From: nguyen@airmics.gatech.edu (Son Nguyen)
Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Subject: [MISC] Nhu+~ng Ngu+o+`i Chie^'n Si~ Vo^ Danh
Date: 3 Sep 92 14:16:42 GMT
Reply-To: nguyen@airmics.gatech.edu
Organization: SCV Relay
Originator: daemon@media-lab.media.mit.edu



4 gio+` sa'ng nga`y 10/3/1975, sau "nhu+~ng tra^.n mu+a pha'o" suo^'t 2
tie^'ng ddo^`ng ho^`, Co^.ng qua^n vo+'i chie^'n xa va` bie^?n ngu+o+`i
ta^'n chie^'m Ban-Me^-Thuo^.t.  Va` vo+'i mo^.t lu+.c lu+o+.ng ddo^ng
ga^'p 10 la^`n, ddi.ch dda~ la`m chu? ti`nh hi`nh ngay tu+` phu't
dda^`u.

Su+. cho^'ng tra? ma~nh lie^.t cu?a nhu+~ng ddo+n vi. pho`ng ve^. thi.
xa~, cu`ng vo+'i su+. ye^?m tro+. hu+~u hie^.u gan da. cu?a ca'c phi
co^ng anh hu`ng dda~ cha<.n bo+'t ddu+o+.c su+'c tie^'n cu?a qua^n
thu`.

Nhu+ng nga`y ho^m sau, khi Co^.ng sa?n Ba<'c vie^.t tung the^m su+
ddoa`n To^?ng tru+` bi. 316 mo+'i o+? mie^`n ba<'c va`o, va` mo^.t
pha^`n su+ ddoa`n 986 tu+` Pleiku ke'o xuo^'ng; thi` lu+.c lu+o+.ng hai
be^n giu+~a ta va` ddi.ch, qua' u+ che^nh le^.ch:  ca? ve^` qua^n so^',
chie^'n xa, la^~n vu~ khi' na<.ng!

12 gio+` tru+a nga`y 10/3/75, Tie^?u khu Ban-Me^-Thuo^.t ma^'t!

8 gio+` sa'ng ho^m sau, 11/3/75, 10 chie^'n xa T.54 cu?a Co^.ng Sa?n
Ba<'c Vie^.t ba<'n tru+.c xa. va`o Bo^. Tu+. Le^.nh Su+ DDoa`n 23 Bo^.
Binh.  Vi. Tu+ Le^.nh Chie^'n Tru+o+`ng cha^'p nha^.n ru?i ro, nguy
hie^?m, ye^u ca^`u Kho^ng Qua^n dda'nh bom tha<?ng va`o nhu+~ng xe
ta<ng ddi.ch.  Nhu+~ng pha?n lu+.c co+ A.37 lao xuo^'ng.  3 chie^'c
T.54 bo^'c cha'y, nhu+ng ro^`i 2 tra'i bom kha'c, ro+i tru'ng ha^`m
Chi? Huy va` Truye^`n Tin cu?a DDa.i ta' Tu+. Le^.nh Pho' Su+ DDoa`n 23
Bo^. Binh.  Ma^'t lie^n la.c vo+'i Tu+ Le^.nh Chie^'n Tru+o+`ng, va`
Ti?nh Tru+o+?ng Ban-Me^-Thuo^.t tu+` lu'c ddo' (Ho. dda~ dde^`n no+.
nu+o+'c).

8 gio+` sa'ng nga`y 11/3/75:  gio+` phu't cu?a DDi.nh Me^.nh, va` cu~ng
la` kho+?i dda^`u nga`y thu+' hai, trong tra^.n dda'nh quye^'t ddi.nh
giu+~a 2 mie^`n Nam-Ba<'c 1975.  Chie^'n tru+o+`ng Ban-Me^-Thuo^.t coi
nhu+ ke^'t thu'c, vo+'i su+. tra`n nga^.p cu?a Ba<'c qua^n!

Nhu+ng ta.i Ma<.t Tra^.n Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c, ca'ch
Ban-Me^-Thuo^.t khoa?ng 8 ca^y so^' ve^` phi'a DDo^ng, 1 Trung DDoa`n
cu?a Su+ Ddoa`n 23, Trung ddoa`n 53 Bo^. Binh va^~n tie^'p tu.c chie^'n
dda^'u the^m mo^.t tua^`n le^~ nu+~a.  Chie^'n dda^'u du~ng ma~nh, dai
da<?ng, phi thu+o+`ng...cho dde^'n nhu+~ng ngu+o+`i li'nh cuo^'i cu`ng,
va` nhu+~ng vie^n dda.n...cuo^'i cu`ng ddu+o+.c ba<'n ddi!

