Greko-zipretarrek txostenaren ondorioak onartu zituzten , baina turko-zipretarrek Plazari lehenbailehen uko egiteko eskatu zioten , bere karguari ez zegozkion ardurak hartu zituelakoan . Giroak gaiztotzen jarraitu zuen eta NBEk bitartekaritza-lanak bertan behera utzi behar izan zituen ; Plazak amore eman zuen eta bere postua ez zuen beste inork hartu . AEBek ere bakea lortzeko euren ekimen propioa aurkeztu zuten 1964an . Ekainaren hasieran Turkiak esku hartzeko mehatxu egin ostean , Dean Acheson estatu-idazkari ohiak Zipre Greziarekin batzeko plan bat argitaratu zuen . Proposamena onartzearen truke , Turkiak hainbat onura jasoko zituen .

Greko-zipretarrek

turko-zipretarrek

Plazari

bere

karguari

NBEk

Plazak

bere

postua

inork

AEBek

euren

Ekainaren hasieran

Turkiak

Dean Acheson

Zipre

Greziarekin

Turkiak

uko egiteko

Plazari

karguari

amore eman

Plazak

postua


Hala ere , orduan ere bi aldeek kontra egin zuten . 1966ko martxoan beste saiakera bat egin zuen Zipreko idazkari nagusiaren ordezkari berezia zen Carlos Bernadesek . Proposamenak egin ordez , elkarrizketa zuzenaren bidez akordio bat adostera animatu zituen bi aldeak . Garai hartako Greziako egoera politikoak , baina , ez zuen lagundu Bernadesen helburua betetzen . Zipreko turkiar inbasioa [ 68 ] 1967ko apirilaren 21ean estatu-kolpe bat gertatu zen Grezian .

aldeek

1966ko martxoan

Zipreko

idazkari

ordezkari

Carlos Bernadesek

aldeak

Garai

Greziako

Bernadesen

Zipreko

turkiar

1967ko apirilaren 21ean

Grezian

elkarrizketa

aldeak

inbasioa

Zipreko

turkiar

estatu-kolpe

1967ko apirilaren 21ean

Grezian


Eskuin muturreko junta militarrak bereganatu zuen boterea eta CIAren babesarekin agenda ultra-nazionalista jarri zuen martxan . Horrek arrakalak sortu zituen greko-zipretarren artean . Greziako Juntako ezkutuko buruzagia zen Dimitrios Ioannidisek presioa egin zion Makarios III.ari " Enosis " a lehenbailehen aldarrika zezan ; hala ere , presidentea ez zegoen adierazpen hori egitearen alde . Ez zuen Zipre diktadura militarraren mende utzi nahi eta herritarren arteko borroken eta turkiar inbasioaren beldur zen . Cyprus Airwaysen 284 hegaldiaren ezbeharrarekin batera , uharteko giroak berriro egin zuen okerrera .

junta militarrak

CIAren

greko-zipretarren

Greziako

Juntako

buruzagia

Dimitrios Ioannidisek

Makarios III.ari

presidentea

Zipre

diktadura militarraren

herritarren

turkiar

Cyprus Airwaysen

uharteko

borroken

herritarren

inbasioaren

turkiar


George Grivas , Guardia Nazionalaren komandantea eta EOKAko buruzagi ohia , turko-zipretar enklabeen ingurua patruilatzen hasi zen Makariosen aginduen kontra eginez . Mugimendu horrek turkiarren erreakzioa ekarri zuen eta azaroaren 15ean berriro liskarrak sortu ziren . Grivasen indarrek 26 turko-zipretar hil zituzten . Turkiako Errepublikaren erantzuna berehalakoa izan zen : Grivas uhartetik kanporatu , Greziako soldadu gehienak erretiratu eta turko-zipretar enklabeen kontrako blokeoa kendu ezean , Turkia indarrez sartuko zen uhartean . Herrialdeak interbentziorako prest zirudien eta indar greko-zipretarrak bonbardatzeari ekin zion .

George Grivas

Guardia Nazionalaren

komandantea

EOKAko

buruzagi

turko-zipretar

enklabeen

ingurua

Makariosen

turkiarren

azaroaren 15ean

Grivasen

indarrek

turko-zipretar

Turkiako Errepublikaren

Grivas

uhartetik

Greziako

soldadu

gehienak

turko-zipretar

enklabeen

Turkia

uhartean

Herrialdeak

indar

greko-zipretarrak

liskarrak

turkiarren

azaroaren 15ean

hil

indarrek

turko-zipretar

kanporatu

Turkiako Errepublikaren

Grivas

uhartetik

indarrez sartuko

Turkia

uhartean

bonbardatzeari

Herrialdeak

indar


Beraz , Makariosek ultimatuma onartzea erabaki zuen eta , era berean , Guardia Nazionaleko tropak murriztu eta Zipreren independentziaren aldeko beste indar bat sortu zuen . Atzerakada abagune aproposa iruditu zitzaien turko-zipretarrei eta euren behin-behineko administrazioa aldarrikatu zuten 1967ko abenduaren 27an . Makariosek berehala legez kanpokotzat jo zuen administrazio berria , hala ere , bere ahultasunak aldaketa ekarriko zuen gatazka ikusteko modura . Artzapezpikua , gobernuko gainerako kideekin batera , onartzen hasia zen turko-zipretarrek nolabaiteko autonomia politikoa izan beharko zutela eta uhartea Greziarekin bateratzea momentuz ezinezkoa izango zela . Bien bitartean , Greziako junta militarra urduritzen hasia zen .

Makariosek

Guardia Nazionaleko

tropak

Zipreren

indar

turko-zipretarrei

euren

administrazioa

1967ko abenduaren 27an

Makariosek

administrazio

bere

Artzapezpikua

gobernuko

kideekin

turko-zipretarrek

uhartea

Greziarekin

Greziako

junta militarra

aldarrikatu

turko-zipretarrei

administrazioa

1967ko abenduaren 27an

gatazka


Arrakasta nazionalistak behar zituen etxeko gobernua eta herritarren babesa mantentzeko , eta Zipreko presidentea ez zeukaten laguntzeko prest . Makariosi komunisten jarraitzaile izatea egotzi zioten eta bera eta bere gobernuaren kontrako ekintzak martxan jartzea erabaki zuten . CIAren eta junta militarraren laguntzari esker , George Grivas ezkutuan bueltatu zen uhartera 1971. urtean eta EOKA B talde armatu ultra-nazionalista sortu zuen . 1971. eta 1974. urteen artean talde paramilitarrak Zipreko gobernua kanporatzeko bost plan prestatuko zituen , tartean presidentearen kontrako hilketa saiakerak . Dena den , ekintzek porrot egin zuten .

etxeko

gobernua

herritarren

Zipreko

presidentea

Makariosi

komunisten

jarraitzaile

bera

bere

gobernuaren

CIAren

junta militarraren

George Grivas

uhartera

1971. urtean

EOKA B

1971. eta 1974. urteen artean

talde paramilitarrak

Zipreko

gobernua

presidentearen

bueltatu

George Grivas

uhartera

1971. urtean

sortu

George Grivas

uhartera

1971. urtean

EOKA B

hilketa

talde paramilitarrak

Zipreko

presidentearen


Alde batetik , arazo historikoak : [ 10 ] Bestetik , Turkiako Errepublikaren 1974ko esku-hartzearen eta okupazioaren ondoren sortu diren auziak : [ 11 ] Azkenik , Demografia zientzia garrantzitsua izan da gatazkaren bilakaeran , batez ere zipretarren banaketa etnikoa zehazterakoan . K.a. XI. mende inguruan mizenastarrak iristen hasi zirenetik uharteak etenik gabeko greziar presentzia eta nagusitasuna izan du . Turkiarrak , aldiz , Otomandar Inperioaren konkistarekin batera iristen hasi ziren XVI. mendearen amaieran , soldaduei eta euren familiei bertan iraunkorki gelditzeko lur kontzesioak eman zizkietenean . Hala , XVII. mendean zehar turkiar herritarren kopurua azkar hazi zen , baita Inperio berriaren baitan aurrera egiteko islamera aldatu zen greziarren kopurua ere . Azken bi mendeetan kopuru aldetik aldaketa handirik eman ez den arren , Turkiak 1974an garbiketa etnikoa burutu zuen uhartearen iparraldean eta bertan bizi ziren greziarrak ( okupatutako lurraldeetako biztanleen % 82 ) hegoaldera kanporatu zituzten .

