Εθνικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Ανγκόλας

Το Εθνικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Ανγκόλας (πορτογαλικά: Frente Nacional de Libertação de Angola‎, συντομογραφία FNLA) είναι πολιτικό κόμμα και πρώην οργάνωση που αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της Ανγκόλας από την Πορτογαλία στον πόλεμο της ανεξαρτησίας, υπό την ηγεσία του Χόλντεν Ρομπέρτο. Ιδρύθηκε το 1954 ως αντάρτικο κίνημα με την ονομασία União dos Povos do Norte de Angola (Ένωση του Λαού της Βόρειας Ανγκόλας), ήταν γνωστό μετά το 1959 ως αντάρτικο κίνημα União dos Povos de Angola (UPA, Ένωση του Λαού της Ανγκόλας) και από το 1961 ως αντάρτικο κίνημα FNLA. Πριν από τις πρώτες πολυκομματικές εκλογές το 1992, το FNLA αναδιοργανώθηκε ως πολιτικό κόμμα. Το FNLA έλαβε το 2,4% των ψήφων και εξέλεξε πέντε βουλευτές. Στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2008, το FNLA έλαβε το 1,11% των ψήφων, λαμβάνοντας τρεις από τις 220 έδρες.

 Το 1954, ο Ενωμένος Λαός της Βόρειας Ανγκόλας (UPNA) σχηματίστηκε ως αυτονομιστικό κίνημα της φυλής Μπακόνγκο που ήθελε να αποκαταστήσει το φεουδαρχικό βασίλειο του 16ου αιώνα, αλλά ήταν επίσης ένα κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην καταναγκαστική εργασία. Ο Χόλντεν Ρομπέρτο επρόκειτο να είναι ο βασιλιάς αυτής της χώρας. Μέχρι το 1958, το όνομα της οργάνωσης άλλαξε σε "União das Populações de Angola" (UPA) υπό την ηγεσία του Χόλντεν Ρομπέρτο ο οποίος καταγόταν από το Σάο Σαλβαδόρ Μπακόνγκο της Βόρειας Ανγκόλας με τη νέα οργάνωση να περιγράφεται ως εθνοτικό πολιτικό κίνημα. Τον Μάρτιο του 1961, το UPA ξεκίνησε μια εξέγερση στο βορρά σφαγιάζοντας χιλιάδες λευκούς εποίκους και υπηρέτες, οι περισσότεροι από τη νότια εθνικότητα των Μπαϊλούντο, "assimilados", Αφρικανοί καθολικοί και μέλη φυλών εκτός από τη φυλή Μπακόνγκο, άνδρες γυναίκες και παιδιά. Η πορτογαλική κυβέρνηση απάντησε στέλνοντας στρατιώτες στην Ανγκόλα και περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν μέχρι το τέλος του 1961. Λέγεται ότι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες έφυγαν από τη βόρεια Ανγκόλα για το Ζαΐρ. Σε μια προσπάθεια να γίνει ένα εθνικό πολιτικό κίνημα, συγχωνεύτηκε με το "Partido Democratico de Angola" (PDA, Δημοκρατικό Κόμμα της Ανγκόλας) για να σχηματίσει το "Frente Nacional de Libertação de Angola" (FNLA, Εθνικό Μέτωπο Ανεξαρτησίας της Ανγκόλας). Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1962, το FNLA είχε συγχωνευθεί σε οργάνωση που ονομάστηκε Εξόριστη Επαναστατική Κυβέρνηση της Ανγκόλας (GRAE) με πρόεδρο τον Ρομπέρτο και υπουργό Εξωτερικών τον Τζόνας Σαβίμπι, με έδρα την Κινσάσα. Το κίνημα αναγνωρίστηκε από τον Οργανισμό Αφρικανικής Ενότητας (OAU) ως το μοναδικό κίνημα ελευθερίας της Ανγκόλας μέχρι το 1971. Ο πυρήνας των μελών προερχόταν από πρόσφυγες και ομογενείς της Ανγκόλας στο Ζαΐρ. