La aventura equinoccial de Lope de Aguirre ( ) Lope Agirreren biografia oinarritzat hartzen duen Ramón J. Senderren eleberri ezaguna da . 1964an plazaratuta , Pedro Urtsua nafarrak El Dorado aurkitzeko Amazoniara egin zuen espedizioa azaltzen du ; espedizio horretan Lope Agirre Gaztelako koroaren aurka matxinatu zen . Lope Agirreri buruzko lan asko liburu honetan oinarritu dira . Senderrek nolabait Arturo Uslar Pietri Caracasko idazleak idatzitako " El Doradorako bidea " eleberria jarraitu zuen . Bere liburuan Uslarrek Lope Agirreren espedizioa azaldu zuen , Perútik Kariberaino .

Lope de Aguirre

Lope Agirreren

Ramón J. Senderren

Pedro Urtsua

El Dorado

Amazoniara

Lope Agirre

Gaztelako koroaren

Lope Agirreri

Senderrek

Arturo Uslar Pietri

Caracasko

idazleak

El Doradorako

Bere

Uslarrek

Lope Agirreren

Perútik

Kariberaino

espedizioa

Pedro Urtsua

Amazoniara

espedizio

Pedro Urtsua

Amazoniara

matxinatu

Lope Agirre

Gaztelako koroaren

espedizioa

Lope Agirreren

Perútik

Kariberaino


Izenburuan " ekinozial " hitza agertzeak eleberri zailaren itxura ematen dio baina ez da horrela . Ekinokziak " ekinokzio " " ri erreferentzia egiten dio . Eleberri osoa ekuatore ekinokzioan kokatzen da . Europarrentzat inguru hori oso gogorra zen : beroa , oihana , animaliak ... Askotan espiritu gaizto baten gisa deskribatzen zuten , haiek erotzeko prest .

ekuatore ekinokzioan

Europarrentzat

inguru

oihana

haiek


1560ean , Agirre Pedro Urtsuaren espediziora batu zen , Amazonas ibaian zehar nabigatuz El Dorado aurkitu nahi zuena . Cuscotik abiatu zen Agirre , eta Huallaga ibaiaren inguruetan lotu zitzaion espedizioa antolatzen ari zen kanpalekuari . 300 konkistatzaile inguru , afrikar esklabo zenbait eta 500 bat morroi indigenez osaturiko taldea hiru ontzitan abiatu zen 1560ko irailean , Huallaga ibaian behera ( amazonas ibaiaren adar bat ) . 1561eko urtarrilean , beste espedizio kide batzuekin Pedro Urtsuaren erailketan parte hartu zuen , eta Fernando Guzman espedizioko buru ezarri zen , Agirre soldaduen buruzagi bilakatuz . 1561eko martxoaren 23an , Agirrek bere menpeko kapitain eta soldaduak Fernando Guzman Peru eta Txileko errege izendatzen zuen deklarazio bat sinatzera konbentzitu zituen .

Agirre

Pedro Urtsuaren

Amazonas ibaian

El Dorado

Cuscotik

Agirre

Huallaga ibaiaren

inguruetan

kanpalekuari

konkistatzaile

afrikar

esklabo

morroi

taldea

ontzitan

1560ko irailean

Huallaga ibaian

amazonas ibaiaren

adar

1561eko urtarrilean

kide

Pedro Urtsuaren

Fernando Guzman

buru

Agirre

soldaduen

buruzagi

1561eko martxoaren 23an

Agirrek

bere

kapitain

soldaduak

Fernando Guzman

Peru

Txileko

errege

espediziora

Agirre

Pedro Urtsuaren

El Dorado

abiatu

Cuscotik

Agirre

espedizioa

Pedro Urtsuaren

El Dorado

Agirre

abiatu

taldea

ontzitan

1560ko irailean

Huallaga ibaian

espedizio

erailketan

Agirre

1561eko urtarrilean

kide

Pedro Urtsuaren

espedizioko

ezarri

1561eko urtarrilean

Fernando Guzman

buru


Ondorioz , 186 soldadu eta ofizialek uko egin zioten Filipe II.a Espainiako Erregearen agindupean egoteari [ 8 ] 1561eko maiatzaren 22an matxinada bat egon zen Guzmanen aurka , eta Agirrek hartu zuen erabateko agintea . Uztailean Ozeano Atlantikora heldu ziren , gaur egungo Venezuelako kostan . Ez dakigu Amazonasen ahoraino heldu zen eta itsasoz iparraldera egin zuen , edo Amazonasen adar baten gora egin eta Orinoko ibairekiko lotura topatu zuen ( Casiquiare kanalak lotzen ditu Amazonas eta Orinoko , bertakoek ezagutzen zutena baina konkistatzaileentzat ezezaguna zena ) . Hilabete hartan Margarita uhartea hartu zuen ( Venezuela ) ; izuaren bidez kontrolatu zuen . Handik bidali zizkion Filipe II.ari koroaren aginduari uko egiteko arrazoiak azaltzen zituzten gutun famatuak .

soldadu

ofizialek

Filipe II.a

Espainiako

1561eko maiatzaren 22an

Guzmanen

Agirrek

Uztailean

Ozeano Atlantikora

gaur egungo

Venezuelako

kostan

Amazonasen

itsasoz

iparraldera

Amazonasen

adar

Orinoko ibairekiko

Casiquiare

kanalak

Amazonas

Orinoko

bertakoek

konkistatzaileentzat

Hilabete hartan

Margarita uhartea

Venezuela

Handik

Filipe II.ari

koroaren

gutun

matxinada

soldadu

ofizialek

1561eko maiatzaren 22an

Guzmanen

heldu

Agirrek

Uztailean

Ozeano Atlantikora

heldu

Agirrek

Amazonasen

egin

Agirrek

iparraldera

gora egin

Agirrek

adar

bidali

Agirrek

Handik

Filipe II.ari

gutun


Abuztuan uhartea utzi eta Panamarantz jo zuen . Baina Panama konkistatzeko saiakera horrek ez zuen arrakastarik izan , bidean amaitu zen koroaren aurkako bere matxinada . Mendietan sukarrek erasan zuten taldea , eta ez zuten Venezuelatik ateratzea lortu . Barquisimeton inguratuta ( gaur egungo Caracas eta Maracaibo artean ) , eta jarraitzaile asko batailan galdu ondoren , bera hil aurretik alaba Elviraren heriotza eragin zuen , arerioen esku ez uztearren . Gonzalo Pizarrorekin eta beste hainbat garaituekin egin zuten antzera , bere gorputza zatikatu eta zatiak Venezuelako hiri ezberdinetara eraman zituzten .

Abuztuan

uhartea

Panamarantz

Panama

koroaren

bere

Mendietan

taldea

Venezuelatik

Barquisimeton

gaur egungo

Caracas

Maracaibo

jarraitzaile

bera

Elviraren

arerioen

Gonzalo Pizarrorekin

garaituekin

bere

Venezuelako

hiri

jo

Abuztuan

uhartea

Panamarantz

konkistatzeko

Panama

matxinada

koroaren

bere

ateratzea

taldea

Venezuelatik

galdu

jarraitzaile

hil

bera

heriotza

bera

Elviraren

eraman

bere

hiri


Werner Herzog zuzendariak , eleberriarekin harrituta , 1972an " Aguirre , der Zorn Gottes " filma egin zuen . Ondoren ere Carlos Saurak eleberria zinemaratu zuen , 1988an , " El Dorado " izenburuaz ; garaiko Espainiako zinemagintzaren film garestiena izan zen zeren eta aurrekontua 100 milioi pezetakoa baitzen .

Werner Herzog

Carlos Saurak

El Dorado

Espainiako

100 milioi pezetakoa


Oliobidea diametro handiko hodi-instalazio luze bat da petrolioa , haren produktu eratorriak eta biobutanola distantzia luzeetan garraiatzeko erabiltzen dena . Gas naturala garraiatzen duenean , aldiz , gasbidea deitzen da . Hodien barnealdeko korrosioa eragozteko , fluidoari korrosioaren aurkako substantzia kimikoak ( polimeroak ) gehitzen zaizkio . Kanpoaldeko korrosioa eragozteko , ordea , oliobideek babes-geruza bat izaten dute ( harrikatz-mundruna , petrolioa , zinta plastikoak , etab. ) . Petrolio gordina daramaten hodiak ez dira lehertzen , baina , apurtuz gero , petrolioa isuri eta kutsadura-arazo larriak eragin ditzakete inguruko uretan eta lurretan .

Oliobidea

petrolioa

haren

produktu eratorriak

biobutanola

distantzia luzeetan

Gas naturala

gasbidea

oliobideek

harrikatz-mundruna

petrolioa

zinta plastikoak

Petrolio

hodiak

petrolioa

inguruko

uretan

lurretan

garraiatzeko

Oliobidea

petrolioa

produktu eratorriak

biobutanola

distantzia luzeetan

garraiatzen

Gas naturala

gasbidea

daramaten

Petrolio

hodiak


Oso deribatu lurrunkorrak daramatzatenak , berriz , bai lehertu daitezke , eta segurtasun-neurri zorrotzak hartu behar dira hori ez gertatzeko .

deribatu lurrunkorrak

daramatzatenak

deribatu lurrunkorrak


Orreagako Andredena Mariaren estela Donejakue bidean aurki daitekeen harrizko estela bat da , hiru hizkuntzatan idatzia , Orreagako Andre Mariaren omenez ezarria . Ama birjinaren eta Jesus haurraren irudi bat ere badu berekin . Mezkirizko gainean dago estela , Nafar bidearen ibilbidean . Eskaintza gisa loreak izan ohi ditu ohikoan . Hala ere , monumentua ez dago Donejakue bideko Nafarroako ondare babestuaren zerrendan .

Orreagako

Andredena Mariaren

Donejakue bidean

Orreagako

Andre Mariaren

Ama birjinaren

Jesus haurraren

Mezkirizko

Nafar

bidearen

ibilbidean

monumentua

Donejakue bideko

Nafarroako


Hiru hizkuntzatako testuan euskarazkoa dago lehena , goian . Hala dio : [ 3 ] Azpian , gaztelerazko eta frantsesezko bertsioak datoz . Bitxikeria gisa , The Way filman , Martin Sheen aktoreak gorpuztutako protagonistak atseden une bat hartzen du harriaren ondoan .

goian

Azpian

Martin Sheen

protagonistak


Partaidetzako ekonomia , Parecon moduan laburtuta ( " PARticipatory ECONomics " ) , sistema ekonomiko bat da , zeinean gizartean ekoizpena eta kontsumoa esleitzeko mekanismo ekonomikoa erabakiak hartzean oinarritzen den . Sistema honetan , pertsona batengan edo pertsona-talde batengan duen inpaktuarekiko proportzionala izango da erabakiak hartzeko parte-hartzea . Partaidetzako Ekonomia ekoizpen-baliabideen jabetza komuna duen ekonomia planifikatu sozialista deszentralizatua da . Kapitalismo garaikideari eta plangintza zentralizatuari proposatutako alternatiba da . Eredu ekonomiko hau batez ere Michael Albert teoriko politikoarekin eta Robin Hahnel ekonomialariarekin lotzen da , Partaidetzako Ekonomia ikuspegi ekonomiko anarkista gisa deskribatzen baitute .

gizartean

pertsona

pertsona-talde

Michael Albert

Robin Hahnel


Pareconak praktikan jarri nahi dituen oinarrizko balioak hurrengoak dira : ekitatea , elkartasuna , aniztasuna , langileen autogestioa , eraginkortasuna ( aktibo baliotsuak alferrik galdu gabe helburuak lortzea ) eta jasangarritasuna . Pareconeko erakundeek erabakiak hartzeko autogestio-metodoak , balanced job complexes edo " lan-konplexu orekatuak " , banakako ahaleginean oinarritutako ordainsaria eta plangintza parte-hartzaile zabala erabiltzen dituzten langile eta kontsumitzaileen batzarrak biltzen dituzte . Pareconen proposamen nagusietako bat da mundu guztiak erabakietan parte hartu behar duela , erabakiak eragiten dion mailaren arabera . Printzipio horri autogestioa deitu ohi zaio . Parecon , askatasun ekonomikoaren kontzepzio ekonomiko nagusiaren ordezkapen bat da , zeina , Albert eta Hahnelen arabera , bere zehaztasun ezagatik , ideologo kapitalistek horretaz abusatzea ahalbidetu duen .

langileen

erakundeek

langile

kontsumitzaileen

mundu

Albert

Hahnelen

ideologo

batzarrak

langile

kontsumitzaileen


Lan akademiko batean , Albertek eta Hahnelek ( 1991 ) erakusten dute partaidetza-plangintza Pareto optimo batera iristen dela , eta merkatuak bezain murriztaileak ez diren kasuetan egiten duela ; hau da , partaidetza-plangintza Paretoren ezin hobea da , nahiz eta ondasun publikoak nahiz kanpokotasunak izan ; merkatuek , aldiz , ez dute lortzen Pareto optimoa bi kasu horiekin ) . Plangintza demokratikoaren beste modu batzuetatik bereizten den plangintza parte-hartzailearen ezaugarrietako bat da proposamenei buruzko eztabaida guztia kontseiluen barruan egiten dela , baina ez dela haien artean gertatzen . Hau da , Pareconaren azpian , plan ekonomiko bideragarri bat eraikitzen da , prezioen egokitzapen iteratibo baten ondorioz ( plangintza parte-hartzailea ) , kontseiluen autojarduerarako proposamenetan oinarrituta , eta ez lantoki/industrietako ordezkarien arteko deliberazio-prozedura baten ondorioz . Hori desiragarria izan daiteke , biltzeko denbora eta urteko plan batean bateratzeko behar diren karga burokratikoak murrizten baitira . Proposatzen den Partaidetzako Ekonomian , plan ekonomiko batean bateratzeko funtsezko informazioa Iterazioak erraztuko dituzten Batzordeek ( IFB , Iteration Facilitation Boards ) emango lukete .

Albertek

Hahnelek

Pareto

Paretoren

Pareto

kontseiluen

haien

kontseiluen

lantoki/industrietako

ordezkarien

Batzordeek

IFB

Iteration Facilitation Boards

biltzeko

kontseiluen


Batzorde horiek , langileen/kontsumitzaileen kontseiluen proposamenetan eta datu ekonomikoetan oinarrituta , prezio adierazgarriak eta proiekzio ekonomikoak aurkezten dituzte plangintza-prozesuaren txanda bakoitzean . IFBk ez du erabakiak hartzeko aginpiderik . Teorian , IFBren jarduera prezioak eta iragarpenak doitzeko algoritmoak ( adostutakoak ) burutzen dituzten ordenagailuak izan daitezke , gizakiaren inplikazio txikiarekin . Robin Hahnelek argudiatu du " parte-hartze plangintza ez dela plangintza zentrala " , eta esan du " Prozedurak guztiz desberdinak direla eta pizgarriak guztiz desberdinak direla " . Eta plangintza zentraletik desberdina den modu garrantzitsuetako bat pizgarria bateragarria dela da , hau da , aktoreek beren gaitasunak edo lehentasunak gaizki adierazteko pizgarria baino gehiago pizgarri dute . "

Batzorde

langileen/kontsumitzaileen

kontseiluen

IFBk

IFBren

gizakiaren

Robin Hahnelek

aktoreek

beren


Plangintza zentralaren adibide historikoak ez bezala , parecon proposamenak aukera sozialen kostu eta abantaila marjinalak islatzen dituen prezioen informazioa erabiltzea eta egokitzea defendatzen du plangintza prozesuaren osagai gisa . Hahnelek Milton Friedman-en aprioristiko alternatiben aukera ukatzeko joeraren aurka azpimarratu du . Robin Hahnelek azaldu duenez , " " plangintza parte-hartzailea ez da plangintza zentrala " , eta " prozedurak erabat ezberdinak dira eta pizgarriak erabat desberdinak dira . Eta plangintza zentraletik bereizten den modu garrantzitsuetako bat da bateragarria dela pizgarriekin , hau da , eragileek pizgarri bat dute informazioa egiatasunez emateko , beren gaitasunak edo lehentasunak faltsutzeko pizgarri baten ordez . " Plangintza zentralaren adibide historikoetan ez bezala , Parecon proposamenak prezioari buruzko informazioa erabiltzearen eta doitzearen alde egiten du , aukera sozialaren kostu eta onura marjinalak plangintza-prozesuaren elementu integral gisa islatzen baitituzte .

