Περιφερειακή Ενότητα Έβρου

Η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου είναι μία από τις περιφερειακές ενότητες της Ελλάδας στη Θράκη. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Ελλάδας, στο φυσικό σύνορο της χώρας με τη Βουλγαρία στα βόρεια και την Τουρκία στα ανατολικά, αποτελεί δε το ένα από τα τρία τριεθνή σημεία που υπάρχουν στην Ελλάδα. Δυτικά συνορεύει με την Π.Ε. Ροδόπης, η πρόσβαση στην οποία γίνεται μέσω της Εγνατίας Οδού και στα νότια βρέχεται από το Θρακικό πέλαγος.Χιλιομετρικά αποτελεί την πλέον απομακρυσμένη ενότητα από την Αθήνα καθώς η πρωτεύουσα της, Αλεξανδρούπολη απέχει 840 χλμ. από την Αθήνα, 340 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, 295 χλμ. από την Κωνσταντινούπολη και 60 χλμ. από την Κομοτηνή, που αποτελεί την έδρα της περιφέρειας ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Ονομάστηκε Π.Ε. Έβρου από τον ομώνυμο ποταμό, τον μεγαλύτερο των Βαλκανίων, που διασχίζει το βορειοανατολικό άκρο της Ελλάδας στα σύνορα.

 Ως μέρος του διαμερίσματος της Θράκης, η επικράτεια της Π.Ε. Έβρου ακολουθεί τη μοίρα ολόκληρης της Θράκης. Το 1821, περιοχές του Έβρου επαναστάτησαν, όπως τα Λάβαρα και η Σαμοθράκη. Ωστόσο η ενσωμάτωση στην Ελλάδα δεν ήρθε παρά μόνο το 1920, όταν η Βουλγαρία υποχρεώθηκε να παραδώσει τη Θράκη στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη Συνθήκη του Νεϊγύ. Αρχικά ήταν μέρος του νομού Θράκης αλλά ο νομός διαιρέθηκε το 1930 στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου. Κατά τη διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-1922, στον Έβρο κατέφθασαν πολλοί πρόσφυγες και χτίστηκαν νέες πόλεις όπως η Ορεστιάδα. Η κοιλάδα του ποταμού Έβρου πλημμύρισε αρκετές φορές, με τις πιο πρόσφατες πλημμύρες να σημειώθηκαν το 2005, το 2006, το 2014 αλλά και το 2021 όπου πραγματοποιήθηκαν οι πολλαπλές και μεγαλύτερες πλημμύρες των τελευταίων δεκαετιών. Ο Έβρος είναι από τις μεγαλύτερες ενότητες της Ελλάδας. Αποτελεί μέρος του γεωγραφικού διαμερίσματος της Θράκης (δυτική Θράκη), και περιλαμβάνει τη νήσο Σαμοθράκη στο βόρειο Αιγαίο. Ο νομός έχει μήκος περίπου 150 χιλιόμετρα από βορρά προς νότο (εξαιρουμένης της Σαμοθράκης). Το πλάτος του νομού κυμαίνεται από 70 έως 100 χιλιόμετρα από ανατολή προς δύση. Οι σημαντικότεροι ποταμοί είναι ο Έβρος και ο παραπόταμός του, Άρδας. Η οροσειρά Ροδόπη καλύπτει τα δυτικά και βορειοδυτικά της ενότητας. Στα νότια ο νομός βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος. Η κοιλάδα του Έβρου είναι επίπεδη, ωστόσο η νήσος Σαμοθράκη είναι ορεινή. Τα παραλιακά