From: hcgvn@netcom.com (Hoi Chuyen Gia)
Subject: [VPS] Pho?ng va^'n GS Le^ Ma.nh Hu`ng
Originator: daemon@media.mit.edu
Reply-To: hcgvn@netcom.com
Organization: N/A
Date: Fri, 10 Apr 1992 15:58:52 GMT



Tu+` ba?n tin Giao DDie^?m so^' 7, Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam
----------------------------------------------------------------------

PHO?NG VA^'N GIA'O SU+ LE^ MA.NH HU`NG

LTS: Trong tinh tha^`n ho.c ho?i va` chia xe? kinh nghie^.m vo+'i ca'c
vi. chuye^n gia, mu.c "Pho?ng Va^'n" kho^ng nha^'t thie^'t the^?
hie^.n quan ddie^?m cu?a HCGVN.

So+ Lu+o+.c Tie^?u Su+?: Gia'o su+ Le^ Ma.nh Hu`ng to^'t nghie^.p ky~
su+ va` cao ho.c nga`nh ha?i du+o+ng va`o na(m 1965 ta.i dda.i ho.c
Massachusetts Institute of Technology (MIT), Hoa Ky`. Tu+` na(m 1966
dde^'n 1971, o^ng gia?ng da.y va` sau ddo' la` pha^n khoa tru+o+?ng
pha^n khoa Co+ Khi' ta.i Ho.c Vie^.n Quo^'c Gia Ky~ Thua^.t, Sa`i
Go`n. Tu+` na(m 1973 dde^'n 1975, o^ng la` To^?ng Gia'm DDo^'c ke^'
hoa.ch ngoa.i vie^.n thuo^.c Bo^. Ke^' Hoa.ch, Vie^.t Nam Co^ng Ho`a
tru+o+'c dda^y#. Tu+` na(m 1975 dde^'n 1981, o^ng bi. ddu+a ddi tra.i
"ca?i ta.o". Tu+` na(m 1985 dde^'n 1987, o^ng tham gia mo^.t so^' du+.
a'n cu?a ha~ng Ky~ Thua^.t va` Khoa Ho.c Di.ch Vu. ta.i Sa`i Go`n.
Tu+` na(m 1988 dde^'n 1990, o^ng la` Co^ng Ta'c Tru+o+?ng, chuye^n
pha^n ti'ch kinh te^' ta.i vu`ng dda^`m la^`y Ca` Mau#. Hie^.n nay,
o^ng ddang ddi.nh cu+ ta.i U'c Cha^u#.

----------------------

BTGDD: Xin ki'nh cha`o Gia'o su+#. Trong mu.c tie^u gio+'i thie^.u
dde^'n ca'c ho^.i vie^n cu?a Ho^.i ve^` mo^.t so^' quan ddie^?m cu?a
ngu+o+`i chuye^n gia Vie^.t Nam trong no^~ lu+.c go'p pha^`n va`o
vie^.c chua^?n bi. nhu+~ng ddie^`u kie^.n xa^y du+.ng dda^'t nu+o+'c
ha^.u co^.ng sa?n, chu'ng to^i xin Gia'o su+ cho bie^'t y' kie^'n ve^`
mo^.t so^' va^'n dde^`. Tru+o+'c he^'t, tre^n quan ddie^?m cu?a mo^.t
chuye^n gia ve^` kinh te^', xin Gia'o su+ cho bie^'t ve^` thu+.c
tra.ng kinh te^' cu?a Vie^.t Nam hie^.n nay#.

