Θεοί και δαίμονες

Το Θεοί και δαίμονες (αγγλικά: Gods and Monsters‎) είναι δραματική ταινία εποχής του 1998 που αφηγείται τις εν μέρει φανταστικές τελευταίες μέρες της ζωής του σκηνοθέτη Τζέιμς Γουέιλ, του οποίου η εμπειρία του πολέμου στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι κεντρικό θέμα. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Ίαν ΜακΚέλεν, Μπρένταν Φρέιζερ, Λιν Ρεντγκρέιβ, Λολίτα Νταβίντοβιτς και Ντέιβιντ Ντουκς. Μια διεθνής συμπαραγωγή μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών, η ταινία είναι σε σενάριο και σκηνοθεσία του Μπιλ Κόντον, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Κρίστοφερ Μπραμ του 1995 Father of Frankenstein . Παραγωγοί της ταινίας είναι οι Πολ Κόλτσμαν, Γκρεγκ Φίενμπεργκ και Μαρκ Χάρις. Ο Κλάιβ Μπάρκερ υπηρέτησε ως εκτελεστικός παραγωγός. Παρά τις θετικές κριτικές, η ταινία ήταν μια αποτυχία στο box office . Το Θεοί και δαίμονες προτάθηκε για τρία Βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων Α' Ανδρικού Ρόλου για τον ΜακΚέλεν και Β' Γυναικείου Ρόλου για την Ρεντγκρέιβ, και κέρδισε το Καλύτερο Διασκευασμένο Σενάριο. Η ταινία περιλαμβάνει ανακατασκευές της παραγωγής της ταινίας του 1935 Bride of Frankenstein, την οποία σκηνοθέτησε ο Γουέιλ. Ο τίτλος Θεοί και δαίμονες προέρχεται από μια σκηνή στο Bride of Frankenstein, στην οποία ο χαρακτήρας Dr. Pretorius προπογράφει τον Dr. Frankenstein, "Σε έναν νέο κόσμο θεών και τεράτων!" Η ιστορία έχει επίσης προσαρμοστεί ως ομώνυμο έργο που έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο στο Southwark Playhouse τον Φεβρουάριο του 2015.

 Στη δεκαετία του 1950, ο Τζέιμς Γουέιλ, σκηνοθέτης του Φρανκενστάιν και της Νύφης του Φρανκενστάιν, αποσύρθηκε. Ο Γουέιλ ζει με την επί χρόνια υπηρέτριά του, Χάννα, η οποία τον φροντίζει πιστά αλλά αποδοκιμάζει την ομοφυλοφιλία του. Έχει υποστεί μια σειρά από εγκεφαλικά που τον έχουν αφήσει ευάλωτο και βασανισμένο από αναμνήσεις: μεγαλώνοντας ως φτωχός απόκληρος, την τραγική υπηρεσία του στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και τα γυρίσματα της ταινίας Νύφη του Φρανκενστάιν . Ο Γουέιλ αναπολεί το παρελθόν του και επιδίδεται στις φαντασιώσεις του, όπως τα πάρτι στην πισίνα και πειράζοντας σεξουαλικά έναν ντροπιασμένο, λαμπέρο θαυμαστή. Καταπολεμά την κατάθλιψη και μερικές φορές σκέφτεται να αυτοκτονήσει, καθώς συνειδητοποιεί ότι η ζωή του, η ελκυστικότητά του και η υγεία του καταρρέουν. Ο Γουέιλ γίνεται φίλος του νεαρού, όμορφου κηπουρού του, Κλέιτον Μπουν, και οι δυο τους ξεκινούν μερικές φορές μια περιέργη φιλία καθώς ο Μπουν ποζάρει για τα σκίτσα του Γουέιλ. Οι δύο άντρες δένονται ενώ συζητούν τη ζωή τους και αντιμετωπίζουν τα περιστατικά του αποπροσανατολισμού και της αδυναμίας του Γουέιλ από τα εγκεφαλικά. Ο Μπουν, εντυπωσιασμένος από τη φήμη του Γουέιλ, παρακολουθεί το Bride of Frankenstein στην τηλεόραση καθώς οι φίλοι του κοροϊδεύουν την ταινία, τη φιλία του με τον Γουέιλ και τις προθέσεις του. Ο Μπουν διαβεβαιώνει τον Γουέιλ ότι είναι στρέιτ και λαμβάνει τη διαβεβαίωση τον Γουέιλ ότι δεν υπάρχει σεξουαλικό ενδιαφέρον, αλλά ο Μπουν ξεσπά όταν ο Γουέιλ συζητά γραφικά το σεξουαλικό του ιστορικό. Ο Μπουν επιστρέφει αργότερα με τη συμφωνία ότι δεν θα ξαναγίνουν τέτοιες συζητήσεις. Ο Μπουν καλείται να συνοδεύσει τον Γουέιλ σε ένα πάρτι που διοργανώνει ο Τζορτζ Κιούκορ για την Πριγκίπισσα Μαργαρίτα. Εκεί, έχει κανονιστεί μια φωτογράφιση για τον Γουέιλ με