Σάντσο Ραμίρεθ, κόμης της Ριβαγόρθα

Ο Σάντσο Ραμίρεθ, ισπαν.: Sancho Ramirez, (πριν από το 1043 – 1105/Νοέμβριος 1110) ήταν νόθος γιος του βασιλιά Ραμίρο Α΄ της Αραγονίας και της Αμούνια, ο πρωτότοκος και αδελφός του συνονόματός του, που θα κληρονομούσε τον θρόνο και θα βασίλευε ως Σάντσο Ραμίρεθ.

 Παρόλο που δεν μπορούσε να κληρονομήσει τον θρόνο, επειδή ο πατέρας του τον είχε αποκτήσει όχι νόμιμα, ονομάστηκε κόμης σε νεαρή ηλικία και ήταν εξέχον μέλος της curia regis (συμβουλίου), και εμφανίζεται για πρώτη φορά σε ένα καταστατικό του 1049, με την υποψία ότι είναι πλαστό, ως μάρτυρας μίας δωρεάς που έκανε ο πατέρας του στο Μοναστήρι του Σαν Βικτοριάν. Σε αυτό το καταστατικό, επιβεβαιώνει ως Sancius Ranimiri regis filius primogenitus (Σάντσο, ο πρωτότοκος γιος του βασιλιά Ραμίρo) ακολουθούμενος από τον αδελφό και ομώνυμό του, Σάντσo, ο οποίος επιβεβαιώνει ως Sancius Ranimiri regis filius prolis Ermmisendis regine (Σάντσο, γιος του βασιλιά Ραμίρo και της βασίλισσας Ερμεσίνδας). Στον Σάντσο ανατέθηκε η διακυβέρνηση πολλών σημαντικών και στρατηγικών terencias, όπως: Άιβαρ (1061 – 1062), Σος (1062); Μπεναβάρε (1063 – 1093), Φαντόβα (1063 πιθανώς μέχρι το 1110), Ριναγόρθα (1083 – 1093), Moνθόν (Φεβρουάριος 1090), Aριέσo (Ιανουάριος 1091) και Xαβιέρ (Σεπτέμβριος 1091 έως Δεκέμβριος 1097) και Άιβαρ, πάλι από τον Σεπτέμβριο του 1091 έως τον Μάρτιο του 1100. Ο Σάντσο Ραμίρεθ πιθανότατα συμμετείχε στην Ανακατάκτηση, όπως μπορεί να συναχθεί από την πρώτη διαθήκη τού πατέρα του, που εκτελέστηκε στις 29 Ιουλίου 1059, όταν ο βασιλιάς τον συμπεριέλαβε ως έναν από τους κληρονόμους του, εάν επέστρεφε από τη "γη των Μαυριτανών". Στη δεύτερη διαθήκη του με ημερομηνία 15 Μαρτίου 1061, ο πατέρας του του αφήνει το Άιβαρ και το Χαβιερελάτρε «με όλες τις βίλες του». Το 1092, όταν ήταν ήδη στα 50 του, πήγε για προσκύνημα στην Ιερουσαλήμ, που εκείνη την εποχή βρισκόταν στην κατοχή της δυναστείας των Σελτζούκων. Ήταν γενναιόδωρος προστάτης πολλών θρησκευτικών ιδρυμάτων, όπως μία εκκλησία στο Λασιέσo, το Σαν Σαλβαδόρ δε Χανιερελάτρε και τον καθεδρικό ναό της Χάκα, όπου ανέθεσε την κατασκευή ενός παρεκκλησίου για την ταφή του. Στη διαθήκη του με ημερομηνία 1105, άφησε τις περισσότερες περιουσίες του στον γιο του Γκαρσία, αν και δεν αγνόησε τις δύο κόρες του, την Ταλέσα και τη Βεατρίκη, οι οποίες κληρονόμησαν γη και άλλες περιουσίες, με τον όρο ότι μετά το τέλος τους αυτές θα δίδονταν στον τον γιο τού Γκαρθία ή στα νόμιμα τέκνα του. Ο Σάντσο Ραμίρεθ απεβίωσε μεταξύ της ημερομηνίας της τελευταίας διαθήκης που εκτέλεσε το 1105, και της 24ης Νοεμβρίου 1110, όταν η σύζυγός του έκανε μία δωρεά στο μοναστήρι του Σαν Βινσέντε δε Ρόδα για την ψυχή των γονιών της και του συζύγου της κόμη Σάντσο, με τον γιο της Γκαρθία να επιβεβαιώνει το καταστατικό. Από το 1111 ο Γκαρθία εμφανίζεται να κυβερνά τα κτήματα, που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Νυμφεύτηκε τη Βεατρίκη, της οποίας το πατρώνυμο δεν έχει καταγραφεί σε κανένα μεσαιωνικό