From: KELLY@SUVM.SYR.EDU
Newsgroups: soc.culture.turkish
Subject: Istiklal Harbi'nin Esaslari
Date: 12 Jan 1993 10:56:22 -0600
Organization: UTexas Mail-to-News Gateway
NNTP-Posting-Host: cs.utexas.edu



  Son Osmanli Padisahi Sultan Mehmed Vahideddin tarafindan ikna edilerek
Anadolu'ya ustun selahiyetlerle gonderilen 9.Ordu Kitaati Mufettisi
Mustafa Kemal Pasa, 23 Temmuz 1919 gunu Erzurum Kongresinde irad ettigi
nutku su cumlelerle bitirmisti:

  <<En son olarak niyazim $udur ki, Cenab-i Vahibu'l-amal Hazretleri
Habib-i Ekremi hurmetine bu mubarek vatanin sahip ve mudafii ve diyanet-i
celile-i Ahmediyenin ila yevmu'l-kiyam haris-i esdaki olan millet-i
necibemizi ve makam-i saltanat ve hilafet-i kubrayi masun ve mukaddasatimizi
dusunmekle mukellef olan heyetimizi muvaffak buyursun. Amin.>>
(Mustafa Kemal , Nutuk, c.3, s.931)

                              ***

  7 Agustos 1919'da Kongrenin kapanisinda da yine Mustafa Kemal Pasa
$unlari soylemisti:

  <<Bu felahpira ictimaimiz hitampezir olurken Cenab-i Vahibu'l-amal
Hazretlerinden avn u hidayet ve Peygamber-i Zi$animizin ruh-u pur
futuhundan feyz u $efaat niyaziyle vatan ve milletimize ve devlet-i
ebed-muddetimize mesud akibetler temenni ederim.>>
(Mustafa Kemal, Nutuk, c.3, s.933)

                              ***

   27 Aralik 1919 gunu Ankara'ya gelen Mustafa Kemal, ertesi gun $ehrin
ileri gelen kisilerine bir konusma yapiyor. Konusmanin bir kismi soyle:

   <<Erzurum ve Sivas Kongrelerinin butun cihana karsi olan beyannamesi
ve nizamnamesi muhteviyati haiz-i ehemmiyettir. Esasen muhteviyati
cumlenizce malumdur. Fakat musaade ederseniz her ikisinden bazi noktalari
burada tekrar hatirlatmak isterim: Nizamnamenin teskilata ait sahifesinde
goruluyor ki, maksad, Osmanli vataninin ve makam-i mualla-yi hilafet
ve saltanatin ve istiklal-i millinin masuniyetini temin zimninda Kuva-yi
Milliyeyi hakim kilmaktir.>>
(Mustafa Kemal, Nutuk,  c.3, s.1185)

                               ***

   25 Nisan 1920 Pazar gunu Meclisin gizli toplantilari sonunda Buyuk
Millet Meclisi Reisligine Mustafa Kemal seciliyor. Hemen ertesi gun de
Meclis, Reisinin imzasi ile ilk beyannamesini ne$rediyor. Bu beyannamede,
Ankara'nin Padisaha isyan ettigi reddedilerek aynen soyle deniyordu:

   <<Ingilizler tarafindan satin alinan ve milleti birbirine dusurmek
maksadini guden bazi hainler sizi aldatmak icin turlu turlu yalanlar
soyluyorlar. Izmir vilayetinin, Antalya'nin, Adana'nin, Ayintap ve
Maras ve Urfa havalisinin dusmanlar tarafindan isgali uzerine silahina
sarilan milletdas ve dindaslarinizi yine size mahvettirmek icin Padisah
ve Halifeye isyan sozunu ortaya atiyorlar. Millet Meclisi, Halife ve
Padisahimizi dusman tazyikinden kurtarmak, Anadolu'nun parca parca
sunun bunun elinde kalmasina mani olmak, payitahtimizi yine ana
vatana baglamak icin calisiyor. Cenab-i Hak ve Resul-u Ekrem namina
yemin ederiz ki, padisaha, Halifeye isyan sozu bir yalandan ibarettir
ve bundan maksat vatani mudafaa eden kuvvetleri, aldatilan Muslumanlarin
elleri ile mahvetmek ve memleketi sahipsiz, mudafaasiz birakarak elde
etmektir.>> (Yunus Nadi, Birinci Buyuk Millet Meclisi, s.49)

