Μίχαελ Πάχερ

Ο Μίχαελ Πάχερ (γερμανικά: Michael Pacher, 1435-1498) ήταν Αυστριακός ζωγράφος και γλύπτης, θρησκευτικών κυρίως θεμάτων, ένας από τους μεγάλους καλλιτέχνες της πρώιμης Βορειοευρωπαϊκής Αναγέννησης. Ο Πάχερ πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο νότιο Τιρόλο. Αξιοσημείωτα, ενώ τα έργα ξυλογλυπτικής του - όπως εκείνα των συγχρόνων του Χανς Μούλτσερ (1400-1467), Φάιτ Στος (1447-1533) και Τίλμαν Ρίμενσνάιντερ (1460-1531) - αποτελούν έξοχα παραδείγματα γερμανικής γοτθικής τέχνης, τα έργα ζωγραφικής του αντανακλούν έντονα επιρροές από τη Φλωρεντιανή Αναγέννηση, συστήνοντας σε μεγάλο εύρος γερμανών καλλιτεχνών τις νέες τεχνικές που ανθούσαν νοτίως των Άλπεων. Στη γλυπτική, ως αριστούργημά του αναγνωρίζεται το «Πολύπτυχο του Αγίου Βόλφγκανγκ» (1471-1481) για την ομώνυμη Εκκλησία στο Abersee, περιοχή της Άνω Αυστρίας. Στη ζωγραφική, ως αριστούργημά του θεωρείται το «Τρίπτυχο των Πατέρων της Εκκλησίας» (1483, Παλαιά Πινακοθήκη, Μόναχο). Εκ πρώτης όψεως, για κάποιον που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εκτελώντας παραγγελίες για μικρές τοπικές εκκλησίες, η επιρροή που άσκησε στη γερμανική αναγεννησιακή ζωγραφική και η φιλοτέχνηση ενός από τα σημαντικότερα έργα ξυλογλυπτικής της ιστορίας, αποτελεί κάτι το εξαιρετικό.

 Ελάχιστες πληροφορίες διαθέτουμε για την παιδική ηλικία και την καλλιτεχνική εκπαίδευση του Πάχερ. Γεννήθηκε κοντά στο Μπρίξεν του νότιου Τιρόλου. Κατά πάσα πιθανότητα ταξίδεψε στη Μάντουα και την Πάδουα της Ιταλίας κατά τη δεκαετία του 1450 και ξανά γύρω στο 1475. Το παλαιότερο γνωστό έργο του χρονολογείται το 1465, ωστόσο δεν σώζεται στις μέρες μας. Μέχρι το 1467 φαίνεται πως είχε χτίσει τη φήμη του ως ζωγράφος και ικανός ξυλογλύπτης, διατηρώντας εργαστήριο στο Bruneck, όχι μακρυά από τη γενέτειρά του. Οι περισσότερες παραγγελίες του αφορούσαν θρησκευτικά θέματα, κυρίως για Άγιες Τράπεζες. Όντας ενεργός για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 1470 στο Neustift, επίσης στο Τιρόλο, μετακόμισε στο Ζάλτσμπουργκ το 1484 για εργασίες στην Εκκλησία των Φραγκισκανών, οι οποίες και έμειναν ανολοκλήρωτες κατά το θάνατό του το 1498. Δυστυχώς, παρόλο που έργα του Πάχερ φιλοξενούνται σε μερικά από τα καλύτερα μουσεία τέχνης της Ευρώπης, πολλά από τα έργα ζωγραφικής του έχουν καταστραφεί. Από εκείνα που σώζονται, τα περισσότερα βρίσκονται in situ, σε διάφορες αυστριακές εκκλησίες. Το έργο αυτό αποτελεί παραγγελία του Αββά Βενέδικτου Εκ του Mondsee και βρίσκεται στην Εκκλησία του Αγίου Βόλφγκανγκ στην περιοχή Abersee (δυτική όχθη της λίμνης Wolfgangsee). Αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και εξοχότερα σκαλισμένα και χρωματισμένα έργα για Αγία Τράπεζα που έχουν ποτέ εκτελεστεί. Το επιχρυσωμένο από ξύλο φιλύρας κεντρικό τμήμα απεικονίζει τη «Στέψη της Παρθένου», που στα πλευρά διαθέτει δύο ζεύγη κινητών χρωματισμένων πτερύγων που απεικονίζουν «σκηνές από τη Ζωή του Χριστού και του Αγίου Βόλφγκανγκ» (Βενεδικτινό Επίσκοπο του Ratisbon). Στην κορυφή της κατασκευής στέκει μια επιβλητικά σκαλισμένη αναπαράσταση της Σταύρωσης. Οι περισσότερες από τις λαξευμένες μορφές στέκονται ανεξάρτητες και μέσα σε εσοχή. Το σχέδιο είναι όψιμης γοτθικής τεχνοτροπίας με επιρροές από το νέο ρεαλισμό του Χανς Μούλτσερ («Αγία Τράπεζα του Στέρτσινγκ», 1457) στις προσεγμένες λεπτομέρειες των γλυπτών. Η βαθειά γραμμική προοπτική μαρτυρά επίσης επιρροή από τον Ιταλό Αντρέα Μαντένια (1430-1706), ο οποίος, όπως και ο Πάχερ, μοντελοποιούσε τα έργα ζωγραφικής του με γλυπτά. Το τρίπτυχο αυτό κατασκευάστηκε για το Μοναστήρι του Neustift, κοντά στο Μπρίξεν, και - όπως ο Άγιος Βόλφγκανγκ - αποτελεί έξοχο παράδειγμα της ικανότητας του καλλιτέχνη να συνδυάζει τη γλυπτική με τη ζωγραφική. Το έργο απεικονίζει τέσσερις από τους μεγάλους Πατέρες της Δυτικής Εκκλησίας, καθένας από τους οποίους συνοδεύεται από ένα περιστέρι που συμβολίζει το Άγιο Πνεύμα. Από αριστερά στα δεξιά: ο Ιερώνυμος με αμφίεση Καρδιναλίου μαζί με το λιοντάρι από του οποίου την πατούσα αφαίρεσε ένα αγκάθι. Έπειτα ο Αυγουστίνος με το παιδί που του υπενθύμισε τη ματαιότητα του να προσπαθεί κανείς να καταλάβει τη λογική του Θεού. Κατόπιν ο Πάπας Γρηγόριος ο Μέγας, που απεικονίζεται να σώζει τον Αυτοκράτορα Τραϊανό από το Καθαρτήριο. Τέλος, ο Αρχιεπίσκοπος Αμβρόσιος, με ένα βρέφος στην κούνια, το οποίο σύμφωνα με το θρύλο τον υπέδειξε ως τον επόμενο επίσκοπο. Αποτελώντας συνδυασμό της Γοτθικής Τέχνης (ως προς το σχέδιο, το χρωματισμό και τα διακοσμητικά στοιχεία) και της Πρώιμης Αναγεννησιακής Τέχνης (ως προς τη γραμμική προοπτική και τις γλυπτικές φόρμες), το τρίπτυχο αντιπροσωπεύει μια από τις πρώτες μεγάλες εκφράσεις των αρχών της Ιταλικής Αναγέννησης στη γερμανική ζωγραφική παράδοση. Αναγεννησιακή τέχνη στη Γερμανία Αναγέννηση στη Βόρεια Ευρώπη Michael Pacher, κατάλογος έργων σε διάφορα μουσεία ανά τον κόσμο. Michael Pacher, κατάλογος έργων στην Web Gallery of Art. Altarpiece for the Pilgrimage Church of Sankt Wolfgang, πληροφορίες και εικόνες στην Web Gallery of Art. Michael Pacher, επεξηγήσεις τεχνικών στοιχείων σε τρία έργα του καλλιτέχνη.