Ιουστινιανή Πρώτη

Η Ιουστινιανή Πρώτη (σερβικά : Царичин град) ήταν μια βυζαντινή πόλη που υπήρξε την περίοδο 535-615, και σήμερα αρχαιολογικός χώρος, κοντά στο σημερινό Λέσκοβατς στη νότια Σερβία. Ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α΄ και χρησίμευσε ως η έδρα της αρχιεπισκοπής που είχε την δικαιοδοσία των κεντρικών Βαλκανίων. Το 1979 η Ιουστινιανή Πρώτη προστέθηκε στους αρχαιολογικούς χώρους εξαιρετικής σημασίας που προστατεύονται από την Δημοκρατία της Σερβίας.

 Η δημιουργία της αρχιεπισκοπής μνημονεύεται στην 9η Νεαρά του Ιουστινιανού (535 μ.Χ.) με την οποία η μητρόπολη αναβαθμίζεται σε αρχιεπισκοπή, αποσπασμένη από την αρχιεπισκοπή της Θεσσαλονίκης. Η σύσταση της αρχιεπισκοπής θα πρέπει να οφείλεται στη διαμάχη μεταξύ του Ιουστινιανού και του αρχιεπισκόπου του Ανατολικού Ιλλυρικού, ο οποίος ήταν ταυτόχρονα και βικάριος του πάπα.. Η πόλη ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α΄, είχε ζωή από το 530 μέχρι το 615 και σχεδιάστηκε ως έδρα επισκόπου. Επρόκειτο για εντελώς νέο οικισμό, και όχι ανανέωση κάποιου παλιότερου. Βρισκόταν κοντά στην πόλη Ταυρήσιον, γενέτειρα του Ιουστινιανού. Ο Προκόπιος σημειώνει ότι πολύ κοντά βρισκόταν το χωριό Βεδεριάνα, γενέτειρα του Ιουστίνου Α΄, θείου και προστάτη του Ιουστινιανού. Ο σχεδιασμός της πόλης έγινε με συνδυασμό κλασικών και χριστιανικών στοιχείων: θέρμες, φόρουμ, και δρόμους με κιονοστοιχίες, μαζί με πολυάριθμες εκκλησίες. Ο Ιουστινιανός διέταξε προσωπικά την ίδρυση της πόλης με νόμο το 535, για την ίδρυση της "Ιεράς Αρχιεπισκοπής Ιουστινιανής Πρώτης", καθιστώντας την ταυτόχρονα πρωτεύουσα της Διοίκησης Ιλλυρικού αντί για την Θεσσαλονίκη (αν και αυτό αμφισβητείται μεταξύ των ιστορικών). Επίσης η πόλη επελέγη ως έδρα της "Διοίκησης Δακιών". Η Θεσσαλονίκη πάντως δεν έχασε στην πραγματικότητα μεγάλο μέρος των διοικητικών λειτουργιών της κατά το σύντομη διάρκεια της ζωής της Ιουστινιανής Πρώτης. Ο Ιουστινιανός φρόντισε ώστε η πόλη, ένα από τα αγαπημένα έργα του, να λάβει την απαραίτητη υποστήριξη. Το 545 εξέδωσε νέο νόμο, υπογραμμίζοντας τα δικαιώματα της επισκοπής και το καθεστώς της Ιουστινιανής Πρώτης, η οποία επιβεβαιώνεται και από τις επιστολές που αντηλλάγησαν μεταξύ του Ιουστινιανού και Πάπα Γρηγόριου Α΄ στο τέλος του 6ου αιώνα. Το 615 η πόλη καταστράφηκε από την εισβολή των Αβάρων που προέρχονται από βόρεια του Δούναβη και έκτοτε εγκαταλείφθηκε. https://web.archive.org/web/20110719075643/http://web.rgzm.de/fileadmin/gruppen/rgzm/IvanisevicCaricinGrad.pdf William Bowden (2003), "Theory and practice in late antique archaeology", pp. 207-220, Brill, ISBN 978-90-04-12567-4 Florin Curta (2001), "The making of the Slavs: history and archaeology of the Lower Danube Region, ca. 500-700", pp. 77, 121-125, 130-131, 144-145, 152-153, 172, J. A. S. Evans (2000), "The age of Justinian: the circumstances of imperial power", pp. 96-97, 189, 227-228, The challenge of our past: studies in Orthodox Canon law and Church history Đorđe Janković, The Slavs in the 6th century North Illyricum Bavant, Bernard· Kondić, Vladimir· Spieser, Jean-Michel, επιμ. (1990). Caričin Grad II: Le quartier sud-ouest de la ville haute (στα Γαλλικά). 2. Belgrade; Rome: Institute archéologique de Belgrade; Ecole française de Rome. Bavant, Bernard· Ivanišević, Vujadin, επιμ. (2019). Caričin Grad IV: Catalogue des objets des fouilles anciennes et autres études (στα Γαλλικά). 4. Belgrade; Rome: Institute archéologique de Belgrade; Ecole française de Rome. Duval, Noël· Popović, Vladislav, επιμ. (1984). Caričin Grad I: Les basiliques B et J de Caričin Grad: Quatre objets remarquables de Caričin Grad: Le trésor de Hajdučka Vodenica (στα Γαλλικά). 1. Belgrade; Rome: Institute archéologique de Belgrade; Ecole française de Rome. Duval, Noël· Popović, Vladislav, επιμ. (2010). Caričin Grad III: L'acropole et ses monuments (cathédrale, baptistère et bâtiments annexes) (στα Γαλλικά). 3. Belgrade; Rome: Institute archéologique de Belgrade; Ecole française de Rome. Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Justiniana Prima στο Wikimedia Commons