Turkiako Errepublikaren

zipretarren

K.a. XI. mende

mizenastarrak

uharteak

greziar

Turkiarrak

Otomandar Inperioaren

XVI. mendearen

soldaduei

euren

familiei

bertan

lur

XVII. mendean

turkiar

herritarren

Inperio

greziarren

Azken bi mendeetan

Turkiak

uhartearen

iparraldean

bertan

greziarrak

lurraldeetako

biztanleen

hegoaldera

okupazioaren

Turkiako Errepublikaren

iristen

K.a. XI. mende

mizenastarrak

uharteak

konkistarekin

Turkiarrak

Otomandar Inperioaren

iristen

uharteak

Turkiarrak

XVI. mendearen

garbiketa etnikoa

Turkiak

iparraldean

kanporatu

Turkiak

greziarrak

hegoaldera


1974ko urtarrilean Grivas bihotzekoak jota hil zen eta EOKA B taldea Greziako Juntaren esku gelditu zen zuzenean . Luzamenduetan ibili gabe , urte bereko uztailaren 15ean , Greziako Juntak eta Zipreko Guardia Nazionalak estatu-kolpea eman zuten . Matxinoek arrakasta izan zuten . Erasoetan 300 bat greko-zipretar hil zituzten eta Nikos Sampson izendatu zuten presidente berri ; Makariosek britainiarren laguntzari esker ihes egitea lortu zuen . Greziak uhartearen kontrola bereganatu bezain laster , Turkiaren erantzuna iritsi zen : junta militarrari Sampson kanporatzeko , indar armatuak uhartetik ateratzeko eta Zipreko independentzia onartzeko eskatu zion .

1974ko urtarrilean

Grivas

EOKA B taldea

Greziako

Juntaren

urte bereko uztailaren 15ean

Greziako

Juntak

Zipreko

Guardia Nazionalak

Matxinoek

greko-zipretar

Nikos Sampson

presidente

Makariosek

britainiarren

Greziak

uhartearen

Turkiaren

junta militarrari

Sampson

indar armatuak

uhartetik

Zipreko

hil

1974ko urtarrilean

Grivas

estatu-kolpea

urte bereko uztailaren 15ean

Juntak

Guardia Nazionalak

Erasoetan

Matxinoek

hil

greko-zipretar

ihes egitea

Makariosek

kanporatzeko

junta militarrari

Sampson

ateratzeko

junta militarrari

indar armatuak

uhartetik


Eskariek ezezko erantzuna izan zuten eta bitartekaritza saiakera orok ere huts egin zuen . Berme Itunean adostutakoa aitzakiatzat hartuz , Turkiak egoera nahasian esku hartzea erabaki zuen . Bülent Ecevit lehen ministroak , koalizioko gobernuaren babesarekin batera , Turkiako armada bidali zuen Ziprera uztailaren 20an . Uhartearen inbasioa hasi zen . Lehenengo fasean erasoen arrakasta mugatua izan zen : bi egunetan turkiarrek Kirenia Nikosiarekin lotzea lortu zuten ( uhartearen % 3 ) .

Turkiak

Bülent Ecevit

koalizioko

gobernuaren

Turkiako

armada

Ziprera

uztailaren 20an

Uhartearen

turkiarrek

Kirenia

Nikosiarekin

uhartearen

bidali

Bülent Ecevit

armada

Ziprera

uztailaren 20an

inbasioa

Turkiako

Uhartearen

erasoen

Turkiako

Uhartearen


Bien bitartean , greziar indarren erantzuna turko-zipretarren hegoaldeko guneak okupatzen hastea izan zen . Baina , inbasioak istilu politikoak eragin zituen Grezian ; junta militarra kolapsatu eta Konstantinos Karamanlis politikariaren gobernu zibilak ordezkatu zuen uztailaren 23an . Azken horrek Nikos Sampson berehala kargugabetzea eskatu zuen eta Zipren militarki esku hartzeari uko egin zion . Bi aldeek su-etena adostu zuten uztailaren 23an . Akordioa ez zen indarrean jarri lurralde osoan , Greziako egoera politikoa oso nahasia zenez turkiar indarrek aurrera pausoak ematen jarraitzeko baliatu baitzuten .

greziar

indarren

turko-zipretarren

hegoaldeko

guneak

Grezian

junta militarra

Konstantinos Karamanlis

gobernu

uztailaren 23an

horrek

Nikos Sampson

Zipren

aldeek

uztailaren 23an

lurralde

Greziako

turkiar

indarrek

okupatzen

greziar

turko-zipretarren

inbasioak

greziar

turko-zipretarren

kargugabetzea

Nikos Sampson


Hala ere , uztailaren amaieran bakea lortzeko elkarrizketak hasi ziren Genevan . Greziako , Turkiako eta Erresuma Batuko ordezkariak elkartu ziren bertan . Bakoitzak bere interesak sutsuki defendatzen zituen eta ez ziren gai adostasunetara iristeko . Azkenean , Turkiak abuztuaren 14an mehatxu egitea erabaki zuen : Greziak Zipren estatu federal burujabe bat onartu ezean , erasoak aurrera jarraituko zuen . Aurkeztu zuten estatu federal horretan , gainera , turko-zipretarrek ( biztanlerian % 18 eta lurraldearen % 10aren jabe zirenak ) uharteko lurren % 34 jasoko zuten .

uztailaren amaieran

Genevan

Greziako

Turkiako

Erresuma Batuko

ordezkariak

bertan

Bakoitzak

bere

Turkiak

abuztuaren 14an

Greziak

Zipren

estatu federal burujabe

estatu federal

turko-zipretarrek

biztanlerian

lurraldearen

jabe

uharteko

lurren

elkarrizketak

uztailaren amaieran

Genevan

Greziako

Turkiako

ordezkariak

elkartu

Greziako

Turkiako

ordezkariak

bertan

erasoak

Turkiak


Greziarren laguntza militarrik gabe greko-zipretarren indarrak inoiz baino ahulago zeuden eta Glafkos Kliridis ordezkariak 36-48 orduko epea eskatu zuen Greziako eta Zipreko gobernuekin kontsultatzeko . Turkiak Kliridisen eskakizuna ez onartzea erabaki zuen eta ordu gutxiren buruan inbasioaren bigarren fasea jarri zuen abian . Nazioarteko gainontzeko ordezkariek ( tartean britainiarrek eta estatubatuarrek ) ez zuten begi onez ikusi turkiarren mugimendua . Turkiak hasieratik elkarrizketak eten nahi izan zituela adierazi zuten eta ezbaian jarri zuten herrialde horren asmo ona . Hala ere , ez zuten erasoari kontra egiteko erabakirik hartu .

