High-Will/ViWikiFC huggingface dataset:
chữ Nôm

"chân" 蹎 ("chân" trong "chân tay"): chữ này được cấu thành từ chữ "túc" 足 và chữ "chân" 真. "Túc" 足 có nghĩa là "chân" được dùng làm "nghĩa phù" biểu thị ý nghĩa của chữ ghép. Trong chữ ghép chữ "túc" 足 khi đứng ở bên trái phải viết dưới dạng biến thể gọi là "bàng chữ túc" ⻊. Chữ "chân" 真 ("chân" trong "chân thành") đồng âm với "chân" trong "chân tay" được dùng làm thanh phù biểu thị âm đọc của chữ ghép.

Nhận định: Chữ "chân" 真 ("chân" trong "chân thành") và "chân" trong "chân tay" cùng được sử dụng để biểu thị âm đọc của một số chữ ghép khác.
Bằng chứng: Chữ "chân" 真 ("chân" trong "chân thành") đồng âm với "chân" trong "chân tay" được dùng làm thanh phù biểu thị âm đọc của chữ ghép.
Nhãn: Supports

Nhận định: Chữ "chân" 蹎 được tạo ra bằng cách kết hợp các chữ "túc" 足 và "chân" 真.
Bằng chứng: "chân" 蹎 ("chân" trong "chân tay"): chữ này được cấu thành từ chữ "túc" 足 và chữ "chân" 真.
Nhãn: Supports

Nhận định: Mỗi điều kiện, trường hợp khác nhau thì từ ngữ sẽ có nghĩa khác nhau.
Bằng chứng: "chân" 蹎 ("chân" trong "chân tay"): chữ này được cấu thành từ chữ "túc" 足 và chữ "chân" 真.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Mỗi chữ cái có thể có nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào cách dịch của từng người.
Bằng chứng: "chân" 蹎 ("chân" trong "chân tay"): chữ này được cấu thành từ chữ "túc" 足 và chữ "chân" 真.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Không phải tất cả các chữ ghép trong chữ Hán và chữ Nôm đều sử dụng phù hiệu chỉnh âm túc để biểu thị ý nghĩa "chân".
Bằng chứng: "Túc" 足 có nghĩa là "chân" được dùng làm "nghĩa phù" biểu thị ý nghĩa của chữ ghép.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Khi chữ "túc" 足 được đặt ở bên phải của một chữ ghép khác, biến thể của nó được gọi là "bàng chữ túc" ⻊.
Bằng chứng: Trong chữ ghép chữ "túc" 足 khi đứng ở bên trái phải viết dưới dạng biến thể gọi là "bàng chữ túc" ⻊.
Nhãn: Supports
Nguyễn Trãi

Lê Thánh Tông trong bài "Quân minh thần lương" (君明臣良) của tập thơ "Quỳnh uyển cửu ca" (瓊苑九歌) có câu: "Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo" (抑齋心上光奎藻). Trong một thời gian dài, nhiều sách giáo khoa lịch sử và văn học dịch câu này là: "Tâm hồn Úc Trai trong sáng như sao Khuê buổi sớm". Nhà nghiên cứu Bùi Duy Tân khẳng định đây là một cách dịch sai lầm và lý giải nguồn gốc như sau:

Nhận định: Úc Trai là người rất tốt đẹp, trong trắng và trong sáng như ánh sao.
Bằng chứng: Trong một thời gian dài, nhiều sách giáo khoa lịch sử và văn học dịch câu này là: "Tâm hồn Úc Trai trong sáng như sao Khuê buổi sớm".
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Bài thơ Quân minh thần lương không có sự đề cập đến Lê Thánh Tông.
Bằng chứng: Lê Thánh Tông trong bài "Quân minh thần lương" (君明臣良) của tập thơ "Quỳnh uyển cửu ca" (瓊苑九歌) có câu: "Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo" (抑齋心上光奎藻).
Nhãn: Refutes
châu Phi

Ngữ hệ Nin-Sahara bao gồm hơn 100 thứ tiếng được khoảng 30 triệu người sử dụng. Các tiếng Nil-Sahara chủ yếu sử dụng ở Tchad, Sudan, Ethiopia, Uganda, Kenya và bắc Tanzania.

