Οι επτά συνήθειες των εξαιρετικά αποτελεσματικών ανθρώπων

Το βιβλίο Οι επτά συνήθειες των εξαιρετικά αποτελεσματικών ανθρώπων (αγγλ. The 7 Habits of Highly Effective People), που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1989, είναι ένα βιβλίο αυτοβοήθειας γραμμένο από τον Stephen R. Covey. Έχοντας πουλήσει πάνω από 25 εκατομμύρια αντίτυπα σε 38 γλώσσες σε όλο τον κόσμο, ενώ η ηχητική έκδοση έχει πουλήσει 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα, εξακολουθεί να είναι ένα από τα καλύτερα μη λογοτεχνικά βιβλία επιχειρηματικότητας. Ο Covey προσεγγίζει την έννοια της αποτελεσματικότητας για την επίτευξη των στόχων δια μέσου της ευθυγράμμισης του εαυτού του με αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «Πραγματικό Βορρά» («True North») και τις αρχές του, τις οποίες παρουσιάζει ως καθολικές και διαχρονικές. Τον Αύγουστο του 2011 το περιοδικό Time συμπεριέλαβε τις «Επτά συνήθειες...» ανάμεσα στα «25 πιο σημαντικά βιβλία διοίκησης επιχειρήσεων». Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον διάβασε το βιβλίο και κάλεσε τον Covey στο Καμπ Ντέιβιντ για να τον συμβουλέψει πώς να ενσωματώσει το βιβλίο στην άσκηση της προεδρίας του.

 Το βιβλίο εισάγει αρχικά την έννοια της «επαναστατικής αλλαγής» (Paradigm Shift) και προετοιμάζει τον αναγνώστη για αλλαγή της νοοτροπίας του. Βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει ότι υπάρχει μια διαφορετική οπτική στα πράγματα, μια άποψη που μπορεί να είναι διαφορετική από τη δική του και ισχυρίζεται ότι δύο άνθρωποι μπορεί να βλέπουν το ίδιο πράγμα αλλά να διαφωνούν σχετικά μ' αυτό. Αφού προετοιμάσει τον αναγνώστη για κάτι τέτοιο, εισάγει τις επτά συνήθειες, με συγκεκριμένη σειρά. Κάθε κεφάλαιο είναι αφιερωμένο σε μία από τις συνήθειες, οι οποίες αναλύονται στις ακόλουθες επιταγές: Οι τρεις πρώτες συνήθειες αφορούν τη μετάβαση από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία (δηλαδή, την αυτοκυριαρχία): Συνήθεια 1: Να είσαι δυναμικόςΠάρε πρωτοβουλία στη ζωή. Συνειδητοποίησε ότι οι αποφάσεις σου (και το πώς ευθυγραμμίζονται με τις αρχές της ζωής) είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας αποτελεσματικότητας στη ζωή σου. Ανάλαβε την ευθύνη για τις επιλογές σου και τις συνέπειες που αυτές έχουν. Συνήθεια 2: Ξεκίνα από τον στόχοΠροσπάθησε να ανακαλύψεις και να ξεκαθαρίσεις βαθιά μέσα σου ποιες είναι οι σημαντικότερες αξίες σου και οι στόχοι που έχεις στη ζωή. Σκέψου ποια θα ήταν τα ιδανικά χαρακτηριστικά για κάθε ένα από τους διάφορους ρόλους σου και τις σχέσεις της ζωής σου. Δημιούργησε δική σου δήλωση αποστολής (mission statement). Συνήθεια 3: Βάλε προτεραιότητεςΒάλε προτεραιότητες, οργάνωσε και φέρε εις πέρας τις υποχρεώσεις της εβδομάδας με βάση το πόσο σημαντικές είναι και όχι το πόσο επείγουσες. Αξιολόγησε το κατά πόσον οι προσπάθειες σου ανταποκρίνονται στα προσόντα του χαρακτήρα που θα ήθελες έχεις, κατά πόσο σε ωθούν προς τους στόχους σου, και εμπλουτίζουν τους ρόλους και τις σχέσεις που επεξεργάστηκες στο στάδιο της Συνήθειας 2. Οι επόμενες τρεις συνήθειες σχετίζονται με την αλληλεξάρτηση (δηλαδή τη συνεργασία με άλλους): Συνήθεια 4: Σκέψου με τρόπο που να κερδίζουν και οι δύοΠροσπάθησε με ειλικρίνεια ώστε οι σχέσεις σου να βασίζονται σε λύσεις και συμφωνίες που ωφελούν και τους δύο. Δώσε στους ανθρώπους την αξία και τον σεβασμό που δικαιούνται και κατάλαβε ότι όταν «κερδίζουν όλοι» το αποτέλεσμα θα έχει περισσότερη διάρκεια από όταν κάνει ο ένας μόνο «το δικό του». Συνήθεια 5: Προσπάθησε πρώτα να καταλάβεις και μετά να σε καταλάβουνΆκουσε τον άλλο με ενσυναίσθηση και δέξου να επηρεαστείς από αυτόν: έτσι τον αναγκάζεις να σε ακούσει κι αυτός και να γίνει δεκτικός στην δική σου επίδραση. Έτσι