Θάλασσα

Θάλασσα ονομάζεται μια μεγάλη έκταση αλμυρού ύδατος και η έννοια συνδέεται με έναν ωκεανό ή μια μεγάλη λίμνη, συνήθως με αλμυρό νερό, που δεν έχει φυσική έξοδο. Ο όρος συχνά χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο του όρου Ωκεανός, αν και η χρήση της στη Γεωγραφία είναι αυστηρά καθορισμένη, (βλ. για παράδειγμα Τροπικές θάλασσες). Κατά την ελληνική μυθολογία, η Θάλασσα ήταν αρχέγονη, ιδεατή ανθρωπόμορφη θεότητα που κατέληξε δευτερεύουσα μετά τον Ποσειδώνα.

 Α. Από την άποψη της Ναυτικής γεωγραφίας Θάλασσα καλείται η υγρή μάζα που καλύπτει τα 3/4 της επιφάνειας της Γης. Η τεράστια αυτή υγρή έκταση διακρίνεται σε επί μέρους εκτάσεις ανάλογα με τους χώρους που καταλαμβάνουν αυτές. Οι πολύ μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις ονομάζονται Ωκεανοί οι οποίοι και καταλαμβάνουν συνολική επιφάνεια 354 εκατομ. τετρ. χιλιόμετρα. Θαλάσσιες εκτάσεις μικρότερες των Ωκεανών που σχηματίζονται ανάμεσα σε νησιά ή σε μεγάλες εκτάσεις ξηράς ονομάζονται Θάλασσες (Μεσόγειος, Βόρειος, Αντιλλών). Όταν η έκτασή τους είναι ακόμη μικρότερη ονομάζονται πελάγη, όπως το Αιγαίο, το Ιόνιο κλπ. Όταν δε μια θαλάσσια έκταση περιορίζεται έντονα από τη ξηρά τότε ονομάζεται κόλπος. Β. Από την άποψη του Διεθνούς δικαίου η θάλασσα διακρίνεται σε Χωρικά ύδατα, Οικονομική ζώνη και Αιγιαλίτιδα ζώνη που υπάγονται στη κυριαρχία της παράκτιας χώρας, τις κλειστές θάλασσες που περιβάλλονται από στεριά π.χ. Νεκρά θάλασσα) που ανήκουν στη κυριαρχία του παράκτιου ή παράκτιων χωρών, στις εσωτερικές θάλασσες που περιβάλλονται από ξηρά αλλά συγκοινωνούν με την ανοιχτή θάλασσα όπως η Αζοφική που ταυτίζεται με αυτή και τέλος τις «ανοικτές θάλασσες» ή Διεθνή ύδατα που δεν υπάγονται σε κανενός κράτους τη δικαιοδοσία. Γ. Από πλευράς Μετεωρολογίας, η θάλασσα διακρίνεται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με τη κατάστασή της (κατάσταση θαλάσσης) π.χ. γαλήνια, ταραγμένη, κυματώδη κλπ. Η θάλασσα είναι το διασυνδεδεμένο σύστημα των ωκεάνιων υδάτων της Γης, συμπεριλαμβανομένου του Ατλαντικού, του Ειρηνικού, του Ινδικού, του Νότιου και του Αρκτικού Ωκεανού. Ωστόσο η λέξη "θάλασσα" μπορεί να αναφέρεται σε πολλά συγκεκριμένα και πολύ μικρότερα σώματα θαλάσσιου νερού όπως η Βόρεια ή η Ερυθρά Θάλασσα. Δεν υπάρχει κάποια μεγάλη διάκριση μεταξύ θαλασσών και ωκεανών, παρόλο που οι θάλασσες είναι μικρότερες και συχνά καλύπτονται μερικώς (ως περιθωριακές ή μεσόγειες θάλασσες) ή ολοκλήρως (ως εσωτερικές θάλασσες) από ξηρά. Ωστόσο η θάλασσα των Σαργασσών δεν περιβάλλεται από ακτογραμμή και βρίσκεται στον Βορειοατλαντικό κύκλο (North Atlantic Gyre). Οι θάλασσες είναι γενικά μεγαλύτερες από τις λίμνες και περιέχουν αλμυρό νερό, αλλά η θάλασσα της Γαλιλαίας είναι μια λίμνη γλυκού νερού. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας δηλώνει ότι όλοι οι ωκεανοί είναι "θάλασσες". Οι αποκαλούμενες σεληνιακές "θάλασσες" είναι μεγάλες βασαλτικές εκτάσεις στη Σελήνη, τις οποίες οι άνθρωποι παλιότερα θεωρούσαν ότι ήταν σώματα νερού και τις περιέγραψαν ως θάλασσες. Είναι οι γνωστές σκιές στην επιφάνεια του δορυφόρου της Γης, ορατές ακόμη και με γυμνό οφθαλμό. Νερό σε υγρή μορφή θεωρείται ότι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια αρκετών φυσικών δορυφόρων, όπως στους δορυφόρους του Δία Ευρώπη και Γανυμήδη. Υγροί υδρογονάνθρακες θεωρείται, επίσης, ότι υπάρχουν στην επιφάνεια του Τιτάνα, αν και θα ήταν ακριβέστερο να τους περιγράψουμε ως λίμνες μάλλον παρά θάλασσες. Το 2005 τα ρομπότ της NASA Spirit και Opportunity ανακάλυψαν ότι και εκτάσεις της επιφάνειας του Άρη κάποτε καλύπτονταν από μια αλμυρή, ρηχή θάλασσα. Ο όρος θάλασσα χρησιμοποιείται και στην κβαντική φυσική. Η Θάλασσα Ντιράκ είναι μια ερμηνεία των καταστάσεων αρνητικής ενέργειας που συνθέτουν το κενό. Η θάλασσα υπήρξε πολλές φορές η έμπνευση για διάφορου είδους καλλιτέχνες και ιδιαίτερα ποιητές. Γνωστό θέμα της ποίησης είναι η ξενιτιά και ο πόθος για επιστροφή στη στεριά. Ωκεανογραφία Ωκεανός Πέλαγος Ποταμός Λίμνη Νερό Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών Κατάλογος θαλασσών Θάλασσα... (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)