Citroën AX

Το Citroën AX ήταν ένα αυτοκίνητο πόλης της κατηγορίας Α, που παρήχθη από τη γαλλική αυτοκινητοβιομηχανία Citroën, μεταξύ του 1986 και του 1998. Συνολικά κατασκευάστηκαν 2.561.432 αντίτυπα σειράς ΑΧ κατά τη διάρκεια των 12 ετών παραγωγής του. Ως αποτέλεσμα, το AX παραμένει μέχρι σήμερα το δεύτερο σε αριθμό αντιτύπων μοντέλο αυτοκινήτου στην ιστορία της Citroën, πίσω μόνο από το θρυλικό Citroën 2CV (Ντεσεβό) του 1948 - 1990.

 Το σχετικό «πρότζεκτ S9» ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1981, με σκοπό την αντικατάσταση των Citroën LNA, Citroën Axel και Citroën Visa ταυτόχρονα, με έναν ενιαίο διάδοχο. Ο πρωταρχικός στόχος της ανάπτυξης του AX ήταν η δημιουργία ενός μικρού αυτοκινήτου πόλης, με την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση εσωτερικών χώρων και οικονομία καυσίμων, με αποτέλεσμα να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην μείωση του βάρους και την βελτίωση της αεροδυναμικής. Καθοριστικό ρόλο στο τελευταίο έπαιξε ο σχεδιαστής Nuccio Bertone (Νούτσιο Μπερτόνε), ο οποίος συνέβαλε σε αρκετά από τα εξελικτικά σχέδια. Μεγάλο μέρος της τεχνογνωσίας ελήφθη και από το ξεχωριστό σχεδιαστικό πρότζεκτ του 1981 - 1984 που δημιούργησε το ενός όγκου πρωτότυπο Citroën ECO 2000. Ωστόσο, η ιδέα του αμαξώματος ενός όγκου τελικώς απορρίφθηκε, λόγω αρνητικών αντιδράσεων που εκδηλώθηκαν τότε από ένα σημαντικό μέρος του κοινού κατά τη διάρκεια μιας σχετικής στατιστικής μελέτης, και προτιμήθηκε η συμβατική προσέγγιση των δύο όγκων. Το Citroën AX παρουσιάστηκε κατά το άνοιγμα του Σαλονιού Αυτοκινήτου του Παρισιού στις 2 Οκτωβρίου 1986, αρχικά μόνο ως 3-πορτο hatchback και με κινητήρες βενζίνης. Μέσα στο 1988 έφτασε και το 5-πορτο hatchback και αντικατέστησε το αποκλειστικά 5-πορτο Citroën Visa, με αποτέλεσμα τη λήξη της παραγωγής του Visa τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Το αρχικό AX κυκλοφόρησε στα κράτη της Ευρώπης στα τέλη του 1986, αν και η δεξιοτίμονη εκδοχή καθυστέρησε σημαντικά και, ως αποτέλεσμα, ειδικότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο έφτασε μόλις τον Αύγουστο του 1987. Απέσπασε θετικά σχόλια από τον Τύπο αυτοκινήτου και το κοινό για το χαμηλό βάρος του (μόλις 630 κιλά χωρίς φορτίο, στη βασική έκδοση των 954 cm³), την εξαιρετικά χαμηλή του κατανάλωση και την κορυφαία του αεροδυναμική για ένα αυτοκίνητο πόλης εν έτει 1986, καθώς είχε αεροδυναμικό συντελεστή Cd 0,31. Επίσης, είχε πλήρως ανεξάρτητη ανάρτηση και στους 4 τροχούς, αν και με ασυνήθιστα μεγάλη διαδρομή της ανάρτησης. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τους υπεραρκετούς εσωτερικούς του χώρους, την ευελιξία του στην κίνηση μέσα στην πόλη και τις άκρως ανταγωνιστικές τιμές του, είχαν ως αποτέλεσμα να σημειώσει από την πρώτη στιγμή τεράστια εμπορική επιτυχία και ευρεία απήχηση σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Σύντομα, επίσης, με την οριστική κατάργηση του κλασικού Citroën 2CV τον Ιούλιο του 1990, το AX έγινε το μικρότερο μοντέλο