Nhận định: Ngữ hệ Nin-Sahara bao gồm hơn 100 thứ tiếng và có hơn 30 triệu người sử dụng các ngôn ngữ này.
Bằng chứng: Ngữ hệ Nin-Sahara bao gồm hơn 100 thứ tiếng được khoảng 30 triệu người sử dụng.
Nhãn: Supports

Nhận định: Ngôn ngữ Nil-Sahara là một nhánh của hệ ngôn ngữ Afra-Á-Ásia.
Bằng chứng: Các tiếng Nil-Sahara chủ yếu sử dụng ở Tchad, Sudan, Ethiopia, Uganda, Kenya và bắc Tanzania.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Các ngôn ngữ Nil-Sahara phổ biến ở Tchad, Sudan, Ethiopia, Uganda, Kenya và các vùng phía bắc Tanzania.
Bằng chứng: Các tiếng Nil-Sahara chủ yếu sử dụng ở Tchad, Sudan, Ethiopia, Uganda, Kenya và bắc Tanzania.
Nhãn: Supports
Bắc Triều Tiên

Nhóm dân cư chính ở Triều Tiên là người Triều Tiên. Thành phần dân cư ở nước này là một trong những dân tộc thuộc loại thuần chủng về ngôn ngữ và sắc tộc nhất trên thế giới, với chỉ một nhóm rất nhỏ thiểu số như người Hoa và Nhật. Đa số các sắc dân khác chỉ là cư trú tạm thời, chủ yếu là người Nga và dân các nước Đông Âu khác, người Hoa, và Việt Nam.

Nhận định: Không phải tất cả các sắc dân khác chỉ là cư trú tạm thời, chỉ có một số như người Nga và dân các nước Đông Âu khác, cộng với người Hoa và Việt Nam.
Bằng chứng: Đa số các sắc dân khác chỉ là cư trú tạm thời, chủ yếu là người Nga và dân các nước Đông Âu khác, người Hoa, và Việt Nam.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Dân tộc ở đất nước này có đặc điểm thuần chủng về ngôn ngữ và sắc tộc hơn tất cả các dân tộc khác trên thế giới, chỉ có một nhóm nhỏ thiểu số như người Hoa và Nhật có sự đa dạng.
Bằng chứng: Thành phần dân cư ở nước này là một trong những dân tộc thuộc loại thuần chủng về ngôn ngữ và sắc tộc nhất trên thế giới, với chỉ một nhóm rất nhỏ thiểu số như người Hoa và Nhật.
Nhãn: Supports

Nhận định: Một số người thuộc các sắc dân khác không chỉ cư trú tạm thời, bao gồm người Nga và dân các nước Đông Âu khác, cũng như người Hoa và Việt Nam.
Bằng chứng: Đa số các sắc dân khác chỉ là cư trú tạm thời, chủ yếu là người Nga và dân các nước Đông Âu khác, người Hoa, và Việt Nam.
Nhãn: Refutes
Nguyễn Trãi

Trần Huy Liệu trong sách Nguyễn Trãi cũng ghi lại tương đối giống như ghi chép của Phan Huy Chú, nhưng dè dặt hơn, ông nhận xét: "Hiện nay vẫn chưa đủ tài liệu để khẳng định dứt khoát rằng trong khoảng thời gian từ năm 1407 đến năm 1417, Nguyễn Trãi ở luôn Đông Quan hay có đi đâu không ?" Theo ý kiến khác của Trần Huy Liệu dựa theo các bài thơ của Nguyễn Trãi, Nguyễn Trãi đã sang Trung Quốc ở thời gian này, dựa trên một số bài thơ của ông có nhắc đến các địa danh ở Trung Quốc như Bình Nam dạ bạc (Đêm đỗ thuyền ở Bình Nam), Ngô Châu, Giang Tây, Thiều Châu Văn Hiến miếu(Thăm miếu thờ ông Văn Hiến ở Thiều Châu), Đồ trung ký hữu (Trên đường gửi bạn)...

