Το τανγκό των Χριστουγέννων

Το τανγκό των Χριστουγέννων είναι ελληνική δραματική ταινία του 2011, βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη. Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Νίκος Κουτελιδάκης, ενώ το σενάριο έγραψε ο Βαγγέλης Νάσσης. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Γιάννης Μπέζος, Γιάννης Στάνκογλου, Αντίνοος Αλμπάνης και Βίκυ Παπαδοπούλου. Η ταινία τοποθετείται κατά την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών σε ένα στρατόπεδο στον Έβρο. Ο Στέφανος Καραμανίδης είναι υπολοχαγός και ερωτευμένος με τη Ζωή, τη γυναίκα του αντισυνταγματάρχη, Μανώλη Λόγγου. Θέλει να της ζητήσει να χορέψουν τανγκό στη γιορτή των Χριστουγέννων, όμως δεν ξέρει να χορεύει. Για να μπορέσει να μάθει να χορεύει τανγκό και να είναι έτοιμος μέχρι τη γιορτή, ζητά τη βοήθεια του φαντάρου του, Λάζαρου Λαζάρου, ο οποίος είναι κρυφά ερωτευμένος μαζί του. Το τανγκό των Χριστουγέννων κυκλοφόρησε στις κινηματογραφικές αίθουσες την 1η Δεκεμβρίου 2011 κι απέφερε συνολικά έσοδα 1,927,222 δολάρια. Έλαβε γενικά θετικές κριτικές, με τους κριτικούς να επαινούν τις ερμηνείες των ηθοποιών, αλλά να επισημαίνουν αδυναμίες - κυρίως - στο σενάριο. Η ταινία απέσπασε τα βραβεία ενδυματολογίας, σκηνογραφίας και πρωτότυπης μουσικής από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου.

 Σε ένα φαρμακείο, ένας ηλικιωμένος συναντά έναν νεαρό και, βλέποντάς τον, κλονίζεται. Επιστρέφει στο σπίτι του και ψάχνει τα πράγματά του, όπου βρίσκει μία προτομή της θεάς Αφροδίτης. Έπειτα, η ιστορία μεταφέρεται στο παρελθόν, σε ένα στρατόπεδο στον Έβρο κατά την περίοδο της Δικτατορίας, όπου αρχίζουν οι προετοιμασίες για την υποδοχή της γιορτής των Χριστουγέννων. Ο διοικητής του στρατοπέδου, Μανώλης Λόγγος, θέλοντας να είναι όλα έτοιμα έως τότε, απαγορεύει τις άδειες των οπλιτών. Ο υπολοχαγός Στέφανος Καραμανίδης είναι κρυφά ερωτευμένος με τη σύζυγο του διοικητή και είναι αρκετά θλιμμένος γιατί υπάρχει ο φόβος να μην την ξαναδεί, καθότι ο διοικητής αναμένει μετάθεση για την Αθήνα. Σε μία γιορτή στη λέσχη, ο Καραμανίδης βλέπει τη Ζωή η οποία, αν και δεν χορεύει, θαυμάζει αυτούς που χορεύουν τανγκό. Ο Καραμανίδης, θέλοντας να ζητήσει από τη Ζωή να χορέψει μαζί του τανγκό στη χριστουγεννιάτικη γιορτή του στρατοπέδου, ζητάει από έναν φαντάρο, τον Λάζαρο Λαζάρου, να του μάθει να χορεύει τανγκό. Έτσι οι δυο τους, συναντιούνται κρυφά κάθε βράδυ στο γραφείο του υπολοχαγού, όπου ο Λαζάρου κάνει μαθήματα χορού στον Καραμανίδη. Στο μεταξύ, η ζωή στο σπίτι του διοικητή δεν είναι ευχάριστη για