From: hcgvn@netcom.com (Hoi Chuyen Gia)
Subject: [VPS] Va^'n dde^` hua^'n nghie^.p ta.i Vie^.t Nam
Originator: daemon@media.mit.edu
Reply-To: hcgvn@netcom.com
Organization: N/A
Date: Wed, 8 Apr 1992 16:29:21 GMT



Tu+` ba?n tin Giao DDie^?m so^' 7, Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam
------------------------------------------------------------------


VA^'N DDE^` HUA^'N NGHIE^.P TA.I VIE^.T NAM

DDa(.ng Kha'nh

Chu'ng ta ddang so^'ng trong tho+`i dda.i ma` nhu+~ng tie^'n bo^. ve^`
khoa ho.c ky~ thua^.t dda~ ddi kha' nhanh so vo+'i mu+'c ca^`u cu?a
con ngu+o+`i#. Vi' du. ve^` la~nh vu+.c ddie^.n tu+?, ca'ch dda^y
khoa?ng 6 na(m, ma'y ddie^.n toa'n ca' nha^n (personal computer) la`
mo^.t ca'i gi` co`n xa la. kho^ng chi? cho ngu+o+`i bi`nh thu+o+`ng
ma` co`n ddo^'i vo+'i mo^.t so^' ky~ thua^.t gia o+? nga`nh nghe^`
kha'c. Va^.y ma` ba^y gio+` ma'y ddie^.n toa'n ca' nha^n dda~ ddu+o+.c
ba`y ba'n tre^n thi. tru+o+`ng vo+'i nhie^`u loa.i kha'c nhau ma`
ngu+o+`i mua pha^n va^n la` lie^.u va`i tha'ng sau ca'i cu?a mi`nh co'
tro+? tha`nh "la.c ha^.u" cha(ng? Nhu+~ng tie^'n bo^. cu?a khoa ho.c
ky~ thua^.t dda~ ddo'ng go'p la`m tha(ng tie^'n tie^'n ddo+`i so^'ng
con ngu+o+`i va` chi pho^'i tre^n mo.i la~nh vu+.c y ho.c, chi'nh
tri., kinh te^', ta`i cha'nh....Nhu+ng ddie^?m no^?i ba^.t la` nho+`
no' dda~ la`m ga^`n ho+n giu+~a nhu+~ng khoa?ng ca'ch ddi.a ly' cu?a
con ngu+o+`i tre^n qua? ddi.a ca^`u na`y#.

Hie^.n nay ca'c quo^'c gia tie^n tie^'n nhu+ Hoa Ky`, Nha^.t, Ta^y
DDu+'c... va` ngay ca? nhu+~ng quo^'c gia ta^n hu+ng co^ng nghie^.p
(Newly Industrializing Countries) nhu+ DDa.i Ha`n, DDa`i Loan, Tha'i
Lan...dda~ dda^`u tu+ ra^'t nhie^`u va`o vie^.c nghie^n cu+'u ca'c ky~
thua^.t cu~ng nhu+ thu+.c hie^.n ca'c chu+o+ng tri`nh hua^'n nghie^.p
cho ngu+o+`i da^n. Bo+?i ddie^`u kie^.n dde^? pha't trie^?n kinh te^'
va` xa~ ho^.i cu?a mo^.t quo^'c gia trong tho+`i dda.i nga`y nay, khoa
ho.c ky~ thua^.t la` la~nh vu+.c ddo'ng go'p mo^.t pha^`n tro.ng ye^'u
dde^? giu'p quo^'c gia ddo' pha't trie^?n vu+~ng ma.nh va` na^ng cao
mu+'c so^'ng ngu+o+`i da^n.

