Η δοκιμασία του Ρίτσαρντ Φέβερελ

Η δοκιμασία του Ρίτσαρντ Φέβερελ (αγγλικός τίτλος:The Ordeal of Richard Feverel: A History of Father and Son), με υπότιτλο Η ιστορία ενός πατέρα και ενός γιου, είναι μυθιστόρημα του Τζορτζ Μέρεντιθ που δημοσιεύθηκε το 1859. Αφηγείται την ιστορία ενός βαρονέτου που προσπαθεί να μεγαλώσει τον γιο του σύμφωνα με ένα εκπαιδευτικό σύστημα βασισμένο στην Επιστήμη και τη Λογική και την αποτυχία του συστήματος μπροστά στην πολυπλοκότητα της ζωής και της ανθρώπινης επιθυμίας. Με την αυστηρή ψυχολογική ανάλυση και την κριτική στην αντίληψη της εποχής απέναντι στη σεξουαλικότητα, έχει θεωρηθεί από ορισμένους κριτικούς ως το πρώτο σύγχρονο μυθιστόρημα της αγγλικής λογοτεχνίας. Το μυθιστόρημα περιλαμβάνει αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα.Το 1964 διασκευάστηκε σε βρετανική τηλεοπτική σειρά τεσσάρων επεισοδίων με τον ίδιο τίτλο.

 Η δράση του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται στα μέσα του 19ου αιώνα σε μια από τις δυτικές κομητείες της Αγγλίας. Η σύζυγος του σερ Όστιν Φέβερελ τον εγκαταλείπει και φεύγει με έναν ποιητή, αφήνοντας τον άντρα της να μεγαλώσει το αγόρι τους Ρίτσαρντ. Πεπεισμένος για τη διαφθορά των σχολείων, ο σερ Όστιν, ένας ουμανιστής με επιστημονικά ενδιαφέροντα, εκπαιδεύει το αγόρι στο σπίτι. Για να πραγματοποιήσει τον παιδαγωγικό του στόχο, ο σερ Όστιν δημιουργεί ένα δικό του «σύστημα εκπαίδευσης» που περιλαμβάνει αυστηρή επίβλεψη κάθε πτυχής της ζωής του γιου του και ιδιαίτερα την αποτροπή κάθε ευκαιρίας να έχει επαφή με κορίτσια της ηλικίας του. Έτσι, αντικαθιστά το σχολείο και το κολέγιο, αποτρέπει την επαφή του παιδιού με συνομηλίκους του και περιορίζει τις εμπειρίες της ζωής του.Ωστόσο, οι προσπάθειες του σερ Όστιν είναι μάταιες: ο Ρίτσαρντ γνωρίζει και ερωτεύεται τη Λούσι Ντέσμπορο, την ανιψιά ενός γείτονα αγρότη. Ο σερ Όστιν το μαθαίνει και, αποδοκιμάζοντας την ταπεινή καταγωγή της κοπέλας, τους απαγορεύει να ξανασυναντηθούν, αλλά παντρεύονται κρυφά. Ο σερ Όστιν προσπαθεί τώρα να διορθώσει την κατάσταση στέλνοντας τον Ρίτσαρντ στο Λονδίνο. Εκεί, ωστόσο, ο φίλος του σερ Όστιν, λόρδος Μάουντφαλκον, βάζει με επιτυχία μια εταίρα να αποπλανήσει τον Ρίτσαρντ, ελπίζοντας ότι έτσι θα εγκαταλείψει τη Λούσι. Ντροπιασμένος από τη συμπεριφορά του, ο Ρίτσαρντ φεύγει στο εξωτερικό όπου αργότερα μαθαίνει ότι η Λούσι έχει γεννήσει ένα μωρό και έχει συμφιλιωθεί με τον σερ Όστιν. Επιστρέφει στην Αγγλία και, μαθαίνοντας για την πλεκτάνη του λόρδου Μάουντφαλκον, τον προκαλεί σε μονομαχία, στην οποία ο Ρίτσαρντ τραυματίζεται σοβαρά. Η Λούσι επηρεάζεται τόσο από την εξέλιξη των γεγονότων που χάνει το μυαλό της και πεθαίνει. Το 1856, η πρώτη σύζυγος του Τζορτζ Μέρεντιθ Μαίρη Έλεν Νίκολς, άρχισε μια σχέση με τον καλλιτέχνη Χένρι Ουόλις. Τον επόμενο χρόνο, ήδη έγκυος από αυτόν, έφυγε μαζί του στην Ιταλία, αφήνοντας τον γιο τους Άρθουρ στη φροντίδα του συζύγου της. Ο Μέρεντιθ ανέλαβε να μεγαλώσει το παιδί. Η συσχέτιση αυτού του αυτοβιογραφικού επεισοδίου με το εναρκτήριο μέρος του μυθιστορήματος είναι προφανής, αν και ο σερ Όστιν δεν αντιπροσωπεύει την αυτοπροσωπογραφία του Μέρεντιθ. Θέμα του μυθιστορήματος είναι η αδυναμία των εκπαιδευτικών συστημάτων να ελέγξουν τα ανθρώπινα πάθη και αναφέρεται στο ζήτημα της φιλοσοφικής και παιδαγωγικής σκέψης, που ήταν επίκαιρο στην Αγγλία στα μέσα του 19ου αιώνα. Αυτό το ζήτημα ενσωματώνεται παραστατικά στο «Σύστημα» που δημιούργησε ο σερ Όστιν για να μεγαλώσει τον γιο του. Στη βάση του «Συστήματος», ο εμπνευστής του θέτει μια από τις θέσεις της ωφελιμιστικής φιλοσοφίας - την άρνηση της ελεύθερης βούλησης, η οποία συζητήθηκε ευρέως σε θετικιστικές φιλοσοφικές και παιδαγωγικές πραγματείες των μέσων του 19ου αιώνα. Το μυθιστόρημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1859 σε τρεις τόμους, έλαβε γενικά καλές κριτικές, αν και οι κριτικοί συχνά μπερδεύονταν με το μάλλον πυκνό και ειρωνικό ύφος του Μέρεντιθ και δεν συμφωνούσαν όλοι στην ανάγνωση του μηνύματος του βιβλίου. Η εμπορική επιτυχία του βιβλίου, όπως και με όλα τα βικτωριανά μυθιστορήματα, εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των αντιτύπων που αγόραζαν οι διάφορες δημόσιες δανειστικές βιβλιοθήκες, αλλά οι κορυφαίες δανειστικές βιβλιοθήκες το θεώρησαν άσεμνο λόγω της ανοιχτής αντιμετώπισης της σεξουαλικότητας και αρνήθηκαν να το αποθηκεύσουν. Το βιβλίο δεν ανατυπώθηκε για σχεδόν είκοσι χρόνια. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1880 και μετά, η φήμη του Μέρεντιθ ως σοβαρού μυθιστοριογράφου έφτασε σε τέτοιο επίπεδο ώστε εξασφάλισε μια ροή ανατυπώσεων. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, παρά τα ελαττώματα του, έχει θεωρηθεί ένα από τα ωραιότερα έργα του συγγραφέα, ενώ η δομή του ως προάγγελος πολλών μεταγενέστερων εξελίξεων στο μυθιστόρημα είναι ευρέως αναγνωρισμένη.