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών άρχισε να βοηθά το FNLA το 1961 κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κένεντι και επαναπροώθησε το ένα τρίτο της επίσημης βοήθειάς της προς στο Ζαΐρ στους οργανισμούς FNLA και UNITA. Κατά τη διάρκεια πολλών ετών, οι κυβερνήσεις της Αλγερίας, της Τυνησίας, της Δυτικής Γερμανίας, της Γκάνας, του Ισραήλ, της Γαλλίας, της Ρουμανίας, της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, της Νότιας Αφρικής, των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ζαΐρ και της Λιβερίας υποστήριξαν ενεργά το FNLA. Η γαλλική κυβέρνηση προμήθευσε άνδρες και δάνεισε ένα εκατομμύριο λίρες χωρίς τόκους. Η ισραηλινή κυβέρνηση έδωσε βοήθεια στο FNLA μεταξύ 1963 και 1969. Ο Χόλντεν Ρομπέρτο επισκέφτηκε το Ισραήλ κατά τη δεκαετία του 1960 και τα μέλη του FNLA στάλθηκαν στο Ισραήλ για εκπαίδευση. Κατά τη δεκαετία του 1970 η ισραηλινή κυβέρνηση έστειλε όπλα στο FNLA μέσω του Ζαΐρ. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας άρχισε να προμηθεύει το FNLA με όπλα το 1964. Έδωσε στο FNLA στρατιωτικό εξοπλισμό και τουλάχιστον 112 στρατιωτικούς συμβούλους. Μέχρι τον Ιούλιο του 1964 η αναγνώριση του GRAE ως το μοναδικό κίνημα απελευθέρωσης αμφισβητήθηκε με την παραίτηση του πρωθυπουργού του Κονγκό Σιρίλ Αντουλά, υποστηρικτή τους, και την αποχώρηση του Τζόνας Σαβίμπι, ο οποίος σχημάτισε το απελευθερωτικό κίνημα UNITA λόγω των δικτατορικών πρακτικών του Ρομπέρτο, της απροθυμίας αποδοχής μη δυτικής υποστήριξης και της έλλειψης πολιτικού προγράμματος. Ο Ρομπέρτο απέφυγε «πραξικόπημα» τον Ιούνιο του 1965 από τον υπουργό Άμυνας του και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, ο κουνιάδος του, Μομπούτου Σέσε Σέκο ανέλαβε τον έλεγχο του Ζαΐρ με ένα πραξικόπημα. Αλλά μέχρι το 1968, η ενότητα του GRAE είχε αρχίσει να διαλύεται. Με την ανάληψη της θητείας του Προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον το 1969, διέταξε αναθεώρηση της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στην Ανγκόλα καθώς και στη Νότια Αφρική και στη Ροδεσία. Τον Ιανουάριο του 1970, εγκρίθηκε το υπόμνημα μελέτης αρ. 39 του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, το οποίο αναγνώριζε ότι τα λευκά καθεστώτα σε αυτές τις χώρες δεν πρέπει να είναι απομονωμένα πολιτικά και οικονομικά και ότι η συμμετοχή τους ήταν το καλύτερο μέσο για την επίτευξη αλλαγών στα συστήματά τους. Το γεγονός αυτό σήμανε τη μείωση της βοήθειας προς το FNLA. Στα τέλη του 1972, το FNLA υπέγραψε κατάπαυση του πυρός με το MPLA, το οποίο δέχτηκε επίθεση από τους πρώτους στη βορειοδυτική Ανγκόλα και από τους Πορτογάλους στα βορειοανατολικά. Αιτία