τα "Τέρατα του": τον Μπόρις Καρλόφ και την Έλσα Λάντσεστερ από τη φήμη του "αρχαίου" κινηματογράφου. Αυτό το γεγονός επιδεινώνει την κατάθλιψη του Γουέιλ. Μια ξαφνική καταιγίδα γίνεται δικαιολογία για να φύγει. Πίσω στο σπίτι του ο Γουέιλ αποφασίζει να προσπαθήσει να σκιτσάρει τον Κλέιτον άλλη μια φορά. Μετά από μερικά λεπτά, δείχνει τα σκίτσα του στον Κλέιτον, αποκαλύπτοντας ότι έχει χάσει την ικανότητά του να σχεδιάζει. Αφού ο Κλέιτον αφήνει την πετσέτα του για να ποζάρει γυμνός, ο Γουέιλ τον βάζει να φορέσει μια μάσκα αερίου του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και στη συνέχεια χρησιμοποιεί την ευκαιρία για να κάνει σεξουαλική επίθεση στον Κλέιτον, φιλώντας τον ώμο και το λαιμό του και πιάνει με δύναμη τα γεννητικά του όργανα. Ένας εξαγριωμένος Κλέιτον πολεμά τον Γουέιλ, ο οποίος ομολογεί ότι αυτό ήταν το σχέδιό του και παρακαλεί τον Κλέιτον να τον σκοτώσει για να τον ανακουφίσει από τα βάσανά του. Ο Κλέιτον αρνείται, βάζει τον Γουέιλ στο κρεβάτι και μετά κοιμάται στον κάτω όροφο. Το επόμενο πρωί, η Χάνα ταράζεται όταν δεν μπορεί να βρει τον Γουέιλ, με αποτέλεσμα ο Κλέιτον και η Χάνα να τον αναζητήσουν. Ο Κλέιτον βρίσκει τον Γουέιλ να επιπλέει νεκρός στην πισίνα καθώς μια ταραγμένη Χάνα τρέχει έξω, κρατώντας ένα σημείωμα αυτοκτονίας. Ο Κλέιτον και η Χάνα συμφωνούν ότι πρέπει να εξαφανίσουν το πτώμα για να αποφευχθεί ένα σκάνδαλο. Μια δεκαετία αργότερα, ο Μπουν και ο γιος του, Μάικλ, παρακολουθούν την Bride of Frankenstein στην τηλεόραση. Ο Μάικλ είναι δύσπιστος για τον ισχυρισμό του πατέρα του ότι γνώριζε τον Γουέιλ, αλλά ο Μπουν δείχνει ένα σκίτσο του τέρατος του Φρανκενστάιν που σχεδίασε ο Γουάιλ και με υπογραφή, Στον Κλέιτον" . Ο Κλέιτον περπατά αργότερα σε έναν δρόμο τη νύχτα στη βροχή, μιμούμενος τις κινήσεις του τέρατος του Φρανκενστάιν. Το Θεοί και δαίμονες έλαβε θετικές κριτικές από τους κριτικούς, με τις ερμηνείες του ΜακΚέλεν, του Φρέιζερ και της Ρεντγκρέιβ να ξεχωρίζουν για ιδιαίτερους επαίνους. Το Time Out το χαρακτήρισε «όχι μια περίπλοκη ταινία, αλλά ζεστή και έξυπνη». Η ταινία έχει βαθμολογία 96% στο Rotten Tomatoes, βασισμένη σε 67 κριτικές, με μέση βαθμολογία 8,4/10. Η κριτική συναίνεση του ιστότοπου αναφέρει: Το Θεοί και δαίμονες είναι ένα μαγευτικό, συγκεχυμένο κομμάτι ημι-φαντασίας, με εξαιρετικές ερμηνείες, με τον ΜακΚέλεν να πρωτοπορεί, αλλά και τους Ρεντγκρέιβ και Φρέιζερ να μην υστερούν πολύ. Στο Metacritic η ταινία έχει βαθμολογία 74 στα 100, με βάση κριτικές 32 κριτικών, που υποδηλώνουν «γενικά ευνοϊκές κριτικές». Ο Τζέιμς Γουέιλ έβαλε αρκετούς άντρες (και γυναίκες) να ποζάρουν γυμνοί για εκείνον, και μερικοί από αυτούς φαίνονται στη δημιουργία της ταινίας. Αρκετοί από τους πίνακές του αγοράστηκαν από έναν συλλέκτη και δανείστηκαν στο στούντιο για τη δημιουργία αυτής της ταινίας. Ο Γουέιλ υπέστη εγκεφαλικά στο τέλος της ζωής του, τα οποία επηρέασαν τις πνευματικές του ικανότητες και βρέθηκε νεκρός στην πισίνα του. Υπήρχαν φήμες ότι επρόκειτο για ανθρωποκτονία, αλλά τα στοιχεία έδειχναν μόνο την αυτοκτονία. Στο ντοκιμαντέρ που περιλαμβάνεται στο DVD και σε συνεντεύξεις, ο μυθιστοριογράφος Κρίστοφερ Μπραμ εξηγεί ότι ο χαρακτήρας του Κλέιτον Μπουν είναι εντελώς πλασματικός. Επίσημος ιστότοπος Θεοί και δαίμονες στην IMDb Θεοί και δαίμονες στο AllMovie Θεοί και δαίμονες στο Box Office Mojo Θεοί και δαίμονες στο Rotten Tomatoes Gods and Monsters at Metacritic Gods and Monsters: A Queer Film Classic