Nhận định: Nguyễn Trãi không bao giờ đi qua Trung Quốc vào thời gian này, và không có bất kỳ bài thơ nào của ông nhắc đến các địa danh ở Trung Quốc.
Bằng chứng: Theo ý kiến khác của Trần Huy Liệu dựa theo các bài thơ của Nguyễn Trãi, Nguyễn Trãi đã sang Trung Quốc ở thời gian này, dựa trên một số bài thơ của ông có nhắc đến các địa danh ở Trung Quốc như Bình Nam dạ bạc (Đêm đỗ thuyền ở Bình Nam), Ngô Châu, Giang Tây, Thiều Châu Văn Hiến miếu(Thăm miếu thờ ông Văn Hiến ở Thiều Châu), Đồ trung ký hữu (Trên đường gửi bạn)...
Nhãn: Refutes
châu Phi

Nhưng cùng vào thời điểm này thì chế độ nông nô đã đi vào giai đoạn kết thúc ở châu Âu và trong đầu thế kỷ XIX, các lực lượng thực dân châu Âu đã tiến hành sự "tranh giành châu Phi" vô cùng khủng khiếp và đã chiếm đóng nhiều vùng đất của châu lục này làm thuộc địa, chỉ để sót lại 2 quốc gia độc lập là Liberia-quốc gia của cựu nô lệ da đen và Ethiopia. Sự chiếm đóng này còn tiếp diễn cho đến tận sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các nước thuộc địa dần dần giành được độc lập.

Nhận định: Châu Âu được chia thành nhiều quốc gia độc lập với đa dạng văn hóa, ngôn ngữ và lịch sử.
Bằng chứng: Nhưng cùng vào thời điểm này thì chế độ nông nô đã đi vào giai đoạn kết thúc ở châu Âu và trong đầu thế kỷ XIX, các lực lượng thực dân châu Âu đã tiến hành sự "tranh giành châu Phi" vô cùng khủng khiếp và đã chiếm đóng nhiều vùng đất của châu lục này làm thuộc địa, chỉ để sót lại 2 quốc gia độc lập là Liberia-quốc gia của cựu nô lệ da đen và Ethiopia.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Đồng thời, tại cùng thời điểm này, chế độ nông nô ở châu Âu đang trên bước dứt điểm, và vào thế kỷ XIX, các thế lực thực dân châu Âu đã khủng khiếp tranh giành châu Phi và giành được quyền kiểm soát nhiều vùng đất trên lục địa này, chỉ để lại hai quốc gia độc lập là Liberia và Ethiopia.
Bằng chứng: Nhưng cùng vào thời điểm này thì chế độ nông nô đã đi vào giai đoạn kết thúc ở châu Âu và trong đầu thế kỷ XIX, các lực lượng thực dân châu Âu đã tiến hành sự "tranh giành châu Phi" vô cùng khủng khiếp và đã chiếm đóng nhiều vùng đất của châu lục này làm thuộc địa, chỉ để sót lại 2 quốc gia độc lập là Liberia-quốc gia của cựu nô lệ da đen và Ethiopia.
Nhãn: Supports

Nhận định: Không có sự chiếm đóng tiếp diễn sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai và không có các nước thuộc địa dần dần giành được độc lập.
Bằng chứng: Sự chiếm đóng này còn tiếp diễn cho đến tận sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các nước thuộc địa dần dần giành được độc lập.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Trong khi đó, vào thời điểm này, chế độ nông nô ở châu Âu đang kết thúc, và trong đầu thế kỷ XIX, lực lượng thực dân châu Âu đã tiến hành một cuộc "tranh giành châu Phi" khủng khiếp, chiếm đóng nhiều vùng đất trên châu lục này như thuộc địa, chỉ để sót lại hai nước độc lập là Liberia và Ethiopia.
Bằng chứng: Nhưng cùng vào thời điểm này thì chế độ nông nô đã đi vào giai đoạn kết thúc ở châu Âu và trong đầu thế kỷ XIX, các lực lượng thực dân châu Âu đã tiến hành sự "tranh giành châu Phi" vô cùng khủng khiếp và đã chiếm đóng nhiều vùng đất của châu lục này làm thuộc địa, chỉ để sót lại 2 quốc gia độc lập là Liberia-quốc gia của cựu nô lệ da đen và Ethiopia.
Nhãn: Supports
Nhà Nguyễn

Năm 1442 thời Lê Thái Tông, “Nguyễn Trực, Nguyễn Như Đỗ, Lương Như Hộc ba người đỗ tiến sĩ cập đệ; bọn Trần Văn Huy 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân; bọn Ngô Sĩ Liên 23 người đỗ tiến sĩ đồng xuất thân…”.