Greziarren

greko-zipretarren

Glafkos Kliridis

Greziako

Zipreko

gobernuekin

Turkiak

Kliridisen

Nazioarteko

ordezkariek

britainiarrek

estatubatuarrek

turkiarren

Turkiak

herrialde

inbasioaren

Zipreko

Turkiak

elkarrizketak

Turkiak

erasoari

Zipreko

Turkiak


Bestalde , Zipreko Gobernua baliabiderik gabe zegoen . Greziak gatazkan ez zuela militarki parte hartuko esana zuen , eta defendatzeko nahikoa indar ez zutenez , iparraldea babesgabe gelditu zen . Bigarren erasoaldiak izugarrizko arrakasta izan zuen turkiarrentzat eta hiru egunen buruan uhartearen % 36,2ren kontrola izatera pasa ziren . Su-etena hala moduz sinatu zuten 1974ko abuztuaren 16an eta bi aldeen arteko eremua Nazio Batuen administrazioaren agindupean gelditu zen . 1974ko gertakizunek milaka biktima eragin zituzten .

Zipreko

Gobernua

Greziak

iparraldea

turkiarrentzat

uhartearen

1974ko abuztuaren 16an

aldeen

eremua

Nazio Batuen

administrazioaren

biktima

gatazkan

erasoaldiak

turkiarrentzat

uhartearen

gertakizunek

turkiarrentzat

biktima


Zipreko Gobernuak 200.000 errefuxiatu inguru eman zirela jakinarazi zuen , horietatik 180.000-160.000 inguru turkiarrek iparraldean indarrez hartutako lurretan bizi ziren greko-zipretarrak . Biztanle horiek turkiarrek bereganatutako lurraldeen biztanleriaren % 82 osatzen zuten . Aipatzekoa da Famagusta hiriaren kasua ; 1974ko erroldaren arabera , greziarrak 26.500 ziren ( % 68 ) eta turkiarrak 8.500 ( % 21 ) . Hala eta guztiz ere , turkiarrek euren etxeak hustera eta hegoaldera alde egitera behartu zituzten . Gertakizunak garbiketa etnikoaren adibidetzat jotzen dira .

Zipreko

Gobernuak

errefuxiatu

turkiarrek

iparraldean

lurretan

greko-zipretarrak

Biztanle

turkiarrek

lurraldeen

biztanleriaren

Famagusta

greziarrak

turkiarrak

turkiarrek

euren

etxeak

hegoaldera

indarrez hartutako

turkiarrek

iparraldean

greko-zipretarrak

alde egitera

turkiarrek

euren

hegoaldera

garbiketa etnikoaren

turkiarrek


Gainontzeko errefuxiatuak , aldiz , turko-zipretarrak izan ziren . Hain zuzen , 1975. urtean Nazio Batuen Erakundeak laguntza eskaini zien hegoaldean gelditu ziren turkiarrei nahi izanez gero iparraldean kokatzeko ; 51.000 inguruk eskaintza onartu eta turkiarrek okupatutako lurretara joan ziren bizitzera . hiriko Varosha auzoaren egungo irudia . 1970eko hamarkadako Zipreko turismo-gune garrantzitsuena zen , baina turkiar inbasioaren ondorioz greko-zipretar jabeek bertatik alde egin behar izan zuten ; abandonatuta dago gaur egun. ] ] [ 77 ] Hala , Turkiaren inbasioa uhartearen banaketarekin amaitu zen , " Taksnim " arekin . Iparraldean Turko-zipretar Administrazio Autonomoa sortu zen bitartean , hegoaldean Zipreko Errepublikak iraun zuen , nazioarteko babesa jaso zuena .

errefuxiatuak

turko-zipretarrak

1975. urtean

Nazio Batuen Erakundeak

hegoaldean

turkiarrei

iparraldean

turkiarrek

lurretara

hiriko

Varosha auzoaren

1970eko hamarkadako

Zipreko

turkiar

greko-zipretar

jabeek

bertatik

Turkiaren

uhartearen

Iparraldean

Turko-zipretar

Administrazio Autonomoa

hegoaldean

Zipreko Errepublikak

nazioarteko

joan

1975. urtean

lurretara

inbasioaren

turkiar

alde

turkiar

jabeek

bertatik

inbasioa

Turkiaren

uhartearen

sortu

Iparraldean

Administrazio Autonomoa


1974an Zipreren banaketa gertatu zenetik uhartea bateratzeko saiakera ugari egin dira , horien artean nabarmenenak Nazio Batuen Erakundearen eskutik iritsi direnak . Lehenengo urteetan Kurt Waldheim idazkari nagusiak bi egitasmo eraman zituen aurrera gatazka konpontzeko . 1975. urtekoa izan zen korapiloa askatzetik gertuen izan zena eta zipretarren bi ordezkariak ( Makarios greko-zipretarren aldetik eta Rauf Denktaş turko-zipretarrenetik ) lau puntuko akordioa sinatzera ere iritsi ziren 1977ko otsailaren 22an . Dena den , Makariosen heriotzak adostasuna bertan behera utzi zuen urte bereko abuztuaren 3an . NBEko idazkari nagusi berriak , Javier Pérez de Cuéllarek berriro ekin zion uhartea bateratzeko beste saiakera bati .

Zipreren

uhartea

Nazio Batuen Erakundearen

Kurt Waldheim

1975. urtekoa

zipretarren

ordezkariak

Makarios

greko-zipretarren

Rauf Denktaş

turko-zipretarrenetik

1977ko otsailaren 22an

Makariosen

urte bereko abuztuaren 3an

NBEko

idazkari

Javier Pérez de Cuéllarek

uhartea

gatazka

heriotzak

Makariosen


1983ko maiatzean Nazio Batuen Batzar Nagusiak Zipreko okupazio indar guztiak erretiratzea eskatzen zuen ebazpen bat onartu zuen , turko-zipretarrak haserre bizian jarri zituena . Hala eta guztiz ere , abuztuan Pérez de Cuéllarrek bi aldeek onartu zuten proposamen multzo bat aurkeztu zuen . Akordioak gertu zirudien unean , ezegonkortasun politikoa iritsi zen Turkiako Errepublikara . 1983ko azaroan ospatu ziren hauteskundeek giroa nahasi zuten herrialdean eta turko-zipretarrek egoera baliatzea erabaki zuten . 1983ko azaroaren 15ean independentzia aldarrikatu eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublika sortu zuten .

1983ko maiatzean

Nazio Batuen Batzar Nagusiak

Zipreko

okupazio indar

turko-zipretarrak

abuztuan

Pérez de Cuéllarrek

aldeek

Turkiako Errepublikara

1983ko azaroan

herrialdean

turko-zipretarrek

1983ko azaroaren 15ean

Ipar Zipreko Turkiar Errepublika

erretiratzea

Zipreko

okupazio indar

sortu

1983ko azaroaren 15ean

Ipar Zipreko Turkiar Errepublika


Gaur egun kopuruek eragin handia izaten jarraitzen dute komunitateen arteko botere harremanetan eta aldagai berriek ( turkiar kolonoak ) ere liskarrak sortzen dituzte . Hurrengoa 1881. eta 1960. urteen artean uharteko biztanleen banaketa etnikoa azaltzen duen taula da : [ 13 ] Erresuma Batuaren baseak kenduta , Zipreko Errepublika uharte osoaren " de iure " jabea da , hala ere , gaur egun ez du baliabiderik Zipre osoko errolda bateratua egiteko . Nazio Batuen Erakundearen 2021eko estimazioen arabera , 1,21 milioi herritar inguru bizi dira uhartean : 900 mila Zipreko Errepublikan ( % 74 ) , 310 mila Ipar Zipreko Turkiar Errepublikan ( % 25 ) eta 1,8 mila Akrotiri eta Dhekelia eremuan ( % 1 ) . Zipreko gizakien arrasto zaharrenak K.a. 8800-8600 artekoak dira . Khirokitia da uharteko aztarnategi arkeologiko nagusienetakoa eta K.a. 4000. urtera arte biztanleak izan zituela uste da .

