X-Mailer: ELM [version 2.3 PL11]
Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Date:         Mon, 11 Jan 1993 19:28:08 PST
              USENET." <VIETNET@USCVM.BITNET>
From:         Vietnamese Professionals Society <hcgvn@NETCOM.COM>
Subject:      [VPS] BBC's interview with chi Vu~ Mo^.ng Lan

DDa`i BBC Pho?ng Va^'n Tie^'n Si~ Vu~ Mo^.ng Lan, Pho' Ho^.i Tru+o+?ng
Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam

Giao DDie^?m xin gio+'i thie^.u dde^'n quy' ho^.i vie^n no^.i dung to'm
lu+o+.c cu?a ba`i pho?ng va^'n do chu+o+ng tri`nh Vie^.t ngu+~ dda`i BBC
da`nh cho chi. Vu~ Mo^.ng Lan no'i ve^` ti`nh hi`nh kinh te^' VN, nha^n
di.p Quo^'c Ho^.i CSVN nho'm ho.p tho^ng qua mo^.t so^' bie^.n pha'p ca?i
to^? cu?a Nha` Nu+o+'c CSVN ddu+a ra va`o tha'ng 10 vu+`a qua\. Chu+o+ng
tri`nh pho?ng va^'n na`y dda~ pha't thanh ve^` VN va`o lu'c 11 gio+` 30
sa'ng, nga`y 13 tha'ng 10 na(m 1992.

---------------

BBC: Trong cuo^.c ho.p Quo^'c Ho^.i vu+`a qua, pho' thu? tu+o+'ng Phan Va(n
Kha?i dda~ tri`nh ba`y mo^.t hi`nh a?nh ra^'t la` la.c quan ve^` kinh te^'
VN. Trong khi cu~ng va^~n du+~ kie^.n ddo', ba'o ca'o ke^'t thu'c ky` ho.p
Quo^'c Ho^.i la.i ra ve? ra^'t bi quan ve^` ti`nh hi`nh. Theo y' chi., ta.i
sao la.i co' su+. kha'c bie^.t nhau ve^` nha^.n ddi.nh nhu+ va^.y va` theo
y' Chi. dda(`ng sau co' su+. ba^'t ddo^`ng a^'y co' the^? co' nhu+~ng
nguye^n nha^n na`o kha'c ho+n la` ddo+n thua^`n ve^` kinh te^' kho^ng?

VML: Thu+a anh, to^i nghi~ la` kho^ng co' su+. ba^'t ddo^`ng hay no'i
ddu'ng ra la` kho^ng co' su+.  ma^u thua^~n ve^` nha^.n ddi.nh giu+~a o^ng
Phan Va(n Kha?i (PVK), dda.i die^.n chi'nh quye^`n (CQ) va` Quo^'c Ho^.i
(QH) Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam. Nhu+~ng ddie^`u bi quan qua ba'o ca'o cu?a QH
chi?  la` dde^? ta.o a^'n tu+o+.ng cho ngu+o+`i ta tha^'y la` nhu+~ng vi.
"da^n cu+?" co' na(ng lu+.c quye^'t ddi.nh nhu+~ng vie^.c tro.ng dda.i cu?a
dda^'t nu+o+'c va` co' "kha? na(ng" gia'm sa't vie^.c la`m cu?a phi'a
chi'nh quye^`n. Co`n o^ng Kha?i pha?i no'i ve^` hi`nh a?nh la.c quan cu?a
ne^`n kinh te^', vi` dda^y la` quy u+o+'c ma` nha` nu+o+'c pha?i la`m trong
nhu+~ng di.p le^~ chi'nh thu+'c, nha^'t la` ho. ddang ca^`n ca'i vo? la.c
quan ddo' dde^? "thu hu't" dda^`u tu+ ngoa.i quo^'c.