τμήματα του νομού έχουν κυρίως μεσογειακό κλίμα, ενώ τα βορειότερα τμήματα και τα ορεινά έχουν ψυχρότερο ηπειρωτικό κλίμα. Στον Έβρο υπάρχει η πεδιάδα του Έβρου όπου είναι και η μεγαλύτερη στην Ελλάδα. Ο Έβρος είναι περιφερειακή ενότητα πεδινή αφού μόνο το 10,3% είναι ορεινοί όγκοι, έναντι των εκτεταμένων πεδιάδων που καταλαμβάνουν το 62,4% της έκτασης του, μεγάλο μέρος των οποίων καλλιεργείται. Στην καλλιέργεια συμβάλλει η ύπαρξη του ποταμού Έβρου, των παραποτάμων του και πλήθος αρδευτικών καναλιών. Στην περιφέρεια της ενότητας και κυρίως στα χωριά, κύρια ενασχόληση των κατοίκων είναι η καλλιέργεια γης και η παραγωγή αγροτικών προϊόντων, ατομικά και συλλογικά μέσω των τοπικών συνεταιρισμών. Οι αγρότες της περιοχής καλλιεργούν κυρίως βαμβάκι, σιτάρι και τεύτλα. Η κτηνοτροφία αποτελεί τη δεύτερη σε σπουδαιότητα απασχόληση των κατοίκων της περιφέρειας του νομού, εντούτοις υπάρχει μεγάλη πτώση στον τομέα. Παλιότερα ο Έβρος είχε το μεγαλύτερο ποσοστό στην παραγωγή κρέατος στην Ελλάδα. Σήμερα ο τριτογενής τομέας παραγωγής αυξάνει συνεχώς τα ποσοστά του έναντι της πρωτογενούς παραγωγής. Έτσι όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού και κυρίως νέοι στρέφονται στην παροχή υπηρεσιών. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται τουριστική ανάπτυξη στον νομό. Στα παράλια του κατασκευάζονται συνεχώς νέες υπερπολυτελείς ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις αυξάνοντας τη δυνατότητα φιλοξενίας στην Αλεξανδρούπολη σε αριθμό κλινών και σε ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών. Γύρω από τις περιοχές που βρίσκονται οι δύο προστατευόμενες περιοχές, το δάσος της Δαδιάς και ο υγροβιότοπος του ποταμού Έβρου, δημιουργούνται μονάδες αγροτουρισμού και οικοτουριστικά κέντρα. Στην περιοχή του ποταμού Άρδα κάθε χρόνο διοργανώνεται συνάντηση νέων. Τα πιο σημαντικά αξιοθέατα του νομού είναι: Ιερός Ναός Παναγίας Κοσμοσώτειρας Φερών. Ο ναός αποτελούσε το καθολικό της μονής Θεοτόκου της Κοσμοσώτειρας, που ιδρύθηκε το 1152 από τον Ισαάκιο Κομνηνό στην τοποθεσία Βήρα (πρόκειται για τις σημερινές Φέρες Έβρου), κοντά στο δέλτα του Έβρου. Θεωρείται ένα από το καλύτερα δείγματα της κωνσταντινουπολίτικης τέχνης στον ελλαδικό χώρο. Η Σαμοθράκη με το Ιερό των Μεγάλων Θεών και το Αρχαιολογικό Μουσείο της. Το Δέλτα του Έβρου Ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης Οι μεταβυζαντινοί ναοί στα χωριά Αλεποχώρι (Ναός Αγίου Αθανασίου), Μεταξάδες (Ναός Αγίου Αθανασίου) και Παλιούρι (Ναός Αγίου Παντελεήμονα) Η αρχαία Μεσημβρία-Ζώνη Το προστατευόμενο Δάσος