Gia'o su+ LMH: Ti`nh hi`nh kinh te^' Vie^.t Nam hie^.n nay va^~n co`n
ddang o+? mo^.t ti`nh tra.ng ra^'t ba^'p be^nh. DDie^?m son duy nha^'t
co' the^? no'i ddu+o+.c la` trong na(m qua chi'nh quye^`n Ha` No^.i
dda~ giu+~ cho ne^`n kinh te^' kho?i bi. su.p ddo^? toa`n die^.n theo
sau su+. su.p ddo^?  cu?a Lie^n So^#. Co' le~ ly' do chi'nh va^~n la`
nho+` co' ca?i to^? kinh te^' no^ng tho^n ne^n dda~ ta.o ra cho che^'
ddo^. kha? na(ng tu+. tu'c lu+o+ng thu+.c. Tuy nhie^n su+'c so^'ng
cu?a ne^`n kinh te^' va^~n co`n mong manh. Thu+' nha^'t ddo^'i vo+'i
be^n ngoa`i, ca'n ca^n thu+o+ng ma.i va^~n co`n thie^'u hu.t chu+a
ke^? co`n no+. nhu+ chu'a cho^?m, khie^'n cho nha` nu+o+'c thie^'u
ngoa.i te^. dde^?  mua nhu+~ng sa?n pha^?m to^'i ca^`n thie^'t cho
guo^`ng ma'y sa?n xua^'t hoa.t ddo^.ng. Ve^` co+ ca^'u xua^'t ca?ng
Vie^.t Nam ha~y co`n du+.a qua' nhie^`u va`o mo^.t so^' sa?n pha^?m,
ga^`n 30% thu hoa.ch ngoa.i te^. du+.a va`o vie^.c ba'n da^`u tho^#.
10 mo'n ha`ng chi'nh, toa`n bo^. la` ca'c sa?n pha^?m tho^ chie^'m 90%
kim nga.ch xua^'t ca?ng cu?a Vie^.t Nam.

Thu+' hai ca'c nga`nh sa?n xua^'t kha'c pha't trie^?n mo^.t ca'ch
cha^.m cha.p ne^'u kho^ng no'i la` ddi gia^.t lu`i, nha^'t la` ve^`
ky~ nghe^.. Sa?n pha^?m sa?n xua^'t trong nu+o+'c kho^ng tie^u thu.
ddu+o+.c vi` pha^?m cha^'t qua' do+? va` bi. ca.nh tranh vo+'i ca'c
ha`ng la^.u cu?a nu+o+'c kha'c.  Trong khi ddo' Lie^n So^ va` ca'c
nu+o+'c DDo^ng A^u, ca'c kha'ch ha`ng chi'nh cu?a ky~ nghe^. nhe.
tru+o+'c kia nay dda~ kho^ng co`n mua nu+~a#. Xua^'t ca?ng sang pha^`n
dda^'t thuo^.c Lie^n Bang So^ Vie^'t cu~ chi? dda.t 85 trie^.u My~ kim
so vo+'i 1 ty? ru'p (1,8 ty? My~ kim theo gia' na(m ngoa'i) cu?a na(m
1990. Ve^` no^ng nghie^.p, trong hai na(m nay sa?n lu+o+.ng no^ng
nghie^.p gia ta(ng hoa`n toa`n nho+` va`o vie^.c gia ta(ng die^.n
ti'ch gieo tro^`ng. Trong nhu+~ng na(m to+'i vie^.c tie^'p tu.c mo+?
ro^.ng the^m die^.n ti'ch se~ la` mo^.t va^'n dde^` ra^'t kho' kha(n
ddo`i ho?i dda^`u tu+ lo+'n va`o thu?y lo+.i#. Ve^` na(ng sua^'t no^ng
nghie^.p, thu+.c te^' cho tha^'y na(ng sua^'t na(m 1991 dda~ xuo^'ng
so vo+'i ca'c na(m 89-90, vi` thie^'u pha^n bo'n va` thuo^'c tru+`
sa^u#.

