκτης παίζει με τον ίδιο τρόπο την ένδειξη του άλλου ζαριού (με το ίδιο ή διαφορετικό πούλι) οπότε και τελειώνει η σειρά του. ο παίκτης έχει το δικαίωμα να κάνει τις δυο κινήσεις με όποια σειρά επιθυμεί. ο παίκτης είναι υποχρεωμένος να παίξει και τις δύο κινήσεις. δεν επιτρέπεται να παίξει το ένα ζάρι έτσι ώστε να μην υπάρχει τρόπος να παίξει και το δεύτερο και εφόσον υπάρχει άλλος τρόπος πρέπει να παίζει και τα δύο. αν δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος να παίξει οποιαδήποτε κίνηση, τελειώνει η σειρά του. (δεν κινεί) αν υπάρχει τρόπος να παίξει μόνο την μία από τις δύο κινήσεις τότε παίζει μόνο την μεγαλύτερη.Εδώ υπάρχει και παραλλαγή όπου ο παίκτης έχει δικαίωμα να επιλέξει ποιο ζάρι θα παίξει. Παίζονται με τον ίδιο τρόπο με τις απλές ζαριές αλλά ο παίκτης παίζει τέσσερις φορές την (διπλή) ένδειξη του ζαριού. π.χ. αν έχει φέρει «πεντάρες» (5-5) παίζει τέσσερις φορές το πέντε. Με την ολοκλήρωση των κινήσεών του τελειώνει και η σειρά του. αν ο παίκτης δεν έχει τρόπο να παίξει και τις τέσσερις κινήσεις τότε παίζει όσες έχει. Το μάζεμα είναι η τελευταία φάση στο παιχνίδι τάβλι. Στο μάζεμα ο παίκτης διώχνει τα πούλια του από το ταμπλό (τα μαζεύει ή παίρνει ή κόβει). Ο παίκτης που θα μαζέψει πρώτος όλα του τα πούλια κερδίζει το παιχνίδι. Ένας παίκτης μπορεί να ξεκινήσει το μάζεμα όταν βρίσκονται όλα του τα πούλια στην περιοχή μαζέματος. Αυτή είναι οι θέσεις τ,υ,φ,χ,ψ,ω. Για να πάρει πούλι από την θέση ω απαιτείται ζάρι με την ένδειξη 1. Αντιστοίχως από την ψ το 2, χ->3, φ->4, υ->5, τ->6. Ουσιαστικά είναι σαν να βάζει τα πούλια σε μια θέση μετά το ω η οποία πριν δοθεί η δυνατότητα μαζέματος δεν ήταν ελεύθερη. Ο παίκτης έχει επίσης δικαίωμα να κινεί και κανονικά τα πούλια (π.χ. με την ένδειξη 3 μπορεί να κινήσει από το υ στο ψ). Αυτό λέγεται σπάσιμο (γενικά το σπάσιμο καθυστερεί το μάζεμα). Αν ένας παίκτης δεν έχει πούλι στην θέση από την οποία παίρνει κανονικά ένα πούλι είναι υποχρεωμένος να παίξει έτσι όλη τη ζαριά ώστε να σπάσει, ή να σπάσει και να μαζέψει. Αν δεν μπορεί να σπάσει ή να σπάσει και να μαζέψει, γιατί χτυπάει σε αντίπαλη πόρτα, τότε χάνει την κίνηση (εκτός αν έχει άλλο τρόπο να την παίξει ,π.χ. να κινήσει υποχρεωτικά μόνο τη μεγαλύτερη ζαριά κλπ.). Αν δεν έχει πούλι στην θέση από την οποία κανονικά παίρνει ένα πούλι αλλά δεν έχει πούλι και σε καμία θέση πίσω από αυτήν (π.χ. αν φέρει 4 και δεν έχει πούλια στις θέσεις τ,υ,φ) παίρνει πούλι από την πιο πίσω θέση που έχει πούλι. (στο προηγούμενο παράδειγμα, την χ, αν δεν έχει ούτε εκεί πούλι από την ψ και αν δεν έχει ούτε εκεί πούλι από την ω).Στις πόρτες, αν χτυπηθεί πούλι τότε ο παίκτης στον οποίο ανήκει δεν επιτρέπεται να συνεχίσει το μάζεμα αν δεν επιστρέψει το χτυπημένο πούλι στην περιοχή μαζέματος,όπως και στο πλακωτό που αν πλακωθεί πούλι του παίκτη από τον αντίπαλο κατά τη διάρκεια του μαζέματος, διακόπτεται το μάζεμα από τον παίκτη μέχρι να ξεπλακωθεί το πούλι από τον αντίπαλο. Βίδος Πόρτες Πλακωτό Φεύγα Γκιουλ Μορτεζίμ Ασσόδυο