Gaur egun

komunitateen

turkiar

kolonoak

1881. eta 1960. urteen artean

uharteko

biztanleen

Erresuma Batuaren

baseak

Zipreko Errepublika

uharte

gaur egun

Zipre

Nazio Batuen Erakundearen

herritar

uhartean

900 mila

Zipreko Errepublikan

310 mila

Ipar Zipreko Turkiar Errepublikan

1,8 mila

Akrotiri

Dhekelia

eremuan

Zipreko

gizakien

K.a. 8800-8600

Khirokitia

uharteko

aztarnategi

K.a. 4000. urtera arte

biztanleak

liskarrak

Gaur egun

kolonoak


Egun gutxiren buruan iritsi zen nazioarteko erantzuna : Segurtasun Kontseiluaren 541. eta 550. ebazpenen arabera , NBEk argi utzi zuen estatu berria ez zuela onartuko eta erabaki horrek akordio batera iristeko ahaleginak eten zituela adierazi zuen . Idazkari nagusiaren eskutik beste bi elkarrizketa multzo martxan jarri baziren ere ( 1984ko irailean eta 1988ko abuztuan ) , bi aldeen arteko konfiantza hondatuta zegoen . 1989an Zipreko Errepublikako Georgios Vasiliou presidenteak Europako Ekonomia Erkidegoarekin bat egiteko asmoa iragarri zuen . Albistea ez zen turkiarren gogokoa izan , Turkiak ere 1987an egin baitzuen eskaera . Hala eta guztiz ere , 1990eko uztailaren 4an uharteak batasunaren parte izateko eskaera formala egitea erabaki zuen .

nazioarteko

Segurtasun Kontseiluaren

NBEk

estatu

Idazkari

1984ko irailean

1988ko abuztuan

aldeen

Zipreko Errepublikako

Georgios Vasiliou

Europako Ekonomia Erkidegoarekin

turkiarren

Turkiak

1990eko uztailaren 4an

uharteak

batasunaren

elkarrizketa

1984ko irailean

1988ko abuztuan

aldeen


Errepresalia moduan , Turkiak eta Ipar Ziprek deklarazio bateratu bat sinatu zuten , beraien arteko pasaporteen kontrolak ezeztatu eta aduana-batasuna ezartzeko . Egoera korapilatzen ari zen eta nazioarteko beste protagonista batzuk ere agertzen hasi ziren ( EEE ) . Javier Pérez de Cuéllarrek irtenbide baten bila jarraitu zuen bere azken urteetan , hala ere , elkarrizketek ez zuten inongo lorpenik izango . Boutros Boutros-Ghalik ere ez zuen aurrerapausorik lortuko bere saiakeretan . NBEko idazkari nagusiak lehenik bi aldeen arteko konfiantza sustatu behar zela uste zuen eta egoera bideratzeko zortzi neurri proposatu zituen ; horien artean , uharteko indar militarrak murriztea , Varoshak NBEren zuzeneko kontrola izatea , bi aldeen arteko harremanen murrizketak arintzea , uharte osoan errolda bat egitea eta konponbide bati buruzko bideragarritasun-azterketak egitea .

Turkiak

Ipar Ziprek

beraien

nazioarteko

protagonista

EEE

Javier Pérez de Cuéllarrek

azken urteetan

Boutros Boutros-Ghalik

NBEko

idazkari

aldeen

uharteko

indar militarrak

Varoshak

NBEren

aldeen

uharte

elkarrizketek


Greko-zipretarren presidente berria , Glafkos Kliridis neurri horiek onartzeko prest agertu bazen ere , Rauf Denktaşek berriro ere ezezkoa eman zuen . 1994ko ekainean , bestalde , Korfun ( Grezia ) ospatu zen Europar Kontseiluan , batzordeak ofizialki berretsi zuen Zipre batasunaren hurrengo zabaltze-fasean sartuko zela . Bestalde , 1996ko abenduan Giza Eskubideen Europako Auzitegiak epai historikoa eman zuen : Turkia Zipren potentzia okupatzailea zela adierazi zuen . Titina Loizidou Kireniako errefuxiatuaren kasuan ( Loizidou Turkiaren aurka ) , Turkiak Loizidou andreari bere jabetzaren kontrola legez kanpo ukatu ziola adierazi zuen auzitegiak eta jabetzaren erabileraren galera konpentsatzeko , Turkiak andreari 825.000 USD ordaindu beharko zizkiola erabaki zuen . Hasiera batean herrialdeak zigorrari muzin egitea erabaki zuen arren , 2003an epaia onartu eta milioi bat USD ordaindu zizkion Loizidou andreari .

Greko-zipretarren

presidente

Glafkos Kliridis

Rauf Denktaşek

1994ko ekainean

Korfun

Grezia

Europar Kontseiluan

batzordeak

Zipre

batasunaren

1996ko abenduan

Giza Eskubideen Europako Auzitegiak

Turkia

Zipren

potentzia

Titina Loizidou

Kireniako

errefuxiatuaren

Loizidou

Turkiaren

Turkiak

Loizidou

bere

auzitegiak

Turkiak

andreari

825.000 USD

herrialdeak

milioi bat USD

Loizidou andreari

ordaindu

Turkiak

auzitegiak

Turkiak

andreari

825.000 USD

ordaindu

herrialdeak

milioi bat USD

Loizidou andreari


Kasuak bidea urratu zuen eta hurrengo urteetan beste errefuxiatu batzuek ere salaketak aurkeztuko zituzten . Hogei urteko elkarrizketen ondoren , hasieratik bezain urrun zirudien akordio batek . Hala ere , bateratze baten oinarrizko parametroak nazioartean adostuta zeuden : Zipre bi zatitan banatutako federazioa izango zen . Halaber , irtenbide bat espero zen honako arazo hauei aurre egiteko : konstituzio aldaketak , lurralde banaketak , inbasio aurreko jabeei lurrak itzultzea edo konpentsazio-ordainketak , lekualdatutako pertsonak itzultzea , Zipreren desmilitarizazioa , turkiar kolonoen legitimazioa eta bakea mantentzeko etorkizuneko konponketak . Liskarrak 1996ko abuztuan iritsi ziren , greziar errefuxiatuak Zipreren okupazioaren aurkako protestak egiten hasi zirenean .

hurrengo urteetan

errefuxiatu

nazioartean

Zipre

zatitan

federazioa

lurralde

jabeei

lurrak

pertsonak

Zipreren

turkiar

kolonoen

1996ko abuztuan

greziar

errefuxiatuak

Zipreren

inbasio

itzultzea

pertsonak

Liskarrak

1996ko abuztuan

okupazioaren

Zipreren

protestak

1996ko abuztuan

errefuxiatuak


Zipreko Motorzaleen Federazioak uhartearen banaketaren 22. urteurrena zela gogoratzeko " Motorzaleen martxa " izena hartu zuen ekintza antolatu zuen . Manifestazioaren asmoa Berlindik Kireniara bidea egitea zen eta horretarako motorzaleek muga modu baketsuan zeharkatu nahi zuten . Eskariak Turkiako indar militarrak Zipretik erabat erretiratzea eta errefuxiatuak euren etxeetara itzultzea ziren . Hala ere , turkiarren erantzuna bortitza izan zen eta Otso grisek Tassos Isaak gaztea hil arte kolpatu zuten Nazio Batuen kontrolpeko lurraldean . Heriotzak Zipreko gizartea astindu zuen .

