Αρωμουνικό ζήτημα

Το Αρωμουνικό ζήτημα, ή Κουτσοβλαχικό ζήτημα ή Βλαχικό ζήτημα (στα ρουμανικά: Chestiunea aromână), αναφέρεται στην τρέχουσα διαίρεση της εθνοτικής ταυτότητας των Αρμάνων (Βλάχων), ως επί το πλείστον με αυτές που είναι υπέρ της ελληνικής, υπέρ της ρουμανικής ή αυτοπροσδιορίζονται αποκλειστικά ως Αρμάνοι.

 Η ελληνική επιρροή είναι βαθιά ριζωμένη στους Αρμάνους. Πάντα συνδέονταν με το Ελληνικό Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, το οποίο συνέδεε τις πολιτιστικές και οικονομικές τους δραστηριότητες με την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία. Ως εκ τούτου, οι πλούσιοι αστικοποιημένοι Αρμάνοι ήταν ενεργοί υποστηρικτές της ελληνικής γλώσσας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τον 17ο και 18ο αιώνα, αυτή η γλώσσα χρησιμοποιήθηκε ως lingua franca σε διάφορα μέρη της νοτιοανατολικής Ευρώπης και ήταν απαραίτητο να την ομιλεί κανείς για να αποκτήσει υψηλότερη κοινωνική θέση ή να λάβει εκπαίδευση. Λόγω της επιρροής της θέσης των Ελλήνων, όχι μόνο αρκετοί Αρμάνοι, αλλά και Αλβανοί, Βούλγαροι και Σλάβομακεδόνες άρχισαν να δηλώνουν εθνοτικοί Έλληνες. Ήταν τόση η δύναμη αυτής της επιρροής που τα πρώτα κείμενα στα αρμανικά, γραμμένα στο ελληνικό αλφάβητο, προώθησαν τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού. Πολλοί οικισμοί της κεντρικής Ελλάδας εξελληνίστηκαν εύκολα χωρίς την ανάγκη πολιτικών ή θρησκευτικών κινημάτων.Ωστόσο, η ανάπτυξη μιας αρμανικής ταυτότητας άρχισε να εμφανίζεται στη διασπορά. Οι πρώιμες γραμματικές της αρμανικής γλώσσας και τα φυλλάδια γλώσσας δείχνουν μια επίγνωση μιας πιο «λατινικής» ή «ρομαντικής» ταυτότητας. Το 1815, οι Αρμάνοι της Βούδας και της Πέστης ζήτησαν να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα τους ως λειτουργική. Αυτή η εθνική αναγέννηση είχε παρόμοια χαρακτηριστικά με τις πολλές άλλες αναγεννήσεις που συνέβησαν κατά τον 19ο αιώνα. Αυτό ενισχύθηκε με την εμφάνιση και την ανεξαρτησία της Ρουμανίας, η οποία άρχισε να επηρεάζει εδάφη που εξακολουθούσαν να ανήκουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία με προπαγάνδα και να ξεκινά εκπαιδευτικές πολιτικές με τους Αρμάνους της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας και της Ηπείρου. Το πρώτο ρουμανικό σχολείο ιδρύθηκε στο Τρνόβο (τώρα στη Βόρεια Μακεδονία) το 1864, και στις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχαν περίπου 100 ρουμανικές εκκλησίες και 106 ρουμανικά σχολεία στη Μακεδονία και την Ήπειρο. Πολλοί Αρμάνοι εντάχθηκαν τελικά στο ρουμανικό κίνημα, το οποίο είχε ως στόχο την αναγνώριση του Βλαχικού Μιλλέτ, μια ημιαυτόνομη «κοινότητα» για τους Αρμάνους), η οποία συνέβη στις 22 Μαΐου 1905.Οι διάφορες αναδυόμενες ταυτότητες των Αρμάνων και η εμφάνιση του εθνικού τους ζητήματος οφείλονταν στη δύναμη των διαφορετικών βαλκανικών εθνικών κινημάτων, ιδιαίτερα του ελληνικού και του ρουμανικού, και στη συνεχή επέμβαση εξωτερικών δυνάμεων στην περιοχή. Μια ελληνορουμανική σύγκρουση ξέσπασε τελικά κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα που οδήγησε σε μάχες και συμπλοκές μεταξύ Αρμάνων με ευδιάκριτο προσανατολισμό και στη διάλυση των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Ρουμανίας το 1906. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, υπήρχαν επίσης φιλοβουλγάροι και φιλοϊταλοί Αρμάνοι, αλλά σε πιο μειωμένο αριθμό. Η ρουμανική επιρροή στους Αρμάνους αποδυναμώθηκε λίγο πριν το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια των ευρωπαϊκών κομμουνιστικών καθεστώτων, το Αρωμουνικό ζήτημα έχασε τη σημασία του, αλλά μετά την πτώση του και τις μειονοτικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ζήτημα «άνοιξε ξανά».Η Αρμανική ταυτότητα κατάφερε να επικρατήσει στα σύγχρονα σλαβικά κράτη (Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία), καθώς και στην Αλβανία πρόσφατα και στους Αρμάνους που προέρχονται από αυτούς που μετανάστευσαν στη Ρουμανία από το 1940, καθώς όσοι μετανάστευσαν νωρίτερα αφομοιώνονται ως επί το πλείστον. Στην Ελλάδα υπάρχουν και περιοχές όπου οι Αρμάνοι έχουν διατηρήσει τον πολιτισμό τους, ιδιαίτερα στις περιοχές των Γρεβενών, της Βέροιας και κοντά στην Αθήνα. Αυτοί οι σύγχρονοι φιλοέλληνες Αρμάνοι ταυτίζονται συχνά με τον ελληνικό πολιτισμό και απορρίπτουν τον ρουμανικό, ενώ οι σύγχρονοι φιλορουμάνοι Αρμάνοι βλέπουν τους εαυτούς τους ως μέρος της ρουμανικής εθνοτικής ομάδας με διαφορετική διάλεκτο της ίδιας γλώσσας, αποσυνδέοντας τον εαυτό τους από τον ελληνικό πολιτισμό. Βλαχομογλενίτες Πολωνικό ζήτημα