تحریم‌های ترامپ ریشه در کودتای ۲۸ مرداد دارد
به گزارش روزنامه واشینگتن پست، دولت ترامپ موضعی سخت ضد دولت ایران اتخاذ کرده است. [n] آمریکا چندی پیش از برجام خارج شد و پس از آن، خواهان توقف هرگونه خرید نفت از ایران شد و در عمل، تحریمی ضدصادرات نفت ایران وضع کرد. اکنون آمریکا به متحدان خود فشار می‌آورد که از این تحریم‌ها پیروی کنند. [n] اگرچه دولت آمریکا این مسئله را انکار می‌کند، تحریم‌های جدید قماری هستند که با هدف تحریک تغییر نظام در ایران و فشار اقتصادی کافی برای ایجاد تظاهرات ضددولتی در ایران، طراحی شده‌اند. [n] این سلاح مستمر اقتصادی، ریشه در مرحله‌ای قدیمی‌تر از روابط ایران و آمریکا دارد؛ تحریم نفتی سال‌های ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۳ ضدایران. آن تحریم، پیش از کودتای انگلیسی - آمریکایی ۲۸ مرداد بود که نخست وزیر ملی‌گرای منتخب، یعنی محمد مصدق را سرنگون و حکومت دیکتاتوری محمدرضا شاه پهلوی را برقرار کرد. [n] این تاریخچه نشان می‌دهد که دولت ترامپ باید بسیار هشیار باشد. همانند دهه ۱۹۵۰ میلادی، سلاح‌های اقتصادی ممکن است مسئولان آمریکایی را تشویق کنند که تغییر نظام را به عنوان گزینه‌ای راهبردی بررسی کنند، بدون آنکه پیامدهای آن را در نظر بگیرند که می‌تواند روابط ایران و آمریکا را در دهه‌های آینده بازتعریف کند. [n] در سال ۱۹۵۱ میلادی، ایران یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت در جهان بود. صنعت نفت این کشور در مالکیت شرکت نفت ایران و انگلیس (که امروزه با نام شرکت بی‌پی شناخته می‌شود) قرار داشت که در آن زمان، مبلغ اندکی به دولت ایران می‌پرداخت، اما بیشتر سود نفتی را برای خود نگه می‌داشت. [n] درون ایران، خشم از این بی‌عدالتی به بحران تبدیل شد. در سال ۱۹۵۱، مصدق به قدرت رسید و صنعت نفت را ملی و مالکیت بر حق مردم ایران را برقرار کرد. انگلستان به تلافی این کار، تحریم‌های نفتی را ضد ایران وضع کرد. [n] آن تحریم بسیار موفق بود. شرکت‌های بزرگ نفتی از همکاری با مصدق اجتناب کردند. تولید نفت ایران از ۶۶۰ هزار بشکه در روز در سال ۱۹۵۰ میلادی، در سال ۱۹۵۲ میلادی به صفر رسید. دولت ایران در آن زمان بدون صادرات نفت، با سقوط مالی رو‌به‌رو شد. این هدف انگلیسی‌ها بود؛ آنها امیدوار بودند که فشار اقتصادی مصدق را از قدرت خارج کند. [n] آمریکا در آن زمان مرددتر بود. مسئولان دولت آمریکا از تحریم حمایت کردند، اما درباره پیامدهای نهایی این اقدام درباره ایران، نگران بودند. ملی‌سازی صنعت نفت ایران نباید موفق می‌شد، زیرا ممکن بود پیامدهای خطرناکی برای شرکت‌های نفتی آمریکایی فعال در منطقه داشته باشد. از سوی دیگر، آمریکا درباره توان ایران برای بقای درآمدهای نفتی، تردید داشت. طبق یکی از برآوردهای دولت آمریکا، از دست دادن درآمدهای نفتی می‌تواند به اختلال روزافزون اقتصاد و در نهایت به سقوط آن منجر شود. [n] سیاست‌گذاران آمریکایی در میانه جنگ سرد، نگران بودند که بحران اقتصادی در ایران، نظام سیاسی این کشور را متزلزل می‌کند و آن را در معرض نفوذ کمونیسم قرار می‌دهد، به ویژه با توجه به این که ایران در آن زمان با شوروی مرز مشترک داشت. [n] این ارزیابی اشتباه بود؛ مصدق کمونیست نبود و حزب توده، برای در اختیار گرفتن قدرت آماده نبود. اگرچه نفت یک منبع مهم درآمد برای دولت به‌شمار می‌رفت، اقتصاد این کشور از اساس بر کشاورزی مبتنی بود. حتی مدارکی