Hahnelek

Milton Friedman-en

Robin Hahnelek

eragileek

beren


Hahnelek modu enfatikoan argudiatu du Milton Friedmanen " a priori alternatiben aukera " ukatzeko joeraren aurka : " Friedmanek " " jarduera ekonomikoak koordinatzeko irtenbiderik onena baztertzen du . Soilik baieztatzen du " bi modu baino ez daudela milioika pertsonaren jarduera ekonomikoak koordinatzeko -- koertzioaren erabilera dakarren zuzendaritza nagusia -- eta borondatezko lankidetza , merkatuaren teknika " . [ ... ] Partaidetzako Ekonomia batek aukera eman dezake guztiek erabaki ekonomikoak hartzen parte hartzeko , emaitzek eragiten dieten mailaren arabera . Partaidetza-sistema batek merkatuen ordez partaidetza-plangintzako sistema bat erabiltzen duenez jarduera ekonomikoak koordinatzeko , Friedmanek sinetsarazi nahi digu partaidetza-plangintzak " hertsapenaren erabilera barne hartzen duen zuzendaritza nagusiaren " kategorian sartu behar duela . " Albert eta Hahnelek xehetasunez kritikatu dituzte teorian eta praktikan plangintza zentralizatua duten ekonomiak , baina kapitalismoarekin oso kritikoak dira . Hahnelen hitzetan , " egia esan , kapitalismoak aurreiritziak areagotzen ditu , inoiz pentsatu den ekonomiarik desorekatuena da , ez da oso eraginkorra ( nahiz eta oso indartsua izan ) eta bateraezina da demokrazia ekonomiko eta politikoarekin " " .

Hahnelek

Milton Friedmanen

Friedmanek

pertsonaren

guztiek

Friedmanek

Albert

Hahnelek

Hahnelen


Merkatu librearen triunfalismoaren egungo aroan , baliagarria da kapitalismoaren ebaluazio soila antolatzea , Friedmanen baieztapenei banan-banan erantzunez " . Korronte nagusietako ekonomialariek onartzen dute , neurri handi batean , kanpokotasunen arazoa ; baina uste dute Coasiar negoziazioaren bidez edo Pigoviar zergen erabileraren bidez ekin dakiokeela , hau da , kanpokotasunak dituzten ondasunen gaineko zerga gehigarrien bidez . Teoria ekonomikoaren arabera , pigoviar zergak ezartzen badira , ondasunen zergen ondorengo kostua haien kostu sozialaren berdina izan dadin , orduan , kostu sozialek ekoizpenaren kostu zuzena sortuko dute , hau da , kostu sozialek kostu sozial handiagoa izango dute . Hahnelek dioenez , " korronte nagusitik kanpoko gero eta ekonomista gehiagok zalantzan jartzen dute hipotesi hau , eta gero eta eszeptiko gehiagok iradokitzen dute kanpokotasunak ohikoak eta askotan funtsezkoak direla " . Edo , E.K. Huntek esan zuen bezala , " " kanpokotasunak araua dira , eta ez salbuespena , eta , beraz , merkatuak askotan " oin ikusezin gaizto " batek gidatuta baleude bezala funtzionatzen dute , gauza batzuk baino gehiago eta gizartean eraginkorra dena baino gutxiago ekoiztera bultzatzen gaituena " " [ 30 ] Merkatu-ekonomia bat dagoen bitartean , Albert eta Hahnel pigoviar zergen aldekoak dira , ingurumen-arazoei aurre egiteko beste irtenbide batzuen aurrean , hala nola agintea eta kontrola , edo merkaturatu daitezkeen baimenak ematea .

egungo aroan

Friedmanen

ekonomialariek

Hahnelek

ekonomista

eszeptiko

E.K. Huntek

gizartean

Albert

Hahnel


Hala ere , Hahnelek American Universityn ekonomia ekologikoa irakasten du , eta merkatuko ekonomia batean enpresak " kutsatzen duenak ordaindu egiten duela dioen printzipioa " saihesten saiatzen direla dio , jarduera kutsatzaileen kostuen zama kontsumitzaileengana eramanez . Pizgarrien ikuspuntutik , hori gertaera positibotzat jo daiteke , kontsumitzaileak kontsumo " zikinagatik " zigortuko lituzkeelako . Hala ere , ondorio atzerakoiak ere baditu ; izan ere , intzidentzia fiskalari buruzko ikerketek erakusten dute , azken batean , pobreak izango liratekeela kutsaduraren gaineko zerga askoren zama gehiena jasango luketenak . " Beste hitz batzuetan esanda , kutsaduraren gaineko zerga asko oso atzerakoiak izango lirateke eta , beraz , bidegabekeria ekonomikoa areagotuko lukete " . Hori dela eta , kutsaduraren gaineko zergak atzeranzko zergen murrizketekin lotzea gomendatu du .

Hahnelek

American Universityn

enpresak

kutsatzen duenak

kontsumitzaileengana

kontsumitzaileak

pobreak


Hahnelek argudiatzen duenez , pigoviar zergek , merkatu-ekonomialariek proposatzen dituzten neurri zuzentzaileekin batera , azken finean ez dute lortzen kanpokotasunei modu egoki edo bidezkoan ekitea . Dioenez , metodo horiek ez dira gai kostu sozialen ebaluazio zehatza lortzeko : " Kutsaduraren gaineko zergen bidez zuzendutako merkatuek kutsaduraren kopuru eraginkorrera daramate , eta " kutsatzen duenak ordaintzen du " printzipioa betetzen dute , baldin eta zergak biktimek jasaten duten kaltearen neurriaren baliokide gisa ezartzen badira . Baina merkatuak kutsatzaileentzako eta kutsaduraren biktimentzako pizgarriekin bateragarriak ez direnez , merkatuek ez dute modu fidagarririk ematen kutsatzaileen gaineko zerga eraginkorren magnitudeak zenbatesteko . Jabetza-eskubidea nork duen , kutsatzaileak edo kutsaduraren biktimak nortzuk diren , biktima ugarien artean " free rider " arazoak zein kutsaduraren biktimen koalizio eraginkor bat osatu eta mantentzearen transakzio-kostuak , horietako bakoitzari maila txiki baina desberdin batean eragiten baitzaio , konbinatu egiten dira merkatu-sistemak ez daitezen gai izan kutsaduraren biktimei buruzko informazio zehatza lortzeko , baldin eta haiek jasaten dituzten kalteen gaineko informazioa jasotzen badute , edo jasaten duten kalteen gaineko informazioa jasotzen badute . " [ 33 ] Pareconaren defendatzaileek azpimarratu dute eure asmoa dela Pareconaren lau osagai nagusiak gutxieneko hierarkiarekin eta gehieneko gardentasunarekin aplikatzea eztabaida guztietan eta erabakiak hartzean . Eredu hori diseinatuta dago erabaki ekonomikoak hartzean sekretua ezabatzeko eta , horren ordez , adiskidetasunezko lankidetza eta elkarrekiko laguntza sustatzeko .

Hahnelek

merkatu-ekonomialariek

kutsatzen duenak

biktimek

kutsatzaileentzako

biktimentzako

kutsatzaileen

nork

kutsatzaileak

biktimak

nortzuk

biktima

biktimen

biktimei

haiek

defendatzaileek

eure

elkarrekiko


Botere-hierarkiak saiheste horrek parekotasuna tradizio politikoa sozialista libertarioan kokatzen du . Stephen Shalomek Parecon osatzeko sistema politiko bat sortu du , Parpolity izenekoa . Parecona ezkerreko tradizio politikoan kokatzen den arren , elite intelektual boteretsuen sorrera edo burokrazia baten gobernua saihesteko sortua da , XX. mendeko estatu komunisten ekonomien arazo nagusitzat hartzen dena . " Looking Forward " liburuan , Albert eta Hanhelek egoera honi " koordinismoa " deitu zioten . Pareconen defendatzaileek aitortzen dute lan jabekuntzaren monopolizazioa , jabetza pribatuaz gain , klaseen banaketa iturri izan daitekeela .

Stephen Shalomek

elite

gobernua

XX. mendeko

estatu

Albert

Hanhelek

defendatzaileek

klaseen


Beraz , ekonomiaren hiru eratako ikuspegia azpimarratzen da ( kapitalistak , koordinatzaileak eta langileak ) , marxismoaren bi eratako ikuspegi tradizionalarekin kontrastean . Koordinatzaileen klasea , non parekotasuna azpimarratzen den , trebetasunen eta ezagutzen monopolioa dutenei dagokie , eta egungo ekonomietako mediku , abokatu , kudeatzaile , ingeniari eta beste profesional batzuei dagokie . Pareconaren defendatzaileek diote , historikoki , marxismoak ez zuela kontuan hartu koordinatzaileek klase nagusi berri bat izateko duten gaitasuna gizarte postkapitalista batean . Hahnelek eztabaida zehatza idatzi du kapitalismoaren inguruan parearen komenigarritasunari buruz , berritzeko pizgarriei dagokienez . Kapitalismoan , patenteen legeak , jabetza intelektualaren eskubideak eta merkatura sartzeko oztopoak ezaugarri instituzionalak dira , banakako berritzaileak saritzen dituztenak , teknologia berrien erabilera mugatzen duten bitartean .

kapitalistak

koordinatzaileak

langileak

Koordinatzaileen

klasea

mediku

abokatu

kudeatzaile

ingeniari

profesional

defendatzaileek

koordinatzaileek

klase

gizarte

Hahnelek

berritzaileak

teknologia


Hahnelen hitzetan , aldiz , " Partaidetzako Ekonomia batean , berrikuntza guztiak berehala jarriko dira enpresa guztien esku , eta , beraz , ez da inoiz eraginkortasun estatikoa galduko " . Berrikuntza , batzuetan , metatutako sormenaren emaitza da , eta Pareconomisten uste dute ezin zaiela legitimoki gizabanakoei egotzi . Lantokiko demokraziaren eredu arketipikoa , AEBtako IWW sindikatuaren Wobbly Shop-a aitzindaria izan zen , eta bertan oinarrizko demokraziaren arau autogestionatuak aplikatu ziren. [ 41 ] Partaidetzako Ekonomiak ez du berez sistema politiko orokor bat eskaini nahi . Aplikazio praktikoa akonpainamendu-sistema politiko baten mende egongo litzateke . Albert eta Hahnelen arabera , Pareconak teoria ekonomiko alternatibo bat baino ez du jorratzen eta politikan , kulturan eta ahaidetasunean garrantzitsuak diren beste aukera batzuekin batera joan behar du .

Hahnelen

enpresa

Pareconomisten

gizabanakoei

Lantokiko

AEBtako

IWW

bertan

Albert

Hahnelen


Sozialismoaren helburu nagusietako bat klase eta hierarkiarik gabeko gizarte bat sortzea da , eta pentsamendu sozialista tradizionalak ekoizpen bideen jabetzan oinarritutako klaseak identifikatzen ditu ( kapitalismoan , klase kapitalista eta klase proletarioa dira ) . Hala ere , Albert eta Hahnelek lanaren banaketa bereziak sortutako hirugarren klasea identifikatzen dute . Zeregin eta lan batzuk beste batzuk baino desiragarriagoak dira ; batzuk indargarriagoak ere badira . Hahnelek eta Albertek diotenez , lan indargarriek , hala nola kontabilitateak edo kudeaketak , informazioa eta erabakiak hartzeko ideiak eta planak formulatzeko trebetasunak eskuratzeko aukera ematen dute , eta beste lan batzuek , garbiketa adibidez , ez dituzte ematen . Beraz , botererik gabeko lanpostuak dituzten langileek , kasurik onenean , berretsi egin ditzakete boterea duten langileen proposamenak , eta arrazoi gutxi dituzte erabaki kolektiboetan parte hartzeko .

klase

gizarte

klaseak

klase

klase

Albert

Hahnelek

klasea

Hahnelek

Albertek

langileek

langileen


Egileek anarkismoaren elementuak ere eztabaidatu dituzte politikaren eremuan , polikulturalismoa kulturaren eremuan eta feminismoa familiaren eremuan eta genero-harremanak gizartearen beste esparru horietan etorkizuneko ikuspegi alternatiboak izateko oinarri posible gisa . Stephen R. Shalom " parpolitatea " deritzon ikuspegi politiko parte-hartzailea lantzen hasi da . Bi sistemek osatzen dute parte hartzearen filosofia politikoa . David Schweickartek iradokitzen du Partaidetzako Ekonomian desiragarria litzatekeela posible izan arren : " Sistema hori konparazioekin obsesionatuta dago ( ba al da zure lan-konplexu orekatua nirea baino indartsuagoa da ? ) , kontrolarekin ( ez zara intentsitate ertainean lanean ari , lagun , jarri egunean ) eta kontsumoaren xehetasunekin ( zenbat higiene-paper beharko ditut datorren urtean ? Zergatik jarraitzen dute nire auzokide batzuek paper birziklatuz eginda ez dagoena erabiltzen ? ) "

Egileek

familiaren

gizartearen

Stephen R. Shalom

David Schweickartek

lagun

urtean

auzokide


Schweickart-ek planteatutako beste kritika batzuk honakoak dira : [ 46 ] Partaidetzako Ekonomiak lan administratibo handia sortuko luke langile indibidualentzat , kontsumoa aldez aurretik planifikatu beharko luketelako , eta klase burokratiko berri bat . Ekonomia kapitalistak burokraziatik edo bileretatik ia libre daudela argudiatu dute , eta parecon batek bankuak , publizitatea , burtsa , zerga aitorpenak eta epe luzerako finantza plangintza ezabatuko lituzke . Albertek eta Hahnelek diotenez , litekeena da burokrazia parekoetan burokrazia kapitalistetan parte hartzen duten langileen kopurua antzekoa izatea ; izan ere , bozketa gehienak ordenagailuz egiten dira , bildu beharrean , eta ez da beharrezkoa kontsumo kolektiboko proposamenetan interesa ez dutenen laguntza . Kritikoek iradokitzen dute proposamenek aukera politikoen multzo bideraezin gisa hartzea eskatzen dutela , eta planifikatutako gizarteen ikasgaiek erakusten dutela jendearen eguneroko beharrak ezin direla aldez aurretik ezarri , jendeari zer nahi duen galdetuz soilik . Albertek eta Hahnelek diotenez , merkatuek berek ia ez dituzte prezioak bat-batean doitzen , eta Partaidetzako Ekonomia batean bideratze-batzordeek prezioak erregularki alda ditzaketela iradokitzen dute .

