From: tnguyen@oasys.dt.navy.mil (Thang Nguyen)
Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Subject: [Refugees] Vanuatu Project a No-No
Date: 22 Dec 92 19:08:37 GMT
Reply-To: tnguyen@oasys.dt.navy.mil (Thang Nguyen)
Organization: Carderock Division, NSWC, Bethesda, MD

Vanuatu Kho^ng Pha?i La` Gia?i Pha'p Cho Va^'n
-De`^ Ti. Na.n

     Nga`y 21 tha'ng 12, 1992

     Ba.n me^'n,
     To^i nha^.n -du+o+.c thu+ ba.n cho bie^'t ti`nh hi`nh trong
tra.i nga`y ca`ng kha<'c nghie^.t va` ho?i tha<m ve`^ no^~
lu+.c o+? ha?i ngoa.i -de^? cu+'u giu'p. Trong thu+, ba.n
co' ve? -da<.t nhie`^u hy vo.ng va`o du+. a'n Vanuatu, hy
vo.ng ra<`ng thuye`^n nha^n se~ -du+o+.c chi'nh phu? Vanuatu
cha^'p nha^.n cho -di -di.nh cu+ va` nhu+ the^' se~ thoa't
kho?i hie^?m hoa. cu+o+~ng ba'ch ho`^i hu+o+ng.
     To^i thi` kho^ng nghi~ va^.y. Tha^.t -da'ng tie^'c la`
-de^'n nay nhie`^u -do`^ng ba`o va^~n co`n ky` vo.ng va`o
mo^.t du+. a'n -da~ khoa' so^?. Kho^ng nhu+~ng va^.y, du+.
a'n na`y du` co' tha`nh thi` cu~ng kho^ng giu'p gia?i
quye^'t gi` -du+o+.c va^'n -de`^ be^' ta<'c hie^.n nay.
     Co' the^? nha^.n -di.nh cu?a to^i se~ la`m cho ba.n
buo`^n lo`ng. Trong nhu+~ng chuye^'n -di tha<m ca'c tra.i,
mo^.t so^' -do`^ng ba`o cu~ng -da~ ho?i to^i ve`^ du+. a'n
Vanuatu hay nhu+~ng du+. a'n tu+o+ng tu+. (du+. a'n Costa
Rica cha<?ng ha.n). To^i no'i tha^.t -die`^u to^i nghi~ va`
co' ngu+o+`i -da~ pha^.t y' ra ma<.t. Nhu+ng tha` la` va^.y
co`n ho+n la` -de^? -do`^ng ba`o hy vo.ng vu vo+, ro`^i cha<?ng
lo -do^'i pho' vo+'i thu+.c tra.ng chung quanh va` nhu+~ng
hie^?m nguy ri`nh cho+` tru+o+'c ma<'t. Khi xo^i ho?ng bo?ng
kho^ng ro`^i mo+'i hie^?u ra thi` -da~ qua' tre^~.
     Gio+` -da^y to^i xin gia?i thi'ch.
     Du+. a'n Vanuatu ti`m ca'ch gia?i quye^'t va^'n -de`^
ti. na.n ba<`ng con -du+o+`ng -di.nh cu+. Nhu+ng -di.nh cu+
kho^ng pha?i la` va^'n -de`^ ma` cu~ng kho^ng pha?i la`
gia?i pha'p.
     Co' le~ ba.n kho^ng bie^'t ra<`ng hie^.n nay kho^ng co'
-du? ngu+o+`i -de^? -di -di.nh cu+ chu+' kho^ng pha?i la`
thie^'u cho^~ -di.nh cu+. Do thanh lo.c ba^'t co^ng va` kha<'t
khe, mo^~i na<m chi? co' trung bi`nh sa'u nga`n thuye`^n nha^n
-du+o+.c xe't la` ti. na.n va` -du+o+.c -di -di.nh cu+
(nhu+~ng ngu+o+`i co`n la.i se~ pha?i ho`^i hu+o+ng, nhu+
ba.n -da~ bie^'t). Con so^' na`y kho^ng pha?i la` lo+'n
so vo+'i so^' cho^~ -di.nh cu+ ma` ca'c quo^'c gia -de^. tam
-da~ da`nh cho thuye`^n nha^n Vie^.t Nam. Cha<?ng ha.n, na<m
ngoa'i Hoa Ky` da`nh rie^ng 25 nga`n cho^~ -di.nh cu+ cho
thuye`^n nha^n Vie^.t Nam nhu+ng cuo^'i cu`ng chi? -di.nh cu+
-du+o+.c co' ho+n 13 nga`n ngu+o+`i. O+? Gia Na~ -Da.i cu~ng
va^.y, mo^.t ho^.i -doa`n tu+ nha^n -da~ -du+o+.c chi'nh phu?