Nhận định: Thời Trần Thái Tông thường tổ chức nhiều kì thi để tuyển chọn nhân tài cho đất nước.
Bằng chứng: Năm 1442 thời Lê Thái Tông, “Nguyễn Trực, Nguyễn Như Đỗ, Lương Như Hộc ba người đỗ tiến sĩ cập đệ; bọn Trần Văn Huy 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân; bọn Ngô Sĩ Liên 23 người đỗ tiến sĩ đồng xuất thân…”.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Không có ai đỗ tiến sĩ cấp đệ trong kỳ thi do Lê Thái Tông tổ chức vào năm 1442, chỉ có bảy người của bọn Trần Văn Huy và hai mươi ba người của bọn Ngô Sĩ Liên đỗ tiến sĩ xuất thân.
Bằng chứng: Năm 1442 thời Lê Thái Tông, “Nguyễn Trực, Nguyễn Như Đỗ, Lương Như Hộc ba người đỗ tiến sĩ cập đệ; bọn Trần Văn Huy 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân; bọn Ngô Sĩ Liên 23 người đỗ tiến sĩ đồng xuất thân…”.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Trần Thái Tông là vị vua thứ hai của nhà Trần, trị vì từ năm 1226 đến năm 1258.
Bằng chứng: Năm 1442 thời Lê Thái Tông, “Nguyễn Trực, Nguyễn Như Đỗ, Lương Như Hộc ba người đỗ tiến sĩ cập đệ; bọn Trần Văn Huy 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân; bọn Ngô Sĩ Liên 23 người đỗ tiến sĩ đồng xuất thân…”.
Nhãn: Not_Enough_Information
chữ Nôm

Chữ ghép, còn gọi chữ là chữ hợp thể, là chữ được tạo ra bằng cách ghép hai hoặc nhiều hơn chữ khác thành một chữ. Các chữ cấu thành nên chữ ghép có thể đóng vai trò là thanh phù (bộ phận biểu thị âm đọc của chữ ghép) hoặc nghĩa phù (bộ phận biểu thị ý nghĩa của chữ ghép) hoặc vừa là thanh phù vừa là nghĩa phù hoặc dùng làm phù hiệu chỉnh âm chỉ báo cho người đọc biết chữ này cần phải đọc chệch đi. Chúng có thể được viết nguyên dạng hoặc bị viết tỉnh lược mất một phần hoặc thay bằng chữ giản hóa. Thanh phù luôn có âm đọc giống hoặc gần giống với âm đọc của chữ ghép. Phù hiệu chỉnh âm được dùng trong chữ Nôm là bộ "khẩu" 口 (đặt ở bên trái chữ ghép), dấu "cá" 亇 (bắt nguồn từ chữ "cá" 个 viết theo thể thảo thư, đặt ở bên phải chữ ghép), dấu nháy "𡿨" (đặt ở bên phải chữ ghép), bộ "tư" 厶 (đặt ở bên trên hoặc bên phải chữ ghép), dấu "冫" (đặt bên trái chữ ghép, chỉ thấy dùng trong các bản văn bản Nôm ở vùng Nam Bộ Việt Nam).

Nhận định: Thanh phù là bộ phận trong chữ ghép biểu thị cho âm thanh của chữ đó.
Bằng chứng: Thanh phù luôn có âm đọc giống hoặc gần giống với âm đọc của chữ ghép.
Nhãn: Supports

Nhận định: Không phải tất cả các chữ ghép đều có cấu trúc giống nhau.
Bằng chứng: Các chữ cấu thành nên chữ ghép có thể đóng vai trò là thanh phù (bộ phận biểu thị âm đọc của chữ ghép) hoặc nghĩa phù (bộ phận biểu thị ý nghĩa của chữ ghép) hoặc vừa là thanh phù vừa là nghĩa phù hoặc dùng làm phù hiệu chỉnh âm chỉ báo cho người đọc biết chữ này cần phải đọc chệch đi.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Không phải tất cả các chữ Nôm đều có phù hiệu chỉnh âm.
Bằng chứng: Phù hiệu chỉnh âm được dùng trong chữ Nôm là bộ "khẩu" 口 (đặt ở bên trái chữ ghép), dấu "cá" 亇 (bắt nguồn từ chữ "cá" 个 viết theo thể thảo thư, đặt ở bên phải chữ ghép), dấu nháy "𡿨" (đặt ở bên phải chữ ghép), bộ "tư" 厶 (đặt ở bên trên hoặc bên phải chữ ghép), dấu "冫" (đặt bên trái chữ ghép, chỉ thấy dùng trong các bản văn bản Nôm ở vùng Nam Bộ Việt Nam).
Nhãn: Refutes

