Κάρολιν Μπερτότσι

H Κάρολιν Μπερτότσι (10 Οκτωβρίου 1966) είναι διακεκριμένη Αμερικανίδα χημικός, βραβευμένη με το Νόμπελ Χημείας το 2022, γνωστή για το ευρύ ερευνητικό έργο της που καλύπτει τη χημεία και τη βιολογία. Επινόησε τον όρο «βιοορθογωνική χημεία» για τις χημικές αντιδράσεις που είναι συμβατές με τα ζωντανά συστήματα. Οι πρόσφατες προσπάθειές της περιλαμβάνουν τη σύνθεση χημικών εργαλείων για τη μελέτη των σακχάρων της κυτταρικής επιφάνειας, που ονομάζονται γλυκάνες και πώς αυτές επηρεάζουν ασθένειες όπως τον καρκίνο, τις φλεγμονές και τις ιογενείς λοιμώξεις, π.χ. COVID-19.

 Έλαβε το βασικό πτυχίο της με άριστα (summa cum laude) στη χημεία από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου εργάστηκε με τον καθηγητή Joe Grabowski για το σχεδιασμό και την κατασκευή ενός φωτοακουστικού θερμιδόμετρου. Μετά την αποφοίτησή της από το Χάρβαρντ το 1988, εργάστηκε στο Bell Labs με τον ερευνητή Chris Chidsey.Το 1993 ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στη χημεία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ με τον καθηγητή Mark Bednarski, στη χημική σύνθεση αναλόγων ολιγοσακχαριτών. Ενώ βρισκόταν στο Μπέρκλεϊ, ανακάλυψε ότι οι ιοί μπορούν να συνδεθούν με τα σάκχαρα στο σώμα. Η ανακάλυψη αυτή οδήγησε στο πεδίο της έρευνάς της, την γλυκοβιολογία. Κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους διδακτορικών σπουδών της, ο καθηγητής Bednarski διαγνώστηκε με καρκίνο του παχέος εντέρου, με αποτέλεσμα να πάρει άδεια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ολοκληρώσει το διδακτορικό της χωρίς ουσιαστικά άμεση καθηγητική επίβλεψη. Στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, κατέχει την καθηγητική έδρα Anne T. and Robert M. Bass στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Επιστημών. Είναι επίσης ερευνήτρια στο Ιατρικό Ινστιτούτο Howard Hughes και έχει διατελέσει διευθύντρια του Molecular Foundry, ενός ερευνητικού κέντρου νανοεπιστήμης στο εργαστήριο Lawrence Berkeley National Laboratory.Έλαβε το βραβείο για ιδιοφυείς ερευνητές, ονόματι βραβείο MacArthur, σε ηλικία μόλις 33 ετών. Το 2010, ήταν η πρώτη γυναίκα που έλαβε το διάσημο βραβείο σχολής Lemelson-MIT Prize. Είναι μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (2005), του Ινστιτούτου Ιατρικής (2011) και της Εθνικής Ακαδημίας Εφευρετών (2013). Το 2014, ανακοινώθηκε ότι η Μπερτότσι θα ήταν η επικεφαλής του επιστημονικού περιοδικού ACS Central Science, του πρώτου περιοδικού ανοιχτής πρόσβασης της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας με σύστημα-κριτών, το οποίο είναι ανοιχτό-δωρεάν για το κοινό. Από το 2021 είναι μέλος της Accademia dei Lincei. Έχει δηλώσει από χρόνια ότι είναι λεσβία, ενώ υπήρξε πρότυπο για τους φοιτητές της και συναδέλφους της. Εκπονεί μελέτες και έρευνες σχετικές με τη γλυκοβιολογία, με στόχο τις υποκείμενες ασθένειες, όπως τον καρκίνο, τις φλεγμονώδεις διαταραχές π.χ. η αρθρίτιδα και τις μολυσματικές ασθένειες, π.