Γκριγκόρε Βιέρου

Ο Γκριγκόρε Βιέρου (Ρουμάνικη προφορά: ɡriˈɡore viˈeru ; 14 Φεβρουαρίου 1935, Περερίτα, κομητεία Χοτίν, Βασίλειο της Ρουμανίας – 18 Ιανουαρίου 2009, Κισινάου, Δημοκρατία της Μολδαβίας) ήταν Ρουμάνος ποιητής, συγγραφέας και υπέρμαχος της ένωσης της Ρουμανίας με τη Μολδαβία. Είχε καταγωγή από τη Βεσσαραβία. Είναι επίσης γνωστός για τα ποιήματά του και τα βιβλία για παιδιά. Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από ζωηρά φυσικά σκηνικά, πατριωτισμό, καθώς και από μια λατρεμένη εικόνα της ιερής μητέρας. Ο Βιέρου έγραψε στη ρουμανική γλώσσα . Το 1993 εξελέγη ανταποκριτής μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας.

 Γεννήθηκε στο χωριό Περερίτα, στην κομητεία Χοτίν, εκείνη την εποχή, μέρος της Ρουμανίας (σήμερα μέρος της περιοχής Μπριτσένι, Μολδαβία). Οι γονείς του, Πάβελ και Ευντοκία Βιέρου (το γένος Ντίντικ) ήταν αγρότες. Το 1950 αποφοίτησε από το 7-τάξιο σχολείο του χωριού του και μετά παρακολούθησε το γυμνάσιο στο Λιπτσάνι, από το οποίο αποφοίτησε το 1953. Ο Βιέρου ήταν παντρεμένος με τη Ραΐσα Βιέρου από το 1959. Είχαν δύο γιους, τον Τεοντόρ και τον Καλίν Βιέρου. Το πρώτο του εκδοτικό ντεμπούτο ήταν το 1957, ένα βιβλιαράκι με ποιήματα για παιδιά, το «Alarma» («Συναγερμός»), που εκτιμήθηκε θετικά από τους κριτικούς λογοτεχνίας. Την επόμενη χρονιά, ο Βιέρου αποφοίτησε από το Παιδαγωγικό Κρατικό Πανεπιστήμιο Ιόν Κρεάνγκα στο Κισινάου με πτυχίο ιστορίας και φιλολογίας. Εργάστηκε ως συντάκτης στο περιοδικό " Scînteia Leninistă" ("Η Σπίθα του λενινιστή" ) σχεδιασμένο για παιδιά, προς το παρόν ονομάζεται "Noi" ( "Εμείς" ), και στην εφημερίδα "Tînărul leninist" ("Ο νεαρός λενινιστής" ), επί του παρόντος "Florile Dalbe" ( "Λευκά λουλούδια" ). Το 1959, έγινε συντάκτης στο περιοδικό «Nistru», σήμερα «Basarabia» (Βεσσαραβία), μια έκδοση της Ένωσης Συγγραφέων της Μολδαβίας. Από το 1960 έως το 1963, υπηρέτησε ως αρχισυντάκτης του εκδοτικού οίκου " Cartea Moldovenească" (Το Μολδαβικό Βιβλίο). Το 1967, το βιβλίο του Βιέρου «Ποίηση για αναγνώστες όλων των ηλικιών» (εκδόθηκε το 1965) τιμήθηκε με το Μολδαβικό Βραβείο Λογοτεχνίας Νέων. Την επόμενη χρονιά, το βιβλίο του «Το όνομά σου» έγινε μέρος του προγράμματος σπουδών της σύγχρονης λογοτεχνίας στα πανεπιστήμια της Μολδαβίας. Έγραψε ένα άλλο παιδικό βιβλίο με παραμύθια/εικόνα «Ψωμί και Δροσιά» που περιλαμβάνει τον Ντόρου, ένα αγόρι 4 ή 5 ετών, που ζει στο Κισινάου με τους γονείς του. Πολλοί Μολδαβοί συνθέτες εμπνεύστηκαν από την ποίηση του Γκριγκόρε Βιέρου (τραγούδι "Poftim de intrați", "Cine crede" κ.λπ.), ο ίδιος ο ποιητής είναι συγγραφέας πολλών μελωδιών ("Să crești mare" κ.