Δημοκρατία της Κεντρικής Λιθουανίας

Η Δημοκρατία της Κεντρικής Λιθουανίας (πολωνικά: Republika Litwy Środkowej‎, λιθουανικά: Vidurio Lietuvos Respublika‎), κοινώς γνωστή ως Κεντρική Λιθουανία και Μέση Λιθουανία (πολωνικά: Litwa Środkowa‎, λιθουανικά: Vidurinė Lietuva‎, λευκορωσικά: Сярэдняя Літва‎), ήταν βραχύβιο κράτος-μαριονέτα της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας, που υπήρχε από το 1920 έως το 1922, χωρίς διεθνή αναγνώριση. Ιδρύθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1920, μετά την ανταρσία του Ζελιγκόφσκι, όταν στρατιώτες του Πολωνικού Στρατού, κυρίως της 1ης Λιθουανικής-Λευκορωσικής Μεραρχίας Πεζικού υπό τον Λούτσιαν Ζελιγκόφσκι, με πλήρη υποστήριξη από την πολωνική αεροπορία, ιππικό και πυροβολικό, επιτέθηκαν στη Λιθουανία. Ενσωματώθηκε στην Πολωνία στις 18 Απριλίου 1922. Με επίκεντρο το Βίλνιους, την ιστορική πρωτεύουσα της Λιθουανίας, για 18 μήνες η οντότητα χρησίμευε ως ουδέτερο κράτος μεταξύ της Πολωνίας, από την οποία εξαρτιόταν, και της Λιθουανίας, η οποία διεκδίκησε την περιοχή. Αυτή η περιοχή ήταν ένα μέσο πίεσης στη Λιθουανία καθώς η Πολωνία προσπάθησε να ανταλλάξει τη λιθουανική πρωτεύουσα στη Λιθουανία σε αντάλλαγμα για την εξάρτηση της αναδυόμενης Λιθουανίας (πρόταση ένωσης μεταξύ των δύο κρατών) ή την παράδοση στην Πολωνία (πρόταση αυτονομίας της Λιθουανίας εντός της Πολωνίας σύνορα). Μετά από ποικίλες καθυστερήσεις, διεξήχθησαν αμφισβητούμενες εκλογές στις 8 Ιανουαρίου 1922 και η περιοχή προσαρτήθηκε στην Πολωνία. Αρχικά, η πολωνική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι ήταν υπεύθυνη για την ενέργεια ψευδούς σημαίας, αλλά ο Πολωνός ηγέτης Γιούζεφ Πιουσούτσκι αναγνώρισε στη συνέχεια ότι διέταξε προσωπικά τον Ζελιγκόφσκι να προσποιηθεί ότι ενεργούσε ως αντάρτικος Πολωνός αξιωματικός. Τα Πολωνο-Λιθουανικά σύνορα στο μεσοπόλεμο, ενώ αναγνωρίστηκαν από τη Διάσκεψη των Πρέσβεων της Αντάντ και την Κοινωνία των Εθνών, δεν αναγνωρίστηκαν από τη Δημοκρατία της Λιθουανίας με έδρα το Κάουνας μέχρι το πολωνικό τελεσίγραφο του 1938. Το 1931 ένα διεθνές δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε τη δήλωση ότι η πολωνική κατάληψη της πόλης ήταν παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αλλά χωρίς καμία πολιτική συνέπεια.

 Μετά τους διαμελισμούς της Πολωνίας, τα περισσότερα εδάφη που αποτελούσαν παλαιότερα το Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας προσαρτήθηκαν από τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Η αυτοκρατορική κυβέρνηση ακολούθησε ολοένα και περισσότερο μια πολιτική εκρωσισμού των νεοαποκτηθέντων εδαφών, η οποία κλιμακώθηκε μετά την αποτυχημένη Ιανουαριανή Εξέγερση του 1864. Οι διακρίσεις σε βάρος των ντόπιων κατοίκων περιελάμβαναν περιορισμούς και άμεσες απαγορεύσεις στη χρήση των πολωνικών, λιθουανικών, λευκορωσικών και ουκρανικών γλωσσών. Αυτά τα μέτρα, ωστόσο, είχαν περιορισμένα αποτελέσματα στην προσπάθεια πολωνοποίησης που ανέλαβε η πολωνική πατριωτική ηγεσία της εκπαιδευτικής περιφέρειας του Βίλνιους. Μια παρόμοια προσπάθεια συνεχίστηκε κατά τη διάρκεια της Λιθουανικής Εθνικής Αναγέννησης του 19ου αιώνα, η οποία προσπάθησε να αποστασιοποιηθεί τόσο από τις πολωνικές όσο και από τις ρωσικές επιρροές. Η εθνοτική σύνθεση της περιοχής αμφισβητείται εδώ και καιρό, αφού οι απογραφές από εκείνη την εποχή και τον τόπο συχνά θεωρούνται αναξιόπιστες. Σύμφωνα με την πρώτη απογραφή της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το 1897, που είναι γνωστό ότι παραποιήθηκε σκόπιμα, ο πληθυσμός του Κυβερνείου Βίλνα κατανεμήθηκε ως εξής: Λευκορώσοι στο 56,1% (συμπεριλαμβανομένων των Ρωμαιοκαθολικών), Λιθουανοί στο 17,6%, Εβραίοι στο 12,7%, Πολωνοί στο 8,2%, Ρώσοι στο 4,9%, Γερμανοί στο 0,2%, Ουκρανοί στο 0,1%, Τάταροι στο 0,1% και «Άλλοι» στο 0,1%.