When last names do come few and far between in the Philippines, there are several reasons that come tickling one’s mind, and this is accord with some zest and vigor from the irrepressible rumors of a republic eternally in search of itself: (a) the male members of the clan, tribe, family, or the village bearing that last name contributed warriors in the sporadic wars against the Spaniards, the Americans, and the Japanese—in that order—and got themselves killed, hence, the decimation; and (b) the male members belong to the elite and/or the bourgeoisie that is not known to ‘multiply’ a lot because they tended to have some kind of a ‘genetic sexual attraction’ for each other, hence, ending up not genetically preconditioned to reproduce because they are marrying their own cousins or distant relatives.
May mga pangyayari mismo sa kasaysayan pantao na nagsilbing motor ng paglabo sa ating kabatiran sa mga wika—at paglusaw sa katotohanang di maaring talikdan ng tao ang kanyang wika. Ang ilan sa mga salik ng paglusaw na ito ay: (a) ang pagpapakalat ng kaisipan siyentismo at rasionalismo; (b) ang pagbubuo ng nasyon-estado, at lahat ng mga kaakibat na kaasipan at praktika kaugnay nito; (c) ang pagwawasiwas ng kapangyarihan ng kapitalismo, nasa estado man ang kapital o nasa kamay ng mga mangangalakal; at (d) ang walang riyendang pagsupil ng globalisasyon sa mga karapatang pangkultura, kung kaya ay karapatang pangkamalayan, ng mga indihenoso at etnokultural na mga grupo sa iba’t ibang panig ng mundo.