Tu+` tha^.p nie^n 80 tro+? ddi, ha^`u he^'t ca'c quo^'c gia tie^n
tie^'n dde^`u ca?i to^? la.i he^. tho^'ng gia'o du.c, chu' tro.ng va`o
vie^.c gia?ng da.y va` nghie^n cu+'u ca'c ky~ thua^.t mo+'i, trong
ddo' hua^'n nghie^.p la` mo^.t chu+o+ng tri`nh ddu+o+.c u+u tie^n
dda(.t na(.ng dde^? hu+o+'ng da^~n mo.i ngu+o+`i na('m vu+~ng the^m
la~nh vu+.c nghe^` nghie^.p cu?a mi`nh, trong su+. ca.nh tranh pha't
trie^?n chung giu+~a ca'c quo^'c gia#. Tha^.t va^.y, ne^'u mo^.t pha't
minh na`o ddo' ddem a'p du.ng va`o la~nh vu+.c ky~ nghe^. hay canh
no^ng ma` kho^ng co' chu+o+ng tri`nh hua^'n nghie^.p ddi ke`m cha('c
cha('n ngu+o+`i chuye^n vie^n hay ngu+o+`i tho+. lie^n he^. se~ kho^ng
the^? ba('t dda^`u tu+` dda^u hay u+'ng du.ng nhu+ the^' na`o#.

DDa(.t va^'n dde^` na`y va`o tru+o+`ng ho+.p ca'c nu+o+'c cha^.m
tie^'n la.i la` mo^.t thu'c ba'ch u+u tie^n, nhu+ng cu~ng la` mo^.t
va^'n dde^` kha' nan gia?i#. Nhu+~ng quo^'c gia ro+i va`o qu~y dda.o
cha^.m tie^'n thu+o+`ng bi. hai tri` lu+.c, mo^.t la` vi` qua' nghe`o
hai la` vi` he^. tho^'ng chi'nh tri. ddo^.c ta`i#. Nhu+ng ne^'u
nhu+~ng quo^'c gia cha^.m tie^'n vi` nghe`o, ddo' kho^ng pha?i la`
tri` lu+.c vi~nh vie^~n va` quan tro.ng, mie^~n la` quo^'c gia ddo'
co' ngu+o+`i la~nh dda.o bie^'t nhi`n xa tro^ng ro^.ng, ta.o ddie^`u
kie^.n cho ngu+o+`i da^n tu+. do pha't huy tri thu+'c, du nha^.p
kie^'n na(ng tu+` be^n ngoa`i thi` se~ gia?i quye^'t ddu+o+.c na.n
cha^.m tie^'n dde^? vu+o+n le^n. DDo^'i vo+'i nhu+~ng quo^'c gia na`y,
hua^'n nghie^.p la` mo^.t chu+o+ng tri`nh pha?i ddu+o+.c coi la`
quo^'c sa'ch, u+u tie^n dda^`u tu+ trong nga^n sa'ch chung cu?a quo^'c
gia#.

Ta la^'y mo^.t vi' du. trong tru+o+`ng ho+.p DDa.i Ha`n. Sau khi
chie^'n tranh Trie^`u Tie^n cha^'m du+'t va`o na(m 1953, DDa.i Ha`n
la` quo^'c gia la.c ha^.u va` cha^.m tie^'n. To^?ng sa?n lu+o+.ng
quo^'c da^n ti'nh tre^n dda^`u ngu+o+`i va`o na(m 1960 la` 82 My~ kim
thua xa Nam Vie^.t Nam, DDa`i Loan. Nhu+ng sau khi To^?ng tho^'ng
Pha'c Cha'nh Hy le^n ca^`m quye^`n na(m 1961, o^ng dda~ ddu+a ra ke^'
hoa.ch pha't trie^?n kinh te^' ngu~ nie^n la^`n thu+' nha^'t (1962 -
1966), trong ddo' ngoa`i vie^.c cha^'n hu+ng kinh te^', o^ng dda~
dda(.c bie^.t u+u tie^n du nha^.p khoa ho.c ky~ thua^.t va` mo+?
nhu+~ng trung ta^m hua^'n nghie^.p qua su+. vie^.n tro+. tu+` ca'c
quo^'c gia Nha^.t va` Hoa Ky`. Nho+` chu+o+ng tri`nh hua^'n nghie^.p
na`y ma` DDa.i Ha`n dda~ co' mo^.t so^' chuye^n vie^n dda'p u+'ng cho
ke^' hoa.ch pha't trie^?n ne^`n co^ng nghie^.p sa?n xua^'t trong hai
ke^' hoa.ch ngu~ nie^n tie^'p theo#. Bo^'n mu+o+i na(m sau, DDa.i Ha`n
tu+` mo^.t quo^'c gia kho^ng co' ta`i nguye^n, kho^ng co' ne^`n ta?ng
khoa ho.c ky~ thua^.t nay tro+? tha`nh mo^.t quo^'c gia ta^n hu+ng
co^ng nghie^.p, to^? chu+'c tha`nh co^ng The^' Va^.n Ho^.i Quo^'c Te^'
na(m 1988, ta.o su+. kinh nga.c cu?a the^' gio+'i#.