                               ***

  Mustafa Kemal liderliginde ki Ankara grubu, Carligi yikarak Bol$evik
idare kuran Ruslar ile de munasebet tesisine calisiyordu. Boyle
anlasiliyor. Bakin, 14 Agustos 1920 tarihinde Mecliste konusan Mustafa
Kemal ne diyordu (yazar bu konusmayi kendi lisanina gore sadelestirmis
olsa gerek):

  <<Bol$eviklerin ozellikle son gunlerde Polonya dahilinde suregelen
basari ve zaferleri cidden devrimlerinin pek mesut, pek parlak ve pek
onemli bir sonucudur. Islamiyetin en yuksek kural ve kanunlarini
kapsayan bol$evizmin bizim bile varligimiza kasdetmis olan ortak
dusman aleyhinde, bugun elde etmis bulundugu zafer, bizim icin de
tesekkur edilecek sonuctur.>> (Rasih Nuri Ileri, Ataturk ve Komunizm, s.132)

    Ankara hukumetinin komunizm hakkinda bu kadar sitayiskar sozler
sarf etmesine ragmen, Baku'de toplanan 1 Eylul 1920 tarihli $ark halklari
Kongresinde konusan Sovyet lideri Zinovyef soyle soyluyordu:

   <<Biz, basinda Mustafa Kemal'in bulundugu bir hareketin komunist
hareketi olmadigini bir dakika bile unutmuyoruz. Ankara'da ki halk
hukumetinin ilk toplantisinda tutulmus zabitlarin sureti gozumun
onundedir...Mustafa Kemal'in basinda bulundugu hareket, Halifenin
sahsini dusmandan kurtarmak istiyor. Bu dusunus, bu fikir, komunist
ilkelere uyar mi ? >> (Rasih Nuri Ileri, Ataturk ve Komunizm, s.151)


                               ***

   O gunlerde Ankara'ya gelen ve daha sonra 1922'de hatiralarini
(Istanbul-Ankara-Londra) isimli kitabinda ne$reden Madam Berthe
Georges-Gaulis, 1921 Aralik ayinda Mustafa Kemal'in kendisine soyle
soyledigini yaziyor:

  << 'Ya Istanbul ?' dedim. Yuzunde, kendi gucunden gelen biraz alayli,
anlasilmaz bir gulumseme belirdi: ''Istanbul her devirde Bati ile Dogu
arasinda buyuk bir rol oynamadi mi ? O bizim en buyuk sanat, ticaret ve
mubadele merkezimiz degil mi? ''
  Sonra yine ciddi bir tavir alarak: ''Sultan, dini lider, butun milletin
kendisine saygi besledigi Padisah, Islamin en yuce sahsiyetidir. Biz,
hilafet ve saltanati, Osmanli hanedanini muhafaza edecegiz ve onu
yabanci entrikalara karsi koruyacagiz.'' >>
(Tarih ve Edebiyat Mecmuasi, Mayis 1981, s.29, ceviren Cenap Yazansoy)

                               ***

  Mustafa Kemal Pasa 25 Eylul 1920 tarihli Meclis konusmasinin gizli
celse kisminda $unlari soyluyordu:

  <<Yani biz kabul ediyor ve herkese de ispat ediyoruz ki, makam-i hilafet
ve saltanati biz de hicbir vakit basimizin uzerinden atamayiz ve Meclis-i
alinizin ilk ve ikinci celsesinde zaten resmen ve suret-i katiyede bu
mevzubahis ve muzakere edilecek.>>
(TBMM Gizli Celse Zabitlari, c.1, s.137)

                               ***

   $unlar da Mustafa Kemal'in 6 Mart 1922 tarihli gizli celsede yaptigi
konusmadan alinmis cumleler:

   <<Meclis-i alinizin butun milletle beraber takip etmis oldugu esasat
cumlesindendir ki, Makam-i Muallayi Hilafete muhafaza-i merbutiyet etsin
[yuce halifelik makamina bagliligini muhafaza etsin]. Evet merbutuz, cunku
makam-i hilafet ve saltanat herhangi bir $ahsin degildir. Dogrudan dogruya
butun alem-i islamin muzaheretiyle beraber Turkiye hakkindadir. O makam
bizimdir. Muhafaza ettik ve nihayete kadar muhafaza edecegiz. (Alkislar)>>
(TBMM Gizli Celse Zabitlari, c.3, s.40)


Nejat