Zipreko Motorzaleen Federazioak

uhartearen

Motorzaleen

Berlindik

Kireniara

motorzaleek

muga

Turkiako

indar militarrak

Zipretik

errefuxiatuak

euren

etxeetara

turkiarren

Otso grisek

Tassos Isaak

Nazio Batuen

lurraldean

Zipreko

gizartea

Manifestazioaren

Berlindik

Kireniara

zeharkatu

motorzaleek

muga

erretiratzea

indar militarrak

Zipretik

itzultzea

errefuxiatuak

etxeetara

hil

Otso grisek

Tassos Isaak

lurraldean

kolpatu

Otso grisek

Tassos Isaak

lurraldean

Heriotzak

Otso grisek

Tassos Isaak


Hiletaren ondoren , abuztuaren 14an , protestak ugaritu ziren eta horietan beste ezbehar bat gertatu zen . Solomos Solomou gazteak Nazio Batuen kontrolpeko guneko muga zeharkatu zuen Turkiako bandera jaisteko asmoz eta horretan ari zela turkiar poliziak tiroz hil egin zuen . Solomou Tassos Isaaken lehengusua zen . Zipreko Errepublikako agintariek ikerketa bat jarri zuten abian eta azken hilketaren errudun Kenan Akin eta Erdan Emanet jo zituen . Manifestazioetan turkiar indarrek bi britainiar soldaduren aurka ere tiro egin zuten .

abuztuaren 14an

Solomos Solomou

Nazio Batuen

guneko

muga

Turkiako

turkiar

poliziak

Solomou

Tassos Isaaken

Zipreko Errepublikako

agintariek

errudun

Kenan Akin

Erdan Emanet

turkiar

indarrek

britainiar

soldaduren

protestak

zeharkatu

Solomos Solomou

muga

tiroz

Solomos Solomou

muga

poliziak

hil

Solomos Solomou

muga

poliziak

hilketaren

Solomou

Kenan Akin

Erdan Emanet

Manifestazioetan

tiro

indarrek

soldaduren


1997ak beste krisi baten hasiera markatu zuen , Zipreko Errepublikak errusiar fabrikazioko S-300 misil antiaereoen sistema erosteko asmoa zuela iragarri zuenean . Dena den , krisia 1998ko abenduan amaitu zen eta Zipreko Gobernuak misil horiek entregatzea erabaki zuen . Egoerak okerrera egin zuen arren , 1997an Zipreko gatazkaren oinarrizko parametroak aldatu zirela ematen zuen . Hala , Europar Batasunak Zipreko Errepublikarekin bat egiteko hasi zituen negoziazioak akordio berri bat lortzeko katalizatzaile bihurtu ziren . XXI. mendea behatzaileak ustekabean harrapatu zituen mugimendu batekin hasi zen .

Zipreko Errepublikak

errusiar

S-300 misil

1998ko abenduan

Zipreko

Gobernuak

misil

Zipreko

Europar Batasunak

Zipreko Errepublikarekin

XXI. mendea

behatzaileak

erosteko

Zipreko Errepublikak

S-300 misil

negoziazioak

Europar Batasunak

Zipreko Errepublikarekin


Rauf Denktaşek Glafkos Kliridisi aurrez aurreko bilera bat proposatzeko idatzi zion 2001eko azaroaren 8an . Eskaintza onartu eta 2001eko azaroan eta abenduan bi gizonen arteko zenbait bilera informal egin ziren . 2002ko urtarrilaren 14an bake prozesu berri bat hasiko zen NBEren babespean . Bi presidenteen hasierako helburua ekainaren hasierarako akordio batera iristea zen . Hala ere , elkarrizketak laster motelduko ziren .

Rauf Denktaşek

Glafkos Kliridisi

2001eko azaroaren 8an

2001eko azaroan eta abenduan

gizonen

2002ko urtarrilaren 14an

NBEren

presidenteen

ekainaren hasierarako

bilera

Rauf Denktaşek

Glafkos Kliridisi

bilera

2001eko azaroan eta abenduan

gizonen

elkarrizketak

presidenteen


Geldialditik irteteko ahaleginean , Kofi Annan ( NBEko idazkari nagusia ) uhartera joan eta bi buruzagiekin elkartu zen behin baino gehiagotan . Akordio batera iristeko etengabeko ezintasunaren ondorioz , Segurtasun Kontseiluak idazkari nagusiari eskatu zion bi aldeei konponketa-eredu bat aurkezteko . Azkenean , 2002ko azaroaren 11n , Annanek NBEko bake planaren jatorrizko bertsioa aurkeztu zuen ; proposamen hori izango zen etorkizuneko negoziazioen oinarri . Egitasmoa hainbat aldiz berrikusi ondoren , 2003an elkarrizketak kolapsatu ziren Rauf Denktaş plana herritarren botoaren mende jartzearen kontra agertu zenean . Handik hilabetera , 2003ko apirilaren 16an , Ziprek Europar Batasunera Atxikitzeko Ituna sinatu zuen Atenasen .

Kofi Annan

NBEko

idazkari

uhartera

buruzagiekin

Segurtasun Kontseiluak

idazkari

aldeei

2002ko azaroaren 11n

Annanek

NBEko

Rauf Denktaş

herritarren

2003ko apirilaren 16an

Ziprek

Europar Batasunera

Atenasen

joan

Kofi Annan

uhartera

elkartu

Kofi Annan

uhartera

buruzagiekin

elkarrizketak

aldeei


Denbora agortzen ari zen , uhartea EBean sartu baino lehenago eman baitzitzaion irtenbidea gatazkari . Recep Tayyip Erdoğan Turkiako lehen ministroaren eta Kofi Annanen arteko bilera ondoren , bateratze saiakerarekin aurrera jarraitzea erabaki zen . Annanen planaren V. proposamena iritsi zen azkenean : [ 97 ] Adostasunak gertu zirudien , baina planaren elementu eztabaidagarrienetako bat jabetzari buruzkoa zen . 1974ko Turkiaren inbasio militarrean , greko-zipretar askok euren ondasunak turkiarren esku utzi behar izan zituzten ( iparraldeko lurren % 90 greko-zipretarrenak ziren ) eta errefuxiatuek euren jabetzak itzultzea eskatzen zuten . Turko-zipretarrek 1974 aurreko egoera berrezartzea ezinezkoa zela argudiatzen zuten , adostutako bi estatuko federazioarekin bateraezina zela .

uhartea

EBean

Recep Tayyip Erdoğan

Turkiako

ministroaren

Kofi Annanen

Annanen

Turkiaren

greko-zipretar

euren

turkiarren

iparraldeko

lurren

greko-zipretarrenak

errefuxiatuek

euren

Turko-zipretarrek

estatuko

federazioarekin

bilera

Recep Tayyip Erdoğan

Kofi Annanen

inbasio

Turkiaren


Zipretarrek Asia Txikiarekin etengabeko harremana izango zutela uste dute adituek , aztarnen artean bertako berrikuntza ugari topatu baitira . Brontze Aroan , bestalde , uhartea hititen esku egon zen urte luzez , Ugariteko Erresumaren mende hain zuzen . Hala ere , zipretarrek erresuma propioa ere izan zutela uste da ( Alashiya ) . Merkataritzari esker Antzinako Egiptoko zibilizazioarekin eta ekialdeko Mediterraneoko beste herriekin ere harreman estua izan zuten garai hartan . Zipretarrek K.a. IV. mendera arte iraun zuen hizkuntza izan zuten ( eteoziprera ) , baina K.a. XI. mende inguruan mizenastarrak iristen hasi zirenetik uharteak etenik gabeko greziar presentzia izan du .