DDo^'i vo+'i nhu+~ng quo^'c gia ddo^.c ta`i nhu+ tru+o+`ng ho+.p ca'c
che^' ddo^. co^.ng sa?n dda~ kho^ng nhu+~ng la`m nga(n ca?n bu+o+'c
pha't trie^?n cu?a dda^'t nu+o+'c ma` co`n la`m thui cho^.t mo.i na(ng
lu+.c va` tri' tue^. cu?a ngu+o+`i da^n. Vi` a'p du.ng mo^.t ne^`n
ta?ng chi'nh tri. trung u+o+ng ta^.p quye^`n, du+.a tre^n dda^'u tranh
giai ca^'p, ta^'t ca? mo.i ta`i sa?n, phu+o+ng tie^.n sa?n xua^'t,
pha^n pho^'i ta^.p trung va`o tay mo^.t thie^?u so^' la~nh dda.o trong
dda?ng ne^n ngu+o+`i da^n kho^ng co`n hu+'ng thu' dde^? la`m vie^.c
hay nghie^n cu+'u#. Do va^.y ma` trong ca'c che^' ddo^.  na`y, vie^.c
hua^'n nghie^.p ne^'u co' chi? mang ti'nh cha^'t tuye^n truye^`n.

Tru+o+`ng ho+.p Vie^.t Nam thi` sao#?

Ga^`n mo^.t tra(m na(m nay nu+o+'c ta chi`m dda('m trong ti`nh tra.ng
la.c ha^.u va` cha^.m tie^'n vi` nhie^`u nguye^n nha^n. Nhu+ng nga`y
ho^m nay, nguye^n nha^n chi'nh la` nhu+~ng cho.n lu+.a chi'nh tri. sai
la^`m cho ne^n dda^'t nu+o+'c du` he^'t "bo'ng qua^n thu`" ma` va^~n
la^?n qua^?n trong vo`ng cha^.m tie^'n va` nghe`o ddo'i nha^'t nhi`
the^' gio+'i#. Su+. nghe`o ddo'i va` la.c ha^.u cu?a dda^'t nu+o+'c ta
dda~ la` ddo^.ng lu+.c thu'c dda^?y cho mo.i ngu+o+`i Vie^.t Nam o+?
trong cu~ng nhu+ ngoa`i nu+o+'c cu`ng co' bo^?n pha^.n tham gia cha^'m
du+'t tha?m tra.ng na`y#. Nhu+ng, khi dda(.t va^'n dde^` cha^'m du+'t
tha?m ca?nh na`y, mo^~i ngu+o+`i trong chu'ng ta co' nhu+~ng hu+o+'ng
gia?i quye^'t kha'c nhau, ra`ng buo^.c bo+?i nhu+~ng quan ddie^?m va`
la^.p tru+o+`ng chi'nh tri..

Tuy nhie^n, ddie^`u ma` ai cu~ng ddo^`ng y' la` he^. tho^'ng chi'nh
tri. Vie^.t Nam nga`y ho^m nay co`n duy tri` nga`y na`o, dda^'t
nu+o+'c ta kho^ng the^? pha't trie^?n. No' pha?i bi. dda`o tha?i vi`
dda~ ddi ngu+o+.c la.i u+o+'c vo.ng tu+. do, tie^'n bo^. va` thi.nh
vu+o+.ng cu?a toa`n da^n. Nhu+ng sau khi no' dda`o tha?i, chu'ng ta
se~ pha?i xa^y du+.ng va` pha't trie^?n la.i dda^'t nu+o+'c tu+` dda^u
va` nhu+ the^' na`o#?