To^i xin ddo+n cu+? la` theo to+` Sa`i Go`n Gia?i Pho'ng, nga`y 8 tha'ng 10
vu+`a qua dda~ vie^'t, "QH co' ho.p rie^ng toa`n the^? ta.i ho^.i tru+o+`ng
Ba DDi`nh dde^? nghe ddoa`n thu+ ky' ba'o ca'o va` nghe o^ng PVK tri`nh
ba`y the^m mo^.t so^' va^'n dde^` kinh te^' xa~ ho^.i\. Ha^`u he^'t ca'c
to^? dda.i bie^?u QH dde^`u nha^'t tri' vo+'i ba'o ca'o cu?a Ho^.i DDo^`ng
Bo^. Tru+o+?ng ghi nha^.n trong 9 tha'ng dda^`u na(m nay, ne^`n kinh te^'
dda~ dda.t the^m nhu+~ng ke^'t qua? tie^'n bo^. tie^'p theo nhu+~ng
chuye^?n bie^'n ti'ch cu+.c cu?a nhu+~ng na(m tru+o+'c".

Cu~ng theo to+` ba'o na`y thi` "nhie^`u y' kie^'n cho ra(`ng ba'o ca'o cu?a
chi'nh phu? khi nha^.n ddi.nh ve^` ca'c chuye^?n bie^'n su+. ta(ng
tru+o+?ng ne^`n kinh te^' dda~ dda'nh gia' co' pha^`n chu+a ddu'ng mu+'c
ve^` ca'c kho' kha(n to^`n ta.i lo+'n cu?a ne^`n kinh te^' nu+o+'c ta
hie^.n nay\. Ca'c dda.i bie^?u QH co' the^m kie^'n nghi. va` lu+u y' vo+'i
chi'nh phu? ve^` ca'c nga`nh va` ca'c la~nh vu+.c chu? ye^'u\. Ca'c DDa.i
bie^?u QH dda~ go'p nhie^`u bie^.n pha'p ha^`u tie^'p tu.c thu+.c hie^.n
nhie^.m vu. na(m 1992, ta'n tha`nh ca'c bie^.n pha'p cu?a Ho^.i DDo^`ng
Bo^. Tru+o+?ng dda~ ne^u ra, hoan nghinh chu+o+ng tri`nh ha`nh ddo^.ng cu?a
chi'nh phu? trong ba`i pha't bie^?u cu?a Thu? Tu+o+'ng Vo~ Va(n Kie^.t ".

Ro~ ra`ng qua ca'c ta`i lie^.u do chi'nh nhu+~ng co+ quan ngo^n lua^.n cu?a
nha` nu+o+'c pho^?  bie^'n thi` to^i kho^ng tha^'y su+. ba^'t ddo^`ng na`o
giu+~a o^ng PVK va` dda.i bie^?u QH. Tuy nhie^n, trong mo^.t va`i tru+o+`ng
ho+.p kho^ng ddo+n thua^`n ve^` kinh te^', co^.ng sa?n Vie^.t Nam muo^'n
ta.o mo^.t so^' a^'n tu+o+.ng ra be^n ngoa`i la` co' su+. ma^u thua^~n nhau
giu+~a chi'nh quye^`n vo+'i quo^'c ho^.i\. Nhu+ to+` Lao DDo^.ng Chu?
Nha^.t, co+ quan trung u+o+ng cu?a To^?ng Lie^n DDoa`n Lao DDo^.ng Vie^.t
Nam, dda~ co' mo^.t ba`i nha^.n ddi.nh la` "ky` ho.p thu+' I QH khoa' 9
tha`nh co^ng to^'t dde.p, ro~ ne't mo^.t QH da^n chu?. Ca'c dda.i bie^?u
cu?a kho'a 9 dda~ to? ro~ tie^'p no^'i ddu+o+.c qua' tri`nh ddo^?i mo+'i
cu?a khoa' 8 la` kho^ng khi' da^n chu? nga`y ca`ng ro~ ne't. QH khoa' 9
cu~ng ra^'t sa('c xa?o trong vie^.c pha^n ti'ch ti`nh hi`nh kinh te^' xa~
ho^.i 9 tha'ng qua vo+'i ho+n 300 y' kie^'n pha^n ti'ch, go'p y' va` cha^'t
va^'n tre^n ca'c la~nh vu+.c no^ng nghie^.p, la^m nghie^.p, co^ng nghie^.p,
xua^'t nha^.p ca?ng, ta`i chi'nh, tie^`n te^.".