στην παλέτα της Citroën. Είναι εντυπωσιακό ότι παρέμεινε στην αγορά για 12 έτη και τελικώς έφτασε να γίνει το δεύτερο σε αριθμό αντιτύπων μοντέλο αυτοκινήτου στην ιστορία της Citroën, πίσω μόνο από το θρυλικό 2CV. Παρά την απήχηση αυτή, ωστόσο, παραδόξως το AX δεν γνώρισε ποτέ σαν όνομα την ιστορική αίγλη που κατάφεραν διαχρονικά οι εγχώριοι αντίπαλοι της τότε εποχής, το Peugeot 205 και το Renault 5. Το επίπεδο του διαθέσιμου εξοπλισμού του Citroën AX, με τα δεδομένα της δεκαετίας του 1980, ήταν υψηλό για αυτοκίνητο της κατηγορίας Α. Όλες οι εκδόσεις του, έφεραν εξ αρχής στάνταρ ανεξάρτητη ανάρτηση και στους 4 τροχούς, το κλασικό τιμόνι της Citroën με την μία ακτίνα, ραδιοκασετόφωνο και 2 εξωτερικούς αεροδυναμικούς καθρέφτες από πλαστικό, οι οποίοι ρυθμίζονταν από το εσωτερικό με το χέρι. Τα παράθυρα στη βασική έκδοση ρυθμίζονταν επίσης χειροκίνητα, αλλά ακόμα και στην έκδοση αυτή προσφέρονταν έξτρα μπροστινά ηλεκτρικά παράθυρα. Οι άλλες εκδόσεις (Sport, GT, GTI, 4x4) είχαν πιο ακριβό φινίρισμα, στάνταρ μπροστινά ηλεκτρικά παράθυρα, στροφόμετρο, κεντρικό κλείδωμα και φώτα ομίχλης, καθώς και έξτρα ζάντες αλουμινίου. Επιπλέον, όλα τα Citroën AX μπορούσαν να παραγγελθούν και με μεταλλικό χρώμα και προφυλακτήρες στο χρώμα του αμαξώματος, τα οποία και γνώρισαν μεγάλη απήχηση. Η μετάδοση σε όλες τις εκδόσεις του AX ήταν ένα 5-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο, εκτός του βασικού κινητήρα, κυβισμού 954 cm³, ο οποίος έως την σεζόν (model year) του 1992 συνδυαζόταν με 4-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο, αν και σε ορισμένα κράτη μπορούσε να παραγγελθεί με το 5-τάχυτο μηχανικό. Ειδικότερα στην Ελλάδα, στο ΑΧ Σειράς 1 (η οποία διατηρήθηκε έως το 1991) κυκλοφόρησε και η ιδιαίτερα δημοφιλής έκδοση ΑΧ 1.0 Pallas, που συνδυάστηκε αποκλειστικά με το 5-τάχυτο, ενώ έφερε τον πληρέστερο εξοπλισμό και το ακριβότερο εσωτερικό φινίρισμα των εκδόσεων μεγαλύτερου κυβισμού. Να σημειωθεί ότι το ΑΧ δεν προσφέρθηκε ποτέ με αυτόματο κιβώτιο, σε καμία χώρα. Τον Απρίλιο του 1987 κυκλοφόρησε, αρχικά στη Γαλλία, η πρώτη έκδοση υψηλών επιδόσεων, το AX Sport, με κυβισμό 1.294 cm³ και διπλό καρμπυρατέρ, η οποία απέδιδε 95 hp στις 6.800 στροφές το λεπτό. Στα άλλα κράτη της Ευρώπης, το AX Sport έφτασε με μισό χρόνο καθυστέρηση και τελικώς διατηρήθηκε στην παραγωγή έως τον Δεκέμβριο του 1988. Τον Οκτώβριο του 1987, προστέθηκε η λίγο ακριβότερη έκδοση AX 1.4 GT, με κυβισμό 1.360 cm³. Τον Σεπτέμβριο του 1988, για τη σεζόν του 1989, προστέθηκε στην παλέτα ένας κινητήρας Diesel 1.4 λίτρων, καθώς και μια 5-πορτη εκδοχή αμαξώματος, διαθέσιμη σε όλες τις εκδόσεις κινητήρων. Τον Ιούλιο του 1991, με την εισαγωγή της ηλεκτρονικής έγχυσης καυσίμου (injection), η έκδοση AX 1.4 GT μετονομάστηκε σε AX 1.4 GTi και έλαβε μεγαλύτερη ισχύ και προαιρετικά Σύστημα Αντιμπλοκαρίσματος Τροχών (ABS), κάτι πρωτοποριακό για αυτοκίνητο πόλης την τότε εποχή. Μάλιστα το AX GTi γνώρισε τεράστια επιτυχία και απήχηση στο νεανικό κοινό, το οποίο