τη Ζωή, καθώς εκείνος αντιμετωπίζει τα πάντα με στρατιωτική πειθαρχία και ακόμη και για μια μικρή βόλτα της Ζωής με τη μικρή τους κόρη απαιτεί να του ζητηθεί πρώτα η άδεια. Κάποια στιγμή, ο Λαζάρου μαθαίνει από την αδελφή του πως η μητέρα τους είναι βαριά άρρωστη και αργοπεθαίνει. Ζητάει από τον Καραμανίδη να του δοθεί άδεια για να κατέβει Αθήνα, αλλά εκείνος αρνείται να του τη δώσει λέγοντάς του πως θα τον αφήσει να φύγει αν τον μάθει να χορεύει μέχρι τη γιορτή. Ο Λαζάρου, μη έχοντας άλλη επιλογή και θέλοντας να δει τη μητέρα του πριν πεθάνει, αποφασίζει να φύγει παράνομα από το στρατόπεδο αλλά γίνεται αντιληπτός από τον Καραμανίδη. Ωστόσο, ο Καραμανίδης δεν του λέει τίποτα και τον αφήνει να φύγει. Καθώς απομακρύνεται, ο Λαζάρου αποφασίζει τελικά να επιστρέψει στο στρατόπεδο και πηγαίνει κατευθείαν στο γραφείο του υπολοχαγού, όπου συνεχίζουν τα μαθήματα τανγκό. Καθώς χορεύουν, ο Καραμανίδης έχοντας στο μυαλό του πως χορεύει με τη Ζωή, σκύβει και φιλάει τον Λαζάρου ο οποίος αμέσως μετά λιποθυμά, αφού είναι βαριά άρρωστος με πνευμονία και μεταφέρεται στο νοσοκομείο. Η μέρα της γιορτής φτάνει αλλά η Ζωή, προς απογοήτευση του Καραμανίδη, δεν εμφανίζεται μαζί με τον Λόγγο. Τελικά όμως έρχεται λίγο αργότερα και ο Καραμανίδης βρίσκει την ευκαιρία να της ζητήσει να χορέψουν όταν ο Λόγγος μιλάει με τον ταξίαρχο για τη μετάθεση στην Αθήνα. Καθώς χορεύουν, ο Καραμανίδης της λέει πως είναι ερωτευμένος μαζί της και της ομολογεί πως εκείνος της είχε στείλει στο σπίτι ως δώρο τον δίσκο με τη μουσική τανγκό. Επιστρέφοντας και πάλι στο παρόν, ο ηλικιωμένος άντρας ξανασυναντά τον νεαρό, ο οποίος μοιάζει υπερβολικά στον Καραμανίδη, και του λέει πως γνώριζε τον πατέρα του. Όταν του λέει πως μοιάζει εκπληκτικά σε εκείνον, ο νεαρός ξαφνιάζεται λέγοντάς του πως όλοι του έλεγαν πάντα το αντίθετο. Όταν ο νεαρός του συστήνεται ως Λόγγος, ο ηλικιωμένος άντρας, που είναι ο Λαζάρου, αντιλαμβάνεται τι έχει συμβεί. Στη συνέχεια, ο Λαζάρου επισκέπτεται τη Ζωή και της δίνει την προτομή της Αφροδίτης, ενώ αργότερα πηγαίνει στο κτήμα που μένει ο Καραμανίδης αφήνοντάς του έναν δίσκο με τανγκό, χωρίς ωστόσο να του παρουσιαστεί ή να του αφήσει κάποιο σημείωμα για το ποιος του άφησε τον δίσκο. Γιάννης Μπέζος ως Μανώλης Λόγγος Γιάννης Στάνκογλου ως Στέφανος Καραμανίδης Αντίνοος Αλμπάνης ως Λάζαρος Λαζάρου Βίκυ Παπαδοπούλου ως Ζωή Λόγγου Ελένη Κοκκίδου ως Παρασκευή Βασίλης Ρίσβας ως Νότης Βοσκόπουλος Η ιδέα της μεταφοράς του βιβλίου του Γιάννη Ξανθούλη στη μεγάλη οθόνη ξεκίνησε από τον Γιάννη Μπέζο το 2007, ο οποίος κατά τη διάρκεια μίας συνάντησης με τον σκηνοθέτη Νίκο Κουτελιδάκη του το πρότεινε και οι δυο τους συζήτησαν τις δυνατότητες μιας κινηματογραφικής μεταφοράς.