της κατάπαυσης του πυρός ήταν πως χρειαζόταν περισσότερα όπλα καθώς δεν είχε καμία αμερικανική βοήθεια εκτός από τον προσωπικό σύμβουλο εκ μέρους της CIA του Ρομπέρτο και ο Νέτο μίλησε στους Τανζανούς που μεσολάβησαν στην κινεζική κυβέρνηση. Αφότου όλες οι ομάδες συνάντησαν τους Κινέζους, το FNLA έλαβε στρατιωτική βοήθεια και εκπαίδευση από τις αρχές του 1973 έως το φθινόπωρο του 1974, και στη συνέχεια μόνο διπλωματική βοήθεια. Τον Απρίλιο του 1974, πραγματοποιήθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα στην Πορτογαλία με μια μετέπειτα ανακοίνωση της μελλοντικής ανεξαρτησίας των αποικιών της, η οποία ξεκίνησε τη διαδικασία από το FNLA, το MPLA και την UNITA στην προσπάθεια να ενισχύσουν την εμβέλεια τους σε όλη την Ανγκόλα και κατέληξε σε σύγκρουση μεταξύ τους. Η ρουμανική κυβέρνηση παρέδωσε όπλα στο FNLA τον Αύγουστο του 1974. Τον Αύγουστο του 1974, η πορτογαλική κυβέρνηση της Ανγκόλας είχε προτείνει ένα διετές σχέδιο ανεξαρτησίας με τις τρεις ομάδες και τους λευκούς εποίκους να σχηματίζουν κυβέρνηση συνασπισμού, αλλά αυτό απορρίφθηκε οριστικά. Προκειμένου να τερματιστεί η σύγκρουση μεταξύ των ομάδων, οργανώθηκαν ατομικές εκεχειρίες μεταξύ των ομάδων και του Πορτογαλικού Στρατιωτικού Συμβουλίου της Ανγκόλας, με την υπογραφή του FNLA στις 15 Οκτωβρίου 1974 που επέτρεψε σε αυτήν και στα άλλα τρία απελευθερωτικά κόμματα να ιδρύσουν πολιτικά γραφεία στη Λουάντα. Μέχρι τις 25 Νοεμβρίου 1974, είχε ολοκληρωθεί κατάπαυση του πυρός μεταξύ του FNLA και της UNITA και με το MPLA στις 18 Δεκεμβρίου. Όταν ο Τζέραλντ Φορντ ανέλαβε την προεδρία τον Αύγουστο του 1974, η νέα εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ απομακρύνθηκε από το υπόμνημα αρ. 39 του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας σε μια υποστήριξη για τη μαύρη κυριαρχία στην Ανγκόλα καθώς και την παθητική υποστήριξη για τη διακυβέρνηση λευκών και έτσι η ελάχιστη βοήθεια επιστράφηκε στο FNLA. Αλλά μέχρι τον Νοέμβριο του 1974, οι ΗΠΑ αποφάσισαν ότι δεν ήθελαν μια μελλοντική κυβέρνηση να κυριαρχείται από το φιλοσοβιετικό MPLA, οπότε η CIA χρηματοδότησε το FNLA με $300.000 για να το βοηθήσει στην επίτευξη του στόχου. Η αυξανόμενη βία θα είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση του FNLA και των άλλων δύο κομμάτων στη Μομπάσα της Κένυας, από τις 3 έως τις 5 Ιανουαρίου 1975, με πρόσκληση του Προέδρου Τζόμο Κενυάτα. Σκοπός της συνάντησης ήταν να ενώσουν τα κόμματα και να βρουν κοινό έδαφος πριν από τις συνομιλίες για την ανεξαρτησία με την Πορτογαλία αργότερα τον ίδιο μήνα. Ο Ρομπέρτο μιλώντας εξ ονόματος όλων, δήλωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία και ότι όλα τα κόμματα έχουν ξεπεράσει τις διαφορές τους και συμφώνησαν καταρχήν σε μια δίκαιη και δημοκρατική κοινωνία