Δημοψήφισμα της Μπελίζ (2019)

Ένα δημοψήφισμα για την εδαφική διαμάχη με τη Γουατεμάλα διεξήχθη στην Μπελίζ στις 8 Μαΐου 2019. Οι ψηφοφόροι ρωτήθηκαν για το αν η χώρα τους θα έπρεπε να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης προκειμένου να επιλυθεί η διαφορά με τη Γουατεμάλα. Αρχικά η ψηφοφορία ήταν προγραμματισμένη για τις 10 Απριλίου ωστόσο με νομικά μέσα αναβλήθηκε η διαδικασία. Όταν διενεργήθηκε το δημοψήφισμα, η πρόταση εγκρίθηκε με ποσοστό 55% των ψηφισάντων.

 Η δέσμευση να επιλυθεί η εδαφική διαμάχη Μπελίζ-Γουατεμάλας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υπογράφηκε από τις κυβερνήσεις των δύο χωρών τον Δεκέμβριο του 2008. Δημοψήφισμα πραγματοποιήθηκε στη Γουατεμάλα σχετικά με την πρόταση στις 15 Απριλίου 2018. Όπως απαιτούσαν οι προηγούμενες συμφωνίες, έπρεπε να διεξαχθεί δημοψήφισμα στην Μπελίζ εντός έξι μηνών. Ο Γουατεμαλανός αντιπρόεδρος, Ιάφεθ Καμπρέρα, δήλωσε ότι η Μπελίζ θα απαντήσει με τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος εκεί, τον Μάιο του 2018, όμως η Μπελίζ κυκλοφόρησε μια δήλωση διαψεύδοντας την διεξαγωγή. Ειδικότερα, δήλωσε ότι μάλλον θα διεξαγάγει το δημοψήφισμα μετά την επαναληπτική διαδικασία εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια ακριβής και δίκαιη ψηφοφορία Το δημοψήφισμα αμφισβητήθηκε στο δικαστήριο από την αντιπολίτευση με το σκεπτικό ότι βασίστηκε στην Ειδική Συμφωνία του 2008 μεταξύ Μπελίζ και Γουατεμάλας, η οποία μπορούσε να οδηγήσει σε εδαφικές αλλαγές που δεν συνάδουν με το σύνταγμα της Μπελίζς. Αυτό οδήγησε στην έκδοση δικαστικής απόφασης από το Ανώτατο Δικαστήριο, καθυστερώντας το δημοψήφισμα. Μετά την έκδοση της εντολής, η κυβέρνηση της Μπελίζ εισήγαγε νομοθεσία με την οποία πίστευε ότι θα αντιμετώπιζε την εντολή. Όμως, το PUP ισχυρίστηκε ότι χρειαζόταν να αναθεωρηθεί το σύνταγμα, κάτι που απαιτούσε τα 2/3 της πλειοψηφίας, προτού διεξαχθεί το δημοψήφισμα.Η νέα νομοθεσία για το δημοψήφισμα της Μπελίζ εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 12 Απριλίου 2019 και από τη Γερουσία στις 15 Απριλίου. Το κόμμα PUP αντιτάχθηκε στο νέο νομοσχέδιο για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, με το αιτιολογικό ότι βασίστηκε στην ειδική συμφωνία του 2008, για την οποία συνεχιζόταν ακόμα η δικαστική διαδικασία.Σε κοινή τους διακήρυξη με ημερομηνία έκδοσης στις 11 Απριλίου 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες κάλεσαν την κυβέρνηση της Μπελίζ να διεξαγάγει το δημοψήφισμα το συντομότερο δυνατό. Ο Πρόεδρος της Γουατεμάλας Τζίμι Μοράλες κάλεσε επίσης την κυβέρνηση να προχωρήσει αμέσως στη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Στο μεταξύ, ο Μοράλες προκάλεσε αντιδράσεις όταν στη διάρκεια επίσκεψής του σε σχολείο ζωγράφισε την Μπελίζ ως τμήμα της Γουατεμάλας. Στις 15 Απριλίου 2019 πολεμικά πλοία της Γουατεμάλας εμπόδισαν την μπελιζιανή ακτοφυλακή από το να κάνει περιπολίες στον ποταμό Σαρστούν στα σύνορα των δύο χωρών.Η κυβέρνηση της Μπελίζ ζήτησε στις 15 Απριλίου 2019 την παύση της διαταγής ενόψει της προθεσμίας της 10ης Απριλίου για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος και τη θέσπιση νέου νομοσχεδίου για το δημοψήφισμα. Το δικαστήριο αρνήθηκε να ακυρώσει την εντολή πριν από την ουσιαστική ακρόαση, και όρισε την 29η Απριλίου ως ημερομηνία ακρόασης. Το Ενωμένο Κόμμα του Λαού επέκρινε την κυβέρνηση για την έκδοση εισιτηρίων για λαχειοφόρο αγορά που κληρώθηκαν την ίδια μέρα με τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, κάνοντας λόγο για δωροδοκία.