cho 500 cho^~ -de^? -di.nh cu+ thuye`^n nha^n qua chu+o+ng tri`nh
ba?o tro+. tu+ nha^n. -De^'n nay va^~n chi? -di.nh cu+ -du+o+.c
kho^ng -da`^y 100 ngu+o+`i. Kho^ng nhu+~ng va^.y, chi'nh phu?
Gia Na~ -Da.i co`n gia`nh la.i mo^.t so^' ngu+o+`i tu+`
ca'c ho^.i -doa`n tu+ nha^n vi` chi'nh phu? cu~ng kho^ng
ti`m ra ngu+o+`i -de^? -di.nh cu+ cho -du? con so^' quy -di.nh.
     To^i bie^'t co' ngu+o+`i nghi~ ngay ra<`ng: ne^'u the^'
thi` ha~y du`ng Vanuatu (hay mo^.t ma?nh -da^'t na`o kha'c)
-de^? -di.nh cu+ nhu+~ng thuye`^n nha^n -da~ ma^'t quye`^n
ti. na.n. -Die`^u na`y kho^ng the^? thu+.c hie^.n -du+o+.c
vi` pha?i bu+o+'c qua chu? quye`^n cu?a ca'c quo^'c gia so+?
ta.i va` pha?i bu+o+'c qua ca? mo^.t chi'nh sa'ch do quo^'c
te^' a^'n -di.nh tu+` na<m 89.
     Ve`^ va^'n -de`^ chu? quye`^n, ca'c quo^'c gia so+? ta.i
la`m thanh lo.c -de^? xa'c -di.nh tu+ ca'ch ti. na.n cu?a
thuye`^n nha^n. Va` chi? co' ngu+o+`i na`o -du+o+.c xe't
la` ti. na.n thi` ca'c quo^'c gia -de^. tam mo+'i -du+o+.c
quye`^n nha^.n cho -di -di.nh cu+. -Da^y la` mo^.t thoa? thua^.n
-da~ -du+o+.c a^'n -di.nh bo+?i ho+n 70 quo^'c gia khi ho.
ban ha`nh Chu+o+ng Tri`nh Ha`nh -Do^.ng Toa`n Die^.n va`o na<m
89. Chi'nh vi` va^.y ma` ngay nhu+ Hoa Ky`, du` co' du+ cho^~
-di.nh cu+ va^~n kho^ng the^? -di.nh cu+ ngay ca? nhu+~ng
ngu+o+`i co' -du? -die`^u kie^.n -de^? va`o Hoa Ky` (cu+.u
si~ quan theo die^.n H.O., tha^n nha^n theo die^.n ODP) ne^'u
nhu+~ng ngu+o+`i -do' kho^ng -du+o+.c quo^'c gia so+? ta.i
xe't la` ti. na.n.
     Du` chi'nh phu? Vanuatu co' muo^'n nha^.n ma` Ho`^ng Ko^ng,
Tha'i Lan... kho^ng cho -di thi` cu~ng cha<?ng -di -da^u -du+o+.c.
Va` cha<'c cha<'n la` ca'c quo^'c gia na`y se~ kho^ng co'
ly' do gi` -de^? -di ra ngoa`i thoa? thua^.n quo^'c te^' ma`
ho. -da~ ky' na<m 89.
     No'i to'm la.i, du+. a'n Vanuatu hay nhu+~ng du+. a'n
tu+o+ng tu+. kho^ng the^? thu+.c hie^.n va` kho^ng ca`^n thie^'t.