χωρίς εθνοτικές διακρίσεις, συμφωνώντας σε μια μεταβατική κυβέρνηση, στις ένοπλες δυνάμεις και στη δημόσια υπηρεσία και τέλος να συνεργαστούν στον αποαποικισμό και την άμυνα της χώρας. Το FNLA και τα άλλα κόμματα συναντήθηκαν στο Πορτιμάο της Πορτογαλίας στις 10 Ιανουαρίου 1975 και κατέληξαν στο σχηματισμό της Συμφωνίας Αλβόρ, η οποία υπογράφηκε στις 15 Ιανουαρίου 1975, και η οποία παραχωρούσε στην Ανγκόλα ανεξαρτησία από την Πορτογαλία στις 11 Νοεμβρίου, τερματίζοντας τον πόλεμο ανεξαρτησίας. Το σχέδιο προέβλεπε επίσης κυβέρνηση συνασπισμού και ενωμένο στρατό. Μέσα σε 24 ώρες από τη Συμφωνία Αλβόρ, ξέσπασαν μάχες στη Λουάντα μεταξύ του FNLA και του MPLA με περαιτέρω βία στις 23 Μαρτίου, όταν έγινε απόπειρα δολοφονίας έναντι του Λόπο ντε Νασιμέντο του MPLA από το FNLA. Η αποτυχία της μεταβατικής κυβέρνησης να λειτουργήσει ήταν επίσης αποτέλεσμα της έλλειψης ενδιαφέροντος από την πορτογαλική κυβέρνηση στην Ανγκόλα καθώς αντιμετώπισε ένα αποτυχημένο αντιπραξικόπημα στη Λισαβόνα από τον στρατηγό Σπινόλα και την έλλειψη βούλησης των πορτογαλικών στρατευμάτων να υπηρετήσουν στην Ανγκόλα και να τερματιστεί η βία μεταξύ του MPLA και του FNLA. Η σταγόνα η οποία ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η απόλυση τον Αύγουστο του Πορτογάλου Ύπατου Αρμοστή Αντόνιο ντα Σίλβα Καρντόσο, του οποίου η προσπάθεια να κυριαρχήσει στο MPLA είχε την υποστήριξη του FNLA. Η μοναδική εναλλακτική του FNLA ήταν στρατιωτική αφού είχε εξοριστεί από τη Λουάντα. Στις 29 Αυγούστου 1975, η Συμφωνία του Αλβόρ ανεστάλη από την Πορτογαλία εκτός από το ζήτημα της ανεξαρτησίας τον Νοέμβριο και η αποχώρηση των στρατευμάτων της σήμανε την κλιμάκωση της βίας για τον έλεγχο της Ανγκόλας. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν πίστευε ότι το πορτογαλικό σχέδιο θα λειτουργούσε και το MPLA θα επιχειρούσε να καταλάβει την εξουσία εγκαθιστώντας ένα σοβιετικού τύπου καθεστώς. Στα τέλη Ιανουαρίου 1975, η Επιτροπή 40, μέρος της εκτελεστικής εξουσίας της αμερικανικής κυβέρνησης, συναντήθηκε και εξέτασε μια πρόταση της CIA για χρηματοδότηση του FNLA με $300.000 και της UNITA με $100.000. Η επιτροπή ενέκρινε τη χρηματοδότηση για το FNLA αλλά όχι για την UNITA. Τα χρήματα επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν από το FNLA για την αγορά εφημερίδων και ραδιοφωνικών σταθμών. Εκτός από τα χρήματα, οι ΗΠΑ παρείχαν όπλα στο Ζαΐρ, το οποίο με τη σειρά του το παρέδωσε στο FNLA και προμήθευσε επίσης αρκετές χιλιάδες στρατιώτες. Με αυτή τη χρηματοδότηση, ο Ρομπέρτο πίστευε ότι κάθε μελλοντικός συνασπισμός θα μπορούσε να εγκαταλειφθεί και με αυτόν τον τρόπο οι Σοβιετικοί θα αρχίσουν να αυξάνουν τη βοήθειά τους στο MPLA. Μέχρι τον Ιούνιο του 1975, η CIA ζήτησε συνάντηση με την Επιτροπή 40 όπου πρότεινε αυξημένη βοήθεια για το FNLA. Η απόφαση δεν ελήφθη για ένα μήνα καθώς το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSC) και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ήθελαν να εξετάσουν την πρόταση. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Ναθάνιελ Ντέιβις προέβαλε αντίρρηση για περαιτέρω βοήθεια καθώς πίστευε ότι δεν θα βοηθούσε το FNLA να γίνει τόσο στρατιωτικά ισχυρό όσο το MPLA παρά μόνο με τεράστια χρηματικά ποσά. Θα προκαλούσε κλιμάκωση της σοβιετικής και κουβανικής εμπλοκής και φοβόταν ότι θα επέμβει η Νότια Αφρική και αυτό θα είχε διπλωματικές επιπτώσεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Αφρική, οπότε η μόνη επιλογή ήταν μια διπλωματική λύση. Ο Χένρυ Κίσινγκερ εξασφάλισε ότι επικρατεί η άποψη της NSC και ότι η βοήθεια και όχι η διπλωματία θα μπορούσε να εμποδίσει τη νίκη του MPLA, οπότε η βοήθεια ύψους 14 εκατομμυρίων δολαρίων εγκρίθηκε για το FNLA και την UNITA τον Ιούλιο και αυξήθηκε στα 25 εκατομμύρια δολάρια τον Αύγουστο και έφτασε τα 32 εκατομμύρια δολάρια τον Σεπτέμβριο. Η βοήθεια έγινε γνωστή ως Επιχείρηση IA Feature. Το μυστικό σχέδιο της CIA ξεκίνησε την αποστολή προμηθειών στο FNLA μέσω Ζαΐρ και Ζάμπια και μέχρι τον Νοέμβριο του 1975 ήταν σε θέση να προμηθεύσει 12 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, 50 πυραύλους εδάφους-αέρος, 1000 όλμους, 50.000 τουφέκια και πολυβόλα, 100.000 χειροβομβίδες, 25 εκατομμύρια πυρομαχικά, 60 φορτηγά, ρυμουλκούμενα, σκάφη, ασυρμάτους, ανταλλακτικά, φάρμακα και τρόφιμα με εκπαίδευση από απόστρατους στρατιωτικούς συμβούλους των ΗΠΑ και πέντε αεροσκάφη spotter καθώς και μισθοφόρους. Η CIA όρισε τον Τζον Στόκγουελ διαχειριστή της ομάδας εργασίας της Ανγκόλας, αλλά διαπίστωσε ότι πολλά μέλη της CIA αμφισβητούσαν την ικανότητα του FNLA να νικήσει το MPLA και αυτό επιβεβαιώθηκε όταν επισκέφτηκε την Ανγκόλα και ανακάλυψε την έλλειψη πολιτικής υποστήριξης για την οργάνωση και φοβόταν επίσης κάθε είσοδος των δυνάμεων της Νότιας Αφρικής στην Αγκόλα θα υπονόμευε διπλωματικά τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Αφρική. Με το πρόσχημα των επιθέσεων γύρω από την υδροηλεκτρική εγκατάσταση Καλουέκε, ο στρατός της Νότιας Αφρικής θα εισερχόταν στην Ανγκόλα για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του στην εγκατάσταση η οποία εξελίχθηκε στην επιχείρηση Σαβάνα για να βοηθήσει το FNLA και την UNITA να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο έλεγχο στη νότια και κεντρική Ανγκόλα πριν από τη μέρα της ανεξαρτησίας τον Νοέμβριο. Οι ΗΠΑ φάνηκαν να δίνουν το πράσινο φως για τη μυστική εισβολή των Νοτιοαφρικανών, αλλά αυτό σύντομα θα αλλάξει καθώς η εμπλοκή τους έγινε δημόσια γνωστή, οι ΗΠΑ απομακρύνθηκαν. Οι Νοτιοαφρικανοί έφτασαν κοντά στη Λουάντα από το νότο, ενώ μια μικρή δύναμη νοτιοαφρικανικού πυροβολικού και συμβούλων θα υποστήριζαν το FNLA στο βορρά. Χωρίς τον έλεγχο της Λουάντα την ημέρα της ανεξαρτησίας, ο Ρομπέρτο συνειδητοποίησε πως η διεθνής νομιμότητα του FNLA θα ήταν υπό αμφισβήτηση. Η μόνη «κατάλληλη» επίθεση στη Λουάντα ήταν από το βορρά μέσω του Κουιφανγκόντο. Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν από το FNLA στις 5 και 8 Νοεμβρίου 1975 αλλά αποκρούστηκαν κάθε φορά από το MPLA. Με την ημέρα της ανεξαρτησίας να πλησιάζει στις 11 Νοεμβρίου 1975, ο Ρομπέρτο έδωσε την τελική εντολή να επιτεθεί στο Κουιφανγκόντο στις 10 Νοεμβρίου αγνοώντας ότι οι Κουβανοί είχαν ενισχύσει τις θέσεις τους με στρατεύματα και νέο σοβιετικό εξοπλισμό. Ο Ρομπέρτο θα ισχυριζόταν ότι οι Νοτιοαφρικανοί έστειλαν άνδρες να τον βοηθήσουν ενώ οι Νοτιοαφρικανοί ισχυρίστηκαν ότι προειδοποίησαν για μετωπική επίθεση, αλλά όποια και αν ήταν η πραγματική ιστορία, η τελική επίθεση του FNLA στη λεγόμενη Μάχη του Κουιφανγκόντο απέτυχε καταστροφικά. Το MPLA διατήρησε τη Λουάντα και η Ανγκόλα απέκτησε ανεξαρτησία από τον Πορτογάλο Ύπατο Αρμοστή με τον Νέτο να ανακηρύσσει τη Λαϊκή Δημοκρατία της Ανγκόλας. Το FNLA θα συνέχιζε τον αγώνα του στην Ανγκόλα για άλλους τέσσερις μήνες. Στις 6 Νοεμβρίου 1975, ο διευθυντής της CIA Γουίλιαμ Κόλμπι εμφανίστηκε ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και τους ενημέρωσε ότι η οργάνωσή του δεν είχε ενημερώσει πλήρως την επιτροπή για τις δραστηριότητές της στην Ανγκόλα και την επόμενη μέρα, οι New York Times δημοσίευσαν τη μαρτυρία. Μέχρι τις 26 Νοεμβρίου, η Νιγηρία, παρά τις επιθυμίες των ΗΠΑ, είχε αναγνωρίσει την κυβέρνηση του MPLA και σύντομα έπεισε είκοσι δύο άλλα αφρικανικά έθνη να την αναγνωρίσουν επίσης. Μέχρι τον Δεκέμβριο, ο Πρόεδρος Φορντ και ο Κίσινγκερ αποφασίζουν ότι η βοήθεια προς τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί και η CIA διατάχθηκε να εκπονήσει περαιτέρω σχέδια βοήθειας που θα χρειάζονταν την έγκριση της Γερουσίας, αλλά εν τω μεταξύ, η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας συνέταξε την τροπολογία Κλαρκ, η οποία έλαβε το όνομά της από τον γερουσιαστή Ντικ Κλαρκ, μετά την επίσκεψή του στην Ανγκόλα. Κατέληξε ότι ο Λευκός Οίκος και η CIA είπαν ψέματα για τη συμμετοχή τους και ότι η προσπάθεια των ΗΠΑ ήταν υπεύθυνη για την παρακίνηση των Κουβανών και των Νοτιοαφρικανών στη σύγκρουση της χώρας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η CIA, αδυνατώντας να παραμείνουν στον στόχο τους, δεν μπόρεσαν να πείσουν τη Βουλή ή τη Γερουσία και στις 19 Δεκεμβρίου 1975, η τροπολογία του Κλαρκ πέρασε από τη Γερουσία και η μυστική αμερικανική βοήθεια στην Ανγκόλα έληξε με τη Βουλή μετά από αγωγή στις 27 Ιανουαρίου 1976. Το MPLA και οι Κουβανοί διατήρησαν