Κανάτς Ζαμ

Η Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή (αρμενικά: Սուրբ հովհաննես Մկրտիչ Եկեղեցի‎), κοινώς γνωστή ως Κανάτς Ζαμ (Kanach Zham) (αρμενικά: Կանաչ Ժամ‎) είναι αρμενική αποστολική εκκλησία στη Σουσά (γνωστή στους Αρμένιους ως Σουσί) στο Αζερμπαϊτζάν, στην αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Βρίσκεται ακριβώς ανηφορικά από τον Καθεδρικό Ναό Γκαζαντσέτσοτς. Κανάτς Ζαμ σημαίνει "Πράσινο Παρεκκλήσι" στα Αρμενικά. Το όνομα αυτό αναφέρεται στους πρώην πράσινους τρούλους της εκκλησίας. Η εκκλησία μερικές φορές ονομάζεται επίσης Καραμπαχτσότς (Gharabakhtsots), το όνομα της παλιάς ξύλινης εκκλησίας, που βρισκόταν προηγουμένως στην ίδια θέση με το Κανάτς Ζαμ, και η οποία ονομάστηκε έτσι προς τιμή των αγροτών του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, που την έχτισαν. Έχουν αναφερθεί αναφορές για καταστροφή ή κατεδάφισή του μετά τον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ του 2020, με βάση δορυφορικές εικόνες, αν και η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν και η Επαρχία του Μπακού της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υποστηρίζουν ότι η εκκλησία, η οποία υπέστη ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου, στέκεται ακόμη και υφίσταται «ανακαίνιση».

 Η εκκλησία χτίστηκε το 1818 στην ίδια θέση με την πρώην ξύλινη εκκλησία Καραμπαχτσότς. Ο ναός είναι χτισμένος σύμφωνα με ένα μοναδικό σταυροειδές σχήμα, με την ανατολική πρόσοψη του ναού να γειτνιάζει με το δυτικό τμήμα του παρεκκλησίου και ο ψηλός τρούλος του ναού και το παρεκκλήσι του φαίνονται καθαρά από απόσταση σε όλη την πόλη. Το εσωτερικό της εκκλησίας έχει επίσης μερικά μοναδικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά. Πάνω από την είσοδο της εκκλησίας, υπάρχει μια επιγραφή του 1847 που λέει «Μπαμπαγιάν Στεπάνος Χοβχάνες. Στη μνήμη του αποθανόντος αδελφού του Μκρτιτς.» Γύρω στο Νοέμβριο του 2020, αρμενικές και ξένες πηγές ανέφεραν ότι οι πύργοι της εκκλησίας είχαν καταστραφεί από το Αζερμπαϊτζάν μετά την κατάληψη της πόλης στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ του 2020, αναφερόμενοι σε φωτογραφίες και βίντεο, που κυκλοφορούσαν στο διαδίκτυο της μερικώς κατεστραμμένης εκκλησίας. Η Μητέρα Έδρα του Ιερού Ετσμιατζίν της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας καταδίκασε τη ζημιά σε ανακοίνωσή της τον Νοέμβριο. Δορυφορικές εικόνες που τραβήχτηκαν στις 15 Φεβρουαρίου 2021 έδειξαν ότι η εκκλησία είχε υποστεί σημαντικές ζημιές από τότε, που τέθηκε υπό την κυριαρχία του Αζερμπαϊτζάν. Αυτό έλαβε κάλυψη σε αρμενικά και διεθνή μέσα Τύπου, συμπεριλαμβανομένου του Le Monde. Η καταστροφή της εκκλησίας φαίνεται στους Χάρτες Google τον Απρίλιο του 2021. Ένα πρακτορείο ειδήσεων του Αζερμπαϊτζάν αρνήθηκε την καταστροφή του Κανάτς Ζαμ, ενώ αρνήθηκε επίσης την αρμενική κληρονομιά της εκκλησίας (Αζερμπαϊτζανικές πηγές αποδίδουν ρωσική προέλευση στην εκκλησία, υποστηρίζοντας ότι τροποποιήθηκε σύμφωνα με ένα "αρμενοποιημένο" στυλ τη δεκαετία του 1840. ). Ανέφερε ότι η εκκλησία, η οποία είχε υποστεί σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου, ανακαινιζόταν και ο τρούλος της ξαναχτιζόταν. Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία του Μπακού ισχυρίζεται επίσης ότι η εκκλησία πρόκειται να ανακαινιστεί. Βίντεο από έναν Ρώσο ρεπόρτερ του BBC που επισκέφτηκε τη Σουσά τον Σεπτέμβριο του 2021 έδειξαν ότι η εκκλησία υφίστατο φαινομενική ανακαίνιση. Το Παρατηρητήριο Κληρονομιάς του Καυκάσου (Caucasus Heritage Watch), μια ομάδα παρακολούθησης, που αποτελείται από ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Περντιού και το Κορνέλ, αναφέρει επί του παρόντος την κατάσταση του Κανάτς Ζαμ ως "κατεστραμμένη" στον ιστότοπό του, που τεκμηριώνει την τύχη των αρχιτεκτονικών μνημείων στην περιοχή.