Vi` khuo^n kho^? cu?a ba`i vie^'t va` gio+'i ha.n trong ta^`m nhi`n
cu?a mo^.t ky~ thua^.t gia, to^i nghi~ ra(`ng trong dde^` a'n cha^'n
hu+ng ne^`n gia'o du.c Vie^.t Nam ha^.u co^.ng sa?n, chu+o+ng tri`nh
hua^'n nghie^.p pha?i ddu+o+.c chu' tro.ng va` u+u tie^n thu+.c hie^.n
ne^'u muo^'n Vie^.t Nam ru't nga('n giai ddoa.n pha't trie^?n. Ly' do
la` trong ddie^`u kie^.n chi'nh tri. tu+. do, vo+'i ta^`ng lo+'p
chuye^n vie^n u+u tu' ddang so^'ng ta.i ha?i ngoa.i cu`ng vo+'i ta`i
nguye^n phong phu' cu?a dda^'t nu+o+'c, cha('c cha('n Vie^.t Nam se~
pha't trie^?n nhanh ne^'u ta cho.n lu+.a mo^ thu+'c pha't trie^?n phu`
ho+.p. Ngoa`i vie^.c cho.n lu+.a mo^ thu+'c pha't trie^?n, ta pha?i
bie^'t du nha^.p nhu+~ng khoa ho.c ky~ thua^.t na`o va` a'p du.ng nhu+
the^' na`o la` co^ng vie^.c cu?a hua^'n nghie^.p. Vi' du. ca'ch dda^y
30 na(m, DDa.i Ha`n cho.n mo^ thu+'c xa^y du+.ng ne^`n co^ng nghie^.p
na(.ng va` co^ng nghie^.p ho'a ho.c dde^? xua^'t ca?ng, ho. dda~ du
nha^.p va` hua^'n nghie^.p ca'c la~nh vu+.c ky~ thua^.t co^ng nghie^.p
co+ gio+'i, ho'a ho.c, ddie^.n dde^? dda`o ta.o chuye^n vie^n dda'p
u+'ng cho ca'c nga`nh luye^.n kim, khoa'ng sa?n, ddo'ng ta`u#....

Tru+o+`ng ho+.p Vie^.t Nam se~ kho^ng nhu+ DDa.i Ha`n ma` ta se~ pha?i
cho.n mo^ thu+'c kha'c. Mo^ thu+'c ddo' la` gi` xin da`nh cho qu'y vi.
kinh te^' gia#. Ba`i na`y chi? xin tri`nh ba`y mo^.t va`i hu+o+'ng
thu+.c hie^.n va^'n dde^` hua^'n nghie^.p trong tu+o+ng lai nhu+ sau:

- Thu+' nha^'t la`, ta ca^`n du nha^.p nhu+~ng la~nh vu+.c khoa ho.c
ky~ thua^.t co' ti'nh ca'ch thu+.c du.ng, phu` ho+.p vo+'i hoa`n ca?nh
cu?a mo^.t xu+' no^ng nghie^.p cha^.m tie^'n. Nghi~a la` ta se~
nghie^n cu+'u dde^? u+u tie^n to^? chu+'c ca'c chu+o+ng tri`nh hua^'n
nghie^.p sao cho vie^.c dda`o ta.o nhu+~ng chuye^n vie^n co' the^?
ba('t tay ngay va`o co^ng vie^.c sau ddo'. Vi' du.  ta kho^ng the^? du
nha^.p nhu+~ng ky~ thua^.t ta^n ky` dde^? che^' ta.o ma'y bay, ma` la`
nhu+~ng ky~ thua^.t hie^.n dda.i ve^` tu su+?a, ba?o tri` ma'y bay cho
nhu ca^`u va^.n chuye^?n ha`ng kho^ng.  No'i mo^.t ca'ch no^m na la`
nhu+~ng ky~ thua^.t pha?i vu+`a tay vo'i, thu ve'n trong kha? na(ng
cu?a dda^'t nu+o+'c.

