Μοναστήρι του Σταυρού

Το Μοναστήρι του Σταυρού (εβραϊκά: מנזר המצלבה, γεωργιανά: ჯვრის მონასტერი, jvris monast'eri) είναι Ανατολικό Ορθόδοξο μοναστήρι κοντά στη συνοικία Ναγιότ της Ιερουσαλήμ του Ισραήλ. Βρίσκεται στην Κοιλάδα του Σταυρού, δίπλα στο Μουσείο του Ισραήλ και την Κνεσέτ.

 Το μοναστήρι ανεγέρθηκε τον 11ο αιώνα, στην διάρκεια της βασιλείας του Βασιλιά Μπαγκράτ Δ΄ από τον Γεωργιανό Γκιόργκι-Προχόρε του Σαβσέτι. Θεωρείται ότι η τοποθεσία αφιερώθηκε για πρώτη φορά τον 4ο αιώνα κατόπιν επιθυμίας του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Μέγα, ο οποίος αργότερα την παραχώρησε στον Μιριάν Γ΄ του Καρτλί, έπειτα από τον εκχριστιανισμό του βασιλείου του το 327 μ.Χ.Ο θρύλος αναφέρει ότι το μοναστήρι ανεγέρθηκε επάνω στον τόπο ταφής της κεφαλής του Αδάμ —αν και δύο άλλες τοποθεσίες στην Ιερουσαλήμ διεκδικούν επίσης την τιμή αυτή— από τον οποίο μεγάλωσε το δέντρο που έδωσε το ξύλο του στον Σταυρό πάνω στον οποίο σταυρώθηκε ο Χριστός.Εξαιτίας σημαντικών χρεών του μοναστηριού οι Γεωργιανοί το πώλησαν στους Έλληνες το 1685. Σήμερα κατοικείται από Ελληνορθόδοξους μοναχούς του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων. Τα υπολείμματα του μοναστηριού της σταυροφορικής περιόδου αποτελούν ένα μικρό τμήμα του σημερινού αρχιτεκτονικού συμπλέγματος, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου έχει ανακαινισθεί και χτιστεί εκ νέου. Το σταυροφορικό του τμήμα φιλοξενεί μία εκκλησία, συμπεριλαμβανομένης μίας σπηλιάς μέσα στην οποία ένα παράθυρο μέσα στο έδαφος επιτρέπει να δει κανείς το σημείο, όπου το δέντρο από το οποίο (φέρεται να) κατασκευάστηκε ο σταυρός. Τα υπολείμματα της κατασκευής του 4ου αιώνα είναι λιγοστά, το σημαντικότερο εκ των οποίων είναι ένα τμήμα ενός Ψηφιδωτού. Το κυρίως τμήμα του μοναστηριού φιλοξενεί τα κελιά των μοναχών, καθώς και ένα μουσείο και κατάστημα αγοράς ενθυμίων. Η βιβλιοθήκη του μοναστηριού φιλοξενεί αρκετά γεωργιανά χειρόγραφα. Τον Ιούνιο του 2004, λίγο καιρό πριν την επίσκεψη του Γεωργιανού Προέδρου Μιχαήλ Σαακασβίλι στο Ισραήλ, μία τοιχογραφία του θρυλικού Γεωργιανού ποιητή Σότα Ρουσταβέλι σε μία κολόνα εντός της εκκλησίας βανδαλίστηκε από άγνωστα άτομα. Αποτελούσε το μοναδικό ακριβές μεσαιωνικό πορτραίτο του Ρουσταβέλι. Το πρόσωπο και τμήμα της επιγραφής που συνόδευε το πορτραίτο καταστράφηκαν. Η Γεωργία προέβη σε επίσημη διαμαρτυρία προς το Ισραήλ έπειτα από το περιστατικό αυτό. Όταν ερωτήθηκε εάν πίστευε ότι οι ζημιές ήταν έργο εκπροσώπων της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο Γεωργιανός πρέσβης στο Ισραήλ, Ρεβάζ Γκαχεχιλάντζε απάντησε "Δεν το γνωρίζω. Υπάρχουν υποψίες, ωστόσο καμία ένδειξη". Η τοιχογραφία αποκαταστάθηκε από Ισραηλινούς ειδικούς, οι οποίοι βασίστηκαν στις καλής ποιότητας πηγές και έγγραφα που υπήρχαν. Παρόμοια περιστατικά έλαβαν χώρα στο μοναστήρι στην διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και του 1980. Οι γεωργιανές επιγραφές είχαν επικαλυφθεί και αντικατασταθεί από ελληνικές. Σε μία χρονολογούμενη από το 1901 φωτογραφία τοιχογραφίας του Συμβουλίου των Αρχαγγέλων εμφανίζονται επιγραφές στα γεωργιανά, ωστόσο, σε φωτογραφίες του 1960 οι επιγραφές αυτές φαίνεται να έχουν αντικατασταθεί από ελληνικές. Μετά τον καθαρισμό των τοιχογραφιών οι γεωργιανές επιγραφές αποκαταστάθηκαν. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση του Χριστού Αναπεσόντος. Σε αρκετά σημεία (π.χ. δίπλα στα πρόσωπα των Αγίων Λουκά και Προχώριου) το περίγραμμα γεωργιανών γραμμάτων είναι εμφανώς ορατό κάτω από τις πρόσφατα προστεθείσες ελληνικές επιγραφές added Greek inscriptions. Θρησκεία στο Ισραήλ