Ιερά Μητρόπολις Πισιδίας

Η Ιερά Μητρόπολις Πισιδίας είναι Μητρόπολη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη Μικρά Ασία. Ιδρύθηκε από τον Απόστολο Παύλο και τον μαθητή του Βαρνάβα. Έδρα της μητρόπολης είναι η Σπάρτη της Πισιδίας και Μητροπολίτης, από τις 22 Ιουλίου 2022, ο Ιώβ (Γκέτσα).

 Αρχικά, η επισκοπή ήταν γνωστή ως «Αντιοχείας της Πισιδίας». Η Αντιόχεια της Πισιδίας ήταν η πρωτεύουσα της επαρχίας κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Εκεί ζούσαν εθνικοί (ειδωλολάτρες) αλλά και Ιουδαίοι, οι οποίοι είχαν και συναγωγή. Την πόλη επισκέφτηκε δύο φορές ο Απόστολος Παύλος κατά την Α΄ αποστολική του περιοδεία (44–45 μ.Χ.), κήρυξε και ίδρυσε την τοπική εκκλησία, αποτελούμενη από εθνικούς και Ιουδαίους, την οποία και οργάνωσε. Μετά την παρακμή της πόλης της Αντιόχειας (Πισιδίας), η έδρα της επισκοπής μεταφέρθηκε στην Σπάρτη. Από τον 14ο αιώνα άρχισε να ονομάζεται «Πισιδίας», με μερικές εναλλαγές με «Αντιοχείας Πισιδίας». Από το 1661 άρχισε να χρησιμοποιείται ως έδρα και η Αττάλεια, μάλιστα συνηθιζόταν ο επίσκοπος να διαμένει τον χειμώνα στη Σπάρτη και το καλοκαίρι στην Αττάλεια. Κατά τα μεταγενέστερα χρόνια, στη δικαιοδοσία της Μητρόπολης ανήκαν οι επισκοπές: Καστελλορίζου, Μάκρης, Λειβησσού, Βουρδουρίου, Πάρλας, Πόρλου, Μύρων, Σπάρτης, Ατταλείας, Ελμαλού, Φοινίκης, Νησίου και Αντιφέλλου. Ο Μητροπολιτικός ναός ήταν αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Ο Μητροπολίτης έφερε τον τίτλο: «Μητροπολίτης Πισιδίας, Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λυκίας, Σίδης, Μυρέων και Αττάλειας και Μικράς Αντιόχειας», ενώ από το 1923 μόνο ως «Υπέρτιμος και Έξαρχος Σίδης και Ατταλείας». Από το 1924 με την ανταλλαγή πληθυσμών, η Επισκοπή έπαψε να υφίσταται ουσιαστικά, αλλά ο τίτλος του επισκόπου Πισιδίας δινόταν τιμητικά σε επισκόπους του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τα τελευταία χρόνια επανασυστάθηκε ως κανονική επισκοπή με λειτουργούντες ναούς για την διαποίμανση των Ορθοδόξων της περιοχής. Αττάλεια Στην Αττάλεια, στην παλιά ελληνική συνοικία Καλιτσασλάν, είχε κτιστεί από Έλληνες το 1843-1844 ο ναός του Αγίου Αλυπίου, ο οποίος μετά το 1922 περιήλθε στην ιδιοκτησία ιδιώτη. Το κτήριο είχε εγκαταλειφθεί και έγιναν μικρές εργασίες συντήρησης. Με ενέργειες του Μητροπολίτη Πισιδίας Σωτηρίου ο ναός περιήλθε στην ιδιοκτησία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, πραγματοποιήθηκε η συνολική στερέωση και αποκατάστασή του, ενώ εξοπλίστηκε με ξυλόγλυπτα και εικόνες. Καθώς δεν υπήρχε πλέον ναός του Αποστόλου Παύλου στην Αττάλεια, από όπου πέρασε κατά την Α΄ Ἀποστολική περιοδεία του, αποφασίσθηκε ο ναός να τιμάται και στο όνομα του Αποστόλου. Το 2011 έγιναν τα θυρανοίξια του ναού και σε ξυλόγλυπτο προσκυνητάρι τοποθετήθηκε η ιερά Εικόνα της Παναγίας του Κύκκου, όμοιο αντίγραφο της Θαυματουργής Εικόνας, η οποία επί αιώνες βρισκόταν στον Ι.Ν. Αγ. Νικολάου Ατταλείας και την οποία οι πρόσφυγες Ατταλειώτες πήραν μαζί τους και σήμερα βρίσκεται στον Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ταύρου Αθήνας. Το 2016 αγοράστηκε ένα ανακαινισμένο σπίτι στην παλιά πόλη της Αττάλειας κοντά στον Άγιο Αλύπιο και χρησιμοποιείται ως Επισκοπείο και πνευματικό κέντρο του ναού. Αλάγια Στις 15 Νοεμβρίου 2015, στην πόλη της Αλάγιας (ή Αλάνυας), έγιναν τα θυρανοίξια του νέου ναού της Παναγίας Πισιδιώτισσας, του πρώτου ορθόδοξου ναού που κτίστηκε στην ευρύτερη Μικρά Ασία μετά το 1922. Περιστασιακά λειτουργεί και ο πρόσφατα ανακαινισμένος από τον Δήμο Αλάνυας ιστορικός ναός του Αγίου Γεωργίου «του Βουνού». Πρόκειται για ναό του 1873, ο οποίος βρίσκεται δέκα χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης, μέσα στο όρια του ορεινού χωριού Μεχμετλί. Αρχαία Σίδη Το 2021 στην αρχαία Σίδη (Μάναβκγατ) αποκτήθηκε οικόπεδο και ανεγέρθηκε ναός με Ορθόδοξο Πολιτιστικό Κέντρο με αρχονταρίκι και ξενώνες. Τη σχεδίαση του ναού και την επίβλεψη των εργασιών είχε ο Αγιορείτης Αρχιτέκτονας π. Θεολόγος. Τα θυρανοίξια του ναού πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2022. Ο ναός αφιερώθηκε στον Απόστολο Παύλο για να θυμίζει τον μεγαλοπρεπή παλαιοχριστιανικό ναό του Αποστόλου Παύλου που είχαν κτίσει οι κάτοικοι της Σίδης τον 5ο αιώνα. Επτά ημέρες, εφημερίδα Καθημερινή, 16 Μαρτίου 1997 Kiminas, Demetrius (31 Μαρτίου 2009). The Ecumenical Patriarchate: A History of Its Metropolitanates with Annotated Hierarch Catalogs. Wildside Press LLC. σελ. 92. ISBN 978-1434458766. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2020. Μουστάκας, Κωνσταντίνος (2003). «Πισιδίας Μητρόπολις». Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μικρά Ασία. Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2022. Destephen, Sylvain (2008). Prosopographie chrétienne du Bas-Empire. Paris: Éditions du Centre national de la recherche scientifique. ISBN 9782916716121. Αποστολόπουλος, Δημήτρης Γ. (1987). Η Νομική Συναγωγή Του Δοσιθέου. Μία Πηγή Και Ένα Τεκμήριο. Αθήνα: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών. Ιστοσελίδα Ιεράς Μητροπόλεως Πισιδίας