Ο Κουτελιδάκης, αναφερόμενος στη διανομή, είπε πως επέλεξε τους συγκεκριμένους ηθοποιούς για τους συγκεκριμένους ρόλους επειδή ο κάθε ηθοποιός είχε κάποιο στοιχείο του ρόλου που υποδυόταν.Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2011 στην Αλίαρτο, όπου πραγματοποιήθηκε ένα μέρος αυτών στα κτίρια του Οργανισμού Κωπαΐδας. Τον Μάρτιο του 2011 η παραγωγή μεταφέρθηκε στην Καρωτή Διδυμοτείχου, όπου ένα κενό στρατόπεδο καθαρίστηκε και διαμορφώθηκε καταλλήλως για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Γυρίσματα έγιναν επίσης στο χωριό Μεταξάδες Έβρου αλλά και στην Αθήνα, αφού οι καιρικές συνθήκες στον Έβρο δεν επέτρεψαν να γίνουν εκεί όλα τα γυρίσματα που διαδραματίζονται στο στρατόπεδο της σειράς. Έτσι, τα εσωτερικά γυρίσματα έγιναν σε χώρο της Αθήνας, αλλά και της Αλιάρτου. Το πρώτο τρέιλερ της ταινίας κυκλοφόρησε στις 17 Μαΐου 2011, ενώ το δεύτερο κι επίσημο τρέιλερ κυκλοφόρησε στις 9 Οκτωβρίου 2011. Στα μέσα Ιουνίου 2011, κυκλοφόρησε μία αφίσα προώθησης η οποία απεικόνιζε δύο αντρικά ζευγάρια πόδια να χορεύουν μεταξύ τους. Περίπου μία εβδομάδα πριν την κυκλοφορία της ταινίας στις κινηματογραφικές αίθουσες, η Village κυκλοφόρησε δύο τηλεοπτικά σποτ διάρκειας 20 δευτερολέπτων περίπου το καθένα.Στις 10 Οκτωβρίου 2011, δόθηκε η επίσημη συνέντευξη Τύπου του Ταγκό των Χριστουγέννων, στην οποία παρευρέθησαν οι πρωταγωνιστές, ο σκηνοθέτης και ο συνθέτης για να παρουσιάσουν την ταινία και να μιλήσουν για αυτήν.Το τανγκό των Χριστουγέννων έκανε την επίσημη πρεμιέρα του στις 21 Νοεμβρίου 2011 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Για την επίσημη πρεμιέρα, δημιουργήθηκε μία ειδική εκδοχή της ταινίας από την οποία απουσίαζε η μουσική επένδυση και την οποία συμπλήρωσαν ζωντανά 44 μουσικοί της Συμφωνικής Ορχήστρας της Σόφιας, υπό τις οδηγίες του συνθέτη της ταινίας, Γιάννου Αιόλου. Η ταινία κυκλοφόρησε στις κινηματογραφικές αίθουσες την 1η Δεκεμβρίου 2011. Κυκλοφόρησε επίσης σε DVD και Blu-Ray στις 7 και 16 Μαρτίου 2012 αντίστοιχα. Τη μουσική επένδυση της ταινίας συνέθεσε ο Γιάννος Αιόλου, όπως επίσης και το τραγούδι των τίτλων, "Μια στιγμή για πάντα", σε στίχους της Ελένης Ζιώγα και ερμηνεία του Γιώργου Νταλάρα. Τη μουσική ερμήνευσε ένα σύνολο εγχόρδων από τη Νέα Υόρκη, τη Βοστόνη, και το Κολόμπους (Οχάιο), ο Άγγλος μπαντονεονίστας Τζούλιαν Ρόλαντ και Έλληνες μουσικοί, σε ένα σύνολο που ξεπέρασε τους 70 μουσικούς.