Ντον Αμίτσι

Ο Ντον Αμίτσι (αγγλικά: Don Ameche, πραγματικό όνομα: Dominic Felix Amici, 31 Μαΐου 1908 – 6 Δεκεμβρίου 1993) ήταν Αμερικανός ηθοποιός, κωμικός και καλλιτέχνης βοντβίλ. Έινε σημαντικός σταρ του ραδιοφώνου στις αρχές της δεκαετίας του 1930, γεγονός που οδήγησε στην υπογραφή κινηματογραφικού συμβολαίου από την 20th Century Fox το 1935. Ως ένας όμορφος πρωταγωνιστής 40 ταινιών τα επόμενα 14 χρόνια, πρωταγωνίστησε σε κωμωδίες, δράματα και μιούζικαλ. Τη δεκαετία του 1950 εργάστηκε στο θέατρο Μπρόντγουεϊ και στην τηλεόραση και ήταν παρουσιαστής του International Showtime του δικτύου NBC από το 1961 έως το 1965. Επιστρέφοντας στην κινηματογραφική δουλειά στα τελευταία του χρόνια, ο Αμίτσι απόλαυσε μια αναβίωση της καριέρας του ξεκινώντας με τον ρόλο του ως κακοποιός στο Πολυθρόνα για δύο (1983) και κερδίζοντας Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στο Cocoon (1985).

 Ο Ντον Αμίτσι γεννήθηκε ως Ντόμινικ Φίλιξ Αμίτσι στις 31 Μαΐου 1908, στην Κενόσα του Ουισκόνσιν. Ο πατέρας του, Φελίτσε Αμίτσι, ήταν μπάρμαν από το Μοντεμόνακο του Άσκολι Πιτσένο, στο Μάρκε της Ιταλίας. Η μητέρα του, Μπάρμπάρα Έτα Χέρτελ, ήταν σκωτσέζικης, ιρλανδικής και γερμανικής καταγωγής. Ο Αμίτσι ήταν το δεύτερο από τα οκτώ παιδιά της οικογένειας, ενώ τα άλλα ήταν: τα αγόρια Ουμπέρτο (Μπερτ), Τζέιμς (Τζιμ) και Λούις, και τα κορίτσια Ελίζαμπεθ, Κάθριν, Μαίρη και Άννα. Ο Αμίτσι φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Marquette, το κολέγιο Loras και το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον, όπου ο ξάδερφός του Άλαν Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον έπαιζε αμερικάνικο ποδόσφαιρο. Ο Αμίτσι τα πήγε καλά στο θέατρο στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν και όταν δεν εμφανίστηκε ένας πρωταγωνιστής στην παράσταση του έργου Excess Bagage, ένας φίλος τον έπεισε να τον αντικαταστήσει. Ο ίδιος απόλαυσε την εμπειρία, πήρε έναν ρόλο στο Jerry For Short στη Νέα Υόρκη και ακολούθησε μια περιοδεία βοντβίλ με το Texas Guinan μέχρι που απολύθηκε ως «πολύ μονοκόμματος».Στη συνέχεια ο Αμίτσι μετακόμισε στο Σικάγο, όπου «ξεκίνησε ραδιοφωνική καριέρα το 1930 στο Empire Builders, μια εκπομπή που του Merchandise Mart. Μέχρι το 1932, ο Αμίτσι είχε γίνει πρωταγωνιστής σε δύο ακόμη εκπομπές με βάση το Σικάγο».Όταν ο παραγωγός της 20th-Century Fox Ντάριλ Ζάνουκ τον έφερε στο Χόλιγουντ, ο Αμίτσι έπαιξε κυρίως πρωταγωνιστές σε ρομαντικές ταινίες με πολλές από τις κορυφαίες σταρ της εποχής. Το 1939, έπαιξε τον φερώνυμο χαρακτήρα στο The Story of Alexander Graham Bell (1939) που οδήγησε στη χρήση της λέξης "αμίτσι" στη νεανική αργκό με τη σημασία "τηλέφωνο". Σε τέτοιο βαθμό συνδέθηκε ο Αμίτσι με το τηλέφωνο, ώστε στην ταινία του 1940 Τρεις τρελοί χρυσοθήρες, ο Γκράουτσο Μαρξ διακηρύσσει: «Τηλέφωνο; Είμαστε στο 1870, ο Ντον Αμίτσι δεν έχει εφεύρει ακόμα το τηλέφωνο». Ο Αμίτσι ήταν συμπρωταγωνιστής της Άλις Φέι στην ταινία Η παρέλαση του Χόλιγουντ (1939), και στη συνέχεια ενσάρκωσε έναν ακόμη πραγματικό χαρακτήρα, τον Στίβεν Φόστερ, στο Τραγούδι του πόνου (1939). Έκανε μια τρίτη βιογραφική ταινία, το Λίλιαν Ράσελ (1940) με τη Φέι και πρωταγωνίστησε στην πολεμική ταινία Four Sons (1940) και στο μιούζικαλ, Στη μαγεμένη Αργεντινή (1940), που βοήθησε να γίνουν αστέρια η Μπέτι Γκρέιμπλ και η Κάρμεν Μιράντα. Το 1940, ψηφίστηκε ως το 21ο πιο δημοφιλές αστέρι στο Χόλιγουντ.