Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Date:         Mon, 11 Jan 1993 19:59:05 PST
              USENET." <VIETNET@USCVM.BITNET>
From:         Andy Nguyen <andyn@OCTELD.OCTEL.COM>
Subject:      [story] DaoTocTien

                        DDa?o to'c tie^n.
        Ca'ch nay ha`ng tra(m na(m, ta.i mo^.t vu+o+ng quo^'c no. co' mo^.t
vi. hoa`ng ha^.u ra^'t tre? dde.p, dde.p dde^'n no^~i mo.i ngu+o+`i to^n la`
"Ngu+o+`i dde.p nha^'t hoa`n ca^`u". Gu+o+ng ma(.t na`ng tu+o+i ma't nhu+
mo^.t ddo'a ho^`ng ba.ch, ddo^i ma('t sa'ng long lanh nhu+ chu+'a ddu+.ng ta^'t
ca? a'nh na('ng ban mai, nhu+ng tuye^.t vo+`i nha^'t pha?i ke^? dde^'n ma'i
to'c cu?a hoa`ng ha^.u. Ma`u to'c na`ng kho^ng va`ng ha(?n, kho^ng dden ha(?n
ma` la` ma`u o+? giu+~a ma`u va`ng va` ma`u dden hay no'i ddu'ng ho+n ca?
ma`u to'c cu?a hoa`ng ha^.u la` ma`u cu?a la' che^'t mu`a ddo^ng. Ma'i to'c
o'ng a? ddo' cha?y da`i tre^n lu+ng xuo^'ng ta^.n cha^n na`ng. DDu+'c vua
ye^u thu+o+ng va` quy' nha^'t ma'i to'c a^'y, nga`i thu+o+`ng ta(.ng hoa`ng
ha^.u nhu+~ng mo'n trang su+'c quy' gia' cu~ng nhu+ ha`ng nga`y mang dde^'n
nhu+~ng bo^ng hoa ra^'t dde.p dde^? ca`i le^n ma'i to'c ngu+o+`i vo+. ye^u
quy' cu?a mi`nh. Ca'c vi. quan cu~ng nhu+ ca'c ba` me^.nh phu. cu?a trie^`u
ddi`nh thu+o+`ng tra^`m tro^` khen ta(.ng ma'i to'c hoa`ng ha^.u va` ta^'t ca?
dde^`u nha^.n la` ne^'u ai ma` ddu.ng cha.m dde^'n ma'i to'c ddo' thi` tha^.t
la` tai ha.i ghe^ go+'m cho ca? nu+o+'c.

        Mo^.t buo^?i sa'ng hoa`ng ha^.u ddang ngo^`i cha?i to'c be^n cu+?a
so^? trong cung thi` mo^.t con Thanh ddie^?u bay ngang. DDo' la` mo^.t con
chim xa^'u xi' va` tro^ng du+~ da(`n vo+'i ca(.p ma('t ddo? ru+.c nhu+ lu+?a.
No' bay lu+o+.n nhie^`u la^`n tru+o+'c ma(.t hoa`ng ha^.u ro^`i cuo^'i cu`ng
dda^.u tre^n mo^.t nha'nh ca^y tru+o+'c cu+?a so^? la(.ng nga('m hoa`ng ha^.u
cha?i to'c. Hoa`ng ha^.u kho^ng nhi`n le^n cho dde^'n khi nga.c nhie^n vi`
nghe con chim no'i:

  -- Cha`o hoa`ng ha^.u, ma'i to'c ba` da`i va` dde.p qua' nhi? !

        Hoa`ng ha^.u cu+o+`i, na`ng va^~n thu+o+`ng ha`i lo`ng khi ddu+o+.c
khen ve^` ma'i to'c du` lo+`i khen ddo' cu?a mo^.t con chim.

        Na`ng dda'p lo+`i no' vo+'i ve? ha~nh die^.n:

  -- Ta co' nhie^`u to'c ho+n ta^'t ca? nhu+~ng ngu+o+`i dda`n ba` tre^n the^'
gian na`y.

        Con chim nghe va^.y be`n ho?i:

  -- The^' cha('c ba` cu~ng co' nhie^`u dde^? ddu? cho to^i mo^.t i't chu+'!
To^i cha(?ng the^? ti`m ddu+o+.c va^.t gi` me^`m dde^? lo't to^? tru+` to'c
ba` ra. Cha('c ddem to'c ba` ve^` lo't se~ la`m cho to^? cu?a to^i dde.p la('m!

        Hoa`ng ha^.u ke^u le^n mo^.t tie^'ng tha?ng tho^'t:

  -- To'c cu?a ta ! Mi xin nhu+~ng so+.i to'c quy' gia' na`y dde^? ve^` lo't
va`o ca'i o^? ba^?n thi?u cu?a mi ? Bo^. mi kho^ng bie^'t ta la` hoa`ng ha^.u
va` ta quy' ma'i to'c na`y ho+n ba^'t cu+' mo^.t ca'i gi` tre^n ddo+`i na`y
a` ?

        Con chim tha?n nhie^n no'i:

  -- Ne^'u ba` kho^n ngoan thi` ba` ne^n cho to^i mo^.t i't to'c dde^? to^i
ddem ve^` trang hoa`ng to^? to^i cho dde.p.

        Hoa`ng ha^.u dda~ ba('t dda^`u gia^.n du+~:

  -- Nha^'t ddi.nh kho^ng ! Ta chu+a bao gio+` nghe nhu+~ng lo+`i no'i na`o
khu`ng ddie^n nhu+ va^.y. Cu't ddi ! Mi co`n ddu+'ng ddo' ta ke^u ma^'y te^n
li'nh ba('n che^'t.

  -- Ho. kho^ng ba('n no^?i to^i dda^u.

        Con chim no'i sau mo^.t tie^'ng cu+o+`i nga('n va` tie^'p vo+'i mo^.t
gio.ng xa^'c xu+o+.c:

  -- Ne^'u ba` kho^n ho^`n thi` ddu+`ng nghi~ to+'i chuye^.n go.i li'nh ha^`u
ba('n dduo^?i to^i. Na`o ! To^i ho?i mo^.t la^`n cho't, ba` co' ba(`ng lo`ng
cho to^i mo^.t i't to'c cu?a ba` kho^ng?

        Hoa`ng ha^.u qua't le^n vo+'i su+. gia^.n du+~ to^.t ddo^.:

  -- Kho^ng !!!

        Con chim kho^ng no'i gi` nu+~a, no' bay lu+o+.n vo`ng quanh nha'nh
ca^y cho^~ no' dda^.u ho^`i na~y va` ba('t dda^`u ha't:

                Khi na`o tro+`i no^?i gio' ddo^ng
           La' ru+`ng cu`ng vo+'i to'c hoa`ng ha^.u ro+i
                La' ro+i ro^`i mo.c kha('p no+i
           Nhu+ng to'c hoa`ng ha^.u ddo+`i ddo+`i cha(?ng ra

        Khi ba`i ha't cha^'m du+'t, con chim ho't le^n mo^.t tie^'ng dda('c
tha('ng ro^`i bay ddi dde^? ma(.c hoa`ng ha^.u vo+'i su+. nga.c nhie^n va`
so+. ha~i.


                        DDa?o to'c tie^n (2)
        Na('ng dda~ ma^'t ha(?n va` ro^`i thu cu~ng qua, mu`a ddo^ng ddem su+.
re't mu+o+'t dde^'n. Gio' tho^?i ma.nh la`m ca^y cha.m va`o nhau, mo^.t i't la'
tre^n ca^y ru.ng xuo^'ng dda^'t va` la. thay khi ddo' to'c cu?a hoa`ng ha^.u
cu~ng ba('t dda^`u ro+i xuo^'ng the^`m cung ddie^.n. Su+.c nho+' dde^'n lo+`i
ha(m do.a cu?a con qua'i ddie^?u, hoa`ng ha^.u run so+. va` vu+`a cha.y vu+`a
kho'c ddi ti`m ddu+'c vua dde^? ke^? mo.i su+. cho cho^`ng nghe. DDu+'c vua
buo^`n cu+o+`i tru+o+'c su+. so+. ha~i cu?a vo+. va` ba?o:

  -- Tra^~m kho^ng ngo+` chi? mo^.t lo+`i no'i cu?a con chim be' nho? ma` cu~ng
co' the^? la`m cho a'i khanh lo so+. ddu+o+.c. A'i khanh cu+' ye^n chi', mo^.t
va`i so+.i to'c ru.ng la` thu+o+`ng cho+' co' gi` dda^u !.

        Nhu+ng nhu+~ng lo+`i tra^'n an cu?a ddu+'c vua cu~ng kho^ng la`m cho
hoa`ng ha^.u ye^n ta^m ddu+o+.c. Mo^.t to^'i no., khi ca'c ti` nu+~ cu?a hoa`ng
ha^.u go^.i dda^`u cho na`ng thi` tha^'y to'c ru.ng kha' nhie^`u. Sa'ng ho^m
sau, khi hoa`ng ha^.u thu+'c da^.y nhi`n tha^'y cho^~ mi`nh na(`m co' mo^.t
dda'm to'c me^`m o'ng a? dda~ ru.ng xuo^'ng tu+. bao gio+` va` khi hoa`ng ha^.u
bu+o+'c ra kho?i giu+o+`ng thi` nhu+~ng so+.i to'c ru.ng xuo^'ng sa`n nha`.

        Hoa`ng ha^.u o`a le^n kho'c, cho go.i mo^.t nha` tho^ng tha'i va`o va`
truye^`n cho o^ng na`y che^' ra mo^.t loa.i da^`u dde^? la`m to'c na`ng mo.c
tro+? la.i. Nhu+ng ha`ng chu.c loa.i da^`u ddu+o+.c che^' ra cu~ng cha(?ng ddem
la.i ke^'t qua? gi` va` ro^`i ta^'t ca? da^`u, thuo^'c o+? kha('p no+i mang
ve^` cu~ng cha(?ng la`m cho dda^`u hoa`ng ha^.u mo.c the^m ddu+o+.c i't to'c
na`o. Cu+' mo^~i la^`n nhi`n ra ngoa`i cu+?a so^? tha^'y la' ru.ng la` na`ng
ddau tha('t trong lo`ng. Na`ng ba^.t kho'c khi nghi~ ra(`ng cha(?ng bao la^u
nhu+~ng chie^'c la' kia se~ ru.ng he^'t chi? co`n nhu+~ng chie^'c tha^n ca^y
tro+ tru.i va` nhu+ the^' thi` nhu+~ng so+.i to'c quy' gia' cu?a na`ng cu~ng
se~ ro+`i kho?i dda^`u na`ng dde^? lo^. ra chie^'c dda^`u vo+'i lo+'p da nha(~n
thi'n.

        Mo^.t dde^m, gio' ddo^.t nhie^n tho^?i ma.nh va` sa'ng ho^m sau, hoa`ng
ha^.u cha.y ra cu+?a so^? nhi`n, ca?nh na`ng lo so+. dda~ xa^?y ra: tre^n ca^y
kho^ng co`n la^'y mo^.t chie^'c la', ta^'t ca? mo.i no+i trong vu+o+`n ca^y
dde^`u tro+ tru.i. Hoa`ng ha^.u tro+? va`o la^'y gu+o+ng ra soi ma(.t.
Trong gu+o+ng, qua? nhie^n na`ng chi? tha^'y mo^.t chie^'c dda^`u tro.c,
kho^ng co`n la^'y mo^.t so+.i to'c. Nhi`n tha^'y hi`nh a?nh ghe^ so+. a^'y,
hoa`ng ha^.u bu?n ru?n ca? tay cha^n ro^`i nhu+ trong ngu+o+`i kho^ng co`n
chu't su+'c lu+.c gi` ca?, na`ng nga~ la(n ra sa`n ba^'t ti?nh. Ca'c ti` nu+~
tha^'y va^.y vo^.i cha.y dde^'n ddo+~ hoa`ng ha^.u le^n giu+o+`ng va` ba'o cho
ddu+'c vua hay. DDu+'c vua dde^'n giu+o+`ng hoa`ng ha^.u tha^'y chie^'c dda^`u
tra('ng he^'u cu?a vo+. cu~ng ddau lo`ng nho? nu+o+'c ma('t.

        Ta^'t ca? ca'c nha` tho^ng tha'i, lu+o+ng y trong nu+o+'c ddu+o+.c
mo+`i va`o cung ddie^.n ho.p ba`n ha^`u ti`m ca'ch la`m cho to'c hoa`ng ha^.u
mo.c tro+? la.i. Ca'c vi. na`y dde^`u ddo^`ng y' la` pha?i ti`m ra mo^.t thu+'
da^`u dde^? bo^i le^n dda^`u va` mo^.t loa.i thuo^'c bo^.t dde^? hoa`ng ha^.u
uo^'ng cu`ng nhie^`u co^ng vie^.c nu+~a pha?i ddu+o+.c thu+.c hie^.n. Trong
khi cho+` ddo+.i, hoa`ng ha^.u se~ kho^ng bu+o+'c ra kho?i pho`ng trong suo^'t
tho+`i gian che^' thuo^'c, da^`u. Ma(.t kha'c, ddu+'c vua ba'o cho mo.i
ngu+o+`i bie^'t la` hoa`ng ha^.u ra^'t ye^'u nhu+ng nga`i da^'u kho^ng cho
bie^'t ca(n be^.nh cu?a hoa`ng ha^.u vi` kho^ng muo^'n cho da^n chu'ng bie^'t
no^~i ba^'t ha.nh cu?a na`ng.

        Nhu+ng sau bao nhie^u co^' ga('ng ca'c vi. lu+o+ng y cu~ng kho^ng dda.t
ddu+o+.c ke^'t qua? na`o ho+n nha` tho^ng tha'i dda^`u tie^n. Hoa`ng ha^.u
uo^'ng bao nhie^u thuo^'c, bo^i bao nhie^u da^`u le^n dda^`u cu~ng kho^ng la`m
cho mo.c ra ddu+o+.c mo^.t so+.i to'c na`o. The^' ro^`i su+. tha^.t cu~ng
kho^ng the^? na`o bu+ng bi't ma~i ddu+o+.c, trong da^n chu'ng ai cu~ng ba`n
ta'n ve^` chie^'c dda^`u tro.c cu?a ba` hoa`ng tuye^.t sa('c. Mo.i ngu+o+`i
dde^`u to? ra thu+o+ng ha.i na`ng vi` the^' cha(?ng mo^.t ai pha?n ddo^'i khi
co' le^.nh cu?a trie^`u ddi`nh ban ra la` ta^'t ca? mo.i ngu+o+`i trong nu+o+'c
pha?i ma(.c qua^`n a'o ma`u dden cho dde^'n khi to'c hoa`ng ha^.u mo.c tro+?
la.i.

        DDe^? cho ddo+~ xa^'u xi', hoa`ng ha^.u sai la`m mo^.t chie^'c mu~ nho?
dde^? che cho chie^'c dda^`u nha(~n bo'ng cu?a mi`nh, chie^'c mu~ tuye^.t dde.p
co' ga('n nhu+~ng ha.t ngo.c quy' gia', nhu+ng du` dde.p dde^'n dda^u cu~ng
kho^ng ba(`ng ddu+o+.c ma'i to'c o'ng a? cu?a na`ng tru+o+'c. Cu+' mo^~i la^`n
ca^`m chie^'c mu~ na.m ngo.c dda(.t le^n dda^`u la` hoa`ng ha^.u la.i kho'c
nu+'c no+?.

        Sau bao nhie^u nga`y tuye^.t vo.ng, hoa`ng ha^.u bo? a(n bo? ngu?, lu'c
na`o cu~ng tha^~n tho+` ngo^`i nghi~ dde^'n ma'i to'c xu+a kia cu?a mi`nh.
Su+'c khoe? hoa`ng ha^.u mo^~i nga`y mo^.t suy ye^'u dde^'n no^?i na`ng na(`m
lie^.t ha(?n tre^n giu+o+`ng kho^ng da^.y no^?i. Mo^.t dde^m, trong gia^'c ngu?
me^.t nho.c, hoa`ng ha^.u na(`m mo^.ng tha^'y mo^.t ngu+o+`i dda`n o^ng ra^'t
nho?, tha^n mi`nh ha('n kho^ng lo+'n ho+n con ruo^`i bao nhie^u, ma(.c mo^.t
bo^. qua^`n a'o toa`n ma^`u xanh. Ga~ dda`n o^ng ddu+'ng tru+o+'c ma(.t hoa`ng
ha^.u vu+`a nha?y vu+`a ca ha't:

                No+i na`o kho^ng co' co? ca^y
           Thi` la` cho^'n cu?a ca^y na`y mo.c le^n.

        Vu+`a ha't ha('n vu+`a ca^`m trong tay mo^.t na('m ha.t gio^'ng tha?y
xuo^'ng dda^'t. Ngay cho^~ ha.t gio^'ng vu+`a ro+'t mo.c ra mo^.t ca^y nho?
xi'u, ca^y na`y cu+' mo.c da^`n le^n ma~i tha`nh mo^.t ca^y kho^?ng lo^`. Tre^n
ca^y kho^ng co' mo^.t chie^'c la' na`o, nhu+ng co' mo.c ra ma^'y lo.n to'c nho?
va` nhu+~ng lo.n to'c na`y ca`ng lu'c ca`ng mo.c da`i ma~i cho dde^'n khi che
ki'n ca? tha^n ca^y.


                        DDa?o to'c tie^n (3)
        Khi hoa`ng ha^.u thu+'c da^.y lu'c na`o na`ng cu~ng nho+' dde^'n gia^'c
mo^.ng tha^'y ca^y to'c dde^m qua. DDe^m ho^m sau, na`ng la.i tha^'y mo^.t
gia^'c mo^.ng y he^.t nhu+ dde^m tru+o+'c va` ro^`i dde^m sau nu+~a na`ng la.i
mo^.ng tha^'y ca^y to'c.

        Sa'ng ho^m sau, hoa`ng ha^.u ga(.p ddu+'c vua ke^? cho nga`i nghe
nhu+~ng gi` na`ng dda~ tha^'y trong gia^'c mo+ ro^`i tie^'p:

  -- Ta^u be^. ha., thie^'p cha('c la` co' mo^.t thu+' ha.t na`o tu+` ca^y to'c
co' the^? la`m cho to'c thie^'p mo.c la.i. Be^. ha. o+i! Thie^'p van Be^. ha.!
Be^. ha. co' thu+o+ng thie^'p thi` ha~y la`m ca'ch na`o dde^? ti`m ra thu+'
ha.t ddo' cho thie^'p. Be^. ha. ha~y treo gia?i thu+o+?ng tha^.t lo+'n cho
nhu+~ng ai bie^'t tin gi` ve^` ca^y to'c dde^? ho. ha(ng ha'i ddi ti`m. Ne^'u
kho^ng ti`m ra ca^y to'c ddo' cha('c thie^'p pha?i che^'t ma^'t, thie^'p kho^ng
the^? so^'ng vo+'i chie^'c dda^`u tro.c lo'c ghe^ so+. nhu+ the^' na`y. Thie^'p
cha('c cha('n la` co' ca^y to'c ddo' ne^n mo+'i co' vi. tha^`n tie^n hie^.n ra
ba'o mo^.ng dde^? ma'ch ba?o.

        No'i xong, na`ng me^.t mo?i na(`m xuo^'ng giu+o+`ng va` nha('m ma('t
la.i.

        DDu+'c vua no'i:

  -- DDu+o+.c, tra^~m se~ la`m mo.i ca'ch dde^? la`m vu+`a y' a'i khanh, chu+'
dde^? a'i khanh cu+' ra^`u ri~ ddau ye^'u nhu+ the^' na`y hoa`i, tra^~m cha(?ng
an lo`ng chu't na`o.

        Ngay sau ddo', ddu+'c vua ho.p ta^'t ca? ca'c vi. quan trong trie^`u
la.i, ke^? gia^'c mo^.ng cu?a hoa`ng ha^.u cho mo.i ngu+o+`i nghe. DDoa.n nga`i
pha'i ngu+o+`i ddi kha('p no+i rao truye^`n cho da^n gian bie^'t la` ddu+'c vua
se~ tro.ng thu+o+?ng mo^.t va.n lu+o+.ng va`ng cho ba^'t cu+' ai ddem ddu+o+.c
nhu+~ng ha.t ha'i tu+` ca^y to'c ve^` hoa(.c bie^'t ddu+o+.c no+i ca^y to'c
mo.c.