Nhận định: Chữ Nôm là một hệ thống chữ viết cổ truyền của người Việt, được dùng từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 19. 
Bằng chứng: Phù hiệu chỉnh âm được dùng trong chữ Nôm là bộ "khẩu" 口 (đặt ở bên trái chữ ghép), dấu "cá" 亇 (bắt nguồn từ chữ "cá" 个 viết theo thể thảo thư, đặt ở bên phải chữ ghép), dấu nháy "𡿨" (đặt ở bên phải chữ ghép), bộ "tư" 厶 (đặt ở bên trên hoặc bên phải chữ ghép), dấu "冫" (đặt bên trái chữ ghép, chỉ thấy dùng trong các bản văn bản Nôm ở vùng Nam Bộ Việt Nam).
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Những bộ phù này bao gồm bộ "khẩu" 口, dấu "cá" 亇, dấu nháy "𡿨", bộ "tư" 厶 và dấu "冫".
Bằng chứng: Phù hiệu chỉnh âm được dùng trong chữ Nôm là bộ "khẩu" 口 (đặt ở bên trái chữ ghép), dấu "cá" 亇 (bắt nguồn từ chữ "cá" 个 viết theo thể thảo thư, đặt ở bên phải chữ ghép), dấu nháy "𡿨" (đặt ở bên phải chữ ghép), bộ "tư" 厶 (đặt ở bên trên hoặc bên phải chữ ghép), dấu "冫" (đặt bên trái chữ ghép, chỉ thấy dùng trong các bản văn bản Nôm ở vùng Nam Bộ Việt Nam).
Nhãn: Supports
châu Phi

Ngữ hệ Niger-Congo bao phủ phần lớn châu Phi hạ Sahara và có lẽ là họ ngôn ngữ lớn nhất thế giới khi nói đến như là có nhiều thứ tiếng khác nhau. Một điều đáng chú ý trong số đó là các tiếng Bantu được nói nhiều nhất ở khu vực hạ Sahara.

Nhận định: Có một điểm đặc biệt là tiếng Bantu được sử dụng rộng rãi nhất trong khu vực ở dưới lòng sa mạc Sahara.
Bằng chứng: Một điều đáng chú ý trong số đó là các tiếng Bantu được nói nhiều nhất ở khu vực hạ Sahara.
Nhãn: Supports

Nhận định: Một sự lưu ý đáng kể là ngôn ngữ Bantu được sử dụng phổ biến nhất trong khu vực dưới sa mạc Sahara.
Bằng chứng: Một điều đáng chú ý trong số đó là các tiếng Bantu được nói nhiều nhất ở khu vực hạ Sahara.
Nhãn: Supports

Nhận định: Các nhóm ngôn ngữ chính trong hệ Niger-Congo bao gồm Bantu, Mande, Kordofanian, Atlantic-Congo và Dogon.
Bằng chứng: Ngữ hệ Niger-Congo bao phủ phần lớn châu Phi hạ Sahara và có lẽ là họ ngôn ngữ lớn nhất thế giới khi nói đến như là có nhiều thứ tiếng khác nhau.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Trong những điều đáng chú ý, không có sự phổ biến của các ngôn ngữ Bantu ở dưới lòng sa mạc Sahara.
Bằng chứng: Một điều đáng chú ý trong số đó là các tiếng Bantu được nói nhiều nhất ở khu vực hạ Sahara.
Nhãn: Refutes
biển Nhật Bản

Biển Nhật Bản không có nhiều các hòn đảo lớn. Hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông, trừ đảo Ulleungdo (Hàn Quốc). Những hòn đảo quan trọng trên biển gồm có đảo Sado, Tsushima, Ulleungdo, Liancourt, Hatsushima, Okushiri, Rebun và Rishiri.