Ti`nh hi`nh co' le~ co`n kho' kha(n ho+n ne^'u kho^ng co' ddu+o+.c
vie^.n tro+. tu+ nha^n tu+` ca'c gia ddi`nh ngu+o+`i Vie^.t o+? ha?i
ngoa.i#. Tie^`n va` ha`ng gu+?i ve^` dda~ ddo'ng go'p mo^.t pha^`n
kho^ng nho? cho che^' ddo^.. Theo U Thi. A'nh, pho' chu? nhie^.m U?y
Ban Lie^n La.c Vie^.t Kie^`u tha`nh pho^' Ho^` Chi' Minh, mo^.t to^?
chu+'c ddu+o+.c la^.p ra dde^? ve va~n ngu+o+`i Vie^.t Nam tu+`
nu+o+'c ngoa`i tro+? ve^`, trong nu+?a dda^`u cu?a na(m 1991 rie^ng
ta.i Sa`i Go`n, ngu+o+`i Vie^.t ha?i ngoa.i dda~ gu+?i ve^` cho gia
ddi`nh khoa?ng 150 trie^.u My~ kim ba(`ng ngoa.i te^. va` va`ng. Theo
u+o+'c ti'nh cu?a ca'c chuye^n vie^n kinh te^' Ha` No^.i, so^' ngoa.i
te^. do ngu+o+`i Vie^.t ha?i ngoa.i mang ve^` hoa(.c gu+?i ve^` cho
ca? na(m 1990 le^n dde^'n 500 trie^.u My~ kim, ba(`ng 40% to^?ng so^'
xua^'t ca?ng cu?a ca? nu+o+'c. Tuy nhie^n so^' tie^`n na`y chi?
khoa?ng chu+`ng 10% la` ddu+o+.c gu+?i qua lo^'i chi'nh thu+'c. Pha^`n
co`n la.i ddu+o+.c mang ve^` va` ddo'ng go'p mo^.t pha^`n kho^ng nho?
cho vie^.c buo^n la^.u ddang tra`n nga^.p tre^n kha('p nu+o+'c. Theo
u+o+'c ti'nh cu?a ca'c chuye^n vie^n nu+o+'c ngoa`i, so^' ha`ng buo^n
la^.u le^n dde^'n to^'i thie^?u 300 trie^.u My~ kim dda~ a?nh hu+o+?ng
ma.nh dde^'n sa?n xua^'t trong nu+o+'c.

Ma(.c du` va^.y, la.m pha't tie^'p tu.c gia ta(ng tuy ra(`ng kho^ng
o+? ti`nh tra.ng phi ma~ nhu+ trong ca'c na(m 86-89. Tu+` tha'ng
6/1991 tro+? ddi, gia' va`ng va` My~ kim ta(ng vo.t, ke'o theo gia'
ca'c mo'n ha`ng kha'c. Chi? so^' gia ta(ng gia' ca? ddang tu+` mu+'c
trung bi`nh 4% mo^.t tha'ng trong nhu+~ng tha'ng dda^`u na(m ta(ng
le^n 5.6% trong tha'ng 11 va` 6,1% trong tha'ng 12. Gia' va`ng tu+`
3,9 trie^.u ddo^`ng mo^.t lu+o+.ng va`o tha'ng 7/91 ta(ng le^n dde^'n
5,7 trie^.u ddo^`ng va`o dda^`u tha'ng 1/92. DDe^? ba?o ve^. gia' tri.
ddo^`ng tie^`n, cuo^'i na(m 1991, chi'nh quye^`n dda~ pha?i tung tre^n
mo^.t ta^'n va`ng va` mo^.t so^' ngoa.i te^. ra ba'n tre^n thi.
tru+o+`ng dde^? giu+~ gia'. Nho+` va^.y to^'c ddo^. pha' gia' ddo^`ng
ba.c dda~ gia?m ddi pha^`n na`o va`o cuo^'i na(m.

