Ζωή και περιπέτειες του Σαλαβέν

Ζωή και περιπέτειες του Σαλαβέν (γαλλικός τίτλος: Vie et aventures de Salavin) είναι μυθιστορηματικός κύκλος του Ζωρζ Ντυαμέλ ο οποίος δημοσιεύτηκε μεταξύ 1920 και 1932 και αποτελείται από πέντε μυθιστορήματα. Αναφέρεται στις προσπάθειες, τα λάθη και την απόγνωση του κεντρικού χαρακτήρα Σαλαβέν, ενός παρορμητικού, παράξενου, σκοτεινού και βασανισμένου ανθρώπου, στην αγωνία του να δώσει νόημα στη ζωή του. Είναι η οδυνηρή μαρτυρία μιας ψυχής που αναζητά το απόλυτο και την υπέρβαση.

 Το 1920, ο Ζωρζ Ντυαμέλ, γιατρός που μόλις επέστρεψε από το μέτωπο του Α' Παγκοσμίου πολέμου, ήδη γνωστός με βιβλία - μαρτυρίες για τα δεινά του πολέμου Η ζωή των μαρτύρων (1917) και Πολιτισμός (με Βραβείο Γκονκούρ1918), εξέδωσε το πρώτο από τα πέντε μυθιστορήματα που συνθέτουν τον μυθιστορηματικό κύκλο του Σαλαβέν, την Εξομολόγηση τα μεσάνυχτα. Το πρώτο κεφάλαιο το είχε γράψει την άνοιξη του 1914 αλλά ο πόλεμος διέκοψε τη συγγραφή του και το ολοκλήρωσε το 1919. Με γλώσσα αυστηρής ακρίβειας, που τον έκανε έναν από τους μεγάλους στυλίστες της εποχής του, δημιούργησε τον πρώτο αντι-ήρωα της γαλλικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, που βασανίζεται από τα υπαρξιακά του προβλήματα και τα αδιέξοδα του σύγχρονου κόσμου. Οι τόμοι διαδέχονταν ο ένας τον άλλο με συχνότητα δύο ή τριών ετών, μέχρι που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφήσει τον βασανισμένο και αυτοκαταστροφικό «φτωχό φίλο του, άτυχο αδερφό του» το 1932 για να αρχίσει να γράφει έναν νέο μυθιστορηματικό κύκλο το Χρονικό των Πασκιέ, ο πρώτος τόμος του οποίου εκδόθηκε το 1933. Ο μυθιστορηματικός κύκλος και ο χαρακτήρας του Σαλαβίν θεωρούνται πρόδρομοι και έμπνευση των υπαρξιστικών μυθιστορημάτων και χαρακτήρων του Ζαν-Πωλ Σαρτρ στη Ναυτία (1938), του Αλμπέρ Καμύ στην Πτώση (1956) και του Λουί Φερντινάν Σελίν στο Ταξίδι στην άκρη της νύχτας (1932). Ο Λουί Σαλαβέν είναι ένας Παριζιάνος υπάλληλος γραφείου που, μετά από μια παρορμητική και παράλογη χειρονομία, απολύεται από τη δουλειά του. Η μοναξιά και η περιθωριοποίηση από την κοινωνία γίνονται τότε η καθημερινότητά του και τον ωθούν να αμφισβητήσει το νόημα της ζωής και να περιχαρακωθεί στον εαυτό του. Το παλιό του εργένικο δωμάτιο, στο σπίτι της μητέρας του και οι δρόμοι του Παρισιού, είναι το περιβάλλον των απελπισμένων μονολόγων του και των ονειροπολήσεών του. Αρκείται στο να είναι μόνος του και ονειρεύεται αυτοθυσία, ύψιστη αφοσίωση, γενναιόδωρες πράξεις, ευγένεια, καλοσύνη και ηρωισμό, στην αναζήτησή του για το νόημα της ζωής και το απόλυτο. Παντρεύεται μια γειτόνισσα, τη Μαργκερίτ, αλλά το παιδί τους πεθαίνει σύντομα. Μέσα στην υπαρξιστική του αγωνία, θα καταστρέψει τους φιλικούς δεσμούς που τον ενώνουν με τους αγαπημένους του φίλους και συγγενείς. Η προσωπική του περιπλάνηση τον οδηγεί πρώτα απ' όλα σε έναν παράξενο μυστικισμό. Θέλει να γίνει λαϊκός άγιος, ένα ουτοπικό και ανέφικτο έργο, που τελικά τον ωθεί να ζητήσει την απελπισμένη βοήθεια της πίστης που καμία θρησκεία δεν μπορεί να του προσφέρει. Ο Λουί Σαλαβέν στρέφεται τότε στον κομμουνισμό, τον οποίο όμως δεν μπορεί να ενστερνιστεί, παραμένοντας απλός θεατής που βασανίζεται από την ύπαρξή του. Τελικά εγκαταλείπει τη ζωή και την ταυτότητά του, φεύγει από το σπίτι και τη γυναίκα του, ταξιδεύοντας με ψεύτικο όνομα για την Τύνιδα όπου γίνεται διευθυντής καταστήματος. Παρά τη βοήθεια και τη συμπαράσταση που προσφέρει στους γηγενείς του γαλλικού προτεκτοράτου (1881-1956), το παρελθόν του δεν τον εγκαταλείπει και η ταλαιπωρημένη και βασανισμένη ψυχή του καταλήγει να τον καταστρέψει. Εξομολόγηση τα μεσάνυχτα (1920) και Νέα συνάντηση του Σαλαβέν – Το 1950, αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του κύκλου συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των βραβευμένων έργων με το Μεγάλο Βραβείο των καλύτερων μυθιστορημάτων του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Δύο άνδρες ( Deux Hommes, 1924) Ημερολόγιο του Σαλαβέν (Journal de Salavin, 1927) Η λέσχη των Λυωνέζων ( Le Club des Lyonnais, 1929) Αυτός ο ίδιος (Tel qu'en lui-même...,1932) Το 1963 το μυθιστόρημα διασκευάστηκε σε κινηματογραφική ταινία με τίτλο Οι περιπέτειες του Σαλαβέν και υπότιτλο Η εξομολόγηση τα μεσάνυχτα, σε σκηνοθεσία Πιέρ Γκρανιέ-Ντεφέρ. Το 1975 διασκευάστηκε σε τηλεοπτική ταινία με τίτλο Σαλαβέν σε σκηνοθεσία Αντρέ Μισέλ. Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί το πρώτο μυθιστόρημα του κύκλου με τίτλο Μεσονυχτιάτικη εξομολόγηση, μετάφραση: Σπύρου Σκιαδαρέση, εκδόσεις: Γεωργίου Παπαδημητρίου, 1953.