Euskara:
Gartxot

Gartxot, (Itzaltzu, Zaraitzu, XI. mendea - Itzaltzu, 1110) Nafarroako Erdi Aroko euskal poeta edo bardoa izan zen. Gartxoten bizitza eta heriotza ahozko tradizioaren bidez transmititu zen.

Biografia laburra.

XII. mende hasieran Orreagako fraideek Mikelot, Gartxoten semearen ahots ederraren berri izan zutela, beren abade-etxean nahi izan zuten, bere ahots ederraz eta kantaz gozatzeko. Gartxotek ordea ez zuen onartu bere semea galtzea eta abade-etxetik Itzaltzuko mendietara ihesi eraman zuen. Zaraitzuko jaunak aginduta, soldaduek preso hartu zituzten aita-semeak. Haurra fraideen eskuetan erortzea jasan ezinik, Gartxotek semea hil egin zuen, eta ondorioz, sutara kondenatua izan zen. Kondena haren ordainean, bost urteko itxi zuten Gartxot, Abodi mendiko Elkorreta bortuan eraiki zuten dorre batean. Usoek mokoaz gari aleak eramaten zizkioten gosez hil ez zedin. 1110eko apirilean hil zen.

Gaur egungo aipamenak.

Arturo Kanpion, XIX. mendean sortu zen nafar idazleak ezagutarazi zuen bere "El bardo de Itzaltzu" lanaz 1917an, eta Benito Lertxundik 1981ean kaleratutako "Altabizkar/Itzaltzuko bardoari" diskoan "Itzaltzuko bardoa" eskaini zion. Azkenik, Asisko Urmenetak 2003an "Gartxot" komiki liburua argitaratu zuen Jokin Larrea eta Marc Armspachekin batera. 2011ko azaroan "Gartxot, konkista aitzineko konkista" helduentzako marrazki bizidun filma estreinatu zen Asisko Urmeneta eta Juanjo Elordik zuzendurik.

Español:
Gartxot

Gartxot (Itzaltzu, valle de Salazar, siglo XI - Itzaltzu, 1110) fue un poeta o bardo navarro de la Edad Media. La vida y la muerte de Gartxot se transmitieron a través de la tradición oral.

Breve biografía.

A principios del siglo XII, los frailes de Roncesvalles conocieron la hermosa voz de Mikelot, hijo de Gartxot, y quisieron llevarlo a su abadía para disfrutar de su hermosa voz y de su canto. Sin embargo, Gartxot no aceptó perder a su hijo y huyó con él desde la abadía hacia los montes de Itzaltzu. Por orden del señor del valle de Salazar, padre e hijo fueron capturados por los soldados. Incapaz de soportar que el niño cayera en manos de los frailes, Gartxot mató a su hijo y, como consecuencia, fue condenado a morir en la hoguera. A expensas de esa condena, Gartxot fue encerrado cinco años en una torre construida en la zona de Elkorreta, en el monte Abodi. Las palomas le llevaban granos de trigo en el pico para que no muriera de hambre. Murió en abril de 1110.

Referencias actuales.

Arturo Campión, escritor navarro del siglo XIX, lo dio a conocer en su obra «El bardo de Itzaltzu» en 1917, y Benito Lertxundi le dedicó la canción «Itzaltzuko bardoa» en el disco publicado en 1981 «Altabizkar/Itzaltzuko bardoari». Por último, Asisko Urmeneta publicó en 2003 el cómic «Gartxot», junto a Jokin Larrea y Marc Armspach. En noviembre de 2011 se estrenó la película de animación para adultos «Gartxot, konkista aitzineko konkista», dirigida por Asisko Urmeneta y Juanjo Elordi.

English:
Gartxot

Gartxot, (Itzaltzu, Zaraitzu, 11th century - Itzaltzu, 1110) was a Basque poet or bard from Navarre in the Middle Ages. The life and death of Gartxot were told through oral tradition.

Brief biography.

At the beginning of the 12th century, the monks of Orreaga heard about Mikelot, Gartxot's son, who had a beautiful voice, and they wanted him to join their abbey so they could enjoy his beautiful voice and singing. However, Gartxot refused to let his son go and took him to the mountains of Itzaltzu to escape. The lords of Zaraitzu ordered the soldiers to capture the father and son. Unable to bear the thought of his son falling into the hands of the monks, Gartxot killed his son, and as a result, he was sentenced to death. Instead of that punishment, Gartxot was imprisoned for five years in a tower built on Mount Elkorreta in Abodi Mountain, where pigeons would bring him grains of wheat to eat so that he wouldn't starve. He died in April 1110.

Modern references.

Arturo Campión, a Navarrese writer born in the 19th century, made the story known in 1917 through his work "El bardo de Itzaltzu", and in 1981 Benito Lertxundi dedicated a track titled "Altabizkar/Itzaltzuko bardoari" ("to the Bard of Itzaltzu"). Finally, Asisko Urmeneta published the comic book "Gartxot" in 2003, coauthored with Jokin Larrea and Marc Armspach. In November 2011, the animated film for adults "Gartxot, the pre-conquest conquest" was released, directed by Asisko Urmeneta and Juanjo Elordi.