DDo' la` mo^.t huye^`n thoa.i trong cuo^.c chie^'n dda^'u cho^'ng
Co^.ng, tha^`n tha'nh nha^'t, cu?a Qua^n Da^n mie^`n Nam Vie^.t Nam.
DDo' cu~ng la` bie^?u tu+o+.ng tinh tha^`n gang the'p, sa<'t dda' cu?a
ngu+o+`i chie^'n si~ QLVNCH.

Tra^.n thu+? su+'c do` da^~m cu?a hai Trung DDoa`n Co^.ng Sa?n BV va`
Trung ddoa`n 53 Bo^. Binh dda^`u tie^n, xa?y ra lu'c 14 gio+` tru+a
nga`y 10/3/75, vo+'i ke^'t qua? ddi.ch bo? la.i chie^'n tru+o+`ng tre^n
200 xa'c che^'t!

Nhu+ng chu+a dda^`y mo^.t nga`y sau, 5 gio+` sa'ng 11/3/75, khi nhu+~ng
chie^'n xa T.54 Ba<'c Vie^.t nghie^`n na't nhu+~ng ddu+o+`ng pho^'
Ban-Me^-Thuo^.t, tie^'n tha<?ng va`o Bo^. Tu+ Le^.nh Su+ DDoa`n 23 Bo^.
Binh; cu~ng la` lu'c ddi.ch qua^n "ru+?a ha^.n" cho ddo^`ng bo.n
chu'ng, ta.i Ma<.t tra^.n Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c.

Su+ ddoa`n 316 To^?ng tru+` bi. cu?a CSBV, la^`n dda^`u tie^n ddu+o+.c
xu+? du.ng tre^n Chie^'n tru+o+`ng Cao Nguye^n, va` mie^`n Nam Vie^.t
Nam.  Tu+` "xa lo^. dda^'t" Ho^` chi' Minh, Su+ ddoa`n na`y ba^'t
cha^'p mo.i thie^.t ha.i, di chuye^?n nga`y, dde^m dde^? to+'i tra^.n
ddi.a dde^m 10/3/75; va` ngay sa'ng ho^m sau do^'c toa`n lu+.c lu+o+.ng
ta^'n co^ng Trung ddoa`n 53 Bo^. Binh!

45 phu't kho+?i dda^`u la` "nhu+~ng co+n mu+a dda.i ba'c", khie^'n
chie^'n si~ ta..."chi`m nga^.p" trong giao tho^ng ha`o.  Sau ddo',
Ba<'c qua^n, vo+'i nhu+~ng te^n li'nh tre?, xua^'t tra^.n la^`n dda^`u,
hung ha<ng ho` he't...xung phong.

Tu+`ng lo+'p, tu+`ng lo+'p...gu.c xuo^'ng, nhu+ng chu'ng va^~n ho^,
va^~n tie^'n.

Tra^.n thu+ hu`ng thu+' hai nga`y 11/3/75 na`y, ke'o da`i 2 gio+` 40
phu't.  Ga^`n 200 ngu+o+`i anh hu`ng (li'nh VNCH) cu?a chie^'n
tru+o+`ng mie^`n nu'i, vi~nh vie^~n buo^ng su'ng..."o+? la.i" Cao
Nguye^n VN!

Nhu+ng nhu+~ng ngu+o+`i co`n o+? la.i, va^~n tie^'p tu.c chie^'n
dda^'u.  Chie^'n dda^'u kho^ng ye^?m tro+., kho^ng tie^'p te^', kho^ng
ta?n thu+o+ng, kho^ng ta<'m go^.i, 24/24 gio+` ngoa`i chie^'n ha`o
pho`ng thu?!

Qua' 1/2 lu+.c lu+o+.ng bi. thie^.t ha.i, tu+` khi o+? Ma<.t Tra^.n
Qua?ng DDu+'c ru't ve^`.  Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh hie^.n co`n ho+n 1
Tie^?u DDoa`n, vo+'i khoa?ng 500 "tay su'ng".  Va` ho. dda~ chie^'n
dda^'u ddo+n ddo^.c sang nga`y thu+'ba, 12/3.  Nga`y thu+' tu+, 13/3.
Nga`y thu+' na<m, 14/3.  Nga`y thu+' sa'u, 15/3.  Nga`y thu+' ba?y,
16/3.  Va` ho^m nay, nga`y thu+' ta'm...17/3/75!

