Ιερά Μητρόπολις Πατρών

Η Ιερά Μητρόπολις Πατρών, ως Τοπική Εκκλησία, έχει αποστολική τιμή και αξία καθώς ιδρύθηκε από τον Απόστολο Ανδρέα, ο οποίος θεωρείται προστάτης και πολιούχος της. Έχει έδρα της την πόλη των Πατρών και Μητροπολίτης της από το 2005 είναι ο Χρυσόστομος (Σκλήφας).

 Πρώτος επίσκοπός της υπήρξε ο Άγιος Ιερομάρτυρας Στρατοκλής, τον οποίο χειροτόνησε λίγο πριν από το μαρτύριό του ο Απόστολος Ανδρέας. Από τότε (περί το 64 μ.Χ) μέχρι το 732 ή 733 ήταν Επισκοπή υπαγόμενη στην Μητρόπολη Κορίνθου. Τη χρονιά εκείνη προήχθη σε Αρχιεπισκοπή, με πρώτο Αρχιεπίσκοπο τον Αθανάσιο. Το 806 προήχθη σε Μητρόπολη των Πατρών και έτσι παρέμεινε μέχρι το 1180. Από το 1180 έως το 1833 ο Μητροπολίτης είχε τον τίτλο «Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών» και ο λόγος ήταν ότι υπήρχε και Μητρόπολη Νέων Πατρών (στη σημερινή Υπάτη Φθιώτιδας). Το 1833 με Βασιλικό Διάταγμα έλαβε τον τίτλο Επισκοπή Αχαΐας και αργότερα, το 1852, προήχθη σε Αρχιεπισκοπή Πατρών και Ηλείας μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα. Τότε έλαβε τον τίτλο «Ιερά Μητρόπολις Πατρών», τον οποίο διατηρεί μέχρι σήμερα. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι οικογένειες των Μικρασιατών που εγκαταστάθηκαν στην Πάτρα μετέφεραν και τα κειμήλιά τους, ανάμεσα στα οποία είναι η εικόνα της Παναγίας της Σμυρνιάς και ο Σταυρός ευλογίας του Αγίου Χρυσοστόμου Μητροπολίτου Σμύρνης. Τα μικρασιατικά κειμήλια φυλάσσονται στον Ιερό Ναό Αγίας Φωτεινής Πατρών, ο οποίος κτίστηκε από τους Μικρασιάτες σε ανάμνηση του Ναού της Αγίας Φωτεινής, που ήταν ο μητροπολιτικός Ναός της Σμύρνης.. Οι Μητροπολίτες Πατρών Γαβριήλ Δ΄ και Τιμόθεος Μαρμαρηνός εξελέγησαν κατόπιν Οικουμενικοί Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως. Σημερινός Μητροπολίτης της είναι ο Χρυσόστομος Σκλήφας, ο οποίος ενθρονίστηκε τον Απρίλιο του 2005. Το μητροπολιτικό μέγαρο βρίσκεται δίπλα στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα (επί της οδού Γεννάδιου), ενώ οι υπηρεσίες της Ιεράς Μητροπόλεως μεταφέρθηκαν σε νέες εγκαταστάσεις επί της οδού Βότση 34 από το σημερινό Μητροπολίτη κ. Χρυσόστομο. Ο Μητροπολιτικός ναός της πόλης ονομάζεται Ευαγγελίστρια και βρίσκεται επί της οδού Μαιζώνος και Αγίου Νικολάου στο κέντρο της Πάτρας. Η Μητρόπολη Πατρών έχει στην πνευματική της δικαιοδοσία την επαρχία Πατρών που αποτελείται από 187 ενορίες και ανάλογους ενοριακούς ναούς, 82 Παρεκκλήσια και 3 Ναούς Κοιμητηρίων. Επίσης ο κλήρος της αποτελείται από 2 ιεροκήρυκες, 245 εφημέριους και 14 Διακόνους. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, Δρ. Θεολογίας, - Νικόλαος Βογιατζής (επιμ.), Ιστορία της Εκκλησίας των Πατρών, Έκδ. Πρότυπου Πειραματικού Γυμνασίου Πατρών, Πάτρα 2012. Ernst Gerland, Neue Quellen zur Geschichte des lateinischen Erzbistums Patras (1903), B.G. Teubner, 1903 [περιλαμβάνει όλη τη λίστα στα Γερμανικά] Στέφανος Θωμόπουλος, Η Ιερά Μονή Ομπλού, Εκδότης Τύποις "Φοίνικος" Ηρακλέους Π. Ευμορφοπούλου, Εν Πάτραις 1903 Καλέκας, Μανουήλ (1865). Τα ευρισκόμενα πάντα. Παρίσι: Jacques-Paul Migne. Βασίλης Κ. Λάζαρης (επιμ.): Στέφανου Ν. Θωμόπουλου "Ιστορία της Πόλεως Πατρών από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι του 1821". Έκδοση τέταρτη στη δημοτική γλώσσα και με βάση τα χειρόγραφα του συγγραφέα, τόμοι Α'-Β', Αχαϊκές Εκδόσεις, Πάτρα 1998-1999. ISBN 960-7960-10-6 (set) Αλέξιος Παναγόπουλος: Ιστορικό λεξικό περιοχής δήμου Ρίου νομού Αχαΐας, Εκδόσεις Περί τεχνών, Πάτρα 2003, ISBN 960-8260-32-9 Νίκος Ε. Πολίτης: Πατρινολογήματα, Τόμος Β΄, Εκδόσεις Περί Τεχνών, Πάτρα 2004, ISBN 960-8260-63-9 Αγορίτσας, Δημήτριος (2017). «Συνοδικό γράμμα του οικουμενικού πατριάρχη Θεολήπτου Β΄ (1586)». Τρικαλινά 37. https://www.academia.edu/35747837/%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CE%B3%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%BC%CE%B1_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D_%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%AC%CF%81%CF%87%CE%B7_%CE%98%CE%B5%CE%BF%CE%BB%CE%AE%CF%80%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%92_1586_Synodal_Letter_issued_by_the_Ecumenical_Patriarch_Theoleptos_II_1586_in_favour_of_the_Monastery_of_Christ_Saviour_Great_Meteoron_pdf. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2021. Ζαχαριάδου, Ελισάβετ Α. (1996). Δέκα τουρκικά έγγραφα για τη Μεγάλη Εκκλησία (1483-1567) (PDF). Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών. ISBN 960-7094-69-7. Γεώργιος Ι. Ανδρουτσόπουλος, Όψεις Εοριακής Διοικητικής Οργανώσεως στην Εκκλησία των Πατρών κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα (1830-1930) (με βάση ανέκδοτες αρχειακές πηγές), Πάτρα: Πελοπόννησος, 2017. ISBN 978-618-83426-0-6. Σπύρος Καρύδης, «Η διαμάχη για τον μητροπολιτικό θρόνο της Πάτρας την περίοδο 1712-1713. Νεότερα στοιχεία» στο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Α΄: δεκαπέντε έτη ευκλεούς πατριαρχίας (1991-2006). Δώρημα ψυχής, Κομοτηνή 2007, σ. 95-115. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Μητροπολίτης Πατρών Χρυσόστομος (2005-2020), Δεκαπέντε χρόνια στο θρόνο του Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου», Ο Εκκλησιολόγος, 652 (22-02-2020), σ. 12, 14. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Η Εκκλησία των Πατρών κατά τον 20ο αιώνα», Ο Εκκλησιολόγος, 396 (31-01-2015), σ. 8-9. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, Η Επισκοπή Πατρών. Συμβολή στην ιστορία της πρώτης Περιόδου της Τοπικής Εκκλησίας των Πατρών από το Β΄ήμισυ του 1ου έως και το Α΄ ήμισυ του 8ου αιώνα μ.Χ., Αθήνα 2011. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ίδρυση και Οργάνωση της Αρχιεπισκοπής Πατρών και Ηλείας (1852-1901)», Ηλειακή Πρωτοχρονιά / Ηλειακό Πανόραμα, 16 (2016), σ. 358-373. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ο Άγιος Απόστολος Ανδρέας ο Πρωτόκλητος και η ίδρυση της Εκκλησίας των Πατρών», Ο Εκκλησιολόγος, 489 (03-12-2016), σελίδες 14-15 & 490 (10-12-2016), σ. 14-15. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Ο Εκκλησιαστικός Βίος στην Επισκοπή Αχαΐας το έτος 1836. Μια έκθεση του Επισκόπου Μελετίου (Γημαράκη) προς την Ιερά Σύνοδο», Ο Εκκλησιολόγος, 421 (25-07-2015), σ. 8-9. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης, «Συμβολή στην ιστορία της Επισκοπής Πατρών κατά τον 6ο αιώνα», Αχαϊκά, 17 (2010), σ. 15-63. π. Ευάγγελος Κ. Πριγκιπάκης - Νικόλαος Βογιατζής - Ισμήνη Καβαλλάρη (επιμέλεια), Τα Μοναστήρια της Αχαΐας. Τουριστικός Οδηγός / Monasteries of Achaia. Τοurist Guide, Πάτρα / Patras 2013. Ιερά Μητρόπολις Πατρών, επίσημη ιστοσελίδα. Ανακτήθηκε: 31/03/2009. Ιωάννης Φ. Αθανασόπουλος, «Συμβολή στην Επισκοπική Ιστορία των Πατρών», Ελληνική Γνώμη, 11/07/2011. Ανακτήθηκε: 14/05/2014