From: jmg135@psuvm.psu.edu (Asli Enderoglu)
Subject: Re: DIN VE SOSYAL YAPI (Alt yapi kurumu olarak din)
Summary:  <none>
Keywords: <none>
Organization: Penn State University
Date: Thu, 17 Dec 1992 03:33:16 GMT

In article <Bz9z8r.3CA@acsu.buffalo.edu>, v103rz6k@ubvmsb.cc.buffalo.edu (OSMAN`
>Din ve sosyal yapi arasindaki iliskileri iki kisimda inceleyebiliriz:
>Bunlardan ilki, aklin ve ruhun maddeyi yarattigini ongoren idealist bir
>yaklasimdir ki din ve sosyal yapi arasindaki ilisikler konusunda dinin sosyal
>yapiyi belirledigini ve yarattigini savunur.
>Ikinci yaklasim ise sosyal yapinin ve cevrenin dini belirleyebilecegini,dinin
>ancak sosyal yapinin kendine ozgu niteliklerini iceren,ve bu niteliklere gore 
>sekil bulan bir inanc ve degerler sistemi oldugunu savunan materyalist,
>yani maddeci dunya gorusudur.
> 
>Toplumsal gelisim ve degisimin dusunce ve degerleri degilde, dusunce ve 
>degerlerin toplumsal gelisim ve degisimi sagladigini savunan ve bu alanda 
>ozellikle din'in ekonomik gelisme alaninda nasil etkili oldugunu saptamaya
>calisan Max Weber,kuskusuz soruna bu yaklasimla egilenlerin en onemlilerinden
>biridir. Weber'in Din Kapitalizm arasinda kurdugu baglantiyi genellikle su sek`
>ozetlemek memkundur:
>Reformasyon hareketi sonucu bagimsizliklarina kavusan Hiristiyanlik, 
>ozellikle bunun belli bazi turleri,diger dinlere kiyasla
>Kapitalizm'in gelismesi icin daha elverislidir. Protestan Etigi ve 
>Kapitalizm'in Ruhu adli eseri basta olmak uzere bu konudaki diger butun 
>yapitlari bu genellemeyi kanitlamak icindir. Weber dinsel fikirlerin 
>kapitalist gelismeyi ne derecede etkiledigini arastirmis,ekonomik bir ethos'un
>ya da ruhun olusmasinda bu dinsel fikirlerin ne gibi bir payi oldugunu 
>incelemistir.Ekonomik faktorun onemini inkar etmemekle birlikte,Weber,
>kapitalizmin ortaya cikmasinda ve gelismesinde en az ekonomik faktor kadar 
>psikolojik faktorun de etkili oldugu belirtmistir. Ona gore, Calvin'in en 
>onemli kisi olarak belirdigi dinsel akimlar,ticaretin hizlanmasi ve sanayiin 
>yayilmaya baslamasinda buyuk olcude etkili olmustur.
> 
>Protestanligin Bati Avrupa'ya kazandirdigi yeni kulturel boyutlar ve degerler
>Weber'in gorusune gore kapitalist birikimi hizlandirmis ve burjuvazinin 
>gucunu aldigi bireyci girisim ve kulturu pekistirmistir. bu bireycilik, 
>insanlarin Tanriya karsi tek baslarina sorumlu bulunduklari ilkesinin 
>benimsenmesi sonucu gerceklesmistir.
> 
>Diger tarafta,Protestanligin kapitalist gelisime bu anlamda en buyuk katkisi 
>basarinin ve calismanin bir ibadet oldugu inancini yaymasinda yatmaktadir.
>Bu anlayisa gore Tanri kendisini memnun edecek kisileri zenginlestirmektedir.
>Tanriyi memnun etmek ise calismakla mumkundur. Bu dunyada hemcinslerinden bir
>civi daha fazla cakan insan Tanrinin o olcude daha makbul kuludur ve boylece
>insanlar Tanri tarafindan makbul sayildikca zenginlesmekteler ve zengin 
>oldukca da makbullesmekte ve sevilmektedirler. Calismayan insanin ise yemek
>yemege bile hakki yoktur.
> 
>  Calisma ve Zenginlesmege tesvikin yani sira protestanlik, israfi,luks icinde
>yasamayi da yasakladigi icin kapital birikimini de saglayan onemli bir etken
>olmustur. Protestanligin Bati Avrupa ekonomik kosullari uzerinde gelistirici 
>bir etken olmasi din'in yalnizca gelisimin itici gucu olarak tanimlanmasina yol
>acmamalidir. 
> 
>Gene Weber'ci bir model icerisinde ve Weberci bir anlayisla,
>Islam dininin de Osmanli ve diger Islam topluluklarinin ekonomik kosullari
>uzerinde kapitalist gelisimi durdurucu bir etken oldugu ileri surulebilir.
>Ornegin toprak mulklerinin varisler arasinda esit olarak paylasilmasini
>ongoren Islam miras hukukunun mulku parcalayici etkileri olmus,parcalanan
>ve onemini yitiren mulk hic bir zaman kapital birikimini saglayacak yetenekde
>olmamistir. Obur taraftan faiz yasaginin ekonomik gelisime ne olcude agir
>bir engel oldugu aciktir. Faiz yasagi yuzunden sermaye, ticaret alanindan cok,
>degerli esya alimina yoneltilerek dondurulmus, bir burjuva devrimine yol 
>acacak sermayeci siniflar Islam toplumlarinda yeterince gelismemistir.
> 
>Islam dini ayrica Peygamberinin geleneginin safligini ve acikligini sonuna 
>kadar korumus ve bu nedenle diger kulturel ortamlara acilamamistir.
>Geleneksel bir kultur ve otoriter bir normatif sistem icerisinde Islam toplumu,
>farklilasma ve degisme surecine girememis ve ummet toplumunu evrensel normlarin
>egemen oldugu bir modern topluluga donusturememistir.
> 
>Saygilar,
> 
>Osman
> 

Selamlar,
Burada bana bir yanlis yapiliyormus gibi geliyor veya belkide diger acidan
bakmak zorundayiz.Benim  sorum su:Weber,Marx'dan nerede ayriliyor?Bati'daki 
burjuva devrimi din kavramini degistiren etkilerden degilmidir?Biraz daha 
aciklama getirirseniz iyi bir tartisma noktasi yakalayabiliriz.

Benden de saygilar,

Asli Enderoglu