From: luong@fps.com (Luong Nguyen-Duy)
Subject: [LIT]  DDi Va`o Co~i Tho+ Tue^. Sy~
Organization: Cray Research Superservers Inc., San Diego CA, USA
Date: Sat, 15 Aug 1992 23:34:32 GMT



Ca'ch dda^y ra^'t la^u to^i co' vie^'t mo^.t tie^?u lua^.n trong ddo'
co' tri'ch mo^.t ba`i tho+ cu?a Tue^. Sy~ .  Hai tua^`n tru+o+'c bo^?ng
ddo.c ddu+o+.c ba`i tie^?u lua^.n cu?a Bu`i Gia'ng ve^` ba`i tho+ na`y .
Che'p lai. dda^y cho nhu+~ng ke? ddo^`ng ddie^.u cu`ng thu+o+?ng
nghie^.m .  Cu`ng thu+o+?ng thu+'c tho+ Tue^. Sy~ va` xem Bu`i Gia'ng lu'c
ti?nh uye^n ba'c ra sao .

Ba`i na^`y che'p la.i tu+` ba'o  DDa^'t Mo+'i so^' tha'ng 7 va` 8 na(m 1992 .
DDa^'t Mo+'i tri'ch ba`i na`y tu+` cuo^'n "DDi Va`o Co?i Tho+" .  Xin
bo? qua lo^?i chi'nh ta? .

Luong Nguyen-Duy

P.S 1 : Especially for KBTa

P.S 2 : Ai bie^'t chu+? Ha'n-Vie^.t xin di.ch du`m 4 ca^u tho+ tie^'ng Ha'n
		trong ba`i .  Ca'm o+n .



=========================================================================


	DDi Va`o Co~i Tho+
	    Tue^. Sy~

	. Bu`i Gi'ang

Tue^. Sy~ mo^.t vi. su+ .  O^ng vie^'t va(n nghie^m tu'c, nhu+~ng so+? tri
cu?a o^ng ve^` Pha^.t Ho.c tha^.t qua?ng ba't vo^ cu`ng .  Tha^'y o^ng ve?
ngu+o+`i kha('c kho^?, kho^ng ai ngo+` linh ho^`n kia co`n a^?n mo^.t nguo^`n
tho+ tha^m vie^~n u u ..

Mo^.t bu+?a o^ng ddo.c cho to^i nghe hai ca^u tho+ chu+? Ha'n cu?a o^ng :

	Tha^m da. phong phie^u nghie^.p a?nh tu`y
	Hie^.n tie^`n vi. lie^~u la.c hoa phi

O^ng ba?o la`m sao tie^'p cho hai ca^u dde^? tha`nh ba`i tu+' tuye^.t .

To^i dde^` nghi. vo+'i o^ng ne^n nho+` ni co^ Tri' Ha?i tie^'p giu`m .
O^ng nghu+o+ng nghi.u ba~o to^i ddu+`ng ne^n ro+~n ddu`a nhu+ the^' .  Va^.y
to^i xin lai rai thu+? vie^'t :

	Tha^m da. phong phie^u nghie^.p a?nh tu`y
	Hie^.n tie^`n vi. lie^~u la.c hoa phi
	Phie^u bo^`ng ta^m su+. ta^n toan le^.
	Tri' Ha?i dda ta`m tru'c loa.n ty

Va` xin o^ng cha? ne^n la^'y the^' la`m bu+.c mi`nh .

Nhu+ng co' ai ngo+` dda^u nha` su+ ki'nh dda'o e de` kia, kho^ng he^` bao
gio+` co' vu+o+'n lu.y, la.i co`n mang mo^.t nguo^`n tho+ Vie^.t phi pha`m ?
Mo^.t ba`i tho+ "kho^ng dde^`" cu?a o^ng khie^'n ngu+o+`i ta khie^'p vi'a
ma^'t a(n ma^'t ngu? :

	DDo^i ma('t u+o+'t tuo^?i va`ng cung tro+`i ho^.i cu?
	A'o ma`u xanh kho^ng xanh ma~i tre^n ddo^`i hoang
	Phu't vo^.i va~ bo^?ng tha^'y mi`nh du thu?
	Tha('p dde`n khuya ngo^`i ke^? chuye^.n tra(ng ta`n

Mo+'i nghe bo^'n ca^u tho^i, to^i dda~ ca?m tha^'y la.nh buo^'t linh ho^`n,
te^ co'ng ca? co~i da. .