Tu+'c la`, qua nhu+~ng loa.i ba`i ba'o nhu+ the^' na`y, chu? ta^m cu?a Ha`
No^.i muo^'n ddu+a ra nhu+~ng hi`nh a?nh "co'" sinh hoa.t da^n chu? trong
co+ che^' da^n cu+? dde^? ta.o a^'n tu+o+.ng la` dda?ng dda~ ta'ch ro+`i
nha` nu+o+'c, dda.i bie^?u cu?a da^n co' quye^`n phe^ pha'n vie^.c la`m
cu?a chi'nh quye^`n trong mo^.t gio+'i ha.n chu+`ng mu+.c na`o ddo'. Thu+.c
cha^'t thi` chi'nh quye^`n hay quo^'c ho^.i co' ma^u thua^~n cu~ng chi? la`
ca'ch "die^~n xua^'t" ra be^n ngoa`i bo+?i ngu+o+`i dda.o die^~n be^n trong
la` DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam.

BBC: Tha`nh ra theo y' chi., tu+'c la` o+? dda^y no' chi? la` mo^.t ca'i
tro` mo+? ra dde^? ma` ddu+a ra cho ngu+o+`i ngoa`i hie^?u la^`m tho^i
chu+' co`n be^n trong thi` tha^.t su+. va^~n la` hai be^n nhu+ mo^.t, pha?i
kho^ng a..

VML: Thu+a anh, ddu'ng nhu+ va^.y, bo+?i ca? hai be^n dde^`u du+.a theo
chu? tru+o+ng chie^'n lu+o+.c cu?a DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam ddu+a ra
ma` thi ha`nh. Ho+n nu+~a ca'i tie^'n tri`nh da^n chu?, theo to^i la` mo^.t
ca'i gi` ddo`i ho?i ra^'t la` nhie^`u tho+`i gian, kho^ng pha?i la` mo^.t
so+'m mo^.t chie^`u tu+` mo^.t che^' ddo^. kho^ng da^n chu? chuye^n che^'
chuye^?n sang mo^.t che^' ddo^. hoa`n toa`n da^n chu? ddu+o+.c. Tuy nhie^n
ca'i tro+? nga.i lo+'n nha^'t hie^.n nay cho tie^'n tri`nh ta.o du+.ng da^n
chu? la` guo^`ng ma'y ddo^.c quye^`n ddo^.c dda?ng ta.i Vie^.t Nam. Kho^ng
cha^'m du+'t te^.  na.n na`y ma` no'i dde^'n da^n chu?, ta.o hi`nh a?nh
ba^'t tu+o+ng ddo^`ng giu+~a nha` nu+o+'c va` quo^'c ho^.i, va` cho ddo'
la` da^n chu?, thi` chi? la` mo^.t xa?o thua^.t.

BBC: Ba^y gio+` chi. dda~ la` mo^.t ngu+o+`i theo do~i ra^'t ky~ hie^.n
ti`nh kinh te^' VN, va^.y thi` theo y' chi., ti`nh tra.ng kinh te^' VN
tha^.t su+. ra sao, co' gio^'ng nhu+ la` cu?a o^ng Phan Va(n Kha?i nha^.n
ddi.nh hay kho^ng? va` chi. nha^.n ddi.nh nhu+ the^' na`o ve^` ca'c tha`nh
qua?  cu?a cuo^.c ca?i to^? kinh te^' cu?a chi'nh quye^`n VN hie^.n
tho+`i\?

VML: Thu+a anh, co' le~ to^i xin phe'p tra? lo+`i pha^`n thu+' nhi` cu?a
ca^u ho?i tru+o+'c khi tra? lo+`i la.i pha^`n thu+' nha^'t, nghi~a la` to^i
xin dde^` ca^.p la^`n lu+o+.t to+'i nhu+~ng bie^.n pha'p ma` o^ng PVK vu+`a
ddu+a ra, nhu+ nhu+~ng bie^.n pha'p cho^'ng tham nhu~ng, nhu+~ng bie^.n
pha'p dde^? gia?m thie^?u tha^m thu?ng nga^n quy~, nhu+~ng bie^.n pha'p
cho^'ng la.m pha't.

