Φραντσέσκο Αράγια

Ο Φραντσέσκο Αράγια ή Αράια, (Francesco Araya ή Araia, Νάπολη 25 Ιουνίου 1709 – Μπολόνια μεταξύ 1762 και 1770), ήταν Ιταλός συνθέτης του 18ου αιώνα. Έζησε για 25 χρόνια στη Ρωσία και συνέθεσε τουλάχιστον 14 όπερες για την Τσαρική Αυτοκρατορική Αυλή, μεταξύ των οποίων την Κέφαλος και Πρόκρις, πρώτη όπερα που γράφηκε ποτέ σε ρωσικό κείμενο (λιμπρέτο).

 Γεννήθηκε και έλαβε τη μουσική του μόρφωση στη Νάπολη, ενώ άρχισε να συνθέτει όπερες, μόλις, σε ηλικία 20 ετών. Οι πρώτες του όπερες παρουσιάστηκαν στα θέατρα της Νάπολης, της Φλωρεντίας, της Ρώμης, του Μιλάνου και της Βενετίας. Το 1735 προσκλήθηκε στην Αγία Πετρούπολη μαζί με έναν μεγάλο ιταλικό θίασο. Εκεί, διορίστηκε Διευθυντής Παρεκκλησίου (Kapellmeister) στην υπηρεσία της αυτοκράτειρας Άννας Ιβάνοβνα και, αργότερα, της αυτοκράτειρας Ελισάβετ Πετρόβνα. Τα έργα παρουσιάζονταν ανάλογα με την εποχή, στα Χειμερινά Ανάκτορα τον χειμώνα, και στους Καλοκαιρινούς Κήπους, το καλοκαίρι. Η πλειονότητα των οπερών που έγραψε στη Ρωσία ήταν σε ιταλικό λιμπρέτο. Εντούτοις, το 1755, ο Αράγια συνέθεσε το έργο Κέφαλος και Πρόκρις (Цефал и Прокрис), όπερα σε τρεις πράξεις, σε ρωσικό λιμπρέτο του Αλέξανδρου Σουμαρόκοφ, πάνω στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου. Παρουσιάστηκε στην Αγία Πετρούπολη στις 7 Μαρτίου/27 Φεβρουαρίου 1755 και ήταν η πρώτη όπερα με ρωσικό λιμπρέτο και ρώσους τραγουδιστές. Υπήρξε μεγάλη επιτυχία και ο Αράγια έλαβε πολύ μεγάλο χρηματικό ποσό και ένα πανάκριβο σατέν παλτό ως δώρο από την αυτοκράτειρα Ελισάβετ. Η όπερα επαναπαρουσιάστηκε στο θέατρο Μαριίνσκι της ίδιας πόλης, στις 14 Ιουνίου 2001. Συνέθεσε συνολικά 18 όπερες, πολλές από τις οποίες ήσαν εμπνευσμένες από την αρχαιότητα. Από το 1740 μέχρι το 1742, ο Αράγια ξαναπήγε στην Ιταλία ψάχνοντας για ερμηνευτές και επέστρεψε στη Ρωσία. Το 1759, γύρισε πάλι στην πατρίδα του, αλλά επέστρεψε για τη στέψη του Τσάρου Πέτρου Γ’, το 1762. Έφυγε οριστικά μετά την εκθρόνιση του Πέτρου από την Μεγάλη Αικατερίνη. Οι τελευταίες του συνθέσεις ήταν το ορατόριο Η Γέννηση του Ιησού και η όπερα Τιμοθέα. Πέθανε στη Μπολόνια, μεταξύ 1762 και 1770. Lo matremmonejo pe' mennetta, Νάπολη 1729 Βερενίκη, Φλωρεντία 1730 Ciro riconosciuto, Ρώμη 1731 Κλεομένης, Ρώμη 1731 Η αγάπη που βασιλεύει, Ρώμη 1731 Semiramide riconosciuta, Νάπολη 1731 Η δύναμη της αγάπης και του μίσους, Μιλάνο 1736 (επίσης και στη Ρωσία) Λεύκιος Βέρος, Βενετία 1736 Η δύναμη της αγάπης και του μίσους, 1736 (πρώτη ιταλική όπερα στη Ρωσία) Ο Ψευδο-Νίνος, 1737 Αρταξέρξης, 1738 Σέλευκος, 1744 Σκιπίων, 1745 Μιθριδάτης, 1747 Βελλερεφόντης, 1750 Ευδοκία Στεφομένη, 1751 Κέφαλος και Πρόκρις, 1755 Αιχμάλωτη Αγάπη, 1755 Ο Αλέξανδρος στις Ινδίες, 1755 Ιφιγένεια εν Ταύροις, 1758 Τιμοθέα Ο Άγιος Ανδρέας Κορσίνι, Ρώμη 1731 Η Γέννηση του Ιησού (όλες στην Αγία Πετρούπολη) Η Μονομαχία της Αγάπης και της Ζήλειας, 1736 Το Άσυλο της Αγάπης, 1748 Η Κορώνα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, 1750 Junon secourable lucine, 1757 Η Ουρανία Προφητεύουσα, 1757Συνέθεσε, επίσης, συμφωνία (sinfonia) σε Ρε Μείζονα για ορχήστρα εγχόρδων, σονάτες, καπρίτσια για τσέμπαλο, κ.α. «Λεξικό Μουσικής και Μουσικών» (Dictionary of Music and Musicians) του George Grove, D.C.L (Oxford, 1880) Baker’s biographical dictionary of musicians, on line Kennedy, Michael Λεξικό Μουσικής της Οξφόρδης (Oxford University Press Αθήνα: Γιαλλέλης, 1989) ISBN 960-85226-1-7 Γιώργος Λεωτσάκος, επιμέλεια λήμματος στην εγκυκλοπαίδεια «Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα», έκδοση 1981, τόμος 10, σ. 286 Enciclopedia Bompiani-Musica, Milano (εκδ. ΑΛΚΥΩΝ, 1985) Eric Blom The New Everyman Dictionary of Music (Grove Weidenfeld, N. York, 1988)