Carlo Amoretti, discoverer of the first true Italian Pigafetta account, states in a footnote on the Mazaua incident, “From the Philippines to Malacca the Malay tongue is universally spoken. It is therefore by no means astonishing an inhabitant of Sumatra should be understood in the Philippine Islands.” See John Pinkerton’s English tr., Page 328, http://books.google.com/books?id=KVG-d40WYesC&pg=PA288&dq=John+Pinkerton+on+Pigafetta%27s+Voyage+Round+the+World&ei=-mWnScHqNJLOlQTUkKSnBA#PPA328,M1 Gines de Mafra was explicit in saying the slave-interpreter (he doesn’t give a name) was pressed into service "because he was known to speak Malay, the language common to those parts." For both Spanish text and English translation of de Mafra, click http://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Gin%C3%A9s_de_Mafra#Chapter_XI.2C_which_deals_with_what_transpired_after_Magellan.27s_departure_from_the_Ladrones_islands.
Ang mayayamang mga Ilustrado na nakapag-aral at nakita ang tunay na kabuhayan ng mga Kastila sa Espana, sa kanilang pagbalik sa Pilipinas ay hindi naiba ang pagtrato at tawag sa kanila bilang "Indio/Tagalog" ng mga Peninsulares, Insulares/Filipino at Mestizos. Kaya naman ang mga Ilustradong tulad ni Rizal ay nagsikap na magkaroon ng reporma para sa tulad nilang mga Ilustrado na makapantay sa lipunan ang mga ito, hindi tulad ng masang Indio/Tagalog na naghimagsik para sa kalayaan ng buong kapuluan laban sa koloyalistang Kastila, ang mga Ilustrado'y humihiling ng reporma para sa kanilang uri at nais na maging probinsya ang Pilipinas ng "Madre Espana."