Thu+' nha^'t, to^i xin ba`n to+'i nhu+~ng chi? thi. cho^'ng tham nhu~ng,
cho^'ng buo^n la^.u\.  Trong mo^.t ba`i pho?ng va^'n mo+'i dda^y tre^n ba'o
Tuo^?i Tre?, o^ng PVK dda~ pha?i tra? lo+`i tre^n va^'n dde^` tham nhu~ng
nhu+ sau: "tham nhu~ng, buo^n la^.u o+? trong ti`nh tra.ng nghie^m tro.ng
va` ta'c ha.i to lo+'n ve^` nhie^`u ma(.t. Tuy nhie^n, ke^'t qua? cho^'ng
co`n ha.n che^'", o^ng a^'y cu~ng co^ng nha^.n la` co`n ha.n che^'. Va`
cho^~ kha'c, o^ng ta la.i no'i: "chi'nh phu? co' tra'ch nhie^.m lo+'n
nhu+ng ca'c to^? chu+'c kha'c trong he^. tho^'ng chi'nh tri. no'i chung,
cu~ng pha?i dde^` cao tra'ch nhie^.m. Chu'ng to^i nghi~ ra(`ng co+ quan
quye^`n lu+.c cao nha^'t dda^'t nu+o+'c pha?i chu? tri`, pho^'i ho+.p vo+'i
ta^'t ca? ca'c lu+.c lu+o+.ng cu?a nha` nu+o+'c, ta.o tha`nh su+'c ma.nh
to^?ng ho+.p thi` mo+'i dda^'u tranh cho^'ng tham nhu~ng, cho^'ng buo^n
la^.u co' hie^.u qua?". DDa^y chi? la` ca'ch ddo^? to^.i va` cha.y to^.i
la^~n nhau giu+~a nhu+~ng nha^n su+. co' tra'ch nhie^.m trong dda?ng ma`
tho^i\. Ly' do na.n tham nhu~ng la` he^. qua? pha't sinh ra tu+` chi'nh
sa'ch ta^.p trung dda(.c quye^`n dda(.c lo+.i va`o trong tay mo^.t thie^?u
so^' o+? trung u+o+ng, mo^.t dda(.c ti'nh ca(n co^'t cu?a che^' ddo^. XHCN,
ne^n chi? khi na`o co+ che^' ddo' kho^ng co`n thi` te^. na.n ddo' mo+'i
gia?i quye^'t ro^'t ra'o\.

Co`n sang dde^'n va^'n dde^` buo^n la^.u, thi` no' la` he^. qua? cu?a su+.
ba^'t lu+.c cu?a guo^`ng ma'y sa?n xua^'t kho^ng dda'p u+'ng no^?i vo+'i
nhu+~ng nhu ca^`u no^.i ddi.a\. Ta thu+? xem hie^.u qua? cu?a chi? thi.
na`y nhu+ the^' na`o\. Ca'ch dda^y mo^.t na(m, chi'nh o^ng PVK nha^n mo^.t
buo^?i ho.p tha'ng 9 na(m 1991, cu~ng co^ng nha^.n ra(`ng hai te^. na.n
tham nhu~ng va` buo^n la^.u hoa`nh ha`nh ra^'t la` du+~ trong kinh te^' VN.
Theo bo^. dda(.c tra'ch ve^` na(ng lu+o+.ng, thi` co' 30% than kho^ng ca'nh
ma` bay mo^~i na(m o+? Qua?ng Ninh. Ba'o Sa`i Go`n Gia?i Pho'ng thi` la.i
cho con so^' sau dda^y u+o+'c lu+o+.ng ti`nh tra.ng tham nhu~ng ta.i 8
ti?nh nie^`m Nam la` 54 trie^.u My~ Kim (MK) mo^~i na(m, co' nghi~a la`
50,7 trie^.u MK co^.ng vo+'i 32,4 ki' va`ng va` 38 nga`n ta^'n ga.o va`
thu+.c pha^?m. Co`n ta.i Ha?i Pho`ng, trong 9 tha'ng dda^`u na(m 1991,
pha't hie^.n 173 tru+o+`ng ho+.p tham nhu~ng va` chi'nh quye^`n ddi.a
phu+o+ng dda~ thu la.i ddu+o+.c 9,1 trie^.u MK.