        Tin a^'y vu+`a tung ra thi` trong nu+o+'c no+i na`o cu~ng ba`n ta'n
ve^` gia?i thu+o+?ng cu?a ddu+'c vua va` ta^'t ca? dde^`u nghi~ ra(`ng kho^ng
mo^.t ai co' the^? la~nh ddu+o+.c gia?i thu+o+?ng ddo' vi` ho. chu+a tu+`ng
nghe ai no'i mo^.t thu+' ca^y la. ky` nhu+ va^.y.

        Trong so^' nhu+~ng ngu+o+`i tin ra(`ng ca^y to'c kia co' tha^.t, co'
mo^.t anh cha`ng te^n la` Hoa`ng Ngo.c. Ngo.c ra^'t nghe`o, gia ta`i vo?n ve.n
chi? co' mo^.t chie^'c thuye^`n nho?, nhu+ng bu` la.i tro+`i cho cha`ng mo^.t
tha^n the^? cu+o+`ng tra'ng, ma.nh kho?e. Cha`ng kho^ng co' gia ddi`nh quye^'n
thuo^.c gi` ca?, cu+' so^'ng thui thu?i mo^.t mi`nh o+? bo+` bie^?n. Khi ddo.c
tha^'y nhu+~ng bo^' ca'o da'n tre^n tu+o+`ng no'i ve^` nhu+~ng gia?i thu+o+?ng
cu?a nha` vua va` tha^'y so^' tie^`n thu+o+?ng qua' to lo+'n --tha^.t vi~ dda.i
ddo^'i vo+'i mo^.t ngu+o+`i nghe`o kho^? nhu+ Hoa`ng Ngo.c, cha`ng be`n na^?y
ra y' ddi ti`m ca^y To'c du` ra(`ng chuye^'n ddi cha('c cha('n se~ dda^`y nguy
hie^?m. Hoa`ng Ngo.c tu+. nghi~, cha`ng dda^u co`n ai la` ruo^.t thi.t tre^n
ddo+`i na`y ma` luye^'n tie^'c. La.i nu+~a ne^'u, kho^ng nho+` di.p na`y thi`
cha('c cha('n la` cha(?ng bao gio+` cha`ng co' the^? co' ddu+o+.c mo^.t pha^`n
nga`n cu?a so^' tie^`n to ta't ddo'. Ho+n nu+~a, ne^'u cu+' so^'ng cuo^.c
so^'ng cu`ng cu+.c na`y thi` tha^.t la` vo^ vi., chi ba(`ng thu+? lie^`u mo^.t
chuye^'n xem sao.

        Nghi~ the^', Hoa`ng Ngo.c be`n sa('p dda(.t chuye^'n ddi vo+'i dda^`y
lo`ng tu+. tin. Cha`ng dde^? ta^'t ca? nhu+~ng va^.t so+? hu+~u cu`ng thu+'c
a(n nu+o+'c uo^'ng va`o chie^'c thuye^`n va` che`o ve^` phu+o+ng Ba('c vi`
cha`ng ddu+o+.c bie^'t phu+o+ng na`y co' mo^.t vu`ng dda^'t hoang vu --no+i
ma` thu' va^.t bie^'t no'i nhu+ ngu+o+`i, ca^y co^'i co' tay va` co' ca? ma('t
nu+~a --Hoa`ng Ngo.c cho ra(`ng chi? co`n co' no+i ddo' mo+'i co' the^? co'
ddu+o+.c ca^y To'c la. lu`ng ddo'.

        Trong suo^'t tho+`i gian ddo', mo^.t so^' lo+'n dda`n o^ng trong
nu+o+'c cu~ng tha^'y quye^'n ru~ bo+?i so^' va`ng thu+o+?ng cu?a nha` vua ne^n
ru? nhau ddi ti`m ca^y To'c. Ngu+o+`i no. ddi phu+o+ng Ba('c, ngu+o+`i na`y
nha('m hu+o+'ng DDo^ng, ke? kia nha('m hu+o+'ng Ta^y va` ba^'t cu+' no+i na`o
trong nu+o+'c cu~ng ddu+o+.c ngu+o+`i ta ti`m dde^'n. DDa~ co' mo^.t so^'
ngu+o+`i na?n chi' bo? cuo^.c lie^`n va` cu~ng co' mo^.t so^' ngu+o+`i va^~n
ha(ng ha'i tie^'p tu.c, ho. ddi ho?i tu+`ng ngu+o+`i, xu.c xa.o tu+`ng vu`ng
nu'i hie^?m tro+? cho dde^'n ru+`ng gia` tha^m u nha^'t nhu+ng cuo^'i cu`ng
kho^ng mo^.t ai ddu+o+.c bie^'t ti' gi` ve^` ca'i ca^y ky` la. kia ca?.

        The^' ro^`i tho+`i gian cu+' tu+` tu+` tro^i qua va` dda^`u hoa`ng
ha^.u va^~n nha(~n thi'n.

        Tha^'y hoa`ng ha^.u cu+' nhi`n to'c tre^n dda^`u ke? kha'c ro^`i nghi~
dde^'n mi`nh la.i kho'c ra^'m ru+'c, nha` vua be`n ra le^.nh cho ta^'t ca?
dda`n ba` con ga'i trong nu+o+'c dde^`u pha?i ddo^.i mo^.t ca'i mu~ ma^`u dden
le^n dda^`u dde^? cho ki'n to'c ddi. Chie^'c mu~ na`y la`m cho ai na^'y dde^`u
tro+? ne^n xa^'u xi' va` vi` the^' da^n chu'ng cu~ng ca^`u mong ti`m ra ca^y
to'c cha(?ng ke'm gi` hoa`ng ha^.u


                        DDa?o to'c tie^n (4)
        Hoa`ng Ngo.c cu+' che`o thuye^`n ve^` phi'a Ba('c he^'t na(m na`y
tha'ng kia cho dde^'n khi cha`ng tha^'y o+? xa xa mo^.t ho`n dda?o nho? ddu+'ng
cho+ vo+ o+? giu+~a bie^?n. Hoa`ng Ngo.c be`n ca^.p thuye^`n va`o dda?o va` khi
le^n dda?o, cha`ng kho^ng tro^ng tha^'y va^.t gi` kha'c ngoa`i ba ca'i ca^y ky`
la.

        Ca^y thu+' nha^'t co' nhu+~ng ha.t dda^.u ma`u ddo?, ca^y thu+' hai
mang dda^`y nhu+~ng ha.t ngo.c trang su+'c xanh ddo?, ti'm, va`ng, tuye^.t
dde.p, co`n ca^y cuo^'i cu`ng thi` kha'c la. ho+n ca?, tha^n ca^y toa`n ba(`ng
va`ng, ngo.n thi` pho^`ng tro`n to va` hu+o+'ng tha(?ng le^n tro+`i tro^ng
cha(?ng kha'c na`o mo^.t ca'i tro^'ng ba(`ng va`ng va^.y.

        Tru+o+'c he^'t, Hoa`ng Ngo.c cha.y dde^'n ha'i mo^.t i't tra'i dda^.u
ma`u ddo? va` la^'y mo^.t so^' ha.t ngo.c quy' gia', xong cha`ng ddu+'ng nga('m
ca'i tro^'ng ba(`ng va`ng mo^.t ca'ch cha(m chu'. DDang ma?i nhi`n thi` cha`ng
bo^~ng nghe tha^'y mo^.t tie^'ng no^? tha^.t lo+'n ro^`i ca'i "tro^'ng" nu+'t
ra la`m hai va` tung ra ngoa`i mu+o+`i hai ha.t dda^.u ba(`ng va`ng. Ngay lu'c
ddo', ca^y mang ca'i tro^'ng va`ng no. tu+. nhie^n bo^'c lu+?a cha'y ru.i ro^`i
nga~ na(`m xuo^'ng dda^'t.

        Nghe tie^'ng no^?, Hoa`ng Ngo.c so+. ha~i qua' na(`m u'p ma(.t xuo^'ng
dda^'t, dde^'n khi nghe ngo'ng hoa`n toa`n ye^n la(.ng cha`ng mo+'i bo` da^.y
nha(.t mo^.t ha.t dda^.u le^n xem. Tha^'y ha.t dda^.u qua' dde.p, cha`ng be`n
nha(.t ta^'t ca? mu+o+`i hai ha.t dda^.u ba(`ng va`ng bo? va`o khoang thuye^`n
cu?a mi`nh.

        Sau ddo', Hoa`ng Ngo.c tie^'p tu.c che`o thuye^`n ddi nu+~a cho ma~i
dde^'n khi tha^'y ma^'y con ca' tu+` bie^?n pho'ng va`o ma.n thuye^`n cu?a
mi`nh, cha`ng ddu+a tay ddi.nh ba('t thi` nghe tha^'y chu'ng ba^.t cu+o+`i le^n
che^' nha.o. Nghe the^' thi` Hoa`ng Ngo.c bie^'t mi`nh dda~ ti`m dde^'n vu`ng
co' thu' va^.t bie^'t no'i bie^'t cu+o+`i va` ca^y co? co' tai co' ma('t,
cha`ng ddang thi'ch thu' ngo^`i nga^y ngu+o+`i ra nhi`n ma^'y con ca' du+o+'i
nu+o+'c thi` bo^~ng nghe mo^.t tie^'ng ddo^.ng tre^n kho^ng be`n nga^?ng le^n
thi` tha^'y mo^.t con chim xanh lo+'n ddang bay quanh thuye^`n. Cuo^'i cu`ng
no' dda^.u la.i ngay mu~i thuye^`n va` nhi`n cha(m chu' va`o ma(.t Hoa`ng Ngo.c
Sau mo^.t lu'c nga('m nghi'a cha'n che^, con Thanh ddie^?u mo+'i ho?i Hoa`ng
Ngo.c:

  -- Co' pha?i nhu+~ng ha.t dda^.u ma`u ddo? kia la` cu?a anh kho^ng?

  -- Pha?i, Hoa`ng Ngo.c dda'p va` ca^`m va`i ha.t dda^.u le^n tay.

        Con chim ba?o vo+'i mo^.t ve? xa^'c lo^'i:

  -- Be? no' ra ro^`i ddu+a ca'i nha^n be^n trong cho ta !

        Hoa`ng Ngo.c tuy ho+i ca'u nhu+ng va^~n la`m theo lo+`i con chim vi`
su+.c nho+' dde^'n ba`i ha't ma` con chim dda~ nguye^`n ru?a ba` hoa`ng ha^.u.

        Con chim vu+`a a(n ha.t dda^.u vu+`a ho?i:

  -- Anh o+? dda^u to+'i ?

