Μαρκιανή Βιβλιοθήκη

Η Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας (Biblioteca nazionale Marciana), που οφείλει το όνομα της στον προστάτη άγιο της πόλης Μάρκο, θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες δημόσιες βιβλιοθήκες της Ιταλίας και είναι περίφημη για την συλλογή ελληνικών και λατινικών χειρογράφων που κατέχει. Βρίσκεται εγκατεστημένη σε ένα από τα ομορφότερα αναγεννησιακά κτήρια της πλατείας Αγίου Μάρκου.

 Σύμφωνα με το επίσημο ιστορικό της Βιβλιοθήκης, οι εργασίες ανέγερσης του κτηρίου ξεκίνησαν το 1536 από τον αρχιτέκτονα και γλύπτη Τζάκοπο Σανσοβίνο, συνεχίσθηκαν μετά τον θάνατο του τελευταίου από τον Βιτσέντζο Σκαμότσι και αποπερατώθηκαν το 1582. Το εσωτερικό του διακοσμήθηκε από τους μεγάλους καλλιτέχνες της Βενετικής Σχολής. Από το 1362, ο ποιητής Πετράρχης είχε ήδη προτείνει την ίδρυση μιας δημόσιας βιβλιοθήκης στην Βενετία και προς το σκοπό αυτό κληροδότησε στην πόλη την προσωπική του συλλογή βιβλίων. Το σχέδιο όμως αυτό δεν πραγματοποιήθηκε αμέσως, αλλά αρκετές δεκαετίες αργότερα, όταν (το 1468) ο Καρδινάλιος Βησσαρίων πρόσφερε και την δική του συλλογή λατινικών και ελληνικών χειρογράφων (υπό τον όρο, λέγεται, να αποδοθούν στην Ελλάδα όταν κάποτε αυτή θα απελευθερωνόταν - όρος που φυσικά δεν τηρήθηκε ποτέ)Μεταξύ των ετών 1500 και 1700 στην αρχική συλλογή του Βησσαρίωνος προστέθηκαν οι πλούσιες βιβλιοθήκες επιφανών οικογενειών της Βενετίας (Κονταρίνι, Ρεκανάτι, Φορτσέτι, Νάνι κ.ά.), ενώ αργότερα ενσωματώθηκαν σ' αυτήν και οι βιβλιοθήκες πολλών κατηργημένων μοναστηριών. Οι συλλογές της Βιβλιοθήκης περιλαμβάνουν: 1.000.000 παλιά και σύγχρονα έντυπα βιβλία 2.283 αρχέτυπα 13.000 χειρόγραφα 24.055 βιβλία του 16ου αιώναΕπίσης το χειρόγραφο Chronologia magna του Fra Paolino, ένα χειρόγραφο του Πλίνιου του 1481 που ανήκε στον Ζαν Πικ ντε λα Μιραντόλ, ένα αντίγραφο του πρώτου βιβλίου που εκτυπώθηκε στη Βενετία, πολλές εκδόσεις aldine (που πήραν το όνομά τους από τον Alde Manuce, βενετικό εκδότη που εγκαταστάθηκε το 1494), πλούσια συλλογή γεωγραφικών χαρτών (Atlas Corbitis, τέλη 15ου αιώνα), μουσικά χειρόγραφα ιδίως του Domenico Scarlatti, κ.λπ. Μεταξύ των χειρογράφων της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης υπάρχουν τουλάχιστον 1.200 βυζαντινά χειρόγραφα. Προέρχονται κυρίως από τις συλλογές του Καρδιναλίου Βησσαρίωνος, του Φραντσέσκο Μπάρμπαρο, των αδελφών Γριμάνι, του Τζιάκομο Κονταρίνι, καθώς και από συλλογές μοναστηριακών βιβλιοθηκών και άλλων Ιταλών μικροσυλλεκτών. Περιλαμβάνουν Ευαγγελιστάρια, λεξικά και αρχαία κείμενα ιστορικού, φιλοσοφικού, γεωγραφικού, ποιητικού, ρητορικού κ.τ.λ. περιεχομένου. Μεταξύ αυτών περίοπτη θέση κατέχουν τα δύο διάσημα χειρόγραφα της Ιλιάδος, γνωστά και ως κώδικες Venetus A και Venetus B. 1797 - 1819 : Jacopo Morelli 1819 - 1846 : Pietro Bettio 1846 - 1874 : Giuseppe Valentinelli 1874 - 1884 : Giovanni Veludo 1884 - 1897 : Carlo Castellani 1898 - 1905 : Salomone Morpurgo 1906 - 1913 : Carlo Frati 1913 : Ulisse Ortensi 1913 - 1919 : Giulio Coggiola : 1919 - 1920 : Ester Pastorello 1920 - 1946 : Luigi Ferrari 1947 - 1951 : Pietro Zorzanello 1951 - 1969 : Tullia Gasparrini Leporace 1969 - 1973 : Giorgio Emanuele Ferrari 1973 - 1976 : Eugenia Govi 1976 - 1989 : Gian Albino Ravalli Modoni 1990 - 2007 : Marino Zorzi 2008 - 2012 : Maria Letizia Sebastiani Απὀ 2012 : Maurizio Messina Χειρόγραφα της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης Dorit Raines: Ritratto di una biblioteca, in: Maria Letizia Sebastiani, Paolo Crisostomi (Hrsg.): Splendore Marciano. Il restauro della legatura già codice LAT. III, 111 (=2116) della Biblioteca Nazionale Marciana di Venezia, Editore: Nova Charta, 2012, S. 27–43. Biblioteca Nazionale Marciana