την πρωτοβουλία στη Βόρεια Ανγκόλα μετά την ήττα του FNLA στο Κουιφανγκόντο με τις προόδους στο Κασίτο και τις αεροπορικές βάσεις του τελευταίου στο Καμαμπατέλα και στο Νεγκάγκε. Το Κασίτο έπεσε στις 27 Δεκεμβρίου 1975 και η κύρια αεροπορική βάση του FNLA στην Καμαμπατέλα καταλήφθηκε την 1η Ιανουαρίου και στη Νεγκάγκε στις 3 Ιανουαρίου, ενώ η έδρα τους στην Καρμόνα έπεσε στις 4 Ιανουαρίου και έτσι η αποχώρηση του FNLA ξεκίνησε σοβαρά. Στις αρχές του 1976, ηττημένο από το MPLA, το FNLA άρχισε να υποχωρεί, λεηλατώντας χωριά στη βόρεια Ανγκόλα, καθώς κατευθύνονταν προς τα σύνορα του Ζαΐρ. Στις 11 Ιανουαρίου 1976, η FAPLA και οι Κουβανοί κατέλαβαν το Αμπρίζ και το Αμπριζέτε από το FNLA και στη συνέχεια προχώρησαν στην έδρα τους στο Σάο Σαλβαδόρ με τη διαδρομή να ελέγχεται από ξένους μισθοφόρους υπό τον συνταγματάρχη Καλάν και στοιχεία του FNLA. Με τον συνταγματάρχη Καλάν να διαπράττει θηριωδίες στις μάχες, συμπεριλαμβανομένων των δικών του ανθρώπων, θα αφαιρεθεί από τη διοίκηση του FNLA και έτσι η μισθοφορική υποστήριξη που είχε ξεκινήσει τον προηγούμενο Δεκέμβριο τελείωσε και το Σάο Σαλβαδόρ κατελήφθη στις 15 Φεβρουαρίου 1976. Οι Νοτιοαφρικανοί αποσύρθηκαν από την Ανγκόλα στις 27 Μαρτίου 1976 αφού έλαβαν εγγυήσεις από την Ανγκόλα και τα Ηνωμένα Έθνη σχετικά με την ασφάλεια των εγκαταστάσεων στις υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις του Καλουέκε τερματίζοντας έτσι την επιχείρηση Σαβάνα. Στοιχεία του FNLA που είχαν λάβει μέρος ως Ομάδα Κρούσης Ζουλού της Νότιας Αφρικής, μετατράπηκαν στο 32ο Τάγμα. Στις 29 Φεβρουαρίου 1976, ο πρόεδρος της Ανγκόλας Αγκοστίνιο Νέτο και ο πρόεδρος του Ζαΐρ Μομπούτο Σεσέ Σέκο συναντήθηκαν στη Μπραζαβίλ για να υπογράψουν ένα σύμφωνο μη-επιθετικότητας, το οποίο έμελλε να λήξει την υποστήριξη της Ανγκόλας στους αντάρτες Κατανγκέσε στη χώρα τους, ενώ οι Ζαϊριανοί υποσχέθηκαν να εκδιώξουν και τόσο το FNLA όσο και την UNITA από βάσεις στο Ζαΐρ αλλά η συμφωνία δεν κράτησε και η εισβολή του Σάμπα I έλαβε χώρα τον Μάρτιο του 1977. Η εισβολή Σάμπα II στην επαρχία Σάμπα του Ζαΐρ τον Μάιο του 1978, από αυτονομιστές με έδρα την ανατολική Ανγκόλα, ήταν η αρχή του τέλους για το FNLA που έδρευε στο Ζαΐρ. Ο πρόεδρος της Ανγκόλας Νέτο και ο πρόεδρος του Ζαΐρ Μόμπουτο Σέσε Σέκο συναντήθηκαν ξανά στη Μπραζαβίλ τον Ιούνιο του 1978 όπου υπεγράφη σύμφωνο συμφιλίωσης μεταξύ των δύο χωρών. Το αποτέλεσμα αυτού του συμφώνου είχε ως αποτέλεσμα την εξορία του Χόλντεν Ρομπέρτο στη Γκαμπόν από τον Πρόεδρο του Ζαΐρ τον Νοέμβριο του 1979 ενώ βρισκόταν στη Γαλλία για ιατρική περίθαλψη. Στοιχεία του FNLA θα συνέχιζαν τον αγώνα μετά την αποχώρηση του Ρομπέρτο, με την ονομασία FNLA-COMIRA (Επιτροπή Στρατιωτικής Αντίστασης της Ανγκόλας) αλλά έπαψε να υπάρχει μέχρι το 1983.