Zipretarrek

Asia Txikiarekin

adituek

bertako

Brontze Aroan

uhartea

hititen

Ugariteko Erresumaren

zipretarrek

erresuma

Alashiya

Antzinako Egiptoko zibilizazioarekin

ekialdeko

Mediterraneoko

herriekin

garai hartan

Zipretarrek

K.a. IV. mendera

K.a. XI. mende

mizenastarrak

uharteak

greziar

iristen

K.a. XI. mende

mizenastarrak


Annan Plana iritzi kontrajarriak gerturatzen saiatu bazen ere ( esate baterako , Morfou eta Famagusta hiriak greko-zipretarrei bueltatzea proposatzen zen ) , bi komunitateetan amore emateko prest ez zeuden herritar ugari agertu ziren . Gatazka sortzen zuten beste auzi batzuk militarren presentzia eta turkiar kolonoen egoera ziren . Uhartea desmilitarizatzeko akordioa adostu bazen ere , turko-zipretarrek euren segurtasuna bermatzeko turkiarren presentzia militarra ezinbestekoa zela uste zuten . Greko-zipretarrak , aldiz , kexu ziren ez zelako turkiar kolonoen aurkako erabakirik hartzen . Izan ere , kolono horien kopurua zehaztea arazotsua den arren ( datuen arabera , 40.000 eta 150.000 artean ) , Turkiatik iritsitako herritarrak nazioarteko zuzenbidearen aurka zeudela salatu zuten greziarrek , uhartearen banaketa etnikoa desitxuratzen zutela , eta Annan Planak ez zuela horien gaineko irtenbiderik proposatzen .

Morfou

Famagusta

greko-zipretarrei

komunitateetan

herritar

militarren

turkiar

kolonoen

Uhartea

turko-zipretarrek

euren

turkiarren

Greko-zipretarrak

turkiar

kolonoen

kolono

40.000 eta 150.000

Turkiatik

herritarrak

nazioarteko

greziarrek

uhartearen

iritsitako

Turkiatik

herritarrak


Bitartekariek aintzat hartu zituzten greko-zipretarren kezkak , baina auzi horren inguruko erabaki bat hartzea legalki eta moralki arazotsua zela uste zuten ( kolono horietako asko uhartean jaio eta hazi ziren zipretarrak ziren ) . Azkenean , planarekin aurrera jarraitzeko erabakia herritarren esku utzi zen . 2004ko apirilaren 24an erreferenduma izan zen uhartean . Turko-zipretarrek plana babestu zuten bitartean ( % 64,91k planaren alde egin zuen ) , greko-zipretarrek ezezko biribila eman zioten ( % 75,83k kontra egin zuen ) . Astebete beranduago , 2004ko maiatzaren 1ean , Zipre Europar Batasunean sartu zen .

Bitartekariek

greko-zipretarren

kolono

uhartean

zipretarrak

herritarren

2004ko apirilaren 24an

uhartean

Turko-zipretarrek

% 64,91k

greko-zipretarrek

% 75,83k

2004ko maiatzaren 1ean

Zipre

Europar Batasunean


Annan Planaz geroztik gatazka " impasse " egoeran dago . Arazoari konponbidea bilatzeko nazioarteko eta Zipreko ordezkariek saiakerak egin dituzten arren , aurrerapauso gutxi eman da azken urteotan . Noizean behin , gainera , iritzi edo gertaera baten ondorioz istiluak sortzen dira gobernuen artean . Zipre Bateratzeko erreferendumaren porrotaren ostean , 2004ko maiatzaren 1ean Zipreko Errepublika Europar Batasuneko kide bihurtu zen ; Ipar Zipreko Turkiar Errepublikaren esku dagoen uhartearen iparraldeko zatia , aldiz , EBren jurisdikziotik at gelditu zen . Egoera bideratu nahian , Kofi Annanek greko-zipretar ordezkariei akordioa hobetzeko aldaketen zerrenda bat egiteko eskatu zien .

nazioarteko

Zipreko

ordezkariek

azken urteotan

gobernuen

Zipre

2004ko maiatzaren 1ean

Zipreko Errepublika

Europar Batasuneko

kide

Ipar Zipreko Turkiar Errepublikaren

uhartearen

iparraldeko

zatia

EBren

Kofi Annanek

greko-zipretar

ordezkariei


Tassos Papadopoulos presidenteak zerrenda publikoki argitaratzea negoziazioetarako kaltegarria izango zela adierazi zuen , baina elkarrizketak mantentzeko asmoa berretsi zuen . Uhartea bateratzeko itxaropena lausotu zen arren , erreferenduma inflexio-puntua izan zen Zipreko gatazkan . Ordezkarien artean adostasun handiak lortu ziren eta herritarrak muturreko jarrerak alde batera uzten hasi ziren . Hala , borroka nazionalista eta defentsa militarraren beharra apaldu zen ; esate baterako , nahitaezko soldaduskaren aurkako intsumisioa nabarmen igo zen greko-zipretarren artean . 2008. urtean Papadopoulosek presidente-hauteskundeak galdu zituen eta AKEL alderdiko Dimitris Jristofias komunista izendatu zuten Zipreko Errepublikako presidente berri .

Tassos Papadopoulos

Uhartea

Zipreko

Ordezkarien

herritarrak

greko-zipretarren

2008. urtean

Papadopoulosek

AKEL

Dimitris Jristofias

Zipreko Errepublikako

presidente

elkarrizketak

Tassos Papadopoulos

borroka

izendatu

2008. urtean

Dimitris Jristofias

Zipreko Errepublikako

presidente


Aldaketak gatazka konpontzeko akordioei mesede egingo ziela zirudien eta berehala hasi ziren bi aldeen arteko elkarrizketak . Zipreko turkiarren Mehmet Ali Talat presidenteak eta Jristofiasek 2008. urtean bertan jarri zituzten abian negoziazioak eta apirilaren 3an Nikosiako Ledra kaleko muga ireki zuten . 1960ko hamarkadako istiluetatik banatuta egon zen hiriburuak pasabidea zuen . Hurrengo urteetan uharte osoan zehar muga igarotzeko bide gehiago irekiko ziren ; zortzigarrena eta bederatzigarrena ( eta oraingoz azkenekoak ) 2018ko azaroaren 12an ireki ziren Deryneian eta Lefka-Aplikin . Egoera hobetzen ari zela zirudienean , Jristofiasen eta Talaten arteko harremana 2009aren atarian hoztu zen .