της Δαδιάς Το απολιθωμένο δάσος του Φυλακτού Η σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου στη Μάκρη Ο τύμβος Μικρής Δοξιπάρας - Ζώνης: Ρωμαϊκός Τύμβος ο οποίος χρονολογείται από το 2ο αιώνα Η διαδρομή από το Σουφλί προς δυσμάς, έως τα σύνορα με το νομό Ροδόπης μέσα από το δάσος Δαδιάς Το Διδυμότειχο με το Βυζαντινό Κάστρο του, τις στοές, αλλά και τα οθωμανικά του κτήρια όπως: το Τέμενος Βαγιαζήτ, τα Λουτρά του Έρωτα και την Πυροστιά. Τα δυο σπήλαια του Διδυμοτείχου: το Σπήλαιο Καγιάλι και το Σπήλαιο Βούβα Ο διπλός πύργος στο Πύθιο Τα ιαματικά λουτρά Τραϊανούπολης Το κάστρο Άβαντα-Ποτάμου Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης στην Αλεξανδρούπολη Το Μουσείο Μετάξης στο Σουφλί και τα παραδοσιακά του σπίτια Η νησίδα Ζουράφα ή Λαδόξερα με το φάρο Τα πομακοχώρια Γονικό και Ρούσσα με την υπέροχη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, το Μεγαλιθικό μνημείο Ρούσσας και τον μοναδικό εν λειτουργία Αλεβίτικος τεκέ και σημαντικό θρησκευτικό αξιοθέατο Τεκέ Σεγίτ Αλή Σουλτάν Οι παραλίες του Έβρου βρέχονται από το Θρακικό Πέλαγος σε ακτογραμμή 25 χιλιομέτρων, που εκτείνεται από το Δέλτα του Έβρου έως τη Ζώνη της αρχαίας Μεσημβρίας. Σε αυτές εντάσσονται και οι παραλίες της Σαμοθράκης, καθώς ανήκει αυτή διοικητικά στο νομό Έβρου και είναι το μόνο νησί της Θράκης. Αγία Παρασκευή-Κυανή Ακτή, στη Μάκρη (βραβευμένη με Γαλάζια Σημαία) Δημοτική Παραλία ΕΟΤ (βραβευμένη με Γαλάζια Σημαία) Παραλία Δικέλλων Παραλία Νέας Χηλής Κόκκινα Βράχια Μεταμόρφωση του Σωτήρος, 2 χιλιόμετρα από τα ιαματικά λουτρά Τραϊανούπολης Σκορπιός Παραλία Μεσημβρίας Ντεμίρ Αλί (Άη Γιώργης), στη Μάκρη Παχιά Άμμος, στη Σαμοθράκη Βάτος, στη Σαμοθράκη Κήποι, στη Σαμοθράκη Πύργος του Φονιά, στη Σαμοθράκη Καρκάνης, στη Σαμοθράκη Ο Νομός χωρίζεται σε 5 δήμους οι οποίοι είναι οι εξής: Δήμος Αλεξανδρούπολης, Δήμος Ορεστιάδας, Δήμος Διδυμοτείχου, Δήμος Σουφλίου και Δήμος Σαμοθράκης. Στο νομό Έβρου λειτουργούν 6 τελωνεία: των Κήπων, Καστανιών, Πυθίου (σιδηροδρομικά) για την Τουρκία και τα τελωνεία Δικαίων, Ορμένιου και Κυπρίνου (2007) για τη Βουλγαρία. Οι κύριοι δρόμοι στην Π.Ε. Έβρου είναι οι παρακάτω: Εγνατία Οδός (... Κομοτηνή - Αλεξανδρούπολη - Ίπσαλα (Τουρκία)) Εθνική Οδός 2 (... Κομοτηνή - Αλεξανδρούπολη - Φέρες) Εθνική Οδός 51 (Σβίλενγκραντ (Βουλγαρία) - Ορεστιάδα - Διδυμότειχο - Φέρες) Εθνική Οδός 53 (Ορμένιο - Μεταξάδες - Αισύμη - Αλεξανδρούπολη)Μια σιδηροδρομική γραμμή συνδέει την Αλεξανδρούπολη με τη Θεσσαλονίκη μέσω Κομοτηνής, Ξάνθης και Δράμας. Μια άλλη γραμμή συνδέει την Αλεξανδρούπολη με το Ντιμίτροβγκραντ της Βουλγαρίας μέσω Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, ενώ μια άλλη γραμμή συνδέει την Αλεξανδρούπολη με το Ουζουνκιοπρού της Τουρκίας. Το Διεθνές Αεροδρόμιο Αλεξανδρούπολης εξυπηρετεί, κατά κύριο λόγο, εσωτερικές πτήσεις. Το οδικό δίκτυο στον νομό Έβρου είναι ανεπτυγμένο. Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης εκτελεί δρομολόγιο από και προς τη Σαμοθράκη. Χρυσοπηγή Δεβετζή (γένν. 1976), αργυρή Ολυμπιονίκης στο τριπλούν (Αθήνα, 2004) και μία από τις μεγαλύτερες αθλήτριες στην ιστορία του αθλήματος, καθώς κατέχει την 4η καλύτερη επίδοση όλων των εποχών με 15,32 μέτρα Κώστας Γκατσιούδης (γένν. 17/12/1973), ακοντιστής, 6ος Ολυμπιονίκης του Σίδνεϊ (2000) και ένας από τους κορυφαίους ακοντιστές όλων των εποχών, καθώς κατέχει την 6η καλύτερη επίδοση όλων των εποχών με βολή στα 91,69μ Φώτης Κοσμάς (1926-1995), 1ος Μεσογειονίκης και 7ος Ολυμπιονίκης του δεκάθλου Δημοσθένης Μαγγίνας (γένν. 1982), Πανελληνιονίκης αθλητής μεγάλων αποστάσεων Αγγελική Τσιολακούδη (γένν. 1976), η 2η καλύτερη Ελληνίδα ακοντίστρια όλων των εποχών Δημοσθένης Μιχαλεντζάκης (γένν. 1998), χρυσός Παραολυμπιονίκης της κολύμβησης στα 100 μέτρα πεταλούδα της κατηγορίας S9, το 2016 (Ρίο Ντε Τζανέιρο) και χάλκινος Παραολυμπιονίκης στα 100 μέτρα ελεύθερο της κατηγορίας S8, το 2021 (Τόκιο). Ζωή Δημοσχάκη, Ελληνίδα Μεσογειονίκης κολυμβήτρια Ντέμης Νικολαΐδης (γένν. 17/9/1973), πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, πρωταθλητής Ευρώπης το 2004 με την εθνική Ελλάδος στην Πορτογαλία κι ένας από τους κορυφαίους σκόρερ όλων των εποχών στην Α' Εθνική με 163 γκολ Στέλιος Βενετίδης, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, πρωταθλητής Ευρώπης το 2004 με την εθνική Ελλάδος Μαρίνος Ουζουνίδης (ποδοσφαιριστής) (γένν. 1968), πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, πρωταθλητής Ελλάδας 2 φορές και με συμμετοχή στα ημιτελικά του Τσάμπιονς Λιγκ 1995-96. Νυν προπονητής ποδοσφαίρου Σωτήρης Μαυρομάτης (γένν. 1966), πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής του ΠΑΟΚ και του Ολυμπιακού Νίκος Αλαβάντας, παλαίμαχος διεθνής ποδοσφαιριστής, πρωταθλητής Ελλάδος το 1985 με τον ΠΑΟΚ Γιάννης Μαντζουράκης, Παλαίμαχος Ποδοσφαιριστής και Προπονητής Ποδοσφαίρου Μανώλης Σιώπης (γένν. 1994), διεθνής ποδοσφαιριστής Σάββας Γκέντσογλου (γένν. 1990), ποδοσφαιριστής Θανάσης Τσίγκας (γένν. 1982), ποδοσφαιριστής Σταύρος Σταθάκης (γένν. 1987), ποδοσφαιριστήςΝίκος Σαμαράς, πρώην διεθνής πετοσφαιριστής Θανάσης Μουστακίδης (γένν. 1962), πρώην διεθνής πετοσφαιριστής, νυν προπονητής πετοσφαίρισης. Πρώτος σε συμμετοχές στην Εθνική Ελλάδος βόλεϊ ανδρών.