Nhu+~ng ngu+o+`i -da~ -du+o+.c xe't la` ti. na.n cha<?ng
ca`^n va` cha<?ng da.i gi` ma` -di -di.nh cu+ o+? Vanuatu
thay vi` -di Hoa Ky`, Gia Na~ -Da.i, Pha'p... Co`n -do^'i
vo+'i ngu+o+`i kho^ng -du+o+.c xe't la` ti. na.n, quo^'c
gia so+? ta.i kho^ng cho -di thi` la`m gi` co' chuye^.n -de^'n,
du` la` Vanuatu hay Costa Rica hay mo^.t ma?nh -da^'t na`o
kha'c?
     O+? -da`^u thu+ to^i co' no'i ra<`ng du+. a'n Vanuatu
-da~ khoa' so^?. -De^? to^i gia?i thi'ch the^m.
     Va`o nga`y 30 tha'ng 7 vu+`a qua, trong mo^.t bu+~a a<n
tru+a chung vo+'i nhie`^u -da.i die^.n ca'c ho^.i -doa`n nhu+
Amnesty International, Asia Watch, Refugees International, Refugee
Voices, USCR... Da^n Bie^?u Rohrabacher cu?a Hoa Ky` -da~ tri`nh
ba`y ve`^ du+. a'n Vanuatu (o^ng la` ngu+o+`i -do+~ -da`^u
va` bo? ra^'t nhie`^u co^ng su+'c cho du+. a'n na`y.) Sau
khi to^i gia?i thi'ch y nhu+ to^i gia?i thi'ch vo+'i ba.n
o+? tre^n, o^ng -da~ tuye^n bo^', mo^.t ca'ch -da.i the^?,
la`: Ca'm o+n anh. Hoa' ra tru+o+'c -de^'n gio+` to^i ha`nh
-do^.ng tre^n mo^.t gia? -di.nh sai la`^m. Nay to^i -da~ hie^?u
-di.nh cu+ kho^ng pha?i la` va^'n -de`^. Tha?o na`o trong
cuo^.c ga<.p tru+o+'c anh -da~ nha^'n ma.nh ve`^ va^'n -de`^
thanh lo.c ba^'t co^ng nhu+ng to^i la.i kho^ng -de^? y'.
Ba^y gio+` to^i -da~ hie^?u ro`^i va` se~ la`m vie^.c vo+'i
anh va` ta^'t ca? quy' vi. o+? -da^y -de^? -do^'i pho' vo+'i
va^'n -de`^ na`y.
     Theo to^i, -do' la` nga`y gio+` khoa' so^? du+. a'n
Vanuatu.
     Mong ra<`ng ba.n se~ giu'p chuye^?n la.i vo+'i -do`^ng
ba`o trong tra.i nhu+~ng -die`^u to^i chia xe? vo+'i ba.n
o+? tre^n kia. Mong ra<`ng chu'ng ta, ngu+o+`i o+? trong tra.i
va` ngu+o+`i o+? ha?i ngoa.i, tho^i cha.y theo nhu+~ng
mo+ tu+o+?ng kho^ng thu+.c te^'. To^i mong ra<`ng ba.n va`
-do`^ng ba`o -du+`ng hie^?u la`^m ra<`ng to^i chu? xu+o+'ng
xuo^i tay chi.u tra^.n. Kho^ng -da^u, chu'ng ta se~ pha?i
tie^'p tu.c tranh -da^'u vi` ly' tu+o+?ng tu+. do, vi` nha^n
pha^?m con ngu+o+`i va` vi` nie`^m tin no+i co^ng ly'. To^i
cu~ng kho^ng tuye^.t vo.ng.  Tuy nhie^n, to^i tin ra<`ng cuo^.c
tranh -da^'u chi? hie^.u qua? khi chu'ng ta bie^'t ngu+o+`i,
bie^'t ta va` bie^'t vie^.c. Co' ra^'t nhie`^u vie^.c thu+.c
te^', ca`^n la`m va` co' the^? la`m ma` chu+a co' ma^'y ai
la`m.
     To^i se~ vie^'t ve`^ nhu+~ng vie^.c na`y ngay trong thu+
sau.

     Tha^n me^'n,
     Nguye^~n -Di`nh Tha<'ng