Σπόντεκ

Το Σπόντεκ (πολωνικά: Spodek, που σημαίνει «δίσκος») είναι συγκρότημα αρένων πολλαπλών χρήσεων στο Κατοβίτσε της Πολωνίας, που άνοιξε στις 9 Μαΐου 1971. Εκτός από την κύρια αίθουσα, το συγκρότημα περιλαμβάνει γυμναστήριο, παγοδρόμιο, ξενοδοχείο και τρεις μεγάλους χώρους στάθμευσης. Ήταν ο μεγαλύτερος κλειστός χώρος του είδους του στην Πολωνία μέχρι που τον ξεπέρασε η Αρένα Τάουρον Κρακοβίας το 2014. Το Σπόντεκ φιλοξενεί πολλές σημαντικές πολιτιστικές και επιχειρηματικές εκδηλώσεις. Οι μουσικές συναυλίες είναι ιδιαίτερα κοινές εκδηλώσεις. Μπορεί να χωρέσει περίπου 11.500 άτομα, αν και ο αριθμός αυτός στην πράξη περιορίζεται σε 10.000 ή ακόμα και 8.000 λόγω των σκηνικών που κρύβουν τη θέα. Το πολωνικό όνομά του παραπέμπει σε ιπτάμενο δίσκο, καθώς το εμβληματικό του σχήμα μοιάζει με ΑΤΙΑ. Το Σπόντεκ είναι μια σημαντική συμβολή στην πολιτιστική σημασία του Κατοβίτσε στην Πολωνία, ειδικά για τις νεότερες γενιές. Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως ανεπίσημο λογότυπο για την πόλη σε αφίσες που προωθούν την ανάπλαση στο Κατοβίτσε. Επιπλέον, το Σπόντεκ φιλοξενεί αγώνες του πρωταθλήματος χόκεϊ επί πάγου Πολωνίας τους χειμερινούς μήνες.

 Η ιδέα της κατασκευής ενός μεγάλου χώρου ξεκίνησε το 1955, ενώ το Κατοβίτσε μετονομάστηκε προσωρινά σε Σταλινόγκρουντ (Stalinogród). Διεξήχθη διαγωνισμός για την επιλογή του καλύτερου σχεδίου. Αρχικά, επρόκειτο να κατασκευαστεί στα περίχωρα της πόλης, αλλά το Εθνικό Συμβούλιο του Βοεβοδάτου Σιλεσίας αποφάσισε ότι έπρεπε να κατασκευαστεί κοντά στο κέντρο της πόλης. Επιλέχθηκε για κατασκευή χώρος χωματερής ορυχείων με ταξινόμηση «2Α». Η ταξινόμηση «2A» σήμαινε μέτρια ζημιά εξόρυξης με πιθανότητα τοπικών σπηλαίων. Κατά την ανασκαφή των θεμελίων, οι εργάτες έσκαβαν κάρβουνο αντί για χώμα. Αμέσως μετά την έναρξη της κατασκευής, οι φήμες για ελαττώματα σχεδιασμού στο νέο κτίριο εξαπλώθηκαν, συμπεριλαμβανομένης της φήμης ότι ο θόλος θα κατέρρεε όταν αφαιρούνταν η σκαλωσιά. Εξαιτίας αυτού, το 1964, η κατασκευή σταμάτησε για 18 μήνες. Οι αρχιτέκτονες και οι αρχιμηχανικοί του Σπόντεκ ήταν παρόντες στον θόλο όταν τα στηρίγματα αποσυναρμολογήθηκαν ως δήλωση ενάντια σε αυτές τις φήμες. Πριν ανοίξει το κτίριο στο κοινό, ως τεστ αντοχής, 3.500 στρατιώτες παρέλασαν σε όλη την αίθουσα. Η μέτρηση των κραδασμών ήταν θετική. Οι αρχιτέκτονες Μάτσεϊ Γκίντοφτ και Μάτσεϊ Κρασίνσκι σχεδίασαν το Σπόντεκ για να εφαρμόσουν την αρχή της έντασης, ως μία από τις πρώτες μεγάλες κατασκευές που το έκαναν. Για την οροφή χρησιμοποίησαν μια κεκλιμένη επιφάνεια που κρατούνταν υπό έλεγχο από ένα σύστημα καλωδίων που συγκρατούσαν την περιφέρειά της.Ο δομικός μηχανικός που συνέλαβε τη μοναδική οροφή αντοχής και την έκανε να λειτουργήσει ήταν ο Βάτσουαφ Ζαλέφσκι. Οι καινοτόμες κατασκευές του περιελάμβαναν το Supersam, ένα σούπερ μάρκετ στη Βαρσοβία με στέγη που αποτελείτο από εναλλασσόμενες καμάρες και καλώδια, πολλές μοναδικές βιομηχανικές στέγες στην Πολωνία, δύο αρένες καλαθοσφαίρισης στη Βενεζουέλα με κρεμαστά στέγαστρα, τη δομή του Εθνικού Μουσείου Τέχνης στο Καράκας, το Υπόστεγο της Βενεζουέλας στην Έκθεση της Σεβίλλης το 1992 και αρκετές γέφυρες και στέγες στη Νότια Κορέα. Επίσημος ιστότοπος (πολωνικά) Αεροφωτογραφία του συγκροτήματος και απεικονίσεις και περιγραφές του εσωτερικού του (πολωνικά) Φωτογραφίες από την κατασκευή του Σπόντεκ Αεροφωτογραφίες