Εκκλησία Κρήτης

Η Εκκλησία Κρήτης είναι Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία με καθεστώς ημιαυτονομίας διατηρώντας κανονική εξάρτηση από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Σήμερα η Εκκλησία της Κρήτης απαρτίζεται από την Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης και οκτώ Ιερές Μητροπόλεις. Ανώτερη εκκλησιαστική διοικητική Αρχή της Κρήτης είναι η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης, που εδρεύει στο Ηράκλειο της οποίας πρόεδρος είναι ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης και μέλη οι Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες Κρήτης. Ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης, εκλέγεται από την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου μεταξύ τριών Μητροπολιτών, τους οποίους έχει υποδείξει μέσω εκλογής η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης. Η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος των Μητροπολιτών της Κρήτης αποφασίζει επίσης αυτόνομα για τα υπόλοιπα θέματα της Εκκλησίας Κρήτης. Εκτός από τον Αρχιεπίσκοπο, οι υπόλοιποι Μητροπολίτες εκλέγονται και αυτοί από την Επαρχιακή Σύνοδο. Ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας Κρήτης έγινε νόμος του ελληνικού κράτους το 1961. Συγκεκριμένα, η σημερινή διοικητική της μορφή υφίσταται σχεδόν αναλλοίωτη από το 1900, όπως είχε διαμορφωθεί από την εποχή του βιλαετίου της Κρήτης και συμπληρώθηκε επί Κρητικής Πολιτείας, ενώ τελευταίες τροποποιήσεις έγιναν με τον νόμο 4149/1961, ο οποίος κύρωσε και τον καταστατικό της χάρτη. Από το 1962 με πράξη της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου οι Επίσκοποι της Εκκλησίας Κρήτης έλαβαν τον τίτλο του Μητροπολίτη τιμής ένεκεν, ενώ το 1967 με όμοιο τρόπο ο Μητροπολίτης Κρήτης έλαβε τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου τιμής Ένεκεν. Στις 9 Μαρτίου 1993 εκδόθηκε Πατριαρχικός Τόμος απο την Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου που ανακηρύσσει σε εν ενεργεία Μητροπόλεις τις μέχρι τότε «τιμής ένεκεν» Ιερές Μητροπόλεις της Κρήτης και προσδίδει στους Μητροπολίτες της νήσου τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος». Από τις 11 Ιανουαρίου 2022, επικεφαλής της Εκκλησίας Κρήτης είναι ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ευγένιος Β΄.

 Η Κρήτη απελευθερώθηκε το 1913, μαζί με την Μακεδονία, μεγάλο μέρος της Ηπείρου, τα Νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και μέρος της Θεσσαλίας (Ελασσόνα). Η Εκκλησία της Κρήτης σε αντίθεση με τις υπόλοιπες μητροπόλεις της Ελλάδας έχει σχετική αυτονομία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και δική της Σύνοδο και Αρχιεπίσκοπο. Χωρίζεται σε μία Αρχιεπισκοπή (με έδρα το Ηράκλειο) και 8 Μητροπόλεις. Η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος, είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο της ημιαυτόνομης Εκκλησίας Κρήτης. Αποτελείται από τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης και τους Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτες των Μητροπόλεων της Εκκλησίας Κρήτης. Σήμερα η σύνθεσή της είναι η εξής: Κονιδάρης Γ. Ι., Αι επισκοπαί της Κρήτης μέχρι του ι΄ αιώνος, Κρητικά Χρονικά, τομ. 7 (1953),σελ.462-478 Θεόδωρος Τζεδάκης (1933-1996), Μητροπολίτης Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου, " Σύντομος Ιστορία της Επισκοπής Κνωσσού ", Κρήτη 1969, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Θεόδωρος Τζεδάκης (1933-1996), Μητροπολίτης Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου, " Σύντομος Ιστορία της πρώην Επισκοπής και νυν Μητροπόλεως Πέτρας ", Κρήτη 1971, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Ανδρέας Νανάκης, Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου & Βιάννου, " Η Εκκλησία της Κρήτης στην επανάσταση 1897-1898 " , από την εθναρχική στην εθνική συνείδηση, έκδ. 1η, Εκδόσεις Πουρνάρα Π.Σ., Θεσσαλονίκη 1998 Ανδρέας Νανάκης, Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου & Βιάννου, "Εκκλησιαστικά Κρήτης", Εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1997 Παπαγεωργίου Κωνσταντίνος, Δικαιϊκές πηγές του καθεστώτος της Εκκλησίας Κρήτης, εκδ. Επέκταση, Κατερίνη, 2004 Ιωάννης Α. Μελισσείδης & Πουλχερία Ζαβολέα Μελισσείδη, " Νικηφόρος Φωκάς (Ελ) Νικφούρ ", Ιστορική Μελέτη, εκ των Λέοντος του Διακόνου, Κεδρηνού, Aboul Mahacen, Ζωναρά, Ibn El Athir, Γλυκά, Aboulfeda κ.ά., Τόμ. 1ος, σελ. 95-119, έκδ. 1η, Εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2001, (Ελληνική Εθνική Βιβλιογραφία 2001/2007/2009), ISBN 9607171888 Γεώργιος Τ. Τσερεβελάκης, " Ο Νικηφόρος Φωκάς και η απελευθέρωση της Κρήτης απ τους ΄Αραβες (961 μ.Χ.) ", έκδ. 1η, Εκδόσεις Σταμούλη Αντ., Θεσσαλονίκη 2009, ISBN 9789606887079 Κατάλογος Μητροπολιτών Κρήτης Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου Εκκλησίας Κρήτης Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Αρχειοθετήθηκε 2021-05-06 στο Wayback Machine. Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κυδωνίας και Αποκορώνου Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας Διοικητική διάρθρωση Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου καi Σφακίων Αρχειοθετήθηκε 2015-09-12 στο Wayback Machine. Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας και Χερρονήσου Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κισάμου και Σελίνου Επίσημη ιστοσελίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου