Πόλεμος του Αυλώνα

Ο Πόλεμος του Αυλώνα ή ο Πόλεμος του 1920 (αλβανικά: Lufta e Vlorës‎ ή Lufta e Njëzetës ; ιταλικά: Guerra di Valona‎) ήταν μια σειρά από μάχες μεταξύ ιταλικών δυνάμεων, σταθευμένων στην ευρύτερη ερπαρχία του Αυλώνα του Ιταλικού Προτεκτοράτου της Αλβανίας, και Αλβανών εθνικιστών, διαιρεμένων σε μικρές ομάδες μαχητών. Ο πόλεμος διήρκεσε τρεις μήνες μέχρι την ανακωχή. Είχε μεγάλο αντίκτυπο στον αγώνα της Αλβανίας για τη διαφύλαξη των εδαφών της όσο τα αλβανικά σύνορα και το μέλλον της χώρας συζητιώνταν στη Σύνοδο Ειρήνης του Παρισιού. Ο πόλεμος του Αυλώνα θεωρείται ως σημείο καμπής στην καθιέρωση της αλβανικής ανεξαρτησίας.

 Πριν εισέλθει στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ως σύμμαχος της Τριπλής Συνεννόησης, το Βασίλειο της Ιταλίας υπέγραψε τη μυστική Συνθήκη του Λονδίνου: η Ιταλία υποσχέθηκε να κηρύξει πόλεμο εναντίον της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας μέσα σε ένα μήνα με αντάλλαγμα ορισμένα εδαφικά κέρδη στο τέλος του πολέμου. Τα υποσχεθέντα εδάφη προς την Ιταλία ήταν Αλβανικά και μνημονεύονταν στα άρθρα 6 και 7 της Συνθήκης: Άρθρο 6 Η Ιταλία θα αποκτήσει πλήρη κυριαρχία επί της επαρχίας του Αυλώνα, του νησιού Σάσων και των γύρω περιοχών. . . . Άρθρο 7 Έχοντας αποκτήσει το Τρέντο (επαρχία) και την Ίστρια με το άρθρο 4, τη Δαλματία και τα νησιά της Αδριατικής με το άρθρο 5, καθώς και τον κόλπο του Αυλώνα, η Ιταλία αναλαμβάνει, σε περίπτωση που σχηματιστεί ένα μικρό, αυτόνομο και ουδέτερο κράτος στην Αλβανία, να μην αντιταχθεί στην πιθανή επιθυμία της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Ρωσίας να διαμεριστούν οι βόρειες και νότιες περιοχές της Αλβανίας μεταξύ Μαυροβουνίου, Σερβίας και Ελλάδας. Η νότια ακτή της Αλβανίας, από τα σύνορα της ιταλικής επικράτειας στον Αυλώνα έως το Ακρωτήριο Στύλος, πρέπει να ουδετεροποιηθεί. Στην Ιταλία θα παραχωρηθεί το δικαίωμα διαμόρφωσης των εξωτερικών σχέσεων της Αλβανίας. Σε κάθε περίπτωση, η Ιταλία θα δεσμευτεί να εξασφαλίσει για την Αλβανία μια περιοχή αρκετά εκτεταμένη ώστε να επιτρέψει στα σύνορά της να συναντήσουν εκείνα της Ελλάδας και της Σερβίας δυτικά της λίμνης Οχρίδας . .Το 1920, οι σύμμαχοι στην Σύνοδο Ειρήνης του Παρισιού, δεν είχαν ακόμη αποφασίσει για το μέλλον της Αλβανίας, αλλά οι απαιτήσεις της Ιταλίας για κυριαρχία επί του Αυλώνα δεν συναντούσαν σοβαρές αμφισβητήσεις. Ο Ιταλός πρωθυπουργός Φραντσέσκο Σαβέριο Νίτι ήλπιζε επίσης να λάβει εντολή και για το υπόλοιπο της χώρας σύμφωνα με τη μυστική Συνθήκη του Λονδίνου. Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 4 Ιουνίου, αφού ο Ιταλός στρατηγός Settimo Piacentini αρνήθηκε να παραδώσει την επαρχία του Αυλώνα στην αλβανική κυβέρνηση. Η Αλβανία είχε προηγουμένως εξαναγκάσει μεγάλο μέρος της ιταλικής κατοχής να εγκαταλείψει τη χώρα, αλλά μετά από αιτήματα του Αχμέτ Ζόγκου, του τότε υπουργού Εσωτερικών της Αλβανίας, να συνεχισθεί η εκκένωση, το αίτημα απορρίφθηκε από την Ιταλία και η εκκένωση σταμάτησε. Οι αλβανοί ανακοίνωσαν τη σύσταση της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας υπό την ηγεσία του Τσαζίμ Κοτσούλι, η οποία άρχισε να συγκεντρώνει εθελοντές. Ο Αχμέτ Λεπένικα έγινε αρχηγός του αποσπάσματος που αποτελούμταν από περίπου 4000 άντρες. Οι Αλβανοί αντάρτες ήταν άσχημα οπλισμένοι και μερικοί δεν έφεραν καν όπλο, κάποιοι ήταν οπλισμένοι με μόνο ραβδιά και πέτρες. Μέσα και γύρω από τον Αυλώνα υπήρχαν περίπου 25.000 Ιταλοί στρατιώτες που στάθμευαν στην περιοχή με πυροβολικό. Οι Αλβανοί άρχισαν τις μάχες σε όλη την επαρχία του Αυλώνα και σύντομα οι αντάρτες ενισχύθηκαν από εντόπιους εθελοντές. Αυτό αύξησε το μέγεθος της δύναμης στον επίσημο αριθμό των 10.000 ατάκτων, οι οποίοι περιλάμβαναν επίσης τη Banda e Vatrës, ένα αλβανικό στρατιωτικό συγκρότημα που σχηματίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και ταξίδεψε 23 ημέρες με πλοίο από τις ΗΠΑ στο Δυρράχιο . Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πολέμου δεν συμμετείχαν περισσότεροι από 4.000 Αλβανοί. Η πρόοδος των αλβανικών στρατευμάτων καθώς και των κομμουνιστικών επαναστατικών κινημάτων καθώς και οι ταραχές εντός του στρατού στην Ιταλία κατέστησαν αδύνατη την ενίσχυση των ιταλών στρατιωτών στον Αυλώνα. Το ηθικό κατέρρευσε μεταξύ των Ιταλών στρατιωτών που μπλοκαρίστηκαν μέσα στον Αυλώνα, χωρίς διαταγές και με ελονοσία και τη κομμουνιστική αναταραχή να εξαπλώνεται μεταξύ των τάξεων. Στις 2 Αυγούστου 1920, υπεγράφη το αλβανο-ιταλικό πρωτόκολλο βάσει του οποίου η Ιταλία θα υποχωρούσε από την Αλβανία. Αυτό σταμάτησε τις ιταλικές αξιώσεις για την επαρχία του Αυλώνα και τη παροχή συμμαχικής εντολής για την Αλβανία, σώζοντας το έδαφος του αλβανικού κράτους από περαιτέρω διχοτόμηση. Στις 5 Αυγούστου, ανακοινώθηκε εκεχειρία τερματίζοντας τις ιταλο-αλβανικές εχθροπραξίες. Μετά από τρεις μήνες πολέμου, υπεγράφη συμφωνία ανακωχής μεταξύ της ιταλικής και της αλβανικής κυβέρνησης. Τα κύρια σημεία της ήταν τα εξής: Η ιταλική κυβέρνηση αναγνώρισε πλήρως την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Αλβανίας, στα σύνορα που ορίστηκαν το 1913 από τη Διάσκεψη των Πρέσβεων στο Λονδίνο. Η ιταλική κυβέρνηση παραιτήθηκε από το προτεκτοράτο της που διακηρύχθηκε το 1917 και την κατοχή και διοίκηση του Αυλώνα και της ενδοχώρας του, και παραιτήθηκε από όλες τις αξιώσεις εναντίον της Αλβανίας και κάθε παρέμβασης στις αλβανικές πολιτικές υποθέσεις, και εγκατέλειψε την ιδέα της εντολής για τη χώρα. Η ιταλική κυβέρνηση συμφώνησε να αποσύρει τις πολεμικές της προμήθεις από το Αυλώνα και την ενδοχώρα του, να εκκενώσει όλους τους καταυλισμούς της στην αλβανική ηπειρωτική χώρα και να επαναπατρίσει νωρίς τα ιταλικά στρατεύματα που στάθμευαν στον Αυλώνα και στις ακτές του, καθώς και όλες τις δυνάμεις της παρέμεναν ακόμη σε άλλα μέρη της αλβανικής επικράτειας, με εξαίρεση τη φρουρά στο νησί Sazan, στην είσοδο του κόλπου του Αυλώνα. Η Ιταλία διατήρησε τη μόνιμη κατοχή μόνο του νησιού Sazan, αλλά παρέμεινε στην προσωρινή κατοχή του Cape Linguetta και του ακρωτηρίου Treporti, που βλέπουν και τα δύο στον κόλπο του Αυλώνα, με το δικαίωμα να τα οχυρώσουν. Το στρατιωτικό απόσπασμα στο Shkodër επρόκειτο κι αυτό να παραμείνει σε αυτή τη πόλη. Θα γινόταν ανταλλαγή κρατουμένων, η απελευθέρωση των συλληφθέντων υπό γενική αμοιβαία αμνηστία και η διευθέτηση εκκρεμών ζητημάτων σχετικά με τα ιδιωτικά συμφέροντα των αλβανών και ιταλικών υπηκόων.Ήταν το πρώτο διπλωματικό σύμφωνο μεταξύ της Αλβανίας και μιας ξένης δύναμης. Η Αλβανία είχε χρησιμοποιήσει όλη της την επιρροή για να αποκτήσει πλήρη και ανεπιφύλακτη αναγνώριση από τις δυτικές δυνάμεις της ανεξαρτησίας της Αλβανίας εντός των συνόρων του 1913.