Schweickart-ek

langile

klase

bankuak

burtsa

Albertek

Hahnelek

langileen

Kritikoek

gizarteen

jendearen

jendeari

Albertek

Hahnelek

bideratze-batzordeek

bileretatik

bildu


Hahnelen arabera , hauek demokratikoki erabakitako jarraibideen arabera jokatzen dute , beste eskualde batzuetako kideez osatuta egon daitezke , eta ezin dira erosi , parecon moneta besterenezina dela eta . Hala ere , Takis Fotopoulosen arabera , " Plangintzan soilik oinarritutako erakunde ekonomiko batek ere , nahiz eta oso demokratikoa eta deszentralizatua izan , ezin du benetako autogestioa eta aukeratzeko askatasuna bermatu " . Pareconek eraginkortasuna murriztu lezake lanean . Alde batetik , langile adituek eta ezohikoek ( adibidez , kirurgialari eta zientzialari ezohikoak ) ez lituzkete beren zereginak lanaldi osoan egingo . Partaidetzako Ekonomiak " ahaldunduta ez dagoen lana " partekatzea espero du , eta ez luke aukerarik emango beren gaitasun handiagatik edo arazoei irtenbideak aurkitzeagatik konpentsazio gehigarri bat bilatzeko .

Hahnelen

hauek

eskualde

kideez

Takis Fotopoulosen

erakunde

langile

ezohikoek

kirurgialari

zientzialari

beren

beren

erosi

hauek


Willametteko Unibertsitatean ( Oregon ) 2015ean egindako hitzaldi batean , Hahnelek kritika horri erantzun zion , eta azaldu zuen lanpostu horiek makinek bete zitzaketela , sistema ekonomiko kapitalistetan gutxiegi erabiltzen baitira mozkin-tasa baxuen ondorioz , eta lanaren banaketa ere ez litzateke egongo sistema ekonomiko parte-hartzaile batean kapitalismoan bezainbeste , eta , beraz , pertsonek ez lituzkete beti lan berberak izango . Theodore Burczakn iritziz , ezinezkoa da langileek soldata mailetarako oinarri gisa proposatutako ahaleginaren " neurri handi batean behatzeke " dauden ezaugarriak ebaluatzea , eta merkatu trukerako mekanismorik ez egoteak ere ezinezkoa egiten du produkzioaren eta kontsumoaren kostu sozialak kalkulatzea . 2012an , International Organization for a Participatory Society sortu zen , gizartean parte-hartzaile bat defendatzeko asmoz , Partaidetzako Ekonomia barneratuz .

Willametteko Unibertsitatean

Oregon

Hahnelek

pertsonek

Theodore Burczakn

langileek

gizartean

sortu


Ahalduntze-lanak egiten dituzten langileek hirugarren klasea osatzen dute , " koordinatzaile-klasea " . Klase hori ez da produkzio-bitartekoen jabea , baina beste langileek baino botere handiagoa du . Klase hori ekonomia kapitalistetan , sozialistetan eta egungo eta iraganeko kooperatibetan dago . Koordinazio-lanen artean daude kargu politikoak , kudeaketa , zuzenbidea , medikuntza , kontabilitatea eta ikerketa . Lana modu ekitatiboan banatzeko eta langile guztiak beren lantokian erabakietan ahalduntzeko , Partaidetzako Ekonomian langile bakoitzak zereginak egiten ditu , eta horrek batera hartuta batez besteko desiragarritasuna eta batez besteko ahalduntzea eragiten du langile guztien artean .

langileek

klasea

koordinatzaile-klasea

Klase

jabea

langileek

Klase

kooperatibetan

kargu politikoak

kudeaketa

zuzenbidea

medikuntza

kontabilitatea

ikerketa

langile

beren

lantokian

langile

langile


Albertek eta Hahnelek diote ez dela bidezkoa eta ez dela eraginkorra pertsonak zortearen arabera konpentsatzea ( adibidez , jaiotzagatik edo herentziagatik sortutako trebetasunak edo talentuak ) , edo langileen produktibitatearen arabera ( ekoizten dituzten ondasunen balioaren arabera neurtuta ) . Beraz , Partaidetzako Ekonomiaren printzipio nagusia langileak beren ahaleginagatik eta sakrifizioagatik saritzea da . Adibidez , denbora kopuru beragatik , meatze-lana - arriskutsua eta deserosoa baita - hobeto ordaindua egongo litzateke bulegoko lana baino ; horri esker , meatzariak ordu gutxiago lan egin ahal izango luke soldata beragatik , eta oso arriskutsuak eta nekagarriak diren lanen karga herritarren artean banatuko litzateke . Gainera , Partaidetzako Ekonomiak salbuespenak aurreikusten ditu " ahaleginaren konpentsazioaren " printzipioan . Lanik egin ezin duten pertsona desgaituei , haurrei , zaharrei , gaixoei eta egoera iragankorrean dauden langileei beharren araberako ordainsaria eman dakieke .

Albertek

Hahnelek

pertsonak

langileen

langileak

beren

bulegoko

meatzariak

herritarren

pertsona

haurrei

zaharrei

gaixoei

langileei


Hala ere , " gai den " heldu orok lan sozialki baliagarriren bat egiteko betebeharra du , sari bat jasotzeko baldintza gisa . Hala ere , mundu guztiak izango luke doako osasun-laguntzarako , hezkuntzarako , lanbide-heziketarako eta demokratikoki egituratutako hainbat lantokiren artean aukeratzeko eskubidea , komenigarritasunaren eta trebakuntzaren arabera orekatutako enpleguekin . Partaidetzako Ekonomian , langile guztien diru-sarreren abiapuntua gizarte-produktuaren zati berdina da . Puntu horretatik aurrera , espero izatekoa da gastu pertsonaletarako diru-sarrerak eta ondasun publikoetarako kontsumo-eskubideak maila txikitan banatzea , gizabanakoek lanaren eta aisialdiaren artean egiten dituzten hautuak islatuz , bai eta lan baten arrisku - eta zailtasun-maila ere , hurbileko lankideek erabakitzen dutenaren arabera . Ekoizpen eta kontsumo mota asko Partaidetzako Ekonomiaren arabera lokalizatu daitezkeen arren , ereduak ez ditu eskala ekonomiak baztertzen .

heldu

mundu

lantokiren

langile

gizabanakoek

lankideek


Partaidetzako plangintza , Partaidetzako Ekonomian esleitzeko mekanismoa da , eta merkatu ekonomia eta plangintza zentralizaturako alternatiba bideragarria eskaini nahi du . Plangintza-prozedura iterazio-prozesu bat da . Prozesu horretan ( 1 ) langileen kontseiluek egindako ekoizpen-proposamenak eta ( 2 ) norbanakoek egindako kontsumo-proposamenak eta haien auzo-kontseiluak parte hartzen dute , prezioak eguneratzeko hainbat erronden bidez aurkeztuz eta berrikusiz , prozesua hurrengo urterako plan egingarri batean bildu arte . Prozesua hasteko , bideratze-batzarrak ( " facilitation board " " , " ikus aurrerago ) prezio adierazgarrien zerrenda bat iragartzen du azken kontsumoko ondasun bakoitzerako , bai eta kapital-ondasun , baliabide natural eta gizarteak eskura duen eskulanaren kategoria bakoitzerako ere . Prezio adierazle horiek hainbat ondasun eta zerbitzu ekoizteko zenbatetsitako aukera-kostuak islatzeko kalkulatzen dira , eta gizarte-kostuak nahiz kutsaduraren inpaktuak barne hartzen dituzte .

langileen

kontseiluek

norbanakoek

haien

auzo-kontseiluak

bideratze-batzarrak

facilitation board

gizarteak


Prezioen zerrenda horri erantzunez , norbanakoek hurrengo urtean kontsumitu nahi dituzten ondasun/zerbitzuen urteko kontsumo-plan bat egiten dute , eta bizilagunen batzarretan ere biltzen dira , eztabaidatzeko eta ondasun publikoen kontsumo-plan batera demokratikoki iristeko ( adibidez , haur-parke publiko bat eraikitzeko baliabideak lortzea ) . Langile gisa , gizabanakoak ere beren lantokietan biltzen dira , zer produktu ekoitziko dituzten eta ekoizpen-prozesuan zer intsumo kontsumituko dituzten zehazteko , bai eta bakoitzari zenbat lan egitea gustatuko litzaiekeen zehazteko ere . Hala , langileek eta kontsumitzaileek ( bai eta langileen edo kontsumitzaileen federazioek ere ) hasierako eskaerak aurkezten dizkiote bideratze-batzarrari , eta horrek informazio hori gehitzen du . Prozesu honen lehen txandaren amaiera , ia ziur , plan bideragarri bat izango ez denez , bideratze-batzordeak ondasun bakoitzaren prezio adierazgarrien zerrenda eguneratuko du , gorantz edo beherantz , bakoitzaren gehiegizko eskariaren eta eskaintzaren proportzioan ; horrela , prezio eguneratuek artikulu bakoitzaren aukera-kostu sozialen estimazio zehatzagoa islatuko dute . Prezio indikatibo eguneratuen iragarkiak , orduan , plangintza-prozesuaren bigarren txandari ekingo dio .

norbanakoek

hurrengo urtean

bizilagunen

haur-parke

Langile

gizabanakoak

beren

lantokietan

bakoitzari

langileek

kontsumitzaileek

langileen

kontsumitzaileen

federazioek

bideratze-batzarrari

horrek

bideratze-batzordeak

batzarretan

norbanakoek

bizilagunen

biltzen

norbanakoek

bizilagunen

biltzen

gizabanakoak

lantokietan


Bertan , kontsumitzaileek eta langileek beraien proposamenak berrikusiko dituzte eta berriro aurkeztuko dituzte , informazio berriaren argitan . Bereziki , kontsumo-proposamenak doitu beharko dira , baldin eta norbanakoak proposatutako ahalegin-indizeak ez badu justifikatzen proposatutako kontsumo-maila ; hortaz , kontsumo-eskaerak murriztu beharko ditu , kostu txikiagoko produktuetara lekualdatu beharko ditu edo hurrengo urterako aurreikusitako lanorduak handitu beharko ditu . Beste kontsumitzaile batzuek jakin dezakete hasierako proposamenak apalegiak zirela , eta kontsumoa gorantz berrikus dezakete , hala nahi izanez gero , edo beherantz proiektatutako ahaleginaren kalifikazioa berrikus dezakete , ordu gutxiago lan egitea eta aisialdia handitzea proposatuz . Ekoizpen-proposamenak ere kuantitatiboki laburbiltzen eta ebaluatzen dira , kasu honetan gizarte-onuren eta gizarte-kostuen arteko erlazioagatik . Zerrendako gizarte-onuraren zatia kalkulatzeko , lantoki batetik proposatutako produktuen kopurua prezio adierazgarriekin biderkatzen da , proposatutako emisio kutsatzaileen prezio negatiboak gehituz eta batuz .

Bertan

kontsumitzaileek

langileek

beraien

norbanakoak

kontsumitzaile

lantoki


Kostu sozialak kalkulatzeko , eskatutako intsumoen kopurua eta prezio adierazgarriak biderkatu eta batu egiten dira . Bat baino onura-kostu harreman txikiagoa duten proposamenek doikuntzak egin beharko dituzte hurrengo txandan onarpena lortzeko , dela hain kutsagarria ez den teknologia batera aldatuz , sozialki desiragarriagoak diren produktu multzo bat sortuz , dela kostu gutxiagoko inputak erabiliz . Berrikusitako proposamenak jaso ondoren , bideratze-batzordeak prezio adierazgarrien zerrenda eguneratuko du berriro . Berrikuspen - eta aurkezpen-prozesu horren hainbat erronden ondoren , langileek eta kontsumitzaileek beren azken proposamenetan zehaztutako jarduerak egin ahal izateko plan bideragarri batekiko konbergentzia da emaitza . Plan egingarri bat lortu ondoren ere , planifikazio-prozesuan sar daitezke kontsumitzaileen eta langileen proposamenen urte erdiko berrikuspen malguak .

bideratze-batzordeak

langileek

kontsumitzaileek

beren

kontsumitzaileen

langileen


Pierre Eugène Bérégovoy ( ahoskatua ; Déville-lès-Rouen , 1925eko abenduaren 23a - Nevers , 1993ko maiatzaren 1a ) frantziar politikaria izan zen . Frantziako lehen ministroa izan zen 1992tik 1993ra . Aita ukrainarra zuen ( Береговий ) . Pierre 16 urterekin metalgintzako langile gisa hasi zen lanean . Frantziako erresistentziako kide izan zen Bigarren Mundu Gerran .

Pierre Eugène Bérégovoy

Déville-lès-Rouen

1925eko abenduaren 23a

Nevers

1993ko maiatzaren 1a

frantziar

politikaria

Frantziako

ministroa

Aita

ukrainarra

Pierre

metalgintzako langile

Frantziako

kide

izan zen

Pierre Eugène Bérégovoy

Frantziako

ministroa

hasi

Pierre

metalgintzako langile

Bigarren Mundu Gerran

kide


Langile-Internazionalaren Frantziar Sekzioko kide izan zen eta 1959an Alderdi Sozialista Bateratuaren sorreran parte hartu zuen eta Pierre Mendès-Franceren aholkulari bihurtu zen . 1969an Frantziako Alderdi Sozialistarekin bat egin zuten . 1981ean François Mitterrand presidenteak Presidentetzako idazkari nagusi izendatu zuen eta 1982an Gizarte Gaietarako ministro . 1984tik 1986ra Ekonomia eta Finantza ministroa izan zen . 1983an Neverseko alkate eta 1986an diputatu aukeratu zuten .

Langile-Internazionalaren

Frantziar

Sekzioko

kide

Alderdi Sozialista Bateratuaren

Pierre Mendès-Franceren

aholkulari

Frantziako Alderdi Sozialistarekin

François Mitterrand

Presidentetzako

idazkari

ministro

ministroa

Neverseko

alkate

diputatu

izan zen

Langile-Internazionalaren

kide

sorreran

Alderdi Sozialista Bateratuaren

bihurtu

aholkulari

izendatu

Presidentetzako

idazkari

ministro

izan zen

ministroa

aukeratu

Neverseko

alkate

diputatu


Mitterranden 1988ko kanpaina presidentziala zuzendu zuen eta Ekonomia eta Finantza ministro kargura itzuli zen . 1992an lehen ministro izendatu zuten . Bernard Tapie ministroa dimititzera behartu zuen , ustelkeria egotzita . Gobernuak hainbat erreforma sozial onartu zituen . 1993ko martxoko hauteskunde legegileetan sozialisten porrotaren ondoren dimititu zuen .

