Γιούλιου Μανίου

Ο Γιούλιου Μανίου ( Ρουμάνικη προφορά: ˈjulju maˈni.u; 8 Ιανουαρίου 1873 – 5 Φεβρουαρίου 1953) ήταν Αυστροουγγρικής καταγωγής δικηγόρος και Ρουμάνος πολιτικός. Ήταν αρχηγός του Εθνικού Κόμματος της Τρανσυλβανίας και του Μπανάτ πριν και μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στην Ένωση της Τρανσυλβανίας με τη Ρουμανία . Ο Μανίου υπηρέτησε ως Πρωθυπουργός της Ρουμανίας για τρεις θητείες κατά τη διάρκεια του 1928 – 1933 και, μαζί με τον Ιόν Μιχαλάκε, συνίδρυσαν το Εθνικό Κόμμα των Αγροτών. Συνελήφθη από τις ανερχόμενες κομμουνιστικές αρχές το 1947 ως αποτέλεσμα της υπόθεσης Ταμαντάου, καταδικάστηκε για προδοσία σε μια θεαματική δίκη και στάλθηκε στη φυλακή Σίγκετ, όπου πέθανε έξι χρόνια αργότερα.

 Ο Μανίου γεννήθηκε σε μια ρουμανική οικογένεια στο Σιλαγκιμπαντατσόνι (Szilágybadacsony) της Αυστροουγγαρίας (τώρα Μπαντατσίν, κομητεία Σαλάζ, Ρουμανία). Γονείς του ήταν ο Ιοάν Μανίου και η Κλάρα Μανίου. Τελείωσε το Καλβινιστικό Κολλέγιο στο Ζαλάου το 1890 και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Φραντς Τζόζεφ στο Κολοζβάρ (Κλουζ), στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο της Βουδαπέστης και στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, με το διδακτορικό του το 1896. Ο Μανίου προσχώρησε στο Ρουμανικό Εθνικό Κόμμα Τρανσυλβανίας και Μπανάτ (PNR), έγινε μέλος του συλλογικού ηγετικού του σώματος το 1897 και το εκπροσώπησε στο Κοινοβούλιο της Βουδαπέστης σε πολλές περιπτώσεις. Εγκαταστάθηκε στο Μπλαζ και υπηρέτησε ως δικηγόρος της Ελληνικής Καθολικής Εκκλησίας (στην οποία ανήκε). Ο Μανίου επηρεάστηκε από τη δραστηριότητα του Σιμιόν Μπαρνούτσιου, θείου του πατέρα του, Ιοάν Μανίου. Αφού υπηρέτησε ως σύμβουλος του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου της Αυστρίας, συμβουλεύοντας για τα σχέδια του τελευταίου για τον επαναπροσδιορισμό των κρατών των Αψβούργων σύμφωνα με το σχέδιο δημιουργίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Μεγάλης Αυστρίας, ο Μανίου προχώρησε στην επιλογή μιας ένωσης με το Παλαιό Βασίλειο της Ρουμανίας, όταν ο Αρχιδούκας δολοφονήθηκε το Σεράγεβο το 1914. Μαζί με προσωπικότητες όπως ο Βασίλε Γκόλντις, ο Γκεόργκε Ποπ ντε Μπασέστι, ο Ρουμάνος ορθόδοξος κληρικός Μίρον Κρίστεα και ο Αλεξάντρου Βάιντα-Βοεβόντ, ο Μανίου συμμετείχε σε μια εντατική εκστρατεία ένωσης, που οδήγησε στη συγκέντρωση της Άλμπα Ιούλια την 1η Δεκεμβρίου 1918, κατά την οποία οι Ρουμάνοι απαίτησαν να διαχωριστούν από την Αυστροουγγαρία. Στις 2 Δεκεμβρίου, ο Μανίου έγινε επικεφαλής του Συμβουλίου Διευθυντών της Τρανσυλβανίας - μια θέση ισοδύναμη με την προσωρινή κυβέρνηση. Τον Μάιο του 1919, κατά