Κώδικας Ρόχοντς

Ο Κώδικας Ρόχοντς (ουγγρικά: rohont͡s‎) είναι ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο βιβλίο άγνωστου συγγραφέα, με κείμενο σε άγνωστη γλώσσα και σύστημα γραφής, που εμφανίστηκε στην Ουγγαρία στις αρχές του 19ου αιώνα. Η προέλευση του βιβλίου και η σημασία του κειμένου και των εικονογραφήσεών του έχουν ερευνηθεί από πολλούς μελετητές και ερασιτέχνες, χωρίς οριστικό συμπέρασμα, αν και πολλοί Ούγγροι μελετητές πιστεύουν ότι πρόκειται για φάρσα του 18ου αιώνα. Το όνομα του κώδικα συχνά γράφεται «Ροχόντσιζι», σύμφωνα με την παλιά ουγγρική ορθογραφία που μεταρρυθμίστηκε στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Αυτή η ορθογραφία έχει εξαπλωθεί κατά πάσα πιθανότητα να οφείλεται στο βιβλίο του Β. Ίνασιουκ το 2002. Σήμερα το όνομα του κώδικα είναι γραμμένο ως ουγγρικά: 'Rohonci kódex'‎.

 Ο κώδικας πήρε το όνομά του από την πόλη Ρόχοντς, στη Δυτική Ουγγαρία (σημερινό Ρέτσιντζ της Αυστρίας), όπου φυλάχθηκε μέχρι το 1838, όταν δωρήθηκε στην Ουγγρική Ακαδημία Επιστημών από τον Γκούζταβ Μπάτθαγιανι, έναν Ούγγρο κόμη, μαζί με ολόκληρη τη βιβλιοθήκη του. Η προέλευση του κώδικα είναι άγνωστη. Ένα πιθανό ίχνος του παρελθόντος του μπορεί να είναι μια καταχώριση στον κατάλογο του 1743 της βιβλιοθήκης Μπάτθαγιανι Ρόχοντς, η οποία γράφει «"Magyar imádságok, volumen I in 12"» (ουγγρικές προσευχές σε ένα τόμο, μεγέθους Ντουοντεσίμο). Τόσο το μέγεθος όσο και το υποτιθέμενο περιεχόμενο του τόμου που περιγράφεται ταιριάζουν στον κώδικα, αλλά δεν δίνονται περισσότερες πληροφορίες στον κατάλογο, καθιστώντας αδύνατη την ακριβή αντιστοίχιση με τον κώδικα.Από τότε που η ύπαρξη του κώδικα έγινε ευρέως γνωστή, ο κώδικας έχει μελετηθεί από πολλούς μελετητές και ερασιτέχνες, αλλά κανένας δεν έχει καταφέρει να παρέχει μια ευρέως αποδεκτή και πειστική μετάφραση ή ερμηνεία του κειμένου. Ο κώδικας μελετήθηκε από τον Ούγγρο λόγιο Φέρεντς Τόλντ γύρω στο 1840, και αργότερα από τον Πωλ Χάνφαλβι και από τον αυστριακό ειδικό παλαιογραφίας Άλμπερτ Μαλ. Ο Τζόζεφ Τζίρεσεκ και ο γιος του, Κωνσταντίν Τζόσεφ Τζίρεσεκ, ήταν οι δύο καθηγητές πανεπιστημίου στην Πράγα, όπου μελέτησαν 32 σελίδες του κώδικα την περίοδο 1884-1885. Το 1885 ο κώδικας εστάλη στον Μπέρναρντ Τζαλγκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ. Ο διάσημος Ούγγρος ζωγράφος Μιχαήλ Μουνκάσκι, πήρε επίσης τον κώδικα μαζί του στο Παρίσι στα χρόνια 1890-1892 για να τον μελετήσει.