Σχέσεις Ελλάδας και Σοβιετικής Ένωσης

Οι σχέσεις Ελλάδας και Σοβιετικής Ένωσης αναφέρονται στις σχέσεις της Ελλάδας και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ, 1922-1991). Η Σοβιετική Ένωση διατηρούσε πρεσβεία στην Αθήνα και η Ελλάδα διατηρούσε πρεσβεία στη Μόσχα.

 Η Σοβιετική κυβέρνηση ανέλαβε την εξουσία στη Ρωσία (τότε γνωστή ως Ρωσική Αυτοκρατορία) στις 7 Νοεμβρίου 1917. Η Ελληνική Κυβέρνηση αναγνώρισε τη Σοβιετική κυβέρνηση και τη Σοβιετική Ένωση στις 8 Μαρτίου 1924, όντας η 13η χώρα που το έπραξε. Ωστόσο, Πόντιοι που ζούσαν στο έδαφος της νεοσύστατης ΕΣΣΔ είχαν ζητήσει την αναγνώριση της Σοβιετικής Ένωσης και νωρίτερα. Στη δεκαετία του 1930 οι σχέσεις των δύο χωρών ήταν εχθρικές. Η Σοβιετική Ένωση κρατούσε αρνητική στάση προς το καθεστώς Μεταξά, ενώ η Ελλάδα εξέφρασε τα παράπονά της για την κακομεταχείριση των Ελλήνων στην ΕΣΣΔ. Το 1932-1941 η σύνθεση της σοβιετικής διπλωματικής αποστολής άλλαζε συνεχώς. Δύο από τους επικεφαλής της εκτελέστηκαν (Γιάκοφ Νταβτιάν και Μιχαήλ Κομπέτσκι), ενώ οι υπόλοιποι τέσσερις κατέθεσαν αίτηση ασύλου στη Γαλλία για πολιτικούς λόγους. Το καθεστώς Μεταξά προσπαθούσε να περιορίσει τις επαφές με την ΕΣΣΔ όσο περισσότερο γινόταν. Για παράδειγμα, μια έκθεση παιδικών ζωγραφιών για ένα παιδικό βιβλίο απαγορεύθηκε στην Αθήνα. Στις 3 Ιουνίου 1941, λόγω της κατοχής της Ελλάδας από τις χώρες του Άξονα, ο Έλληνας απεσταλμένος στη Σοβιετική Ένωση ειδοποιήθηκε για τη διακοπή των διμερών σχέσεων. Τον Σεπτέμβριο, οι σχέσεις με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση αποκαταστάθηκαν. Στη μεταπολεμική περίοδο, οι σχέσεις των δύο χωρών παρέμειναν εχθρικές, λόγω της Σοβιετικής υποστήριξης στους κομμουνιστές κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. Άλλος ένας παράγοντας ήταν το ότι πέρασε στη βρετανική σφαίρα επιρροής, σύμφωνα με τη συμφωνία των ποσοστών του 1944 (για την Ελλάδα είχε οριστεί 90% βρετανική επιρροή και 10% σοβιετική). Επίσης, το πολιτικό γραφείο του Σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος απέστειλε προμήθειες, χρηματική και μη, στους Έλληνες κομμουνιστές. Επίσης, η Μόσχα δεν αναγνώρισε το δημοψήφισμα της 1ης Απριλίου 1946 για την αποκατάσταση της μοναρχίας. Ο Σοβιετικός ναύαρχος και πρεσβευτής Ροντιόνοφ, ανακλήθηκε τον Αύγουστο του 1946 και επανήλθε τον Ιανουάριο του επόμενου έτους. Τον Μάρτιο του 1947, στην Ελλάδα δημοσιεύτηκε μια «ψεύτικη συνέντευξη του Στάλιν», προκαλώντας νέο διπλωματικό επεισόδιο. Οι ελληνοσοβιετικές σχέσεις σε επίπεδο πρεσβευτών αποκαταστάθηκαν το 1953. Στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, υπήρξαν διάφοροι οργανισμοί που ασχολούνταν με την προώθηση των διμερών σχέσεων Ελλάδας-ΕΣΣΔ, όπως ο Ελληνοσοβιετικός σύνδεσμος. Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση τον Οκτώβριο του 1979, όπου είχε επαφές με τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ και άλλους Σοβιετικούς αξιωματούχους. Τον Φεβρουάριο του 1985, ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου και άλλα μέλη της κυβέρνησης επισκέφθηκαν τη Σοβιετική Ένωση. Τον Ιούλιο του 1991, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, επισκέφθηκε τον σοβιετικό πρόεδρο και Γενικό Γραμματέα του ΚΚΣΕ Μιχαήλ Γκορμπατσώφ στη Μόσχα. Παράλληλα, στη δεκαετία του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι διμερείς σχέσεις είχαν βελτιωθεί. Στις 27 Δεκεμβρίου 1991, η Ελλάδα αναγνώρισε τη Ρωσική Ομοσπονδία. Συνεπώς, τερματίστηκαν οι ελληνοσοβιετικές σχέσεις λόγω της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης. Ελληνοσοβιετικός ΣύνδεσμοςΓια επισκόπηση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Ελλάδας και των μετασοβιετικών δημοκρατιών, δείτε: Ελληνοαζερικές σχέσεις Ελληνο-Αρμενικές σχέσεις Σχέσεις Ελλάδας-Γεωργίας Σχέσεις Ελλάδας-Εσθονίας Ελληνο-Καζακικές σχέσεις Σχέσεις Ελλάδας και Κιργιζίας Σχέσεις Ελλάδας-Λετονίας Σχέσεις Ελλάδας και Λευκορωσίας Σχέσεις Ελλάδας-Λιθουανίας Ελληνο-Μολδαβικές σχέσεις Ελληνο-Ουζμπεκικές σχέσεις Ελληνο-Ουκρανικές σχέσεις Ελληνο-Ρωσικές σχέσεις Ελληνο-Τατζικικές σχέσεις Σχέσεις Ελλάδας και Τουρκμενιστάν