From: osinski@chtm.eece.unm.edu (Marek Osinski)
Subject: Argentynska Polska
Date: Tue, 28 Jul 92 03:17:30 GMT
Organization: University of New Mexico, Albuquerque


Jako podsumowanie niedawnej dyskusji o analogiach miedzy Argentyna a
Polska, ktora miala miejsce na lamach Poland-L, przytaczam fragmenty 
artykulu Dariusza Witolda Kulczyn'skiego, inzyniera kanadyjskiego. 
Artykul ten opublikowano w pismie Nowy Kurier w Kanadzie, na przelomie 
maja i czerwca 1991. Ponizsze fragmenty pochodza z ksiazki "Va Bank i 
FOZZ" (str. 189-193).

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Nie szukaj mnie w Argentynie, czyli nasza apokalipsa

W latach siedemdziesiatych w Argentynie rzadzila junta militarna. Rzady
pulkownikow byly goraco wspierane przez Stany Zjednoczone, rzekomo z
powodow politycznych, tj. aby nie powtorzyl sie tam jakis nowy Allende
- marksista.

Poza kilkudziesiecioma lub kilkuset tysiacami "disaparecidos" (tych,
ktorzy znikneli, tj. osob zamordowanych w wiezieniach politycznych)
z Argentyny zniknelo 25 miliardow dolarow USA - tyle wlasnie wynosil
dlug Argentyny po zakonczeniu "rzadow pulkownikow". Mimo wysilkow
Alfonsina, a potem Menema, dlug Argentyny wzrosl do 40 miliardow
na skutek hiperinflacji i niemoznosci splacenia odsetek.

Dlaczego Argentyna, w latach piecdziesiatych jeden z zamozniejszych
krajow swiata, nie byla w stanie splacic dlugu?

Przede wszystkim dlatego, ze w latach siedemdziesiatych stanelo
mnostwo fabryk i produkcja rodzima zostala zastapiona importem.
Zbankrutowala fabryka argentynskiego fiata 125, bo taniej bylo
sprzedawac fordy i mercedesy. Na wolnym rynku wymiany walut w
Argentynie, na skutek ogromnej podazy, dolar amerykanski osiagnal
bardzo niska cene. Bylo to wynikiem bardzo wysokiego procentu
bankowego (rzedu 30-40% w skali rocznej) na argentynskie peso w
bankach argentynskich. Tak wysoki procent uniemozliwial firmom
argentynskim zaciaganie kredytu inwestycyjnego. Wysoki procent 
bankowy, ktory mial ograniczyc szalejaca inflacje, zamiast normalnej
dzialalnosci inwestycyjnej i produkcyjnej pobudzil zupelnie inny
rodzaj dzialalnosci gospodarczej.

Calymi wagonami (w przenosni, oczywiscie) przywozono do Argentyny
dolary, wymieniano na peso, wplacano do banku, po pwenym czasie
podejmowano wklad i zarobione odsetki, kupowano dolary i wywozono
z Argentyny. Byl to "wspanialy okres". Rynek argentynski byl otwarty
dla "inwestorow" zza granicy. W warunkach silnej recesji kazdy, kto
chcial zalozyc firme w Argentynie, byl witany jak przyslowiowy krol.
Powstalo wiec szereg firm, ktorych jedyna dzialalnoscia byla 
spekulacja i jej legalizacja. Legalizacja polegala na zwolnieniu
zysku bankowego od podatku, ktory i tak byl niski, oraz zalatwieniu
transferu zysku za granice. Czesto zysk dolarowy byl za granica 
wymieniany na towary, ktorych cena wskutek wysokiej inflacji
polaczonej ze stala wartoscia dolara, byla w Argentynie kilkakrotnie 
wyzsza. Zysk dolarowy rowniez "inwestowano" w Argentynie, kupujac
za dolary nieruchomosci od tych, ktorzy wiedzieli, ze jak najbardziej
wolnorynkowa cena dolara jest sytuacja sztuczna, spowodowana 
przejsciowo wysokim oprocentowaniem peso. Ludzie ci wiedzieli, ze
kiedy zacznie sie obnizac procent bankowy, aby umozliwic zaciaganie
normalnych kredytow na cele inwestycyjne przez przedsiebiorstwa,
to spadnie podaz dolara i jego cena gwaltownie wzrosnie. I wszystko
sie sprawdzilo. Kiedy obnizono procent bankowy, Argentyna byla
calkowicie "odciagnieta" z dewiz, nastapil ogromny skok wartosci
dolara, co w gospodarce tak bardzo uzaleznionej od importu spowodowalo
z kolei hiperinflacje. 40 miliardow dolarow dlugu przypomina Argentynie
do dzis o latach siedemdziesiatych. Peso zastapiono nowa waluta
australem (austral - poludniowy), lecz inflacja postepuje nadal.