Το 1866, ο Ούγγρος ιστορικός Κάρολος Σζάσμπο (1824-1890) πρότεινε ότι ο κώδικας ήταν μια πλαστογραφία, προερχόμενη από τον Σάμιουελ Λιταρέτι Νέμες (1796-1842), έναν Τρανσυλβανό - Ούγγρο αρχαιολόγο και συνιδρυτή της Εθνικής Βιβλιοθήκης Σζετσένγι στη Βουδαπέστη. Είναι γνωστό ότι ο Νέμες δημιούργησε πολλές ιστορικές πλαστογραφίες (κυρίως στη δεκαετία του 1830) οι οποίες εξαπάτησαν ακόμη και μερικούς από τους πιο φημισμένους Ούγγρους μελετητές της εποχής. Έκτοτε, αυτή η γνώμη περί πλαστογραφίας διατηρήθηκε από την κυρίαρχη ουγγρική επιστήμη, παρόλο που δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν τον κώδικα με τον Νέμες συγκεκριμένα. Ο Κώδικας Ρόχοντς βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών. και απαιτείται ειδική άδεια για τη μελέτη του. Ωστόσο, διατίθεται αντίγραφο σε μικροφίλμ.Το 2015, ο κώδικας επανασαρώθηκε από ειδικούς του Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, αλλά δημοσιεύθηκαν μόνο οκτώ σελίδες υψηλότερης ανάλυσης. Ο κώδικας έχει 448 σελίδες χαρτιού διαστάσεων 12 επί 10 εκατοστά, με κάθε σελίδα να έχει μεταξύ 9 και 14 σειρών συμβόλων, τα οποία μπορεί να είναι ή να μην είναι γράμματα. Εκτός από το κείμενο, υπάρχουν 87 εικονογραφήσεις που περιλαμβάνουν θρησκευτικές, λαϊκές και στρατιωτικές σκηνές. Οι ακατέργαστες εικόνες φαίνεται να υποδηλώνουν ένα περιβάλλον όπου συνυπάρχουν χριστιανικές , ειδωλολατρικές και μουσουλμανικές θρησκείες, καθώς τα σύμβολα του σταυρού, της ημισελήνου και του ήλιου / σβάστικας είναι όλα παρόντα. Ο αριθμός των συμβόλων που χρησιμοποιούνται στον κώδικα είναι περίπου δέκα φορές υψηλότερος από οποιοδήποτε γνωστό αλφάβητο, με τον Νεμάτι (1889) να έχει μετρήσει 792, αλλά τα περισσότερα σύμβολα χρησιμοποιούνται με μικρή επανάληψη, οπότε τα σύμβολα στον κώδικα μπορεί να μην είναι από αλφάβητο, αλλά αντίθετα ένα συλλαβικό ή λογογραφικό χαρακτήρα, όπως οι κινέζικοι χαρακτήρες. Η αιτιολόγηση του δεξιού περιθωρίου φαίνεται να σημαίνει ότι τα σύμβολα γράφτηκαν από δεξιά προς τα αριστερά.Η μελέτη του εγγράφου στο οποίο είναι γραμμένος ο κώδικας δείχνει ότι πιθανότατα πρόκειται για βενετσιάνικο χαρτί που έγινε τη δεκαετία του 1530. Αυτό δεν παρέχει βεβαιότητα ως προς την ημερομηνία του κειμένου, ωστόσο, καθώς μπορεί να έχει μεταγραφεί από παλαιότερη πηγή ή το χαρτί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί πολύ μετά την παραγωγή του. Λαμβάνοντας μια ιδέα από τις εικόνες, ο Λανγκ εικάζει ότι πιθανότατα δημιουργήθηκε κάπου στον 16ο-17ο αιώνα. Κατά χρονολογική σειρά The Rohonc Codex digitised at the Library and Information Centre, Hungarian Academy of Sciences Bobory, Dóra, A rohonci kód (The Rohonc Code). By Benedek Láng. Hungarian Historical Review, 2:(4), 938-943. (2013) on academia.edu Library of the Hungarian Academy of Sciences