Tha^.t anh hu`ng! Tha^.t vi~ dda.i!  Tha^.t phi thu+o+`ng!  Kho^ng co`n
tu+` ngu+~ na`o kha'c ho+n dde^? ca ngo+.i, vinh danh ho..  Va` ddo'
cu~ng la` mo^.t huye^`n thoa.i, ddo^.c dda'o nha^'t cu?a chie^'n tranh
VN, trong tra^.n dda'nh sau cu`ng tre^n Chie^'n Tru+o+`ng Cao nguye^n!

Bay tre^n dda^`u nhu+~ng ngu+o+`i anh hu`ng cu?a Ma<.t Tra^.n Phi
Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c, tru+a nga`y 12/3/75, Thie^'u Tu+o+'ng Pha.m
va<n Phu', Tu+ Le^.nh Chie^'n Tru+o+`ng Cao Nguye^n, dda~ "no'i
chuye^.n" vo+'i hai ngu+o+`i qua^n nha^n lo+'n nha^'t va` nho? nha^'t
cu?a Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh.

"Ngu+o+`i anh hu`ng Vo~ A^n", Trung Ta' Trung Ddoa`n Tru+o+?ng.

- Buo^`n ngu? qua'..."Ma<.t Tro+`i" o+i! (Ma<.t tro+`i la` danh hie^.u
cu?a Tu+o+'ng Phu', Tu+ Le^.nh Qua^n DDoa`n II ho^m nay)

- "Chu' ma`y"...chi.u no^?i kho^ng?  Tinh tha^`n anh em ra sao?

- Bi. "su+'t me?...kha kha'" nga`y ho^m qua, nhu+ng chu+a sao.  "Ma<.t
tro+`i" ye^n ta^m!

- "Chu' ma`y" muo^'n gi`...da<.c bie^.t kho^ng?

- Da. kho^ng!  Nhu+ng sao "Ma<.t Tro+`i" kho^ng bay tru+.c tha<ng ho^m
nay?

- Ta.i..."qua" muo^'n "o+? cho+i" vo+'i "chu' ma`y" va` nhu+~ng anh em
kha'c, la^u la^u mo^.t chu't.  Ma` ta.i sao "chu' ma`y" ho?i...nhu+
va^.y?

- Ta.i vi` to^i muo^'n mo+`i..."Ma<.t tro+`i" dda'p xuo^'ng coi "kho
vu~ khi' Vie^.t co^.ng" o+? Pho`ng Danh Du+. Phi Ca?ng,...cho anh em
le^n tinh tha^`n!

Tu+o+'ng Phu' cu+o+`i:

- Y' kie^'n hay dda^'y! Tho^i...dde^? la^`n sau va^.y!

- ...

"Ngu+o+`i anh hu`ng Nguye^~n Va<n Ba?y", Binh nhi`, xa. thu? su'ng
co^'i 81 ly:

- Em te^n gi`? Bao nhie^u tuo^?i?

- Da...., binh nhi` Nguye^~n Va<n Ba?y, 18 tuo^?i!

- Em tha^'y Vie^.t Co^.ng...che^'t nhie^`u kho^ng?

- Nhie^`u, nhie^`u la<'m...Thie^'u Tu+o+'ng!

- Em muo^'n xin Thie^'u Tu+o+'ng gi` na`o?

- Xin...thuo^'c hu't, va` lu+.u dda.n.

- Gi` nu+~a?

- Tho^i!

- Thie^'u Tu+o+'ng tha<ng ca^'p cho em le^n...binh nha^'t!  Chi.u
kho^ng?

- ...

Mo^.t gio.ng cu+o+`i khu'c khi'ch trong ma'y:

- "O^ng Tha^`y!"...O^ng Tu+o+'ng ta<.ng to^i ca'i..."ca'nh
ga`"...chie^n bo+!

- Kho^ng ddu+o+.c, ..."tao" pha?n ddo^'i!!

- ...