δημιουργείται μια ατμόσφαιρα αλληλεγγύης, σεβασμού, και επίλυσης προβλημάτων με θετικό τρόπο. Συνήθεια 6: ΣυνεργάσουΣυνδύασε τις αρετές των μέσα σε θετική ομαδική εργασία για να πετύχεις στόχους που κανείς δε θα μπορούσε να καταφέρει μόνος. Κέρδισε από τους ανθρώπους την καλύτερη δυνατή απόδοσή τους ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες με νόημα και γίνε υπόδειγμα ηγέτη εμπνέοντας και υποστηρίζοντάς τους. Η τελευταία συνήθεια σχετίζεται με αυτοανανέωση: Συνήθεια 7: Ακόνισε το μαχαίριΕξισορρόπησε και ανανέωσε τους πόρους, την ενέργεια, την υγεία σου και δημιούργησε ένα βιώσιμο, μακροπρόθεσμο και αποτελεσματικό τρόπο ζωής. Εδώ τονίζει κυρίως τη σημασία της ασκήσεως για τη σωματική ανανέωση, της προσευχής, του διαλογισμού, της γιόγκα, κ.λπ., αλλά και των καλών αναγνωσμάτων για την ψυχική ανανέωση. Προτείνει, επίσης, πνευματική ανανέωση μέσω κοινωνικής εργασίας. Ο Covey επινόησε την έννοια της «νοοτροπίας της αφθονίας» (abundance mentality ή abundance mindset) σύμφωνα με την οποία το άτομο πιστεύει ότι υπάρχουν αρκετοί πόροι και επιτυχία για όλους. Την αντιπαραθέτει με τη «νοοτροπία της έλλειψης» (scarcity mindset), δηλαδή του καταστροφικού και περιττού ανταγωνισμού, που βασίζεται στην ιδέα ότι αν σε μια κατάσταση κερδίσει ή επιτύχει κάποιος άλλος, εσύ είσαι ο χαμένος κι ότι δεν υπάρχει πιθανότητα να βγουν όλοι κερδισμένοι σε μια κατάσταση με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Τα άτομα με τη νοοτροπία της αφθονίας είναι σε θέση να χαίρονται με την επιτυχία των άλλων αντί να απειλούνται από αυτή. Μετά την έκδοση του βιβλίου, εμφανίστηκαν αρκετά βιβλία στην κατηγορία των επιχειρήσεων που ασχολήθηκαν με αυτή την ιδέα. Ο Covey υποστηρίζει ότι η νοοτροπία της αφθονίας είναι δείγμα υψηλής αυτοεκτίμησης και σιγουριάς (βλ. Συνήθειες 1, 2, και 3), και ότι οδηγεί στην κατανομή των κερδών, την αναγνώριση και την υπευθυνότητα. Οι οργανισμοί μπορούν επίσης να εφαρμόζουν τη νοοτροπία της αφθονίας όσον αφορά την επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Ο Covey εξηγεί το μοντέλο της «ανοδικής σπείρας» στην ενότητα για το ακόνισμα του μαχαιριού. Μέσα από τη συνείδησή μας, μαζί με ουσιαστική και σταθερή πρόοδο, η σπείρα θα έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη, την αλλαγή και τη συνεχή βελτίωση. Στην ουσία, ο άνθρωπος πάντα προσπαθεί να ενσωματώσει και να κατακτήσει τις αρχές που περιγράφονται στις 7 συνήθειες σε όλο και υψηλότερο βαθμό με κάθε επανάληψη. Η πρόοδος που θα επιτυγχάνεται σε κάθε συνήθεια θα είναι μια διαφορετική εμπειρία και θα μάθεις τις αρχές αποκτώντας βαθύτερη κατανόηση. Το μοντέλο της ανοδικής σπείρας αποτελείται από τρία μέρη: μάθε, αποφάσισε, πράξε. Σύμφωνα με τον Covey, πρέπει διαρκώς να εκπαιδεύουμε τη συνείδηση, προκειμένου να αναπτυχθούμε και να εξελιχθούμε στην ανοδική σπείρα. Η ιδέα της ανανέωσης με τη βοήθεια εκπαίδευσης θα μας οδηγήσει στον δρόμο της προσωπικής ελευθερίας, της ασφάλειας, της σοφίας και της δύναμης. Ο Sean Covey (γιος του Stephen) έχει γράψει μια εκδοχή του βιβλίου για εφήβους, «Οι επτά συνήθειες των εξαιρετικά αποτελεσματικών εφήβων». Αυτή η έκδοση απλοποιεί τις 7 συνήθειες για τους νεαρούς αναγνώστες, έτσι ώστε να μπορούν να τις καταλάβουν καλύτερα. Τον Σεπτέμβριο του 2006 ο Sean Covey δημοσίευσε επίσης τις «6 σημαντικότερες αποφάσεις που θα πάρετε ποτέ: Οδηγός για εφήβους». Αυτός ο οδηγός επισημαίνει τις σημαντικότερες στιγμές στη ζωή ενός εφήβου και δίνει συμβουλές για το πώς να τις αντιμετωπίσουν. Ο μεγαλύτερος γιος του Stephen Covey, Stephen Covey M.R., έχει γράψει ένα βιβλίο με τίτλο Η ταχύτητα της εμπιστοσύνης. Ο επίσημος ιστότοπος του συγγραφέα Οι 7 συνήθειες σε 3 λεπτά Αρχειοθετήθηκε 2015-06-11 στο Wayback Machine.