	Tu+` nu'i la.nh dde^'n bie^?n im muo^n thu+o+?i
	DDi?nh dda' na`y vo+'i ha.t muo^'i ddo' chu+a tan
	Cu+o+`i vo+'i na('ng mo^.t nga`y sao cho'ng the^'
	Nay mu`a ddo^ng mai mu`a ha. buo^`n cha(ng
	DDe^'m to'c ba.c tuo^?i ddo+`i chu+a ddu?
	Bu.i ddu+o+`ng da`i go't mo?i ddi quanh
	Gio+` ngo' la.i bo^'n va'ch tu+o+`ng u? ru?
	Suo^'i nguo^`n xa ngu+o+.c nu+o+'c xuo^i nga`n


To^i hoa?ng vi'a dde^` nghi. :  DDa.i su+ ne^n ga'c bo? vie^'t sa'ch ddi .
Va` la`m tho+ tie^'p nhie^`u cho .  Ne^'u kho^ng thi` ne^n thi ca Vie^.t ma^'t
ddi mo^.t thie^n ta`i qua' lo+'n .

O^ng dda'p : --  DDe^? ve^` ho?i la.i ni co^ Tri' Hai? xem co' ddu'ng nhu+
lo+`i the^' cha(ng .

	DDo^i ma('t u+o+'t tuo^?i va`ng
	Cung tro+`i
	Ho^.i cu?

Xin vie^'t xuo^'ng gio`ng thu+ tha? nhu+ the^' .  A('t nhi`n tha^'y
cha^'t trang tro.ng di. thu+o+`ng cu?a hoa`i nie^.m .  Hoa`i nie^.m la` gi` ?
-- Cung tro+`i ho^.i cu? .  Mo^.t ho^.i dda.p thanh ?  Mo^.t ho^.i nao nu+'c ?
-- "Gio+` nao nu+'c cu?a mo^.t tho+`i tre? da.i ?"

	DDo^i ma('t u+o+'t tuo^?i va`ng cung tro+`i ho^.i cu?


Mo+? lo+`i ra, nguo^`n tho+ tru+.c nha^.p va`o trung ta^m co+n mo^.ng chie^m
nie^.m .  DDa^`y ddu? he^'t mo.i ye^'u to^' ba't nga't :  mo^.t cung tro+`i
xa'n la.n bao la, mo^.t ho^.i cu? xao xuye^'n, mo^.t tuo^?i va`ng long lanh ...
Mo^.t ddo^i ma('t u+o+'t nga^.m ngu`i cu?a hie^.n ta.i .

Nhu+ng ma.ch tho+ ddi nga^`m .  Tie^'t nhi.p a^m tha^`m nhie^'p da^~n .
Thi si~ kho^ng ca^`n to+'i mo^.t hi`nh dung tu+` na`o ca?, va^~n no'i
ddu+o+.c he^'t mo.i ddie^`u "pha?i no'i" vo+'i mo.i ngu+o+`i "muo^'n nghe"
vo+'i rie^ng mi`nh "kho^ng thie^'t chi chuye^.n no'i" .

Ngu+o+`i thi si~ xua^'t chu'ng xua^'t tha^`n thu+o+`ng co' phong tha'i
kha'c thu+o+`ng ddo' .  Ho. no'i ra^'t i't ma` no'i ra^'t nhie^`u .  Ho.
no'i ra^'t nhie^`u ma` chung quy ho^` nhu+ cha(?ng tha^'y gi` he^'t .
Ho. no'i cho ho. , ma` nhu+ no'i cho mo.i ngu+o+`i .  No'i cho mo.i ngu+o+`i
ma` co+ ho^` cha(?ng ba^.n ta^m gi` to+'i chuye^.n thie^n ha. nghe hay la`
cha(?ng nghe .

No^~i vui, no^~i buo^`n cu?a ho., hi`nh nhu+ cha(?ng co' chi gio^'ng lo^'i
vui buo^`n cu?a chu'ng ta .  Do ddo' chu'ng ta tra'ch mo'c ho. mo^.t ca'ch
le^.ch la.c he^'t ca? - par manque de justice interne .

Trong mo^.t cuo^.c vui, ta ho?i ho. va`i ddie^`u .  Ho. lo+ dde^~nh tho+` o+,
ta tu+o+?ng ho. kie^u ba.c .  Trong lu'c mo.i ngu+o+`i ga`o kho'c giu+?a
dda'm tang, ho. phie^u nhie^n ddi qua, tro^ng co' ve? nhu+  mi?m cu+o+`i,
nie^m hoa vi tie^'u .  Ta tu+o+?ng ho. ta`n nha^?n tho^ ba.o .

Vua Gia Long nga`y xu+a dda~ tu+`ng la^'y la`m qua'i di. ve^` tha'i ddo^. cu?a
Nguye^?n Du : "Tra^~m du`ng ngu+o+`i kho^ng pha^n bie^.t ke? Nam, ke? Ba('c .
Ai co' ta`i thi` tra^~m tro.ng du.ng (...) Co+' sao khanh la.i u sa^`u i't
no'i suo^'t na(m nhu+ the^' ?"

