From: hoalekb@eb4ts1.EBay.Sun.COM (Only In  My Dreams)
Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Subject: [LIT]Tho^n nu*~VN & ca-dao
Date: 8 Sep 1992 16:36:25 GMT
Organization: Sun Microsystems, Inc.  Mt. View, Ca.
Distribution: world
Reply-To: hoalekb@eb4ts1.EBay.Sun.COM (Only In  My Dreams)
NNTP-Posting-Host: eb4ts1.ebay.sun.com
Keywords: tavetatamaota,dutrongduducaonhavunghon



REPOST WITH OUT PERMISSION.
    Tha^n cha`o ta^'t ca? ca'c ba.n,
 
    Xin mo*`i ca'c ba.n cu`ng thu*o*?ng thu*'c ba`i sau dda^y tri'ch ra tu*`
quye^?n Hu*o*ng Hoa Dda^'t Nu*o*'c cua? o^ng Ba`ng Ba' La^n.
 
-------------------------------------------------------------------------------
 
    Tho^n nu*~ Vie^.t-Nam trong Ca-dao.
 
 
    Co' the^? noi' kho^ng ngoa ra<`ng muo^'n bie^'t ro~ phong tu.c,ta^.p qua'n,
ne^'p so^'ng, ti'nh ti`nh cua? nha^n da^n VN, ta chi? vie^.c ti`m trong ca-dao,
tu.c ngu*~.
    Vi` va^'n dde^` na`y bao qua't, ro^.ng lo*'n qua', ne^n chu'ng to^i xin
chi? dde^` ca^.p mo^.t khia' ca.nh cua? va^'n dde^`. Ddo' la` phu. nu*~_hay
ddu'ng ho*n_Tho^n nu*~ Vie^.t-Nam trong ca-dao.
    Ngay tu*` lu'c co`n a<~m ngu*a? cho dde^'n khi bie^'t la^~y bie^'t bo`, em
ga'i que^ VN lo*'n le^n da^`n da^`n trong nhi.p vo~ng, trong tie^'ng ha't cua?
ba` ru chau', me. ru con, chi. ru em:
        "Ca'i ngu? ma`y ngu? cho la^u,
    Me. ma`y ddi ca^'y ddo^`ng sa^u chu*a ve^`.
        Ba<'t ddu*o*.c con ca' ro^, tre^,
    Tro`ng co^? lo^i ve^` cho ca'i ngu? a<n..."
 
    Ma^'y va^`n ca-dao mo^.c ma.c, bi`nh di. dda~ tha^'m va`o tie^`m thu*'c
ddu*'a tre? ne^n sau na`y lo*'n le^n tha`nh chi., tha`nh me. ro^`i tha`nh ba`,
no' dda~ ha't ddi ha't la.i kho^ng bie^'t la` la^`n thu*' bao nhie^u dde^? ru
em, ru con ro^`i ru chau' theo nhi.p vo~ng ddu*a keo~ ke.t dde^`u dde^`u...
    Tha^'m thoa't con be' dde^? to'c tra'i dda`o cun cu't nga`y na`o nay dda~
giu'p ddo*~ ddu*o*.c me. trong nhu*~ng vie^.c la<.t va<.t nhu*: que't nha`,
be^' em, cha<n tra^u, ca<'t co?...Va` nhu*~ng va^`n ca-dao ma` no' dda~ nghe
ngu*o*`i lo*'n ha't thi` nay no' ha't la.i dde^? ru em.
    Nhu*ng ro^`i na<m tha'ng tro^i qua, tuo^i? tho* nhu*o*`ng cho tuo^i? da^.y
thi`con ga'i cu~ng nhu* ca^y ma. dda~ tha`nh ca^y lu'a mo*n mo*?n to^'t tu*o*i.
Nhu*~ng ca^u ddo^`ng-dao nga^y tho*, lu'c na`y, kho^ng co`n su*'c ha^'p da^~n
nhu* nga`y na`o nu*a~. Thay va`o dda^'y, co^ thie^'u nu*~ ddo^`ng que^ u*a ha't
va` thuo^.c nhie^`u ca^u ha't hue^ ti`nh. Trong ruo^.ng lua' nu*o*ng da^u,
tre^n vu*o*`n khoai bai~ sa<'n, co^ thu*o*`ng cu`ng chu'ng ba.n vu*`a la`m
vie^.c, vu*a` ca^'t cao tie^'ng gu*i? ta^m tu* trong ca^u ho` gio.ng ha't ve'o
von:
        To^'i qua sa'ng tra<ng to*` mo*`,
    Em ddi ga'nh nu*o*'c ti`nh co*` ga<.p anh.
        Va`o vu*o*`n ha'i qua? cau xanh,
    Bo^? ra la`m sa'u mo*`i anh xo*i tra^`u.
        Tra^`u na`y te^m nhu*~ng vo^i ta^`u,
    Giu*a~ dde^.m ca't ca'nh, ddo^i dda^`u que^' cay.
        Mo*`i anh xo*i mie^'ng tra^`u na`y,
    Du` ma<.n, du` nha.t, du` cay, du` no^`ng.
        Du` cha<ng ne^n vo*., ne^n cho^`ng,
    Xo*i da<m ba mie^'ng cho lo`ng nho*' thu*o*ng !
 