χ. η φυματίωση. Συγκεκριμένα, έχει προχωρήσει στην κατανόηση των ολιγοσακχαριτών της κυτταρικής επιφάνειας που εμπλέκονται στην αναγνώριση κυττάρων και στην ενδοκυτταρική επικοινωνία. Έχει εφαρμόσει τις τεχνικές της βιοορθογωνικής χημείας για να μελετήσει τον γλυκοκάλυκα, δηλ. τα σάκχαρα που περιβάλλουν την κυτταρική μεμβράνη. Οι ανακαλύψεις της έχουν προχωρήσει στον τομέα της βιοθεραπευτικής. Το εργαστήριό της έχει επίσης αναπτύξει εργαλεία για έρευνα. Μια επακόλουθη εξέλιξη θα είναι η δημιουργία χημικών εργαλείων για τη μελέτη γλυκανών σε ζωντανά συστήματα.Η ανάπτυξη νανοτεχνολογιών του εργαστηρίου της που διερευνούν βιολογικά συστήματα οδήγησε το 2018 στην ανάπτυξη ενός γρήγορου τεστ φυματίωσης στο σημείο της φροντίδας.Το 2017 προσκλήθηκε να μιλήσει σε διάλεξη TED του Στάνφορντ, δίνοντας μια εισήγηση με τίτλο «What the sugar coating on your cells is trying to tell you». Το 2001, η ίδια μαζί με τον χημικό-συνάδελφο της Steve Rosen ίδρυσαν από κοινού την Thios Pharmaceuticals στην Καλιφόρνια, την πρώτη εταιρεία που στόχευσε σε μονοπάτια θείωσης. Έχει συνεργαστεί σε περισσότερες από 600 ερευνητικές δημοσιεύσεις, σύμφωνα με τη βάση Web of Science. Αυτές οι εργασίες που είχαν τη μεγαλύτερη απήχηση είναι οι εξής: Sletten, EM; Bertozzi, CR (2009). «Bioorthogonal Chemistry: Fishing for Selectivity in a Sea of Functionality». Angewandte Chemie International Edition in English 48 (38): 6974–98. doi:10.1002/anie.200900942. PMID 19714693. Bertozzi, Carolyn R.; Kiessling, Laura L. (2001). «Chemical Glycobiology». Science 291 (5512): 2357–64. doi:10.1126/science.1059820. PMID 11269316. Bibcode: 2001Sci...291.2357B. Saxon, Eliana; Bertozzi, Carolyn R. (2000). «Cell Surface Engineering by a Modified Staudinger Reaction». Science 287 (5460): 2007–10. doi:10.1126/science.287.5460.2007. PMID 10720325. Bibcode: 2000Sci...287.2007S. Agard, Nicholas J.; Prescher, Jennifer A.; Bertozzi, Carolyn R. (2005). «A Strain-Promoted [3 + 2] Azide−Alkyne Cycloaddition for Covalent Modification of Biomolecules in Living Systems». Journal of the American Chemical Society 126 (46): 15046–15047. doi:10.1021/ja044996f. PMID 15547999. Dube, DH; Bertozzi, CR (2005). «Glycans in cancer and inflammation—potential for therapeutics and diagnostics». Nature Reviews Drug Discovery 4 (6): 477–88. doi:10.1038/nrd1751. PMID 15931257. Συνολικά έχει 14 ερευνητικές εργασίες που η καθεμιά έχει περισσότερες από 1.000 ετεροαναφορές. Η καθηγήτρια Κάρολιν Μπερτότσι τιμήθηκε με το Νόμπελ Χημείας το 2022, από κοινού με τους χημικούς Morten P. Meldal και Καρλ Μπάρι Σάρπλες «για την ανάπτυξη της χημείας κλικ και της βιοορθογωνικής χημείας». Μεγάλωσε στο Lexington της Μασαχουσέτης και είναι κόρη της αείμνηστης Norma Gloria (Berringer) και του William Bertozzi. Ο πατέρας της ήταν ιταλικής καταγωγής.Οι παππούδες της από τη μητέρα της ήταν από τη Νέα Σκωτία του Καναδά. Ο πατέρας της ήταν καθηγητής φυσικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης.Έχει ανοιχτά δηλώσει ότι είναι λεσβία από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, έχει σύντροφο-γυναίκα και επίσης τρεις γιους. Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Carolyn Bertozzi στο Wikimedia Commons