Nhu+ anh cu~ng bie^'t, tham nhu~ng la` mo^.t ye^'u to^' dde` na(.ng khi
doanh nha^n ngoa.i quo^'c suy ti'nh ho+n thie^.t ve^` ca'i ru?i ro cu?a
co^ng cuo^.c dda^`u tu+ va`o VN. Chi'nh o^ng DDa^.u Ngo.c Xua^n, trong
mo^.t ba`i pho?ng va^'n vo+'i ba'o Tuo^?i Tre? cu~ng no'i ra(`ng tham
nhu~ng dda~ lan tra`n trong la~nh vu+.c dda^`u tu+ quo^'c te^'. Cu~ng theo
ba'o Tuo^?i Tre?, thi` hi`nh nhu+ la` ca'c xi' nghie^.p hay doanh nha^n
quo^'c te^' muo^'n ga(.p go+~ tru+.c tie^'p mo^.t o^ng To^?ng Tru+o+?ng
thi` pha?i tra? dde^'n mo^.t nga`n MK, co`n ne^'u muo^'n ga(.p Pho' Chu?
Ti.ch Ho^.i DDo^`ng Bo^.  Tru+o+?ng thi` pha?i ddu+a ra 1500 MK. DDo' la`
so+ lu+o+.c dde^? xe't ve^` nhu+~ng bie^.n pha'p cho^'ng tham nhu~ng va`
buo^n la^.u ma` chi'nh quye^`n Ha` No^.i ddang la`m.

Sang dde^'n nhu+~ng bie^.n pha'p kha'c nhu+ la` bie^.n pha'p gia?m thie^?u
tha^m thu?ng nga^n quy~, theo o^ng PVK, na(m nay thu nga^n sa'ch trong 9
tha'ng dda.t ddu+o+.c 73,4% ke^' hoa.ch, dda~ ddu+o+.c QH CSVN phe^
chua^?n. Thu thue^' tu+` khu vu+.c quo^'c doanh dda~ ddu+o+.c ta(ng dde^'n
59%.  Co`n chi nga^n sa'ch thi` dda.t 84% ke^' hoa.ch, ddu+o+.c QH CSVN
phe^ chua^?n. Ne^'u to^i kho^ng la^`m thi` thie^'u hu.t nga^n sa'ch va`o
na(m 1988 o+? mu+'c 3% cu?a to^?ng sa?n lu+o+.ng quo^'c no^.i\.  No' dda~
ta(ng ga^'p ddo^i le^n dde^'n mu+'c 6% trong na(m 1989 va` no' na(`m o+?
mu+'c 5% va`o nhu+~ng na(m 1990 va` 1991. Tha`nh ra dda(`ng sau nhu+~ng
tha`nh qua? ve^` gia ta(ng thu thue^' do o^ng PVK ddu+a ra, chu'ng ta
ddu+`ng que^n la` va^~n co' su+. bo^.i chi nga^n sa'ch khoa?ng bao nhie^u
pha^`n tra(m cu?a to^?ng sa?n lu+o+.ng quo^'c no^.i, ma` chu'ng ta kho^ng
bie^'t. Trong khi o^ng Phan Va(n Kha?i tuye^n bo^' la` dde^? cu+'u va~n
ti`nh the^' "vie^.c bu` dda('p bo^.i chi nga^n sa'ch kho^ng co`n du+.a va`o
tie^`n pha't ha`nh ma` ddu+o+.c gia?i quye^'t ba(`ng co^ng tra'i va` ca'c
nguo^`n vay kha'c". Theo to^i thi` ca(n ba?n ta^m ly' cu?a co^ng tra'i
cu~ng nhu+ cu?a nhu+~ng nguo^`n vay kha'c la` su+. ti'n nhie^.m cu?a
ngu+o+`i da^n tre^n kha? na(ng hoa`n tra'i cu?a chi'nh quye^`n hoa(.c kha?
na(ng duy tri` su+. gia ta(ng gia' ca? du+o+'i ca'i la~i sua^'t ddu+o+.c
dde^` tre^n co^ng tra'i trong ha.n ky`.