    Va` mo^.t chie^`u kia co^ da'm ha't ghe.o ca? cha`ng trai ddi ddu*o*`ng,
la.i co`n cu*o*`i khu'c khi'ch la`m cha`ng ta ddo? ma<.t bu*o*'c mau:
        Ho*i~ anh ddi ddu*o*`ng ca'i quan,
    Du*`ng cha^n ddu*'ng la.i em than va`i lo*`i.
        Ddi dda^u vo^.i ma^'y anh o*i!
    Co^ng vie^.c dda~ co' chi. to^i o*? nha`...
 
    Tho*`i xa xu*a khi chie^'c vo~ng ddie^`u co`n la` su*. mo* u*o*'c chung
cua? phu. nu*~ VN thi`, o*? la`ng que^, dda so^' tho^n nu*~ dde^`u hu*o*'ng
lo`ng ve^` anh ddo^`, tha^`y khoa':
        la^'y cho^`ng cho dda'ng ta^'m cho^`ng,
    Bo~ co^ng trang ddie^?m ma' ho^`ng ra<ng dden.
        Cha<?ng tham ruo^.ng ca? ao lie^`n,
    Tham vi` ca'i bu't ca'i nghie^n anh ddo^`!
 
su*. thie^n vi. ro~ re^.t a^'y la`m cha`ng no^ng phu cay cu' va` ca<m tu*'c,
kho^ng nhi.n ddu*o*.c phai? le^n tie^'ng ca?nh ca'o mai? mai:
        Ai o*i cho*' la^'y ho.c tro`,
    Da`i lu*ng to^n' vai? a<n no la.i na<`m!
 
    Nhu*ng dda^`y mo^.t bu.ng chu*~ nghia~, anh ddo^` dda^u chi.u le'p ve^',
la^.p tu*'c pha?n u*'ng ngay:
        Hay na<`m dda~ co' vo~ng dda`o,
    Da`i lu*ng dda~ co' a'o tra`o nha` vua.
        Hay a<n dda~ co' tho'c kho,
    Vie^.c gi` ma` cha<?ng a<n no la.i na<`m!
 
    Ly' lua^.n nghe chu*`ng xuo^i tai, ne^n nhie^`u co^ va^~n u*a anh ddo^`
ma?nh mai ho*n cha`ng no^ng phu vai u thi.t ba<'p, ma<.c da^`u kho^ng phai? anh
ddo^` na`o ro^`i ra cu~ng thanh va^n dda<'c lo^. dde^? ma` "ngu*.a anh ddi
tru*o*'c, vo~ng na`ng ddi sau". Tuy nhie^n ddu*o*.c la`m vo*. anh ddo^`, ca'c
co^ va^~n thi'ch va` chi.u kho' thu*'c khuya so*'m ta^`n ta?o nuo^i cho^`ng a<n
ho.c vo*'i ra^'t nhie^`u hy vo.ng o*? tu*o*ng lai:
        Canh mo^.t do.n cu*?a do.n nha`,
    Canh hai de^.t cu*i?, canh ba ddi na<`m.
        Canh tu* bu*o*'c sang canh na<m,
    Tri`nh anh da^.y ho.c cho*' na<`m la`m chi.
        Nu*a~ mai chu'a mo*? khoa thi,
    Ba?ng va`ng ra.ng ro*~ kia` dde^` te^n anh.
        Bo~ co^ng cha me. sa<'m sanh,
    Tie^`n lu*ng ga.o tu'i cho anh va`o tru*o*`ng.
        Nghi ve^. ddo'ng hai be^n ddu*o*`ng,
    Ngu*.a anh ddi tru*o*'c vo~ng na`ng theo sau.
        Ke? chie^n ngu*o*`i tro^'ng ddua nhau,
    Tie^'ng khoan ro^.n ri.p tie^'ng mau ra^.p ri`nh.
 