aldeen

Zipreko

turkiarren

Mehmet Ali Talat

Jristofiasek

2008. urtean

apirilaren 3an

Nikosiako

Ledra kaleko

muga

1960ko hamarkadako

hiriburuak

pasabidea

Hurrengo urteetan

uharte

muga

bide

2018ko azaroaren 12an

Deryneian

Lefka-Aplikin

Jristofiasen

Talaten

elkarrizketak

aldeen

negoziazioak

Mehmet Ali Talat

Jristofiasek

2008. urtean


Gatazka Zipreko Errepublika bere ekonomia-eremu esklusiboan gas esplorazioak egiten hasi zenean piztu zen . Turkia Itsas Zuzenbideari buruzko Nazio Batuen Konbentzioa sinatu ez zuen herrialdeetako bat izan zen eta esplorazioak egiten ari ziren itsas eremuak turkiarrenak zirela aldarrikatu zuen . Herrialde gehienak zipretarren alde azaldu baziren ere , Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako presidenteak Turkiaren aldeko adierazpenak egin zituen eta , ondorioz , bi presidenteen arteko harremanak okerrera egin zuen . 2010eko urtarrilaren 31n Ban Ki-moon idazkari nagusia Ziprera joan zen ordezkarien arteko giroa zein zen neurtzera . Turko-zipretarren presidente berriak , Derviş Eroğluk uhartea bateratzeko elkarrizketak oztopatuko zituela ematen zuen , hala ere , bere iritzia aldatu eta estatu federal baten aldeko apostua egingo zuela adierazi zuen .

Zipreko Errepublika

Turkia

Nazio Batuen

herrialdeetako

itsas

eremuak

turkiarrenak

Herrialde

zipretarren

Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako

presidenteak

Turkiaren

presidenteen

2010eko urtarrilaren 31n

Ban Ki-moon

Ziprera

ordezkarien

Turko-zipretarren

presidente

Derviş Eroğluk

uhartea

estatu

joan

2010eko urtarrilaren 31n

Ban Ki-moon

Ziprera

elkarrizketak

Derviş Eroğluk


Hurrengo urteetan hainbat bilera antolatuko ziren korapiloa askatzen laguntzeko . 2014ko otsailaren 11n , azkenean , Zipreko Errepublikako Nikos Anastasiadis presidenteak eta Derviş Eroğluk adierazpen bateratua aurkeztu zuten . Bertan etorkizunean abiapuntutzat hartzeko asmo oneko zazpi puntu adostu zituzten , besteak beste , Europar Batasunaren , Greziaren eta Turkiaren babesa izan zutenak . Greko-zipretarren Andreas Mavroyiannis eta turko-zipretarren Kudret Özersay ordezkarien arteko bilerak 2014ko otsailaren 14an hasi ziren . Konponbidea ekarriko zuten elkarrizketek , baina , porrot egin zuten hiru urte luzeren ostean , 2017an Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoğanek turkiar tropak Zipretik ez zituela aterako iragarri zuenean .

Hurrengo urteetan

2014ko otsailaren 11n

Zipreko Errepublikako

Nikos Anastasiadis

Derviş Eroğluk

Europar Batasunaren

Greziaren

Turkiaren

Greko-zipretarren

Andreas Mavroyiannis

turko-zipretarren

Kudret Özersay

2014ko otsailaren 14an

Turkiako

Recep Tayyip Erdoğanek

turkiar

tropak

Zipretik

bilera

bilerak

Andreas Mavroyiannis

Kudret Özersay

2014ko otsailaren 14an

elkarrizketek

Andreas Mavroyiannis

Kudret Özersay

aterako

Recep Tayyip Erdoğanek

tropak

Zipretik


Nazio Batuen Erakundeko António Guterres idazkari nagusi berriak elkarrizketekin aurrera jarraitzeko asmoa erakutsi zuen eta Jane Holl Lute estatubatuarra izendatu zuen aholkulari . Nikos Anastasiadisekin eta Mustafa Akıncırekin elkartu ondoren , Greziako , Turkiako eta Erresuma Batuko ordezkariekin ere bildu zen . Alde guztiak akordiotik urrun zeudela egiaztatu zuen . 2020ko otsailean turko-zipretarren presidenteak " The Guardian " egunkarian Turkian hautsak harrotu zituen adierazpenak egin zituen . Mustafa Akıncıren ustez , Zipre bateratzeko ahaleginak indartu behar ziren , hori egin ezean , Errusiak Krimearekin egin zuen moduan Turkiak gutxinaka Ipar Zipreko Turkiar Errepublika irentsiko zuelako .

Nazio Batuen Erakundeko

António Guterres

Jane Holl Lute

estatubatuarra

aholkulari

Nikos Anastasiadisekin

Mustafa Akıncırekin

Greziako

Turkiako

Erresuma Batuko

ordezkariekin

2020ko otsailean

turko-zipretarren

presidenteak

The Guardian

Turkian

Mustafa Akıncıren

Zipre

Errusiak

Krimearekin

Turkiak

Ipar Zipreko Turkiar Errepublika

elkarrizketekin

António Guterres

Nikos Anastasiadisekin

Mustafa Akıncırekin

ordezkariekin

elkartu

Nikos Anastasiadisekin

Mustafa Akıncırekin

bildu

António Guterres

Nikos Anastasiadisekin

Mustafa Akıncırekin

ordezkariekin


Gertaera hori , gainera , turko-zipretarrentzat txarra izango zela adierazi zuen . Turkiako presidenteordeak Fuat Oktayk hitz horiek gaitzetsi zituen . Azkenean , 2020ko Ipar Zipreko presidente-hauteskundeetan Akıncık presidentetza galdu zuen bi estatuen irtenbidearen aldeko Ersin Tatarren aurka . Horrenbestez , uhartea bateratzeko hiru saiakera egin dira 2004tik eta denek porrot egin dute . Azken saiakera 2021ean jarri zuen berriro abian António Guterresek .

turko-zipretarrentzat

Turkiako

presidenteordeak

Fuat Oktayk

Ipar Zipreko

Akıncık

estatuen

Ersin Tatarren

uhartea

António Guterresek


Gatazkan zeresana daukaten aldeekin bildu ostean , Guterres itxaropentsu agertu zen irtenbidea lortzeko . Hala ere , bi aldeen helburuak urrun dirudite : Europar Batasunak , Greziak eta Ziprek bi eremu eta bi erakunde dituen federazioa ( herrialde bakarra ) defendatzen dute ; Turkiak eta Ipar Ziprek , aldiz , ez dute uste aterki federal baten pean bi komunitateak sartzeko modurik dagoenik eta haien proposamena bi estatu egitekoa da . eta Andreas Mavroyiannis ordezkarien arteko bilera Ankaran ( 2014 ) . ] ] [ 111 ] Zipreko komunitateen arteko liskarrak konpontzeko eta gatazkari irtenbide politikoa emateko saiakera ugari egin dira . Horien artean nabarmenenak Nazio Batuen Erakundearen eskutik iritsi dira . Lehenengo ahaleginak 1963-64ko liskarren ondoren iritsi ziren .

aldeekin

Guterres

aldeen

Europar Batasunak

Greziak

Ziprek

eremu

erakunde

federazioa

herrialde

Turkiak

Ipar Ziprek

komunitateak

haien

estatu

Andreas Mavroyiannis

Ankaran

Zipreko

komunitateen

Nazio Batuen Erakundearen

bildu

aldeekin

Guterres

bilera

Andreas Mavroyiannis

Ankaran

liskarrak

komunitateen

liskarren


Hizkuntza propioa pixkanaka antzinako grezierak ordezkatu zuen . Hain zuzen , uhartearen kokalekua estrategikoa zenez , greziar eta feniziar kolonia ugari sortu ziren ( besteak beste , Idalion , Kition , Kourion , Pafos , Salamina eta Tamasos ) eta herri askoren konkista bihurtu zen . K.a. VIII. mendetik Zipre asiriarren , egiptoarren eta persiarren mende egon zen . K.a. IV. mendean Alexandro Handiak uhartea bereganatu zuen eta horrekin batera helenizazio prozesua bizkortu zen ; K.a. 58. urtera arte Ptolomeotar Egiptoren esku egongo zen . Urte horretan erromatarrek konkistatu eta Inperioko probintzia bihurtu zuten .