Mitterranden

ministro

lehen ministro

Bernard Tapie

Gobernuak

1993ko martxoko

sozialisten

izendatu

lehen ministro

dimititzera

Bernard Tapie

dimititu

1993ko martxoko


Hauteskundeetako porrotak eta ustelkeria salaketa batek jota , 1993ko maiatzaren 1ean bere buruaz beste egin zuen . Beregovoy , Pierre

1993ko maiatzaren 1ean

Beregovoy , Pierre

bere buruaz beste egin

1993ko maiatzaren 1ean

Beregovoy , Pierre


Roberto Etxebarria Goikoetxea ( Gatika , 1969ko abuztuaren 8a ) Euskal Herriko musikari , sortzaile eta irakaslea da , Bizkaiko trikitilari ospetsuenetarikoa . Joera klasikotik abiatu eta ikutu hori mantendu arren , soinu txikiarekin berritzera ere egin du bere ibilbidean , estiloa finduz baina pieza zaharrei ere uko egin gabe . Diskografian hiru disko ditu , eta hainbat kolaborazio talde eta laguntzaile ezberdinekin . 2006 arte Kepa Arrizabalaga izan zuen lagun ohikoena , urtean 100 saiotik gora eginez . Ondoren , Idoia Markaidarekin ibili zen urte batzuz eta , azken urteetan , Miren alaba du bikotekide ohikoena .

Roberto Etxebarria Goikoetxea

Gatika

1969ko abuztuaren 8a

Euskal Herriko

musikari

sortzaile

irakaslea

Bizkaiko

trikitilari

talde

laguntzaile

2006 arte

Kepa Arrizabalaga

lagun

Idoia Markaidarekin

azken urteetan

Miren alaba

bikotekide


Bere ibilbidea koplak ardaztu du hein handi batean , 2020ko kopla herrikoien bere diska lekuko ; sorkuntza doinuak kopla herrikoiz jantziak . Kasurik gehienetan Labayru Fundazioak argitaratutako , Jabier Kaltzakortaren " Dantza kopla zaharrak " liburuan batuta daudenak . Beste batzuk ordea , Roberto berak sortutako koplak . Aipatutako liburuan , ohikoa den moduan , kopla solteak dira Jabierrek batutakoak , eta Robertok , ehundaka kopla horrek aztertu eta berak sorturiko doinuetan txertatu izan ditu , aldez aurretik gai baten inguruan koplak batu eta istorioak sortuz . 2021ean kaleratutako lana , ildo beretik doa , aurreko lanaren osagarri gisa aurkeztu daitekelarik .

bere

Labayru Fundazioak

Jabier Kaltzakortaren

Roberto

berak

Jabierrek

Robertok

berak


1979 : tekladun soinuarekin hasi zen 4-5 urtez . 1982 : Maruri-Jataben bizi zenez , hurbil bizi zen Rufino Arrolarengana eraman zuten gurasoek , Bizkaiko trikitilarien erreferentea . Bi urtez , tekladun soinua eta soinu txikia bateratu zituen . Rufino Arrolarekin ikasten zebilela ezagutu zituen Euken Arrola ( Rufinoren iloba ) eta Imanol Arrola ( Rufinoren anai baten iloba ) . Plazarik-plazako jardunean abiatu zen Eukenekin eta laburrago , Imanolekin , taldea osatuz bai Kepa Arrizabalaga eta baita Eusebio Ruedarekin ere .

Maruri-Jataben

Rufino Arrolarengana

gurasoek

Bizkaiko

trikitilarien

erreferentea

Rufino Arrolarekin

Euken Arrola

Rufinoren

iloba

Imanol Arrola

Rufinoren

anai

iloba

Plazarik-plazako

Eukenekin

Imanolekin

taldea

Kepa Arrizabalaga

Eusebio Ruedarekin

eraman

Rufino Arrolarengana

gurasoek


Musika tradizionalean soinu txikiarekin murgilduta , garaiko Bizkaiko trikitilari nagusietakoak ezagutu zituen : Fasio , Zoiloko Etxebarriatarrak , Txilibrin , Juanita , Felisa eta Eduardo Zornotzako trikilariak , edota Maurizia Aldeiturriaga bera . 1985 : Txetxu Urrutiagaz osatu zuen bikotea 4-5 urtez . Kepa Junkerarengana ere jo zuen bi ikasturtez , trikitixan sakondu eta errepertorio berria lantzeko . Bizkaiko trikitixa zaharretik molde berrietara bidaiatu zuen . 1987 : lehen aldiz txapelketa batera aurkeztu zen , Leioan , bere pieza sortu berriekaz Txetxu Urrutia bikote duela .

Bizkaiko

trikitilari

Fasio

Zoiloko Etxebarriatarrak

Txilibrin

Juanita

Felisa

Eduardo

Zornotzako

trikilariak

Maurizia Aldeiturriaga

bera

Txetxu Urrutiagaz

bikotea

Kepa Junkerarengana

Bizkaiko

Leioan

bere

Txetxu Urrutia


Bizkaiko trikitilari zahar eta berriak ziren agertokian : aurreko garaiko erreferente izandako Basilio Undagoitia , Maurizia Aldeiturriaga , Luis Etxebarria eta Rufino Arrola eta , beste aldetik , Kepa Junkera Koldo Etxebarria eta Roberto Etxebarria gazteak , txapelketa-pieza berrien erabilpenagatik nabarmenduz . 1988 : irakasle hasi zen , etxean lehenik , inguruko ezagun batzuk eskatuta . Ondoren Erromoko Kultur etxea , Gasteizko Trikitixa eskola , Itxartu Dantza Taldea , Mungiako Musika Eskola eta beste hainbat ikastetxe eta ikastolatan jardun da . 2002az geroztik , Bilboko BilbaoMusika Udal musika eskolan dihardu . 1989 : Zeanuriko Trikitilari gazteen txapelketara Kepa Arrizabalaga Urrutiarekin ( semea ) aurkeztu zen .

Bizkaiko

trikitilari

erreferente

Basilio Undagoitia

Maurizia Aldeiturriaga

Luis Etxebarria

Rufino Arrola

Kepa Junkera

Koldo Etxebarria

Roberto Etxebarria gazteak

irakasle

etxean

inguruko

ezagun

Erromoko Kultur etxea

Gasteizko Trikitixa eskola

Itxartu Dantza Taldea

Mungiako Musika Eskola

ikastetxe

ikastolatan

Bilboko

BilbaoMusika Udal musika eskolan

Zeanuriko

Trikitilari

Kepa Arrizabalaga Urrutiarekin

semea

hasi

irakasle

jardun

Roberto Etxebarria gazteak

irakasle

Erromoko Kultur etxea

Gasteizko Trikitixa eskola

Itxartu Dantza Taldea

Mungiako Musika Eskola

ikastetxe

ikastolatan

dihardu

Roberto Etxebarria gazteak

irakasle

Bilboko

BilbaoMusika Udal musika eskolan


1991 : EITBren Trikiti pieza berrien 1. txapelketan garaile , " Bihotzetik bihotzari " piezarekin . Zuzenekoan Kepa Arrizabalagarekin eman zuen , Jon Enbeita letragile zuela . Ondorioz , saioak ugaritu eta Kepa Arrizabalagarekin finkatzen du bere ibilbidea . 1992 : EITBren pieza berrien 2.edizioan , " Mutil zahar " porrusalda saritu zioten , hau ere Jon Enbeitaren berbaz . 1993 : berak sorturiko piezez osaturiko " Bihotzetik bihotzari " diskoa argitaratu zuen , Kepa Arrizabalagarekin eta Ainara Arrizabalagaren parte hartzearekin .

EITBren

garaile

Kepa Arrizabalagarekin

Jon Enbeita

letragile

Kepa Arrizabalagarekin

EITBren

Jon Enbeitaren

berak

Kepa Arrizabalagarekin

Ainara Arrizabalagaren


1995 : " Paperetik Plazara " taldeko partaide . Bertsoa , kopla eta trikiti mundua uztartuz , Jon Enbeita buru eta besteak beste Kepa Arrizabalaga ere kide zuela . Erreskan izeneko formazioaren sortzaile eta bultzatzaile : dantzarekin batera osatutako formazioa , musika tradizional eta herrikoian oinarritua . Lorratz : erromeri formatuko taldea , Idoia Markaida panderojole , Ane alaba zeharkako txirulari eta Miren alaba biolinjole direla . Dantza solte nahiz batuko jarduna .

taldeko

partaide

Jon Enbeita

buru

Kepa Arrizabalaga

kide

Erreskan

formazioaren

sortzaile

bultzatzaile

formazioa

taldea

Idoia Markaida

panderojole

Ane alaba

txirulari

Miren alaba

biolinjole


Etxebarria , Roberto

Etxebarria , Roberto


Russell-Einstein adierazpena Bertrand Russellek idatzitako testua da . Adierazpena , Londresen , 1955ko uztailaren 9a sinatuta , Albert Einsteinen babesa izan zuen . Testu horren bidez , Gerra Hotzaren egoeran , arma nuklearren arriskua nabarmentzen zuten hamaika zientzialari ospetsuek . Halaber , munduko buruei arazoak era baketsuaz konpontzea eskatzen zieten . 1945eko uztailaren 16an Mexiko Berriaren Alamogordoko basamortuan lehen leherketa nuklearra eragin zuten .

Russell-Einstein

Bertrand Russellek

Londresen

1955ko uztailaren 9a

Albert Einsteinen

arma

zientzialari

munduko

buruei

1945eko uztailaren 16an

Mexiko Berriaren

Alamogordoko

basamortuan

Gerra Hotzaren

leherketa

1945eko uztailaren 16an

Alamogordoko


Urte bereko abuztuaren 6an Estatu Batuek Hiroshiman " Little Boy " lehergailua bota zuen eta mundu osoak arma berriaren eragina ezagutu zuen ; hiru egun georago " Fat Man " izenekoa Nagasakin bota zuten . Bi erasoetan gutxienez 100.000 mila pertsona hil ziren . 1945eko abuztuaren 18an Bertrand Russellek " Glasgow Forward " egunkarian bere iritzia azaldu zuen . Horretan , nolabait , adierazpenaren oinarria ikus daiteke zere eta ordurako azken txikizioa sahiesteko pentsamendu politiko berri bat aldarrikatzen baitzuen . Beste intelektual ospetsuak , Józef Rotblatek , Manhattan proiektuan parte hartu zuenak , proiektua utzi ondoren bere kezka morala ere azaldu zuen .

Urte bereko abuztuaren 6an

Estatu Batuek

Hiroshiman

lehergailua

mundu

arma

; hiru egun georago

Fat Man

Nagasakin

pertsona

1945eko abuztuaren 18an

Bertrand Russellek

Glasgow Forward

intelektual

Józef Rotblatek

Manhattan proiektuan

proiektua

bota

Urte bereko abuztuaren 6an

Estatu Batuek

Hiroshiman

lehergailua

bota

Estatu Batuek

; hiru egun georago

Fat Man

Nagasakin

erasoetan

pertsona

hil

pertsona

txikizioa

utzi

Józef Rotblatek

proiektua


Hurrengo urteetan Russellek eta Rotblatek elkarrekin lan egin zuten arma nuklearren ugaritzearen aurka . Hamaika izan ziren : [ 7 ] Manifestua Londresko Caxton Hall hotelaren prentsa aretoan aurkeztu zen . Prentsa-aurrekoa Józef Rotblatek presiditu zuen . Russellek berak bilera ireki zuen , manifestuaren garrantzia gizadiaren etorkizuna bermatzeko azpimarratuz . Testuan ere zientzialariei konferentzia bat egiteko deia egiten zen , politikoki neutralak izan behar zen goi-bilera alegia .

Hurrengo urteetan

Russellek

Rotblatek

arma

Hamaika

Londresko

Caxton Hall hotelaren

aretoan

Józef Rotblatek

Russellek

berak

gizadiaren

zientzialariei

bilera

Russellek

konferentzia

zientzialariei

goi-bilera

zientzialariei


Ezagutzera eman eta egunetara , Cyrus Eaton filantropoak Pugwashen , Eskozia Berrian , konferentzia bat antolatzeko bere burua eskaini zuen . Lehenengo konferentzia hori 1957an ospatu zen eta , geroztik , urtero egin zen . Nazioarteko Konferentziaren deialdiaren aurrean , Nehru Indian egiteko ahaleginak egin zituen . Suezko Krisialdia baino oztopo handia izan zen horretarako . Aristoteles Onassis aberatsak Monacok egiteko proposamena taularatu zuen baina ez zen onartu .

egunetara

Cyrus Eaton

Pugwashen

Eskozia Berrian

bere burua

Nehru

Indian

Suezko

Aristoteles Onassis

Monacok

konferentzia

Pugwashen

konferentzia

Nazioarteko Konferentziaren


Azkenean Cyrus Eaton kanadiarrak finanziatu zuen Konferentzia . Russel-Einstein adierazpena Pugwashen Konferentzien gutun sortzailea izan zen . Lehenengo bilkura , azkenean , Kanadan egin zen , 1957ko uztailean .

Cyrus Eaton

kanadiarrak

Russel-Einstein

Pugwashen

Kanadan

1957ko uztailean

Konferentzia

Konferentzien

bilkura

Kanadan

1957ko uztailean


Sulkonazola edo IUPAC-en nomenklaturaren arabera 1- [ ( 2R ) -2- [ ( 4-klorofenil ) metilsulfanil ] -2- ( 2,4-diklorofenill ) etill ] imidazola botika moduan usatzen den konposatu organikoa da C18H15Cl3N2S formula duena . Onddoen kontrako botika topiko hau imidazolaren familiakoa da eta disolbaturik edo krema moduan usatzen da . Atleta-oinaren , ezkabiaren , iztaiko ezkabiaren eta pitiriasi aldagarriaren moduko larruazaleko infekzioak tratatzeko erabiltzen da , normalean nitrato moduan . Covid-19a tratatzeko eta SARS-CoV-2aren bidezko infekzioa eragozteko ikertzen ari diren botiken artean sulkonazolak emaitza oso onak eman ditu , nahiz eta oraindik goiz den bere erabilera teraupeutikoa aldarrikatzeko . Sulkonazolak , imidazolaren beste beste deribatu batzuek bezala , P450 zitokromoaren mendeko sistema entzimatikoekin elkarreragiten du , eta horrek lanosterolaren metabolismoa oztopatzen du ( 14-desmetilazioa zailtzen du ) ergosterol-kontzentrazioa txikiaraziz , eta , ondorioz , esterol anomaloak metatzen dira ( 14-alfametilatutako esterolak ) .

IUPAC-en


Onddoen paretetarentzat ergosterola inportanteagoa denez giza zelulen paretetarentzat baino eta haiek azolekiko duten afinitatea aintzat harturik esplikatzen da sulkonazolaren eragin selektiboa . Ergosterola faltan izateak onddoen mintzen permeabilitatea aldarazten du eta , ondorioz , zelula barneko organuluen desegituraketa produzitzen da eta zelulen zatiketa-ahalmena murrizten da .

giza


Gaio Trebonio ( ; † K.a. 43 ) Berant Errepublikako politikaria izan zen , Julio Zesarren laguntzaile eta hiltzailea . Haren aita eques gizarte-mailakoa izanda , " novus homo " -tzat jotzen zuten Trebonio , Zesarren inguruko beste bat . K.a. 60an kuestore eta K.a. 55ean plebearen tribuno izendatu zuten . Urte horretan , " Lex Trebonia " legeari izena eman zion . Horri esker , Zesarrek ohiz kanpoko botereak eskuratu zituen Galietan gerra egin ahal izateko .