O^ng vua kia la^'y la`m la. la` pha?i le~ la('m, ho+.p vo+'i lu+o+ng tri
tho'i thu+o+`ng thie^n ha. la('m .  O^ng kho^ng the^? hie^?u vi` sao vi.
dda.i tha^` kia cu+' mie^n man nhu+ na(`m trong co?i mo^.ng tha^`n di, ho^`n
di.ch !

Vua dda~ ban cho chan ho`a o+n mu+a mo'c, o+n Tha'nh DDe^' dda~ do^`i da`o
vo+'i Hie^.p Lo^. nhu+ the^', lo^.c tro.ng quye^`n cao dda(.c a^n tha^m ha^.u
nhu+ the^', co+' sao Lie^.p Ho^. chu+a vu+`a lo`ng, va^~n nhu+ cu+' nhu+
tha? mo^.ng chay.y lang thang ve^` cha^n tro+`i hu+o+'ng kha'c .

DDa'p : A^'y chi'nh bo+?i ddo^i ma('t nhi`n dda^y ma` tha^'y dda^u dda^u .

	DDo^i ma('t u+o+'t tuo^?i va`ng
	Cung tro+`i ho^.i cu?

DDo^i ma('t u+o+'t ?  DDo^i ma('t cu?a ai ?  Vi` sao u+o+'c ?  Vi` le^. tra`o
hay vi` qua' long lanh ?

Thy si~ kho^ng no'i ro~ .  A^'y la` giu+~a mo^.t khoa?ng tro^'ng va('ng la(.ng
pho'ng nie^.m cho tho+ .

Tha ho^` cho chu'ng ta tu+. do nghi~ hai ba lo^'i .  Hoa(.c la` ddo^i ma('t
thi nha^n u+o+'t trong hie^.n ta.i vi` nho+' nhung mo^.t tro+`i ho^.i cu~ .

Hoa(.c la` ddo^i ma('t giai nha^n na`o long lanh di.u ma^.t nhu+ nu+o+'c
suo^'i chan ho`a, soi bo'ng trong mo^.t khung tro+`i ho^.i cu~ ba^'t tuye^.t
na`o, ma` nga`y nai ta.i ha. dda'nh ma^'t ro^`i cha(ng ?

	A'o ma`u xanh kho^ng xanh ma~i tre^n ddo^`i hoang

A'o ma`u xanh ?  Ma`u xanh ma`u cha`m cu?a co^ ga'i Ma'n ga'i Mu+o+`ng, ga'i
nu'i na`o xu+a kia ba(ng ru+`ng ma` thi nha^n dda~ nga^?u nhie^n mo^.t la^`n
nhi`n dda('m dduo^'i ?

To^i kho^ng no'i sai su+. tha^.t ma^'y dda^u .  Vi` Tue^. Sy~ vo^'n xu+a kia
o+? La`o .  Cha me. o^ng kie^`u cu+ tre^n dda^'t Thu+o+.ng La`o Trung Vie^.t .
Ba` me. o^ng thi?nh thoa?ng cu~ng ve^` Sa`i Go`n to+'i chu`a vie^'ng o^ng 
ddem qua` cho o^ng mo^.t ddo^i de'p rie^ng bie^.t, mo^.t ta^'m kha(ng qua`ng
rie^ng ta^y .

	DDo^i ma('t u+o+'t tuo^?i va`ng
	Khung tro+`i ho^.i cu?
	A'o ma`u xanh
	Kho^ng xanh ma~i
	Tre^n ddo^`i hoang

Phu't vo^.i va~ bo^?ng tha^'y mi`nh du thu? .  Tha('p dde`n khuya ngo^`i ke^?
chuye^.n tra(ng ta`n

	Phu't vo^.i va~ bo^?ng tha^'y mi`nh du thu?  ?

Mi`nh la` tha^n bo^` ta't, quanh na(m kinh ke^. trai chay, the^' sao mo^.t
phu't vo^.i va~ la.i da'm la`m tha^n du thu? ?  Da'm ga'c bo? ke^. kinh ?
Da'm mo+? cuo^.c tha('p dde`n khuya ngo^` ke^? chuye^.n tra(ng ta`n ?

Pha?i co' nhi`n tha^'y gu+o+ng ma(.t kha('c kho^? cha^n tu cu?a Tue^. Sy~,
mo+'i king hoa`ng vi` lo+`i no'i tha(m tha(?m ddo+n so+ no. .  Lo+`i no'i
nhu+ nga^n le^n tu+` dda'y linh ho^`n tie^`n kie^'p .  Tu+` mo^.t que^
hu+o+ng thu+o+.ng du bao la ru+`ng nu'i gio' su+o+ng canh chie^`u
nguye^.t rung rinh trong trong dde^m la.nh .