Ke^' tie^'p la` nhu+~ng bie^.n pha'p cho^'ng la.m pha't cu?a Ha` No^.i\.
Theo o^ng PVK thi` ti'nh chung 9 tha'ng tu+` dda^`u na(m nay, chi? co' gia'
ta(ng 14%. Tu+` nhu+~ng na(m 1987, 1988 mo^.t chu+o+ng tri`nh ddu+o+.c go.i
la` ca?i ca'ch gia' ca? dda~ ddu+o+.c ddu+a ra\. Chu+o+ng tri`nh na`y co'
a?nh hu+o+?ng dde^'n gia' ca? ha`ng ho'a, no^ng pha^?m, tro+. ca^'p ca'c
xi' nghie^.p quo^'c doanh, ho^'i sua^'t ddo^`ng ba.c, nho+` ddo' ma` na.n
la.m pha't gia' ca? theo tho^'ng ke^ chi'nh thu+'c dda~ gia?m tu+` 300%
co`n khoa?ng 70% va`o nhu+~ng na(m 1988, 1989. Tuy nhie^n, ti`nh tra.ng
kha? quan na`y cu~ng kho^ng to^`n ta.i la^u, vi` sang dde^'n na(m 1990,
chu'ng ta la.i tha^'y ba('t dda^`u la.m pha't tro+? la.i le^n dde^'n mu+'c
9% mo^~i tha'ng va` sang dde^'n na(m 1991 thi` le^n dde^'n mu+'c 100% mo^.t
na(m. Mo^.t trong nhu+~ng ly' do chi'nh la` chi'nh quye^`n Ha` No^.i in
qua' nhie^`u tie^`n dde^? bu` cho nga^n sa'ch thie^'u hu.t, trong lu'c ddo'
mu+'c sa?n xua^'t no^.i ddi.a kho^ng gia ta(ng mo^.t ca'ch thi'ch u+'ng.

Ngoa`i ra, co`n co' mo^.t ly' do ta^m ly' kha'c la` mo^'i hoa`i nghi cu?a
ngu+o+`i da^n tru+o+'c ddo^`ng tie^`n ddang lu+u ha`nh. Ngu+o+`i da^n khi
ca^`m tie^`n trong tay la` co' khuynh hu+o+'ng ddo^?i ngay dde^? mua hie^.n
va^.t, ddo^i khi ho. chu+a ca^`n ngay hie^.n va^.t ddo' nhu+ng vi` so+.
ddo^`ng tie^`n ma^'t gia' nhanh cho'ng. Ca'i no^~i kha('c khoa?i na`y dda~
a(n sa^u va`o trong tie^`m thu+'c ngu+o+`i da^n ro^`i ne^n nhu+~ng tha`nh
qua? ma` o^ng PVK ne^u ra trong vie^.c cho^'ng la.m pha't cu?a 9 tha'ng
vu+`a qua, co' le~ ta pha?i ddo^'i chie^'u vo+'i tie^'n tri`nh thay ddo^?i
cu?a la.m pha't tre^n nhie^`u na(m. Pha?i cha(ng, nhu+~ng nguye^n ca(n ba?n
na(`m sau nhu+~ng kho' kha(n kinh te^' va` nhu+~ng tha^'t ba.i trong chi'nh
sa'ch da^n sinh la` nguye^n nha^n chi'nh tri..  Trong mo^.t che^' ddo^.
chuye^n chi'nh ta^.p trung nhu+ VN nga`y nay, quye^`n lu+.c kinh te^' hay
ta`i nguye^n quo^'c gia va` lo+.i nhua^.n ta^.p trung trong tay mo^.t
thie^?u so^' na(`m o+? tre^n cao, co`n dda.i dda so^' qua^`n chu'ng kho^ng
ddu+o+.c hu+o+?ng ddo^`ng dde^`u dde^? co' co+ ho^.i pha't trie^?n. Tha`nh
ra su+'c ma.nh tie^`m ta`ng ve^` kinh te^' cu?a ngu+o+`i da^n kho^ng
ddu+o+.c pha't huy dde^? gia ta(ng pha't trie^?n. DDo' la` be^' ta('c lo+'n
nha^'t va` ca(n ba?n nha^'t.