وجود دارد که سیاست‌های بدون نفت مصدق، در غیاب درآمدهای نفتی، توانسته بودند در تثبیت اوضاع ایران موفق باشند. [n] با این همه، مسئولان سازمان سیا استدلال کردند که باقی گذاشتن مصدق در قدرت، موجب ورشکستگی، بی‌ثباتی و کنترل کمونیست‌ها بر دولت ایران می‌شود. تنها راه نجات وضعیت در ایران از دید آنها، سرنگونی مصدق و همکاری با شاه برای ایجاد یک دولت جدید بود. [n] در نهایت، سیاست آمریکا ناشی از درکی نادرست از رویدادهای ایران و ترس از اتفاقات احتمالی بود. هدف اصلی، جلوگیری از نفوذ کمونیسم بود، اما تحریم و ایران بدون نفت، چیزی بود که سیاست‌گذاران آمریکا را متقاعد کرد باید میان تسلیم کردن ایران به بحران اقتصادی و تسلط کمونیسم، یا تغییر رژیم، یکی را انتخاب کنند. آنها گزینه دوم را برگزیدند. [n] عملیات سازمان سیا توانست مصدق را در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ سرنگون کند. یک رژیم جدید و مستبد به رهبری شاه، جانشین حکومت مصدق شد. شاه ملی‌سازی صنعت نفت را ملغی کرد، تولید نفت را از سر گرفت و ایران را بهکی از رهبران کلیدی آمریکا در جنگ سرد تبدیل کرد. [n] اما سیاست‌های سرکوبگرانه شاه در ۲۵ سال بعد، موجب نارضایتی شدید در میان ایرانیان شد که آمریکا را مقصر قدرت گرفتن شاه می‌دانستند. این خشم موجب انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، سقوط شاه، تسخیر سفارت آمریکا و دشمنی و سوء‌ظنی شد که از آن پس، بر روابط ایران و آمریکا حاکم است. [n] امروز ترامپ امیدوار است که از سلاح اقتصادی برای تغییر رژیم استفاده کند. همانند سال ۱۹۵۰ میلادی، مسئولان آمریکایی استدلال می‌کنند که این روش‌ها برای حفظ ایران از بحران، لازم هستند. ترامپ ادعا کرده است که مردم رنج دیده ایران تنها در صورتی آزاد خواهند بود که رژیم تغییر کند. ///// [n] با این همه، رژیم ایران مقاوم است و هیچ گروه سازمان یافته داخلی وجود ندارد که بتواند آن را به چالش بکشد. [n] از سوی دیگر، خاطره کودتای ۲۸ مرداد همچنان زنده است و به طور مستمر، به عنوان مدرک خیانتکاری مسئولان آمریکا به آن استناد می‌شود. تلاش خصمانه آمریکا برای تغییر نظام، از جمله حمایت از مخالفان، تنها موجب اتحاد بیشتر ایرانی‌ها می‌شود. گروهک مجاهدین خلق، از حمایت گسترده‌ای در دولت ترامپ برخوردار است، اما حمایت از آن در ایران قطعی نیست. [n] افزون بر این، تحریم نفتی ممکن است کارایی نداشته باشد. کاهش عرضه نفت ایران موجب افزایش قیمت‌ها می‌شود. ایران ممکن است درآمدی بیشتر از صادراتی کمتر به دست بیاورد و این مسئله ممکن است تاثیر تحریم‌ها را خنثی کند. دیگر کشورها نیز ممکن است با تقاضای آمریکا برای تحریم کامل، همراه نشوند و کارایی آن را مختل کنند. [n] با این همه، این احتمال، از تشدید رویارویی دولت ترامپ با ایران و وضع شدیدترین تحریم‌های تاریخ علیه ایران جلوگیری نمی‌کند. [n] پیامدهای این تلاش می‌تواند شدید باشد. ممکن است همانند دهه ۱۹۵۰ میلادی، مسئولان دولت آمریکا فکر کنند که تغییر نظام ضروری و عملی است و این مسئله، سبب تحریم‌های سخت‌تر، جنگ لفظی یا حتی جنگ واقعی می‌شود و همزمان، قیمت‌های جهانی نفت به دلیل تشدید خطرهای ژئوپلیتیک و کاهش تولید نفت ایران، افزایش می‌یابد.
گرگوری برو، یک تاریخدان آمریکایی اعلام کرد تلاش ترامپ برای تغییر رژیم ایران با وضع تحریم‌های نفتی، ریشه در کودتای ۲۸ مرداد دارد. متن این یادداشت در ادامه می‌آید.