- Thu+' hai la`, ta ca^`n to^? chu+'c mo^.t ma.n lu+o+'i hua^'n
nghie^.p ddu? ro^.ng va` pha^n bo^' dde^`u kha('p cho ca'c la~nh vu+.c
pha't trie^?n quo^'c gia#. Tu+'c la` quo^'c gia pha?i co' mo^.t so^'
nga^n sa'ch to^'i thie^?u dda^`u tu+ phu+o+ng tie^.n va` ngu+o+`i
dde^? mo+? ca'c trung ta^m hua^'n nghie^.p theo hai ca^'p trung va`
cao dda(?ng. Trung dda(?ng o+? dda^y la` mo^.t so^' la~nh vu+.c ky~
thua^.t ddo'ng go'p cho nhu ca^`u sa?n xua^'t mo.i nga`nh. Cao dda(?ng
o+? dda^y la` mo^.t so^' la~nh vu+.c ky~ thua^.t co' chie^`u sa^u
dde^? na^ng cao cha^'t lu+o+.ng sa?n pha^?m, ca.nh tranh tre^n thi.
tru+o+`ng.

- Thu+' ba la`, chu+o+ng tri`nh hua^'n nghie^.p pha?i la` co^ng vie^.c
ddu+o+.c thu+.c hie^.n thu+o+`ng xuye^n, dde^? luo^n luo^n du nha^.p
nhu+~ng ky~ thua^.t mo+'i va` pha't huy ca'c ky~ thua^.t ddo' trong
mo.i nga`nh, mo.i gio+'i#. Nho+` su+. hua^'n nghie^.p thu+o+`ng xuye^n
na`y, giu'p cho quo^'c gia de^~ da`ng chuye^?n hu+o+'ng trong ca'c mo^
hi`nh pha't trie^?n dde^? ca.nh tranh trong co^.ng ddo^`ng nha^n
loa.i#.

- Thu+' tu+ va` cu~ng la` dde^` nghi. sau cu`ng, chu'ng ta co' nhu
ca^`u va^.n ddo^.ng su+. ta`i tro+., giu'p ddo+~ cu?a ca'c ddi.nh
che^' quo^'c te^' nhu+ UNESCO, IMF, World Bank va` tu+` co^.ng ddo^`ng
ha?i ngoa.i trong nhu+~ng na(m dda^`u khi ne^`n chi'nh tri. Vie^.t Nam
thay ddo^?i#. DDe^? thu+.c hie^.n ddu+o+.c ddie^`u na`y, ngay tu+`
ba^y gio+` nhu+~ng ngu+o+`i chuye^n gia trong chu'ng ta ca^`n dda^`u
tu+ suy nghi~ ve^` du+. a'n hua^'n nghie^.p na`y go^`m: 1) nhu+~ng
la~nh vu+.c khoa ho.c ky~ thua^.t; 2) phu+o+ng hu+o+'ng to^? chu+'c;
3) phu+o+ng hu+o+'ng du nha^.p va` hua^'n luye^.n; 4) nha^n lu+.c va`
phu+o+ng tie^.n thu+.c hie^.n.

Nga`y 21 tha'ng 3 vu+`a qua, Pha^n Ho^.i Thu.y Si~ cu?a Ho^.i Chuye^n
Gia Vie^.t Nam dda~ to^?  chu+'c ho^.i tha?o "va^'n dde^` hua^'n
nghie^.p ta.i Vie^.t Nam" la` mo^.t no^~ lu+.c ta ca^`n quan ta^m.
Tuy la` bu+o+'c kho+?i dda^`u, nhu+ng ke^'t qua? cu?a ho^.i tha?o na`y
se~ giu'p chu'ng ta ra^'t nhie^`u trong vie^.c suy nghi~ ve^` du+. a'n
hua^'n nghie^.p dda~ ddu+o+.c ne^u tre^n.