Η γερμανική απογραφή του 1916 της Περιφέρειας Βίλνιους (δημοσιεύτηκε το 1919), ωστόσο, ανέφερε εντυπωσιακά διαφορετικούς αριθμούς. Οι Πολωνοί στο 58,0%, οι Λιθουανοί στο 18,5%, οι Εβραίοι στο 14,7%, οι Λευκορώσοι στο 6,4%, οι Ρώσοι στο 1,2% και οι «Άλλοι» στο 1,2%.Και οι δύο απογραφές είχαν αντιμετωπίσει δυσκολίες στην προσπάθεια κατηγοριοποίησης των θεμάτων τους. Οι εθνογράφοι στη δεκαετία του 1890 ήρθαν συχνά αντιμέτωποι με εκείνους που περιέγραφαν τους εαυτούς τους ως Λιθουανούς και Πολωνούς. Σύμφωνα με Γερμανό αναλυτή απογραφής, «Ο αντικειμενικός καθορισμός των συνθηκών εθνικότητας έρχεται αντιμέτωπος με τις μεγαλύτερες δυσκολίες». Μερικοί ιστορικοί έχουν υποστηρίξει ότι αν η Πολωνία δεν είχε επικρατήσει στον Πολωνο-Σοβιετικό Πόλεμο, η Λιθουανία θα είχε εισβληθεί από τους Σοβιετικούς και δεν θα είχε ποτέ βιώσει δύο δεκαετίες ανεξαρτησίας. Κάτω από αυτό το σενάριο, παρά τη Σοβιετική-Λιθουανική Συνθήκη Ειρήνης του 1920, η Λιθουανία ήταν πολύ κοντά στην εισβολή των Σοβιετικών το καλοκαίρι του 1920 και την αναγκαστική ενσωμάτωση σε αυτό το κράτος, και μόνο η πολωνική νίκη εκτροχιάστηκε αυτό το σχέδιο.Μετά το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ και τη σοβιετική εισβολή στην Πολωνία το 1939, το Βίλνιους και τα περίχωρά του μήκους έως και 30 χιλιόμετρα παραχωρήθηκαν στη Λιθουανία σύμφωνα με τη Συνθήκη αμοιβαίας συνδρομής Σοβιετικής Ένωσης-Λιθουανίας της 10ης Οκτωβρίου 1939 και το Βίλνιους έγινε ξανά πρωτεύουσα. της Λιθουανίας. Ωστόσο, το 1940, η Λιθουανία προσαρτήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση, αναγκάζοντας τη χώρα να γίνει Λιθουανική ΣΣΔ. Από την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Λιθουανίας το 1991, το καθεστώς της πόλης ως πρωτεύουσας της Λιθουανίας έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Λιθουανικά-Λευκορωσικά γλωσσικά όρια την 4η δεκαετία του 19ου αιώνα Γλώσσα Λιθουανίας-Λευκορωσίας στις αρχές του 20ού αιώνα Αρχειοθετήθηκε 2007-01-05 στο Wayback Machine. Κρατικά σύμβολα της Κεντρικής Λιθουανίας Επαναπατρισμός και επανεγκατάσταση Εθνικών Πολωνών Από το «ρωσικά» στα «πολωνικά»: Vilnius-Wilno 1900–1925 (γερμανικά) Kampf um Wilna – historische Rechte und demographische Argumente Μικτές εθνοτικές ομάδες γύρω από το Wilno / Vilnius κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, από το God's Playground: A History of Poland: Volume II, 1795 to the Present του Νόρμαν Ντέιβις. Columbia University Press: 1982. Γραμματόσημα της ROC Αρχειοθετήθηκε 2011-05-16 στο Wayback Machine. (πολωνικά) A. Srebrakowski, Sejm Wileński 1922 roku. Idea i jej realizacja, Βρότσλαβ 1993 (πολωνικά) A. Srebrakowski, Stosunek mniejszości narodowych Litwy Środkowej wobec wyborów do Sejmu Wileńskiego Αρχειοθετήθηκε 2020-07-16 στο Wayback Machine. (πολωνικά) A. Srebrakowski, Konflik polsko_litewski na tle wydarzeń roku 1920 Αρχειοθετήθηκε 2020-09-30 στο Wayback Machine.