Βεατρίκη της Προβηγκίας

Η Βεατρίκη της Προβηγκίας (Ιταλικά: Beatrice di Provenza, 1229 – 1267) ήταν Κόμισσα της Προβηγκίας και Κόμισσα του Φορκαλκιέ (1245 - 1267), σύζυγος του κόμη του Ανζού και του Μαίν (1247 - 1267) και βασιλική σύζυγος της Σικελίας και της Νάπολης (1266 - 1267).

 Η Βεατρίκη ήταν τέταρτη και μικρότερη κόρη τού Ραϊμόνδου Βερεγγάριου Δ΄ της Προβηγκίας και της Βεατρίκης της Σαβοΐας κόρης του Θωμά Α΄ της Σαβοίας και της Μαργαρίτας της Γενεύης. Η Βεατρίκη ήταν μικρότερη αδελφή της Μαργαρίτα της Προβηγκίας συζύγου του Λουδοβίκου του Αγίου, οι δύο αδελφές παντρεύτηκαν αντίστοιχα δυο αδέλφια από τον βασιλικό Οίκο των Καπετιδών. Οι υπόλοιπες αδελφές ήταν η Ελεονώρα της Προβηγκίας που παντρεύτηκε τον Ερρίκο Γ΄ της Αγγλίας και η Σάντσια της Προβηγκίας που παντρεύτηκε τον Ριχάρδο της Κορνουάλης αδελφό του Ερρίκου Γ΄. Η Μαργαρίτα παντρεύτηκε τον βασιλιά Λουδοβίκο Θ΄ με επιλογή της πεθεράς της Λευκής της Καστίλης με την ελπίδα να κληρονομήσει την Προβηγκία και το Φορκακλιέ. Ο πατέρας της κληροδότησε στη διαθήκη του στο Σιστερόν (20 Ιουνίου 1238) την Προβηγκία στη μικρότερη κόρη του Βεατρίκη προκαλώντας γενική έκπληξη. Με τον θάνατο του πατέρα της (19 Αυγούστου 1245) η 14χρονη Βεατρίκη η οποία ήταν ακόμα ανύπαντρη κληρονόμησε την Προβηγκία και το Φολκακιέ, έγινε μια από τις πιο περιζήτητες νύφες στην Ευρώπη με μνηστήρες όπως ο Ραϋμόνδος Ζ΄ της Τουλούζης και ο Ιάκωβος Α΄ της Αραγωνίας παρά το ότι ήταν παντρεμένος με τη Γιολάνδη της Ουγγαρίας την πολιόρκησε στην κατοικία της. Ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν ετοιμάστηκε να πολιορκήσει με το ναυτικό του την Προβηγκία επειδή ήθελε τη Βεατρίκη νύφη για τους γιους του. Σε τόσο δύσκολη κατάσταση η μητέρα της Βεατρίκη της Σαβοΐας έδρασε γρήγορα μεταφέροντας την κόρη της σε ένα ασφαλές καταφύγιο στο Έξ ζητώντας εμπιστοσύνη από τον λαό της και προστασία από τον πάπα Ιννοκέντιο Δ΄. Σε μυστική συνάντηση τον Δεκέμβριο του 1245 στο Κλυνύ συμμετείχαν ο Πάπας Ιννοκέντιος Δ΄, ο Λουδοβίκος ο Άγιος, η μητέρα του Λευκή της Καστίλης και ο μικρότερος αδελφός του Κάρολος ο Ανδεγαυός, ο Λουδοβίκος πρότεινε στον πάπα να τον βοηθήσει στρατιωτικά εναντίον του Φρειδερίκου Β΄ υπό την προϋπόθεση ότι θα έδινε τη συγκατάθεση του για τον γάμο του Καρόλου με τη Βεατρίκη. Η Βεατρίκη και η μητέρα της έμειναν αρκετά ικανοποιημένες με την επιλογή, ένας από τους όρους της συμφωνίας ήταν ότι η Προβηγκία δεν θα ενωθεί με το Γαλλικό στέμμα. Η κομητεία θα περνούσε στα παιδιά του Καρόλου και της Βεατρίκης, αν δεν είχαν κληρονόμους στη Σάντσια της Προβηγκίας ενώ αν δεν είχε ούτε επίσης κληρονόμους θα ενωνόταν με το στέμμα της Αραγωνίας. Η απόφαση δυσαρέστησε έντονα τον Ερρίκο Γ΄ της Αγγλίας ο οποίος είχε παντρευτεί την άλλη αδελφή τους Ελεονώρα και είχε αγοράσει επιπλέον πολλά κάστρα στην Προβηγκία. Ο Κάρολος με τον Φίλιππο της Σαβοΐας και 500 ιππότες βάδισαν από τη Λυών στην Προβηγκία, ο Ραϊμόνδος Ζ΄ της Τουλούζης πήγε να τους σταματήσει, ο Ιάκωβος Β΄ της Αραγωνίας βρέθηκε εκεί, δεν του επέτρεψαν να μπει στο κάστρο που βρισκόταν η Βεατρίκη και η μητέρα της και υποχώρησε.