Μαρσιποφόρα

Μαρσιποφόρα ονομάζεται η ανθυφομοταξία των θηλαστικών που χαρακτηρίζονται από την παρουσία στα θηλυκά ενός θυλάκου (τσέπης), που λέγεται μάρσιπος. Μέσα σε αυτόν μεταφέρεται και ολοκληρώνεται η ανάπτυξη του πρώιμου νεογέννητου. Η τάξη των μαρσιποφόρων, είναι η μοναδική της υπέρταξης των μεταθηρίων. Περιλαμβάνει περισσότερα από 270 είδη τα οποία συναντώνται στην Αυστραλία (εκεί εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αφθονία και ποικιλομορφία), στην Τασμανία, στη Νέα Γουινέα και την Αμερική.

 Τα μαρσιποφόρα επιδεικνύουν μεγάλη ποικιλία στη μορφολογία και στην οικολογία τους, με αποτέλεσμα τα μέλη πολλών οικογενειών να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Υπάρχουν είδη που μοιάζουν με τρωκτικά ή με λαγούς, με σκύλους (π.χ. θυλακίνος), με αρκούδες (κοάλα), ενώ άλλα μαρσιποφόρα είναι τελείως μοναδικά. Περιλαμβάνουν χερσόβια, δενδρόβια, ημι-υδρόβια και υδρόβια είδη. Η προσωπική περιοχή του κρανίου είναι μεγάλη αλλά η κρανιακή κοιλότητα μικρή, και οι αύλακες των εγκεφαλικών ημισφαιρίων απλές. Όμως κύριο χαρακτηριστικό τους είναι το αναπαραγωγικό τους σύστημα που από πολλές απόψεις είναι ασυνήθιστο: τα θηλυκά διαθέτουν δυο κόλπους με κοινό άνοιγμα και δυο μήτρες, οι οποίες κατά τη γέννα σχηματίζουν ανεξάρτητα από τους κόλπους, ένα κανάλι από το οποίο εξέρχεται το έμβρυο. Τα αρσενικά έχουν αναπαραγωγικό όργανο διχαλωτό, που βρίσκεται πίσω από τους όρχεις τους και όχι μπροστά, όπως στα άλλα θηλαστικά. Η κύηση είναι μικρή σε διάρκεια (8-40 μέρες). Τα περισσότερα μαρσιποφόρα δεν έχουν πραγματικό πλακούντα, το όργανο δηλ. που μεταφέρει τα θρεπτικά συστατικά από τη μητέρα στο έμβρυο κατά την κύηση. Η διατροφή του εμβρύου στη μήτρα εξασφαλίζεται από τον λεκιθικό σάκο. Έτσι η εμβρυακή ανάπτυξη μπορεί να ολοκληρωθεί μόνο κατά το ένα μέρος μέσα στο μητρικό σώμα, και ολοκληρώνεται στο μάρσιπο. Τα νεογνά των μαρσιποφόρων είναι λιγότερο ανεπτυγμένα, άρα πιο ευάλωτα. Τα θηλυκά επενδύουν λιγότερο ενεργειακά κατά τη σύντομη περίοδο κύησής τους και εάν το νεογνό δεν επιζήσει, μπορούν να συλλάβουν άλλο πολύ γρήγορα, και πολύ γρηγορότερα από τα πλακουντοφόρα. Επιπλέον τα μαρσιποφόρα μπορούν να κυοφορήσουν σε σύντομο διάστημα μετά τη γέννα, ακόμα και κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε εμβρυακή διάπαυση, δηλ. η ανάπτυξη των νέων εμβρύων σταματά στο στάδιο του βλαστιδίου μέχρι να αρχίσει να μειώνεται ο αριθμός των νεογνών στον μάρσιπο, οπότε συνεχίζεται κανονικά. Ο μάρσιπος είναι μια δερμάτινη θήκη, το κοιλιακό τοίχωμα της οποίας φέρει 2-19 θηλές και στηρίζεται από ειδικά οστά, που φύονται από την ήβη. Ο αριθμός των θηλών εξαρτάται από τον αριθμό των νεογνών ανά γέννα. Τα μικρά γεννιούνται σε ένα πολύ πρώιμο στάδιο, κι αμέσως έρπουν μέχρι το μάρσιπο και προσκολλώνται στις θηλές του, οι οποίες διογκώνονται μέσα στο στόμα τους. Το μικρό παραμένει προσκολλημένο στις θηλές για αρκετές εβδομάδες ή μήνες (1-2), ώσπου να αναπτυχθούν οι σιαγόνες του. Καθώς το μικρό δεν έχει αρκετή δύναμη για να ρουφήξει το γάλα, το μυϊκό σύστημα του μαστού εξωθεί περιοδικά το γάλα προς το στόμα