Αντώνης Τσακιρόπουλος, πρώην διεθνής πετοσφαιριστής Δημήτρης Τζούριτς, διεθνής πετοσφαιριστής Δημήτρης Γκαράς, διεθνής πετοσφαιριστής Θεόδωρος Μποζίδης, πρώην διεθνής πετοσφαιριστής Γιώργος Παπάζογλου, πρώην διεθνής πετοσφαιριστήςΜάριος Γκιούρδας (γένν. 1973), πρώην διεθνής πετοσφαιριστής Γιώργος Τεκτονίδης (γένν. 1956), πρώην διεθνής πετοσφαιριστής Ανδρέας Ανδρεάδης (γένν. 1982), διεθνής πετοσφαιριστής Ραφαήλ Κουμεντάκης (γένν. 1993), διεθνής πετοσφαιριστής Παρασκευάς Τσέλιος (γένν. 1997), διεθνής πετοσφαιριστής Μαρία Χατζηνικολάου, πετοσφαιρίστρια Ανδρέας Φίκας (γένν. 1972), διεθνής Έλληνας αντισφαιριστής, νυν προπονητής αντισφαίρισης Γιώργος Βαλαβανίδης (γένν, 1974), Έλληνας καλαθοσφαιριστής, αργυρό μετάλλιο με την Εθνική Ελλάδας U16 στο Ευρωμπάσκετ παίδων 1991, κυπελλούχος Saporta το 1991, πρωταθλητής Ελλάδας το 1992 και κυπελλούχος Korac το 1994 με τον ΠΑΟΚ Μαρία Τσαουσίδου (γένν. 1991), ιστιοπλόος με διεθνείς διακρίσεις, 1η θέση στο πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα & 2η θέση στο παγκόσμιο πρωτάθλημα (2016), 3η θέση στο παγκόσμιο πρωτάθλημα (2014 & 2013) στην κατηγορία Tornado για μεικτά πληρώματα και 2η θέση στο πανευρωπαϊκό Tornado Open για μεικτά πληρώματα και άνδρες (2016) Λευτέρης Χαψιάδης (γένν. 1953), στιχουργός Θανάσης Γκαϊφύλλιας (γεν. 1947), στιχουργός, μουσικοσυνθέτης, τραγουδιστής, παραγωγός Αννέτα Μαρμαρινού (γένν. 1965), τραγουδίστρια Μιχάλης Κουϊνέλης (Stavento), (γένν. 1979), ράπερ-στιχουργός Ελένη Χατζίδου (γένν. 1980), τραγουδίστρια Σοφία Κουρτίδου (γένν. 1987), τραγουδίστρια, ηθοποιός, τραγουδοποιός Αρετή Κοσμίδου (γένν. 1997), τραγουδίστρια Κανάρης Κεραμάρης (γένν. 1976), Έλληνας συνθέτης, στιχουργός και καθηγητής Σάκης Τσιλίκης, συνθέτης Στεφανία Λυμπερακάκη (γένν. 2002), τραγουδίστρια. Εκπρόσωπος της Ελλάδας στη Eurovision 2021 Νίκος Χατζηνικολάου (γένν. 1962), δημοσιογράφος, εκδότης και παρουσιαστής ειδήσεων Γιάννης Ξανθούλης (γένν. 1947), συγγραφέας, δημοσιογράφος Αθηνά Μερτύρη (1931-2007), ηθοποιός Νίκος Βλαντής (γένν. 1973), συγγραφέας Νίκος Σταυρακούδης (γένν. 1970), ηθοποιός, σεναριογράφος Δημήτρης Λαλέτας (1964-2011), ζωγράφος Ιωσήφ Πολυζωίδης (γένν. 1969), ηθοποιός Θανάσης Παπαθανασίου, συγγραφέας Φωτεινή Τσακίρη, ηθοποιός Ρένος Χαραλαμπίδης (Σπήλαιο Έβρου), ηθοποιός Γιάννης Στάνκογλου (Θούριο Έβρου), ηθοποιός Αποστολία Παπαδαμάκη (γένν. 1967), σκηνοθέτης και χορογράφος Μελέτης Ηλίας (γένν. 1980), ηθοποιός Πέτρος Πολυχρονίδης, παρουσιαστής, δημοσιογράφος