Δυναστεία των Νέμανιτς

Ο Οίκος των Νεμάνιτς (σερβικά: Немањић [Νεμάνιτς], πλ. Немањићи [Νεμανίτσι]) ή Νεμάνια των Ελληνικών πηγών, ήταν η σημαντικότερη δυναστεία της Σερβίας κατά τον Μεσαίωνα. Ο βασιλικός Οίκος παρήγαγε έντεκα Σέρβους μονάρχες μεταξύ 1166 και 1371. Ιδρυτής του ήταν ο πρίγκιπας Στέφανος Νεμάνια ο Μεγάλος Ζουπάνος, που καταγόταν από ένα κλάδο της δυναστείας Βουκάνοβιτς (1101-1166) από τη Ζέτα και το σημερινό Μαυροβούνιο. Μετά τον Νεμάνια όλοι οι μονάρχες χρησιμοποίησαν το Στέφανος ως πρώτο τους όνομα, παράδοση που υιοθετήθηκε από τη φιλοδοξία των βασιλιάδων. Οι μονάρχες ξεκίνησαν ως μεγάλοι ζουπάνοι και με τη στέψη τού Στέφανου Νεμάνιτς το 1217 το κράτος προήχθη σε βασίλειο και ιδρύθηκε η Σερβική Εκκλησία. Το 1346 ο Στέφανος Δουσάν στέφθηκε Αυτοκράτορας των Σέρβων και των Ελλήνων και η Αρχιεπισκοπή της Σερβίας προήχθη σε Πατριαρχείο. Το 1371, με τον θάνατο του άτεκνου Στεφάνου Ούρου Ε΄ του Νεγιάκι (= Αδύναμου) (βασ. 1355-1371), οριστικοποιήθηκε η πτώση της Σερβικής Αυτοκρατορίας. Οι άρχοντες των επαρχιών ανέκτησαν την παλιά κυριαρχία τους.

 Οι Σέρβοι, ως Σλάβοι στα σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ζούσαν στις λεγόμενες Σκλαβηνίες ("Σλαβικά εδάφη"), εδάφη αρχικά εκτός Βυζαντινό έλεγχο και ανεξάρτητα. Τον 8ο αιώνα η Δυναστεία Βλαστιμίροβιτς ίδρυσε το Σερβικό Πριγκιπάτο. Το 822 η Σερβία "εξαπλώθηκε στο μεγαλύτερο μέρος της Δαλματίας" και ο Χριστιανισμός υιοθετήθηκε ως θρησκεία του κράτους γύρω στο 870. Στα μέσα του 10ου αιώνα το κράτος είχε γίνει μια φυλετική συνομοσπονδία που εκτεινόταν ως τις ακτές της Αδριατικής Θάλασσας από το Νερέτβα, το Σάβο, το Μοράβα και τη Σκόδρα. Το κράτος αποσυντέθηκε μετά το θάνατο του τελευταίου γνωστού ηγεμόνα Βλαστιμίροβιτς - οι Βυζαντινοί προσάρτησαν την περιοχή και την κράτησαν για έναν αιώνα, μέχρι το 1040, όταν οι Σέρβοι, υπό τη Δυναστεία Βοϊσλάβλιεβιτς, εξεγέρθηκαν στη Διοκλεία (Πομόριε). Το 1091 η Δυναστεία Βουκάνοβιτς ίδρυσε το Μεγάλο Πριγκιπάτο της Σερβίας, με βάση τη Ράσκα (Zαγκόριε). [5] Τα δύο κομμάτια επανενώθηκαν το 1142. Το 1166, ο Στέφανος Νεμάνια πήρε το θρόνο, σηματοδοτώντας την αρχή της Σερβίας, εφεξής κάτω από την κυριαρχία των Νεμάνιτς (κλάδου των Βουκάνοβιτς). Νεμάνια ήταν το μικρό του όνομα, ενώ το Στέφανος πήρε όταν έγινε Πρίγκιπας της Ράσκας. Το Νεμάνια σημαίνει "φτωχός" και βαπτίστηκε έτσι από τον πατέρα του, όταν εκείνος είχε χάσει την εξουσία του.. Μία άλλη λιγότερο αποδεκτή εκδοχή αναφέρει ότι προέρχεται από το βιβλικό όνομα "Νεεμία". Το όνομα "Στέφανος" καθιερώθηκε από τον Νεμάνια, ήταν ο πρώτος που το πήρε και συνεχίστηκε διαδοχικά μέχρι τον τελευταίο ηγεμόνα. Η προέλευση του ονόματος πιστεύεται ότι συνδέεται με την βυζαντινή αυτοκρατορία και το μαρτύριο τού Αγίου Στεφάνου. Το όνομα προέρχεται από την ελληνική λέξη Στέφανος, που σημαίνει "στεφάνι". Ήταν σαν τίτλος κι είχε μια ιδιαίτερη συμβολική σημασία για το σερβικό