λπ.) και από το 1964 άρχισε να συνεργάζεται με τη συνθέτρια Γιούλια Τσιμπούλσκαγια («Soare, soare» (Ήλιος, ήλιος), «Clopoțeii» (Καμπάνες), «Stea-stea, logostea», «Ramule-neamule», «Cîntînd cu iubire» (Τραγουδώντας με αγάπη) κ.ά. ). Ήταν συχνός καλεσμένος του "Το Σπίτι της Ποίησης" στο χωριό Κοτσιουλία, στην περιοχή Καντεμίρ. Εδώ γράφτηκε και το περίφημο βιβλίο για παιδιά προσχολικής ηλικίας «Albinuța» (Μέλισσα). Το 1968 ήταν σημείο καμπής για τη μοίρα του ποιητή. Αυτό το έτος έγινε αξιοσημείωτος από τον τόμο του λυρικού "Numele Tău" ("Το όνομά σου"), με μια εισαγωγή που έγραψε ο Ιόν Ντρούτσα. Το βιβλίο εκτιμήθηκε από τους κριτικούς λογοτεχνίας ως η πιο πρωτότυπη ποιητική παρουσίαση. Τη χρονιά της έκδοσής του έγινε αντικείμενο μελέτης στο πανεπιστήμιο στα πλαίσια των μαθημάτων, που ορίζονται για τη σύγχρονη εθνική λογοτεχνία. Τρία ποιήματα του τόμου έχουν τίτλο: Τούντορ Αργκέζι Λουτσιάν Μπλάγκα, Κονσταντίν Μπρανκούζι, και άλλα δύο είναι αφιερωμένα στον Νικολάε Λάμπις και τον Μάριν Σορέσκου. Για πρώτη φορά, στη μεταπολεμική περίοδο, τέτοιες αφιερώσεις εμφανίστηκαν στους στίχους της Βεσσαραβίας. Από το 1971, ο Γκριγκόρε Βιέρου είναι μέλος της Οργάνωσης Κομσομόλ, του τμήματος νεολαίας του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1973, ο Γκριγκόρε Βιέρου πέρασε το Προύθο μέσα από μια αντιπροσωπεία σοβιετικών συγγραφέων. Συμμετείχε στη συνάντηση με τους συντάκτες του περιοδικού «20ος Αιώνας»: Νταν Χαουλίκα, Στεφάν Αουγκουστίν Ντοϊνάς, Ιοανίτσιε Ολτεάνου, Τζέω Σερμπάν, Τατιάνα Νικολέσκου. Κατόπιν αιτήματός του, έχει επισκεφθεί τα μοναστήρια Πούτνα, Βόρονετς, Σουτσεβίτσα, Ντραγκομίρνα, Βαράτεκ. Επέστρεψε στο Κισινάου με μια τσάντα βιβλία. Αργότερα ο ποιητής κάνει την εξής ομολογία: «Αν κάποιος ονειρευόταν να φτάσει στο διάστημα, για όλη μου τη ζωή εγώ ονειρευόμουν να διασχίσω τον Ποταμό Προύθο». Το 1974 και το 1977, προσκεκλημένος από τον πρόεδρο της Ένωσης Ρουμάνων Συγγραφέων, ο Βιέρου επισκέφθηκε το Βουκουρέστι, την Κωνστάντζα, το Ιάσιο και πόλεις της Τρανσυλβανίας. Το 1978, ο εκδοτικός οίκος "Junimea" τύπωσε το "Το Αστέρι της Παρασκευής", το πρώτο έργο του Βιέρου, που εκδόθηκε στη Ρουμανία. Το 1989 εξελέγη μέλος του κοινοβουλίου της Μολδαβίας και έκανε εκστρατεία για την ένωση της Ρουμανίας και της Μολδαβίας. Την επόμενη χρονιά εξελέγη Επίτιμο Μέλος της Ρουμανικής Ακαδημίας. Το 1992, η Ρουμανική Ακαδημία πρότεινε τον Βιέρου για το Νόμπελ Ειρήνης. Το 1995 έγινε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ρουμανικής Εταιρείας Ραδιοφωνίας και το 1996 κέρδισε πολλά ρουμανικά λογοτεχνικά βραβεία. Το 2000, ο Βιέρου τιμήθηκε με το μετάλλιο " Εμινέσκου " από τη ρουμανική κυβέρνηση. Στα τέλη της δεκαετίας