Λιθοχώρι Ευρυτανίας

Το Λιθοχώρι είναι χωριό του νομού Ευρυτανίας. Η παλαιά του ονομασία μέχρι το 1928 ήταν Βελτσίστα. Βρίσκεται σε υψόμετρο 950 μέτρων και απέχει 91 χιλιόμετρα από το Καρπενήσι. Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011, στο χωριό διαμένουν 206 μόνιμοι κάτοικοι. Παλιότερα ανήκε στον Δήμο Απεραντίων, σήμερα όμως, και μετά τον «Καλλικράτη», υπάγεται στο Δήμο Αγράφων και στη Δημοτική Ενότητα Απεραντίων. Ο οικισμός της Βελτσίστας του Νομού Ακαρνανίας και Αιτωλίας προσαρτήθηκε το 1836 στον Δήμο Απεραντίων. Το 1912, και ενώ ο Νομός που ανήκει ονομάστηκε Αιτωλοακαρνανίας, ο οικισμός αποσπάστηκε από το Δήμο Απεραντίων και ορίστηκε ως έδρα της Κοινότητας Βέλτσιστας. Το 1928 ο οικισμός μετονομάζεται σε Λιθοχώρι, ενώ το 1943 αποσπάται από το Νομό Αιτωλοακαρνανίας και υπάγεται στο Νομό Ευρυτανίας. Τέλος, το 1997, και μέχρι τον Καλλικρατικό νόμο, ο οικισμός προσαρτήθηκε στο Δήμο Απεραντίων.

 Στο Λιθοχώρι υπάρχουν τρεις βασικοί οικισμοί. Ο Σταυρός είναι ο πρώτος από την είσοδο στη νότια πλευρά του χωριού. Ο κεντρικός οικισμός ονομάζεται Πλάτανος, ενώ ακόμα υπάρχει η Παναγία, η Βαλεμίκα, ο Ανδριάς, τα Καραγκούνικα, η Τόλμη και το Μπαλτενήσι. Το Μπαλτενήσι συνορεύει με τη Γρανίτσα, ενώ σε κοντινή απόσταση υπάρχει το εξωκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Η χριστιανική κληρονομιά του χωριού, καθώς και οι σημαντικές εκκλησίες του, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του χωριού. Στον οικισμό του Σταυρού εντυπωσιάζει ο μεγάλος Σταυρός. Στο σημείο αυτό μίλησε ο Κοσμάς ο Αιτωλός στους κατοίκους του χωριού. Εκεί βρίσκεται και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Στον Πλάτανο υπάρχει ο ναός του Αγίου Δημητρίου. Στον Πλάτανο, τον κεντρικό οικισμό του Λιθοχωρίου, βρίσκονται τα οστά του Επισκόπου Γρηγορίου Ρεγκούτα Ο επίσκοπος αυτός γεννήθηκε το 1770 περίπου στον οικισμό Μηλιά του Περδικακίου Βάλτου και πέθανε το 1837 στο Λιθοχώρι της Ευρυτανίας. Χρημάτισε Επίσκοπος της Επισκοπής Ραδοβισδίου, η οποία υπαγόταν στη Μητρόπολη Λαρίσης και είχε έδρα μέχρι το 1750 στο Μάραθο της Αργιθέας κοντά στη Γέφυρα Κοράκου και έπειτα στο χωριό Βελεντζικό της ανατολικής Άρτας. Στην επισκοπή αυτή ανήκαν για 900 περίπου χρόνια 14 σημερινά δημοτικά διαμερίσματα του νομού Άρτας, 7 σημερινά δημοτικά διαμερίσματα του Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας, 10 σημερινά δημοτικά διαμερίσματα της νοτιοδυτικής Ευρυτανίας και 5 σημερινά δημοτικά διαμερίσματα της Αργιθέας του νομού Καρδίτσας. Το 1832 με την οριοθέτηση του Νέου Ελληνικού Κράτους τεμαχίστηκε στη μέση εδαφικά η εν λόγω επισκοπή και καταργήθηκε. Το Λιθοχώρι στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ανήκε εκκλησιαστικά στην Επισκοπή Ραδοβισδίου, γεωγραφικά στα Άγραφα και διοικητικά στο σαντζάκι Τρικάλων. Στην Παναγιά υπάρχει ο ομώνυμος ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ενώ στα νότια βρίσκεται το παλαιό εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου με την εξωτερική πέτρινη επιγραφή. Ο οικισμός της Παναγιάς είναι ο τόπος καταγωγής του Κλεφταρματολού Παπανίκου. Τελευταίο, το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, το οποίο χτίστηκε από τον ομογενή από τις Η.Π.Α. Κώστα Κάλπο το 1967 σαν τάμα προς τον αδερφό του, Φώτη. «Παραγωγικότητα πέντε ξηρικών τεχνητών λειμώνων και της αυτοφυούς βλάστησης στο Λιθοχώρι Ευρυτανίας* @ ΕΛΕ: Ελληνική Λιβαδοπονική Εταιρεία». Ανακτήθηκε στις 28 Αυγούστου 2018.