Πέτρας Ρίμσα

Ο Πέτρας Ρίμσα (πολωνικά: Piotr Rymsza‎, 3 Νοεμβρίου 1881 στο Ναουντζιάι, περιοχή Βιλκαβίσκις – 2 Οκτωβρίου 1961 στο Κάουνας) ήταν ένας από τους πρώτους επαγγελματίες Λιθουανούς γλύπτες και κατασκευαστής μεταλλίων.

 Ο Ρίμσα γεννήθηκε σε μια οικογένεια αγροτών στη Σουβαλκίγια, η οποία ήταν τότε μέρος του Βασίλειου της Πολωνίας. Εκπαιδεύτηκε ιδιωτικά στη Βαρσοβία υπό τον Πίους Βελόνσκι (1900–1903), στην Εθνική Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (École nationale supérieure des Beaux-Arts) στο Παρίσι υπό τον Αντονίν Μερσιέ (1903–1904) και στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Κρακοβίας υπό τον Κονστάντι Λάστσκα (1905). Ωστόσο, δεν αποφοίτησε ποτέ και δεν πήρε ποτέ κανένα πτυχίο. Μετά την επιστροφή του στη Λιθουανία το 1905, ασχολήθηκε με διάφορες λιθουανικές πολιτιστικές δραστηριότητες. Ο Ρίμσα συμμετείχε στην ίδρυση της Λιθουανικής Εταιρείας Τέχνης και στην οργάνωση της πρώτης εθνικής έκθεσης τέχνης το 1907. Εξέθεσε τα πρώτα του ρεαλιστικά και πατριωτικά έργα, τα οποία τον έκαναν γνωστό στη Λιθουανία. Επέστρεψε στην εκπαίδευση, σπουδάζοντας στη Σχολή Σχεδίου της Αυτοκρατορικής Εταιρείας για την Ενθάρρυνση των Τεχνών στην Αγία Πετρούπολη από το 1909 έως το 1911. Μετά τις σπουδές παρέμεινε στη Ρωσία, συμμετέχοντας σε λιθουανικές δραστηριότητες και σε εκθέσεις Ρώσων ιμπρεσιονιστών. Πειραματίστηκε με μεταλλικά ένθετα και γραφικά, τα οποία επηρεάστηκαν από τον Ιαπωνισμό και την Αρ Νουβό. Το 1919 επέστρεψε στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Ωστόσο, μετά την κατάληψη της περιφέρειας του Βίλνιους από την Πολωνία, μετακόμισε στο Κάουνας. Αυτή η εμπειρία άφησε τον Ρίμσα με έντονα αντιπολωνικά συναισθήματα, τα οποία αντικατοπτρίστηκαν συχνά στα μετάλλιά του. Έζησε στο Βερολίνο το 1920-1924, επισκέφθηκε την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία και περιόδευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1935-1938. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Λιθουανία μετατράπηκε σε Λιθουανική ΣΣΔ, μια από τις δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Ρίμσα ήταν αποδεκτός από τις σοβιετικές αρχές και συνέχισε να δημιουργεί, αν και τα έργα του έπρεπε συχνά να αντικατοπτρίζουν τον σοβιετικό συμβολισμό και την ιδεολογία. Το 1954 του απονεμήθηκε ο τίτλος του Λαϊκού Καλλιτέχνη. Πέθανε το 1961 και τάφηκε στο νεκροταφείο Πετρασιουνάι. Τα πρώτα έργα του Ρίμσα είναι άκρως πατριωτικά και ρεαλιστικά. Το πρώιμο έργο του Το Λιθουανικό Σχολείο (Lietuvos mokykla επίσης Vargo mokykla (" Σχολείο Κακουχιών ")) απεικονίζει μια μητέρα που διδάσκει το παιδί της να διαβάζει στη μητρική του λιθουανική γλώσσα ανάμεσα στην ανέμη της. Αυτό έχει γίνει σύμβολο της λιθουανικής αντίστασης στην απαγόρευση του λιθουανικού Τύπου (1864–1904) και εμφανίστηκε στο τραπεζογραμμάτιο των 5 λίτας. Ένα μεγάλο χάλκινο αντίγραφο κατασκευάστηκε το 1957 και τοποθετήθηκε κοντά στο Μεγάλο Πολεμικό Μουσείο Βυτάουτας. Είναι εμπνευσμένο από την προσωπική του παιδική εκπαίδευση και τις εμπειρίες του αδερφού του, λαθρέμπορου βιβλίων. Ο Αγρότης (Artojas) παρουσιάζει τη δυστυχία και την καταπίεση των Λιθουανών αγροτών κατά τη διάρκεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Απεικονίζει έναν αγρότη με ένα πεινασμένο άλογο, το