Gaio Trebonio

K.a. 43

Berant Errepublikako

politikaria

Julio Zesarren

laguntzaile

hiltzailea

Haren aita

eques

novus homo

Trebonio

Zesarren

K.a. 60an

kuestore

K.a. 55ean

plebearen

tribuno

Urte horretan

Zesarrek

Galietan

izendatu

Trebonio

K.a. 60an

kuestore

K.a. 55ean

tribuno

gerra

Zesarrek

Galietan


Galian Zesarrekin ibili ondoren , K.a. 48an pretore izendatu zuten , eta , K.a. 47an , Hispaniara bidalita Ponpeioren aurka borrokatu behar izan zuen , baina arrakastarik gabe . Zesarren babesa jaso arren , haren kontra konspiratu zuen . Hilketaren egunean , Treboniok Marko Antonio Senatutik kanpo utzi zuen Zesar hiltzen ari zirela . K.a. 43an , Asia probintziako prokontsul izendaturik , Dolabelak hil egin zuen Trebonio . Trebonio

Galian

Zesarrekin

K.a. 48an

pretore

K.a. 47an

Hispaniara

Ponpeioren

Zesarren

haren

Treboniok

Marko Antonio

Senatutik

Zesar

K.a. 43an

Asia probintziako

prokontsul

Dolabelak

Trebonio

Trebonio

izendatu

K.a. 48an

pretore

bidalita

K.a. 47an

Hispaniara

borrokatu

Hispaniara

Ponpeioren

konspiratu

Zesarren

Hilketaren

Zesar

kanpo utzi

Marko Antonio

Senatutik

hiltzen

Zesar

izendaturik

K.a. 43an

Asia probintziako

prokontsul

Trebonio

hil

Dolabelak

Trebonio


Vaira Vīķe-Freiberga ( 1937ko abenduaren 1a ) . Vaira Vīķe , unibertsitateko irakaslea eta Letoniako gobernaburua izan zen , 1999tik 2007rarte . Herrialde horretako estatu-buruzagitza izan zuen lehen emakumea izan zen . Haurtzaro korapilatsua izan zuen : zazpi urte zituenean , familiak ihes egin behar izan zien Baltikoko erasoaldian bere jaioterria okupatu zuten sobietar tropei . Lübeckeko errefuxiatu-esparru batean amaitu zuen , Alemanian , bere ahizpa gazteenaren heriotza eragin zuten baldintza txarretan .

Vaira Vīķe-Freiberga

1937ko abenduaren 1a

Vaira Vīķe

unibertsitateko

irakaslea

Letoniako

gobernaburua

Herrialde

estatu-buruzagitza

emakumea

familiak

Baltikoko

jaioterria

sobietar

tropei

Lübeckeko

errefuxiatu-esparru

Alemanian

ahizpa gazteenaren

izan zen

Vaira Vīķe

irakaslea

Letoniako

gobernaburua

ihes egin

familiak

erasoaldian

familiak

Baltikoko

tropei

okupatu

tropei

heriotza

Alemanian

ahizpa gazteenaren


Bigarren Mundu Gerraren amaieran , bertan jarraitu zuten 1949an Casablancara joan ziren arte , Marokoko frantziar protektoratura . 1954an , familia Toronton ( Kanada ) kokatu zen behin betiko , 44 urtez . Letoniako nazionalitatea eta Kanadako herritartasuna luzaroan mantendu zituen , bigarrenari uko egin behar izan zion arte , Letoniako ardura karguak betetzeko . Arlo pertsonalean , Imants Freibergs letoniarrarekin ezkondu zen , Montrealgo Quebeceko Unibertsitateko konputazio zientzietako irakaslea , Torontoko Letoniako ikasleen klubean ezagutu zuena . Bi seme-alaba izan dituzte : Kärlis eta Indra .

bertan

Casablancara

Marokoko

frantziar

protektoratura

familia

Toronton

Kanada

44 urtez

Letoniako

Kanadako

Letoniako

Imants Freibergs

letoniarrarekin

Montrealgo

Quebeceko Unibertsitateko

irakaslea

Torontoko

Letoniako ikasleen klubean

seme-alaba

Kärlis

Indra

Bigarren Mundu Gerraren

joan

Casablancara

ezkondu

Imants Freibergs


Vaira Torontoko Unibertsitateko Victoria Collegen Psikologian matrikulatu zen , 1958an graduko titulua eta 1960an maisutza lortuz . Ikasketak CIBCen , Kanadako bost banketxe handietako batean , eta Branksome Halleko emakume eskolako ikuskatzaile gisa , egin zituen . 21 urte betetzean , bost hizkuntza menperatzen zituen : letoniera ( ama-hizkuntza ) , ingelesa , frantsesa , alemana eta gaztelania . Horri esker , itzultzaile eta gaztelaniako irakasle gisa aritu ahal izan zen Ontarioko emakumeen institutuan . Torontoko Ospitale Psikiatrikoan psikologo kliniko gisa lan egin zuen arren , 1961ean utzi zuen Montrealgo McGill Unibertsitatean ikasketak hasi eta Concordia Unibertsitatean eskolak emateko .

Vaira

Torontoko

Unibertsitateko

Victoria Collegen

CIBCen

Kanadako

banketxe

Branksome Halleko

emakume eskolako

ikuskatzaile

21 urte

itzultzaile

gaztelaniako irakasle

Ontarioko

emakumeen institutuan

Torontoko

Ospitale Psikiatrikoan

psikologo

Montrealgo

McGill Unibertsitatean

Concordia Unibertsitatean

aritu

Vaira

itzultzaile

gaztelaniako irakasle

Ontarioko

emakumeen institutuan

utzi

Vaira

psikologo


1965ean psikologia esperimentaleko doktoregoa lortu zuen McGill Unibertsitatean , Donald O. Hebb biopsikologiaren aitzindariaren ikuskaritzapean . 1999ko uztailaren 8tik 2007ko uztailaren 8ra Letoniako presidentea izan da . Kargua Estatuko buruzagitza da , botere exekutibo mugatuak dituen ordezkaritza-funtzioa . Bere agintaldian sei lehen ministro izan ziren : Vilis Krištopans ( 1999 ) , Andris Šķēle ( 1999-2000 ) , Andris Bērziņš ( 2000-2002 ) , Einars Repše ( 2002-2004 ) , Indulis Emsis ( 2004 ) y Aigars Kalvītis ( 2004-2007 ) . Vaira hautagai independente bezala aukeratzea Letoniako parlamentuaren ( Saeima ) adostasunezko irtenbide bat izan zen Guntis Ulmanis ordezkatzeko .

McGill Unibertsitatean

Donald O. Hebb

1999ko uztailaren 8tik

2007ko uztailaren 8ra

Letoniako

presidentea

Estatuko buruzagitza

Bere

lehen ministro

Vilis Krištopans

Andris Šķēle

Andris Bērziņš

Einars Repše

Indulis Emsis

Aigars Kalvītis

Vaira

hautagai independente

Letoniako

parlamentuaren

Saeima

Guntis Ulmanis


Lehen ministrorako hauteskundeak ez bezala , sufragio unibertsalaren bidez egiten baitira , presidentearen hautaketak Saeimaren gehiengo absolutua behar du , lehen bozketan lortu zuena .

Lehen ministrorako

presidentearen

Saeimaren

hauteskundeak


Wonder Bread Ameriketako Estatu Batuetako ogi marka bat da . 1921eko maiatzaren 21ean agertu zen lehen aldiz azokatan , eta 1930erako herrialde osoan jada aurrez moztutako moldeko ogia saldu zuen lehen marka izan zen . Gaur egun Flowers Foodek dauka marka AEBn , Grupo Bimbok Mexikon eta Weston Limitedek Kanadan . Produktuaren promozio kanpaina berritzaile batekin jarri zen salmentan : denbora luzez " Wonder " bat ( " mirari " , " lilura " ) egun horretan iritsiko zela esan zuten , baina ogia zela esan gabe .

Wonder Bread

Ameriketako Estatu Batuetako

1921eko maiatzaren 21ean

herrialde

moldeko ogia

Gaur egun

Flowers Foodek

AEBn

Grupo Bimbok

Mexikon

Weston Limitedek

Kanadan

egun

ogia

agertu

Wonder Bread

Ameriketako Estatu Batuetako

1921eko maiatzaren 21ean

saldu

Wonder Bread

herrialde

moldeko ogia

salmentan

ogia


Zipreko ErrepublikaGrezia Grezia Europar Batasuna [ 1 ] Zipreko gatazka XIX. mendean hasi eta gaur egun arte dirauen gatazka etniko eta politikoa da . Zipre uharteko bi komunitate nagusiak ditu protagonista ( greko-zipretarrak eta turko-zipretarrak ) eta liskarrak sortu dituzten arazo korapilatsuenak estatuaren eraketa , botere banaketa eta 1974ko turkiar inbasioak eta okupazioak eragindako kalteak dira . Auzian garrantzi handia duten beste aktore batzuk ere badira , hala nola , Grezia , Turkia , Erresuma Batua , Nazio Batuen Erakundea eta , azken urteotan , Europar Batasuna . Gatazka Otomandar Inperioaren eta Britainiar Inperioaren aurkako askapen borrokarekin hasi zen . XX. mendearen hasieran greziar biztanleen helburu nagusia " Enosis " a gauzatzea zen , hau da , Zipre Greziarekin bat egitea .

Zipreko

Grezia

Europar Batasuna

Zipreko

XIX. mendean

gaur egun

Zipre uharteko

komunitate

greko-zipretarrak

turko-zipretarrak

estatuaren

turkiar

aktore

Grezia

Turkia

Erresuma Batua

Nazio Batuen Erakundea

azken urteotan

Europar Batasuna

Otomandar Inperioaren

Britainiar Inperioaren

XX. mendearen

greziar

biztanleen

Zipre

Greziarekin

gatazka

Zipreko

XIX. mendean

gatazka

Zipreko

gaur egun

inbasioak

Zipre uharteko

turkiar

okupazioak

Zipre uharteko

turkiar

Gatazka

Zipre uharteko

Otomandar Inperioaren

Britainiar Inperioaren

borrokarekin

Zipre uharteko

Otomandar Inperioaren

Britainiar Inperioaren


Horretarako , aurretik Kretak , Joniako uharteek eta Dodekanesok egin zuten bezala , greko-zipretarrek kanpoko agintearen kontra egin zuten . Hala ere , gatazka berehala bihurtu zen Zipreko bi komunitate nagusien arteko borroka , batez ere 1960an uharteak independentzia lortu zuenetik aurrera . 1974an inflexio-puntua iritsi zen , estatu-kolpearen ondoren Turkiak uhartearen iparraldeko zatia indarrez bereganatu zuenean . 24 egunetan turkiarrak uhartearen % 36,2ren kontrola izatera pasa ziren . Okupatutako lurraldeko biztanleen % 82 greko-zipretarrak ziren , baina homogeneotasun etnikoa lortzeko asmoz turkiarrek hegoaldera kanporatu zituzten .

Kretak

Joniako

uharteek

Dodekanesok

greko-zipretarrek

kanpoko agintearen

Zipreko

komunitate

uharteak

Turkiak

uhartearen

zatia

turkiarrak

uhartearen

lurraldeko

biztanleen

greko-zipretarrak

turkiarrek

hegoaldera

kontra egin

greko-zipretarrek

kanpoko agintearen

gatazka

Zipreko

komunitate

borroka

Zipreko

komunitate

estatu-kolpearen

Turkiak

indarrez bereganatu

Turkiak

zatia

kanporatu

greko-zipretarrak

turkiarrek

hegoaldera


300 urteren ostean bizantziar tropek uhartea berreskuratuko zuten X. mendean . Hala ere , ez zen luzerako izango . Lehenengo Gurutzadan Rikardo Lehoibihotzak Zipre bereganatu eta Zaldun tenplarioei saldu zien ; 1192. urtetik aurrera uhartea Guy Lusignangoaren eta bere leinuaren mende egongo zen ( Zipreko Erresuma ) . Mamelukoek 1291ko setioan Akre hiria eskuratu ostean , uhartea europarren merkataritza-gune garrantzitsuena bihurtu zen Afrikarekin eta Asiarekin tratuak egiteko . 1489ko otsailean , Zipreko azken erreginak , Katalina Cornarok uhartea Veneziako Errepublikari saldu zion .

bizantziar

tropek

uhartea

X. mendean

Rikardo Lehoibihotzak

Zipre

Zaldun tenplarioei

1192. urtetik

uhartea

Guy Lusignangoaren

bere

leinuaren

Zipreko Erresuma

Mamelukoek

Akre

uhartea

europarren

Afrikarekin

Asiarekin

1489ko otsailean

Zipreko

erreginak

Katalina Cornarok

uhartea

Veneziako Errepublikari

Lehenengo Gurutzadan

Rikardo Lehoibihotzak

Zipre

saldu

Rikardo Lehoibihotzak

Zipre

Zaldun tenplarioei

setioan

Mamelukoek

Akre

saldu

1489ko otsailean

Katalina Cornarok

uhartea

Veneziako Errepublikari


1571. urtean Otomandar Inperioak Zipre konkistatu zien veneziarrei . Turkiarren aginteak aldaketa handi bat ekarriko zuen uhartera , Inperioak soldaduei eta euren familiei bertan iraunkorki gelditzeko lur kontzesioak eman baitzizkien . Feniziarren garaitik bertan gelditzeko asmo gutxi erakutsi zuten merkatariek baino ez zuten ezbaian jarri greziarren nagusitasuna , baina XVI. mendean bertan bizitzen geldituko ziren turkiarrak iristen hasi ziren . Zipretarren banaketa etnikoak aldagai berria zuen . XVII. mendean zehar turkiar herritarren kopurua azkar hazi zen , baita Inperio berriaren baitan aurrera egiteko islamera aldatu zen greziarren kopurua ere .