κράτος. Η Σερβία έφθασε στο απόγειο της δύναμής της κατά τη διάρκεια της δυναστείας Νεμάνιτς. Το Βασίλειο της Σερβίας ανακηρύχθηκε το 1217, οδηγώντας και στην ίδρυση της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας το 1219. Την ίδια χρονιά ο Άγιος Σάββας δημοσίευσε το πρώτο σύνταγμα της Σερβίας: το Νομοκανόνα του Αγίου Σάββα. Ο Τσάρος Στέφανος Δουσάν ανακήρυξε τη Σερβική Αυτοκρατορία το 1346. Κατά τη διακυβέρνησή του η Σερβία έφτασε στην εδαφική, πολιτική και οικονομική κορύφωσή της, αυτοαναγορευόμενη σε διάδοχο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και ήταν το ισχυρότερο κράτος στα Βαλκάνια εκείνης της εποχής. Ο Δουσάν θέσπισε ένα εκτεταμένο σύνταγμα, γνωστό ως Κώδικας του Δουσάν, άνοιξε νέες εμπορικές οδούς και ενίσχυσε την οικονομία του κράτους. Η Σερβία άκμασε και έγινε μία από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες και πολιτισμούς στην Ευρώπη. Η μεσαιωνική Σερβία είχε υψηλή πολιτική, οικονομική και πολιτιστική φήμη στην Ευρώπη.Η Σερβική είναι έντονα διαμορφωμένη από τη διακυβέρνηση αυτής της δυναστείας και των επιτευγμάτων της και η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αναλάβει το ρόλο του εθνικού πνευματικού κηδεμόνα . Ο Στέφανος Δουσάν προσπάθησε να οργανώσει μια Σταυροφορία με τον Πάπα εναντίον των απειλητικών Τούρκων, αλλά πέθανε ξαφνικά το Δεκέμβριο του 1355 σε ηλικία 47 ετών. Τον διαδέχθηκε ο γιος του Ούρος, ο επονομαζόμενος Αδύναμος, όρος που μπορεί να ισχύει και για την κατάσταση της αυτοκρατορίας, που σταδιακά διολίσθησε σε μια φεουδαρχική αναρχία. Αυτή ήταν μια περίοδος που χαρακτηρίστηκε από την άνοδο μιας νέας απειλής: του του σουλτανάτου των Οθωμανών Τούρκων, που εξαπλώθηκε από την Ασία στην Ευρώπη. Οι Οθωμανοί κατέκτησαν το Βυζάντιο και στη συνέχεια τα άλλα κράτη των Βαλκανίων. Η δυναστεία των Νεμάνιτς κυβέρνησε τη Σερβία από το 1166 ως το 1371. Τζόρτζε Νεμάνιτς (1208–1243), Βασιλιάς (κατ΄ όνομα) της Ζέτας Στέφανος Βλάντισλαβ Β΄, Βασιλιάς της Σιρμίας, (β. 1321–1325) 1875 ιστορικό τρίτομο μυθιστόρημα "Τσάρος Δουσάν" του Δρ Βλάνταν Τζόρτζεβιτς αφηγείται την ιστορία του Αυτοκράτορα Δουσάν. 1987 ιστορικό μυθιστόρημα Στέφανος Δουσάν"" του Σλάβομιρ Ναστασίγεβιτς είναι άλλη ιστορία του Αυτοκράτορα Δουσάν. 2002 ιστορικό μυθιστόρημα "Dušan Silni" ("Δουσάν ο Μέγας") του Μίλε Κόρντιτς. 2012 μυθιστόρημα "Izvori - Roman o Nemanji i Svetom Savi" ("Η ανάδυση - Η ιστορία του Νεμάνια και του Αγίου Σάββαa") του Μίλαν Μίλετιτς περιγράφει το Στέφανο Νεμάνια και το γιο του Άγιο Σάββα. 2015 μυθιστόρημα "Gora Preobraženja" της Λιλιάνα Χαμπτζάνοβιτς Τζούροβιτς αφηγείται την ιστορία του Άγιου Σάββα 2017 τηλεοπτική σειρά "Nemanjići - rađanje kraljevine" (Η δυναστεία των Νεμάνιτς - Γέννηση ενός Βασιλείου) περιγράφει το ρόλο του ΒασιλιάΣτέφανου τυ Πρωτόστεπτου, πρώτου Βασιλιά της Σερβίας. Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Nemanjić dynasty στο Wikimedia Commons