Αναστάς Γιοβάνοβιτς

Ο Αναστάσιγε "Αναστάς" Γιοβάνοβιτς (σερβικά κυριλλικά: Анастас Јовановић‎, βουλγαρικά: Анастас Йованович‎ 1817 – 1 Νοεμβρίου 1899) ήταν ο πρώτος Σέρβος φωτογράφος της εποχής του, που αντιμετώπισε τη φωτογραφία ως μορφή τέχνης και συνέλαβε ιστορικά γεγονότα σε φιλμ, όπως συνέβαιναν. Ήταν ο συγγραφέας του πρώτου φωτογραφικού πάνθεου των πιο σημαντικών γεγονότων και των ανθρώπων της εποχής του. Πέθανε το 1899 στο σπίτι του στο Βελιγράδι.

 Ο Γιοβάνοβιτς, ήταν Βουλγαρικής καταγωγής και κατά τη διάρκεια της ζωής του ένιωθε πάντα Βούλγαρος και ταυτόχρονα Σέρβος. Γεννήθηκε στη Βράτσα, μια σημαντική διοικητική πόλη και φρουρά υπό οθωμανική κυριαρχία το 1817. Όταν ο Αναστάς ήταν 9 ετών, ο πατέρας του τον έστειλε για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του στο Βελιγράδι, όπου ο θείος του δούλευε στο στούντιο ραπτικής του πρίγκιπα Ομπρένοβιτς. Το 1830, μετά το θάνατο του πατέρα του Αναστάς, η οικογένειά του μετακόμισε στο Βελιγράδι. Αλλά μετά από ένα χρόνο ο θείος του, που ήταν το στήριγμά τους, πέθανε επίσης. Εκείνη την εποχή τα καλλιτεχνικά ταλέντα του Γιοβάνοβιτς αναγνωρίστηκαν από τον Πρίγκιπα της Σερβίας. Ο μέντοράς του Μίλος Ομπρένοβιτς Α', έστειλε τον Γιοβάνοβιτς, με έξοδα της κυβέρνησης, στη Βιέννη το 1837 για να σπουδάσει ζωγραφική, γραφιστική και λιθογραφία στην Ακαδημία της Βιέννης υπό τη διεύθυνση του Καρλ Γκσελχόφερ (τέχνη) και του Γιόχαν Στάντλερ (γραφικά και λιθογραφία). Ενώ ήταν στην ακαδημία, ενδιαφερόταν για την εφεύρεση του Λουί Νταγκέρ. Ήταν επίσης μεταξύ των πρώτων φωτογράφων, που εκμεταλλεύτηκαν αυτήν τη νέα εφεύρεση, η οποία ήταν ικανή να συλλάβει μια «αληθινή ομοιότητα» οποιουδήποτε και οτιδήποτε. Ο Γιοβάνοβιτς, φυσικά, έγινε μεταξύ των πρώτων φωτογράφων, που άνοιξαν ένα στούντιο νταγκεροτυπίας ενώ ήταν ακόμα στη Βιέννη. Όταν επέστρεψε στο σπίτι το 1850, ήταν επίσης μεταξύ των πρώτων που έκανε πορτρέτα χρησιμοποιώντας τη νέα μέθοδο νταγκεροτυπίας. (Ωστόσο, ο πρώτος Σέρβος φωτογράφος, που χρησιμοποίησε την νταγκεροτυπία ήταν ο Ντιμίτριγιε Νοβάκοβιτς, σύμφωνα με έγγραφα στο Ιστορικό Μουσείο της Σερβίας). Μετά την αποφοίτησή του από την ακαδημία, ο Γιοβάνοβιτς διορίστηκε προσωπικός φωτογράφος στον Πρίγκιπα Μιχάηλο Ομπρένοβιτς, καθώς και επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου του Πρίγκιπα Μιχάηλο. Από την αρχή, η φιλοδοξία του Γιοβάνοβιτς ήταν να δημιουργήσει μια συλλογή από πίνακες ζωγραφικής και λιθογραφίες του Βελιγραδίου. Αρχικά ζωγράφισε και λιθογράφησε, και μετά όταν ήρθε η νέα εφεύρεση, φωτογράφισε τα ιστορικά της κτήρια, τα φρούρια, τις φρουρές, τα αγάλματα, τα καταστήματα και τους δρόμους και σχεδόν κάθε αξιοσημείωτο Σέρβο της εποχής του. Η τεχνική του προχώρησε για την εποχή του, και οι φιγούρες του είχαν προφανώς ποζάρει, αλλά η αμεσότητα και η ευαισθησία του έργου του αποδεικνύουν χωρίς αμφιβολία ότι αναγνώρισε αμέσως το νέο μέσο - φωτογραφία - ως μορφή τέχνης. Πούλησε μέρος του έργου του σε μουσεία της Βιέννης, ιδιωτικούς συλλέκτες και μερικές πρώιμες φωτογραφίες σε ζωγράφους για αναφορά. Πολλές από τις φωτογραφίες του τυπώθηκαν σε σερβικά περιοδικά και εφημερίδες. Η σημασία του Γιοβάνοβιτς αναγνωρίστηκε σχεδόν αμέσως από τη σερβική κυβέρνηση. Οι εκθέσεις του έργου του πρωτοεμφανίστηκαν στη Σερβία το 1850 και είχαν μεγάλη επιρροή στο στυλ των νεαρών Σέρβων φωτογράφων. Περίπου 892 από τις φωτογραφίες του αποτελούν μέρος της μόνιμης συλλογής του Ιστορικού Μουσείου της Σερβίας στο Βελιγράδι. Οι σημαντικότερες μελέτες πορτραίτων του είναι: Πέτρος Β' Πέτροβιτς-Νιέγκος, Μιχάηλο Ομπρένοβιτς Γ', πρίγκιπας της Σερβίας, Βουκ Στεφάνοβιτς Κάρατζιτς, Μπράνκο Ραντίσεβιτς, Τομά Βούσιτς Πέρισιτς και άλλοι. Οι λιθογραφίες του από Σέρβους άντρες των γραμμάτων (Ντοσιτέι Ομπράντοβιτς) και στρατιωτικούς ηγέτες (Χάιντουκ Βέλικο Πέτροβιτς και Στέβαν Σούπλικατς) είναι εξίσου σημαντικοί από ιστορική άποψη. Η παράδοση πορτρέτου του Αναστάς Γιοβάνοβιτς συνεχίστηκε από τον Μίλαν Γιοβάνοβιτς, (χωρίς σχέση) που πέθανε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο γιος του Αναστάς Κωνσταντίνος Γιοβάνοβιτς (1849–1923) ήταν εξέχων αρχιτέκτονας. Η κόρη του Αναστάς, Καταρίνα Γιοβάνοβιτς, ήταν εξέχουσα μεταφράστρια από Σερβικά στα Γερμανικά. Του απονεμήθηκε το Τάγμα του Πρίγκιπα Ντανίλο Α'.