του '80, ο Γκριγκόρε Βιέρου βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του Εθνικοαπελευθερωτικού Κινήματος στη Βεσσαραβία, τα κείμενά του (συμπεριλαμβανομένων των τραγουδιών στους στίχους του) παίζουν μεγάλο ρόλο στην αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των Ρουμάνων στη Βεσσαραβία. Ο Βιέρου είναι ένας από τους ιδρυτές του Λαϊκού Μετώπου της Μολδαβίας και είναι μεταξύ των οργανωτών και των ηγετών της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της 27ης Αυγούστου 1989. Συμμετέχει ενεργά στις συζητήσεις της 13ης συνόδου του Ανώτατου Σοβιέτ των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, στην οποία ψηφίζεται η ρουμανική γλώσσα ως επίσημη γλώσσα και η μετάβαση στη λατινική ορθογραφία. Στις 16 Ιανουαρίου 2009 ο Βιέρου υπέστη σοβαρό τροχαίο και εισήχθη στο Νοσοκομείο Επειγόντων Περιστατικών στο Κισινάου. Ο Γκριγκόρε Βιέρου ήταν σε κρίσιμη κατάσταση με πολυτραύμα, κλειστό κρανιοεγκεφαλικό τραύμα, εγκεφαλική θλάση και κλειστό τραύμα στο στήθος, θλάση καρδιάς και πνεύμονες και θλάση των κοιλιακών οργάνων, με ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης. Το τροχαίο ατύχημα σημειώθηκε τη νύχτα της 15ης προς 16 Ιανουαρίου, στη 1:30 π.μ. στο δρομολόγιο R-3 Κισινάου– Χάντσεστι– Τσιμισλία– Μπασαραμπέασκα. Στη θέση του οδηγού βρισκόταν ο Γκεόργκε Μουντεάνου, επίτιμος καλλιτέχνης της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και αναπληρωτής διευθυντής του συγκροτήματος λαϊκών χορών "Joc" (Παιχνίδι) του Κισινάου, ο οποίος βρίσκεται σε ευκολότερη κατάσταση. Εκείνη την εποχή, ήταν έξω με φίλους, για να γιορτάσει τα γενέθλια του Μιχάι Εμινέσκου, ενός Ρουμάνου ποιητή του 19ου αιώνα. Ο Βιέρου πέθανε στις 18 Ιανουαρίου 2009 στο Νοσοκομείο Επειγόντων Περιστατικών στο Κισινάου δύο ημέρες μετά το ατύχημα, μετά από καρδιακή ανεπάρκεια από την οποία δεν μπόρεσε να αναζωογονηθεί. Ο Γκριγκόρε Βιέρου κηδεύτηκε στις 20 Ιανουαρίου 2009 στο Κισινάου, στο Κεντρικό Νεκροταφείο στην οδό Αρμεάνα. Στην κηδεία παρευρέθηκαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, τα τμήματα του Γκριγκόρε Βιέρου, όπως τα αποκαλούσε στο άρθρο του ο καθηγητής Νταν Ντουνγκάτσιου. Το Κισινάου δεν είχε γνωρίσει τέτοιες κηδείες από την ταφή των συζύγων Ντόινα και Ιόν Αλντέα Τεοντορόβιτς. Η ημέρα της 20ης Ιανουαρίου 2009 κηρύχθηκε ημέρα πένθους στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, στις 10:00 σε ολόκληρη τη δημοκρατία τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή. Η κηδεία του Βιέρου μεταδόθηκε επίσης ζωντανά από το Teleradio Moldova. Πολλά σχολεία στη Δημοκρατία της Μολδαβίας, μια λεωφόρος στο Κισινάου και ένας δρόμος στο Ιάσιο ονομάζονται