uhartearen

greziar

feniziar

kolonia

Idalion

Kition

Kourion

Pafos

Salamina

Tamasos

herri

K.a. VIII. mendetik

Zipre

asiriarren

egiptoarren

persiarren

K.a. IV. mendean

Alexandro Handiak

uhartea

K.a. 58. urtera

Ptolomeotar

Egiptoren

Urte horretan

erromatarrek

Inperioko

probintzia

konkistatu

uhartea

Urte horretan

erromatarrek


Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak bakegintzarako bitartekari bat izendatzeko eskatu zion U Thanti eta idazkari nagusiak , alde guztiekin kontsultatu ondoren , Sakari Tuomioja diplomazialaria aukeratu zuen . Tuomiojak nazioarteko arazoa zela adierazi eta zentzuzko irtenbidea " Enosis " a gauzatzea zela iritzi zuen . Hala ere , finlandiarrak ez zuen Ziprek Greziarekin bat egitearen aldeko adierazpenik egin , desegokia iruditu zitzaiolako NBEko ofiziala izanda kide baten desagerpenaren aldeko aldarrikapena egitea . Diplomazialariaren bat-bateko heriotzaren ondotik , Galo Plaza ekuadortarrak , Zipreko idazkari nagusiaren ordezkari berezia zen Carlos Bernadesek eta AEBek ere beste saiakera batzuk egin zituzten . Dena den , garai hartako egoera politikoak ez zuen lagundu akordioa erdiesten .

Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak

bitartekari

U Thanti

idazkari

alde

Sakari Tuomioja

Tuomiojak

nazioarteko

finlandiarrak

Ziprek

Greziarekin

NBEko

ofiziala

kide

Diplomazialariaren

Galo Plaza

ekuadortarrak

Zipreko

idazkari

ordezkari

Carlos Bernadesek

AEBek

heriotzaren

Diplomazialariaren


1974ko turkiar inbasioaren ondoren , Nazio Batuen Erakundea indar handiagoz saiatu da greko-zipretarren eta turko-zipretarren artean bakea lortzen eta uhartea bateratzen . Hala , erakundeko idazkari nagusi guztiek , Kurt Waldheim austriarrarekin hasi eta António Guterres arte , euren proposamena aurkeztu dute konponbidea lortzeko , baina denek porrot egin dute . Helburua lortzeko gertuen izan zen proposamena Annan Plana izan zen . Hain zuzen , 2001eko azaroaren 8an , Rauf Denktaş eta Glafkos Kliridis presidenteen arteko elkarrizketak geldialditik irteteko ahaleginean , Segurtasun Kontseiluak Kofi Annan idazkari nagusiari eskatu zion bi aldeei konponketa-eredu bat aurkezteko . 2002ko azaroaren 11n , Annanek NBEko bake planaren jatorrizko bertsioa aurkeztu zuen ; proposamen hori izango zen etorkizuneko negoziazioen oinarri .

turkiar

Nazio Batuen Erakundea

greko-zipretarren

turko-zipretarren

uhartea

erakundeko

idazkari

Kurt Waldheim

austriarrarekin

António Guterres

euren

denek

2001eko azaroaren 8an

Rauf Denktaş

Glafkos Kliridis

Segurtasun Kontseiluak

Kofi Annan

aldeei

2002ko azaroaren 11n

Annanek

NBEko

inbasioaren

turkiar

uhartea

elkarrizketak

2001eko azaroaren 8an

Rauf Denktaş

Glafkos Kliridis


Azkenean , adostasun handiena lortu zuen Annan Planaren V. proposamena iritsi zen : [ 115 ] n ( 2012 ) . ] ] [ 116 ] Akordioak gertu zirudien arren , ez zen auzi korapilatsuenen gaineko erabakirik adostea lortu : greko-zipretar errefuxiatuen eskubideak , turkiar militarren presentzia , turkiar kolonoen legitimazioa ... Beraz , planarekin aurrera jarraitu ahal izateko erabakia herritarren esku uztea erabaki zuten . 2004ko apirilaren 24an Annan ] ] Planari buruzko 2004ko erreferenduma | erreferenduma izan zen uhartean ; turko-zipretarrek plana babestu zuten bitartean ( % 64,91k planaren alde egin zuen ) , greko-zipretarrek ezezko biribila eman zioten ( % 75,83k kontra egin zuen ) . Uhartea bateratzeko beste hiru saiakera egin dira 2004tik eta denek porrot egin dute . Azken saiakera 2021ean jarri zuen abian António Guterresek .

greko-zipretar

errefuxiatuen

turkiar

militarren

turkiar

kolonoen

herritarren

2004ko apirilaren 24an

uhartean

turko-zipretarrek

% 64,91k

greko-zipretarrek

% 75,83k

Uhartea

António Guterresek


Gatazkan zeresana daukaten aldeekin bildu ostean , Guterres itxaropentsu agertu zen irtenbidea lortzeko . Hala ere , bi aldeen helburuak urrun dirudite : Europar Batasunak , Greziak eta Ziprek bi eremu eta bi erakunde dituen federazioa ( herrialde bakarra ) defendatzen dute ; Turkiak eta Ipar Ziprek , aldiz , ez dute uste aterki federal baten pean bi komunitateak sartzeko modurik dagoenik eta haien proposamena bi estatu egitekoa da .

aldeekin

Guterres

aldeen

Europar Batasunak

Greziak

Ziprek

eremu

erakunde

federazioa

herrialde

Turkiak

Ipar Ziprek

komunitateak

haien

estatu

bildu

aldeekin

Guterres


Kristautasunak hasieratik bertatik izan zuen presentzia nabarmena uhartean . Paulok , Bernabek eta Markok Zipre bisitatu omen zuten lehenengo misioetan eta bigarrenak Zipreko Eliza bera sortuko zuen . Gainera , K.o. I. mendean Sergius Paulus uharteko prokontsul izendatu zutenean , Zipreko probintzia agintari kristau batek gobernatzen zuen munduko lehen lurraldea bihurtu zen . Erromatar Inperioaren banaketan uhartea Ekialdeko Inperioaren barnean gelditu zen . 649. urtean Muawiyah I.aren gidaritzapean Omeiatar Kalifa-herriak Zipre bereganatu zuen eta 668an bizantziarrek eta arabiarrek kondominio bihurtzea erabaki zuten .

uhartean

Paulok

Bernabek

Markok

Zipre

Zipreko

Eliza

bera

K.o. I. mendean

Sergius Paulus

uharteko

prokontsul

Zipreko

probintzia

agintari

munduko

lurraldea

Erromatar Inperioaren

uhartea

Ekialdeko Inperioaren

barnean

649. urtean

Muawiyah I.aren

Omeiatar

Kalifa-herriak

Zipre

bizantziarrek

arabiarrek

kondominio

izendatu

K.o. I. mendean

Sergius Paulus

uharteko

prokontsul

bihurtzea

bizantziarrek

arabiarrek

kondominio