From: selmank@sci.kun.nl (Selman Karaman)
Subject: LAIKLIGIN TEOKRASIYE DONUSTUGU YER
Keywords: LAISIZM-TEOKRASI
Organization: University of Nijmegen, The Netherlands
Date: Thu, 12 Nov 1992 12:55:14 GMT



	Asagida Yasr Kaplan'in 1985 yilinda basilmis "Demokrasi Risalesi"
adli kitabindan bir alintiyi hala gunceligini korumasi bakimindan net'e
geciyorum. 
	Ilgilenenlere!

	LAIKLIGIN TEOKRASIYE DONUSTUGU YER
	Buraya kadar yapilan aciklamalardan bir kez daha anlasiliyor ki,
 dunyada laiklik iddiasinda bulunan ama anayasalarinda ongoruldugu anlamda
 laik kalabilen cok az devlet vardir.
	Laiklik iddiasindaki bu devletler, anayasal metinlerde taahhut ettik
leri gibi dine karismazlik etmezler, dini kendi tahakkumleri altinda tutarlar 
ve laik kalamazlar. Gene ayni sekilde dinden soz acanlarin teokratik bir duzen 
kurma ozlemleri icinde oldugunu ileri surerler, ancak kendileri teokratik bir
duzenin koruyuculugunu yapmakta olduklarinin cogu zaman farkina bile varamazlar, 
varsalar da aldirmazlar, cunku onlar icin onemli olan halkin cenelenmesi,avu
tulmasidir.
	Laikligin teokrasiye donusmesi de adeta kasla goz arasinda olup bitmek-
tedir. 
	Dunyada cesitli ulkeler laikligi benimsiyorlar ve kendi anlayislarina 
gore bir duzen kuruyorlar. Zamanla, bu ulkelerin ileri gelenleri gocup gidiyor 
bu dunyadan. Sonra, onlarin gorusleri ve ilkeleri memleket yonetmek icin yeter-
siz kalmaya basliyor. Ancak duzenin banisi(kurucusu) kimse ya da kimselerde
insanustu yetenekler, gucler ve meziyetler oldugu sanildigindan duzenin bani-
sinin goruslerinin ve ilkelerinin tartisilamaz oldugu vehmedildiginden,
duzenin bekasini ustlenmis olan kisiler ve kurumlar, duzenin banisinin elesti-
rilmesine karsi tahammul edemiyorlar, hatta bu gibi elestirileri yasaklar
arasina bile alabiliyorlar.
	Toplumsal bir takim sarsintilar meydana geldiginde de, boylesi
nazik zamanlarda, olup gitmis ve toprak olmus onderlerinin tapinak haline
getirilmis olan anit mezarlarina kosuyorlar ve muteveffa tanrilarindan
magfiret diliyorlar, afv diliyorlar; muteveffa tanrilarina tevbe-istigfarla
yakinlasmayi umuyorlar, ilkelerinden saptiklari icin baslarina neler neler
geldigini bir bir anlatarak bir daha boyle isler yapmayacaklarina, bir daha 
ihmalkar davranmayacaklarina dair and icip soz veriyorlar. Kasemin bini bir
para oluyor o sira: "Aman yuce onderimiz, biz ettik sen etme! Yakma bizi, 
carpma bizi, helak etme bizi!" seklinde yalvarip yakarmalarla birlikte, yeni
donemler icin, bekledikleri iyi gunler icin tanrilarindan niyazda bulunuyorlar,
adaklarini adiyorlar, dinlerinin gerektirdigi ibadetlerini yapiyorlar ve koro 
halinde mevlitlerini okuyup sonrada saglarina sollarina ufuruyorlar. 
Tanrilastirdiklari onderlerinin tapinak haline getirilmis mezari basinda
sunaklarini sunuyorlar, ateslerini atesliyorlar ve tanrilarinin kendilerini
afettigi umidiyle ve tanrilarinin o eski ilkelrine tartismasiz bir sekilde 
sIkI sIkIya bagli kalma butun benlikleriyle iman etme azim ve kararliliklariyla
iktidarlarina kosuyorlar.
	Eskiden beri boyledir bu.
	Eskiden bunun adi, batil inancti, hurafeydi, ama simdi bunun adi
cagdasliktir artik. Nietzsche, "Boyle buyurdu Zerdust"te, Zerdust'e ne kadar 
'Tanri "old"u!' dedirtirse dedirtsin; ne kadar "Tanriniz yok artik!" dedirtirse 
dedirtsin, tanri daha olmemistir, tanri kolay kolay olmeyecektirve toprak olup
gittikten sonra bile insanlari yonetmeye devam edecektir, yani olup toprak 
olmus tanrinin vekileri tureyecektir, naipleri tureyecektir ve tanrilasmis 
kutsal onderlerinin ilkeleri adina toplumu tedvire devam edecektir. Ya da
bir yari-tanri onder olse bile insanlar onun yerine yeni bir tanri atamakta
fazla gecikmeyeceklerdir, dolayisiyla bu "tanrisal duzen" kolay kolay sona 
ermeyecektir.
	Denilebilir ki, her ulusun iyi kotu bir tanrisi yani teo'su bulunabilir
ve her ulus bu teo'nun kisiligi etrafinda kendine ozgu ulusal bir teokrasi 
duzeni kurabilir. Kimi uluslar da bu teokratiklesme tehlikesinden kendilerini 
kIl payi kurtarabilirler. Ornegin bir zamanlar laiklikten teokrasiye kasla goz
arasinda gecivermis olan Cin(China), simdi bu ulusal teosunu yeniden beseri 
bir duzleme indirmeye calisarak demokratiklige azmetmektedir.