έγγραφο, και εμφανίζεται μαζί της σε ένα χάρτη του 1100 από την πόλη Ουνκαστίγιo, που επιβεβαιώνει την πώληση, που έκανε ο αποθανών γιος τους Πέδρo σε κάποιον "δον Χουάν". Τον Νοέμβριο του 1110 η -πλέον- χήρα Bεατρίκη έκανε μία δωρεά στο μοναστήρι του Σαν Βισέντε στη Ρόδα δε Ισάβενα μερικά αλατωρυχεία, που είχε λάβει από τον κουνιάδο της, τον βασιλιά Σάντσο Ραμίρεθ. Τέσσερα παιδιά γεννήθηκαν από αυτόν τον γάμο: Γκαρσία Σάντσεθ, κύριος του Άιβαρ, του Aταρές και του Χαβιερελάτρε. Νυμφεύτηκε την Tερέσα Κάχαλ, αδελφή του Φορτούν Γκαρσές Κάχαλ. Ήταν οι γονείς του Πέδρο δε Αταρές, που ήταν διεκδικητής του θρόνου της Αραγονίας μετά το τέλος του Αλφόνσου Α΄ του Μαχητή. Πέδρο Σάντσεθ (απεβ. πριν από το 1100). Tαλέσα Σάντσεθ, η σύζυγος του Γκαστόν Δ΄, υποκόμη του Μπεάρν. Bεατρίκη Σάντσεθ. Κόμης της Ριβαγόρθα Arco y Garay, Ricardo del (1945). Sepulcros de la Casa Real de Aragón (στα Ισπανικά). Madrid: Instituto Jerónimo Zurita. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. OCLC 11818414. Balaguer, Federico (1960). «Doña Amuña: un amor juvenil de Ramiro I de Aragon». Argensola: Revista de Ciencias Sociales del Instituto de Estudios Altoaragoneses (43): 239–242. Canellas López, Ángel (1963). «Colección diplomática de San Andrés de Fanlo (958-1270)» (στα ES). Cuadernos de Historia Jerónimo Zurita (Zaragoza) (15): 281–448. ISSN 0044-5517. OCLC 1604525. http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/03/52/11canellas.pdf. Grau Quiroga, Nuria (2010). Roda de Isábena en los siglos X-XIII. La documentación episcopal y del cabildo catedralicio (PDF) (στα Ισπανικά). Zaragoza: Institución Fernando el Católico (C.S.I.C.). Excma. Diputación de Zaragoza. ISBN 978-84-9911-090-5. ISSN 0044-5517. Lacarra, José María (1982). Documentos para el estudio de la reconquista y repoblación del Valle del Ebro (στα Ισπανικά). I. Zaragoza: Anubar Ediciones. ISBN 84-7013-192-3. Lapeña Paúl, Ana Isabel (2004). Sancho Ramírez, rey de Aragón (¿1064? – 1094) y rey de Navarra (1076 – 1094) (στα Ισπανικά). Gijón: Ediciones Trea. ISBN 84-9704-123-2. Martín Duque, Ángel J. (1962) (στα ES). Cartulario de Santa María de Uncastillo. 7. Zaragoza: C.S.I.C., Serie: Publicaciones de la Sección de Zaragoza; Escuela de Estudios Medievales, σελ. 647–740. OCLC 1604525. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-07-16. https://web.archive.org/web/20130716090641/http://cema.unizar.es/wp-content/uploads/2011/08/cartulario-santa-maria-uncastillo.pdf. Ανακτήθηκε στις 2023-03-21. Viruete Erdozáin, Roberto (2013). La colección diplomática del reinado de Ramiro I de Aragón (1035–1064) (PDF) (στα Ισπανικά). Zaragoza: Institución "Fernando el Católico" (C.S.I.C.). ISBN 9788499112190. Iglesias Costa, Manuel (2001). Historia del Condado de Ribagorza (PDF) (στα Ισπανικά). Instituto de Estudios Altoaragoneses. Diputación de Huesca. ISBN 84-8127-121-7. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Σεπτεμβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2023.