BBC: Tha`nh ra theo y' chi. thi` nhu+~ng ca?i to^? hie^.n gio+` thi` cu~ng
kho^ng gia?i quye^'t ddu+o+.c va^'n dde^` ma` pha?i gia?i quye^'t o+? mu+'c
sa^u ho+n. Hie^.n nay thi` o+? VN, o+? ngay be^n ngoa`i, co' nhie^`u
ngu+o+`i cho ra(`ng ca'i tro+? nga.i chi'nh cho va^'n dde^` ye^'u ke'm
trong ne^`n kinh te^' cu?a VN kho^ng co' pha't trie^?n ddu+o+.c la` do
chi'nh sa'ch ca^'m va^.n cu?a Hoa Ky`.  Va^.y thi` theo y' chi. thi` ca'i
nha^.n ddi.nh ddo' co' ddu'ng kho^ng? Va` ne^'u kho^ng thi` xin chi. cho
bie^'t y' kie^'n nhu+~ng ye^'u to^' gi` la` nhu+~ng ye^'u to^' ca(n ba?n
la`m cho ne^`n kinh te^' VN va^~n o+? ti`nh tra.ng cha^.m tie^'n?

VML: Thu+a anh, co' hai loa.i tro+? nga.i cho VN co' the^? pha't trie^?n
kinh te^'. Nhu+~ng tro+? nga.i ta co' the^? go.i la` kha'ch quan va` be^n
ca.nh ddo' la` nhu+~ng tro+? nga.i chu?  quan. To^i xin ba`n to+'i nhu+~ng
tro+? nga.i kha'ch quan. Theo mo^.t so^' kinh te^' gia VN va` ngoa.i quo^'c
thi` vie^.c "phong to?a" kinh te^' cu?a mo^.t so^' quo^'c gia, dda'ng ke^?
la` chi'nh sa'ch ca^'m va^.n cu?a Hoa Ky` dda~ la`m phu+o+ng ha.i dde^'n
vie^.c pha't trie^?n kinh te^' VN va` theo ho. ca'i na`y phu+o+ng ha.i ho+n
la` nhu+~ng ca^'m ddoa'n tre^n la~nh vu+.c ngoa.i thu+o+ng.  Theo to^i thi`
nhu+~ng tro+? nga.i kha'ch quan na`y tuy co' ga^y kho' kha(n cho vie^.c
pha't trie^?n o+? Vie^.t Nam nhu+ng kho^ng o+? mu+'c ddo^. tra^`m tro.ng
ne^'u Vie^.t Nam co' ddu+o+`ng lo^'i chi'nh tri. phu` ho+.p cho vie^.c
ddo^.ng vie^n toa`n da^n tham gia pha't trie^?n.

Ho+n nu+~a, nhu+~ng bie^.n pha'p ca?i ca'ch cu?a Vie^.t Nam ma` chu'ng to^i
vu+`a co' di.p dde^` ca^.p, la` nhu+~ng bie^.n pha'p ca?i thie^.n ddie^`u
chi?nh co+ ca^'u hay ddu+o+.c Quy~ Tie^`n Te^. Quo^'c Te^' (QTT) khuye^'n
ca'o nhu+ la` gia?m thie^?u tha^m thu?ng nga^n quy~, cho^'ng la.m pha't,
gia ta(ng xua^'t ca?ng chi? co' ti'nh ca'ch va' vi'u\. Muo^'n thu+.c hie^.n
nhu+~ng bie^.n pha'p na`y Vie^.t Nam ca^`n pha?i co' nhu+~ng nguo^`n vay
la~i\. Hie^.n gio+` VN kho^ng ddu+o+.c vay tie^`n cu?a QTT vi` kho^ng co'
ddu? su+'c hoa`n tra'i ngay tu+` na(m 1982. Theo mo^.t tho^'ng ke^ chi'nh
thu+'c thi` hie^.n gio+` VN no+. QTT la` 130 trie^.u MK, no+. Nha^.t Ba?n
va` ca'c quo^'c gia A^u My~ khoa?ng 2 ti? MK. Chu+a tra? xong mo'n no+.
na`y thi` Ha` No^.i kho' lo`ng xin vay ca'c quo^'c gia thuo^.c quy~ tie^`n
te^.. DDa^y la` va^'n dde^` lie^n quan dde^'n ti'n nhie^.m ta`i cha'nh.
DDo' la` tro+? nga.i kha'ch quan.

