Μάχη του Λύτσεν (1813)

H μάχη του Λύτσεν (γαλλ. Bataille de Lützen (1813)) ή μάχη του Γκροσγκέρσεν (γερμ. Schlacht bei Großgörschen) έλαβε χώρα στις 2 Μαΐου 1813 στην πόλη Λύτσεν (γερμ. Lützen) κοντά στη Λειψία, στη σημερινή Γερμανία. Στη μάχη αυτή, ο Ναπολέων Α΄ της Γαλλίας σταμάτησε την προέλαση των δυνάμεων του ΣΤ΄ Συνασπισμού. Ο γερμανικής καταγωγής Ρώσος πρίγκηπας Πιοτρ Βίτγκενσταϊν προσπάθησε να προλάβει την κατάληψη της Λειψίας από τον Ναπολέοντα και επιτέθηκε στην απομονωμένη δεξιά πτέρυγα του στρατού του. Μετά από σφοδρή μάχη ο συνασπισμένος ρωσσοπρωσσικός στρατός υπό τον Βίτγκενσταϊν υποχώρησε, αλλά χωρίς ιππικό οι Γάλλοι δεν είχαν τη δυνατότητα να καταδιώξουν τους ηττημένους εχθρούς τους.

 Μετά την καταστροφή των Γάλλων στην Εκστρατεία της Ρωσίας, ένας νέος συνασπισμός δημιουργήθηκε εναντίον του Ναπολέοντα. Σε απάντηση ο τελευταίος δημιούργησε βιαστικά ένα στρατό 200.000 ανδρών, που συμπεριλάμβανε πολλούς άπειρους και ελάχιστα εκπαιδευμένους στρατιώτες. Ακόμη οι Γάλλοι είχαν σοβαρές ελλείψεις ιππικού (μια συνέπεια της ρωσικής εκστρατείας όπου πολλοί βετεράνοι ιππείς και άλογα είχαν χαθεί). Έτσι ο Ναπολέων, που είχε επιστρέψει στη Γαλλία μετά την περιπέτεια στη Ρωσσία, διασχίζοντας με τις νέες δυνάμεις του τον ποταμό Ρήνο, γύρισε στη Γερμανία, όπου ενώθηκε με τα σταθμεύοντα εκεί απομεινάρια της παλαιάς Μεγάλης Στρατιάς, με σκοπό να νικήσει γρήγορα αυτό το νέο συνασπισμό, πριν αυτός γίνει ισχυρότερος. Στις 30 Απριλίου του 1813 ο γαλλικός στρατός διέσχισε τον ποταμό Ζάαλε (Saale) προελαύνοντας προς τη Λειψία, σχηματισμένος σε τρεις φάλαγγες και οδηγούμενος από μια εμπροσθοφυλακή. Σκοπός του Γάλλου αυτοκράτορα ήταν να αναγκάσει τους Συμμάχους να χωρίσουν τους στρατούς τους, και να νικήσει τον καθένα ξεχωριστά. Ωστόσο, εξαιτίας των απειροπόλεμων ιππέων και της εσφαλμένης αναγνώρισής τους, ο Ναπολέων ήταν ανήσυχος για τις 93.000 στρατιώτες υπό τον πρίγκηπα Βίτγκενσταϊν και τον Γκέμπχαρντ φον Μπλύχερ, οι οποίοι συγκεντρώνονταν στη δεξιά πτέρυγα του στρατού του στα νότια. Σύντομα οι δυνάμεις του στρατάρχη Νέυ αιφνιδιάστηκαν, αφού δέχτηκαν επίθεση πάνω στο δρόμο Λύτσεν-Λειψίας (η Λειψία βρίσκεται 33 χλμ. περίπου βορειοανατολικά του Λύτσεν). Ακόμη, την παραμονή της μάχης ένας από τους στρατάρχες του Ναπολέοντα, ο Μπεσσιέρ, σκοτώθηκε από μια αδέσποτη οβίδα κανονιού κατά τη διάρκεια αναγνώρισης των εχθρικών στρατευμάτων κοντά στο Ρίππαχ (Rippach). Ο Ναπολέων επισκέφθηκε το πεδίο όπου είχε διεξαχθεί μία άλλη μάχη κατά τον Τριακονταετή Πόλεμο το 1632, ανάμεσα στις σουηδικές και τις γερμανικές αυτοκρατορικές δυνάμεις. Ο Ναπολέων παίζοντας το ρόλο του ξεναγού περιέγραφε στους επιτελείς του τα γεγονότα του 1632, μέχρι που άκουσε τις πρώτες κανονιές. Έτσι διέκοψε αμέσως την ξενάγηση και ίππευσε προς την κατεύθυνση όπου ακούγονταν