Η Βεατρίκη είδε τον Κάρολο σαν την κατάλληλη λύση, ο γάμος έγινε στο Έξ - αν - Προβάνς (31 Ιανουαρίου 1246), η νύφη συνοδευόταν από τον θείο της Θωμά, κόμη της Φλάνδρας. Οι αδελφές της πάντοτε δυσαρεστημένες με την κληρονομιά του πατέρα στη Βεατρίκη, ο σύζυγος της Κάρολος αδιαφόρησε και αρνήθηκε να τη μοιραστεί μαζί τους γι’ αυτό οι σχέσεις του με τις κουνιάδες του ήταν πάντοτε έντονες. Ο Κάρολος έφερε δικούς συμβούλους και νομικούς από τη Γαλλία αποκλείοντας την πεθερά του από τη διακυβέρνηση της Προβηγκίας, κατέλαβε τα κάστρα διώχνοντας τους παλιούς ευγενείς που είχαν ανεξαρτησία γι’ αυτό έγινε σύντομα αντιδημοφιλής. Η πεθερά του κατέφυγε στη Μασσαλία για να οργανώσει αντίσταση εναντίον του αλλά η σύζυγος του ήταν πάντα στο πλευρό του. Το Μάιο του 1247 ο Κάρολος και η Βεατρίκη βρέθηκαν στο Μελάν όπου ο Κάρολος χρίστηκε ιππότης από τον αδελφό του Λουδοβίκο και κήρυξε την Ζ΄ Σταυροφορία, συμφώνησαν με τη μητέρα της να λύσουν τα βασικά προβλήματα μετά την επιστροφή τους, της παρέδωσαν μονάχα το κάστρο του Έξ με αντάλλαγμα την επιστροφή τμήματος των εσόδων. Στη Νικοσία η Βεατρίκη γέννησε το παιδί, ένας πολύ χαριτωμένος γιος που όπως έγραψε στη μητέρα της έμοιαζε πολύ στον θείο του Ροβέρτο του Αρτουά αλλά έζησε μόνο λίγες μέρες. Έμεινε με τη μεγάλη αδελφή της Μαργαρίτα στη Δαμιέτη όπου έχασαν κάθε επαφή με τον βασιλιά και τον στρατό του, εκεί η Βεατρίκη γέννησε το δεύτερο παιδί την ίδια ώρα που γεννούσε και η Μαργαρίτα, ενώθηκαν αργότερα με τον υπόλοιπο στρατό (1250) όταν ο βασιλιάς απελευθερώθηκε από τους Μαμελούκους έναντι καταβολής λίτρων. Ο Κάρολος και η Βεατρίκη αποχωρίστηκαν στη συνέχεια τον Λουδοβίκο και τη Μαργαρίτα, ταξίδεψαν στην αυλή του αυτοκράτορα Φρειδερίκου Β΄ για να τον παρακαλέσουν να βοηθήσει με στρατό τη Σταυροφορία, ο αφορισμένος αυτοκράτορας αρνήθηκε. Η Βεατρίκη και ο Κάρολος επέστρεψαν στην Προβηγκία (1251), ξέσπασαν ταραχές από τη μητέρα της που ισχυριζόταν ότι ο Κάρολος είχε αθετήσει τη συμφωνία, τον Ιούλιο του 1252 κατέστειλε την επανάσταση έτοιμος να ασκήσει δυναμικά τα καθήκοντα του. Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου έφτασαν νέα από το Παρίσι ότι πέθανε η βασιλομήτωρ και το ζεύγος ετοιμάστηκε να αναχωρήσει για το Παρίσι όπου ανατέθηκε η αντιβασιλεία στον Κάρολο με τον αδελφό του Αλφόνσο του Πουατιέ μέχρι την επιστροφή του Λουδοβίκου Θ΄ από τους Αγίους Τόπους. Ο πάπας πρόσφερε την ίδια χρονιά το βασίλειο της Σικελίας στον Κάρολο αλλά το αρνήθηκε επειδή λόγω της αντιβασιλείας δεν είχε χρόνο να ασχοληθεί. Το βασιλικό ζεύγος με τον στρατό των Σταυροφόρων επέστρεψαν στο Παρίσι (1254), ο Κάρολος και η Βεατρίκη έμειναν στην πρωτεύουσα ολόκληρη τη χρονιά με όλες τις αδελφές της Βεατρίκης, την αντιμετώπισαν με μεγάλη εχθρότητα από μίσος για την κληρονομιά του πατέρα τους. Καταγράφεται περιστατικό όπου η μεγάλη αδελφή Μαργαρίτα την πρόσβαλλε άσχημα όταν ήθελε να κάτσει με τις αδελφές της στο βασιλικό τραπέζι (1259) και της είπε ότι δεν της το επιτρέπει επειδή δεν είναι και αυτή βασίλισσα. Η Βεατρίκη έντονα θλιμμένη πήγε να παραπονεθεί στον Κάρολο που της απάντησε : «Μην στενοχωριέσαι, σύντομα θα σε κάνω και σένα βασίλισσα όπως αυτές». Ο πάπας παραχώρησε το βασίλειο της Σικελίας στον Κάρολο αφορίζοντας τον προηγούμενο βασιλιά Μαμφρέδο η Βεατρίκη πάντα στο πλευρό του τον βοήθησε με όλα τα μέσα να το ανακτήσει. Προσκάλεσε τους νέους ευγενείς με μεγάλες υποσχέσεις και δώρα προκειμένου να τους δελεάσει για να μπουν στον στρατό του Καρόλου. Σύμφωνα με τον ιστορικό Άντζελο ντι Κοστάνζο (1507 - 1591) πούλησε όλα τα προσωπικά της κοσμήματα, τα στολίδια της και τον ιδιωτικό της θησαυρό, οι νέοι μαγεύτηκαν περισσότερο από τα δώρα παρά τις εκκλήσεις της.