Στεφάν Τομάσεβιτς

Ο Στεφάν Τομάσεβιτς (σερβικά: Стефан Томашевић), (περ. 1438 - 5 Ιουνίου 1463 ) ήταν ηγεμόνας της Σερβίας από τη δυναστεία Κοτρομάνιτς, ο οποίος ήταν ο τελευταίος δεσπότης της Σερβίας (21 Μαρτίου 1459 - 30 Ιουνίου 1459) και ο βασιλιάς των Σέρβων στη Βοσνία, στην Πριμόριε, την Ντρίνα και δυτικές περιοχές της Σερβίας [ 1 ] (10 Ιουλίου 1461 -Ιούνιος 1463). Κατά τη σύντομη βασιλεία του ο οθωμανικός στρατός κατέκτησε το Σμεντέρεβο και τα εδάφη της Σερβίας, και στη συνέχεια, το Βασίλειο της Βοσνίας, μετά την Πολιορκία της Κλιούτς. Παραδόθηκε στον Μαχμούτ Πασά με την υπόσχεση ότι θα γλιτώσει τη ζωή του, αλλά προσήχθη ενώπιον του σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ και εκεί επί τόπου θανατώθηκε με διαταγή του.

 Ο Στεφάν Τομάσεβιτς ήταν ο πρωτότοκος γιος του βασιλιά της Βοσνίας Στεφάν Τομάς (1443 - 1164) από τον πρώτο γάμο του με τη Βοΐτσα είχε ακόμα άλλους δύο γιους όπου δεν έχουν διασωθεί τα ονόματα τους. Από τη δεύτερη σύζυγο του πατέρα του είχε μία ετεροθαλή αδελφή την Κατερίνα. Παντρεύτηκε την Έλενα Μπράνκοβιτς και δεν απέκτησε μαζί της παιδιά. Στις 21 Μαρτίου 1459 έφτασε στο Σμεντέρεβο και ανέλαβε δεσπότης, και την 1 Απριλίου παντρεύτηκε την Έλενα Μπράνκοβιτς στον γάμο έφτασε και ένα μικρό απόσπασμα του Βασιλείου της Ουγγαρίας για την προστασία του. Λίγες ημέρες μετά οι Οθωμανοί πολιόρκησαν το Σμεντέρεβο και το κατέλαβαν. Στη Βοσνία ο πατέρας του πεθαίνει στις 10 Ιουλίου 1461. Μετά από μια σύντομη ασθένεια, και κληρονομεί το θρόνο στον μεγαλύτερο γιο του Στεφάν. Η πρώτη κίνηση του νέου βασιλιά ήταν η συμφιλίωση με τον δούκα Στεφάν Κοζάτσα με τον οποίο οι προκάτοχοί του ήταν σε μια μακρά διένεξη, έτσι κατάφερε να ηρεμήσει την κατάσταση στη χώρα και να προετοιμαστούν για τη σύγκρουση με τους Οθωμανούς. Στο Jajce στέφεται βασιλιάς της Βοσνίας με την παρουσία όλων των αρχόντων του. Ζήτησε τη μεσολάβηση του Πάπα για προστασία ενάντια στους Οθωμανούς από κάποιον βασιλικό οίκο της Ευρώπης, ο Πάπας του συνέστησε να γίνει υποτελής του Ουγγρικού βασιλείου όπως κι έγινε. Την ίδια στιγμή ο Στεφάν σταμάτησε να πληρώνει φόρο υποτέλειας στον Σουλτάνο, ο Τομάσεβιτς ελπίζει ότι με την υποστήριξη του πάπα και του Ούγγρου βασιλιά θα είναι σε θέση να αντισταθεί στην επίθεση των Οθωμανών. Στις αρχές του 1463 γίνεται κοινή αποστολή του Τομάσεβιτς και του δούκα Στεφάν Κοζάτσα στο Ντουμπρόβνικ που ανήκε στη Βενετία και στο Βατικανό, ζητώντας τη βοήθειά τους στην επερχόμενη σύγκρουση με το Οθωμανούς ήδη από το Μάρτιο του ίδιου έτους οι Οθωμανοί ξεκίνησαν επιδρομές σε εδάφη του Βασιλείου της Βοσνίας. Μην έχοντας καμία στρατιωτική βοήθεια προσέφερε ανακωχή για δεκαπέντε χρόνια στους Οθωμανούς, οι οποίοι συμφώνησαν αλλά μετά τέσσερις μήνες επιτέθηκαν στη Βοσνία. Τον στρατό οδηγούσε προσωπικά ο ίδιος ο Μωάμεθ Β΄ ο οποίος σταδιακά κατακτούσε τα Βοσνιακά εδάφη. Η Μπόμποβσκα από τα σημαντικότερα φρούρια του βασιλείου έπεσε μετά τρεις ημέρες πολιορκία, και ο διοικητής της εκτελέστηκε αμέσως με εντολή του Σουλτάνου. Μετά την πολιορκία του Σμεντέρεβο και την παράδοση της πόλης ο Τομάσεβιτς εκτελέστηκε παρά την αρχική συμφωνία να αφεθεί ελεύθερος. Ο αδελφός και η αδελφή του μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη όπου έγιναν μουσουλμάνοι. Μετά από αυτό τα υπόλοιπα φρούρια στο Βασίλειο της Βοσνίας άνοιξε τους πύλες και να παραδόθηκαν στους εισβολείς. Κονσταντίν Μιχαήλοβιτς, „Јаничарове успомене“ Στάνογιε Στανόγιεβιτς, „Историја српскога народа“, Београд 1926, ISBN 86-81459-06-6 Βλαντιμίρ Κόροβιτς, „Историја српскога народа“, Београд 2001, интернет издање (www.rastko.rs) Андрија Веселиновић, Радош Љушић, „Српске династије“, Нови Сад 2001, ISBN 86-83639-01-0