From: charlie@wet.UUCP (Charlie GALVIN)
Newsgroups: soc.culture.esperanto
Subject: Pomoj/Orangxoj--Apples/Oranges
Date: 16 Apr 92 04:53:17 GMT
Distribution: inet
Organization: The Internet

[ENGLISH TRANSLATION FOLLOWS/SEKVAS TRADUKO EN LA ANGLA]

Denove ni auxdas transposxte de iu, kiu evidente maltrafis la koncepton.  Ja
temas pri komparo inter pomoj kaj orangxoj.  Jen:

                        La Angla                Esperanto
                        ========                =========
Elektoj                 deviga, lauxelekta      lauxelekta

Kialoj por lerni        komerca/profesia        personaj kontaktoj,
                          kontaktoj,            lerni/sperti pri aliaj
                        lerneja/profesia devo     kulturoj/literaturoj
                        internacia komunikado   "interna ideo" pri monda
                        aliro al internaciaj      amikeco/interkompreno
                          amaskomunikiloj       vojagi en Esperantujo
                          (CNN, MTV k.a.)       aliro al multaj diversaj
                                                  literaturoj kaj inter-
                                                  nacia (E-a) kulturo

Manieroj lerni          Gimnazio, Altnerlejo,   Memlernado, senpagaj
                          aux komerca             kursoj, foje
                          lernejo                 altlernejo

Vere ne tauxgas kompari la rapidecon de la lernado sen pripensi, cxu oni
lernas volonte, cxu devige.  Krome, ne indas facila lingvo, kiu ne tauxgas por
la celata uzo.  La Esperantistoj gxenerale agnoskas, ke la angla estas unu el
la cxefaj lingvoj de komerca internacia komunikado.  Transaciaj firmaoj kutime
povas uzi la anglan, kaj gxenerale ne konas Esperanton.  Sed Esperanton oni ne
lernas por komerci.  Esperanton oni uzas por ekkoni la ceteran mondon, por
lerni pri aliaj homoj kaj kulturoj, kaj por amikigxi.

Imagu jenan situacion:  usonano ricevas leteron de nekonata franco.  "Saluton 
Mi lernas la anglan jam de unu jaro kaj deziras viziti vian urbon post 2
monatoj.  Mi esperas, ke vi povus helpi min trovi logxlokon por mi kaj mia
edz(in)o dum la dua semajno de junio.  Antauxdankon pro via helpo."  Vi
forjxetus la leteron de la freneza postulema franco, cxu ne?  Sed se vi estus
Esperantisto, kaj sendus precize la saman leteron--sed dirante ke "mi lernas
Esperanton"--vi ricevus tujan respondon kaj oni versxajne trovus logxlokon por
vi.  Senpage, cxe iu loka esperantisto.

Do--kaj la angla kaj Esperanto havas sian nicxon.  La angla pli tauxgas por
komerca uzo--kaj Esperanto por persona uzo.  Same kiel komputiloj IBM
(komerce) kaj Apple (persone) en la jaroj 1980.  Pardonu--ne plu indas tiu
komparo: nun multe uzigxas komputiloj Apple en la komerca sfero.  :-)

Fine, mi rimarkigu vin pri la ne-intelektula Esperanto literaturo.  Estas
multaj rokgrupoj, famaj auxtoroj de krimromanoj, gazetoj pri distrajxoj kaj
novajxoj, ecx geaktoroj, kiuj prezentas teatrajxojn cxe E-eventoj.  Vi trovos,
ke la Esperanta kulturo estas tiel suficxe bunta (kaj ecx ordinara) kiel ajna
alia.

==========

Again we hear via cross-posting from one who is obviously unclear on the
concept.  We're comparing apples and oranges:

                        English                 Esperanto
                        =======                 =========
Choices                 compulsory, by choice   by choice

Reasons for learning    commercial/profes-      personal contacts
                          sional contacts       to learn/experience
                        educational/profes-       other cultures/lit-
                          sional requirement      eratures
                        int'l communication     "inner idea" of world
                        access to int'l           friendship/under-
                          mass media              standing
                          (CNN, MTV etc.)       Esperanto travel
                                                access to many diverse
                                                  literatures and int'l
                                                  (Esperanto) culture

Methods of learning     High school, college/   Self-study, free classes,
                          university or           sometimes college/
                          commercial school       university

It's no use comparing the speed of learning without thinking about whether one
learns freely or by obligation.  Besides, an easy language is no use if it's
not appropriate for the intended use.  Esperantists generally acknowledge that
English is one of the chief languages of commercial international communica-
tion.  Multinational firms usually can use English, and generally don't know
Esperanto.  But you don't learn Esperanto to do business.  You use Esperanto
to get to know the rest of the world, to learn about other people and
cultures, and to make friends.

Imagine this situation:  an American receives a letter from a Frenchman s/he
doesn't know.  "Hi  I've been learning English for a year and want to visit
your city in 2 months.  I hope that you could help me find a place to stay for
myself and my wife/husband during the second week in June.  Thanks in advance
for your help."  You'd throw out the letter from the crazy, presumptuous
Frenchman, wouldn't you?  But if you were an Esperantist, and were to send
precisely the same letter--but saying that "I've been learning Esperanto"--
you'd get an immediate response and they'd probably find a place for you to
stay.  Free, at the home of some local Esperantist.

So--both English and Esperanto have their respective niches.  English is more
appropriate for commercial use--and Esperanto for personal use.  Just like IBM
(for business) and Apple (personal) computers in the 1980s.  Excuse me--that
comparison's no good any more: now lots of Apple computers are used in
business.  :-)

Finally, let me bring to your attention the non-intellectual Esperanto
literature.  There are lots of rock groups, famous mystery writers, magazines
both entertaining and informative, even theater companies which perform plays
at Esperanto events.  You'll find that Esperanto culture is just as colorful
(and even ordinary) as any other.

Charles E. (Cxarli) Galvin, Jr.                 "Mi ne parolas la anglan"
charlie%wet.uucp@apple.com                      +1 (415) 821-9783
Newsgroups: soc.culture.esperanto