Nhận định: Đảo Ulleungdo không thuộc tập trung của hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn.
Bằng chứng: Hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông, trừ đảo Ulleungdo (Hàn Quốc).
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Đảo Ulleungdo (Hàn Quốc) là ngoại lệ, trong khi hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông.
Bằng chứng: Hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông, trừ đảo Ulleungdo (Hàn Quốc).
Nhãn: Supports

Nhận định: Không phải tất cả các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông, chỉ có Ulleungdo (Hàn Quốc) là một ngoại lệ.
Bằng chứng: Hầu hết các hòn đảo nhỏ hơn tập trung ở gần bờ phía đông, trừ đảo Ulleungdo (Hàn Quốc).
Nhãn: Refutes
Đàng Trong

Lịch sử hình thành và phát triển của nhiều đô thị trên dải đất miền Nam như Thanh Hà – Bao Vinh, Phú Xuân – Huế, Hội An, Mỹ Tho, Cù lao Phố (Nông Nại đại phố), Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, Hà Tiên... đều cơ bản bắt nguồn từ thế kỷ 17 trở đi với những cuộc di dân lớn chủ yếu từ các vùng đất thuộc xứ Thanh, xứ Nghệ, Quảng Bình và cả miền Nam Trung Quốc sau khi nhà Thanh diệt nhà Minh (xem cụ thể ở bài viết về người Minh Hương). Với một khoảng thời gian trên dưới 200 năm (1600–1800), dải đất Đàng Trong cơ bản có một nhịp độ phát triển kinh tế-xã hội năng động hơn hẳn Đàng Ngoài. Cần nhớ rằng, bên cạnh đô thị truyền thống là kinh đô Thăng Long thì Đàng Ngoài chỉ phát triển được thêm một đô thị Phố Hiến mang vai trò là đô thị vệ tinh của Thăng Long. Trong khi đó ở Đàng Trong, các chúa Nguyễn nhận biết rõ những ưu và nhược điểm của xứ mình nên dần hình thành tầm nhìn kinh tế năng động hơn hẳn các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài và cả các vua nhà Nguyễn sau này. Bởi vậy với tư cách là những nhà cai trị thực quyền trên đất phương Nam (thay vì vua nhà Lê trung hưng), các chúa Nguyễn đã khôn ngoan đón nhận và tận dụng cộng đồng di dân vùng Hoa Nam (chủ yếu là những người Khách Gia, Phúc Kiến và Quảng Đông vốn đặc biệt năng động và thạo nghề kinh doanh) sau biến loạn cuối thời Minh để điều động họ khai phá và phát triển một loạt các đô thị năng động thương mại nối dài từ Hội An cho đến tận Hà Tiên ngày nay.

Nhận định: Đàng Ngoài là thuật ngữ được sử dụng để chỉ miền Bắc nước Việt Nam.
Bằng chứng: Với một khoảng thời gian trên dưới 200 năm (1600–1800), dải đất Đàng Trong cơ bản có một nhịp độ phát triển kinh tế-xã hội năng động hơn hẳn Đàng Ngoài.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Thời Minh là thời kỳ lịch sử Trung Quốc kéo dài từ năm 1368 đến năm 1644, trong đó triều đại Minh được thành lập sau khi nhà Minh đánh bại nhà Nguyên.
Bằng chứng: Bởi vậy với tư cách là những nhà cai trị thực quyền trên đất phương Nam (thay vì vua nhà Lê trung hưng), các chúa Nguyễn đã khôn ngoan đón nhận và tận dụng cộng đồng di dân vùng Hoa Nam (chủ yếu là những người Khách Gia, Phúc Kiến và Quảng Đông vốn đặc biệt năng động và thạo nghề kinh doanh) sau biến loạn cuối thời Minh để điều động họ khai phá và phát triển một loạt các đô thị năng động thương mại nối dài từ Hội An cho đến tận Hà Tiên ngày nay.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: So với các chúa Trịnh của Đàng Ngoài và các vua nhà Nguyễn sau này, các chúa Nguyễn ở Đàng Trong có tầm nhìn kinh tế tỉnh táo hơn.
Bằng chứng: Trong khi đó ở Đàng Trong, các chúa Nguyễn nhận biết rõ những ưu và nhược điểm của xứ mình nên dần hình thành tầm nhìn kinh tế năng động hơn hẳn các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài và cả các vua nhà Nguyễn sau này.
Nhãn: Supports
châu Phi

Người Phi ở Bắc Phi, chủ yếu là Ả Rập-Berber, là những người Ả Rập đã đến đây từ thế kỷ VII và đồng hóa với người Berber bản địa. Người Phoenicia (Semit), và người Hy Lạp và người La Mã cổ đại từ châu Âu cũng đã định cư ở Bắc Phi. Người Berber là thiểu số đáng kể ở Maroc và Algérie cũng như có mặt ở Tunisia và Libya. Người Tuareg và các dân tộc khác (thường là dân du mục) là những người sinh sống chủ yếu của phần bên trong Sahara ở Bắc Phi. Người Nubia da đen cũng đã từng phát triển nền văn minh của mình ở Bắc Phi thời cổ đại.