        Hoa`ng Ngo.c lie^`n ddem chuye^.n hoa`ng ha^.u bi. mo^.t con chim
tha^`n tru` e^'m ne^n ru.ng ma^'t bo^. to'c vo^ gia' ke^? la.i cho chim nghe.
Nghe xong, chim cu+o+`i nga.o nghe^~ no'i:

  -- Ta bie^'t ! Con chim ddo' la` ta ! Cho ta va`i ha.t dda^.u nu+~a !

        Hoa`ng Ngo.c la.i cho con chim va`i ha.t dda^.u va` tie^'p tu.c ke^?
dde^'n gia^'c mo^.ng cu?a hoa`ng ha^.u, dde^'n gia?i thu+o+?ng to lo+'n cu?a
ddu+'c vua ma` cha`ng ddang muo^'n ddoa.t. Vu+`a nghe dde^'n ddo', con chim
nga('t lo+`i:

  -- Co`n la^u anh mo+'i ti`m ddu+o+.c ca^y To'c ! Ne^'u hoa`ng ha^.u co`n
muo^'n mo.c to'c tro+? la.i thi` ba` ta se~ suo^'t ddo+`i tro.c dda^`u. Cha(?ng
le~ ba` a^'y cu+' muo^'n dde.p ho+n ta ma~i sao ?

        Ngu+`ng no'i, con chim cho+.t nhi`n tha^'y mu+o+`i hai ha.t dda^.u
ba(`ng va`ng na(`m trong khoang thuye^`n, no' ke^u le^n mo^.t tie^'ng kinh
nga.c va` nha?y xo^? dde^'n ddi.nh vo^` la^'y. Nhu+ng Hoa`ng Ngo.c nhanh tay
ho+n ho^'t nhu+~ng ha.t dda^.u bo? va`o trong tu'i ngay.

        Con chim ke^u le^n:

  -- Ca'i gi` va^.y ? Anh ti`m ra ma^'y ha.t dda^.u ddo' o+? dda^u the^' ?

        Hoa`ng Ngo.c va^~n dde^? tay trong tu'i giu+~ cha(.t ma^'y ha.t dda^.u
dda'p:

  -- To^i ha'i no' tu+` mo^.t ca'i ca^y ba(`ng va`ng kho^ng co' la', ma` ngo.n
ca^y tro^ng nhu+ mo^.t ca'i tro^'ng. Ca^y ddo' mo.c o+? mo^.t ca'i dda?o ga^`n
dda^y.

        Nghe xong con chim la.i ke^u le^n mo^.t tie^'ng kinh nga.c nu+~a va`
nha?y dde^'n dda^.u va`o be^n trong thuye^`n, gia^.n du+~ nhi`n Hoa`ng Ngo.c
vo+'i ma^'y ha.t dda^.u. Mo^.t la't sau, con chim bo^~ng bi`nh ti~nh la.i va`
no'i:

  -- DDo' la` nhu+~ng ha.t dda^.u cu?a ca^y Di-Ban. Hu+`m ! Ca'i tro^'ng ddo'
dda~ be^? ddu'ng va`o lu'c ta kho^ng co' o+? ddo'. Tu+'c tha^.t ! Ta dda~ cho+`
no' be^? tu+` hai nga`n na(m nay ro^`i ddo'. DDa^y la` mo^.t thu+' dda^.u quy'
ma` chi? co' ca^y Di-Ban mo+'i co' va` tre^n ddo+`i na`y chi? co' duy nha^'t
mo^.t ca^y Di-Ban o+? dda?o ddo' ma` tho^i.


                        DDa?o to'c tie^n (5)
        Hoa`ng Ngo.c nhi`n con chim ddu+'ng trong thuye^`n lo^ng bi. gio'
tho^?i du+.ng ddu+'ng ca? le^n tro^ng tha^.t go+'m ghie^'c. Nho+' dde^'n
nhu+~ng lo+`i no' nguye^`n ru?a hoa`ng ha^.u, Hoa`ng Ngo.c chi? muo^'n ba('t
gie^'t qua'ch con qua'i ddie^?u ddo' cho xong nhu+ng la.i co^' da(`n, ba?o
vo+'i chim:

  -- Ta dda~ ha'i ddu+o+.c nhu+~ng ha.t dda^.u na`y va` ta se~ giu+~ no' ma~i,
nhu+ng ne^'u mi tra? lo+`i cho ta nhu+~ng gi` ta muo^'n bie^'t va` ta se~ cho
mi mo^.t ha.t dda^.u...

        Tha^'y con chim to? ve? ba(`ng lo`ng ddu+'ng ye^n, Hoa`ng Ngo.c lie^`n
ho?i:

  -- Mi dda~ nha^.n mi la` con chim ddo^.c a'c dda~ nguye^`n ru?a hoa`ng ha^.u
va^.y mi ha~y cho ta bie^'t la`m ca'ch na`o cho to'c hoa`ng ha^.u mo.c tro+?
la.i thi` ta se~ cho mi mo^.t ha.t dda^.u.

        Con chim ke^u le^n gia^.n du+~:

  -- Ca'i gi` ? No'i cho mi ca'ch la`m cho hoa`ng ha^.u mo.c to'c ha? ?

     Kho^ng bao gio+` !!!

  -- Va^.y thi` tho^i ! Ne^'u mi no'i cho ta bie^'t no+i na`o co' ca^y To'c
mo.c thi` ta se~ cho mi mo^.t ha.t dda^.u, ba(`ng kho^ng no'i thi` ta cha(?ng
cho gi` ca?.

        Vu+`a no'i Hoa`ng Ngo.c vu+`a da^'u ki'n nhu+~ng ha.t dda^.u va`o
ngu+o+`i.

        Con Thanh DDie^?u hu+` le^n mo^.t tie^'ng bu+.c tu+'c ddu+'ng nhi`n
Hoa`ng Ngo.c mo^.t la't ro^`i vo^~ ca'nh bay ddi. Chi? cho+'p ma('t dda~ ma^'t
hu't tre^n ne^`n tro+`i xanh tha^~m.

        Thoa.t dda^`u, Hoa`ng Ngo.c tha^'y chim bo? ddi thi` ho+i na?n chi'
nhu+ng sau khi suy nghi~ cha`ng tha^'y con chim co' ve? the`m muo^'n nhu+~ng
ha.t dda^.u na`y la('m thi` the^' na`o no' cu~ng se~ tro+? la.i.

        Qua? nhie^n, Hoa`ng Ngo.c dda~ nghi~ ddu'ng. Sau mo^.t nga`y che`o
thuye^`n giu+~a bie^?n, cha`ng ddang ddi.nh ngu? thi` cho+.t nghe tie^'ng vo^~
ca'nh va` con Thanh DDie^?u la.i hie^.n ra dda^.u tre^n mu~i thuye^`n cha(m
chu' nhi`n cha`ng trai. Hoa`ng Ngo.c va^~n im la(.ng la`m nhu+ kho^ng tro^ng
tha^'y con chim va` sau cu`ng con chim le^n tie^'ng tru+o+'c.

  -- Anh co`n muo^'n bie^'t no+i mo.c ca^y To'c kho^ng ? DDu+a ta mo^.t ha.t
dda^.u ta no'i cho !

        Hoa`ng Ngo.c la^'y mo^.t ha.t dda^.u ba(`ng va`ng trong ca'i kha(n
len ra nhu+ng va^~n giu+~ trong tay.

  -- Mi no'i tru+o+'c ro^`i ta mo+'i ddu+a dda^.u sau !

        Con chim ha^'t mo? hu+o+'ng ve^` phi'a tru+o+'c dda'p:

  -- DDa(`ng kia la` no+'i co' ca^y To'c mo.c. Anh pha?i ddi tha^.t nhanh mo+'i
co' the^? to+'i ddu+o+.c nhu+ng ma` ta no'i tru+o+'c cho anh bie^'t la` to+'i
ddo' ro^`i thi` chu+a cha('c dda~ ve^` ddu+o+.c dda^'y nhe' !

  -- Ta.i sao va^.y ? Vu+`a no'i, Hoa`ng Ngo.c vu+`a ddu+a cho con chim mo^.t
ha.t dda^.u.

  -- Anh dda~ bie^'t ddu+o+.c cho^~ dde^'n ro^`i thi` ddi ddi ! Ta kho^ng no'i
nu+~a !

        Hoa`ng Ngo.c suy nghi~ mo^.t lu'c ro^`i no'i:

  -- Ne^'u mi no'i cho ta ca'ch na`o an toa`n dde^? ta ddi ti`m ddu+o+.c ca^y
to'c thi` khi ve^` ngang dda^y ta se~ cho mi kho^ng pha?i mo^.t ma` to+'i sa'u
ha.t dda^.u la^.n ! Ngu+o+.c la.i ne^'u mi kho^ng no'i, ta se~ ba('n che^'t
ngay ba^y gio+`.

        Con chim cu+o+`i kie^u nga.o dda'p:

  -- DDu+`ng co' ho`ng ba('n ta ! Cu+' thu+? ba('n coi ? Ta no'i cho anh
bie^'t, ne^'u anh kho^ng co' nhu+~ng ha.t dda^.u ba(`ng va`ng kia thi` anh
kho^ng co`n so^'ng ngo^`i dda^y dde^? ma` no'i chuye^.n nu+~a dda^u ! Nhu+~ng
ha.t dda^.u ddo' cu+'u anh thoa't che^'t kho?i tay ta ddo'. Nhu+ng tho^i, ta
se~ chi? cho anh ca'ch ddi ti`m ca^y To'c, nhu+ng ba('t buo^.c la` khi an
toa`n tro+? ve^` ngang dda^y anh pha?i ddu+a ta sa'u ha.t dda^.u cho ta dda^'y
nhe' !