Tuy nhie^n, nguye^n nha^n ca(n ba?n cu?a la.m pha't va^~n co`n. Na(m
1991 thie^'u hu.t na`y le^n dde^'n 2000 ty? ddo^`ng. Toa`n bo^.
thie^'u hu.t na`y la.i chi? ddu+o+.c ta`i tro+. ba(`ng u+'ng tru+o+'c
cu?a Nga^n Ha`ng Nha` Nu+o+'c. Ly' do chi'nh cu?a su+. thie^'u hu.t
na`y la` vi` tro+. ca^'p va` ta`i tro+. ca'c quo^'c doanh. Theo To^?ng
Gia'm DDo^'c Nga^n Ha`ng Nha` Nu+o+'c Cao Sy~ Kie^m, Nga^n Ha`ng nha`
nu+o+'c va^~n co`n pha?i cho ca'c xi' nghie^.p quo^'c doanh vay vo+'i
la~i sua^'t nhe. ho+n la~i sua^'t tie^`n go+?i cu~ng nhu+ pha?i cho
vay theo ke^' hoa.ch. Theo Bo^. tru+o+?ng ta`i cha'nh Hoa`ng Quy
tri`nh ba`y tru+o+'c quo^'c ho^.i va`o tha'ng 12/91, ca'c xi' nghie^.p
quo^'c doanh co`n thie^'u thue^' le^n dde^'n 500 ty? ddo^`ng. DDo^`ng
tho+`i theo ba'o ca'o cu?a Ban chi? dda.o thanh toa'n no+. Trung
U+o+ng, so^' tie^`n no+. kho^ng tra? cu?a ca'c xi' nghie^.p quo^'c
doanh vo+'i nga^n ha`ng va` vo+'i nhau le^n dde^'n con so^' kho^?ng
lo^` ca? chu.c nga`n ty? ddo^`ng.

Hie^.n nay ti`nh hi`nh kinh te^' Vie^.t Nam cu~ng nhu+ treo tre^n
so+.i to'c, thu+.c te^' nha` ca^`m quye^`n Vie^.t Nam kho^ng hoa`n
toa`n la`m chu? ddu+o+.c va^.n me^.nh kinh te^' cu?a mi`nh ma` tu`y
thuo^.c ra^'t nhie^`u va`o ti`nh hi`nh chi'nh tri. va` kinh te^' the^'
gio+'i#. Ne^'u gia' ca'c sa?n pha^?m nha^'t dda(?ng tie^'p tu.c
xuo^'ng, ne^'u kinh te^' the^' gio+'i tie^'p tu.c suy thoa'i thi`
ti`nh hi`nh Vie^.t Nam co' the^? se~ thay ddo^?i ddo^.t ngo^.t vi`
mo^.t su+. su.p ddo^? kinh te^'.

BTGDD: Hie^.n nay chi'nh quye^`n Ha` No^.i ddang thay ddo^?i chi'nh
sa'ch kinh te^' ma` ho. go.i la` kinh te^' nhie^`u tha`nh pha^`n,
va^.n ddo^.ng theo co+ che^' thi. tru+o+`ng co' su+. qua?n ly' cu?a
nha` nu+o+'c. Thu+.c ra ho. ddang ta^.p te^~nh ddi va`o ne^`n kinh
te^' thi. tru+o+`ng, nhu+ng kho^ng da'm no'i ra vi` se~ ddu.ng va`o
chu? nghi~a Ma'c - Le^#. Theo Gia'o su+ thi` chi'nh sa'ch na`y co'
giu'p cho che^' ddo^. gia?i quye^'t khu?ng hoa?ng hie^.n nay kho^ng?

