Μαξιμίλιαν Χόρβιτς

Ο Μαξιμίλιαν ή Μαξ Χόρβιτς (πολωνικά: Maksymilian Horwitz, 6 Σεπτεμβρίου 1877 - 1937), γνωστός και με το ψευδώνυμο Χένρικ Βαλέτσκι (πολ: Henryk Walecki), ήταν Πολωνός κομμουνιστής ηγέτης και διανοούμενος, εβραϊκής καταγωγής. Όντας μόνιμα εγκατεστημένος στην ΕΣΣΔ, έχασε τη ζωή του κατά τα τέλη του 1937, στο πλαίσιο των σταλινικών διώξεων που έμειναν γνωστές ως «Μεγάλη Εκκαθάριση».

 Ο Χόρβιτς γεννήθηκε το 1877 στη Βαρσοβία και ανατράφηκε σε ένα δίγλωσσο μεσοαστικό οικογενειακό περιβάλλον όπου χρησιμοποιούνταν τόσο τα πολωνικά όσο και τα γίντις. Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του εισήχθη στο πανεπιστήμιο της Γάνδης. Κατά την παραμονή του στο Βέλγιο έγινε μέλος του Βελγικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, της Ένωσης Πολωνών Σοσιαλιστών του εξωτερικού (το 1895) και κατόπιν του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Το 1898 ανέλαβε την επιμέλεια της εφημερίδας Der arbeyter, που αποτελούσε το επίσημο έντυπο του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος στα γίντις. Το Δεκέμβριο του 1899 συνελήφθη από τις ρωσικές αρχές και ακολούθως εξορίστηκε στη Σιβηρία από όπου αργότερα δραπέτευσε. Στα τέλη του 1902 και τις αρχές του επόμενου έτους συμμετείχε ενεργά στις επαφές του κόμματος με την Εβραϊκή Εργατική Ένωση (Μπουντ) και στις συνδιασκέψεις του εβραϊκού τομέα του ΠΣΚ που καταπιάστηκαν με μια σειρά ζητημάτων όπως η παραγωγή ρωσόγλωσσου υλικού, η κατάσταση του κομματικού Τύπου και οι σχέσεις με την Μπουντ.Το 1905 διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στο συνέδριο του ΠΣΚ που πραγματοποιήθηκε στη Βαρσοβία και ακολούθως εξελέγη στην κεντρική επιτροπή του κόμματος και αναδείχτηκε υπέρμαχος της εβραϊκής πολιτιστικής αυτονομίας στις τάξεις του σοσιαλιστικού κόμματος. Το ίδιο έτος συνελήφθη εκ νέου από τις αρχές ωστόσο αποφυλακίστηκε το Νοέμβριο του 1905 χάρη στη χορήγηση γενικής αμνηστείας. Σύντομα ακολούθησε νέα σύλληψη, ωστόσο κατάφερε να δραπετεύσει ξανά.Το 1908, μετά τη διάσπαση του Πολωνικού Σοσιαλιστικού Κόμματος αναδείχτηκε σε ηγετικό στέλεχος του αριστερού ΠΣΚ. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ανέπτυξε αντιπολεμική δράση, ενώ το 1918 συμμετείχε στην κοινή συνδιάσκεψη με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Βασιλείου της Πολωνίας και της Λιθουανίας που οδήγησε στη δημιουργία του Κομμουνιστικού Κόμματος Πολωνίας.Το επόμενο έτος, με την όξυνση των πολωνοσοβιετικών σχέσεων, συνελήφθη από τις πολωνικές αρχές και εκτοπίστηκε σε στρατόπεδο από το οποίο όμως δραπέτευσε φεύγοντας στο εξωτερικό. Το 1924, ο Χόρβιτς, ο Άντολφ Βάρσκι και η Μαρία Κοσούτσκα αποπέμφθηκαν από την κεντρική επιτροπή του ΚΚ Πολωνίας μετά από ενέργειες του Ιωσήφ Στάλιν, καθώς η συγκεκριμένη τριάδα δεν είχε στηρίξει τους Στάλιν και Γκριγκόρι Ζινόβιεφ στη σύγκρουσή τους με τον Λέων Τρότσκι.Παρόλα αυτά, ο Χόρβιτς συνέχισε τη δράση του στο πλαίσιο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, της οποίας διετέλεσε επί σειρά ετών σημαντικό οργανωτικό στέλεχος. Παράλληλα, αναμείχθηκε στην οργάνωση των ΚΚ του Βελγίου, της Ισπανίας και της Ελλάδας. Τον Ιούνιο του 1937 συνελήφθη από τις σοβιετικές αρχές στα πλαίσια των σταλινικών διώξεων της Μεγάλης Εκκαθάρισης και λίγους μήνες αργότερα εκτελέστηκε με την κατηγορία του τροτσκισμού. Η μνήμη του αποκαταστάθηκε επίσημα από τη Σοβιετική Ένωση κατά το 1956. Milorad M. Drachkovitch, Biographical Dictionary of the Comintern, Hoover Press, 1973. Wojciech Roszkowski, Jan Kofman, Biographical Dictionary of Central and Eastern Europe in the Twentieth Century, Routledge, 2016. Joshua Zimmerman, Poles, Jews and the Politics of Nationality, The University of Wisconsin Press, Madison, Ουισκόνσιν 2004.