Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή είναι ένα μουσείο που στεγάζει την εκτενέστερη ιδιωτική συλλογή έργων μοντέρνας τέχνης στην Ελλάδα και μια από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Βρίσκεται στην πλατεία Αγίου Σπυρίδωνα στο Παγκράτι της Αθήνας, λίγα μέτρα από το Παναθηναϊκό Στάδιο. Εγκαινιάστηκε στις 11 Οκτωβρίου 2019 από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο και φιλοξενεί όλη την πλούσια συλλογή μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης που απέκτησε ο εφοπλιστής Βασίλης Γουλανδρής και η σύζυγός του Ελίζα.

 Το μουσείο βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας, περίπου 900 μέτρα νοτιοανατολικά της πλατείας Συντάγματος και 100 μέτρα ανατολικά από το Παναθηναϊκό Στάδιο. Βρίσκεται νότια της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα και της ομώνυμης πλατείας που ανακαινίστηκε κατά την ανέγερση του μουσείου. Κληρονόμος μιας πλούσιας οικογένειας εφοπλιστών από το νησί της Άνδρου, ο Βασίλης Γουλανδρής και η σύζυγός του Ελίζα απέκτησαν, αρχίζοντας τη δεκαετία του 1950 , μια σημαντική συλλογή έργων μοντερνιστικών και μεταπολεμικών έργων τέχνης.Η ιδέα της δημιουργίας ενός μουσείου στην ελληνική πρωτεύουσα προέκυψε τη δεκαετία του 1980, λίγα χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Γουλανδρή στην Άνδρο. Ευρισκόμενη τότε σε ένα νεοκλασικό αρχοντικό στο Κολωνάκι, επιλέχθηκε τελικά ένα οικόπεδο δίπλα στο Ωδείο Αθηνών και ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός του μελλοντικού μουσείου ανατέθηκε στον Σινοαμερικανό αρχιτέκτονα Ι.Μ. Πέι. Ωστόσο, η ανακάλυψη των λειψάνων του Λυκείου του Αριστοτέλη ακύρωσε την κατασκευή.Μετά τον θάνατο του Βασίλη Γουλανδρή το 1994, το έργο του μουσείου συνεχίστηκε από τη σύζυγό του και τον Κυριάκο Κουτσομάλλη, διευθυντή του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Αγοράστηκε μια έκταση στην περιοχή Παγκρατίου, αλλά ο θάνατος της Ελίζας Γουλανδρή το 2000, τον οποίο ακολούθησε μακρά δικαστική διαμάχη για τη συλλογή, καθυστέρησε σημαντικά τα εγκαίνια του μουσείου Το μουσείο στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό σπίτι που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1920. Ξεκινώντας στα μέσα Αυγούστου 2012 , οι εργασίες ανακαίνισης και η κατασκευή σύγχρονης επέκτασης ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2018 . Το κτίριο, με εμβαδόν 7.250 m2 έχει 11 ορόφους, 6 από τους οποίους είναι πάνω από το έδαφος και 5 υπόγειοι. Μόνο 7 όροφοι είναι προσβάσιμοι στους επισκέπτες, 5 από τους οποίους είναι αφιερωμένοι σε μουσειακές εκθέσεις (1.654 m2). Το ισόγειο του κτιρίου είναι αφιερωμένο στην υποδοχή και το κατάστημα του μουσείου, ενώ ένας ημιώροφος στεγάζει ένα καφέ-εστιατόριο. Στο δεύτερο υπόγειο βρίσκεται βιβλιοθήκη αφιερωμένη στην τέχνη που φιλοξενεί σχεδόν 6.000 βιβλία. Ένα αμφιθέατρο περίπου 190 θέσεων βρίσκεται στο τρίτο υπόγειο . Το μουσείο εκθέτει έργα τέχνης που χρονολογούνται κυρίως από τη δεκαετία του 1880 έως σήμερα, αλλά το παλιότερο έργο, η Ιερή Μορφή ή το πέπλο της Βερονίκης του Ελ Γκρέκο, χρονολογείται από τον 16ο αιώνα. Θεωρούμενο το πρώτο μεγάλο απόκτημα του ζεύγους Γουλανδρή, αυτό το έργο σήμερα υποδέχεται συμβολικά τους επισκέπτες. Το πρώτο υπόγειο των 530 m2 είναι αφιερωμένο σε προσωρινές εκθέσεις. Στην κύρια αίθουσα είναι έργα από διάφορα μεγάλα ονόματα της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, όπως ο Μπρακ, Σαγκάλ, Σεζάν, Κλοντέλ, Ντεγκά, Γκωγκέν, Καντίνσκι, Κλέε, Ελιόν, Λεζέ, Μιρό, Μονέ, Πικάσο, Ρενουάρ, Ροντέν, Τουλούζ-Λωτρέκ και Βαν Γκογκ . Ένα διπλανό δωμάτιο περιέχει κινέζικες πορσελάνες, γυάλινα σκεύη, καθώς και έπιπλα και διακοσμητικά αντικείμενα. Η αίθουσα φιλοξενεί σχέδια, χαρακτικά, πίνακες και γλυπτά πολλών καλλιτεχνών από τα τέλη του 19ου αιώνα, το πρώτο μισό του 20ού αιώνα και τη σύγχρονη τέχνη, συμπεριλαμβανομένων Μπέικον, Balthus, Μποτέρο, Μπονάρ, César, ντε Κίρικο, Ντερέν, Ερνστ, Φοραίν, Τζακομέττι, Χουντερτβάσερ, Ρόι Λιχτενστάιν, Ματίς, Μοντιλιάνι, Νίκη ντε Σαιν Φαλ, Πόλοκ και Σουλάζ. Στην κεντρική αίθουσα εκτίθενται έργα Ελλήνων καλλιτεχνών όπως ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γιάννης Μόραλης, ο Κωνσταντίνος Παρθένης και ο Παναγιώτης Τέτσης. Μια διπλανή αίθουσα παρουσιάζει έργα των Έντουαρντ Ρούσχα, Άνσελμ Κίφερ, Φρανσουά Ρουάν και οTakis. Ο τελευταίος όροφος των συλλογών είναι αφιερωμένος σε σύγχρονους Έλληνες καλλιτέχνες, όπως ο Αλέκος Φασιανός, ο Γιάννης Κουνέλλης, η Μαρίνα Καρέλλα, η Σοφία Βάρη, ο Άλκης Πιερράκος, ο Σωτήρης Σόρογκας και ο Γιώργος Ρόρρης. Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Άνδρου Ιστότοπος του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή