Τσεπέλοβο Ιωαννίνων

Το Τσεπέλοβο είναι το μεγαλύτερο χωριό σε πληθυσμό της περιοχής του Ζαγορίου και έδρα του πρώην Δήμου Τύμφης. Απέχει 51 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα του Νομού, τα Ιωάννινα.

 Η παραδοσιακή πετρόκτιστη αρχιτεκτονική είναι παρούσα σε όλες τις κατοικίες, στα μονοπάτια και στις εκκλησίες του χωριού. Ξεχωρίζουν το πολιτιστικό κέντρο της «Εστίας», ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου που χτίστηκε το 18ο αιώνα σαν τρίκλιτη βασιλική με τρούλο και αγιογραφήθηκε το 1786 από τους δεξιοτέχνες αγιογράφους από το Καπέσοβο, οι Ναοί Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Κάτω Παναγιάς και διάφορα αρχοντικά ιστορικών οικογενειών του χωριού. Στο Τσεπέλοβο διατηρείται η περισπούδαστη παλαιά "γέφυρα του Κοκκόρη" που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ζαγορίτικης γεφυροποιίας. Το Τσεπέλοβο υπήρξε το διοικητικό κέντρο του Ζαγορίου από τον 18ο αιώνα και ήκμασε εμπορικά κατά τα οθωμανικά χρόνια ιδιαίτερα λόγω του εμπορίου ξυλείας. Το 1700 λειτούργησε το πρώτο σχολείο του χωριού. Στο χωριό κατέφυγαν πριν την πτώση του Αλή Πασά και το ξέσπασμα της Επανάστασης (1820) ο Γιαννιώτης ποιητής Ιωάννης Βηλαράς και ο δάσκαλος του Γένους Αθανάσιος Ψαλίδας και συγκρότησαν κεντρική επαναστατική οργάνωση που ανέλαβε την καθοδήγηση του Αγώνα κατά την πρώτη του φάση. Ο Α. Ψαλίδας, μάλιστα δίδαξε για μικρό χρονικό διάστημα στο σχολείο του χωριού. Στις 7-8 Οκτωβρίου του 1943, στο Τσεπέλοβο πραγματοποιήθηκε εμφύλια μάχη ανάμεσα στις αντιστασιακές οργανώσεις του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ. Δύο χιλιόμετρα έξω από το χωριό, πάνω από το λεγόμενο φαράγγι «Βικάκι», βρίσκεται η πέτρινη Μονή Ρογκοβού, χτισμένη τα χρόνια 1028-1034 και ανακαινισμένη το 1745. Οι καλοδιατηρημένες αγιογραφίες και τα ξυλόγλυπτα της εκκλησίας έγιναν σταδιακά κατά τον 18ο και 19ο αιώνα. Εκεί, ο Νεόφυτος Δούκας ήθελε να ιδρύσει ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα («Ανωτέρα Σχολή»), όμως το όραμά του τελικά δεν πραγματοποιήθηκε με τις αναταραχές κατά την πτώση του Αλή Πασά. Σήμερα, το χωριό αποτελεί τουριστικό προορισμό κατά τους χειμερινούς μήνες. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός, με πολλά από τα κτίρια του διατηρητέα . Αλέξιος Νούτσος, Έλληνας σύμβουλος του Αλή Πασά και Φιλικός που έλαβε μέρος στην Ελληνική Επανάσταση. Κωνσταντίνος Ράδος, έμπορος και μέλος της Φιλικής Εταιρείας (19ος αιώνας). Γεώργιος Βίκας, έμπορος στην Οδησσό και τοπικός ευεργέτης. Αρίστιππος Κουσίδης (1868 - 1937), πανεπιστημιακός και τοπικός ευεργέτης. Δημήτριος Κοτοπούλης, ηθοποιός. Μαρίκα Κοτοπούλη, ηθοποιός. Αναστάσιος Τσούφλης, ευεργέτης. "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.25ος,σελ.294. "Γεωτρόπιο", τεύχος 141 (21-12-2002) "Γεω-οδοιπορικό: πέτρινη γοητεία", σελ.27-38. Πληροφορίες για το Τσεπέλοβο από την επίσημη ιστοσελίδα Αρχειοθετήθηκε 2020-12-30 στο Wayback Machine. Γενικές πληροφορίες για το χωριό και το Ζαγόρι Αρχειοθετήθηκε 2008-11-05 στο Wayback Machine. ΕΜΠ - Δήμος Τύμφης, Δ.δ. Τσεπέλοβου ΕΜΠ - Αρχιτεκτονική Ανάλυση Ιστορικών Κτηρίων και Συνόλων - Τσεπέλοβο Κωσταράς, Μ. (26-03-2005). «Τσεπέλοβο: Πέτρινη αρχοντιά». Ελευθεροτυπία. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2009-06-15. https://web.archive.org/web/20090615014717/http://archive.enet.gr/online/online_text/c=113,dt=26.03.2005,id=78761744. Ανακτήθηκε στις 24-01-2011. Εκκλησίες και μοναστήρια στο Ζαγόρι