1571. urtean

Otomandar Inperioak

Zipre

veneziarrei

Turkiarren

aginteak

uhartera

Inperioak

soldaduei

euren

familiei

bertan

lur

Feniziarren

bertan

merkatariek

greziarren

XVI. mendean

bertan

turkiarrak

Zipretarren

XVII. mendean

turkiar

herritarren

Inperio

greziarren

konkistatu

1571. urtean

Otomandar Inperioak

Zipre

veneziarrei

iristen

XVI. mendean

bertan

turkiarrak


Beraz , otomandarren mende egondako hiru mendeetan zehar bi taldeen arteko bereizketa eman zen , bai erlijioagatik , bai hizkuntzagatik . Greziako Independentzia Gerra ( 1821-1829 ) gertatu zenean , Zipreko greziar askok otomandarren agintetik askatu eta Greziarekin bat egiteko aukera ikusi zuten ( Ideia Handia ) . Zipretarrek ezkutuko laguntza eman zioten Greziari eta , ondorioz , Küçük Pasha uharteko gobernariaren erantzuna bortitza izan zen . 1821eko uztailaren 9an gizartean eragin handia zuten 470 bat greko-zipretar hilarazi zituen , tartean Zipreko Kyprianos artzapezpikua eta Pafosko Khrysanthos , Kitiongo Meletios eta Kireniako Lavrentios apezpikuak . Hurrengo egunean otomandarrek Zipreko monasterioetako abade eta monje guztiak exekutatu eta herrietako greziar buruzagi guztiak espetxeratu zituzten ( uztailean zehar guztiak hilko zituzten ) .

otomandarren

hiru mendeetan zehar

taldeen

Zipreko

greziar

otomandarren

Greziarekin

Zipretarrek

Greziari

Küçük Pasha

uharteko

gobernariaren

1821eko uztailaren 9an

gizartean

greko-zipretar

Zipreko

Kyprianos

Pafosko

Khrysanthos

Kitiongo

Meletios

Kireniako

Lavrentios

Hurrengo egunean

otomandarrek

Zipreko

monasterioetako

abade

monje

herrietako

greziar

buruzagi

uztailean zehar

Greziako Independentzia Gerra

hilarazi

gobernariaren

1821eko uztailaren 9an

greko-zipretar

Kyprianos

Khrysanthos

Meletios

Lavrentios

exekutatu

Hurrengo egunean

otomandarrek

Zipreko

abade

monje

espetxeratu

otomandarrek

buruzagi

hilko

otomandarrek

abade

monje

buruzagi

uztailean zehar


1821. urtean turkiar soldaduek bi mila greko-zipretar baino gehiago hil eta 62 herri erabat desagerrarazi zituzten . Herritarren hilketak eragin handia izan zuen zipretarrengan eta otomandarren agintearen azken urteak gainbehera urteak izan ziren . 1869. urtean , baina , Suezko kanala ireki zen Egipton eta Zipreren kokaleku estrategikoaren ondorioz , Erresuma Batuak gero eta interes handiagoa erakutsi zuen uhartean . Errusiarrek otomandarrak 1877-78ko gerran garaitu zituztenean , Abdulhamid II.aren inperioa kolokan jarri zen eta Zipre babesteko asmoz , sultanak uhartea Britainiar Inperioaren esku uztea erabaki zuen ; Zipreko hitzarmena 1878ko ekainaren 4an sinatu zen . Zipreko hitzarmenaren ondorioz , uhartea Britainiar Inperioaren protektoratu bihurtu zen 1878ko ekainaren 4an .

1821. urtean

turkiar

soldaduek

greko-zipretar

herri

Herritarren

zipretarrengan

otomandarren

1869. urtean

Suezko kanala

Egipton

Zipreren

kokaleku

Erresuma Batuak

uhartean

Errusiarrek

otomandarrak

Abdulhamid II.aren

inperioa

Zipre

sultanak

uhartea

Britainiar Inperioaren

Zipreko

1878ko ekainaren 4an

Zipreko

uhartea

Britainiar Inperioaren

1878ko ekainaren 4an

hil

1821. urtean

soldaduek

greko-zipretar

hilketak

Herritarren

gerran

Errusiarrek

otomandarrak


Toki estrategikoa zen britainiarrentzat , beren ibilbide kolonialak kontrolatzeko kokaleku ezin hobea baitzen ; hain zuzen ere , 1906an Famagustako itsas-portu garrantzitsua eraiki zuten Indiarako bidean Suezko kanala zaintzeko asmoz . Dena den , Otomandar Inperioak Zipreren gaineko kontrola izaten jarraituko zuen urte luzez . Zipretarrek itxaropenez eman zioten ongietorria britainiarren nagusitasunari , izan ere , otomandarren mendeetako utzikeria amaituko zela eta uhartearen modernizazioan aurrerapausoak emango zirela uste zuten . Zipreko greziarrei , gainera , britainiarrek askapen nazionala lortzen lagunduko zietela iruditzen zitzaien . 1878ko uztailaren 22an , Garnet Wolseley goi-komisarioa uhartera iritsi zenean , Kitiongo Kyprianos gotzainak hurrengo agurra egin zion Larnakan : " Guk ( Zipreko greziarrek ) gobernu-aldaketa onartu dugu , Britainia Handiak , Joniako uharteekin egin duen bezala , Zipre ama Greziarekin elkartzen lagunduko digula uste dugulako " .

Toki

britainiarrentzat

beren

kokaleku

Famagustako

itsas-portu

Indiarako

Suezko kanala

Otomandar Inperioak

Zipreren

Zipretarrek

britainiarren

otomandarren

uhartearen

Zipreko

greziarrei

britainiarrek

1878ko uztailaren 22an

Garnet Wolseley

uhartera

Kitiongo

Kyprianos

Larnakan

Guk

Zipreko

greziarrek

Britainia Handiak

Joniako

uharteekin

Zipre

Greziarekin

iritsi

1878ko uztailaren 22an

Garnet Wolseley

uhartera


Britainia Handiko agintariek 1881ean egin zuten lehen erroldaren arabera , uhartean guztira 186.173 herritar bizi ziren ; horietatik 137.631 ( % 73,9 ) greziarrak ziren , 45.438 ( % 24,4 ) turkiarrak eta gainontzeko 3.084ak ( % 1,7 ) beste komunitate batzuetako kideak ( batik bat , maronitak , latinoak eta armeniarrak ) . Hasiera batean begi onez hartutakoak , baina , ez zuen egoera gehiegi aldatu . Britainiarrek dirutza ordaintzen zioten otomandar sultanari uhartea eman izanaren truke eta salneurria ordaintzeko zerga handiak ezarri zizkieten herritarrei . Bestalde , zipretarrek ez zuten uhartearen administrazioan parte hartzeko eskubiderik jaso eta botere guztiak goi-komisarioaren eta Londresen esku gelditu ziren . Botere banaketa horrek Lehen Mundu Gerrara arte iraun zuen , otomandarrak Erdialdeko Inperioei batu zitzaizkien arte .

Britainia Handiko

agintariek

uhartean

herritar

greziarrak

turkiarrak

komunitate

kideak

maronitak

latinoak

armeniarrak

Britainiarrek

dirutza

otomandar

sultanari

uhartea

herritarrei

zipretarrek

uhartearen

administrazioan

goi-komisarioaren

Londresen

otomandarrak

Erdialdeko Inperioei

ordaintzen

Britainiarrek

dirutza

sultanari

uhartea

Lehen Mundu Gerrara


Lerrokatze horren ondorioz , Otomandar Inperioa Britainia Handiaren etsai bihurtu zen eta horrek uhartearen anexioa guztiz gauzatzea ekarri zuen . 1914ko azaroaren 5ean britainiarrek administrazio militar bat ezarri zuten eta Ziprek Otomandar Inperioaren parte izateari utzi zion ia 350 urteren ostean . Lehen Mundu Gerraren baitan uhartea ez zen gudu-zelai izan , baina protagonismo nabarmena izan zuen . 1915. urtean britainiarrek Zipreren jabetza eskaini zioten Greziako Erresumari gerran beraien alde sartzearen truke . Ez zen lehen aldia izan eskaintza hori egiten zena , 1912an ere egin baitzen Argostoli portuaren truke , baina oraingo horretan Ideia Handia gauzatzeko aukera ezin hobea zen greziarrentzat eta Eleuterios Venizelos Lehen Ministroa eskaintza onartzearen alde zegoen arren , Konstantino I.ak muzin egitea erabaki zuen .

Otomandar Inperioa

Britainia Handiaren

uhartearen

1914ko azaroaren 5ean

britainiarrek

administrazio

Ziprek

Otomandar Inperioaren

350 urteren ostean

uhartea

1915. urtean

britainiarrek

Zipreren

Greziako Erresumari

beraien

Argostoli portuaren

greziarrentzat

Eleuterios Venizelos

Konstantino I.ak

ezarri

1914ko azaroaren 5ean

britainiarrek

administrazio

Lehen Mundu Gerraren

gerran

britainiarrek

Zipreren


Erregeak ez zuen Bulgariako Erresumaren kontra borroka egin nahi . Hala eta guztiz ere , azkenean Grezia 1917ko udan sartuko zen bete-betean Lehen Mundu Gerran . 1920an Otomandar Inperioaren eta Lehen Mundu Gerrako aliatuen arteko Sèvresko Itunean sultanak formalki onartu zuen Britainia Handiaren subiranotasuna Zipren . Hiru urte beranduago , 1923an , Lausanako Itunean , Turkiako Errepublika jaioberriak ere onarpena berretsiko zuen . XX. mendearen hasiera horietan Greziaren eta Turkiaren arteko borroketatik aparte gelditu zen Zipre .

Erregeak

Bulgariako Erresumaren

Grezia

Otomandar Inperioaren

aliatuen

Sèvresko

sultanak

Britainia Handiaren

Zipren

Lausanako

Turkiako Errepublika

XX. mendearen

Greziaren

Turkiaren

Zipre

borroka

Erregeak

Bulgariako Erresumaren

Lehen Mundu Gerran

Grezia

Lehen Mundu Gerrako

borroketatik

XX. mendearen

Greziaren

Turkiaren


Britainiar Inperioaren lurraldea izanik , greko-turkiar gerrak eta biztanle trukeak ez zuten eraginik izan uhartean . Hala ere , Ideia Handiak eta " Enosis " ak jarraitzaileak erakartzen zituzten Zipreko greziarren artean . 1925. urtean , azkenik , Britainia Handiak Zipre Koroaren kolonia izendatu zuen eta konstituzio antidemokratiko bat ezarri zuen bertan . 1920ko hamarkadan kolonia berriaren administrazioa eraberritu zen . Kontseilu Legegilea ezarri zen 1926. urtean , zeinetan zipretarrek beraiek zenbait ordezkari aukeratu zitzaketen .

Britainiar Inperioaren

lurraldea

greko-turkiar

biztanle

uhartean

jarraitzaileak

Zipreko

greziarren

1925. urtean

Britainia Handiak

Zipre

Koroaren kolonia

bertan

1920ko hamarkadan

kolonia

administrazioa

Kontseilu Legegilea

1926. urtean

zipretarrek

beraiek

ordezkari

gerrak

greko-turkiar

ezarri

Kontseilu Legegilea

1926. urtean


Hala ere , aldaketek ez zuten izan aurreikusitako arrakasta eta herritarren parte-hartzea oso eskasa izan zen . Bestalde , greko-zipretarrek uhartea Greziarekin batzeko aukera ezin hobea zela uste zuten . Otomandar Inperioaren kolapsoaren ostean , Egeoko eta Joniako uharte gehienak greziarren esku gelditu ziren eta Ziprek bide berbera egin zezakeela iruditzen zitzaien . Britainiarrak , aldiz , ez zeuden euren subiranotasuna musu-truk galtzeko prest . Administrazio kolonialak ezezkoarekin erantzun zien herritarren eskakizunei eta elkarbizitza gaiztotzen hasi zen .

herritarren

greko-zipretarrek

uhartea

Greziarekin

Otomandar Inperioaren

Egeoko

Joniako

uharte

greziarren

Ziprek

Britainiarrak

euren

Administrazio

herritarren


Turkiak aurrera eraman zuen garbiketa etnikoak 180.000-160.000 errefuxiatu utzi zituen eta uhartea bi zatitan banatuta gelditu zen . 1983an Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak independentzia aldarrikatu zuen , Turkiak baino onartzen ez duena ; izan ere , nazioartean Zipreko Errepublika jotzen da uharte osoaren " de iure " jabetzat , nahiz eta " de facto " iparraldea Turkiaren okupazioaren mende egon . Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren arabera , Ipar Zipre Turkiaren estatu txotxongiloa da . Zipreko komunitateen arteko liskarrak konpontzeko eta gatazkari irtenbide politikoa emateko saiakera ugari egin dira , horien artean nabarmenenak Nazio Batuen Erakundearen eskutik iritsi dira . Hala ere , elkarrizketa eta proposamen guztiek oraingoz porrot egin dute .

Turkiak

errefuxiatu

uhartea

zatitan

Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak

Turkiak

nazioartean

Zipreko Errepublika

uharte

jabetzat

iparraldea

Turkiaren

Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren

Ipar Zipre

Turkiaren

estatu

Zipreko

komunitateen

Nazio Batuen Erakundearen

garbiketa etnikoak

Turkiak

errefuxiatu

gatazkari

komunitateen

elkarrizketa


1928an , Britainiar Inperioaren jabetzaren 15. urteurrena ospatzen ari zenean , Zipreko greziarrek ospakizunetan parte hartzeari uko egin zioten . Greziako Errepublika bien bitartean egoera baretzen saiatu zen eta britainiarren aurkako artikuluak mugatu zituen Zipreko egunkarietan . Administrazio kolonialak aldaketak egin zituen egoera bideratu nahian : tortura onartzen zen zigor kode berria ezarri zuen , hezkuntza lege berrian greziarren eragina murriztu zuen eta Zipreko Elizaren boterea ahultzen saiatu zen ( azken urteetan Eliza Ortodoxoa bihurtu zen greziar nazionalismoaren aldeko indar nagusi komunistekin batera ) . Alabaina , 1929an Kontseilu Legegileko kideak ziren Kitiongo Nikodemos artzapezpikuak eta Stavros Stavrinakisek Londresera joatea erabaki zuten euren eskaerak aurkeztera . Besteak beste , kexu ziren britainiarrek ez zituztelako Maltako eta Egiptoko kolonietan egindako aurrerapenak egin Zipren eta Lord Passfield kolonietako sekretarioari " Enosis " a gauzatzeko memoranduma aurkeztu zioten .

Britainiar Inperioaren

Zipreko

greziarrek

Greziako Errepublika

britainiarren

Zipreko

egunkarietan

Administrazio

hezkuntza

greziarren

Zipreko

Elizaren

azken urteetan

Eliza Ortodoxoa

greziar

komunistekin

Kontseilu Legegileko

kideak

Kitiongo

Nikodemos

Stavros Stavrinakisek

Londresera

euren

britainiarrek

Maltako

Egiptoko

kolonietan

Zipren

Lord Passfield

kolonietako

sekretarioari

tortura

joatea

Nikodemos

Stavros Stavrinakisek

Londresera


Erantzuna beste behin ezezkoa izan zen . 1931ko urrian zipretarren lehen matxinada gertatu zen : 1931ko Zipreko matxinada edo " Oktovriana " izenekoa . Irailean Ronald Storrs gobernariak Kontseilu Legegileak hartutako erabaki bat atzera bota zuen eta ondorioz , batzarreko zipretar ordezkariak haserre euren postuak utzi zituzten . Egoera lehertu zen . Urriaren 18an Kitiongo Nikodemos artzapezpikuak herritarrei kalera ateratzeko eta " Enosis " a gauzatu arte desobedientzia zibileko ekitzak burutzeko eskatu zien .

1931ko urrian

zipretarren

Irailean

Ronald Storrs

Kontseilu Legegileak

batzarreko

zipretar

ordezkariak

euren

postuak

Urriaren 18an

Kitiongo

Nikodemos

herritarrei

matxinada

1931ko urrian

zipretarren

Zipreko matxinada

utzi

Irailean

batzarreko

ordezkariak

postuak

desobedientzia zibileko

herritarrei


Nikosiako kaleak jendez bete ziren urriaren 21ean . Manifestaldietan " Enosis " aren aldeko esloganak oihukatzen ziren eta britainiarren Gobernu Etxearen aurrean harriak botatzen hasi ziren . Hiru orduko ekintzen ostean , eraikinak su hartu zuen eta protestariak bortizki sakabanatu zituzten . Uharte osoan zehar matxinoek beste ekintza arinago batzuk ere egin zituzten ; esate baterako , britainiar ikurrak kendu eta horien ordez Greziako banderak jarri zituzten . Ordena azaroaren hasieran berrezarri zen .