οι κανονιές. Όταν έφθασε, πήρε την κατάσταση στα χέρια του και αποφάσισε να δημιουργήσει μια παγίδα χρησιμοποιώντας το Σώμα Στρατού (ΣΣ) του στρατάρχη Νέυ ως δόλωμα. Την ίδια στιγμή έστειλε ενισχύσεις στον τελευταίο, οι οποίες θα καταλάμβαναν ισχυρές αμυντικές θέσεις μέσα και γύρω από τα δύο χωριά που βρίσκονταν νότια της πόλης. Όταν αυτές οι μεραρχίες ήταν έτοιμες, το υπόλοιπο σώμα θα αποσυρόταν προς αυτές, δελεάζοντας τους Συμμάχους να επιτεθούν. Την ίδια ώρα ο Ναπολέων, οδηγώντας τις κύριες γαλλικές δυνάμεις, 110.000 στρατιώτες, θα ερχόταν γύρω από τη συμμαχική πτέρυγα και θα εξαπέλυε αντεπίθεση. Ο Βίτγκενσταϊν και ο Μπλύχερ καταδίωξαν τον Νέυ και έπεσαν στην παγίδα που τους είχε ετοιμάσει ο Ναπολέων. Όταν η προέλασή τους σταμάτησε, ο Γάλλος αυτοκράτορας ξεκίνησε την αντεπίθεση. Αφού ενίσχυσε τον Νέυ, ο Ναπολέων συγκέντρωσε ένα μεγάλο μέρος του πυροβολικού του (Μεγάλη Πυροβολαρχία), που εξαπέλυσε ένα καταστροφικό μπαράζ πυρών προς το κέντρο της διάταξης του Βίτγκενσταϊν. Τότε ο ίδιος ο Ναπολέων, μαζί με την Αυτοκρατορική Φρουρά, ηγήθηκε μαζικής επίθεσης στη συμμαχική πτέρυγα. Ο Βίτγκενσταϊν και ο Μπλύχερ αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο μιας μεγάλης ήττας, ανάλογης του Άουστερλιτς. Ωστόσο, τα άπειρα και εξαντλημένα γαλλικά στρατεύματα που προήλαυναν και πολεμούσαν όλη την ημέρα, δεν μπορούσαν πλέον να συνεχίσουν τη νικηφόρα προέλασή τους. Επιπλέον πλησίαζε η νύχτα, γεγονός που επέτρεψε στους Συμμάχους να υποχωρήσουν με τάξη. Η έλλειψη γαλλικού ιππικού δεν έδωσε τη δυνατότητα στον Ναπολέοντα να καταδιώξει τους αντιπάλους του. Οι Γάλλοι είχαν περίπου 20.000 νεκρούς και τραυματίες, ενώ οι Σύμμαχοι γύρω στις 22.000 νεκρούς, τραυματίες και αγνοουμένους. Όταν έπεσε η νύχτα ο Βίτγκενσταϊν και ο Μπλύχερ πλέον υποχωρούσαν, ενώ ο Ναπολέων είχε υπό τον έλεγχό του την πόλη του Λύτσεν και το πεδίο της μάχης. Ο Συνασπισμός στάθηκε πολύ τυχερός. Εάν η μάχη είχε ξεκινήσει νωρίτερα εκείνη την ημέρα, όταν ο Ναπολέων είχε ξεκούραστα στρατεύματα και περισσότερο χρόνο, το Λύτσεν θα μπορούσε να είχε γίνει κάλλιστα ένα δεύτερο Άουστερλιτς. Μια μάχη που θα μπορούσε να ήταν μια αποφασιστική και στρατηγική ήττα για τους Συμμάχους, μετατράπηκε σε τακτική. Ο Μπλύχερ και ο Βίτγκενσταϊν υποχώρησαν νοτιοανατολικά προς τη Δρέσδη (απόσταση 112 χλμ. από τη Λειψία) και η μάχη του Μπάουτσεν θα ακολουθούσε. Pigeard, Dictionnaire des batailles de Napoléon, p. 499-500. Jump up to: a b Pigeard, Dictionnaire des batailles de Napoléon, p. 503. Jump up ^ Digby Smith, Napoleonic Wars Data Book Jump up ^ The Encyclopedia of Military History: From 3500 B.C. to the Present. (2nd Revised Edition, 1986), R. Ernest Dupuy, and Trevor N. • Dupuy. pg 760. Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Battle of Lutzen στο Wikimedia Commons