προς τιμήν του Γκριγκόρε Βιέρου. Στις 11 Φεβρουαρίου 2010, τρεις μέρες πριν από τα γενέθλιά του, η προτομή του ποιητή τοποθετήθηκε στο Δρομάκι των Κλασικών. Ένας δρόμος στο Μπουζάου ονομάζεται προς τιμή του Γκριγκόρε Βιέρου: Οδός Γκριγκόρε Βιέρου. Το 1996 κέρδισε πολλά ρουμανικά λογοτεχνικά βραβεία και την ίδια χρονιά, στις 23 Αυγούστου, κέρδισε το Τάγμα της Δημοκρατίας (Μολδαβία). Ο Ρουμάνος πρόεδρος Τραϊάν Μπασέσκου απένειμε μεταθανάτια στον Γκριγκόρε Βιέρου το παράσημο του Μεγαλόσταυρου του Άστρου της Ρουμανίας . Στον τόμο των στίχων, που σχεδιάστηκε για παιδιά "Trei iezi" (Τρία κατσικάκια), που δημοσιεύτηκε το 1970, υπήρχε επίσης το ποίημα "Curcubeul" (Το ουράνιο τόξο), στο οποίο ο Βιέρου, χρησιμοποιούσε τη μεταφορά του ουράνιου τόξου με τρία χρώματα, εξυμνώντας τη σημαία όλων των Ρουμάνων. Σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά την έκδοση του βιβλίου, η σοβιετική λογοκρισία απέσυρε το βιβλίο από τα βιβλιοπωλεία και ο συγγραφέας κατηγορήθηκε για εκτροπή. Επίσης το 1970, εμφανίστηκε το βιβλίο The Abecedarul (Το αλφάβητο), που αναπτύχθηκε από τον Βιέρου σε συνεργασία με τον συγγραφέα Σπυρίδωνα Βανγκέλι. Ακόμη και στις μέρες μας, αυτό το εγχειρίδιο, το οποίο έχει επεξεργαστεί πολλές φορές με την πάροδο του χρόνου, εξακολουθεί να διδάσκεται στους μικρούς Βεσσαραβιανούς της πρώτης τάξης. Το 1989, ο Βιέρου και ο Βανγκέλι έφτιαξαν επίσης τη λατινική εκδοχή του The Abecedarul (Το αλφάβητο). Ο Βιέρου έγραψε, μεταξύ πολλών άλλων, τους στίχους για το soundtrack της ταινίας κινουμένων σχεδίων Μαρία, Μιραμπέλα, και το ποίημα του Βιέρου "Dragă Otee" ( Αγαπητέ Ότεε) έχει τραγουδηθεί από τον Γιούριε Σαντόβντικ. Αργότερα, το τραγούδι τραγουδήθηκε ξανά από τη Μολδαβική λαϊκή πανκ μπάντα Zdob și Zdub (Ο Ζντόμπ και ο Ζντούμπ). Το 1988, στην εφημερίδα Literatura şi Arta (Λογοτεχνία και Τέχνη) στο Κισινάου, εμφανίστηκε το πρώτο λατινικά γραμμένο κείμενο από τη μεταπολεμική Βεσσαραβία. Συγγραφέας ήταν ο Γκριγκόρε Βιέρου. Τον Ιούνιο του 1989, ο Βιέρου πήρε την έγκριση των σοβιετικών αρχών να εκδώσει την εβδομαδιαία Literatura si Arta σε λατινική γραφή, οι συντάκτες της εφημερίδας ανέφεραν ότι σε όλη τη Σοβιετική Μολδαβία δεν υπήρχε γραφομηχανή λατινικών γραμμάτων, εκτός από αυτή της Ακαδημίας Επιστημών της Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μολδαβίας (MSSR) και του καθηγητή Γιούλιους Πόπα από το Μπάλτσι. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο Γκριγκόρε Βιέρου και ο αρχισυντάκτης της Literatura și Arta, Νικολάε Νταμπίζα, πήγαν στο Βουκουρέστι, για να πάρουν τη γραφομηχανή για την εφημερίδα. Οι ρουμανικές αρχές καθυστέρησαν την απάντηση και το κατάστημα με τις αντίκες από το οποίο μπορούσαν να αγοράσουν μια τέτοια συσκευή έκλεισε αυτές τις μέρες λόγω κάποιων τεχνικών προβλημάτων. Ωστόσο, τον Βιέρου και τον Νταμπίζα βοήθησε ο ιερέας Βασίλε Τσεπορντέι, ο οποίος έφερε στον σταθμό μια τσάντα, που περιείχε τα 31 μεταλλικά σύμβολα του λατινικού αλφαβήτου, κομμένα από τον ίδιο από τη δική του γραφομηχανή. Στο Κισινάου, τα λατινικά γράμματα συγκολλούνται σε μια γραφομηχανή αντί για τα κυριλλικά, έτσι το περιοδικό Literatura și Arta έγινε η πρώτη εφημερίδα της Βεσσαραβίας, που άρχισε να βγαίνει συστηματικά στη λατινική ορθογραφία. Το 1994, οι νεοκομμουνιστές του Δημοκρατικού Αγροτικού Κόμματος, που ήρθαν στην εξουσία στη Μολδαβία, εγκατέλειψαν τον κρατικό ύμνο Deșteaptă-te, române! (Ξύπνα Ρουμάνε!) και πρότεινε στον ποιητή Γκριγκόρε Βιέρου και στον συνθέτη Εουτζέν Ντόγκα να συνθέσουν τους στίχους και τη μουσική για έναν νέο ύμνο. Και οι δύο αρνήθηκαν. Ο Γκριγκόρε Βιέρου έγραψε στο περιοδικό Literatura și Arta τα εξής: «Η ιστορική δικαιοσύνη θα κατηγορήσει τους ποιητές και τους συνθέτες που θα τολμήσουν να σηκώσουν τα χέρια τους στον Εθνικό Ύμνο «Deșteaptă-te, române!» σκύβοντας αντί της ιστορικής του ανάγκης και λάμψης.» 1957 – "Alarma" (Συναγερμός) (στίχοι για παιδιά). 1958 – "Muzicuțe" ( Μουσικές νότες ) (στίχοι για παιδιά). 1961 – "Făt-Frumos curcubeul și Bună ziua, fulgilor!" (Όμορφο το ουράνιο τόξο και Καλημέρα, οι νιφάδες!) από τον εκδοτικό οίκο "Cartea Moldovenească". 1963 – "Mulțumim pentru pace" (Ευχαριστώ για την ειρήνη) (στίχοι) και "Făgurași" (στίχοι, ιστορίες και τραγούδια). 1964 - Το περιοδικό "Nistru" δημοσίευσε το ποίημα "Legământ" ( Η Σύμβαση), αφιερωμένο στον ποιητή Μιχάι Εμινέσκου. 1965 – «Versuri pentru cititorii de toate vârstele» (Οι στίχοι για τους αναγνώστες όλων των ηλικιών), με εισαγωγικό λόγο γραμμένο από τον Ιόν Ντρούτσα και γι’ αυτούς τους στίχους ο ποιητής τιμήθηκε με το βραβείο Ρεπουμπλικανός Κομσομόλ στον τομέα της παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας (1967).) 1967 – «Poezii de seama voastră» (Ποιήματα της ηλικίας σου) (εκδοτικός οίκος «Lumina»). 1968 – «Bărbații Moldovei» (Οι άνδρες της Μολδαβίας), σχεδιασμένο για τον «εθνικιστή» Νικολάε Τεστιμιτσεάνου (περιοδικό «Nistru»). Ολόκληρη η κυκλοφορία σταμάτησε και η αφιέρωση αφαιρέθηκε. 1969 – «Duminica cuvintelor» (Τα λόγια της Κυριακής) από τον εκδοτικό οίκο «Lumina» με εικονογράφηση του Ίγκορ Βιέρου, ένα βιβλίο που αγαπήθηκε πολύ από τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, το οποίο υπάρχει σε κάθε νηπιαγωγείο. 1970 - "Abecedarul" (Το αλφάβητο) (εκδοτικός οίκος "Lumina") - σε συνεργασία με τον Spiridon Vangheli και τον ζωγράφο Ίγκορ Βιέρου. 