θεωρεί την έκδοση αυτή, ακόμα και σήμερα, ως ένα από τα καλύτερα μικρά σπορ μοντέλα που κατασκευάστηκαν ποτέ. Τον Ιούλιο του 1991, επίσης, το σαλόνι του ΑΧ επανασχεδιάστηκε, με ριζικές κοσμητικές και βελτιωτικές αλλαγές και νέο ταμπλό, όπως και η εξωτερική του εμφάνιση, με καινούρια πίσω φώτα και διαφορετικής σχεδίασης 5-η πόρτα, νέους προφυλακτήρες και μπροστινά φλας που από πορτοκαλί άλλαξαν σε λευκά. Όλα τα μετέπειτα μοντέλα έγιναν γνωστά ως η Σειρά 2, ενώ τα παλαιότερα αναφέρονται από τότε ως η Σειρά 1. Ο επανασχεδιασμός αυτός έγινε από τον Carl Olsen, υπό την ηγεσία του Geoff Matthews, τους σχεδιαστές της Citroën που διαμόρφωσαν και την Σειρά 2 του Citroën CX, η οποία κυκλοφόρησε το 1985, καθώς και την Σειρά 2 του Citroën BX, η οποία κυκλοφόρησε το 1986. Επίσης, τον Αύγουστο του 1991 κυκλοφόρησε στην αγορά το AX 1.4 GTi, όπως προαναφέρθηκε, καθώς και μια έκδοση 4x4 που συνήθως συνδυάστηκε με την έκδοση AX 1.4 GTi, αν και το 4x4 δεν πωλήθηκε ποτέ στα δεξιοτίμονα κράτη. Το AX GTi 4x4 ήταν κατάλληλο ακόμα και για δύσκολες καταστάσεις σε έντονα ανώμαλο έδαφος και δημιουργήθηκε από την ανάγκη να σπάσει το μονοπώλιο του Fiat Panda 4x4. Στο AX Σειράς 2 υπήρχε ακόμα και μια πολυτελής έκδοση: το AX Exclusive, με εντυπωσιακό στάνταρ εξοπλισμό: κλιματισμό, δερμάτινο σαλόνι, Σύστημα Αντιμπλοκαρίσματος Τροχών (ABS), ζάντες αλουμινίου κλπ. Ωστόσο, η εξωτερική του εμφάνιση δεν είχε κάτι ξεχωριστό που να το διαφοροποιεί από τις κοινές εκδόσεις. Ο κινητήρας του, ήταν από τα AX GT και ΑΧ 4x4 (κυβισμού 1.361 cm³ και ισχύος 75 hp). Τον Ιούλιο του 1992, όλοι οι βενζινοκινητήρες εφοδιάστηκαν πλέον με ηλεκτρονική έγχυση / ψεκασμό καυσίμου (injection), αλλαγή που επιβλήθηκε από την καθιέρωση της υποχρεωτικής παρουσίας του καταλύτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ταυτόχρονα το 4-τάχυτο μηχανικό κιβώτιο στο 1.0 καταργήθηκε οριστικά, αφήνοντας πλέον όλα τα AX αποκλειστικά με 5-τάχυτο μηχανικό. Επίσης, το υδραυλικό τιμόνι, ο κλιματισμός, τα ηλεκτρικά παράθυρα εμπρός, οι ηλεκτρομαγνητικές κλειδαριές με τηλεχειριστήριο και το ABS προσφέρονταν πλέον σε όλες τις εκδόσεις, ενώ το 1995 προστέθηκε και προαιρετικός αερόσακος οδηγού και έγινε στάνταρ από το 1996, κάτι επίσης εντυπωσιακό για αυτοκίνητο πόλης της κατηγορίας Α τη δεκαετία του 1990. Όλοι οι κινητήρες του ΑΧ ήταν 4-κύλινδροι σε σειρά (Ι4). Βενζίνης: 954 cm³ (45 - 50 hp) / 1.124 cm³ (55 - 60 hp) / 1.294 cm³ (95 hp) / 1.360 cm³ (70 - 75 hp), AX GT 1.360 cm³ (85 hp), AX GTi 1.360 cm³ (95 hp). Ντίζελ: 1.360 cm³ (53 hp) TUD και μάλιστα εξ ολοκλήρου αλουμινένιος. Έκανε ντεμπούτο στις 20 Σεπτεμβρίου 1988 και αντικαταστάθηκε τον Σεπτέμβριο του 1994 από τον 1.527 cm³ (58 hp). Ηλεκτροκινητήρας: SA13. Κατασκευάστηκε από τον Δεκέμβριο του 1993 (παρουσιάστηκε στην αγορά στις αρχές του 1994) έως το 1996.