τη διάρκεια του Ουγγρο-Ρουμανικού Πολέμου, συνόδευσε τον βασιλιά Φερδινάνδο Α' και τη βασίλισσα Μαρία σε μια επίσκεψη στην Άλμπα Ιούλια, στην Οράντεα και στο Κάρει και σε μια συνάντηση με τα στρατεύματα πρώτης γραμμής στο Μπεκεστσάμπα. Μετά τη δημιουργία της Μεγάλης Ρουμανίας, το PNR σχημάτισε την κυβέρνηση στο Βουκουρέστι —ένα υπουργικό συμβούλιο με επικεφαλής τον Αλεξάντρου Βάιντα-Βοεβόντ και συμμάχησε με το Αγροτικό Κόμμα του Ιόν Μιχαλάκε. Μπήκε σε ανταγωνισμό με ένα από τα παραδοσιακά κόμματα του Ρουμανικού Βασιλείου, το Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα, και με τον ηγέτη του Ιόν Μπρατιάνου, όταν το Κόμμα των Αγροτών οδήγησε σε αδιέξοδο το Κοινοβούλιο της Ρουμανίας με εκκλήσεις για μια ευρεία μεταρρύθμιση της γης. Αφού ο βασιλιάς Φερδινάνδος Α' διέλυσε το Κοινοβούλιο, ο Γιούλιου Μανίου βρέθηκε σε αντίθεση με την εθνική ηγεσία, ειδικά όταν ο νέος πρωθυπουργός Αλεξάντρου Αβερέσκου, με την υποστήριξη των Εθνικών Φιλελευθέρων, διέλυσε το Συμβούλιο της Τρανσυλβανίας τον Απρίλιο του 1920. Κατά συνέπεια, ο Μανίου αρνήθηκε να παραστεί στην τελετή στέψης του βασιλιά Φερδινάνδου ως Βασιλιάς της Μεγάλης Ρουμανίας (που πραγματοποιήθηκε στην Άλμπα Ιούλια, το 1922), θεωρώντας την ως μια προσπάθεια σύνδεσης των πολλών θρησκειών της Τρανσυλβανίας με την Ορθοδοξία. Ταυτόχρονα, το PNR απέρριψε τον συγκεντρωτισμό που επιβλήθηκε από το Σύνταγμα του 1923, που ευνοούσε ο Μπρατιάνου και απαίτησε κάθε συνταγματική μεταρρύθμιση να εγκριθεί από μια Συντακτική Συνέλευση και όχι από μια τακτική ψηφοφορία στο Κοινοβούλιο. Επικαλούμενος φόβους ότι το PNL είχε εξασφαλίσει έλεγχο στη Ρουμανική πολιτική, το PNR και το Αγροτικό Κόμμα συνασπίστηκαν το 1926, και ο Μανίου ήταν ο Πρόεδρος της νέας πολιτικής δύναμης, του Εθνικού Κόμματος των Αγροτών (PNȚ), για τα επόμενα επτά χρόνια, και πάλι μεταξύ 1937 και 1947. Παρά την επιτυχία του στις εκλογές, το PNȚ αποκλείστηκε από την κυβέρνηση από το Βασιλικό Προνόμιο του Βασιλιά Φερδινάνδου, ο οποίος είχε προτιμήσει να προτείνει τους Μπρατιάνου, Αβερέσκουκαι τον πρίγκιπα Μπάρμπου Στιρμπέι. Ο Μανίου διαμαρτυρήθηκε δημοσίως και προσπάθησε να οργανώσει μια πορεία αγροτών στο Βουκουρέστι ως δημόσια εκδήλωση υποστήριξης σύμφωνα με το πρότυπο της συνέλευσης της Άλμπα Ιούλια. Έδειξε επίσης τον εαυτό του ανοιχτό σε συμφωνίες που πρότεινε ο Viscount Rothermere σχετικά με την αναθεώρηση της Συνθήκης του Τριανόν και, καθώς πλησίαζε ο θάνατος του βασιλιά Φερδινάνδου, ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις με τον αποκληρωμένο πρίγκιπα Κάρολο Β' (γιος του βασιλιά Φερδινάνδου), προτείνοντας στον τελευταίο να παρακάμψει το Σύνταγμα