        Hoa`ng Ngo.c kha(?ng kha'i ddem danh du+. ra tuye^n the^. va` con chim
be`n no'i ngay:

  -- Anh cu+' ddi tha(?ng ma~i cho dde^'n lu'c ga(.p dda^'t lie^`n thi` anh
cu+' dde^? thuye^`n o+? du+o+'i nu+o+'c ro^`i le^n bo^. ddi tha(?ng ve^` phi'a
tru+o+'c. Tre^n ddu+o+`ng ddi, anh se~ ga(.p nhu+~ng va^.t bie^'t no'i nhu+ng
anh kho^ng ddu+o+.c no'i gi` ca?. Pha?i ca^?n tha^.n vo+'i nhu+~ng ca^y va`
hoa, ma^'y thu+' ddo' co' ca'nh tay va` nhu+~ng ca'nh tay na`y se~ cu+' muo^'n
ba('t la^'y anh va` ne^'u ma` chu'ng ba('t ddu+o+.c anh thi` kho^ng ai co'
the^? cu+'u anh no^?i, ngay ca? ha.t dda^.u tha^`n quy' gia' ma` anh ddang co'.
Anh cu+' ddi ma~i cho to+'i khi ddu.ng dda^`u vo+'i mo^.t bu+'c tu+o+`ng cao,
o+? giu+~a bu+'c tu+o+`ng co' mo^.t ca'nh cu+?a ba(`ng go^~ ra^'t da^`y co'
vie^'t hai ha`ng chu+~.

        "Chi? mo^.t ngu+o+`i co' the^? qua dda^y va` ngu+o+`i ddo' pha?i la`
ngu+o+`i can dda?m" lu'c ddo' anh ha~y ddu+'ng tru+o+'c ca'nh cu+?a ma` no'i:

                To^i bie^'t, to^i bie^'t
                Trong na`y gio' tho^?i
                Trong na`y nu+o+'c cha?y
                DDe^? la`m ca^y to'c mo.c cao
                To^i bie^'t, to^i bie^'t

thi` ca'nh cu+?a se~ mo+? ra va` anh cu+' bu+o+'c va`o trong thi` ga(.p ca^y
To'c. Ngoa`i ra anh se~ ga(.p nhu+~ng thu+' gi` nu+~a thi` ta kho^ng no'i
dda^u !

        No'i xong, con chim bay ma^'t.


                        DDa?o to'c tie^n (6)
        Hoa`ng Ngo.c nhi`n ve^` hu+o+'ng con chim chi?, thi` tha^'y mo+` mo+`
co' mo^.t ca'i dda?o nho? ne^n che`o thuye^`n hu+o+'ng to+'i. DDe^'n ga^`n,
dda?o na`y tro^ng tuye^.t dde.p va` khi bu+o+'c le^n dda?o, cha`ng kho^ng
tha^'y gi` la. ho+n ca'c dda?o kha'c ca?. Theo lo+`i con chim Hoa`ng Ngo.c
cu+' ddi tha(?ng ma~i va` la't sau, cha`ng ga(.p mo^.t ha`ng go^`m na(m ca^y
hoa lo+'n. Tha^'y hoa co' ve? kha'c la., Hoa`ng Ngo.c du+`ng la.i nga('m nhi`n
thi` ngay lu'c ddo', ba^'t cho+.t hai ca'nh tay tra('ng no~n tu+` mo^.t ca^y
hoa ga^`n nha^'t tho` ra cho^.p luo^n la^'y cha`ng. Ca'nh tay ky` la. xie^'t
cha(.t.

        Ca'nh tay ky` la. a^'y xie^'t cha(.t dde^'n ddo^. Hoa`ng Ngo.c kho^ng
the^? gia(`ng ra ddu+o+.c, cha`ng thanh nie^n ddang lu'ng tu'ng thi` tu+`
nhu+~ng ca^y hoa kha'c ha`ng chu.c ca'nh tay ddo^`ng loa.t vu+o+n ra qua^'n
cha(.t cha`ng la.i. Ke^' ddo', tu+` mo^.t bo^ng hoa lo+'n ma`u tra('ng nho^
le^n mo^.t ca'i dda^`u dda`n ba` vo+'i gu+o+ng ma(.t tuye^.t dde.p va` ma'i
to'c va`ng o'ng. Nhu+~ng ca'nh tay ca`ng lu'c ca`ng xie^'t ma.nh khie^'n Hoa`ng
Ngo.c tu+o+?ng chu+`ng ngo^.p tho+? dde^'n no+i...Trong lu'c ba^'n loa.n a^'y,
cha`ng su+.c nho+' dde^'n nhu+~ng ha.t ngo.c ddu? ma`u ne^n vo^.i la^'y ra
mo^.t ha.t ddu+a dde^'n tru+o+'c gu+o+ng ma(.t dda`n ba` va` no'i:

  -- Ha~y dde^? ta ddi, ta se~ cho ngu+o+i vie^n ngo.c na`y.

        Nhu+ng nhu+~ng ca'nh tay va^~n ni'u la^'y anh, Hoa`ng Ngo.c no'i
tie^'p:

  -- Ne^'u kho^ng dde^? ta ddi, ta se~ ne'm vie^n ngo.c thi` mi ddu+`ng ho`ng
kie^'m ddu+o+.c no'.

        Ca'c ca'nh tay giu+~ ye^n nhu+ cho+` ddo+.i ca'i dda^`u no. ra le^.nh
va` ro^`i sau ddo' ca'c ca'nh tay tha? lo?ng ra la`m cho Hoa`ng Ngo.c ro+i
xuo^'ng dda^'t. Kinh so+. dde^'n tu+o+?ng chu+`ng ddu+'t ho+i tho+?, cha`ng
vo^.i va`ng ngo^`i da^.y va` cha.y tha^.t nhanh sau khi dda(.t vie^n ngo.c
xanh va`o mo^.t ca'nh tay. Cha.y ddu+o+.c mo^.t khoa?ng kha' xa, Hoa`ng Ngo.c
mo+'i da'm ddu+'ng la.i ngo^`i le^n mo^.t ta?ng dda' ma` tho+? ho^?n he^?n.
Cha`ng kho^ng ngo+` nho+` ddem vie^n ngo.c ra ca^`u may va` nho+` ti'nh thi'ch
ngo.c cu?a dda`n ba` ma` cha`ng dda~ thoa't ddu+o+.c mo^.t ca'i che^'t ghe^
go+'m. Khi dda~ ddo+~ me^.t, cha`ng nhi`n xuo^'n dda^'t thi` tha^'y nhu+~ng
co.ng co? cu~ng co' nhu+~ng ca'nh tay nho? xi'u gio+ ra. No^?i ta'nh nghi.ch
ngo+.m, Hoa`ng Ngo.c dde^? ba`n tay le^N co? thi` la^.p tu+'c ha`ng tra(m ca'nh
tay nho? ti' ni'u ngay la^'y tay cha`ng, nhu+ng vi` nhu+~ng ca'nh tay a^'y nho?
qua' ne^n cha`ng ru't tay ra de^~ da`ng.

        Co' ddie^`u la`m Hoa`ng Ngo.c nga.c nhie^n nha^'t la` trong vu`ng na`y
ca^y co? tu+o+i to^'t ma` tuye^.t nhie^n kho^ng co' mo^.t da^'u ve^'t na`o cu?a
ngu+o+`i hay thu' va^.t. DDang suy nghi~ bo^~ng nghe mo^.t tie^'ng ddo^.ng,
Hoa`ng Ngo.c nga^?ng le^n thi` tha^'y ngay dda(`ng tru+o+'c co' mo^.t con so'i
ca'i ddang ddu+'ng nhi`n va`o ma(.t cha`ng. La^.p tu+'c cha`ng nha?y xa ra va`
vo+' la^'y mo^.t khu'c ca^y ddi.nh ne'm va`o con va^.t, nhu+ng cha`ng bo^~ng
nghe no' no'i vo+'i mo^.t gio.ng buo^`n ra^`u:

  -- Ta.i sao anh muo^'n gie^'t to^i ? To^i co' la`m gi` anh dda^u. Anh dde^'n
dda^y ba(`ng ca'ch na`o ? Anh la` ngu+o+`i dda^`u tie^n dde^'n no+i na`y tu+`
ho^`i to^i o+? dda^y.

        Hoa`ng Ngo.c ra^'t nga.c nhie^n khi tha^'y so'i ca'i no'i ra^'t ro~
ra`ng, cha`ng be`n tra? lo+`i:

  -- To^i te^n Hoa`ng Ngo.c va` dde^'n dda^y ba(`ng mo^.t ca'i thuye^`n nho?,
dde^? ddi ti`m ca^y To'c. Co`n ba.n la` ai ? To^i chu+a tu+`ng ddu+o+.c nghe
so'i no'i tie^'ng ngu+o+`i bao gio+` !

        So'i ca'i dda'p:

  -- Tha^.t ra to^i kho^ng pha?i la` so'i, to^i te^n la` Chi Lan, vi` ma('c
pha?i mo^.t lo+`i nguye^`n ddo^.c a'c ne^n to^i bie^'n tha`nh so'i. Ha~y ke^?
cho to^i bie^'t anh ti`m ca^y to'c la`m gi` va` la`m ca'nh na`o anh so^'ng
ddu+o+.c dde^? dde^'n dda^y ?

        Hoa`ng Ngo.c ke^? cho Chi Lan nghe tu+` lu'c cha`ng ddo.c tha^'y ba?ng
bo^' ca'o cu?a vua ne^n quye^'t ddi.nh ddi ti`m ca^y To'c cho dde^'n lu'c
vu+o+.t qua ha`ng ca^y ma qua'i. Con so'i Chi Lan ngo^`i nghe cha`ng ke^? mo^.t
ca'ch cha(m chu' ro^`i no'i:

  -- Nhu+~ng ha.t dda^.u tha^`n cu?a ca^y Di-Ban dda~ cu+'u anh thoa't che^'t
ddo'. Ne^'u kho^ng co' nhu+~ng ha.t dda^.u quy' gia' na`y thi` anh dda~ bi.
con Thanh DDie^?u gie^'t, ma` du` anh kho^ng che^'t vi` con Thanh DDie^?u thi`
anh cu~ng che^'t vi` nhu+~ng nguy hie^?m anh dda~ ga(.p tre^n dda?o na`y ma`
anh vo^ ti`nh kho^ng bie^'t. Anh la` ngu+o+`i dda^`u tie^n co`n so^'ng so't
khi ddi tu+` xa dde^'n dda^y ddo'. To^i ra^'t vui mu+`ng khi ga(.p anh.

        No'i xong con cho' so'i ngo^`i kho'c, Hoa`ng Ngo.c tha^'y to^.i
nghie^.p be`n ho?i:

  -- To^i co' the^? la`m gi` dde^? giu'p co^ kho^ng, co^ Chi Lan ?