Το 1265 ο Κάρολος με έναν μικρό στόλο έφτασε μέσω θαλάσσης στη Ρώμη όπου στέφθηκε βασιλιάς της Σικελίας από τον πάπα (28 Ιουνίου 1265), η Βεατρίκη ακολούθησε με τα υπολείμματα του στόλου φθάνοντας 4 μήνες αργότερα. Τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου ο στρατός του Καρόλου με 5.000 στρατιώτες και 25.000 πεζούς μπήκε στην Ιταλία (1 Ιανουαρίου 1266), έφτασε στη Ρώμη (6 Ιανουαρίου 1266). Ο Κάρολος και η Βεατρίκη στέφθηκαν βασιλείς της Σικελίας και της Νάπολης από 5 καρδινάλιους του πάπα Κλήμη Δ΄. Η Βεατρίκη έμεινε για λίγο στη Ρώμη ο σύζυγος της πολέμησε στη μάχη του Μπενεβέντο όπου σκοτώθηκε ο Μαμφρέδος, μετά τη νίκη του συζύγου της διάλεξε σαν κατοικία της το κάστρο του Μέλφι. Η Βεατρίκη πέθανε (23 Σεπτεμβρίου 1267) περίπου έναν χρόνο μετά από την ημέρα που έγινε βασίλισσα. Η αιτία του θανάτου της άγνωστη σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία ήταν οι επιπλοκές μετά τη γέννα του τελευταίου παιδιού της. Τάφηκε αρχικά στον καθεδρικό ναό του Σαν Τζενναρό στη Νάπολη, ο σύζυγος της μετέφερε τα οστά της στο Έξ–εν–Προβάνς μαζί με τον πατέρα της (1277), στον Κάρολο άφησε όλη την περιουσία της και τα κληρονομικά της δικαιώματα. Με τον σύζυγο της Κάρολο Α΄ των Καπετιδών-Ανζού βασιλιά της Νάπολης απέκτησε : Λευκή 1250-1269, παντρεύτηκε τον Ροβέρτο Β΄ των Νταμπιέρ κόμη της Φλάνδρας. Βεατρίκη 1252-1275, παντρεύτηκε τον Φίλιππο των Κεπετιδών-Κουρτεναί τιτουλάριο Λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης. Κάρολος Β΄ ο χωλός 1254-1309, βασιλιάς της Νάπολης, κόμης της Προβηγκίας & Φορκαλκιέ, κόμης τού Ανζού & Μαιν, πρίγκιπας της Αχαΐας. Φίλιππος 1256-1277, υποψήφιος για βασιλιάς της Σαρδηνίας. Ελισάβετ 1261-1303, παντρεύτηκε τον Λαδίσλαο Δ΄ των Άρπαντ βασιλιά της Ουγγαρίας. Cawley, Charles, Her profile, Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy,[self-published source][better source needed] Cox, Eugene L. (1974). The Eagles of Savoy. Princeton: Princeton University Press. Hopkins, T.C.F. (2008). Empires, Wars, and Battles: The Middle East from Antiquity to the Rise of the New World. Macmillan. p. 174. The Plantagenets, The Magnificent Century, Thomas B Costain 1951 Runciman, Steven (1958). The Sicilian Vespers: A History of the Mediterranean World in the Later Thirteenth Century. London: Cambridge University Press. OCLC 315065012. Abulafia, David (1995). The New Cambridge Medieval History. Volume 5, C.1198-c.1300. Cambridge: Cambridge University Press. Lane Poole, Austin: The Interregnum in Germany in: History of the Medieval World, vol. V, 1999, pp. 128–152. Petit-Dutaillis, Charles: Louis IX the Saint in: History of the Medieval World, vol. V, 1999, pp. 829–864. Johnstone, Hilda: France: the last Capetians, in: History of the Medieval World, vol. VI, 1999, pp. 569–607. Previté-Orton: Italy in the second half of the 13th century, in: History of the Medieval World, vol. V, 1999, pp. 198–244. https://web.archive.org/web/20161221012323/https://epistolae.ccnmtl.columbia.edu/woman/69.html http://libro.uca.edu/chaytor/hac6.htm