1972 – «Trei iezi» (Τρία κατσικάκια). 1974 – "Aproape" (Κοντά) (στίχοι, με έγχρωμες εικονογραφήσεις του Ισάι Κάρμου). 1975 – "Mama" (Η Μητέρα) (εκδοτικός οίκος "Lumina" - βιβλίο για τα πιτσιρίκια, εικονογράφηση Ίγκορ Βιέρου). 1976 – "Un verde ne vede!" (Μας βλέπει ένας πράσινος! ) (εκδοτικός οίκος "Lumina" – για αυτόν τον τόμο στίχων το ποίημα βραβεύεται με το Κρατικό Βραβείο της Δημοκρατίας της Μολδαβίας (1978)· 1989 – "Metafore Albastre" - Сини метафори (Οι Μπλε Μεταφορές) - (εκδοτικός οίκος "Narodna cultura", Σόφια - στη συλλογή Globus poetic, μετάφραση στα βουλγαρικά από τον Όνιαν Σταμπολίεφ. 2010 – «Mi-e dor de piatră» - Жал ми е за камъка (Μου λείπει η πέτρα) – εκδοτικός οίκος Avangardprint, Βουλγαρία - μετάφραση στα βουλγαρικά και πρόλογος Όνιαν Σταμπολίεφ - 100 ποιήματα. Testament – Anthology of Modern Romanian Verse / Testament - Antologie de Poezie Română Modernă – Δίγλωσση Έκδοση Αγγλικά και Ρουμανικά – Daniel Ioniță (επιμέλεια και μεταφραστής) με την Eva Foster και τον Daniel Reynaud – Minerva Publishing 2012 και 2015 (δεύτερη έκδοση -)(ISBN 978-973-21-1006-5) Testament - Anthology of Romanian Verse - American Edition - μονόγλωσση αγγλόφωνη έκδοση - Daniel Ioniță (επιμέλεια και κύριος μεταφραστής) με την Eva Foster, Daniel Reynaud και Rochelle Bews - Αυστραλιανορουμανική Ακαδημία Πολιτισμού - 2017 -(ISBN 978-0-9953502-0-5) The Bessarabia of My Soul / Basarabia Sufletului Meu - μια ποιητική συλλογή από τη Δημοκρατία της Μολδαβίας - δίγλωσσα Αγγλικά/Ρουμάνικα - Daniel Ioniță και Maria Tonu (επιμέλεια), με τους Eva Foster, Daniel Reynaud και Rochelle Bews - MediaTon, Τορόντο, Καναδάς - 2018 -(ISBN 978-1-7751837-9-2) T estment - 400 Years of Romanian Poetry - 400 de ani de poezie românească - δίγλωσση έκδοση - Daniel Ioniță (εκδότης και κύριος μεταφραστής) με τους Daniel Reynaud, Adriana Paul & Eva Foster - Editura Minerva, 2019 - ISBN - 91737 -6 Romanian Poetry from its Origins to the Present - δίγλωσση έκδοση Αγγλικά/Ρουμάνικα - Daniel Ioniță (επιμέλεια και κύριος μεταφραστής) με τους Daniel Reynaud, Adriana Paul και Eva Foster - Εκδόσεις Αυστραλιανορουμανικής Ακαδημίας - 2020 - ISBN 978-0-2-9953 1 ; LCCN - 202090783 (στα Ρουμάνικα) Grigore Vieru – virtual monument (στα Ρουμάνικα) A biography of Grigore Vieru (στα Ρουμάνικα) The forest is beautiful with a flower (Iu.Ţibulschi – Gr.Vieru) στο YouTube (στα Ρουμάνικα) Christ is not to blame (Iu. Ţibulschi – Gr. Vieru) στο YouTube (στα Ρουμάνικα) Valerian Ciobanu-Vieru: Pe cer a mai urcat o stea, poezie.ro (στα Ρουμάνικα) La moartea lui Grigore Vieru (στα Ρουμάνικα) GRIGORE VIERU - Evocare de NICOLAE DABIJA