και να στεφθεί στην Άλμπα Ιούλια (ως νέο θεμέλιο για το Ρουμανικό Βασίλειο). Οι συνομιλίες με τον Κάρολο έληξαν ξαφνικά αφού οι ρουμανικές αρχές κάλεσαν το Ηνωμένο Βασίλειο να εκδιώξει τον Πρίγκιπα από το έδαφός του. Το PNȚ ήρθε για πρώτη φορά στην εξουσία τον Νοέμβριο του 1928, μετά τον θάνατο και του βασιλιά Φερδινάνδου και του Μπρατιάνου στις εκλογές εκείνης της χρονιάς, συμμάχησε με το Ρουμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και το Γερμανικό Κόμμα. Το 1930, ο Μανίου έκανε ελιγμούς ενάντια στο Σύνταγμα και, μαζί με τον Γκεόργκε Μιρονέσκου, επέφερε την επιστροφή του Καρόλου και την κατάθεση του γιου του Μιχαήλ. Ωστόσο, ο Κάρολος δεν σεβάστηκε τους όρους της συμφωνίας του με τον Μανίου, αρνούμενος να ξαναρχίσει το γάμο του με τη βασίλισσα Έλενα. Μετά από εναλλασσόμενες κυβερνήσεις Μανίου και Βάιντα-Βοεβόντ, που είχαν φέρει το κόμμα σε σύγκρουση με τον στενό κύκλο του βασιλιά και με την ερωμένη του, Μάγκντα Λουπέσκου, κατά τη διάρκεια της θητείας της η κυβέρνησή του αντιμετώπισε απεργία από ανθρακωρύχους στην κοιλάδα Ζίου και μεγάλα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, που προκλήθηκαν από τη Μεγάλη Ύφεση στη Ρουμανία. Ο Μανίου παραιτήθηκε για τρίτη και τελευταία φορά στις 13 Ιανουαρίου 1933, λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσής του με τον Κάρολο Β' της Ρουμανίας. Η χώρα κινήθηκε προς ένα αυταρχικό καθεστώς που σχηματίστηκε γύρω από τον Κάρολο Β' της Ρουμανίας και υποκινήθηκε από την ταχεία ανάπτυξη της φασιστικής Σιδηράς Φρουράς. Το 1937, ο Μανίου συμφώνησε να υπογράψει ένα εκλογικό σύμφωνο με τον Κορνέλιου Κοντρεάνου της Σιδηράς Φρουράς, με την ελπίδα ότι αυτό θα εμπόδιζε τους ελιγμούς του μονάρχη. Αντίθετα, ο βασιλιάς επεδίωξε μια συμφωνία με άλλα μέλη της πολιτικής τάξης, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Φιλελεύθερου Ιόν Ντούκα και του πρώην πολιτικού του PNȚ Αρμάν Καλινέσκου, ενώ πήρε αυστηρά μέτρα εναντίον της Σιδηράς Φρουράς - οδηγώντας σε ένα κύμα παρόμοιων ενεργειών σε αντίποινα. Με την απώλεια της Βόρειας Τρανσυλβανίας, της Βεσσαραβίας, της Βόρειας Βουκοβίνας και της Νότιας Δοβρουτσά το 1940, ο Κάρολος παραχώρησε την εξουσία και αυτοεξορίστηκε, οδηγώντας στη δημιουργία του Εθνικού Κράτους των Λεγεώνων γύρω από τη Σιδηρά Φρουρά και τον Στρατηγό Ιόν Αντονέσκου, ένα καθεστώς που ευθυγράμμισε τη Ρουμανία με τους Ναζί της Γερμανίας και τον Άξονα. Το PNȚ επέζησε σε μερική μυστικότητα και, αφού ο Αντονέσκου εκκαθάρισε τη φρουρά, πέτυχε κάποιο ανεπίσημο καθεστώς όταν ο Μανίου άρχισε να συνομιλεί με τον στρατηγό για διάφορα θέματα (κυρίως, ζήτησε να σταματήσει η δίωξη των Εβραίων και οι μεταφορές