Φυσικό Πάρκο των Δυτικών Κοιλάδων

Το Φυσικό Πάρκο των Δυτικών Κοιλάδων (ισπανικά: Parque Natural de los Valles Occidentales, αραγωνικά: Parque Natural d'as Vals Occidentals) είναι ένα φυσικό πάρκο της Ισπανίας που βρίσκεται στο δυτικότερο άκρο των Πυρηναίων της Αραγωνίας, στην περιοχή της Χαθετάνια. Καλύπτει τους δήμους Aisa, Ανσό, Aragüés del Puerto, Borau, Jasa, Κοιλάδα του Έτσο και Canal de Berdún. Ως φυσικό πάρκο χαρακτηρίστηκε με το νόμο 14/2006 της κυβέρνησης της Αραγωνίας. Είναι επίσης καταχωρημένο ως «Τόπος Κοινοτικής Σημασίας» (Site of Community Importance (SCI)) από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ως «Ζώνη Ειδικής Προστασίας» (Special Protection Area (SPA)) από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

 Το Φυσικό Πάρκο των Δυτικών Κοιλάδων καταλαμβάνει μια έκταση 27.073 εκταρίων με επιπλέον 7.335 εκτάρια περιφερειακής ζώνης προστασίας, που εκτείνεται από τις πηγές των ποταμών Veral, Aragón Subordán, Osia, Estarrún και Lubierre. Το υψόμετρο κυμαίνεται μεταξύ 900 μέτρων στην βάση της κοιλάδας και 2.670 μέτρα στην κορυφή του όρους Bisaurín. Το ανάγλυφο του έχει διαμορφωθεί από τη δράση παγετώνων, που αναγλύφουν τις λεπτές κορυφές, ενώ παράλληλα ανασκάπτουν λεκανοπέδια, κοιλάδες σε σχήμα "U" και λεκάνες, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι τρέχουσες ορεινές λίμνες που ονομάζονται Ibón. Αυτές, λόγω της έλξης των υλικών από τα ποτάμια, τείνουν να γεμίζουν, δημιουργώντας μικρές πεδιάδες όπου το νερό σε πορεία ζιγκ-ζαγκ δημιουργεί μαιάνδρους όπως στην περίπτωση της Aguas Tuertas. Η τοποθεσία του καθορίζει με αποφασιστικό τρόπο το κλίμα του πάρκου, το οποίο είναι σαφώς επηρεασμένο από τον Ατλαντικό ωκεανό. Έτσι, η βλάστηση είναι υγρή και δροσερή, με τον πολλαπλασιασμό μεγάλων εκτάσεων οξιάς, ελάτων, δασών ορεινής μαύρης πεύκης και τάξος. Το καλύτερο δείγμα Ατλαντικού δάσους στην Αραγωνία βρίσκεται σε αυτό το φυσικό πάρκο, το οποίο βρίσκεται στη βορειοδυτική γωνία της Άνω Αραγωνίας, που συνορεύει με τη Γαλλία στα βόρεια και τη Ναβάρρα στα δυτικά. Στο πλούσιο Δάσος της Όθα, η οξιά και άλλα φυλλοβόλα είδη δέντρων συνδυάζονται αρμονικά με ψηλά δέντρα ελάτης και με δάση ορεινού μαύρου πεύκου. Ο ζωικός πληθυσμός στο φυσικό πάρκο των Δυτικών Κοιλάδων είναι εξαιρετικά πλούσιος. Μερικά δείγματα ευρωπαϊκών καφέ αρκούδων επιβιώνουν ακόμα, ενώ αποτελεί μέρος όπου ζει ο γυπαετός, η ενυδρίδα, ο βαλτόκιρκος και ο ψαλιδιάρης. Εδώ καταφεύγουν ακόμα οι τελευταίες καστανές αρκούδες των Πυρηναίων, ενώ παράλληλα βρίσκουμε και άλλα σπάνια είδη, όπως ο λευκονώτης δρυοκολάπτης, ο αγριόκουρκος, ή αλπική ροσάλια και έναν τύπο μπλε σκαθαριού. Οι περιοχές των ψηλών βουνών είναι εδάφη βοσκοτόπων, βράχων και χιονιού. Στις κορυφές των βουνών (Mesa de los Tres Reyes, Pico de Aspe, Bisaurín, κλπ), ζουν ο βουνολαγόποδας, το πυρηναϊκό αγριόγιδο, η ερμίνα, η σβαρνίστρα και ο κοινός χιονόστρουθος αλπικός σπουργίτης, ενώ στις ορεινές λίμνες ζουν ενυδρίδες και σαλαμάνδρες. Οι παραδοσιακές γεωργικές δραστηριότητες συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός όμορφου τοπίου που συνδυάζει φυσικά στοιχεία με ανθρώπινες παρεμβάσεις. Επιπλέον, σε αυτές τις κοιλάδες διατηρήθηκαν ενδιαφέροντα δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, με αρμονικούς και καλά διατηρημένους οικισμούς. Χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ταυτότητας του μέρους αποτελούν η παραδοσιακή φορεσιά, η λαογραφία και η γλώσσα. Το φυσικό ανάγλυφο έχει επίσης τους παρακάτω χαρακτηρισμούς προστασίας: SCI (Τόπος Κοινοτικής Σημασίας): Los Valles, Los Valles Sur, Sierra de los Valles, Aísa και Borau, και Río Veral SPA (Ζώνη Ειδικής Προστασίας): Los Valles, Salvatierra και Foces de Fago. Red Natural de Aragón Αρχειοθετήθηκε 2020-09-28 στο Wayback Machine. Parque natural de los Valles Occidentales.