Sang dde^'n tro+? nga.i chu? quan la` ta^'t ca? nhu+~ng va^'n dde^` lie^n
quan dde^'n su+. thu hu't tu+ ba?n ye^'u ke'm cu?a ne^`n kinh te^' VN.
Trong su+. thu hu't tu+ ba?n ye^'u ke'm na`y co' nhu+~ng ye^'u to^'. Thu+'
nha^'t, ti`nh tra.ng ha. ta^`ng co+ so+? o+? VN qua' to^`i te^., kho^ng
dda^`u tu+ gia?i quye^'t thi` e ra(`ng kho' ta.o ca(n ba?n cho ca'c la~nh
vu+.c kha'c pha't trie^?n. Thu+' hai la` he^. tho^'ng nga^n ha`ng, trung
u+o+ng la^~n ca'c nga^n ha`ng thu+o+ng ma.i, kho^ng ddu+o+.c to^?  chu+'c
cho ddu'ng nhu+~ng quy lua^.t cu?a thi. tru+o+`ng. Thu+' ba, la` nhu+~ng
va^'n dde^` cu?a khu vu+.c quo^'c doanh. Trong ddo', co' nhu+~ng dda^`u tu+
kho^ng ho+.p ly'; co' qua' nhie^`u nha^n vie^n, ddu+a dde^'n ti`nh tra.ng
thie^?u du.ng; va` nha^'t la` kha? na(ng qua?n tri. ye^'u ke'm, vi` nhu+~ng
ngu+o+`i ddu+o+.c ddu+a va`o ca^'p la~nh dda.o cu?a ca'c co+ so+? quo^'c
doanh kho^ng ddu+o+.c lu+.a cho.n tre^n nhu+~ng tie^u chua^?n ve^` kha?
na(ng ma` ddu+o+.c cho.n theo nhu+~ng tie^u chua^?n kha'c.

Ngoa`i ra, mo^.t ye^'u to^' kha'c hay ddu+o+.c ne^u le^n la` ta`i nguye^n
nha^n lu+.c kho^ng pha't trie^?n ddu'ng mu+'c vi` hie^.n gio+` gia' tri.
cu?a ne^`n gia'o du.c o+? VN ddang xuo^'ng ca^'p mo^.t ca'ch the^ tha?m,
the^m va`o ddo' chi'nh quye^`n Ha` No^.i kho^ng quan ta^m dda^`u tu+ ddu'ng
mu+'c.  DDo' la` su+. thie^'u so't vo^ cu`ng to lo+'n, vi` nha^n lu+.c la`
u+u the^' tu+o+ng ddo^'i cu?a chu'ng ta trong mo^.t vie^~n a?nh kinh te^'
lie^n la^.p giao thu+o+ng vo+'i ca'c quo^'c gia trong vu`ng DDo^ng Nam A'
va` vo+'i ta^'t ca? ca'c quo^'c gia kha'c. Vie^.c nha^n lu+.c ta`i nguye^n
kho^ng pha't trie^?n ddu'ng mu+'c se~ la` mo^.t tro+? nga.i lo+'n cho
vie^.c pha't trie^?n kinh te^'.

Va` cuo^'i cu`ng, quye^`n tu+ hu+~u la` mo^.t va^'n dde^` ca(n ba?n cu?a
mo^.t ne^`n kinh te^' thi.  tru+o+`ng, nha^'t la` va^'n dde^` co^ng nha^.n
quye^`n tu+ hu+~u dda^'t ddai, va` thie^'t la^.p he^. tho^'ng lua^.t pha'p
dde^? ba?o ve^. quye^`n na`y\. Va^'n dde^` na`y, ne^'u kho^ng ddu+o+.c
gia?i quye^'t thi` se~ kho^ng ta.o cho ngu+o+`i da^n co' ddo^.ng lu+.c
dde^? sa?n xua^'t the^m va` khi co`n nhu+~ng ma^.p mo+` ve^` va^'n dde^`
tu+ hu+~u thi` co' the^? nga(n ca?n dda^`u tu+ ngoa.i quo^'c.

--
Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam
(Vietnamese Professionals Society)
3175 Meridian Ave. Suite A2
San Jose, CA 95124, USA
(408) 227-7409
Newsgroups: soc.culture.vietnamese