Εβραίων στην Υπερδνειστερία). Παρέμεινε αντίπαλος του Αντονέσκου, μια άποψη την οποία εξισορρόπησε με τις αντιξοότητες του προς τη Σοβιετική Ένωση και εντάχθηκε στους συνωμότες του υποστηρικτικού βασιλικού πραξικοπήματος της 23ης Αυγούστου 1944, ενώ εξέφρασε τη δυσαρέσκεια του για τη συμμετοχή του Ρουμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (PCR). Στη συνέχεια, ο Μανίου ήταν ένθερμος υποστηρικτής των Δυτικών Συμμάχων και ένας από τους κύριους αντιπάλους της αυξανόμενης σοβιετικής επιρροής στη Ρουμανία. Το κόμμα του έγινε ο προβλεπόμενος στόχος της εχθρότητας PCR. Υποστηρικτές του PNȚ και κομμουνιστές συμμετείχαν σε πολλές οδομαχίες τον Φεβρουάριο του 1945. Το PNȚ τερμάτισε δεύτερο σε μεγάλη απόσταση στις γενικές εκλογές του Νοεμβρίου 1946 με 33 έδρες, πολύ πίσω από το Μπλοκ Δημοκρατικών Κομμάτων (BPD) που κυριαρχείτο από κομμουνιστές. Μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1989, ορισμένοι συγγραφείς έφτασαν στο σημείο να ισχυριστούν ότι το PNȚ είχε όντως κερδίσει τις εκλογές, αλλά αρνήθηκε τη νίκη λόγω της εκτεταμένης εκλογικής νοθείας από την πλευρά της φιλοκομμουνιστικής κυβέρνησης Πέτρου Γκρόζα . Αργότερα, ο ιστορικός Πέτρε Τσούρλεα εξέτασε μια εμπιστευτική έκθεση του Κομμουνιστικού Κόμματος σχετικά με τις εκλογές που αποκάλυψε ότι το BPD δεν είχε στην πραγματικότητα την πλειοψηφία. Ο Τσούρλεα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αν οι εκλογές διεξήχθησαν με ειλικρίνεια, το PNȚ και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης θα μπορούσαν να είχαν κερδίσει αρκετές ψήφους μεταξύ τους, για να σχηματίσουν κυβέρνηση συνασπισμού, αν και με πολύ μικρότερη υποστήριξη από το 80 τοις εκατό που ζητούσαν εδώ και καιρό οι υποστηρικτές της αντιπολίτευσης. Μετά το 1946, το PNȚ παραγκωνίστηκε, με το PCR να διασφαλίζει τη συνεργασία πολλών πρώην μελών του κόμματος, όπως ο Νικολάε Λούπου και Αντόν Αλεξαντρέσκου. Σε τηλεγράφημά του προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ στη Ρουμανία, Μπάρτον Γι. Μπέρι, έγραψε: «Το Υπουργείο γνωρίζει καλά ότι ο Μανίου έχει ξεχωρίσει με τόλμη ως πρωταθλητής της φιλοσυμμαχικής δράσης και του συναισθήματος στη Ρουμανία ακόμη και κατά τη διάρκεια των σκοτεινών ημερών της δικτατορίας Αντονέσκου. Έχει τεράστιους πολιτικούς οπαδούς στη χώρα και πιστεύω ότι ο σεβασμός με τον οποίο όλοι οι Ρουμάνοι τον έχουν περιβάλει, επισκιάζει οποιονδήποτε άλλο Ρουμάνο. Εξαιτίας αυτού που υπήρξε και αυτού που είναι, φαίνεται σημαντικό να διαφυλαχθεί από το να συμμεριστεί τη γενική πεποίθηση ότι η διάλυση του ρουμανικού κράτους βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη.» Το κόμμα τέθηκε