Η πορεία του Προσκυνητή

Η πορεία του Προσκυνητή από αυτόν τον κόσμο σε αυτόν που πρόκειται να έρθει (αγγλικός τίτλος:The Pilgrim's Progress from This World, to That Which Is to Come ) είναι ένα αλληγορικό μυθιστόρημα, το πιο διάσημο έργο του Άγγλου συγγραφέα και πουριτανού ιεροκήρυκα Τζον Μπάνυαν, που δημοσιεύτηκε το 1678. Είναι ίσως η πιο διάσημη αλληγορία στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, που περιγράφει τις εμπειρίες της χριστιανικής ζωής όπως παρουσιάζονται στην αφήγηση του προσκυνήματος από την Πόλη της Καταστροφής στο όρος Σιών.Το έργο είναι ένα από τα πιο γνωστά έργα της αγγλικής λογοτεχνίας. Μέσα σε 10 χρόνια από την αρχική του έκδοση, πουλήθηκαν πάνω από 100.000 αντίτυπα. Μέχρι σήμερα, πάνω από 1.500 εκδόσεις του έχουν δημοσιευτεί σε μεταφράσεις σε περισσότερες από 200 γλώσσες. Οι μελετητές του έργου θεωρούν ότι «δεν υπάρχει κανένα βιβλίο στα αγγλικά, εκτός από τη Βίβλο, που να συγκρίνεται με το αριστούργημα του Μπάνυαν όσον αφορά το εύρος του αναγνωστικού του κοινού και την επιρροή του σε σύγχρονους και μεταγενέστερους συγγραφείς.

 Μετά την Παλινόρθωση των Στιούαρτ το 1660, οι αντιπουριτανικοί νόμοι του Καρόλου Β΄ απαγόρευαν τις θρησκευτικές συγκεντρώσεις και το κήρυγμα έξω από την Αγγλικανική Εκκλησία και χωρίς την άδεια της καθιερωμένης Εκκλησίας της Αγγλίας. Ο Τζον Μπάνυαν, όπως και πάνω από 1.800 άλλοι πουριτανοί ιεροκήρυκες, δεν συμμορφώθηκε με αυτούς τους νόμους και οδηγήθηκε στη φυλακή, όπου πέρασε συνολικά 12 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, άρχισε να γράφει τα πιο σημαντικά έργα του, μεταξύ των οποίων και την Πορεία του Προσκυνητή. Τα μόνα βιβλία που είχε στη διάθεσή του στη φυλακή ήταν η Βίβλος και το Βιβλίο των Μαρτύρων του Τζον Φοξ. Το βιβλίο αποτελείται από 108.260 λέξεις και χωρίζεται σε δύο μέρη - το πρώτο εκ των οποίων περιγράφει το προσκύνημα ενός Χριστιανού και το δεύτερο το προσκύνημα της συζύγου του Κριστιάνας με τα παιδιά τους και έναν υπηρέτη που ονομάζεται Ελεήμων. Το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο είναι μια συνεχής αφήγηση, χωρίς διαιρέσεις σε κεφάλαια και χωρίς επεξηγήσεις. Η πρώτη έκδοση του 1678 περιλάμβανε μόνο το πρώτο μέρος, ένα χρόνο αργότερα, μετά την απελευθέρωση του συγγραφέα, δημοσιεύτηκε η δεύτερη εκτεταμένη έκδοση, που περιείχε πρόσθετες επεξηγήσεις. Το δεύτερο μέρος εκδόθηκε το 1684. Έντεκα εκδόσεις του πρώτου μέρους εκδόθηκαν μέχρι το θάνατο του συγγραφέα. Ολόκληρο το βιβλίο παρουσιάζεται σαν ένα όνειρο που αφηγείται ένας ανώνυμος αφηγητής και περιγράφει ένα ταξίδι στη μετά θάνατον ζωή ως αλληγορία σε δύο μέρη. Η πλοκή επικεντρώνεται στην πορεία του Κρίστιαν, ένα όνομα που σημαίνει επίσης Χριστιανός στα αγγλικά, ο οποίος προσπαθεί να βρει τον δρόμο του από την «Πόλη της Καταστροφής» (τον επίγειο κόσμο) προς την «Ουράνια Πόλη» Σιών (προς τον ουρανό) σηκώνοντας ένα βαρύ φορτίο, τις αμαρτίες του. Όταν διαβάζει στη Βίβλο ότι οι αμαρτίες θα τον οδηγήσουν στην Κόλαση, επιδιώκει να απαλλαγεί από το τρομερό βάρος τους και αναζητά τη λύτρωση και τη σωτηρία. Φεύγει από το σπίτι του αφήνοντας πίσω τη γυναίκα του και τα παιδιά του, καθώς δεν μπορεί να τους πείσει να τον συνοδεύσουν. Στην πορεία του συναντά πολυάριθμες αλληγορικές φιγούρες από τον χριστιανικό κόσμο που προσπαθούν να τον σταματήσουν ή να τον προωθήσουν. Ο Κρίστιαν θα χρειαστεί να ξεπεράσει πολλά στάδια και πειρασμούς πριν φτάσει στην Ουράνια πόλη, στην οποία φτάνει στο τέλος του πρώτου μέρους.Το δεύτερο μέρος πραγματεύεται την τύχη της συζύγου και των παιδιών που έμειναν πίσω. Το προσκύνημά τους γίνεται σε πιο ήρεμη ατμόσφαιρα, χωρίς τις δραματικές συγκρούσεις που βίωσε ο Κρίστιαν στο πρώτο μέρος. Ωστόσο, η αφθονία των αλληγορικών εικόνων και στα δύο μέρη παραμένει ακατανόητη χωρίς άμεση ενασχόληση με τη γραφή του Μπάνυαν. Το 2019 το έργο διασκευάστηκε στην αμερικανική ομώνυμη ταινία κινουμένων σχεδίων σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Φερνάντες.