	Tu+` nu'i la.nh dde^'n bie^?n im muo^n thuo+?
	DDi?nh dda' na`y vo+'i ha.t muo^'i ddo' chu+a tan
	Cu+o+`i vo+'i na('ng mo^.t nga`y sao cho'ng the^'
	Nay mu`a ddo^ng mai mu`a ha. buo^`n cha(ng


Mo^'i ti`nh ro^.ng tha? suo^'t bie^?n non im li`m la.nh le~o .  Mo^.t
ha.t muo^'i  va^~n chu+a tan .  Mo^.t ne^'p u a^?n cu?a lo`ng mi`nh bo+ vo+
kho^ng go^.t ru+?a .

	Tu+` nu'i la.nh dde^'n bie^?n im muo^n thuo+?
	DDi?nh dda' na`y vo+'i ha.t muo^'i ddo' chu+a tan

Ta tu+o+?ng nghe ra "cao ca'ch die^.u" bi hu`ng cu?a mo^.t Hie^.p Lo^., mo^.t
Nerval, mo^.t cho^? tra^`m thanh nha^'t trong cung ba^.t Nietzsche .

Thy nha^n dda~ ma^'y phen ngo^`i ngo' tra(ng ta`n ?  Ngo^`i tre^n mo^.t ddi?nh
dda' ?  Bo^'n be^` ru+`ng thie^n gia(ng ro^.ng ngu't nga`n ma`u tra(ng xanh
tie^'p gia'p vo+'i cha^n tro+`i xa xuo^i dda.i hai? ?

DDi?nh dda' va` ha.t muo^'i la` hai cho^'n ke^'t tu. tinh the^? cu?a nu'i
va` bie^?n .  DDi?nh dda' qui tu. ve^` mo^.i hu+o+ng ma`u tro+`i ma^u
ru+`ng ru' .  Ha.t muo^'i chu+'a cha^'t lu+o+.ng ha?i ha`m cu?a tru`ng
du+o+ng .  DDo' la` ca'i ba^'t ta^.n cua? ta^m ti`nh du+`ng su+~ng
la.i giu+~a tue^' nguye^.t phie^u du :

	Cu+o+`i vo+'i na('ng mo^.t nga`y sao cho'ng the^'
	Nay mu`a ddo^ng mai mu`a ha. buo^`n cha(ng

Mo^.t tie^'ng "buo^`n cha(ng" lo+ lu+~ng nu+?a nhu+ cha^'t va^'n, nu+?a nhu+
nga^m ngu`i ta tha'n, di`u ve^` ca? mo^.t khu'c ta^n thanh ddoa.n tru+o+`ng :

	Sen ta`n cu'c la.i no+? hoa
	Sa^`u da`i nga`y nga('n ddo^ng dda` sang xua^n
	DDe^'m to'c ba.c tuo^?i ddo+`i chu+a ddu?
	Bu.i ddu+o+`ng da`i go't mo?i ddi quanh

Tie^'t nhi.p tho+ la.i bie^'n ddo^?i :

	DDe^'m to'c ba.c
	Tuo^?i ddo+`i
	Chu+a
	Ddu?
	Bu.i ddu+o+`ng da`i
	Go't
	Mo?i
	DDi
	Quanh

Tie^'t ddie^.u cu~ng ra.c ro+`i nhu+ go't mo?i ddi quanh .  Mo^.t
tuo^?i ddo+`i chu+a ddu? ?  Mo^.t tuo^?i xua^n chu+a vu+`a ?  Mo^.t
tuo^?i va`ng so+'m cha^'m du+'t ?  Mo^.t tuo^?i "dda'" so+'m tu+` gia~ mo.i
ye^u thu+o+ng ?

	Gio+` ngo' la.i bo^'n va'ch tu+o+`ng u? ru?
	Suo^'i nguo^`n xa
	Ngu+o+.c nu+o+'c
	Xuo^i nga`n ...

Ba`i tho+ du+`ng la.i .  Du+ a^m ba^'t tuye^.t ke'o da`i trong dde^m lu+~ thu+'
khe'p mi`nh trong bo^'n tu+o+`ng vo^i nha.t nho`a u? ru~ ngu.c tu` .

Chi? mo^.t ba`i tho+, Tue^. Sy~ dda~ tru`m la^'p he^'t cha^n tro+`i mo+'i
cu~ tu+` DDu+o+`ng Thi Trung Hoa dde^'n Sie^u Thu+.c Ta^y Phu+o+ng

			Bu`i Gia'ng

			(Tri'ch "DDi Va`o Co~i Tho+")

==============================================================================
Newsgroups: soc.culture.vietnamese