Nikosiako

kaleak

jendez

urriaren 21ean

britainiarren

Gobernu Etxearen aurrean

harriak

eraikinak

protestariak

Uharte

matxinoek

britainiar

Greziako

Manifestaldietan

Nikosiako

urriaren 21ean

su

eraikinak

protestariak


Britainiarrek Greziako Errepublikak Nikosian zuen abokatua jo zuten matxinadaren errudun nagusitzat , Alexis Kyrou . Abokatuak ez zuen Atenasko agintarien mandatua bete eta Ziprera iritsi zenetik administrazio kolonialaren aurkako oposizioa batzeaz arduratu zela egotzi zioten . Kaltetuen kopurua , bestetik , esanguratsua izan zen : 7 protestari hil eta beste 30 zauritu zituzten liskarretan , agintariek 10 zipretar erbesteratu zituzten eta beste 2.606ri zigorrak jarri zizkieten . Matxinadako protesten aurrean britainiarren erantzuna murrizketak ezartzea izan zen . Besteak beste , Kontseilu Legegilea deuseztatzea erabaki zuten , martxan zen konstituzioa eta udal hauteskundeak bertan behera gelditu ziren , eta uharteko indar militarra ugaritu zuten .

Britainiarrek

Greziako Errepublikak

Nikosian

abokatua

errudun

Alexis Kyrou

Abokatuak

Atenasko

agintarien

Ziprera

administrazio

protestari

agintariek

zipretar

britainiarren

Kontseilu Legegilea

udal

uharteko

indar militarra

matxinadaren

abokatua

Alexis Kyrou

iritsi

Abokatuak

Ziprera

Kaltetuen

protestari

hil

protestari

zauritu

erbesteratu

agintariek

zipretar

Matxinadako

protesten


Era berean , Zipreko turkiarrek osatutako polizia indar berezia sortu zuten , prentsa - eta bilera-askatasunei mugak jarri zizkieten , eta alderdi politikoak , atzerriko ikurrak eta " Enosis " aren aldeko propaganda oro debekatu zuten . Neurri horiekin Zipreko Elizaren eta komunisten eragina ahuldu nahi izan zuten . 1931ko matxinadaren ondoren iritsi zen eta Bigarren Mundu Gerrara arte iraun zuen aginte autokratikoak " Palmerokrazia " izena jasotzen du Zipreko historian , Richmond Palmer gobernariaren deiturengatik . Murrizketak murrizketa , Greziarekin batzearen aldeko mugimenduak bizirik iraun zuen . Hala ere , 1940ko hamarkadan arreta Bigarren Mundu Gerrak bereganatu zuen .

Zipreko

turkiarrek

polizia

alderdi politikoak

Zipreko Elizaren

komunisten

Zipreko

Richmond Palmer

Greziarekin

1940ko hamarkadan

sortu

polizia

matxinadaren

Bigarren Mundu Gerrara

Bigarren Mundu Gerrak


30.000 zipretar inguruk borroka egin zuen britainiarren alde eta gerra amaitu zenean , giroa lasaitu zenez , Britainiar Gobernuak debekuak arintzea erabaki zuen . Administrazio kolonialak kontsultarako batzar bat osatzeko baimena eman zien zipretarrei 1946an , horren bitartez konstituzio berri bat osatzeko . Era berean , 1931n erbesteratutako herritarrei itzultzen utzi zien . Hala ere , proposamenen artean ez zen " Enosis " aren aldeko urratsik ematen eta Zipreko greziarrek albiste hobeak espero zituztenez , haserre erantzun zioten britainiarren eskaintzari . Euren helburu politiko bakarra Greziarekin bat egitea zen .

zipretar

britainiarren

Britainiar

Gobernuak

Administrazio

batzar

zipretarrei

herritarrei

Zipreko

greziarrek

britainiarren

Euren

Greziarekin

borroka

zipretar

gerra

zipretar

erbesteratutako

herritarrei

itzultzen

herritarrei


Horrenbestez , kontsultarako batzarra osatzeari muzin egin zioten . Eliza Ortodoxoa , baina , ez zen egoera aldatzearen alde zegoen alderdi bakarra , Langile Herriaren Alderdi Progresistako ( AKEL ) komunistek ere greziarren helburu nazionala babesten baitzuten . Gatazka nazioartean zabaltzen hasi zen . 1948an Greziako Paulo erregeak Ziprek bere herrialdearekin batu nahi zuela aldarrikatu zuen eta bide hori jarraitu nahian , Zipreko Elizak " Enosis " ari buruzko erreferenduma antolatzea erabaki zuen 1950. urtean . Galdeketan greko-zipretarrek bakarrik parte hartu zuten arren , botoen % 95,71k babesa eman zion Greziarekin bat egiteari .

batzarra

Eliza Ortodoxoa

alderdi

Langile Herriaren Alderdi Progresistako

AKEL

komunistek

greziarren

nazioartean

Greziako

Paulo

Ziprek

bere

herrialdearekin

Zipreko

Elizak

1950. urtean

greko-zipretarrek

Greziarekin

osatzeari

batzarra

Gatazka


Britainiarrak , bestalde , Egiptoko Erresuma galtzear ziren eta ez zeuden Ekialdeko Hurbileko beste jabetza bat galtzeko prest . Zipretarrei konstituzio liberalagoa adosteko proposamena egin zieten , baita aurrerapen sozial eta ekonomikoa ekarriko zuen 10 urteko programa bat ere . Greko-zipretarrek , baina , ez zuten amore eman nahi izan . Inflexio-puntua 1950. urtean iritsiko zen , Kitiongo Apezpikua Zipreko Artzapezpiku nagusi izendatu zutenean . Makarios III.ak herritarrei zuzenean egin zien lehenengo hitzaldian Zipre Greziarekin batu arte atsedenik ez hartzeko eskatu zien .

Britainiarrak

Egiptoko Erresuma

Ekialdeko Hurbileko

Zipretarrei

Greko-zipretarrek

1950. urtean

Kitiongo

Apezpikua

Zipreko

Artzapezpiku

Makarios III.ak

herritarrei

Zipre

Greziarekin

izendatu

1950. urtean

Apezpikua

Zipreko

Artzapezpiku


Atenas hiriburuan ere " Enosis " a ohiko mintzagaia zen eta bertan bizi zen Georgios Grivas greko-zipretar koronelaren ospea handitzen hasi zen . Grivasek sutsuki hitz egiten zuen esku-hartze militarraren alde eta egoera zuzenean ezagutzeko asmoz 1951ko uztailean uhartera joatea erabaki zuen . Makarios III.arekin berarekin hitzordua izan zuen , baina elkarrizketan bi buruzagien arteko desadostasunak agerian gelditu ziren . Artzapezpikuak irtenbide politikoa bilatzen zuen artean , koronelak britainiarren aurka egiteko iraultza armatuaren aldeko babesa nahi zuen . Grivasen eta bere jarraitzaileen muturreko joera baretzeko asmoz , Makarios artzapezpikuak ahalegin diplomatikoak egiten jarraitu zuen .

Atenas

bertan

Georgios Grivas

greko-zipretar

koronelaren

Grivasek

1951ko uztailean

uhartera

Makarios III.arekin

buruzagien

Artzapezpikuak

koronelak

britainiarren

Grivasen

bere

jarraitzaileen

Makarios

esku-hartze militarraren

joatea

Grivasek

1951ko uztailean

uhartera

hitzordua

Grivasek

Makarios III.arekin

elkarrizketan

Grivasek

Makarios III.arekin

buruzagien

iraultza armatuaren

koronelak

britainiarren


Nazio Batuen Erakundeko Greziako ordezkariak zipretarren erabakitzeko eskubidearen aldeko eskaera formala egin zuen 1954ko abuztuaren 16an eta " Enosis " a nazioarteko gai bihurtu zen NBEk eskaera hori onartzea erabaki zuenean . Turkian , aldiz , alarmak piztu ziren . Turko-zipretarrak gutxiengo ziren uhartean eta Ankarako gobernuak ez zituen Greziaren mende utzi nahi . Britainiarrekin , behintzat , babestuta egongo zirela uste zuen . Gatazkak herrialdearen interesa bereganatu zuen eta erakunde ugari sortu ziren Zipreko turkiarren borrokaren alde , besteak beste , Ikasleen Federazio Nazionala , Turkiarren Eskubideen Aldeko Defentsa Batzordea , Traziako Errefuxiatuen Ongizate Erakundea eta Zipreko Turkiarren Elkartea .

Nazio Batuen Erakundeko

Greziako

ordezkariak

zipretarren

1954ko abuztuaren 16an

nazioarteko

NBEk

Turkian

Turko-zipretarrak

uhartean

Ankarako

gobernuak

Greziaren

Britainiarrekin

herrialdearen

erakunde

Zipreko

turkiarren

Ikasleen Federazio Nazionala

Zipreko Turkiarren Elkartea

Gatazkak

borrokaren

turkiarren


Helburua lortzetik gertuen gelditu zena Annan Plana izan zen , baina 2004an ospatu zen erreferendumean greko-zipretarrek ezezkoa eman zioten . Gaur egun bi aldeen arteko harremana epelagoa da eta uhartearen zatiketari eta gatazkari irtenbidea emateko elkarrizketek aurrera jarraitzen dute . Zipreko gatazka XIX. mendean hasi eta gaur egun arte dirauen gatazka politikoa da . Protagonistak uharteko biztanleak dira , bi komunitate nagusitan banatzen direnak : greko-zipretarrak eta turko-zipretarrak . Dena den , badira auzian garrantzi handia duten beste aktore batzuk ere : Grezia , Turkia , Erresuma Batua , Nazio Batuen Erakundea eta , azken urteotan , Europar Batasuna .

greko-zipretarrek

Gaur egun

aldeen

uhartearen

Zipreko

XIX. mendean

gaur egun

Protagonistak

uharteko

biztanleak

komunitate

greko-zipretarrak

turko-zipretarrak

aktore

Grezia

Turkia

Erresuma Batua

Nazio Batuen Erakundea

azken urteotan

Europar Batasuna

gatazkari

Gaur egun

gatazka

XIX. mendean

gatazka

gaur egun


Elkarte horien helburu nagusia ( hasiera batean ez horrenbeste turko-zipretarrena ) " Taksim " a gauzatzea zen , hau da , uhartea bitan banatzea : greziar zatian eta turkiar zatian . 1954ko udazkenean afera gaiztotu egin zen . Egipto galdu ostean , britainiarrek Ekialde Hurbileko komandante buruaren bulegoa eta kuartel militarra Sueztik Ziprera pasako zutela iragarri zuten . Gainera , gobernu kolonialak argitaletxeei mehatxu egin zien : sedizioa bultzatzen zuten lanak argitaratuz gero , bi urteko kartzela zigorra ezarriko zieten . Nazio Batuen Batzar Nagusiak , bestalde , Turkiaren erantzuna hausnartu eta tarte batez arazoari buruzko adierazpenik ez egitea erabaki zuen , Zipreko gatazkan ebazpenak egitea egokia ez zelakoan .

Elkarte

turko-zipretarrena

uhartea

greziar

zatian

turkiar

zatian

1954ko udazkenean

Egipto

britainiarrek

Ekialde Hurbileko

komandante

bulegoa

kuartel

Sueztik

Ziprera

gobernu

argitaletxeei

Nazio Batuen Batzar Nagusiak

Turkiaren

Zipreko

gatazkan


Udazkeneko gertaeren eta abenduko jakinarazpen horren erantzuna berehalakoa izan zen : Zipreko greziarrak kalera atera eta istilu larriak izan ziren , 1931tik uhartean gertatzen ziren bortitzenak . Giro nahasi horretan , Georgios Grivasek Zipretar Borrokalarien Erakunde Nazionala ( " Ethniki Organosis Kyprion Agoniston " -- EOKA ) sortu zuen 1955eko urtarrilean . Apirilaren 1ean erakundeak borroka armatua hasi zuen britainiar indarren aurka : poliziaren , militarren eta gobernuaren instalazioen kontrako erasoak egin zituen Nikosian , Famagustan , Larnakan eta Limasolen . Matxinatuek , guztira , 457 pertsona hil zituzten , horien artean britainiar poliziak , militarrak eta gobernu kolonialaren kolaboratzailetzat jo zituzten zenbait greko-zipretar ( besteak beste AKEL alderdi komunistako kideak ) . Aginte koloniala ezbaian jartzen hasi zen .

Udazkeneko

abenduko

Zipreko

greziarrak

uhartean

Georgios Grivasek

Ethniki Organosis Kyprion Agoniston

EOKA

1955eko urtarrilean

Apirilaren 1ean

erakundeak

britainiar

indarren

poliziaren

militarren

gobernuaren

instalazioen

Nikosian

Famagustan

Larnakan

Limasolen

Matxinatuek

pertsona

britainiar

poliziak

militarrak

gobernu

kolaboratzailetzat

greko-zipretar

AKEL

kideak

istilu

Zipreko

greziarrak

sortu

Georgios Grivasek

1955eko urtarrilean

borroka

Apirilaren 1ean

erakundeak

indarren

erasoak

Apirilaren 1ean

erakundeak

instalazioen

Nikosian

Famagustan

Larnakan

Limasolen

hil

Matxinatuek

pertsona

poliziak

militarrak

greko-zipretar


Makarios artzapezpikua eta beste elizgizon eta politikari batzuk Seychelle uharteetara bidali zituzten , baina zipretarrak administrazioaren aparatuetan infiltratuta zeuden . Hala , turko-zipretarrak bihurtu ziren bertako indarren sostengu nagusi eta horrek komunitateen arteko arrakala handitu zuen . 1957an Zipreko turkiarren organizazio paramilitarra sortu zen : Turkiar Erresistentzia Erakundea ( " Türk Mukavemet Teşkilatı " -- TMT ) . Erakunde berria turko-zipretarren interesak eta nortasuna defendatzeko sortu zen eta Turkiako Errepublikaren babesa jaso zuen . Nahiz eta EOKAk turko-zipretarren kontrako erasorik ez burutu , TMTek geroz eta gertuago zirudien " Enosis " aren aurka egin nahi zuen eta euren helburu nagusia " Taksim " a edo banaketa bihurtu zen .

