Ιγκνάτσι Ποτότσκι

Ο Κόμης Ρόμαν Ιγκνάτσι Ποτότσκι (πολωνικά: Roman Ignacy Potocki), γενικά γνωστός ως Ιγκνάτσι Ποτότσκι (1750-1809), ήταν Πολωνός ευγενής, μέλος της ισχυρής επιφανούς οικογένειας Ποτότσκι, ιδιοκτήτριας του Κλεμεντοβίτσε και του Ολέσιν (κοντά στο Κούρουφ), πολιτικός, συγγραφέας και κάτοχος αξιώματος. Ήταν ο Στρατάρχης του Μόνιμου Συμβουλίου (Rada Nieustająca) το 1778-1782, Μέγας Γραμματέας της Λιθουανίας από το 1773, Στρατάρχης της Αυλής της Λιθουανίας από το 1783 και Μεγάλος Στρατάρχης της Λιθουανίας από τις 16 Απριλίου 1791 έως το 1794. Ήταν εκπαιδευτικός ακτιβιστής, μέλος της Επιτροπής Εθνικής Παιδείας και ιδρυτής και πρόεδρος της Επιτροπής Σχολικών Βιβλίων. Ήταν αντιτιθέμενος του Βασιλιά Στανίσουαφ Αύγουστου Πονιατόφσκι στις δεκαετίες του 1770 και 1780, και σημαντικό πρόσωπο στην πολωνική πολιτική εκείνης της εποχής. Κατά τη διάρκεια του Μείζονος Σέιμ ήταν ηγέτης του Πατριωτικού Κόμματος και του μεταρρυθμιστικού κινήματος και τελικά υποστήριξε τον Βασιλιά σε πολλά μεταρρυθμιστικά έργα. Υπερασπιστής ενός πρωσικού προσανατολισμού, βοήθησε να κλείσει μια συμμαχία με την Πρωσία το 1790. Συνέγραψε το Σύνταγμα της 3ης Μαΐου 1791.

 Μετά τη νίκη της Συνομοσπονδίας της Ταργκοβίτσα και την κατάργηση του Συντάγματος της 3ης Μαΐου, ο Ποτότσκι μετανάστευσε από την Πολωνική-Λιθουανική Κοινοπολιτεία και εγκαταστάθηκε στη Λειψία. Μαζί με τον Ταντέους Κοστσιούσκο, πρότεινε ένα σχέδιο για μια Γαλλο-Πολωνική συμμαχία δημοκρατιών, η οποία ωστόσο δεν είχε μεγάλη υποστήριξη στη Γαλλία. Συνέγραψε ένα έργο με τον Χούγκο Κοουόνταϊ, Περί υιοθεσίας και πτώσης του Πολωνικού Συντάγματος της 3ης Μαΐου (O ustanowieniu i upadku Konstytucji Polskiej 3-go Maja, 1793).Ο Ποτότσκι συμμετείχε στις προετοιμασίες για την Εξέγερση του Κοστσιούσκο του 1794. Στις αρχές Απριλίου έφυγε από τη Λειψία και έφτασε στην Κρακοβία. Συμμετείχε σε ανεπιτυχείς διπλωματικές διαπραγματεύσεις με διάφορες ξένες δυνάμεις, σε μια μάταιη προσπάθεια να κερδίσει υποστήριξη στους αντάρτες. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης υπηρέτησε ως μέλος του Ανώτατου Εθνικού Συμβουλίου (Rada Najwyższa Narodowa), ως επικεφαλής του διπλωματικού της τμήματος. Με την καταστολή της Εξέγερσης, αντί να ξαναμεταναστεύσει, έλαβε μέρος στις διαπραγματεύσεις παράδοσης, οι οποίες του έδωσαν σεβασμό σε πολλές πλευρές. Τελικά, στις 21 Δεκεμβρίου 1794 φυλακίστηκε από τις τσαρικές ρωσικές αρχές. Έχασε το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου του μετά την Εξέγερση, καθώς τα περισσότερα κτήματα του κατασχέθηκαν. Κοντά στο τέλος της ζωής του, θα προβληματιζόταν από την αδυναμία του να εξοφλήσει χρέη της δεκαετίας του 1780.Ο Ποτότσκι απελευθερώθηκε το 1796, μετά το θάνατο της Μεγάλης Αικατερίνης και αποσύρθηκε στο Κούρουφ της κεντρικής Πολωνίας. Εκεί αφιερώθηκε στις ιστορικές μελέτες, δημοσιεύοντας αρκετά βιβλία, μεταφράσεις και σχολιασμούς. Έγραψε επίσης ποιήματα, αλλά αυτά δεν δημοσιεύθηκαν ποτέ κατά τη διάρκεια της ζωής του. Οι ιστορικοί εξακολουθούν να συζητούν για την πιθανή συγγραφή του σε αρκετά ανώνυμα έργα (κυρίως πολιτικά φυλλάδια). Απομακρύνθηκε από ακτιβιστές που συζητούσαν για μια νέα εξέγερση, αλλά παρ΄ όλα αυτά συνελήφθη και φυλακίστηκε από τις αυστριακές αρχές ξανά τα έτη 1798-1800. Το 1801 προσχώρησε στην Επιστημονική Εταιρεία της Βαρσοβίας. Επέστρεψε στην πολιτική λίγο μετά την απελευθέρωση μεγάλου μέρους της Γαλικίας από τον Ναπολέοντα και την προσάρτησή της στο Δουκάτο της Βαρσοβίας. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τον Ναπολέοντα στη Δρέσδη υπέστη σοβαρή διάρροια και πέθανε στις 30 Αυγούστου 1809. Τάφηκε στο Βιλάνουφ.Δεν είχε άμεσους απογόνους. Η μοναδική επιζούσα κόρη του, Κριστίνα, (γενν. 1778) πέθανε το 1800. Τα μειωμένα κτήματά του κληρονομήθηκαν από έναν ανιψιό, τον Αλεξάντερ Ποτότσκι. Στην ιδιωτική ζωή του, λέγεται ότι είχε αδυναμία στα τυχερά παιχνίδια, αλλά είχε επίσης τη φήμη ενός έντιμου μεταρρυθμιστή, ο οποίος έβαζε το καλό της χώρας πάνω από το δικό του.Είναι ένα από τα πρόσωπα που απαθανατίστηκαν στον πίνακα του Γιαν Ματέικο του 1891, Σύνταγμα της 3ης Μαΐου 1791. «Potocki, Ignaty» Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα (11η έκδοση) 1911