Φρίντριχ Βάισμαν

Ο Φρίντριχ Βάισμαν (Γερμανικά: [ˈvaɪsman] ; 21 Μαρτίου 1896 – 4 Νοεμβρίου 1959) ήταν Αυστριακός μαθηματικός, φυσικός και φιλόσοφος. Είναι περισσότερο γνωστός ως μέλος του Κύκλου της Βιέννης και ένας από τους βασικούς θεωρητικούς του λογικού θετικισμού.

 Γεννημένος σε μια εβραϊκή οικογένεια στη Βιέννη της Αυστροουγγαρίας, ο Βάισμαν σπούδασε μαθηματικά και φυσική στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης. Το 1922, άρχισε να σπουδάζει φιλοσοφία υπό την κηδεμονία του Μόριτς Σλικ, του ιδρυτή του Κύκλου της Βιέννης. Μετανάστευσε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1938 λόγω της προσάρτησης της Αυστρίας από τη ναζιστική Γερμανία. Ήταν αναγνώστης στη φιλοσοφία της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ από το 1937 έως το 1939 και λέκτορας στη φιλοσοφία των μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης από το 1939 μέχρι το θάνατό του. Πέθανε στην Οξφόρδη. Κατά διαστήματα, από το 1927 έως το 1936, ο Βάισμαν είχε εκτενείς συνομιλίες με τον Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν για θέματα της φιλοσοφίας των μαθηματικών και της φιλοσοφίας της γλώσσας. Αυτές οι συνομιλίες, που ηχογραφήθηκαν από τον Βάισμαν, δημοσιεύτηκαν στο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν και ο Κύκλος της Βιέννης (1979, ed. BF McGuinness). Άλλα μέλη του Κύκλου (συμπεριλαμβανομένων των Σλικ, Ρούντολφ Κάρναπ και Χέρμπερτ Φέιγκλ) μίλησαν επίσης με τον Βίτγκενσταϊν, αλλά όχι στον βαθμό που έκανε ο Βάισμαν. Κάποια στιγμή το 1934, ο Βίτγκενσταϊν και ο Βάισμαν σκέφτηκαν να συνεργαστούν για ένα βιβλίο, αλλά αυτά τα σχέδια κατέρρευσαν, αφού έγιναν εμφανείς οι φιλοσοφικές διαφορές τους. Ο Βάισμαν κατηγόρησε αργότερα τον Βίτγκενσταϊν για σκοταδισμό, λόγω αυτού που θεωρούσε ότι ήταν προδοσία του έργου του λογικού θετικισμού και της εμπειρικής εξήγησης. Τελικά τα κείμενα για το έργο, που γράφτηκαν ή απλώς μεταγράφηκαν από τον Βάισμαν, δημοσιεύτηκαν από τον Γκόρντον Μπέικερ το 2003. Στο έργο Εισαγωγή στη Μαθηματική Σκέψη: Η Διαμόρφωση των Εννοιών στα Σύγχρονα Μαθηματικά (1936), ο Βάισμαν υποστήριξε ότι οι μαθηματικές αλήθειες είναι αληθινές κατά σύμβαση αντί να είναι αναγκαστικά (ή επαληθεύσιμα) αληθείς. Οι συλλεγόμενες διαλέξεις του, Οι Αρχές της Γλωσσολογικής Φιλοσοφίας (1965) και Πώς βλέπω τη Φιλοσοφία (1968, ed. R. Harré), μια συλλογή εργασιών, δημοσιεύθηκαν μετά θάνατον. Ο Βάισμαν εισήγαγε την έννοια της ανοιχτής υφής ή του πορώδους για να περιγράψει την καθολική πιθανότητα ασάφειας σε εμπειρικές δηλώσεις. Βασίζεται στις Φιλοσοφικές Έρευνες του Βίτγκενσταϊν, ιδιαίτερα στην Ενότητα 80. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, ακόμη και μετά τη λήψη μέτρων για να διασφαλιστεί ότι μια δήλωση είναι ακριβής, παραμένει μια ανεξάντλητη πηγή ασάφειας λόγω ακαθόριστου αριθμού πιθανοτήτων. Η έννοια της ασάφειας του Βάισμαν είναι ελαφρώς διαφορετική από την αντίληψή του για την ανοιχτή υφή - εξήγησε ότι η ανοιχτή υφή μοιάζει περισσότερο με τη δυνατότητα της ασάφειας. Η ασάφεια μπορεί επίσης να διορθωθεί, ώστε να γίνει πιο ακριβής, ενώ η ανοιχτή υφή όχι. Η ανοιχτή υφή έχει βρεθεί στη νομική φιλοσοφία μέσα από τα γραπτά του Χ.Λ.A. Χαρτ (βλ. το άρθρο του Χαρτ «Η έννοια του νόμου σχετικά με τον σκεπτικισμό των κανόνων» και το άρθρο του Βάισμαν «Επαληθευσιµότητα»). Σύμφωνα με τον Χαρτ, η ασάφεια αποτελεί θεμελιώδες χαρακτηριστικό των νομικών γλωσσών. Υποστηρίζεται, ωστόσο, ότι η εννοιολόγηση του Βάισμαν έχει περιορισμένη πρακτική εφαρμογή, καθώς είναι περισσότερο για το εξαιρετικό, ενώ η άποψη του Χαρτ για την ανοιχτή υφή αφορά τα πιο κοινότυπα, προσεγγίζοντας τον όρο στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης νόρμας.