Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσές (Ερζερούμ)

Το Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσές είναι αρχιτεκτονικό μνημείο της ύστερης Σελτζουκικής περιόδου και βρίσκεται στο Ερζερούμ της Τουρκίας. Είναι ένα μουσουλμανικό σχολείο και κατασκευάστηκε μερικά χρόνια πριν από το 1265. Το όνομά του το πήρε από τους δύο μιναρέδες, που υπάρχουν στην πρόσοψη του κτηρίου. Ουσιαστικά σημαίνει «Μεντρεσές με Διπλούς Μιναρέδες». Είναι γνωστό και ως Hatuniye Madrasa.Στις 15-04-2014 προτάθηκε να συμπεριληφθεί στην προσωρινή λίστα Μνημείων Παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

 Το Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσές κατασκευάστηκε από την Χινταβέντ Χατούν, κόρη του Σελτζούκου σουλτάνου της Ανατολίας Αλαεντίν Καϋκοβάδη Α'. Γι' αυτό ονομάζεται και Χατουνίγε Μαντρασά. Κατά μία άλλη εκδοχή η κατασκευή του κτηρίου αποδίδεται στην Παντισά Χατούν, γυναίκα του σουλτάνου Γκαϊχάτου, που διοίκησε στο Ιλχανάτο μεταξύ των ετών 1291-1295. Σύμφωνα με τις δύο εκδοχές η κατασκευή του κτηρίου έγινε το 1253 ή το 1290. Το πιο πιθανό είναι ότι η κατασκευή του κτηρίου ολοκληρώθηκε πριν την πτώση του κράτους των Σελτζούκων στο Ερζερούμ το 1277 και μετά την κατασκευή του Γκιοκ Μαντρασά στη Σεβάστεια το 1271, γιατί αυτό το κτήριο αποτέλεσε πρότυπο για το Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσέ. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα τέχνης της Ανατολίας και προσελκύει πλήθος τουριστών κάθε έτος. Το Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσές είναι ένα διώροφο κτήριο. Στη βόρεια πρόσοψη του κτηρίου δεσπόζουν οι δύο δίδυμοι μιναρέδες, οι οποίοι έχουν 26 μέτρα ύψος και είναι κατασκευασμένοι με τούβλα και διακοσμημένοι με πλακάκια. Ανάμεσα στους δύο μιναρέδες βρίσκεται μια μνημειώδης πύλη εισόδου. Κάθε μιναρές στηρίζεται πάνω σε μία οκταγωνική βάση, που βρίσκεται πάνω σε ένα τετράγωνο πυλώνα. Οι πυλώνες και η πύλη εισόδου είναι διακοσμημένες με ανάγλυφες παραστάσεις. Στο επάνω μέρος κάθε πυλώνα υπάρχει ένα μενταγιόν σε τετράγωνο σχήμα με επιγραφές με τα ονόματα του Αλλάχ, του Προφήτη και των τεσσάρων Χαλίφων. Ολόκληρη η πρόσοψη του κτηρίου είναι παρόμοια με τον Γκιοκ Μαντρασά στη Σεβάστεια. Το κτήριο διαθέτει επιπλέον μία αυλή και 4 ιβάν. Καλύπτει πλήρως μια έκταση 35 επί 48 μέτρα. Η στενή και μεγάλη αυλή περιβάλλεται από κίονες. Μόνο μερικά κιονόκρανα από τους κίονες είναι σκαλισμένα. Τα δωμάτια των μαθητών βρίσκονται γύρω από την αυλή. Υπάρχει ένας θόλος δίπλα στο νότιο ιβάν. Ο θόλος αποτελείται από πολυγωνικό σχήμα και κωνικό κώνο πάνω σε κυβική βάση.Οι διαστάσεις της αυλής είναι 20 επί 36 μέτρα. Το Τσιφτέ Μιναρελί Μεντρεσές διαθέτει δεκαεννέα δωμάτια στο ισόγειο και δεκαοκτώ δωμάτια στον πρώτο όροφο. Στο νότιο άκρο του κτηρίου υπάρχει ένα μαυσωλείο. Εξωτερικά, το μαυσωλείο είναι διακοσμημένο από ψηλά τυφλά τόξα. Ο τετράγωνος χώρος στα δυτικά της εισόδου χρησιμοποιήθηκε ως τζαμί. Το κτήριο επισκευάστηκε επί Μουράτ Δ', έναν σουλτάνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κατά τα έτη 1942-1967 λειτούργησε ως μουσείο, ενώ σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και μία αίθουσα χρησιμοποιείται για εκθέσεις.Εργασίες αποκατάστασης του κτηρίου ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2011 και ολοκληρώθηκαν το 2016. Το κόστος εργασιών ανήλθε σε 7 εκατομμύρια τουρκικές λίρες. Μία μεταλλική κατασκευή δημιουργήθηκε στο πίσω μέρος του κτηρίου για εξαερισμό καθώς και ένα γυάλινο τμήμα για σκαλοπάτια. Αντιδράσεις εκδηλώθηκαν για την προσθήκη 15 ατσάλινων σωληνώσεων εξαερισμού. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/cifte-minareli-medrese http://www.archnet.org/sites/1947 The Tiles of Erzurum Double Minaret Madrasah and Their Characteristics Rogers, J.M. ‘The Çifte Minare Medrese at Ezurum and the Gök Medrese at Sivas: A Contribution to the History of Style in the Seljuk Architecture of 13th Century Turkey’, Anatolian Studies 15 (1965), 63-85. Aslanapa, Oktay. 1971. Turkish Art and Architecture. New York: Praeger, 134-35.