Warto zauwazyc, ze powyzszy "przypadek Argentyny" wydarzyl sie w
normalnej, niegdys kwitnacej gospodarce kapitalistycznej.

A w Polsce?

Wedlug Planu Balcerowicza cena dolara wynosi od stycznia 1990 okolo
10 000 zl. Procent bankowy wahal sie od 40% d0 80% rocznie w roznych
okresach.

Pytania, ktore chcielibysmy postawic ministrowi finansow:

1. Ile zlotych wyplacily polskie banki jako procent od stycznia 1990
do chwili obecnej? (Suma ta podzielona przez 10 000 wyznaczy gorna
granice ilosci dolarow, ktore Polska stracila w tym okresie i ktora
odzwierciedli sie w postaci wzrostu zadluzenia, wzrostu ceny dolara
i wzrostu stopy inflacji po zakonczeniu utrzymywania wysokiego
procentu bankowego).

2. Jaka bedzie stopa opodatkowania zysku bankowego? (Wysoka stopa 
podatkowa na dochod bankowy z procentu moglaby zapobiec "scenariuszowi
argentynskiemu").

3. Jaka byla kontrola graniczna (ktora moglaby ograniczyc wywoz dolarow
"wprost" przez prymitywnych "drobnych inwestorow" lub "turystow" z
Zachodu)? Co mialo zapobiec potencjalnemu wywozowi pieniedzy? Kto
mogl zarobic na wysokim procencie bankowym i niskim kursie dolara?

Odpowiedz brzmi: absolutnie kazdy, w praktyce ten, co mial pieniadze.
Najbardziej zas zarobic mogli ci, ktorzy wiedzieli, ze procent w bankach
polskich w danym okresie pozostanie wysoki. Gdyby na przyklad taki
pan Jeffrey Sachs nie mial skrupulow, to przyjezdzajac do Polski i
inwestujac na wysoki procent w zlotowce, a potem realizujac zysk w 
dolarach, moglby stac sie milionerem. Ja nie mam podstaw, zeby 
twierdzic, ze ktos o znanym nazwisku zarobil w Polsce na spekulacji
walutowej, ale pytania do ministra finansow, ktore podalem powyzej
pozwola ustalic rozmiar ewentualnej straty oraz mechanizmy, ktore
takiej stracie mialy zapobiec.

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Tyle Kulczyn'ski. Miroslaw Dakowski i Jerzy Przystawa, autorzy ksiazki,
dodaja jeszcze od siebie taki komentarz:

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Scenariusz argentynski udoskonalony

Oczywiscie, nie mozemy podejrzewac, zeby dr Leszek Balcerowicz, uczony 
z Harvardu, i jego jeszcze bardziej uczony kolega, prof. Jeffrey Sachs
nie wiedzieli o "scenariuszu argentynskim"! Oni go tylko nieco 
udoskonalili, aby rabunek Polski byl szybszy i bardziej efektywny.

Jak pisze p. Kulczyn'ski, w Argentynie procent bankowy wahal sie od 30
-40%. W znowelizowanej metodzie Balcerowicz - Sachs procent ten
podniesiono do 80%, a nawet wiecej. Nie wiemy tez niczego o tym,
zeby istniala w Argentynie rownie "poreczna" instytucja jak FOZZ.
Dlatego dopoki nie odkryjemy jakiegos zagranicznego pierwowzoru
FOZZ, to bedziemy uwazali, ze jest to oryginalny polski wklad do
znanych gdzie indziej technik zorganizowanego ograbiania bezbronnych
spoleczenstw i krajow.

W wolnym polskim parlamencie, przy trzecim juz naszym niekomunistycznym
rzadzie, nie toczy sie debata nad katastrofalnymi skutkami zastosowania
Scenariusza Argentynskiego w warunkach polskich. Sprawy, ktore dla
zwyklego przechodnia na ulicy so widoczne golym okiem, jakos umykaja
uwadze naszych poslow i senatorow.

Zadajemy wiec pytanie: Wiedza? Zdaja sobie sprawe? Czy tez zajeci walka
o  e t o s  nie maja o niczym pojecia? Jako prawdziwi  h u m a n i s c i
nie maja glowy do rachunkow?

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Przepisal i chwilowo zbyt sie wyczerpal, by jeszcze komentowac

Marek Osinski

Newsgroups: soc.culture.polish