Ca'i "ca'nh ga`", chu+~ V, ddo' la` hi`nh da'ng cu?a chie^'c lon...binh
nha^'t.  "O^ng Tha^`y" la` tie^'ng go.i tha^n ma^.t vi. Trung Ta' Trung
ddoa`n Tru+o+?ng, ma` ngu+o+`i "binh nha^'t vu+`a ddu+o+.c...ta^n
tha<ng" Nguye^~n va<n Ba?y thu+o+`ng hay xu+? du.ng.

Ma^?u ddo^'i thoa.i tre^n, cho tha^'y ti`nh chie^'n hu+~u, anh em cu?a
"nhu+~ng ngu+o+`i li'nh" Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh.  DDo' cu~ng la`
ca'ch dde^? chu+'ng minh, ta.i sao trong nhu+~ng nga`y cuo^'i cu`ng,
ho. va^~n so^'ng che^'t be^n nhau?  Ho. dda~ chia nhau tu+`ng vie^n
dda.n, tu+`ng du'm ga.o sa^'y, tu+`ng ho+'p nu+o+'c, tu+`ng ho+i
thuo^'c...

Theo tho+`i gian, 7 nga`y, dde^m chie^'n dda^'u..da`i ho+n 7 na<m, ta.i
Ma<.t Tra^.n Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c.  DDa~ 3 nga`y ro^`i, tu+` khi
le^.nh trie^.t thoa'i Cao Nguye^n ddu+o+.c ban ha`nh, Trung DDoa`n 53
kho^ng co`n nha^.n ddu+o+.c ba^'t cu+' mo^.t tie^'p te^', lie^n la.c
na`o vo+'i Qua^n DDoa`n.  Ho. dda~ pha?i xu+? du.ng ca? su'ng dda.n
ti.ch thu ddu+o+.c cu?a qua^n thu`, trong tra^.n dda'nh dda^`u tie^n,
dde^? ba<'n la.i chu'ng!

Nhu+ng ho^m nay, 17/3/75, se~ la` nga`y...da`i nha^'t trong cuo^.c
ddo+`i li'nh chie^'n cu?a ho.!

7 gio+` 40 sa'ng, khi ru+`ng nu'i Cao Nguye^n va^~n co`n ngu? ye^n
vo+'i nhu+~ng lo+'p su+o+ng mu` phu? ki'n.  Ha`ng tra<m, ha`ng nga`n
vie^n dda.i ba'c Ba<'c qua^n "na~" va`o nhu+~ng chie^'n ha`o cu?a Trung
Ddoa`n 53 BB.  Co?, ca^y ra.p xuo^'ng.  Nhu+~ng "co^.t...dda^'t ddo?",
tu+`ng cu.m, tu+`ng kho'm da^ng cao!

Tra^.n ddi.a pha'o ke'o da`i 1 tie^'ng ddo^`ng ho^`.  Tie^'p theo sau
la` tie^'ng loa ke^u go.i dda^`u ha`ng.  Tie^'ng "ho` reo, so'ng vo+~"
cu?a bie^?n ngu+o+`i.  Va` ro^`i tie^'ng ga^`m the't cu?a ha`ng ddoa`n
chie^'n xa T.54 tre^n kha<'p nga? tie^'n va`o...ca^`y na't phi dda.o
Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c, Ban-Me^-Thuo^.t!

Ho^m nay la` nga`y dda^`u cu?a cuo^.c ru't qua^n cu?a Qua^n Ddoa`n II.
Su+. ddo`an 316 CSBV quye^'t "khai tu+?" Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh.
Quye^'t nho^? ddi "ca'i gai" cuo^'i cu`ng cu?a Ma<.t Tra^.n
Ban-Me^-Thuo^.t, cu?a Chie^'n Tru+o+`ng Cao Nguye^n, dde^? tie^'n ve^`
Duye^n Ha?i.

8 gio+` 30 sa'ng, DDa.i Tu+o+'ng Cao Va<n Vie^n, To^?ng Tham Mu+u
Tru+o+?ng QLVNCH, vi. Tu+o+'ng lo+'n nha^'t cu?a Qua^n DDo^.i, go.i
ye^u ca^`u ddu+o+.c tu+o+`ng tri`nh dda<.c bie^.t ve^` Ma<.t Tra^.n Phi
Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c, va` ca'c chie^'n si~ Trung DDoa`n 53 Bo^.
Binh.