Nhận định: Người Nubia da đen không từng phát triển một nền văn minh của riêng họ ở Bắc Phi thời cổ đại.
Bằng chứng: Người Nubia da đen cũng đã từng phát triển nền văn minh của mình ở Bắc Phi thời cổ đại.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Ở Bắc Phi, người Nubia da đen đã xây dựng nên một nền văn minh riêng trong quá khứ.
Bằng chứng: Người Nubia da đen cũng đã từng phát triển nền văn minh của mình ở Bắc Phi thời cổ đại.
Nhãn: Supports

Nhận định: Bắc Phi là một khu vực nằm ở phía bắc châu Phi. 
Bằng chứng: Người Phoenicia (Semit), và người Hy Lạp và người La Mã cổ đại từ châu Âu cũng đã định cư ở Bắc Phi.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Hy Lạp là một quốc gia nằm ở phía đông nam châu Âu. 
Bằng chứng: Người Phoenicia (Semit), và người Hy Lạp và người La Mã cổ đại từ châu Âu cũng đã định cư ở Bắc Phi.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Người Tuareg và các dân tộc khác không là nhóm chủ yếu sinh sống trong phần bên trong của Sahara ở Bắc Phi.
Bằng chứng: Người Tuareg và các dân tộc khác (thường là dân du mục) là những người sinh sống chủ yếu của phần bên trong Sahara ở Bắc Phi.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Người Phi ở Bắc Phi không bao gồm chủ yếu người Ả Rập-Berber, và không có sự kết hợp văn hoá giữa họ và người Berber bản địa từ thế kỷ VII.
Bằng chứng: Người Phi ở Bắc Phi, chủ yếu là Ả Rập-Berber, là những người Ả Rập đã đến đây từ thế kỷ VII và đồng hóa với người Berber bản địa.
Nhãn: Refutes
chữ Nôm

Ban đầu khi mới xuất hiện, chữ Nôm thuần túy mượn dạng chữ Hán y nguyên để ghi âm tiếng Việt cổ (mượn âm Hán để chép tiếng Quốc âm). Phép đó gọi là chữ "giả tá" (假借). Dần dần phép ghép hai chữ Hán lại với nhau, một phần gợi âm, một phần gợi ý được dùng ngày càng nhiều và có hệ thống hơn. Phép này gọi là "hài thanh" hoặc "hình thanh" (形聲) để cấu tạo chữ mới.

Nhận định: Ban đầu, chữ Nôm được lấy từ hình thức viết Hán-Nôm để ghi lại tiếng Việt cổ.
Bằng chứng: Ban đầu khi mới xuất hiện, chữ Nôm thuần túy mượn dạng chữ Hán y nguyên để ghi âm tiếng Việt cổ (mượn âm Hán để chép tiếng Quốc âm).
Nhãn: Supports

Nhận định: Chữ Nôm ban đầu được tạo ra bằng cách sử dụng các ký tự Hán-Nôm để ghi âm tiếng Việt cổ.
Bằng chứng: Ban đầu khi mới xuất hiện, chữ Nôm thuần túy mượn dạng chữ Hán y nguyên để ghi âm tiếng Việt cổ (mượn âm Hán để chép tiếng Quốc âm).
Nhãn: Supports
Triệu Đà

Năm 218 trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng sai Đồ Thư (屠睢) làm chủ tướng, chỉ huy 50 vạn quân đi bình định miền Lĩnh Nam. Khi Đồ Thư chiếm được vùng đất Lĩnh Nam, Tần Thủy Hoàng lập nên ba quận là Nam Hải (Quảng Đông), Quế Lâm (đông bắc Quảng Tây) và Tượng quận. Đồ Thư chiếm được nhiều đất đai nhưng cuối cùng bị tử trận.

