Τζέμμα Σκούλμε

Η Τζέμμα Σκούλμε (20 Σεπτεμβρίου 1925 – 9 Νοεμβρίου 2019) ήταν Λετονή καλλιτέχνης και μοντερνιστής ζωγράφος. Η προσωπικότητα της Τζέμμα Σκούλμε έπαιξε πρωταρχικό ρόλο στην ανάπτυξη της Λετονικής τέχνης και στην κοινωνική ζωή της Λετονίας στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

 Η Τζέμμα Σκούλμε καταγόταν από την οικογένεια καλλιτεχνών Σκούλμε. Ήταν κόρη του Λετονού ζωγράφου Ότο Σκούλμε (1889-1967) και της πρώτης γυναίκας γλύπτριας της Λετονίας Μάρτα Λιεπίνα- Σκούλμε (1890–1962). Ο Ότο , η Μάρτα και ο θείος της Τζέμμα, Ούγκα Σκούλμε, ήταν μέλη της Ομάδας Καλλιτεχνών της Ρίγας που καθόρισαν την ανάπτυξη της τέχνης στη Λετονία τη δεκαετία του 1930. Το 1949 η Τζέμμα Σκούλμε αποφοίτησε από το τμήμα εικαστικής τέχνης της Ακαδημίας Τέχνης της Λετονίας και το Ινστιτούτο Τέχνης Repin το 1955. Από το 1956 ήταν μέλος της Ένωσης Καλλιτεχνών της Λετονίας και ήταν η πρόεδρός της από το 1982-1992. Το 1976 της απονεμήθηκε ο τιμητικός τίτλος του Λαϊκού Καλλιτέχνη της Λετονικής ΣΣΔ. Από το 1993 ήταν πρόεδρος του Ιδρύματος Jaunrades. Το 1992 εξελέγη επίτιμο μέλος της Λετονικής Ακαδημίας Επιστημών και έλαβε επίτιμο διδάκτορα από την Ακαδημία Τέχνης της Λετονίας το 1998. Σε αναγνώριση της δουλειάς της, ο Σύλλογος Ιδρυμάτων Ανώτατης Εκπαίδευσης Τέχνης της Λετονίας την τίμησε με το πτυχίο Dr. honoris causa για τη συμβολή της στον Λετονικό πολιτισμό. Η Τζέμμα Σκούλμε δούλεψε σε λάδι, ακρυλικό και ακουαρέλα. Ξεκινώντας τη δεκαετία του 1970 ανέπτυξε το θέμα της καρυάτιδας, όπου προσπάθησε να αποκαλύψει την ηθική και πνευματική δύναμη μιας γυναίκας (Οι Γυναίκες της Νικαράγουα, 1968· Καρυάτιδα, 1979, και άλλες). Επίσης, στράφηκε στο θέμα του οπλοφόρου, τη Λετονική εθνογραφία και τις αρχές της λαϊκής τέχνης. Στους πίνακές της του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1960 η κοσμοθεωρία της έγινε πιο δραματική και ανέβασε την εκφραστικότητα της δουλειάς της χρησιμοποιώντας μεγάλο πινέλο ή ακόμα και μαχαίρι παλέτας για εφαρμογή του χρώματος. Σε κομμάτια όπως η Μάρτα με Μάσκα (1973), ο Βαλεντίνς Σκούλμε ως Ριχάρδος Γ' (1974) και ο Διάλογος (1975) η καλλιτέχνης απεικονίζει με αυθόρμητη ευκολία δραματικές ή ηρωικές εικόνες γεμάτες ζωή και πνεύμα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 έγινε επίσης γνωστή για τις εικονογραφήσεις βιβλίων και περιοδικών της. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 η καλλιτέχνης στρέφεται στην τεχνική του συγγραφέα - συνδυασμός ακρυλικού και λαδιού δημιουργώντας έτσι ενδιαφέρουσες υφές. Η ζωγραφική της αυτή την περίοδο έχει γίνει πιο εννοιολογική. Τις τελευταίες δεκαετίες ο Τζέμμα Σκούλμε χρησιμοποιεί αφελή στυλιστική παιδική ζωγραφιά για να δημιουργήσει ζωηρά και ζωγραφικά βιρτουόζα έργα τέχνης. Έχει εργαστεί ως βοηθός διακοσμήτριας στο Daile Theatre και στο Κουκλοθέατρο της Λετονίας (1945-1947). Η Λετονή ιστορικός τέχνης Λάιμα Σλάβα τονίζει τη γραμμή ως ανακάλυψη της δεκαετίας του 1960 στο δημιουργικό έργο της Τζέμμα Σκούλμε: «Στην αρχή είναι ομαλή και εποικοδομητική και ορίζει το σχήμα ενός χαρακτήρα, μετά γίνεται πιο ελαφρύ και πιο διαφανές». Καλοκαίρι, 1959, Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Λετονίας Λαϊκό τραγούδι, 1969, Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Λετονίας Μοτίβο Μακεδονίας, 1974, Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Λετονίας Η Τζέμμα Σκούλμε έχει συμμετάσχει σε ατομικές εκθέσεις από το 1949: Ρίγα (1968, 1985, 1992, 1994, 1995), Μόσχα (1969, 1984), Γενεύη (Ελβετία), Μιλάνο (Ιταλία, 1971), Βίλνιους (1976), Φρίντρικσταντ (Νορβηγία, 1994, 1995), Cesis (1996), Κίεβο (Ουκρανία, 1997), Έκθεση Οικογένεια των Σκούλμε στο Δυτικό Βερολίνο (1981), Πίτσμπουργκ (ΗΠΑ, 1986), Μπέργκαμο (Ιταλία, 1987), Ρίγα (1998). – 1999). Τα έργα της έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις στη Νέα Υόρκη (1989), Μόναχο, Βόννη, Πίτσμπουργκ (ΗΠΑ, ''Γυναίκες μεταξύ Εποχών: Νέα Έθνη, Νέα Τέχνη'', 1993). Τα έργα της μπορεί κανείς να τα δει στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Λετονίας, στο Μουσείο Τέχνης Zimmerli στο Πανεπιστήμιο Rutgers (ΗΠΑ), στην Πινακοθήκη Tretyakov (Ρωσία). Τα έργα της βρίσκονται επίσης σε ιδιωτικές συλλογές ατόμων, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Ρωσίας και η βασίλισσα της Δανίας. Το 1986, μια ταινία ντοκιμαντέρ "Τζέμμα" αφιερώθηκε στην καλλιτέχνιδα στο Riga Film Studio. Διευθυντής του είναι η Λάιμα Ζούργκινα.