Σιρίν Εμπάντι

Η Σιρίν Εμπάντι (περσικά: شيرين عبادى‎, 21 Ιουνίου 1947) είναι Ιρανή πολιτική ακτιβίστρια υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικηγόρος, πρώην δικαστής και ιδρύτρια του κέντρου υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν. Η Εμπάντι έλαβε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2003 για τη σημαντική και πρωτοπόρα προσπάθειά της για δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως των γυναικών, των παιδιών και των προσφύγων. Ήταν η πρώτη Ιρανή και πρώτη μουσουλμάνα γυναίκα που έλαβε το βραβείο. Το 2004 το περιοδικό Forbes την συμπεριέλαβε ως μία από τις «100 ισχυρότερες γυναίκες στον κόσμο» και συμπεριλαμβάνεται επίσης σε ένα δημοσιευμένο κατάλογο με τις «100 πιο επιδραστικές γυναίκες όλων των εποχών».

 Η Εμπάντι γεννήθηκε στο Χαμαντάν του Ιράν. Ο πατέρας της, Μοχάμεντ Άλι Εμπάντι, ήταν καθηγητής εμπορικού δικαίου. Μετακόμισαν στη Τεχεράνη το 1948. Εισήλθε στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου της Τεχεράνης το 1965 και το 1969, με την αποφοίτησή της, επέτυχε στις εξετάσεις για να γίνει δικαστής. Μετά από μια εξάμηνη περίοδο ως ασκούμενη, ορκίστηκε δικαστής τον Μάρτιο του 1969, και κατέστη η πρώτη γυναίκα δικαστής στη χώρα. Συνέχισε τις σπουδές της στο πανεπιστήμιο και απέκτησε διδακτορικό στη νομική το 1971. Το 1975 έγινε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος στο δημοτικό συμβούλιο της Τεχεράνης, θέση που διατήρησε μέχρι την Ιρανική Επανάσταση το 1979.Μετά την Ιρανική Επανάσταση της απαγορεύτηκε να γίνει δικαστής και παρά τις συνεχείς ενστάσεις, δεν μπορούσε να ασκήσει τη νομική μέχρι το 1993. Χρησιμοποίησε τον ελεύθερο χρόνο της για να γράψει βιβλία και πολλά άρθρα σε ιρανικά περιοδικά. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην άνοδο του μεταρρυθμιστή Μοχαμάντ Χαταμί στην εξουσία. Έκτοτε έχει αναλάβει υποθέσεις άνευ πληρωμής σε περιπτώσεις καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως του Νταρίους Φορουχάρ. Επίσης, εκπροσώπησε την οικογένεια του Εζζάτ Ιμπαρχίμ-Νετζάτ, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μαθητικών διαδηλώσεων το 1999. Για την υπόθεση καταδικάστηκε για φερόμενη παραποίηση της ομολογίας του δράστη και φυλακίστηκε, πρωτού αθωωθεί από το ανώτατο δικαστήριο. Επίσης υπερασπίστηκε τα παιδιά σε πολλές υποθέσεις παιδικής κακοποίησης, όπως την περίπτωση Αριάν Γκολσάμι και της Λεϊλά, φέρνοντας στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής τον προβληματικό νόμο της παιδικής κηδεμονίας του Ιράν. Συνέταξε ένα νομοσχέδιο για την παιδική κακοποίηση, το υπερψηφίστηκε από τη Ιρανική βουλή το 2002. Συνέταξε επίσης ένα νομοσχέδιο ώστε να μπορούν να πάρουν οι γυναίκες διαζύγιο, αλλά αγνοήθηκε.Το 2003, η Εμπάντι τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2003 για τη σημαντική και πρωτοπόρα προσπάθειά της για δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως των γυναικών, των παιδιών και των προσφύγων. Ήταν η πρώτη Ιρανή και πρώτη μουσουλμάνα γυναίκα που έλαβε το βραβείο. Οι αντιδράσεις στην πατρίδα της ήταν ανάμεικτες, με τα συντηρητικά μέσα να την υποβαθμίζουν και τον τότε Ιρανό πρόεδρο Μοχαμάντ Χαταμί να τη χαρακτηρίζει ως πολιτική. Το 2009 ο Νορβηγός υπουργός εξωτερικών Γιόνας Γκαρ Στερ υποστήριξε ότι το βραβείο είχε κατασχεθεί από τις ιρανικές αρχές, γεγονός το οποίο το Ιράν διέψευσε. Η Εμπαντί ζούσε στην Τεχεράνη, αλλά από το 2009 ζει εξόριστη στο Ηνωμένο Βασίλειο.Το 2004 άρχισε να δίνει διαλέξεις για τη νομική στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Το ξύπνημα του Ιράν (2007) Refugee Rights in Iran (2008) The Golden Cage: Three brothers, Three choices, One destiny (2011) Until We Are Free (2016) Η αυτοβιογραφία της στην ιστοσελίδα των βραβείων Νόμπελ Η ομιλία της Σιρίν Εμπάντι στα βραβεία Νόμπελ