Nhận định: Năm 218 trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng không chọn Đồ Thư làm chủ tướng để chỉ huy 50 vạn quân đi bình định miền Lĩnh Nam.
Bằng chứng: Năm 218 trước Công Nguyên, Tần Thủy Hoàng sai Đồ Thư (屠睢) làm chủ tướng, chỉ huy 50 vạn quân đi bình định miền Lĩnh Nam.
Nhãn: Refutes

Nhận định: Khi Đồ Thư không thể chiếm được vùng đất Lĩnh Nam, Tần Thủy Hoàng không thành lập ba quận là Nam Hải (Quảng Đông), Quế Lâm (đông bắc Quảng Tây) và Tượng quận.
Bằng chứng: Khi Đồ Thư chiếm được vùng đất Lĩnh Nam, Tần Thủy Hoàng lập nên ba quận là Nam Hải (Quảng Đông), Quế Lâm (đông bắc Quảng Tây) và Tượng quận.
Nhãn: Refutes
Triệu Đà

Nhà Triệu là một triều đại, hay một giai đoạn lịch sử gây nhiều tranh luận cho giới nghiên cứu sử học Việt Nam. Sử học Việt Nam từ trước đến nay đều có hai quan điểm trái ngược nhau:

Nhận định: Nhà Triệu không được xem là một triều đại hay giai đoạn lịch sử gây nhiều tranh luận cho giới nghiên cứu sử học Việt Nam.
Bằng chứng: Nhà Triệu là một triều đại, hay một giai đoạn lịch sử gây nhiều tranh luận cho giới nghiên cứu sử học Việt Nam.
Nhãn: Refutes
châu Phi

Sự thực dân hóa của người châu Âu cũng đem tới đây nhiều nhóm người châu Á, cụ thể là những người từ tiểu lục địa Ấn Độ tới các thuộc địa của Anh. Các cộng đồng lớn người Ấn Độ có ở Nam Phi và các nhóm nhỏ hơn có ở Kenya và Tanzania cũng như ở một vài nước thuộc nam và đông châu Phi. Một cộng đồng khá lớn người Ấn Độ ở Uganda đã bị nhà độc tài Idi Amin trục xuất năm 1972, mặc dù nhiều người kể từ đó đã quay trở lại.

Nhận định: Ở Nam Phi có tồn tại nhiều cộng đồng người Ấn Độ lớn, trong khi ở Kenya, Tanzania và một số quốc gia khác thuộc Nam và Đông Châu Phi, chỉ có các nhóm nhỏ người Ấn Độ.
Bằng chứng: Các cộng đồng lớn người Ấn Độ có ở Nam Phi và các nhóm nhỏ hơn có ở Kenya và Tanzania cũng như ở một vài nước thuộc nam và đông châu Phi.
Nhãn: Supports
biển Nhật Bản

Hiện nay, 97,2% các bản đồ quốc tế và các văn bản chỉ sử dụng tên gọi Biển Nhật Bản , số còn lại chủ yếu dùng cả tên Biển Nhật Bản và Biển Đông, thường với Biển Đông được liệt kê trong dấu ngoặc đơn hoặc được đánh dấu là một tên thứ cấp. Hoa Kỳ, Trung Quốc và Việt Nam và hầu hết các nước chỉ sử dụng tên gọi là biển Nhật Bản. Liên Hợp Quốc cũng sử dụng tên gọi biển Nhật Bản

Nhận định: Biển Đông là một khu vực biển rộng lớn nằm ở phía đông của Đông Nam Á. 
Bằng chứng: Hiện nay, 97,2% các bản đồ quốc tế và các văn bản chỉ sử dụng tên gọi Biển Nhật Bản , số còn lại chủ yếu dùng cả tên Biển Nhật Bản và Biển Đông, thường với Biển Đông được liệt kê trong dấu ngoặc đơn hoặc được đánh dấu là một tên thứ cấp.
Nhãn: Not_Enough_Information

Nhận định: Không phải tất cả các quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc và Việt Nam, đều sử dụng tên "Biển Nhật Bản" để chỉ vùng biển đó.
Bằng chứng: Hoa Kỳ, Trung Quốc và Việt Nam và hầu hết các nước chỉ sử dụng tên gọi là biển Nhật Bản.
Nhãn: Refutes