DDa^y cu~ng la` mo^.t vinh du+., mo^.t ha~nh die^.n cuo^'i cu`ng da`nh
cho nhu+~ng "du~ng si~" ta.i Ma<.t Tra^.n na`y!  Nhu+ng DDa.i Tu+o+'ng
Vie^n chi? ddu+o+.c ba'o ca'o, qua nguo^`n tin kho^ng chi'nh xa'c, cu?a
Bo^. Tu+ Le^.nh Su+ DDoa`n 23 Ha`nh Qua^n o+? Phu+o+'c An:  Trung
DDoa`n 53 Bo^. Binh ddang bi. dda'nh ra^'t na<.ng, Ba<'c qua^n dda~
tra`n nga^.p vi. tri' pho`ng thu?!

DDa.n he^'t, lu+o+ng thu+.c he^'t.  Kho^ng co`n ca^'p Chi? Huy, kho^ng
co`n ddu+o+.c ye^?m tro+., kho^ng co`n ma'y mo'c lie^n la.c
dde^?...ke^u cu+'u.  Nhu+~ng chie^'n si~ Trung Ddoa`n 53 Bo^. Binh gu.c
nga~ tu+`ng ngu+o+`i, tu+`ng to^?, tu+`ng Tie^?u Ddo^.i...trong nhu+~ng
chie^'n ha`o, cho dde^'n ngu+o+`i cuo^'i cu`ng!

1 gio+` 30 sa'ng, tie^'ng su'ng im ba<.t.  Ba<'c qua^n ca<'m ngo.n co+`
ddo? tre^n DDa`i Kie^?m Soa't cu?a Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c, va` thu
do.n chie^'n tru+o+`ng.

Kho^ng co' tu` binh, kho^ng co' ca? nhu+~ng ngu+o+`i li'nh...bi.
thu+o+ng.  Nhu+~ng "du~ng si~" Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh kho^ng co`n
chie^'n dda^'u nu+~a.  Ho. dda~ "tan ra, dda~ na't ra...tu+`ng ma?nh
vu.n" va`, la^~n trong dda^'t ddo? cu?a mie^`n Cao Nguye^n hu`ng vi~!

Nga`y 17/3/75, Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh bi. Ba<'c qua^n xo'a te^n.
DDo' cu~ng la` mo^.t nga`y ddau buo^`n!  La^`n dda^`u tie^n trong 21
na<m chie^'n dda^'u cho^'ng Co^.ng giu+~ nu+o+'c, Bo^. Tu+ Le^.nh Qua^n
Ddoa`n II trie^.t thoa'i kho?i Cao Nguye^n!!

Nhu+ng kho^ng, ddo' va^~n chu+a pha?i la` nhu+~ng do`ng chu+~ cuo^'i
cu`ng bie^'t ve^` ca'c du~ng si~ Trung DDoa`n 53 Bo^. Binh!  Bo+?i vi`,
va^~n co`n nhu+~ng anh hu`ng cu?a QLVNCH mang phu` hie^.u cu?a Trung
DDoa`n 53 tre^n vai a'o.

2 nga`y sau khi Ba<'c qua^n tra`n nga^.p Phi Tru+o+`ng Phu.ng Du+.c,
Ban-Me^-Thuo^.t, mo^.t nho'm 16 qua^n nha^n cu?a ddo+n vi. na`y,
dda~..."ve^`" dduo+.c Phu+o+'c An va` tie^'p tu.c chie^'n dda^'u ta.i
Ma<.t Tra^.n Quo^'c Lo^. 21.  Mo^.t tua^`n le^~ sau nu+~a, nga`y
24/3/75, ba "ngu+o+`i anh hu`ng" kha'c, sau 7 nga`y 7 dde^m ddi tre^n
ma^'y chu.c ca^y so^' ddu+o+`ng ru+`ng, nu'i,"so^'ng vo+'i co? ca^y,
thie^n nhie^n", tu+` Ban-Me^-Thuo^.t dda~ le^n to+'i buo^n Thu+o+.ng
Dam Rong, DDa` La.t!  Ho. la` nhu+~ng qua^n nha^n ba^'t tu+? cu?a Trung
DDoa`n 53 Bo^. Binh!  Ho. tha^.t "vi~ dda.i".  Tha^.t phi thu+o+`ng!!

(Pho'ng Vie^n Chie^'n Tru+o+`ng Pha.m Hua^'n tu+o+`ng thua^.t)
Newsgroups: soc.culture.vietnamese