Ο Αμίτσι γύρισε ακόμα τα Happy Land (1943), Wing and a Prayer (1944) και Greenwich Village (1944). Το 1944, φέρεται να κέρδισε 247.677 δολάρια, το δεύτερο υψηλότερο εισόδημα στην 20th Century Fox μετά από αυτό του Σπύρου Σκούρα. Ο Αμίτσι γνώρισε αξιομνημόνευτη επιτυχία στα τέλη της δεκαετίας του 1940 παίζοντας δίπλα στη Φράνσις Λάνγκφορντ στην κωμική σειρά The Bickersons, τη ραδιοφωνική κωμική σειρά του Φίλιπ Ραπ. Είχε επίσης δική του εκπομπή με τίτλο The Old Gold Don Ameche Show, στο NBC Red στις αρχές της δεκαετίας του 1940. Ο Αμίτσι εμφανιζόταν τακτικά σε ταινίες μέχρι το 1970, μεταπηδώντας στην τηλεόραση και τη σκηνή. Επέστρεψε στις ταινίες μετά από δεκατρία χρόνια με την ταινία Πολυθρόνα για δύο (1983), όταν ο σκηνοθέτης Τζον Λάντις έψαχνε κάποιον από τις δεκαετίες του 1930 και του 1940 που δεν είχε παίξει πολλούς κακούς ρόλους και βρήκε τον Αμίτσι (αφού ο Ρέι Μίλαντ απορρίφθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία για λόγους υγείας). Αφού χρειάστηκε να τον εντοπίσει στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας και του είπε ότι οι πληρωμές των δικαιωμάτων του θα πήγαιναν στον γιο του στην Αριζόνα, ο Αμίτσι ανέλαβε τον ρόλο. Αυτό σήμανε την επιστροφή του Αμίτσι στον κινηματογράφο. Από το 1946 έως το 1949, μαζί με άλλες προσωπικότητες του Λος Άντζελες, όπως οι Μπινγκ Κρόσμπι και Μπομπ Χόουπ, ο Αμίτσι έγινε ιδιοκτήτης της ομάδας Los Angeles Dons, αντιπάλου της NFL. Συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση και την ηγεσία της ομάδας και αρχικά υπηρέτησε ως πρόεδρός της.Η Αμίτσι ήταν παντρεμένος με την Ονόρε Πρέντεργκαστ από το 1932 μέχρι τον θάνατό της το 1986. Απέκτησαν έξι παιδιά. Ένας από τους γιους τους, ο Ρον Αμίτσι, είχε ένα εστιατόριο, το "Ameche's Pumpernickel" στο Κόραλβιλ της Αϊόβα. Απέκτησαν δύο κόρες, την Κόνι και την Μπόνι. Ο μικρότερος αδελφός του Αμίτσι, Τζιμ Αμίτσι, επίσης γνωστός ηθοποιός, πέθανε το 1983 σε ηλικία 67 ετών.Ο Αμίτσι ήταν Ρωμαιοκαθολικός και Ρεπουμπλικανός που υποστήριξε τον Τόμας Ντιούι στις προεδρικές εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών του 1944 και τον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ στις προεδρικές εκλογές του 1952. Στις 6 Δεκεμβρίου 1993, ο Αμίτσι πέθανε στο σπίτι του γιου του, Ντον Τζούνιορ, στο Σκότσντεϊλ (Αριζόνα), από καρκίνο του προστάτη σε ηλικία 85 ετών. Αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του είναι θαμμένες στο Κοιμητήριο Resurrection Catholic στο Άσμπερι της Αϊόβα. Ohmart, Ben (2007). Don Ameche: The Kenosha Comeback Kid. Albany: BearManor Media. ISBN 978-1-59393-045-5. Ντον Αμίτσι στην IMDb Ντον Αμίτσι στο Internet Broadway Database (Αγγλικά) Ντον Αμίτσι στο AllMovie