Σπύρος Χατζηαγγελάκης, ηθοποιός Πασχάλης Τσαρούχας (γένν. 1966), ηθοποιός, τραγουδιστής και συγγραφέας Δέσποινα Μοίρου, ηθοποιός με διεθνή καριέρα και αστρονόμος Στέφανος Μιλτσακάκης (1959-2019), παλαιστής και ηθοποιός με διεθνή καριέρα Τίτος Μανάκας (1934 - 2004), ποιητής με βραβευμένο έργο, υμνητής της γενέθλιας πόλης του. Κορυφαίο του έργο θεωρείται η ποιητική συλλογή "Ω, πικρόν μου έαρ" (1998 Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (γένν. 4/7/1958), ηθοποιός Θανάσης Ευθυμιάδης (γένν. 6/2/1967), ηθοποιός Μαρία Κεχαγιόγλου, ηθοποιός Κωνσταντίνος Μαλαματίνας, ιδρυτής της ρετσίνας Μαλαματίνα το 1895 στην Αλεξανδρούπολη Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης, Βυζαντινός Αυτοκράτορας (1221 - 1254) Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος, Βυζαντινός Αυτοκράτορας (1341 - 1376) Βαγιαζίτ Β΄, Οθωμανός Σουλτάνος (1481 - 1512) Διονύσιος ο Μοναχός, Νεομάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας (μαρτύρησε το 1518) Ιάκωβος ο Διάκονος, Νεομάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας (μαρτύρησε στα τέλη του 16ου αιώνα) Παρθένιος εκ Διδυμοτείχου, Νεομάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας (μαρτύρησε το 1805) Ευγένιος Ευγενίδης (1882 - 1954), Εφοπλιστής και Μεγάλος Ευεργέτης Κώστας Σισμανίδης, αρχαιολόγος Λίτσα Πατέρα (γένν. 1939), αστρολόγος Γιώργος Μπατατούδης, πρώην πρόεδρος ΠΑΟΚ, με 2 κύπελλα Ελλάδας στο ποδόσφαιρο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, μαθηματικός, διδάσκων πανεπιστημίου Νικηφόρος Βρυέννιος ο Νεότερος, Βυζαντινός διπλωμάτης, ρήτορας και στρατιώτης Αμπατζόγλου Θεολόγος, Ιερολοχίτης Αξιωματικός (Μέση Ανατολή, Αίγυπτο - Κάιρο - Πρόεδρος Ριμινιτών & Ιερολοχιτών Ορεστιάδας (γενν.1921 Καραγάτσι Αδριανούπολης) Κωνσταντίνος Ποντίδης (1886 - 1960), Πολιτικός Πετρίδης Νικόλαος (1913 - 1940), Ήρωας Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Υπηρέτησε στο Β' Σώμα Στρατού, ΙV Μεραρχία Πεζικού, Δ' Σύνταγμα Πύρκου Ορειβατικού Πυροβολικού. Απεβίωσε στα Αλβανικά βουνά στις 13/12/1940. Το όνομά του βρίσκεται χαραγμένο στο Μνημείο των Ηρώων της Ορεστιάδας Βασιλειάδης Πέτρος (1913 - 1986), Ήρωας Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Υπηρέτησε στο Β' Σώμα Στρατού, ΙV Μεραρχία Πεζικού, Δ' Σύνταγμα Πύρκου Ορειβατικού Πυροβολικού μαζί με τον αδελφό του Πετρίδη Νικόλαο (ο ίδιος ήταν υιοθετημένος από τον Παναγιώτη Βασιλειάδη και είχε διαφορετικό επίθετο) Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα: Έβρος (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)