οποίο χρησιμοποιεί την τελευταία του δύναμη, για να τραβήξει το άροτρο. Υπάρχουν πολλά αντίγραφα. Ένα από αυτά βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης. Το γλυπτό έλαβε το βραβείο Πάβελ Στρογκάνοφ το 1910. Αργότερα επεκτάθηκε σε μια γλυπτική τριλογία με το Αρκετά με Αυτόν τον Ζυγό (Gana to jungo, 1909), το οποίο έδειξε να εκτρέφει άλογο σε μια πράξη αντίστασης και το Final (Finalas, 1910), που απεικόνιζε ένα πεσμένο άλογο. Τα δύο έργα δεν έτυχαν καλής υποδοχής και φαίνεται ότι ο ίδιος ο Ρίμσα δεν ήταν ικανοποιημένος με αυτά.Ενώ βρισκόταν στο Σμολένσκ, ο Ρίμσα δημιούργησε το έργο Σε βασανιστήριο (Skausmas) το 1916. Αυτό το έργο, εμπνευσμένο από τις κακουχίες του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, απεικονίζει μια ταλαίπωρη γυναίκα ντυμένη με περίπλοκα διακοσμημένα ρούχα. Είναι μια έντονη απόκλιση από τα προηγούμενα ρεαλιστικά έργα του καθώς είναι συμβολικό, στυλιζαρισμένο και έντονα διακοσμημένο με λεπτές λεπτομέρειες. Εκθέτει χαρακτηριστικά διακοσμητικού σχεδιασμού δανεισμένα από γραφικές τέχνες και διακοσμητικά στοιχεία από την παραδοσιακή λιθουανική τέχνη. Το υπερβολικά περίπλοκο και διακοσμημένο στυλ αποσπά την προσοχή του θεατή από το επιδιωκόμενο μήνυμα πόνου και θλίψης. Αυτό το νέο στυλ χρησιμοποιήθηκε αργότερα για το έργο Ο Στοχαστής (Satyras ή Mąstytojas, 1921), το έργο Μέρα και νύχτα (Diena ir naktis, 1922), το έργο Μια ιστορία της άνοιξης και του φθινοπώρου (Pavasario ir rudens pasaka, 1922), το έργο Ο Ιππότης (Riteris or Karžygys, 1931). Τα έργα αυτά ξεφεύγουν από αυστηρά πατριωτικά θέματα και έγιναν πιο ρομαντικά. Από το 1923, ο Ρίμσα δημιούργησε διάφορα μετάλλια. Τα περισσότερα από αυτά είναι πατριωτικά, που δημιουργήθηκαν για να σηματοδοτήσουν επετείους. Τουλάχιστον πέντε μετάλλια κόπηκαν τη δεκαετία του 1920, που υποστήριξαν τη Λιθουανία στη σύγκρουσή της με τη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία για την περιοχή του Βίλνιους. Ένα ιδιαίτερα γκροτέσκ μετάλλιο Τα Συνδικάτα Επιθυμούν (Unijos nori) δημιουργήθηκε το 1925. Απεικόνιζε την Πολωνία ως μια διαταραγμένη γυναίκα να καταβροχθίζει παιδιά από τη Λιθουανία μπροστά στον καθεδρικό ναό του Βίλνιους. Άλλα μετάλλια εορτάζουν τη μνήμη του Μεγάλου Σεϊμά του Βίλνιους του 1905, της Εξέγερσης της Κλαϊπέντα το 1923, της ίδρυσης της εκκλησιαστικής επαρχίας της Λιθουανίας το 1926, της 500ης επετείου του θανάτου του Μεγάλου Δούκα Βυτάουτας το 1930. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ρίμσα δημιούργησε μετάλλια που ενσωματώνουν απαιτούμενα χαρακτηριστικά της σοβιετικής προπαγάνδας. Ωστόσο, το μετάλλιο του 1947 για τον Μαρτύνας Μαζβύδας και το πρώτο τυπωμένο λιθουανικό βιβλίο εμφανίζει στίχους από τον απαγορευμένο εθνικό ύμνο Tautiška giesmė. Το τελευταίο του μετάλλιο, που δημιουργήθηκε το 1959, ήταν μια αυτοπροσωπογραφία (στο εμπρόσθιο μέρος) με έκθεση των έργων του, μεταξύ των οποίων το Λιθουανικό Σχολείο και ο Αγρότης (στο πίσω μέρος). Ο Ρίμσα δημιούργησε επίσης πορτρέτα (προτομές και ανάγλυφα) του Μοτιέγιους Βαλάντσιους (1904), του Γιόνας Μπασαναβίτσιους (1906), της μητέρας του (1910), του διπλωμάτη Τόμας Ναρουσεβίτσιους (1924), της Ζεμάιτε (1926) και πολλών άλλων. Εικονογράφησε βιβλία των Βιντούνας (1912–1913) και Πράνας Μασιώτας (1920 και 1922).