Χαρ Γκομπίντ Χοράνα

Ο Χαρ Γκομπίντ Χοράνα (αγγλ. Har Gobind Khorana ή Hargobind Khorana, 9 Ιανουαρίου 1922 – 9 Νοεμβρίου 2011) ήταν Ινδός και στη συνέχεια Αμερικανός βιοχημικός και μοριακός βιολόγος που βραβεύθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1968 από κοινού με τους Μάρσαλ Νίρενμπεργκ και Ρόμπερτ Χόλυ, για τις έρευνες που κατέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο η σειρά των νουκλεοτιδίων στα νουκλεϊκά οξέα, που φέρουν τον γενετικό κώδικα, ελέγχει τη σύνθεση πρωτεϊνών στο κάθε κύτταρο. Ο Χοράνα γεννήθηκε στο χωριό Ραϊπούρ των τότε Βρετανικών Ινδιών (που σήμερα ανήκει στο Πακιστάν), φοίτησε στο Πανεπιστήμιο του Παντζάμπ στη Λαχόρη και πήρε την αμερικανική υπηκοότητα το 1966,. Υπήρξε Καθηγητής Βιολογίας και Χημείας στην έδρα Alfred P. Sloan του MIT και μέλος του επιστημονικού διοικητικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Σκριπς.

 Ο Χοράνα και η ερευνητική του ομάδα απέδειξαν ότι ο βιολογικός κώδικας που είναι κοινός σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς είναι γραμμένος σε μια «γλώσσα» που αποτελείται από «λέξεις» των τριών γραμμάτων: κάθε τριάδα νουκλεοτιδίων κωδικοποιεί ένα συγκεκριμένο αμινοξύ. Συγκεκριμένα, έδειξαν ότι το ριβονουκλεϊκό οξύ (RNA) με τρεις επαναλαμβανόμενες μονάδες νουκλεοτιδίων (UCUCUCU → UCU CUC UCU) παρήγε δύο εναλλασσόμενα αμινοξέα. Το αποτέλεσμα αυτό, συνδυαζόμενο με το πείραμα των Rachit & Leder, οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η τριάδα UCU είναι η «λέξη» για το αμινοξύ σερίνη και η CUC η λέξη για τη λευκίνη. Τρεις επαναλαμβανόμενες τριάδες στο RNA ( π.χ. UACUACUA → UAC UAC UAC, ή ACU ACU ACU, ή CUA CUA CUA) ανακαλύφθηκε ότι παράγουν τρεις διαφορετικές ακολουθίες αμινοξέων, ενώ 4 επαναλαμβανόμενες τριάδες, μεταξύ των οποίων οι UAG, UAA και UGA, παράγουν μόνο διπεπτίδια και τριπεπτίδια, αποκαλύπτοντας έτσι ότι οι συνδυασμοί UAG, UAA και UGA αποτελούν κωδικόνια τερματισμού. Επιπλέον, ειδικότερα ο Χοράνα υπήρξε ο πρώτος επιστήμονας που συνέθεσε χημικώς ολιγονουκλεοτίδια. Ο Χοράνα επεξέτεινε τα παραπάνω σε μακρές αλυσίδες DNA και τα συναρμολόγησε, δημιουργώντας έτσι το πρώτο συνθετικό γονίδιο. Χρησιμοποίησε τα ένζυμα πολυμεράση και λιγάση, που συνδέουν τεμάχια DNA μεταξύ τους, καθώς και μεθόδους που προανήγγελλαν την επινόηση της PCR. Τα τεμάχια τεχνητών γονιδίων χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε βιολογικά εργαστήρια για κλωνοποίηση και τη γενετική μηχανική που οδηγεί στη δημιουργία νέων φυτών και ζώων, ενώ είναι απαραίτητα για τη διευρυνόμενη χρήση της αναλύσεως του DNA για την κατανόηση κληρονομικών νοσημάτων του ανθρώπου και της ανθρώπινης εξελίξεως. Οι λεγόμενες «εφευρέσεις του Χοράνα» έχουν πλέον αυτοματοποιηθεί και εμπορευματοποιηθεί, έτσι ώστε ο οποιοσδήποτε μπορεί να παραγγείλει ένα συνθετικό ολιγονουκλεοτίδιο ή ένα γονίδιο από κάποια από αρκετές εταιρείες: το μόνο που χρειάζεται να κάνει είναι να αποστείλει τη γενετική ακολουθία στην εταιρεία. Από το 1975 περίπου, το εργαστήριο του Χοράνα μελέτησε τη βιοχημεία της βακτηριοροδοψίνης, μιας πρωτεΐνης που μετατρέπει το φως σε χημική ενέργεια. Αργότερα, μελέτησε τη δομικά συγγενή οπτική χρωστική ροδοψίνη. Ο Χοράνα εκλέχθηκε αντεπιστέλλον μέλος της Βασιλικής Εταιρείας το 1978.. Το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον, η ινδική κυβέρνηση (Υπουργείο Βιοτεχνολογίας) και το Ινδοαμερικανικό Φόρουμ Επιστήμης και Τεχνολογίας συνέστησαν από κοινού το «Πρόγραμμα Χοράνα» (Khorana Program) το 2007. Η αποστολή του προγράμματος είναι η προαγωγή μιας ενιαίας κοινότητας επιστημόνων, βιομηχάνων και κοινωνικών παραγόντων στις ΗΠΑ και την Ινδία. Εκτός από το Βραβείο Νόμπελ του 1968, ο Χοράνα είχε τιμηθεί επίσης με το Διεθνές Βραβείο του Ιδρύματος Γκάιρντνερ (1980), με το Βραβείο «Λουίζα Γκρος Χόρβιτς και το Βραβείο Βασικής Ιατρικής Έρευνας «Άλμπερτ Λάσκερ» (1968), με το ινδικό παράσημο Πάντμα Βιμπουσάν και με το Βραβείο «Willard Gibbs» (1974). Ο Χοράνα απεβίωσε από φυσικά αίτια σε ηλικία 89 ετών στο Κάνκαρντ της Μασαχουσέτης. Από το 2001 ήταν χήρος και είχε δύο τέκνα, την Τζούλια και τον Ντέιβελ. Ιστότοπος του Προγράμματος Χοράνα στη βιοχημεία In Memoriam: Har Gobind Khorana, στο Δελτίο Βιοχημείας του Πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν, από άρθρο στο περιοδικό Cell] (σελ. 38) Νεκρολογία στο PLOS Biology (PDF)