Makarios

elizgizon

politikari

Seychelle uharteetara

zipretarrak

administrazioaren

turko-zipretarrak

bertako

indarren

sostengu

komunitateen

Zipreko

turkiarren

organizazio paramilitarra

Turkiar Erresistentzia Erakundea

Türk Mukavemet Teşkilatı

TMT

Erakunde

turko-zipretarren

Turkiako Errepublikaren

EOKAk

turko-zipretarren

TMTek

euren

bidali

Makarios

elizgizon

politikari

Seychelle uharteetara

sortu

Turkiar Erresistentzia Erakundea

erasorik

EOKAk

turko-zipretarren


Hori lortzeko aginte britainiarraren , EOKAren eta komunisten aurkako erasoak burutu zituzten . Uharteak gerra zibil baten atarian zirudien , greko-zipretarren eta turko-zipretarren arteko liskarrak areagotzen ari baitziren . Hori zela eta , Greziak eta Turkiak gatazkan bete-betean sartu eta konponbide bat bilatzea adostu zuten . Lehen aldiz bi herrialdeek independentzia kontzeptua mahaigaineratu zuten eta britainiarrek bidea ireki zioten Zipreko Errepublika sortzeari . 1959. urtean britainiar , greziar eta turkiar ordezkariak elkartu ziren Zürich eta Londres hirietan , tartean zipretarren Makarios III.a eta Fazıl Küçük .

aginte

britainiarraren

EOKAren

komunisten

Uharteak

greko-zipretarren

turko-zipretarren

Greziak

Turkiak

herrialdeek

britainiarrek

Zipreko Errepublika

1959. urtean

britainiar

greziar

turkiar

ordezkariak

Zürich

Londres

hirietan

zipretarren

Makarios III.a

Fazıl Küçük

erasoak

aginte

EOKAren

komunisten

gerra

Uharteak

liskarrak

greko-zipretarren

turko-zipretarren

gatazkan

Greziak

Turkiak

sortzeari

britainiarrek

Zipreko Errepublika

elkartu

1959. urtean

ordezkariak

Zürich

Londres


Bertan hiru akordio nagusi adostu zituzten , Zipreko konstituzioaren oinarri izango zirenak : Berme Ituna , Aliantza Ituna eta Ezarpen Ituna . Albistea eszeptizismo handiz hartu zuten Zipreko herritarrek . Greziar gehienek independentzia eskertu zuten , nahiz eta etorkizunean ez zuten " Enosis " a lortzeko aukera baztertzen . Turkiarrek , aldiz , errezelo handiagoz hartu zuten albistea , errepublika berrian greziarrek uhartearen kontrola hartuko zutela iruditzen baitzitzaien . Hala eta guztiz ere , albistea ontzat hartu zuten zipretarrek .

Bertan

Zipreko

Zipreko

herritarrek

Greziar

Turkiarrek

errepublika

greziarrek

uhartearen

zipretarrek


Uharteak 1960ko abuztuaren 16an lortu zuen independentzia eta Britainia Handiak Akrotiri eta Dhekelia eremuen kontrola mantendu zuen . Zipre estatu burujabe bihurtzearekin batera konstituzio berria indarrean jarri zen 1960ko abuztuaren 16an . Hain zuzen , Züricheko eta Londreseko Akordioetan adostutako hiru itunak izan ziren konstituzioa sortzeko oinarri nagusi . Zipre , horien arabera , inguruko inongo herrialderekin bat egiten ez zuen errepublika zen ( " Enosis " a eta " Taksim " a debekatuta gelditu ziren ) , baina Erresuma Batuak Akrotiri eta Dhekelia eremuen kontrola mantenduko zuen . Greziak eta Turkiak ere indar militarrak uhartean izateko baimena jaso zuten , betiere adostutako indarren arteko oreka gordetzen bazuten .

Uharteak

1960ko abuztuaren 16an

Britainia Handiak

Akrotiri

Dhekelia

eremuen

Zipre

estatu

1960ko abuztuaren 16an

Züricheko

Londreseko

Zipre

inguruko

herrialderekin

errepublika

Erresuma Batuak

Akrotiri

Dhekelia

eremuen

Greziak

Turkiak

indar

uhartean

indarren


Gainera , boterea bi komunitate nagusien artean banatzen saiatu ziren : [ 54 ] Bestalde , batzar bananduak osatzea adostu zuten , erlijio , kultura eta hezkuntza arloetan komunitate bakoitzak bere herritarren gaineko erabakiak har zitzan . 1960ko hamarkadaren hasieran uharteko biztanleen banaketa hurrengoa zea : % 77 greziarrak ziren , % 18 turkiarrak eta gainontzeko % 4a beste herri batzuk osatzen zuten ( batik bat , maronitek , latinoek eta armeniarrek ) . Azken talde horiek greko-zipretarrekin batera parte hartuko zuten sistema berrian . Independentziaren aurretik ospatu ziren lehenengo hauteskundeak , uztailaren 31n . Horietan Glafkos Kliridisen Fronte Patriotikoak 30 eserleku lortu zituen , Fazıl Küçüken Zipreko Turkiarren Batasun Nazionalak 15 , eta Ezekias Papaioannouren AKEL komunistak 5. Abuztuaren 16an Makarios III.a aukeratu zuten lehenengo presidente ; presidenteorde , aldiz , Fazıl Küçük .

komunitate

batzar

herritarren

1960ko hamarkadaren

uharteko

biztanleen

greziarrak

turkiarrak

herri

maronitek

latinoek

armeniarrek

talde

greko-zipretarrekin

uztailaren 31n

Glafkos Kliridisen

Fronte Patriotikoak

Fazıl Küçüken

Zipreko Turkiarren Batasun Nazionalak

Ezekias Papaioannouren

AKEL

Abuztuaren 16an

Makarios III.a

presidente

presidenteorde

Fazıl Küçük


Dena den , bakeak denbora gutxi iraungo zuen gobernuan ( eta kalean ) . Herrialde jaioberriaren antolaketak elkarlana bultzatuko zuela zirudien arren , buruhauste ugari ekarri zituen eta komunitateen arteko liskarrak piztu ziren . Eztabaidagai nagusiak zergak eta udalerrien eraketa izan ziren . Udalerrien kasuan greziarrak eta turkiarrak ez ziren ados jartzen . Uhartean greko-zipretarrak baino bizi ez ziren 392 herri zeuden , turko-zipretarrak soilik bizi ziren 117 , eta bi herritarrak nahastuta zeuden 114 .

gobernuan

kalean

Herrialde

komunitateen

udalerrien

Udalerrien

greziarrak

turkiarrak

Uhartean

greko-zipretarrak

herri

turko-zipretarrak

herritarrak

liskarrak

komunitateen


Azken horietan agertu zen desadostasuna : turkiarrek herri mistoetan udalerri bereiziak sortzea eskatzen zuten ; greziarrek , aldiz , udalerri bakarra sortzea . Zergei zegokienez , aldiz , nahiz eta turkiarrak zipretarren % 18 izan , zergen % 6 baino ez zuten ordaintzen ( greko-zipretarrek % 94 ) eta gobernuko lanpostuen % 30 eta segurtasun nazionalekoen % 40 euren esku zeuden . Greziarrek banaketa orekatzeko aldaketak proposatzen zituzten . Hala , presidentearen eta presidenteordearen betoek egoera korapilatu zuten eta estatu-politikaren blokeoa gertatu zen . Korapiloa askatzeko saiakerek porrot egin zuten .

turkiarrek

herri

udalerri

greziarrek

udalerri

turkiarrak

zipretarren

greko-zipretarrek

gobernuko

euren

Greziarrek

presidentearen

presidenteordearen


Beraz , 1963ko azaroan Makarios presidenteak gobernuaren blokeoari irtenbidea emateko 13 puntuko proposamena utzi zuen Konstituzio Auzitegi Goreneko hiru epaileen esku . Proposamen horien artean , konstituzioaren berrikuspena eskatzen zuten puntuak zeuden , hala nola , presidentearen eta presidenteordearen beto eskubidearekin bukatzea . Aldaketek Nazio Batuen Erakundearen babesa izango zutela uste arren , epaileek eta turko-zipretarrek plana atzera bota zuten ( nahiz eta aurrerago proposamena eztabaidatzeko prest agertu ) . Giroa berriro nahasten hasiko zen . 1963ko abenduaren 21ean borrokak piztu ziren Nikosia hiriburuan eta handik gutxira uharte osora zabaldu ziren .

1963ko azaroan

Makarios

gobernuaren

Konstituzio Auzitegi Goreneko

epaileen

presidentearen

presidenteordearen

Nazio Batuen Erakundearen

epaileek

turko-zipretarrek

1963ko abenduaren 21ean

Nikosia

uharte

borrokak

1963ko abenduaren 21ean

Nikosia

uharte


Gatazka ulertzeko beharrezkoak diren kontzeptuak : [ 8 ] Zipreko gatazkak , baina , bilakaera historiko nabarmena izan du . Hasiera batean Otomandar Inperioaren eta Britainiar Inperioaren aurkako askapen borroka izan zena berehala bihurtu zen bi komunitateen arteko gatazka ( batik bat 1960an Ziprek independentzia lortu ostean ) . Izan ere , zipretar nazionalismoa ez da inoiz ideologia nagusia izan herritarren artean eta urteetan zehar helburu politikoak aldatu badira ere , batzuek Greziarekin eta gainontzeko greziarrekin identifikatzera jo dute eta besteek , aldiz , Turkiarekin eta hango turkiarrekin . Arreta gaur egun uhartearen bateratzean eta bi komunitateen arteko adiskidetzean jartzen da , nazioartean Zipreko Errepublika uharte osoaren " de iure " jabea den arren , iparraldea " de facto " Turkiaren okupazioaren eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublikaren administrazioaren mende dago eta . Hurrengoak dira , hain zuzen ere , bi komunitate nagusien artean liskarrak sortu dituzten arazoak .

Zipreko

Otomandar Inperioaren

Britainiar Inperioaren

komunitateen

Ziprek

zipretar

herritarren

Greziarekin

greziarrekin

besteek

Turkiarekin

turkiarrekin

gaur egun

uhartearen

komunitateen

nazioartean

Zipreko Errepublika

uharte

iparraldea

Turkiaren

Ipar Zipreko Turkiar Errepublikaren

administrazioaren

komunitate

Gatazka

gatazkak

borroka

Otomandar Inperioaren

Britainiar Inperioaren

gatazka

komunitateen

liskarrak

komunitate


Makarios presidenteak eta Küçük presidenteordeak herritarrak lasaitzeko adierazpenak egin zituzten , baina alferrikakoak izan ziren . Komunitateen arteko istiluak larriak izaten hasi ziren . Uhartean zeuden Turkiako soldaduak mobilizatu eta Nikosia iparraldera eta turko-zipretarren herrietara joan ziren ; Greziako soldaduak ere greko-zipretarrak bizi ziren eremuetan kokatu ziren . Egoera okertzen hasi zenez , abenduaren 27an presidenteak Berme Itunean parte hartu zuten indarrei ( Erresuma Batua , Grezia eta Turkia ) dei egin zien laguntza eske eta Su-etenaren Indar Bateratua sortu zuten . Indarrak uhartean zehar zabaldu ziren eta egoera kontrolatzen hasi ziren .

Makarios

Küçük

herritarrak

Komunitateen

Uhartean

Turkiako

soldaduak

Nikosia

iparraldera

turko-zipretarren

herrietara

Greziako

soldaduak

greko-zipretarrak

eremuetan

abenduaren 27an

presidenteak

indarrei

Erresuma Batua

Grezia

Turkia

Su-etenaren Indar Bateratua

Indarrak

uhartean

istiluak

Komunitateen

joan

soldaduak

iparraldera

herrietara

sortu

abenduaren 27an

presidenteak

Erresuma Batua

Grezia

Turkia

Su-etenaren Indar Bateratua


Hala ere , 1964ko martxora arte iraun zuten liskarren ondorioz , 364 turko-zipretar eta 174 greko-zipretar hil ziren eta zenbait herritar lekualdatzera behartu zituzten ; zehazki , euren eskualdeetan gutxiengo ziren 25.000 turkiar Zipren sortutako enklabeetara eraman zituzten herri-liskarretatik babesteko asmoz , baita 1.200 armeniar eta 500 greziar ere . Gainera , hiriburua bitan zatitzea erabaki zuten greziarrak eta turkiarrak banatzeko : abenduaren 30ean Marra Berdea ezarri zen . Liskarrek gobernuaren behin-betiko kolapsoa ekarri zuten . Gaur egun ez da argi zer gertatu zen politikarien artean : Zipreko greziarrek errua turkiarrei egotzi zieten , elkarbanatzen zuten gobernua administrazio propio bat sortzeko eta azken batean " Taksim " a gauzatzeko utzi zutela esanez ; turkiarrek , aldiz , greziarrek gobernua uztera behartu zituztela argudiatu zuten , greko-zipretarrek Akritas Plana jarraitzen zutela eta euren benetako helburua ( " Enosis " a ) gauzatzeko oztoporik ez izateko kanporatu zituztela . Nolanahi ere , turkiarren dimisioaren ondoren sortu zen eta greziarrek bakarrik osatzen zuten Zipreko Errepublikako gobernu berria legitimotzat hartu zuen 1964ko otsailean Nazio Batuen Erakundearen baitako batzordeak eta herritarrak babesteko bake-indarrak bidaltzea erabaki zuen .

1964ko martxora

turko-zipretar

greko-zipretar

herritar

euren

eskualdeetan

turkiar

Zipren

enklabeetara

armeniar

greziar

hiriburua

greziarrak

turkiarrak

abenduaren 30ean

gobernuaren

Gaur egun

politikarien

Zipreko

greziarrek

turkiarrei

gobernua

administrazio

turkiarrek

greziarrek

gobernua

greko-zipretarrek

euren

turkiarren

greziarrek

Zipreko Errepublikako

gobernu

1964ko otsailean

Nazio Batuen Erakundearen

batzordeak

herritarrak

bake-indarrak

liskarren

hil

turko-zipretar

greko-zipretar

lekualdatzera

herritar

eraman

turkiar

enklabeetara

armeniar

greziar

herri-liskarretatik

Liskarrek

kanporatu

turkiarrek

greziarrek

dimisioaren

turkiarren

sortu

greziarrek

gobernu

bidaltzea

Zipreko Errepublikako

1964ko otsailean

batzordeak

bake-indarrak


1964ko martxoaren 4ko Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren 186 . Ebazpenaren bidez Zipren Bakea Mantentzeko Nazio Batuen Indarra ( UNFICYP ) sortu zen . Hala eta guztiz ere , banaketa etnikoarekin eta enklabeen sorrerarekin batera bi komunitateen arteko arrakala betikotuko zen . Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak bakegintzarako bitartekari bat izendatzeko eskatu zion U Thant idazkari nagusiari . Alde guztiekin kontsultatu ondoren , idazkari nagusiak Sakari Tuomioja finlandiar diplomazialaria aukeratu zuen saiakera egiteko .

1964ko martxoaren 4ko

Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren

UNFICYP

enklabeen

komunitateen

Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak

bitartekari

U Thant

Alde

idazkari

Sakari Tuomioja

finlandiar

diplomazialaria

sortu

1964ko martxoaren 4ko

Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren


Tuomiojak nazioarteko arazoa zela adierazi eta zentzuzko irtenbidea " Enosis " a gauzatzea zela iritzi zuen . Hala ere , finlandiarrak ez zuen Ziprek Greziarekin bat egitearen aldeko adierazpenik egin , desegokia iruditu zitzaiolako NBEko ofiziala izanda kide baten desagerpenaren aldeko aldarrikapena egitea . Abuztuan Tuomioja bat-batean hil ondoren , NBEk Galo Plaza ekuadortarrarekin beste saiakera bat egitea erabaki zuen . Bitartekariak 1965eko martxoan txosten bat aurkeztu zuen , zeinetan bi aldeak kritikatzen zituen akordio batera iristeko konpromiso faltagatik . Adostasunak lortu nahi izanez gero , greziarrek eskatzen zuten berehalako " Enosis " a eta turkiarren irtenbide banandua alde batera utzi behar zirela defendatzen zuen .

Tuomiojak

finlandiarrak

Ziprek

Greziarekin

NBEko

ofiziala

kide

Abuztuan

Tuomioja

NBEk

Galo Plaza

ekuadortarrarekin

Bitartekariak

1965eko martxoan

aldeak

greziarrek

turkiarren

hil

Abuztuan

Tuomioja