Μαρία Φραγκίσκη Ελισάβετ της Σαβοΐας

Η Μαρία Φραγκίσκη (πορτογαλ. Maria Francisca, 21 Ιουνίου 1646 - 27 Δεκεμβρίου 1683) από τον Οίκο της Σαβοΐας ήταν κόρη του Δούκα του Νεμούρ και με τους δύο γάμους της έγινε δύο φορές βασίλισσα της Πορτογαλίας. Ο πρώτος γάμος της με τον Αλφόνσο ΣΤ΄ δεν ολοκληρώθηκε και έτσι μπόρεσε να ζητήσει την ακύρωσή του και να παντρευτεί τον αδελφό του Πέτρο, Δούκα της Μπέζα, τότε διάδοχο. Δεκαπέντε έτη μετά (1683) απεβίωσε ο Αλφόνσος ΣΤ΄ και τον διαδέχθηκε ο αδελφός του ως Πέτρος Β΄. Εκείνη απεβίωσε τρεισήμισι μήνες μετά.

 Η Μαρία Φραγκίσκη Ελισάβετ γεννήθηκε στο Παρίσι και ήταν η δεύτερη κόρη του Καρόλου Αμεδαίου, Δούκα του Νεμούρ, και της Ελισάβετ των Βουρβόνων, κόρης του Καίσαρα, Δούκα του Βαντόμ. Ο Καίσαρ ήταν γιος του Ερρίκου Δ΄ της Γαλλίας και της ερωμένης του Γκαμπριέλ ντ' Εστρέ. Η μόνη αδελφή της ήταν η Μαρία Ιωάννα, που παντρεύτηκε τον Δούκα της Σαβοΐας. Πριν από τον γάμο της τη Μαρία Φραγκίσκη την αποκαλούσαν Δεσποινίδα ντ' Ωμάλ, τίτλος που προερχόταν από το δουκάτο του Ωμάλ, ιδιοκτησία του πατέρα της. Παντρεύτηκε τον Αλφόνσο ΣΤ΄ της Πορτογαλίας αλλά αποδείχθηκε αποτυχία. Ο Αλφόνσος είχε σωματική αναπηρία και άστατο ψυχισμό ενώ βρισκόταν υπό την επιρροή του πρωθυπουργού της Πορτογαλίας, Κόμη του Καστέλο Μεχιόρ, ο οποίος ήταν φιλικά διακείμενος προς τη Γαλλία σε αντίθεση με τον αδελφό του Αλφόνσου, Πέτρο, Δούκα της Μπέιρα, διάδοχο της Πορτογαλίας. Ο γάμος έγινε μετά από προσπάθεια του Λουδοβίκου ΙΔ΄ της Γαλλίας και του Καστέλο Μεχιόρ να αντισταθμίσουν το γάμο του Καρόλου Β΄ της Αγγλίας με την αδελφή του Αλφόνσου, Αικατερίνη. Καθώς ο Αλφόνσος δεν έδειχνε κανένα ενδιαφέρον προς τη Μαρία Φραγκίσκη και εκείνη ήταν ένας ευφυής και αποφασιστικός άνθρωπος με διάθεση να κυβερνήσει και να εξυπηρετήσει τα γαλλικά συμφέροντα, εκείνη στράφηκε προς το Πέτρο, Δούκα της Μπέιρα. Η συνθήκη της Λισαβόνας που υπέγραψε η Πορτογαλία με τη Γαλλία το Μάρτιο του1668 και η οποία απαιτούσε τη στρατιωτική στήριξη της Γαλλίας σε πόλεμο με την Ισπανία, παρότι η Πορτογαλία βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση, έδωσε στη Μαρία Φραγκίσκη την ευκαιρία να πείσει το Λουδοβίκο ΙΔ΄ ότι ο Πέτρος ήταν ο καλύτερος τρόπος για να προωθηθούν τα γαλλικά συμφέροντα. Το Σεπτέμβριο του 1668, ο Κόμης του Καστέλο Μεχιόρ που νόμισε ότι η συνθήκη είχε λειτουργήσει υπέρ του εξορίστηκε και το Νοέμβριο ο Πέτρος εκθρόνισε τον αδελφό του στέλνοντάς τον στις Αζόρες. Η Μαρία Φραγκίσκη, η οποία βρισκόταν σε μοναστήρι, έκανε αίτημα για ακύρωση του γάμου της με τον εκθρονισμένο Αλφόνσο με την αιτία της μη ολοκλήρωσής του και ο Καρδινάλιος ντε Βαντόμ, συγγενής της Μαρία Φραγκίσκης, έκανε δεκτό το αίτημά της. Μήνες έπειτα από την ακύρωση, η Μαρία Φραγκίσκη παντρεύτηκε τον Πέτρο, Δούκα της Μπέιρα. Το 1669 γέννησε την Ισαβέλλα Λουίζα. Ο Οίκος της Μπραγκάνσα ήταν στο χείλος του να εκλείψει: ο Πέτρος χρειαζόταν διάδοχο, αλλά η Μαρία Φραγκίσκη δεν μπόρεσε να αποκτήσει άλλους απογόνους. Στις 12 Σεπτεμβρίου 1683 απεβίωσε ο Αλφόνσος ΣΤ΄ και ο Πέτρος τον διαδέχθηκε ως Πέτρος Β΄ της Πορτογαλίας. Έτσι η Μαρία Φραγκίσκη έγινε πάλι βασίλισσα, απεβίωσε όμως στις 27 Δεκεμβρίου σε ηλικία 37 ετών. Το μόνο τέκνο της, η Ισαβέλλα Λουίζα απεβίωσε σε ηλικία 21 ετών, άγαμη. Τότε ο Πέτρος Β΄ έκανε δεύτερο γάμο με τη Μαρία Σοφία του Νόιμπουργκ και απέκτησε οκτώ παιδιά, μεταξύ των οποίων και τον πολυπόθητο διάδοχο Ιωάννη. Αρχικά η Μαρία Φραγκίσκη τάφηκε στη Μονή των Φραγκισκανών. Το 1912 η σορός της μετακινήθηκε στο Βασιλικό Πάνθεον του Οίκου των Μπραγκάνσα, στη Μονή του Σάο Βισέντε ντε Φόρα. Παντρεύτηκε πρώτα το 1666 τον Αλφόνσο ΣΤ΄ της Πορτογαλίας. Επειδή ήταν ανίκανος, μπόρεσε να ακυρώσει τον γάμο. Το 1668 έκανε δεύτερο γάμο με τον αδελφό εκείνου, τον Πέτρο Β΄ της Πορτογαλίας, και είχε τέκνο: Ισαβέλλα Λουίζα (1669 - 1690), Πριγκίπισσα της Μπέιρα. Ames, Glenn J (2014). Renascent Empire?: Pedro II and the Quest for Stability in Portuguese Monsoon Asia, ca.1640-1682. Amsterdam University Press. ISBN 978-9053563823. Cowans, Jon (2003). Modern Spain: A Documentary History. U. of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1846-9. Oresko, Robert (2004). Campbell Orr, Clarissa (ed.). Maria Giovanna Battista of Savoy-Nemours (1644–1724): daughter, consort, and Regent of Savoy. Queenship in Europe 1660–1815: The Role of the Consort. Cambridge University Press. ISBN 0-521-81422-7.