εκτός νόμου τον Ιούλιο του 1947. Εκείνο τον μήνα, ο Ιόν Μιχαλάκε προσπάθησε να φύγει από τη χώρα με ένα αεροπλάνο, το οποίο προσγειώθηκε στο Ταμαντάου, φέρεται να ιδρύει μια εξόριστη κυβέρνηση. Αυτό κρίθηκε ως πράξη προδοσίας, και τόσο ο Μανίου όσο και ο Μιχαλάκεαντιμετώπισαν ένα δικαστήριο καγκουρό που τους καταδίκασε τον Νοέμβριο του 1947 σε ισόβια κάθειρξη για σκληρή εργασία. Δεδομένης της προχωρημένης ηλικίας τους, αυτό ισοδυναμούσε με θανατική ποινή. Η δημόσια δίκη σηματοδότησε την έναρξη της καταστολής των ομάδων της αντιπολίτευσης στη Ρουμανία. Ο Γιούλιου Μανίου πέθανε το 1953 στη φυλακή Σίγκετ και το σώμα του ρίχτηκε στον κοινό τάφο στην αυλή. Το επίσημο πιστοποιητικό θανάτου ανέφερε το επάγγελμά του ως «άνεργος» και η αιτία θανάτου ως κυκλοφορική ανεπάρκεια και χρόνια μυοκαρδίτιδα. Στις 12 Νοεμβρίου 1998, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο και Δικαιοσύνη διέταξε την αποκατάσταση του Μανίου και αφαίρεσε την πρόσθετη ποινή της δήμευσης περιουσίας, που επιβλήθηκε το 1947. Ο χριστιανός υπουργός Ρίτσαρντ Βούρμπραντ, ο οποίος ήταν επίσης πολιτικός κρατούμενος στη Ρουμανία, ισχυρίζεται στο «Βασανισθέντες για τον Χριστό» τα τελευταία λόγια του Μανίου ήταν: «Αν οι κομμουνιστές ανατραπούν στη χώρα μας, θα είναι το ιερότερο καθήκον κάθε χριστιανού να βγει στους δρόμους και με κίνδυνο της ζωής του να υπερασπιστεί τους κομμουνιστές από τη δίκαιη μανία των πλήθων τους οποίους έχουν τυραννήσει». Μια προτομή του Μανίου τοποθετήθηκε στην Πλατεία Επανάστασης του Βουκουρεστίου, μπροστά από το κτήριο της πρώην Κεντρικής Επιτροπής του Ρουμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (από όπου ο Νικολάε Τσαουσέσκου και η σύζυγός του διέφυγαν με ελικόπτερο στις 22 Δεκεμβρίου 1989). Το γλυπτό σε μπρούτζο δημιουργήθηκε από τον Μίρτσεα Σπατάρου, και εγκαινιάστηκε την 1η Δεκεμβρίου 1998, στην 80ή επέτειο της Ημέρας της Μεγάλης Ένωσης. Υπάρχουν επίσης προτομές του Μανίου στην Άλμπα Ιούλια, Μπαντατσίν, Μπάια Μάρε, Σάτου Μάρε, Σιμλέου Σιλβανιέι και Ζαλάου. Ένας από τους κύριους δρόμους στο Βουκουρέστι είναι η λεωφόρος Γιούλιου Μανίου, η οποία εκτείνεται από τον αυτοκινητόδρομο Α1 έως την Πλατεία του λιονταριού σε μήκος 6,8 χιλιομέτρων. Υπάρχουν επίσης δρόμοι και λεωφόροι που φέρουν το όνομά του στο Αράντ, Μπρασόβ, Βουκουρέστι, Κλουζ-Ναπόκα, Ντέβα, Οράντεα, Σάτου Μάρε, Τιμισοάρα και Τούλτσεα, καθώς και λύκεια που φέρουν το όνομά του στο Βουκουρέστι, το Κάρεϊ, την Οράντεα και το Σιμλέου Σιλβανιέι. Ο Μανίου απεικονίζεται σε δύο γραμματόσημα που εξέδωσε η Poșta Română, ένα από το 1993 και ένα από το 2018, και τα δύο για τον εορτασμό της Ημέρας της Μεγάλης Ένωσης.