Η αμιγώς ηλεκτροκίνητη έκδοση AX Électrique, ωστόσο, παρήχθη σε μόλις 395 αντίτυπα, λόγω υψηλού κόστους, μικρής αυτονομίας, μόλις στα 120 χιλιόμετρα, και ανεπαρκών επιδόσεων, καθώς η μέγιστη ταχύτητα ήταν μόλις 91 km/h. Ο διάδοχός της, το Saxo Électrique (1996 - 2003) που έφερε επίσης τον ίδιο ηλεκτροκινητήρα SA13 παρήχθη σε μόλις 5.500 αντίτυπα, ενώ το συγγενικό και των δύο μοντέλων Peugeot 106 Électrique (1995 - 2003), επίσης με τον ηλεκτροκινητήρα SA13 παρήχθη σε μόλις 6.400 αντίτυπα. Ο αντικαταστάτης του AX, το Citroën Saxo, παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 1996. Ωστόσο, το ΑΧ συνέχιζε ακόμα και τότε να έχει μεγάλη εμπορική απήχηση, ενώ το Saxo αρχικά δεν έτυχε θερμής υποδοχής από τον Τύπο και το κοινό. Πράγματι, αν και το Saxo ήταν ένα τεράστιο βήμα μπροστά ως προς το ΑΧ, εξωτερικά έδειχνε σαν ένα εμφανισιακό αντίγραφο του Peugeot 106 (που είχε κυκλοφορήσει ήδη από το 1991) και εισέπραξε επικριτικά έως και άκρως αρνητικά σχόλια, όπως ότι «δεν μπήκαν ούτε καν στον κόπο να το διαφοροποιήσουν λίγο». Ως αποτέλεσμα, η Citroën αποφάσισε να συνεχίσει την παραγωγή του AX, παράλληλα με το Saxo, με ταυτόχρονη αναβάθμιση του εξοπλισμού του ΑΧ, προκειμένου να διατηρηθεί σε ανεκτό για την εποχή τεχνολογικό επίπεδο, αν και σε πολύ λιγότερες εκδόσεις από τα προηγούμενα χρόνια. Τον Δεκέμβριο του 1997, το Saxo υπέστη το πρώτο στη σειρά λίφτινγκ, που τελικά το διαφοροποίησε εμφανώς από το Peugeot 106 και εκτόξευσε τις πωλήσεις του. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις αφίξεις μέσα στο το 1998 του Peugeot 206 (ο ακόμα πιο δημοφιλής διάδοχος του επίσης δημοφιλέστατου Peugeot 205) και του Clio δεύτερης γενιάς της αντίπαλης Renault, οδήγησε τη Citroën στην οριστική απόσυρση του AX από την παραγωγή τον Δεκέμβριο του 1998, με το 3-πορτο AX 1.0i Spot να είναι το τελευταίο που είχε μείνει στην παραγωγή έως τότε. Μια εκδοχή του ΑΧ με λίγο διαφορετική μπροστινή γρίλια και πίσω φώτα, παρήχθη επίσης στη Μαλαισία από την τοπική εταιρεία Proton, μεταξύ του 1996 και του 2000, όπου και κυκλοφορούσε ως Proton Tiara. Η συνολική παραγωγή αυτής της εκδοχής, έφτασε τα 30.000 αντίτυπα και το μοντέλο πρακτικώς διέφερε από το ΑΧ μόνο στη μπροστινή γρίλια και στο ντιζάιν στα πίσω φώτα. Όπου UK = Ηνωμένο Βασίλειο Betrifft: Neues Fahrzeug AC GTI. Citroën Technische Information Nr. 24, 5. August 1991 Dieter Korp: Jetzt helfe ich mir selbst. Band 171: Citroën AX. Motorbuch Verlag, 1994, ISBN 3-613-01617-6. Vom Knauser zum Ölprinz. In: Berliner Zeitung, 4/7/1995. Sparsame Autos nur wenig gefragt. In: Berliner Zeitung, 29/8/1995. Revue Technique – automobile Citroën AX jusqu’a fin de fabrication moteurs essence. 2003, ISBN 2-7268-4785-4. Πλήρες αφιέρωμα στο Citroën ΑX από το Citroënët (στα αγγλικά) www.citroenorigins.co.uk/en/ Citroën ΑX (στα αγγλικά) www.citroenorigins.fr/ Citroën ΑX (στα γαλλικά) https://classics.honestjohn.co.uk/ «Citroën AX (1986 - 1998)» (στα αγγλικά) https://classics.honestjohn.co.uk/ «A Grand Monday: Citroën AX Debut Diesel» (στα αγγλικά) www.drive.gr/ Citroën AX Sport 1987 - 1991 Πρώτη γνωριμία με τα ηλεκτροκίνητα Peugeot 106 και Citroën AX (4Τροχοί - Φεβρουάριος 1994)