  -- Va^ng, to^i co' mo^.t vie^.c mong anh se~ giu'p to^i. So^' la` o+? chung
quanh ca^y To'c ma` anh se~ ti`m ga(.p co' nhu+~ng ca^y tha^.t cao ba(`ng
ba.c, anh ha~y la`m o+n ddem ve^` cho to^i mo^.t ca^y. Ba^y gio+` thi` anh ddi
ddi, to^i ra^'t tie^'c la` kho^ng the^? cu`ng ddi vo+'i anh ddu+o+.c. Anh cu+'
ddi tha(?ng hoa`i se~ to+'i va` giu+~ ky~ nhu+~ng ha.t dda^.u Di-Ban vi` chu'ng
se~ cu+'u anh trong mo.i tru+o+`ng ho+.p nguy kho^'n. To^i se~ ngo^`i dda^y
cho+` anh ma~i ma~i, anh ddem ve^` cho to^i ddu+o+.c mo^.t ca^y ba(`ng ba.c
thi` suo^'t ddo+`i to^i kho^ng bao gio+` que^n o+n anh.


                        DDa?o to'c tie^n (7)
        Hoa`ng Ngo.c theo lo+`i so'i Chi Lan cu+' ddi tha(?ng ma~i. DDu+o+`ng
ca`ng lu'c ca`ng he.p va` dda' nu'i o+? hai be^n ddu+o+`ng cu~ng ca`ng to lo+'n
ho+n. Gio' mo^~i lu'c mo^~i tho^?i ma.nh va` Hoa`ng Ngo.c nghe dda^u dda^y co'
tie^'ng nu+o+'c cha?y ro'c ra'ch. Cuo^'i cu`ng, ddu+o+`ng le^n nu'i bi. mo^.t
ta?ng dda' kho^?ng lo^` cha^.n ngang nhu+ng giu+~ ta?ng dda' a^'y Hoa`ng Ngo.c
tha^'y mo^.t ca'nh cu+?a nho?, cha`ng lie^`n mo+? ra bu+o+'c va`o trong va`
nha^.n tha^'y ddo' la` mo^.t ha`nh lang to^'i he.p va` sa^u hun hu't. Tuy e
nga.i tru+o+'c ca?nh ddo' nhu+ng nho+' lo+`i da(.n cu?a so'i ca'i, Hoa`ng Ngo.c
cu+' ddi theo ha`nh lang ddo' mo^.t lu'c la^u thi` qua? nhie^n tha^'y a'nh
sa'ng o+? hai be^n ha('t ra. Nho+` a'nh sa'ng ddo' ma` Hoa`ng Ngo.c tha^'y ro~
mo^.t bu+'c tu+o+`ng dda' bi't ngang ha`nh lang. Tu+o+`ng dda' na`y cao vo^
cu`ng, cao dde^'n no^?i cha`ng nga^?ng le^n nhi`n ma` va^~n kho^ng tha^'y
ddu+o+.c chie^`u cao cu?a tu+o+`ng a^'y. Tre^n bu+'c tu+o+`ng co' mo^.t ca'nh
cu?a go^~ da^`y tre^n vie^'t ma^'y chu+~ va`ng:

        "Chi? co' mo^.t ngu+o+`i co' the^? qua kho?i dda^y va` ngu+o+`i ddo'
        pha?i la` ngu+o+`i can dda?m"

        Hoa`ng Ngo.c nho+' to+'i lo+`i thanh ddie^?u da(.n ba?o be`n ddu+'ng
tru+o+'c ca'nh cu+?a no'i lo+'n:

                To^i bie^'t, to^i bie^'t
                Trong na`y gio' tho^?i
                Trong na`y nu+o+'c cha?y
                DDe^? la`m ca^y to'c mo.c cao
                To^i bie^'t, to^i bie^'t

        La. thay, cha`ng vu+`a du+'t tie^'ng thi` ca'nh cu+?a la^.p tu+'c mo+?
ra, Hoa`ng Ngo.c bu+o+'c qua cu+?a va` he^'t su+'c nga.c nhie^n khi tha^'y
mi`nh nhu+ vu+`a bu+o+'c sang mo^.t the^' gio+'i kha'c. Tra'i ngu+o+.c ha(?n
vo+'i ha`nh lang dden to^'i a^m u sau lu+ng, tru+o+'c ma(.t Hoa`ng Ngo.c la`
mo^.t bi`nh nguye^n ro^.ng lo+'n tra`n nga^.p mo^.t thu+' a'nh sa'ng xanh
bie^'c ra.ng ro+~ cho'i lo`a ma` suo^'t ddo+`i cha`ng chu+a bao gio+` nhi`n
tha^'y. Sau mo^.t lu'c cho'i ma('t vi` a'nh sa'ng a^'y, Hoa`ng Ngo.c ddi.nh
tha^`n nhi`n ky~ thi` mo+'i nha^.n ra tru+o+'c ma('t cha`ng co' mo^.t con
so^ng dden ngo`m va` giu+~a so^ng co' mo^.t mo^ dda^'t gio^'ng nhu+ ca'i
ddo^`i tro.c. Tre^n ddi?nh ngo.n ddo^`i a^'y co' mo.c mo^.t ca^y ky` la.; va`
vu+`a tha^'y tha^n ca^y ky` di. a^'y Hoa`ng Ngo.c ru' le^n mo^.t tie^'ng mu+`ng
ro+~, cha`ng bie^'t cuo^.c ha`nh tri`nh cu?a mi`nh dda~ ddi to+'i ddi'ch, vi`
tre^n ca^y kho^ng co' mo^.t chie^'c la' na`o ngoa`i mo^.t dda'm to'c cha?y
da`i xuo^'ng dda^'t. Pha?i ! DDo' chi'nh la` ca^y To'c.

        Hoa`ng Ngo.c ngo^`i xuo^'ng mo^.t ta?ng dda' tre^n bo+` so^ng dde^?
suy nghi~ ti`m ca'ch vu+o+.t so^ng dde^'n ddu+o+.c ddo^`i tro.c co' ca^y To'c.
Vu+`a nghi~ cha`ng vu+`a ma^n me^ ha.t dda^.u Di-Ban trong tay. Bo^~ng cha`ng
tha^'y ma(.t so^ng di ddo^.ng du+~ do^.i ro^`i mo^.t con vi.t kho^?ng lo^`
hie^.n ra re~ nu+o+'c bo+i ve^` phi'a cha`ng. Con vi.t na`y to nhu+ con ngu+.a,
lo^ng ma`u dden, ma('t ddo? ru+.c nhu+ lu+?a. Tha^'y Hoa`ng Ngo.c thi` to?
ve? gia^.n du+~ ho?i:

  -- Te^n kia, mi la` ai? La`m gi` ma` muo^'n dde^'n ga^`n ca^y To'c ?

        Hoa`ng Ngo.c dda'p:

  -- To^i chi? muo^'n la^'y va`i ha.t gio^'ng tre^n ca^y To'c ve^` cho hoa`ng
ha^.u. Ne^'u ba.n la`m o+n chi? cho to^i ca'ch vu+o+.t so^ng na`y dde^? to+'i
ddo^`i thi` to^i ca'm o+n ba.n la('m.

        Con vi.t kho^ng the`m tra? lo+`i, nhu+ng ma('t cho+.t nhi`n tha^'y ha.t
dda^.u Di Ban tre^n tay Hoa`ng Ngo.c. Vi.t nga.c nhie^n ke^u le^n:

  -- DDu'ng la` ha.t dda^.u Di Ban. Ta dda~ ddu+o+.c a(n mo^.t ha.t ca'ch dda^y
hai nga`n na(m. Cho ta mo^.t mie^'ng cu?a ha.t dda^.u a^'y ddi.

        Hoa`ng Ngo.c nghe va^.y lie^`n chu.p la^'y co+ ho^.i no'i:

  -- Ne^'u ba.n cho+? to^i tre^n lu+ng bo+i dde^'n ddo^`i dde^? to^i la^'y va`i
ha.t gio^'ng tre^n ca^y To'c ro^`i la.i cho+? to^i ve^` dda^y thi` to^i se~
tra? co^ng cho ba.n ca? mo^.t ha.t dda^.u Di Ban na`y.

        Con vi.t suy nghi~ cho^'c la't ro^`i ba(`ng lo`ng, dde^'n ga^`n ta?ng
dda' ba?o Hoa`ng Ngo.c ngo^`i tre^n lu+ng, ddoa.n bo+i ve^` phi'a ddo^`i, vu+`a
bo+i vu+`a no'i:

  -- Anh ddu+`ng co' dde^? ca'i hoa co' mie^.ng ho^n anh, no' ma` ho^ng thi`
no' se~ ca('n ddu+'t mo^.t mie^'ng thi.t tre^n ma(.t anh ddo' !

                        DDa?o to'c tie^n (8)
        Khi to+'i no+i, Hoa`ng Ngo.c ca'm o+n con vi.t va` nha?y le^n ddo^`i.
Lu'c na`y cha`ng mo+'i nha^.n ra la` ddo^`i kho^ng tru.i he^'t ca^y co? nhu+
o+? xa nhi`n tha^'y ma` la.i che ki'nh bo+?i nhie^`u ca^y hoa co' hi`nh da.ng
gio^'ng nhu+ ngu+o+`i, nhie^`u hoa co' chie^'c mie^.ng ddo? tu+o+i ra^'t dde.p.
Hoa`ng Ngo.c ddu+a tay nga('t la^'y mo^.t ca'i hoa thi` ca^y ddo' la to le^n
to? ve? gia^.n du+~, trong khi nhu+~ng hoa kha'c thi` cu+o+`i le^n nghe tha^.t
ddinh tai va` nhu+'c o'c. Hoa?ng kinh dde^'n toa't mo^` ho^i la.nh, Hoa`ng
Ngo.c vo^.i va~ bo? ddi, nhu+ng mo^.t ca'i hoa go.i cha`ng la.i va` no'i !

  -- Cho to^i ho^n anh mo^.t ca'i ddi. Mo^.t ca'i tho^i.

        Nho+' dde^'n lo+`i con vi.t, Hoa`ng Ngo.c vo^.i giu+.t tay ra kho?i
ca'nh hoa va` ra?o bu+o+'c tie^'n tha(?ng le^n ddi?nh ddo^`i. To+'i cho^~
kha'c, Hoa`ng Ngo.c la.i tha^'y nhu+~ng ca'i hoa co' ddo^i ma('t tuye^.t dde.p,
ddu? ma`u va`ng xanh tra('ng ddo?. Nga.c nhie^n, Hoa`ng Ngo.c ddu+a tay nga('t
mo^.t chie^'c hoa co' ddo^i ma('t ma`u xanh, na(`m trong tay tu+'c thi` chie^'c
hoa na`y kho'c le^n nu+'c no+? va` trong ddo^i ma('t ma`u xanh ddo' cha?y ra
hai ha`ng nu+o+'c ma('t...Cha`ng to^.i nghie^.p vo^.i mo+? tay ra, tha? ro+i
hoa a^'y xuo^'ng dda^'t ro^`i bo? ddi ngay.