    Nhu*ng kho^ng phai? co^ na`o cu~ng thi'ch la^'y anh ddo^` tha^`y khoa';
cu~ng co' co^ nghi~ kha'c. Va` dda^y ta ha~y nghe mo^.t tho^n nu*~ tho? the?
no^i~ lo`ng:
        Mo^.t na<m la` mu*o*`i hai ky`,
    Em ngo^`i em ti'nh co' gi` cha<?ng ra:
        Tha'ng gie^ng a<n te^'t o*? nha`,
    Tha'ng hai ro^i~ rai~ quay ra nuo^i ta<`m.
        Tha'ng ba ddi ba'n vai? tha^m,
    Tha'ng tu* ddi ga<.t, tha'ng na<m tro*? ve^`.
        Tha'ng sau' em ddi buo^n be`,
    Tha'ng bay? tha'ng ta'm tro*? ve^` ddong ngo^.
        Chi'n mu*o*`i ca<'t ra. ddo^`ng mua`;
    Mo^.t cha.p vo*' phai? anh ddo^` da`i lu*ng.
        Anh a<n ro^`i anh la.i na<`m,
    Dde^? cho em phai? quanh na<m lo phie^`n.
        Cha<?ng tha` la^'y chu' lu*.c ddie^`n,
    Ga.o bo^` tho'c ddo^'ng co`n phie^`n no^i~ chi ?
 
    Song le du` la^'y anh ddo^` anh khoa' hay ga' nghia~ vo*'i no^ng phu, ca'c
co^ cu~ng va^~n phai? hai su*o*ng mo^.t na<'ng, dda^`u ta<'t ma<.t to^'i lo
ga'nh va'c giang so*n nha` cho^`ng. Vi` anh ddo^` anh khoa' thu*o*`ng nghe`o
ma` co^ng vie^.c nha` no^ng thi` quanh na<m va^'t va?. Cho ne^n nhan sa<'c cua?
ca'c co^ kho' giu*~ ddu*o*.c la^u be^`n:
        Mo^.t nga`y hai bu*a~ co*m dde`n,
    Co`n gi` ma' pha^'n ra<ng dden, ho*i~ cha`ng!
 
    Dda~ the^', nhie^`u khi la.i vo*' phai? anh cho^`ng kho^ng chi.u cha<m lo
la`m a<n ma` co`n cho*i bo*`i co*` ba.c. Vo*. khuye^n can thi` sinh su*. la`m
a^`m cu*?a a^`m nha`. Gia ca?nh tha^.t la` cha'n na?n. Ta ha~y nghe na`ng than
tho*? cu`ng chi. em be` ba.n:
        Cho^`ng em no' cha<?ng ra gi`,
    To^? to^m, xo'c ddia~ no' thi` cho*i hoang.
        Noi' ra xa^'u thie^'p ho^? cha`ng,
    No' gia^.n no' pha' tan hoang cu*?a nha`!
        Noi' dda^y co' chi. em nha`:
    Co`n da<m ba thu'ng tho'c vo*'i mo^.t va` ca^n bo^ng
        Em ba'n ddi tra? no*. cho cho^`ng,
    Co`n a<n he^'t nhi.n cho ha? lo`ng cho^`ng con!
 
    Pha?n u*'ng ba<`ng ca'ch nha` co`n chu't gi` nha<.t nha.nh ddi ba'n he^'t
dde^? "tra? no*. co*` ba.c cho cho^`ng", dde^? me. con "he^'t nhi.n" cho ca'm
ca?nh vo*'i dda^'t tro*`i, dde^? anh cho^`ng hu* tra<'ng ma<'t ra!
    Pha?n u*'ng tie^u cu*.c, nhe. nha`ng nhu* va^.y; co' le~ chi? co' ca'c co^
tho^n nu*~ VN mo*'i la`m ddu*o*.c! Vi` thai' ddo^. na`y ddo`i hoi? nhie^`u
ddu*'c ti'nh: kho^ng nhu*~ng nhu mi` hie^`n ha^.u ma` co`n phai? nhie^`u nha^~n
nhi.n, gia^`u hy sinh.
    Nha^~n nhi.n, hy sinh, thu? thu*o*`ng an pha^.n, e'p mi`nh trong khuo^n
kho^? kha<'t khe cua? le^~ gia'o, cha^'p nha^.n mo.i ba^'t co^ng cua? ne^`n
lua^n ly' co^? truye^`n...Ddo' la` ba?n ti'nh cua? phu. nu*~ VN xu*a ddu*o*.c
dda`o ta.o kha<'t khe trong gia'o ly' Kho^?ng Ma.nh. Cho ne^n ta kho^ng la.
tru*o*'c ca?nh co' le~ chi? co' o*? nu*o*'c ta tru*o*'c dda^y ma` hie^'m tha^'y
o*? xa~ho^.i na`o kha'c tre^n the^' gio*'i:
        Cho^`ng gia^.n thi` vo*. la`m la`nh,
    Mie^.ng cu*o*`i ho*'n ho*? ra<`ng anh gia^.n gi`?
        Thu*a anh, anh gia^.n em chi ?
    Muo^'n la^'y vo*. le~ em thi` la^'y cho !
 