του. Θεωρείται ότι ο διαχωρισμός των μαρσιποφόρων και των πλακουντοφόρων από ένα κοινό πρόγονο πραγματοποιήθηκε κατά την κρητιδική περίοδο του μεσοζωικού αιώνα. Τα μέχρι σήμερα ευρήματα δείχνουν ότι ο διαχωρισμός έγινε στην Ασία. Το γνωστότερο απολίθωμα μαρσιποφόρου έχει βρεθεί στην Κίνα, στην περιοχή Λιαονίνγκ, κι έχει ηλικία 125 εκατ. έτη. Από την Ασία τα μαρσιποφόρα πέρασαν στη Βόρεια Αμερική, κι από εκεί εξαπλώθηκαν στη Νότια Αμερική. Στη συνέχεια μέσω υποθετικών χερσαίων γεφυρών μετακινήθηκαν προς την Αυστραλία. Ζουν σε διάφορα περιβάλλοντα, από ερημικές μέχρι εύκρατες και τροπικές περιοχές. Στην Ευρώπη και την Ασία έχουν εξαφανιστεί, ενώ στην Αμερική έχουν περιοριστεί. Τα περισσότερα είδη επιβιώνουν στην Αυστραλία. Τα μαρσιποφόρα διαιρούνται βασικά σε αυτά της Αμερικής, και αυτά της Αυστραλίας. Η τάξη μικροβιοθηριίδες, που έχει μόνο ένα είδος, το Monito del Monte ζει στη Νότια Αμερική αλλά θεωρείται πιο κοντινός συγγενής με τα αυστραλιανά μαρσιποφόρα. Υπάρχουν πολλά μικρά δενδρόβια είδη σε κάθε ομάδα. Αυτά που ζουν στην Αμερική συχνά καλούνται οπόσουμ, ενώ πολλά από αυτά που ζουν στην Αυστραλία καλούνται πόσουμ. Τάξη Διδελφόμορφα (Didelphimorphia) (93 είδη) Οικογένεια Διδελφίδες (Didelphidae): οπόσουμ Τάξη Καινοληστόμορφα (Paucituberculata) (6 είδη) Οικογένεια Καινοληστίδες (Caenolestidae): οπόσουμ μυγαλή Τάξη Μικροβιοθηρία (1 είδος) Οικογένεια Μικροβιοθηριίδες (Microbiotheriidae): Monito del Monte ή μικρός πίθηκος των βουνών ή κολοκόλο (colocolo) Τάξη Δασυουρόμορφα (71 είδη) Οικογένεια Θυλακινίδες: Θυλακίνη (επίσης γνωστό ως λύκος της Τασμανίας, ή τίγρης της Τασμανίας). Θεωρείται εξαφανισμένο είδος. [1] Οικογένεια Δασυουρίδες: Διάβολος της Τασμανίας, και συγγενικά είδη Οικογένεια Μυρμηκοβιίδες: Νούμπατ, επιστ. ονομασία Myrmecobius fasciatus Τάξη Πηραμελόμορφα (24 είδη) Οικογένεια Θυλακομυίδες: Μπίλμπι Οικογένεια Χεροποδίδες: Χοιρόποδος περαμελής Οικογένεια Πηραμελίδες: Περαμελής κ.α. Τάξη Νωτορυκτερόμορφα Notoryctemorphia (2 είδη) Οικογένεια Νοτορυκτίδες: μαρσιποφόροι ασπάλακες Τάξη Διπρωτόδοντα (137 είδη) Οικογένεια Φασκολαρκτίδες: Κοάλα Οικογένεια Βομβατίδες: Φασκωλόμυς (Γουόμπατ) (Από τη λέξη wambaty της ιθαγενούς διαλέκτου Νταρούκ) Οικογένεια Φαλαγγερίδες: brushtail πόσουμ και κούσκους Οικογένεια Μπουραμυίδες (Burramyidae): πυγμαία πόσουμ Οικογένεια Ταρσιπεδίδες: Πόσουμ του μελιού Οικογένεια Πεταυρίδες: Ραβδωτό πόσουμ, πόσουμ του Ληντμπήτερ, Πέταυρος με κίτρινη κοιλιά, Σακχαροπέταυρος, Ερυθροκάστανος πέταυρος, Σκίουρος πέταυρος Οικογένεια Ψευδοχειρίδες: Πόσουμ με ραβδωτή ουρά και συγγενείς Οικογένεια Ποτορίδες: Ποτορού, καγκουρό ποντίκια (rat kangaroos), μπετόνγκ Οικογένεια Ακροβατίδες: Feathertail Glider Οικογένεια Υψιπρυμνοδοντίδες: Καγκουρό μοσχοπόντικο Οικογένεια Μακροποδίδες: καγκουρό, γουάλαμπι, κουόκα και συγγενείς Γκρι Καγκουρό (Macropus giganteus) Κόκκινο καγκουρό (Macropus rufus) Δενδρολαγός του Ντόρια (Dendrolagus Dorianus) Κοάλα (Phascolarctos cinereus) Πέταυρος (Petaurus breviceps) Βόρειος δασύουρος (Dasyurus hallucatus) Ο δακτύλιος των μαρσιποφόρων Είδη θηλαστικών της Δυτικής Αυστραλίας