From: selmank@sci.kun.nl (Selman Karaman)
Subject: IRTICA ELDEN GIDIYOR
Summary: Ismet Ozel'den bir alinti.
Keywords: irtica siyaset din laiklik
Organization: University of Nijmegen, The Netherlands
Date: Mon, 16 Nov 1992 17:54:44 GMT



	Asagida Ismet Ozel'in Kasim 1986'da yayinlanan Irtica Elden Gidiyor
isimli kitabindan ayni isimli basligi net'e geciyorum. 
	Turkce bilmeyenler okumasinlar!

		IRTICA ELDEN GIDIYOR!
	Rivayet edilir ki bir zamanlar ulkemizde "din elden gidiyor" diye
haykiran insanlar varmis. Bu insanlar gercekten var miymis var idiyseler boyle
haykirmakla neyi murad etmektelermis, bunlar konumuz degil. Bizi bugun "irtica 
elden gidiyor" diye hayiflanan insanlar ilgilendiriyor.
	Siz hemen bana meselyi yanlis koydugumu ve gercekte ulkemizde "laiklik 
elden gidiyor" diye haykiran insanlarin bulundugunu bulundugunu soyleyebilir-
siniz. Ama ben goruslerimde israr ediyorum. Gunumuz Turkiye'sinde sadece "irtica
elden gidiyor" diye hayiflanan insanlar vardir, buna mukabil "laiklik elden 
gidiyor" diye haykirma gucunu kendinde bulan kimse yoktur. Cunku birileri cikip
da "laiklik elden gidiyor" demeye kalkarsa onlara su soru sorulabilir: Siz din
ve dunya islerinin birbirinden ayrilmasini mi istiyorsunuz? Yani Turkiye'de
devlet din islerine karismasin ve buna karsilik dinle ilgili meseleler de
devlet islerine girmesin mi demek istiyorsunuz?/ Boyle tuyler urpertici ihtimal-
ler karsisinda laiklik elden gidiyor demeye yeltenen kisi hemen itiraz edecek-
tir: Hayir, devlet din islerine karissin ama benim istedigim gibi, benim iste-
digim yonde karissin diyecektir. Buna mukabil devlet islerinin din meselelerin-
den uzak ele alinmasi fikrini iyi bulacaktir. Nitekim eskiden de boyleydi diye-
cektir.
	Devamla soyle sozler edebilecektir: Eskiden ne iyiydi, irtica diye bir
sey vardi. Gerektigi zaman "irtica var", "irtica hortladi" derdik ve boylece 
siyasi rakibimizi koseye kIstIrIdIk. Simdi bu tehdit para etmiyor, cunku biz 
ne zaman irticadan soz etmeye kalkarsak, karsimiza insan haklari, temel hak ve
ozgurlukler gibi tezlerle cikiyorlar. Eskiden ne iyiydi, insanlar bazi haklari
oldugunu ileri suremezler ve biz de uygarlik ulkumuz adina yuruturduk gemimizi.
Defalarca peynir gemisinin lafla yurudugunu ispat etmistik. Birine murteci, ge-
rici dedik mi isi bitikti. Simdi oyle mi ya? Simdi ne zaman irtica lafi etsek 
bazilari cikip "Siz musluman degil misiniz? " diye soruyorlar. Bu soruya menfi
cevap vermek de, musbet cevap vermek de isimize gelmiyor. Ama eskiden ne iyiydi.
Soruyu biz sorardik. Hem de "yoksa musluman misin?" edasiyla sorardik. Sakin
sen musluman olmayasin diyerek aydin cevrelerde kistirirdik onumuze geleni. 
Nerede eski gunler? Degisiyor hersey, irtica elden gidiyor!.
	Evvel zaman icinde bazi adamlar varmis "din elden gidiyor" diye bagirir-
larmis. Daha sonra boyle bagiranlar olmamis. Demek ki ya bu bagiranlarin sesi
kIsIlmIs (cok bagirdiklari icin olabilir), veya boyle bagirmalarina gerek kal-
mamis (din elden gittigi icin gerek kalmamis olabilir). Daha sonra baska adam-
lar gelmis onlar da "laiklik elden gidiyor" diye bagirmislar. Ama sonradan bu 
bagirmayi kesmisler. Bunlarin da basina onceki bagiranlarin baslarina gelen gel-
mis olabilir. Yani ya sesleri kIsIlmIstir, veya laiklik elden gitmistir.
En sonunda en basta bazi adamlar gelmis ve soyle bagirmislar: Irtica elden 
gidiyor! Nihayet daha oncekilerin basina gelen bunlarin da basina gelmis ve
tipki oncekiler gibi muhtemelen onlarin da sesi kisilmis ve muhtemelen irtica
elden gitmis. Tabii onun, bunun, sunun sesi kisilinca din, laiklik ve irtica
elden gidince masal da burada bitmis. Onlar ermis muradina biz cikalim
kerevetine.
	Masal bittigine gore gerceklere donmemiz beklenen ve yerinde bir tutum
olurdu, ama ne yazik ki masal bitince hikayelere, romanlara ve televizyon
dizilerine donuyoruz. Icinde yasadigimiz toplumun gecmis deneyleri bugun icin 
birer kazanc olarak ele alinamiyor. Yani bir bakima gecmis sandigimiz vakialar
gunumuzde yasanilanlarin benzerleri. Bu yuzden bundan elli, yuz yil once 
yasanilanlarin gercek yuzleriyle, asil mahiyetleriyle bilip tartismakta zor-
luk cekiyoruz. Olan bitenin "masal" kismi sona ermis olabilir, ama bu masal-
daki sembollerin tekabul ettigi gercek hukumranligini surduruyor.
	Turkiye'de bir aldatmaca asildiktan sonra goguslenemeyecek zorluk yok-
tur. Asilmasi zorunlu olan aldatmaca, hepsi ayni mayadan yapilma olduklari 
halde bir kisim halkin buyuk cogunlugu "gudulmesi" gereken suru gibi gormele-
rinden kaynaklaniyor. Din konusundaki tartismalar Turkiye'deki aldatmacanin 
merkezini teskil etmektedir. Yoneticilerin olduklari gibi gorunmedikleri,
gorundukleri gibi olmadiklari esas husus Turkiye'de dini ilgilendiren husustur.