    Tha^.t la` ngoan, tha^.t la` hie^`n, tha^.t la` "Vie^.t-Nam" o*? ca'i
tho*`i co`n na<.ng ne^` anh? hu*o*?ng Nho gia'o. O*? ca'i tho*`i ma` me. luo^n
luo^n nha<'c nho*? con ga'i kho^ng ddu*o*.c "ho.c tho'i chua ngoa", phai? luo^n
luo^n "tu*o*i ta<'n", phai? "khoan a<n bo*'t ngu?" dde^? "lo toan cho cho^`ng"
...nghia~ la` luo^n luo^n chi.u thie^.t moi. be^` dde^? ddu*o*.c tie^'ng la`
da^u hie^`n, vo*. dda?m:
        Con o*i! Me. bao? con na`y:
    Ho.c buo^n ho.c ba'n cho ta`y ngu*o*`i ta.
        Con ddu*`ng ho.c thoi' chua ngoa,
    Ho. ha`ng ghe't bo?, ngu*o*`i ta che^ cu*o*`i.
        Du` no du` ddo'i cho tu*o*i,
    Khoan a<n bo*'t ngu? lie^.u ba`i lo toan.
        Pho`ng khi ddo'ng go'p vie^.c la`ng,
    Ddo^`ng tie^`n ba't ga.o lo toan cho cho^`ng...
        Tru*o*'c la` dda<'c nghia~ cu`ng cho^`ng,
    Sau la` ho. ma.c se~ kho^ng che^ cu*o*`i.
        Con o*i! Nho*' ba^'y nhie^u lo*`i...
 
    Trong ca-dao, co^ tho^n nu*~ VN co`n hie^.n ra du*o*'i nhie^`u khia' ca.nh
dda'ng ye^u, dda'ng me^'n, dda'ng tro.ng va` cu~ng dda'ng thu*o*ng...Nhu*ng
tho^i, xin ngu*ng noi' dde^? mo*`i ba.n ddo.c la<'ng nghe...Vi` tre^n thu*a?
ruo^.ng dda<`ng kia, co^ ddang vu*`a la`m vu*`a gu*i? ta^m ti`nh trong gio.ng
ca quye^'n ru~:
        Co' dde^m ra ddu*'ng dda<`ng ta^y,
    Tro^ng le^n chi? tha^'y bo'ng ma^y ta` ta`.
        Co' dde^m ra ddu*'ng vu*o*`n hoa,
    Tro^ng le^n chi? tha^y' sao ta` xanh xanh.
        Co' dde^m tho* tha^?n mo^.t mi`nh,
    Mo^.t dde^m thu*'c ca? na<m canh ro~ ra`ng.
        Co' dde^m ta.c dda' ghi va`ng,
    Nga`y na`o em cha? nho*' cha`ng, cha`ng o*i!
        Thu*o*ng mi`nh la<'m la<'m, mi`nh o*i!
    Nho*' mie^.ng mi`nh noi', nho*' lo*`i mi`nh than.
        Nho*' mi`nh nhu* nho*' la.ng va`ng,
    Kha't khao vi` ne^'t, mo* ma`ng vi` duye^n.
        Nho*' mi`nh nhu* bu't nho*' nghie^n,
    Nhu* mu*.c nho*' gia^'y, nhu* thuye^`n nho*' so^ng.
        Nho*' mi`nh nhu* vo*. nho*' cho^`ng,
    Nhu* chim nho*' to^?, nhu* ro^`ng nho*' ma^y.
 
    Va` ba^y gio*` mo^i~ khi nho*' ve^` ddo^`ng ruo^.ng na<m xu*a, ta kho^ng
the^? kho^ng nho*' dde^'n co^ tho^n nu*~ nga`y na`o vo*'i kha<n vuo^ng mo?
qua., vo*'i ta` ao' tu*' tha^n, vo*'i tie^'ng cu*o*`i ho^`n nhie^n, vo*'i
gio.ng ca trong treo?, nho? nhoi ma` cu*'ng ca'p, ti`nh tu*' ma` di.u da`ng...
Nhu*~ng hi`nh anh? de^~ thu*o*ng tha^n me^'n a^'y cu*' mo*` da^`n, nha.t da^`n
vo*'i tho*`i gian, va` ro^`i ra co' le~ chi? co`n ti`m tha^'y trong nhu*~ng
va^`n tho* da^n to^.c !
 
 
Ba`ng Ba' La^n
 
 
 
 
 

Newsgroups: soc.culture.vietnamese