        Qua kho?i ha`ng ca^y ma('t, Hoa`ng Ngo.c dda~ dde^'n ga^`n ca^y To'c
va` cha`ng chi? co`n chu' ta^m dde^'n ca^y ky` la. na`y chu+' kho^ng nghi~
to+'i chuye^.n chung quanh nu+~a. Quanh ca^y To'c co' hai ha`ng ca^y cao ba(`ng
ba.c vo+'i nhu+~ng la' ca^y ma`u xanh dda^.m va^y bo.c khie^'n Hoa`ng Ngo.c
kho' co' the^? dde^'n ca.nh ca^y To'c ne^'u kho^ng vu+o+.t qua hai ha`ng ca^y
ba.c na`y.

        Khi to+'i ga^`n ho+n, Hoa`ng Ngo.c ddu+'ng nga('m ddi.a the^' tha^.t
ky~ lu+o+~ng va` nha^.n ra ra(`ng muo^'n nho^? no^?i mo^.t ca^y ba(`ng ba.c ra
kho?i ma(.t dda^'t dde^? ddem ve^` cho Chi Lan cha(?ng pha?i la` vie^.c de^~
la`m. Tuy nhie^n, cha`ng va^~n co^' ga('ng na('m mo^.t ca^y ke'o ma.nh le^n
nhu+ng ngo.n ca^y bo^~ng du+ng oa(`n xuo^'ng qua^.t va`o ma(.t cha`ng mo^.t
ca'i tha^.t ma.nh khie^'n cha`ng nga~ la(n xuo^'ng dda^'t. DDa(`ng sau Hoa`ng
Ngo.c, ma^'y ca^y hoa co' mie^.ng tha^'y the^' cu+o+`i ro^. le^n sa(`ng sa(.c.
Kho^ng bie^'t la`m gi` kha'c ho+n Hoa`ng Ngo.c dda`nh na('m cha(.t ha.t dda^.u
tha^`n trong tay ro^`i ke^u to:

  -- Ha.t dda^.u Di Ban o+i ! Mi dda~ giu'p ta tu+` tru+o+'c to+'i nay thi`
ba^y gio+` ha~y giu'p ta the^m mo^.t la^`n nu+~a ddi.

        Cha`ng vu+`a du+'t lo+`i thi` ta^'t ca? ca'i mie^.ng hoa ddo^`ng thanh
la to le^n:

  -- DDa^.u Di Ban ha? ? Cho chu'ng ta mo^.t ha.t.

        Ro^`i tu+` trong dda'm hoa ddo' vu+o+n le^n mo^.t ca'i mie^.ng hoa ma`u
ddo? sa^.m. Ca'i mie^.ng na`y ra le^.nh cho hoa kha'c im la(.ng ro^`i no'i
vo+'i Hoa`ng Ngo.c:

  -- Ha~y ca('t ha.t dda^.u ra la`m nhie^`u mie^'ng ro^`i cho chu'ng ta thi`
anh se~ ddu+o+.c phe'p la^'y mo^.t ca^y ba.c ddo'.

        Hoa`ng Ngo.c vo^.i ca('t ha.t dda^.u ra nhie^`u mie^'ng ro^`i ddem
dde^'n bo? va`o mo^~i mie^.ng hoa mo^.t mie^'ng dda^.u. Qua? nhie^n, khi cho
dda^.u va`o mie^.ng hoa xong, Hoa`ng Ngo.c tro+? la.i nho^? la^'y mo^.t ca^y
ba.c tha^.t de^~ da`ng. Mo+? ddu+o+.c ddu+o+`ng tro^'ng, Hoa`ng Ngo.c be`n theo
lo^'i ddo' ma` dde^'n sa't ca^y To'c, tha^'y tu+` tre^n ca^y co' ru~ xuo^'ng
nhu+~ng lo.n to'c me^`m o'ng tuye^.t dde.p, Hoa`ng Ngo.c be`n bu+'t mo^.t lo.n
to'c ca^`m trong tay va` nhi`n xuo^'ng dda^'t, cha`ng tha^'y quanh go^'c ca^y
co' ra^'t nhie^`u ha.t nho? vu+o+ng va~i. Bie^'t ddo' la` nhu+~ng ha.t gio^'ng
cu?a ca^y To'c cha`ng nha(.t la^'y mo^.t so^' vu+`a ddu? ddoa.n bo? ca? ha.t
gio^'ng va` mo+' to'c va`o kha(n buo^.c la.i ca^?n tha^.n ro^`i tro+? ra.

        Khi ddi ngang ca'c ca^y hoa co' mie^.ng va` co' ma('t khi na~y, Hoa`ng
Ngo.c tha^'y chu'ng im nhu+ say ngu?, ca'c ca'nh hoa co' ma('t thi` nha('m
cha(.t la.i co`n ca'c ca'nh hoa co' mie^.ng thi` cu~ng nga^.m ta(m kho^ng no'i
nu+~a.

        Khi con vi.t dda~ ddu+a Hoa`ng Ngo.c tro+? la.i ta?ng dda' be^n bo+`
so^ng, cha`ng giu+~ lo+`i hu+'a be`n ddu+a cho no' mo^.t ha.t dda^.u Di-Ban.
Con vi.t ba?o:

  -- Ro^`i ba^y gio+` anh ha~y ddi ddi, pha?i ddi cho mau.

        Ca'nh cu+?a go^~ va^~n co`n mo+? cho+` ddo+.i Hoa`ng Ngo.c va` khi
cha`ng vu+`a bu+o+'c ra kho?i cu+?a thi` no' ddo'ng a^.p tro+? la.i ngay.
Hoa`ng Ngo.c mu+`ng ro+~ kho^n ta?, ra?o bu+o+'c ddi nhu+ cha.y tro^'n ha`nh
lang u to^'i va` thoa't ra ngoa`i khi a'nh ma(.t tro+`i va^~n co`n sa'ng to?
va` vo^.i ddi tha(?ng dde^'n no+i So'i ca'i ngo^`i cho+`, So'i ca'i ke^u le^n
mu+`ng ro+~:

  -- Tro+`i o+i ! Anh dda~ cu+'u ddu+o+.c to^i !. Na`o ba^y gio+` anh ha~y
ca^`m ca^y na`y dda'nh va`o ngu+o+`i to^i ddi !

        Vu+`a no'i So'i ca'i vu+`a na(`m xuo^'ng dda^'t cho+` ddo+.i. Hoa`ng
Ngo.c nga.c nhie^n ho?i:

  -- DDa'nh co^ ? Sao ky` va^.y ?

        Con so'i no'i vo+'i ve? vo^.i va`ng:

  -- To^i la.y anh, anh cu+' dda'nh to^i ddi ma` ! DDa'nh ddi !

        Tuy cha(?ng hie^?u gi` nhu+ng Hoa`ng Ngo.c tha^'y So'i ca'i co' ve?
kha^?n khoa?n thi` be`n ca^`m ca^y ba.c dda'nh nhe. va`o mi`nh no'. Nhu+
kho^ng ha`i lo`ng ve^` su+. de` da(.t a^'y, So'i ca'i co' ve? gia^.n du+~ he't
to:

  -- DDa'nh cho tha^.t ma.nh ! Anh ma` kho^ng dda'nh ma.nh to^i se~ gie^'t anh!


                        DDa?o to'c tie^n (9)
        Hoa`ng Phi vo^.i dda'nh ma.nh va`o ngu+o+`i con So'i to+'i ta^'p, cho
dde^'n khi toa`n tha^n So'i cha?y ma'u chan ho`a thi` cha`ng ho+i mu?i lo`ng
du+`ng la.i kho^ng dda'nh nu+~a. La. thay, ngay khi a^'y tha^n mi`nh So'i ca'i
bo^~ng de.p le'p va` tre^n ca'i xa'c kho^ ddo' hie^.n ra mo^.t ngu+o+`i con
ga'i tuye^.t dde.p. Suo^'t ddo+`i Hoa`ng Ngo.c chu+a bao gio+` ddu+o+.c tha^'y
mo^.t ngu+o+`i dde.p nhu+ the^'. Co^ ga'i mi?m cu+o+`i sung su+o+'ng va` cha.y
dde^'n na('m la^'y tay Hoa`ng Ngo.c no'i:

  -- Tha^.t em kho^ng bie^'t la`m sao dde^? ta. o+n anh. Em la` Chi Lan. Ne^'u
kho^ng co' anh thi` suo^'t ddo+`i em pha?i la` mo^.t con cho' so'i.
     Na`o, ba^y gio+` chu'ng ta pha?i ro+`i kho?i no+i dda^y tha^.t nhanh. Anh
ddu+a cho em mo^.t ha.t dda^.u Di-Ban em giu+~ ha^`u tra'nh nguy hie^?m do.c
ddu+o+`ng.

        Hoa`ng Ngo.c va` Chi Lan cha.y ra bie^?n tre`o le^n thuye^`n va` bo+i
tha^.t nhanh, vu+`a bo+i Chi Lan vu+`a no'i:

  -- La't nu+~a khi ga(.p con Thanh ddie^?u anh pha?i cho no' sa'u ha.t dda^.u.
Nghi~a la` anh chi? co`n hai ha.t, anh pha?i co^' giu+~ hai ha.t dda^.u cuo^'i
cu`ng ddo' vi` nho+` chu'ng anh co' the^? u+o+'c ba^'t cu+' vie^.c gi` anh
muo^'n.

        Hai ngu+o+`i tie^'p tu.c bo+i thuye^`n cho dde^'n chie^`u ho^m a^'y
thi` con Thanh ddie^?u hie^.n ra bay to+'i tru+o+'c ma(.t Hoa`ng Ngo.c no'i:

  -- Ta ddo+.i ma~i ! Ha~y mau ddu+a nhu+~ng ha.t dda^.u cho ta !