Το τραγούδι των τίτλων αποτέλεσε τον προπομπό του όλου πρότζεκτ, αλλά και το κυρίως θέμα της ταινίας, ενώ κυκλοφόρησε σε ένα συλλεκτικό (300 κομμάτια) μικρό δίσκο βινυλίου 33 στροφών. Στο ένθετο του συλλεκτικού δίσκου, συμπεριλήφθηκαν και οδηγίες εκμάθησης τανγκό. Ολόκληρο το σάουντρακ κυκλοφόρησε σε μορφή CD, περιέχοντας συνολικά 40 κομμάτια, ένα εκ των οποίων είναι και το τραγούδι των τίτλων, τον Δεκέμβριο του 2011.Σχολιάζοντας την ταινία και τη μουσική της κατά την επίσημη συνέντευξη Τύπου, ο Αιόλου ανέφερε: «Το τανγκό των Χριστουγέννων είναι μια ταινία ensemble. Τέσσερις άνθρωποι, τρεις διαφορετικές ερωτικές σχέσεις, γι αυτό και υπάρχουν τρία διαφορετικά μουσικά θέματα, τα οποία μπλέκονται μεταξύ τους». Όλη η μουσική είναι από τον Γιάννο Αιόλου. Η ταινία είχε συνολικά έσοδα 1.927.222 δολάρια και κατατάχθηκε στην 15η θέση των ταινιών με τα περισσότερα έσοδα στη χώρα για το 2011. Το πρώτο και δεύτερο Σαββατοκύριακο προβολής, η ταινία βρέθηκε στην κορυφή του box office κόβοντας 36867 και 35238 εισιτήρια αντίστοιχα, φτάνοντας συνολικά τα 95553 εισιτήρια και για τις δύο εβδομάδες. Το τρίτο Σαββατοκύριακο προβολής, έπεσε στη δεύτερη θέση του box office με 24450 εισιτήρια. Το τανγκό των Χριστουγέννων ολοκλήρωσε τον κύκλο προβολών του την έκτη εβδομάδα με 6.958 εισιτήρια, φτάνοντας συνολικά τα 203434 εισιτήρια. Στη σελίδα συλλογής κριτικών YouRate, Το τανγκό των Χριστουγέννων συγκεντρώνει ποσοστό 65/100 βασισμένο σε 5 κριτικές. Η Λήδα Γαλανού από το Flix βαθμολόγησε την ταινία με 3/5 αναφέροντας πως το πλεονέκτημά της είναι το καστ της:«Το μεγάλο πλεονέκτημα της ταινίας, εκτός από την ιστορία του αρχετυπικού ανεκπλήρωτου έρωτα, είναι το καστ της. Ο Γιάννης Μπέζος είναι επιβλητική ενσάρκωση της εξουσίας, ο Αντίνοος Αλμπάνης διαχειρίζεται τον ευάλωτο ήρωά του με διακριτικότητα και αυτάρκεια, η Ελένη Κοκκίδου αναδεικνύεται με άνεση στο μικρό της ρόλο και η Βίκυ Παπαδοπούλου είναι τόσο φωτογενής που εκπληρώνει το ζητούμενο. Ωστόσο ο ηθοποιός που κρατά την ταινία και γεμίζει την οθόνη με το αψύ πρόσωπο της ήρεμης δύναμης και του αληθινού ζεν πρεμιέ είναι ο Γιάννης Στάνκογλου. [...] [Ενώ] ο ανταγωνισμός στο τρίγωνο Μπέζου – Παπαδοπούλου – Στάνκογλου κερδίζει σταδιακά ένταση και απογειώνεται, η ανάπτυξη της σχέσης Στάνκογλου – Αλμπάνη σκαλώνει, κυλά μ’ έναν αμήχανο συντηρητισμό, ενώ στην ουσία είναι και το πιο αυθεντικό, χαρακτηριστικό κομμάτι της ιστορίας».Ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος γράφοντας για το Lifo, βαθμολόγησε την ταινία με 2.5/5 αναφέροντας:«[...] ο Νίκος Κουτελιδάκης, στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο, καταφέρνει ν’ αποδώσει την κορύφωση, με τη βοήθεια της εύστοχης, αν και overproduced, μουσικής του Γιάννου Αιόλου, και να κρατήσει τις βασικές γραμμές του αδήλωτου, λόγω συνθηκών και εποχής, πάθους και πόθου, ομολογουμένως με περισσότερο αδρές γραμμές απ’ ό,τι θα επέτρεπε η περίσταση. Ο ατμοσφαιρικός χειρισμός της εικόνας ισοφαρίζει τις υπερβολές, η Παπαδοπούλου είναι γοητευτική, ο Στάνκογλου συγκεκριμένος και δωρικός, ο Μπέζος ακριβής και κινηματογραφικός, ενώ ο Αντίνοος Αλμπάνης κατευθύνεται σε μια ευαισθησία που σπάει τη δραματικότητα σε πολλά κομμάτια - για τη σύγχυση ευθύνεται κυρίως η αδυναμία του σεναρίου να φωτίσει την ομοφυλοφιλία του με πιο κινηματογραφικούς όρους, αντί να την αφήσει ανεξήγητα μετέωρη».Η Ρέα Βιτάλη από το Protagon έδωσε θετική κριτική στην ταινία, επαινώντας τις ερμηνείες των τεσσάρων πρωταγωνιστών και χαρακτηρίζοντας τη διανομή των ρόλων «σοφή». Θεώρησε ωστόσο πως η σκηνή στο φαρμακείο και η συνέχειά της στο τέλος της ταινίας ήταν περιττή λέγοντας: «Σχεδόν κατέστρεψε την ατμόσφαιρα ολόκληρου του έργου. Έφτυσε την ουσία του. Τα δυο λεπτά της αιωνιότητας ενός έρωτα. Το σινερομάτζο-ποίησαν βέβηλα. Με κάκιστο μακιγιάζ σαν αποκριάτικο». Ο Κώστας Τσώκος από το Filmboy βαθμολόγησε την ταινία με 5/10 λέγοντας πως αν και η υπόθεση έκρυβε μέσα της πολύ συναίσθημα, πέρα από μεμονωμένες στιγμές δεν κατάφερνε να τo μεταδώσει, ενώ«το βασικότερο πρόβλημα» ήταν το σενάριο και η σκηνοθεσία. Επεσήμανε ωστόσο πως η φωτογραφία και η μουσική ήταν «έξοχες» και οι ερμηνείες «το καλύτερο κομμάτι», με τους Αλμπάνη και Στάνκογλου να προεξέχουν στην έκφραση των συναισθημάτων των ηρώων τους. «Ο [Αλμπάνης] ήταν συγκλονιστικός σε όλες του τις αντιδράσεις, η μελαγχολία, οι κρυφοί πόθοι, ο δισταγμός μπροστά στους ανωτέρους, η αγωνία και η απελπισία για την άρρωστη μάνα. Ο Στάνκογλου έμοιαζε επίσης γεννημένος για το ρόλο του, με τα άγρια χαρακτηριστικά και το μουστάκι και έβγαζε κι αυτός πραγματικό συναίσθημα, οργή, μοναξιά και θλίψη ταυτόχρονα». Το τανγκό των Χριστουγέννων έλαβε συνολικά πέντε υποψηφιότητες στα βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, από τις οποίες κέρδισε στις τρεις κατηγορίες· ενδυματολογίας, φωτογραφίας και πρωτότυπης μουσικής. Απέσπασε επίσης πέντε συνολικά βραβεία κοινού στα SevenArt Awards του 2012, για τα οποία ψήφισαν 3200 αναγνώστες. Κατάλογος χριστουγεννιάτικων ταινιών Το τανγκό των Χριστουγέννων στην IMDb Το τανγκό των Χριστουγέννων στο πρώην Cine.gr (αρχειοθετημένο στο Wayback Machine)