        Hoa`ng Ngo.c vo^.i dde^'m sa'u ha.t dda^.u ddu+a cho con chim, nhu+ng
a'c ddie^?u va^~n chu+a chi.u bay ddi, tha^'y va^.y Hoa`ng Ngo.c nga.c nhie^n
ho?i:

  -- Sao mi co`n ddu+'ng cho+` gi` nu+~a ?

        Con chim chi? hai ha.t dda^.u co`n la.i cu?a Hoa`ng Ngo.c no'i:

  -- Anh giu+~ hai ha.t dda^.u kia la`m chi ? Anh la` ngu+o+`i anh ddu+`ng ne^n
a(n ha.t dda^.u ddo', ha~y cho ta luo^n ddi !

        Hoa`ng Ngo.c la('c dda^`u dda'p:

  -- Kho^ng ddu+o+.c ! Ta kho^ng a(n hai ha.t dda^.u na`y nhu+ng ta pha?i giu+~
ddem ve^` cho mo.i ngu+o+`i xem va` la`m ky? nie^.m cho chuye^'n phie^u lu+u
na`y.

        Con chim na`i ni?:

  -- Ta co' ba?y ddu+'a con ma` ba^y gio+` anh cho ta co' sa'u ha.t dda^.u thi`
la`m sao ta chia cho chu'ng no' ? Tho^i ha~y cho ta the^m mo^.t ha.t nu+~a ddi.

        Hoa`ng Ngo.c nghe the^' ddi.nh cho Thanh ddie^?u the^m mo^.t ha.t
nu+~a, nhu+ng Chi Lan ca?n la.i va` no'i vo+'i chim:

  -- DDu+`ng co' xin nu+~a, vo^ i'ch ! Ta bie^'t mi kho^ng co' ddu+'a con na`o
ca? ! DDu+`ng ho`ng no'i la'o vo+'i ta.

        Con chim nghe va^.y to? ve? xa^'u ho^? be`n bay ddi ma^'t.

        Sau ddo', Chi Lan va` Hoa`ng Ngo.c la.i tie^'p tu.c che`o thuye^`n ve^`
dda^'t lie^`n.


                        DDa?o to'c tie^n (10)
        No'i ve^` hoa`ng ha^.u sau mo^.t na(m tro+`i cho+` ddo+.i mo`n mo?i
ma` to'c va^~n kho^ng la`m sao mo.c la.i thi` tha^'t vo.ng na(`m luo^n o+?
trong pho`ng kho^ng cho ai tha^'y ma(.t tru+` ca'c na`ng ha^`u. Co' mo^.t va`i
ngu+o+`i ddi ti`m ca^y to'c tro+? ve^` co' ddem theo mo^.t va`i thu+' ca^y
nhu+ng kho^ng ddu'ng ca^y to'c ne^n ke^'t qua? cha(?ng ra gi`. Sau cu`ng,
hoa`ng ha^.u ga(.p ddu+'c vua va` no'i:

  -- Ta^u Be^. Ha. ! Cha('c thie^'p tu+. tu+? che^'t ma^'t chu+' thie^'p kho^ng
the^? so^'ng nhu+ the^' na`y. Hoa`ng thu+o+.ng co' muo^'n thie^'p bu+o+'c ra
kho?i pho`ng thi` ha~y ra le^.nh cho ta^'t ca? dda`n ba` con ga'i trong nu+o+'c
pha?i ca('t bo? ma'i to'c cu?a ho., dde^? ho. pha?i co' ca'i dda^`u nhu+
thie^'p thi` thie^'p mo+'i chi.u.

        DDu+'c vua kho^ng bie^'t la`m gi` kha'c ho+n va` vi` ye^u hoa`ng ha^.u
qua' ne^n dda`nh cho ban bo^' le^.nh qua'i go+~ tre^n. Le^.nh truye^`n ra
khie^'n da^n chu'ng ra^'t ddau buo^`n. Ho. tro^ng cho+` ma~i ma` cha(?ng tha^'y
ai ddem ca^y to'c ve^` trong khi nga`y ca('t to'c dda~ ga^`n ke^`. Mo^.t
mie^'ng dda^'t o+? ga^`n cung ddie^.n ddu+o+.c du`ng la`m no+i ca('t to'c dde^?
ddu+'c vua va` hoa`ng ha^.u ngu+. kha'n.

        DDu'ng nga`y dda~ ddi.nh dda^u dda^u ngu+o+`i ta cu~ng chi? tha^'y
mo^.t ma`u tang to'c. Nha` nha` dde^`u treo co+` dden, mo.i ngu+o+`i ma(.c
qua^`n a'o dden va` ca? mie^'ng va?i phu? le^n chie^'c ghe^' ngo^`i ca('t to'c
cu~ng ma`u dden no^'t. Theo le^.nh nha` vua ta^'t ca? dda`n ba` con ga'i trong
nu+o+'c dde^`u bi. ddu+a dde^'n no+i ca('t to'c. Ha`ng nga`n gu+o+ng ma(.t
buo^`n tha?m lo a^u tuye^.t vo.ng nhi`n nhau ho^`i ho^.p cho+` ddo+.i...Sau
ba ho^`i tro^'ng li.nh, mo^.t te^n li'nh bu+o+'c ra ca^`m to+` gia^'y bie^n
te^n nhu+~ng ngu+o+`i le^n ca('t to'c theo thu+' tu+. . Te^n dda^`u tie^n la`
te^n cu?a co^ng chu'a, tuy co`n nho? nhu+ng dda~ dde.p tuye^.t tra^`n, co^ng
chu'a ddu+'ng da^.y kho'c nu+'c no+? va` theo te^n li'nh tie^'n ve^` chie^'c
ghe^'. Na`ng ma(.c mo^.t chie^'c a'o ma`u dden ca`ng la`m ta(ng ve? die^~m le^.
cu?a ma'i to'c ma`u va`ng cha?y o'ng a? tre^n chie^'c lu+ng thon. Ai ai cu~ng
xo't xa cho ma'i to'c tuye^.t dde.p ddo'.

        Te^n li'nh ha^`u vu+`a ba('t dda^`u ca('t to'c co^ng chu'a thi` ddo^.t
nhie^n tu+` be^n ngoa`i bo^~ng co' tie^'ng ngu+o+`i the't lo+'n:

  -- Ngu+`ng la.i ? To^i dda~ ddem ve^` ha.t gio^'ng ca^y to'c tha^.t dda^y !

        Hoa`ng ha^.u mu+`ng ro+~ cuo^'ng qui't, ddu+'c vua nha?y le^n reo ho`
cu`ng vo+'i da^n chu'ng, va` rie^ng co^ng chu'a ngu+o+`i suy't bi. ca('t ma'i
to'c dde.p thi` vo^.i cha.y dde^'n ho^n le^n ma(.t Hoa`ng Ngo.c to+'i ta^'p.
Hoa`ng Ngo.c gio+ ma^'y ha.t gio^'ng le^n va` do~ng da.c no'i to:

  -- Chi'nh tay to^i dda~ la^'y ddu+o+.c ma^'y ha.t gio^'ng na`y tu+` ca^y To'c
ve^` dda^y.

        Hoa`ng ha^.u kho^ng cho+` ddo+.i ddu+o+.c nu+~a, vo^.i cha.y dde^'n
dda^?y co^ng chu'a ra, ngo^`i le^n ghe^' cu?a na`ng ro^`i giu.c Hoa`ng Ngo.c:

  -- DDa(.t nhu+~ng ha.t gio^'ng le^n dda^`u ta ddi, mau le^n !

        Trong su+. im la(.ng cu?a toa`n the^? mo.i ngu+o+`i du+. kha'n. Hoa`ng
Ngo.c ro'n re'n ca^`m ma^'y ha.t gio^'ng dda(.t le^n dda^`u hoa`ng ha^.u. Tu+'c
thi` mo^.t suo^'i to'c mo.c ra tha^.t mau le., ca`ng lu'c ca`ng nhie^`u. Nhu+
chu+a tin va` su+. kie^.n ky` la. a^'y, hoa`ng ha^.u ho^`i ho^.p ho?i:

  -- The^' na`o ? Tro+`i o+i ! DDa^`u ta tha^'y a^m a^'m ! Co' pha?i to'c mo.c
ra kho^ng ?

        Kho^ng ddo+.i hoa`ng ha^.u ho?i tie^'p, suo^'i to'c dda~ cha?y da`i
xuo^'ng vai, xuo^'ng lu+ng ro^`i xuo^'ng dde^'n ta^.n cha^n hoa`ng ha^.u.
Bie^'t cha('c dda^y kho^ng pha?i la` mo^.t gia^'c mo+, ba` o^m la^'y ma'i to'c
ma` o`a le^n kho'c sung su+o+'ng; trong khi mo.i ngu+o+`i reo ho` mu+`ng ro+~
nhu+ mo^.t dda'm ngu+o+`i ddie^n da.i.

        DDe^m ho^m a^'y dden dduo^'c ddu+o+.c tha('p kha('p no+i trong nu+o+'c.
Ta^'t ca? vui ve? mo+? ho^.i a(n mu+`ng va` trong cung ddie^.n di~ nhie^n la`
co' to^? chu+'c mo^.t bu+~a da. ye^'n linh ddi`nh.

        Nga`y ho^m sau, ddu+'c vua hoa`ng ha^.u cu`ng ta^'t ca? ca'c vi. quan
trong trie^`u dde^`u du+. le^~ cu+o+'i cu?a Hoa`ng Ngo.c Chi Lan sau khi
cha`ng la~nh ddu+o+.c so^' va`ng thu+o+?ng kho^?ng lo^`. Sau ddo', Hoa`ng Ngo.c
bie^'u ddu+'c vua mo^.t ha.t dda^.u Di Ban, co`n la.i mo^.t ha.t cha`ng dde^?
o+? du+o+'i ngha.ch cu+?a ha^`u tra'nh cho vo+. cho^`ng mi`nh nhu+~ng tai ho.a.
Tu+` ddo' vo+. cho^`ng Hoa`ng Ngo.c Chi Lan so^'ng ha.nh phu'c be^n nhau
ma~i ma~i.

                            --*-- He^'t --*--

TB: Truye^.n na`y T. tri'ch trong "Tuye^?n truye^.n co^? vie^~n xu+'" do
    Chie^u Du+o+ng a^'n ha`nh va`o na(m 1971 ta.i Sa`i Go`n.

Hy vo.ng ca'c ba.n thi'ch :))
me^'n,
Ht
Newsgroups: soc.culture.vietnamese