Gia'o su+ LMH: DDa^y la` mo^.t ddie^`u nhu+~ng ba'o chi' ngoa.i quo^'c
va` nhu+~ng ke? co+ ho^.i va^~n ca tu.ng. Nhie^`u ngu+o+`i, vi`
nhu+~ng thie^n vi. co^' hu+~u dda~ dde^` cao kho^ng khi' ddo^?i mo+'i
va` cho ra(`ng hie^.n nay ta.i Vie^.t Nam tu+ doanh co' the^? tung
hoa`nh o+? nu+o+'c Vie^.t Nam Co^.ng sa?n cu~ng nhu+ ta.i ca'c nu+o+'c
tu+. do kha'c. Nhu+ng thu+.c te^' kho^ng pha?i nhu+ va^.y#. DDo.c ky~
trong ca'c va(n kie^.n cu?a Vie^.t co^.ng ta pha?i tha^'y the^m ca^u
kinh te^' nhie^`u tha`nh pha^`n, nhu+ng la^'y quo^'c doanh la` ca(n
ba?n. Trong khi ddo' chi'nh ca'i tha`nh pha^`n kinh te^' quo^'c doanh
la` tha`nh pha^`n ke'o ne^`n kinh te^' ddi xuo^'ng. Va^'n dde^` o+?
dda^y kho^ng pha?i chi? thua^`n la` va^'n dde^` y' thu+'c he^. Ma'c-
Le^ ma` la` va^'n dde^` quye^`n lu+.c. Ne^'u Co^.ng sa?n Vie^.t Nam
cha^'p nha^.n ca?i to^? toa`n die^.n ne^`n kinh te^', co' the^?
ddie^`u na`y se~ giu'p kinh te^' Vie^.t Nam vu+.c da^.y, nhu+ng cha('c
cha('n ra(`ng su+. mo+? cu+?a na`y se~ la`m DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t
Nam su.p ddo^?. Hie^.n nay chi'nh sa'ch cu?a dda?ng vo+'i kinh te^'
nhie^`u tha`nh pha^`n cu~ng gio^'ng nhu+ chi'nh sa'ch cu?a dda?ng
Co^.ng Sa?n Trung Quo^'c, ti`m ca'ch khai tha'c khu vu+.c tu+ doanh
nhu+ con bo` su+~a dde^? nuo^i dda?ng va` nuo^i khu vu+.c quo^'c
doanh, co+ so+? quye^`n lu+.c cu?a DDa?ng. Chi? tie^'c ra(`ng khu
vu+.c tu+ doanh cu?a Vie^.t Nam kho^ng ddu+o+.c ma.nh nhu+ khu vu+.c
tu+ doanh cu?a Trung Quo^'c va` dda?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam chu+a
da'm mo+? nhie^`u cho tu+ doanh nhu+ ta.i Trung Quo^'c. Chi'nh vi`
va^.y chi'nh sa'ch na`y se~ kho^ng giu'p cho DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t
Nam gia?i quye^'t ddu+o+.c va^'n dde^`.

BTGDD: Vie^.t co^.ng ddang mo+? cu+?a ke^u go.i dda^`u tu+ ngoa.i
quo^'c, ho. qua?ng ca'o ra^`m ro^. la` hie^.n co' 384 du+. a'n dda^`u
tu+ le^n dde^'n ho+n 2 ty? My~ kim. Xin Gia'o su+ cho bie^'t thu+.c
tra.ng ve^` va^'n dde^` na`y va` vie^~n a?nh cu?a no'.

Gia'o su+ LMH: Con so^' du+. a'n dda^`u tu+ ngoa.i quo^'c ddu+o+.c
cha^'p thua^.n le^n dde^'n 384 du+. a'n vo+'i to^?ng so^' vo^'n la` 2
ty? ddo^ la, mo+'i nghe co' ve? nhie^`u tha^.t nhu+ng thu+.c te^'
ne^'u pha^n ti'ch ra thi` cu~ng cha(?ng co' bao nhie^u#. Tru+o+'c
he^'t, con so^' 2 ty? My~ kim na`y la` to^?ng chi phi' dda^`u tu+,
tu+'c la` ti'nh ca? pha^`n ddo'ng go'p cu?a trong nu+o+'c du+o+'i
da.ng nha` dda^'t v.v.. Thu+.c te^', ne^'u chi? ti'nh so^' vo^'n
ngu+o+`i ngoa.i quo^'c bo? va`o kho^ng tho^i con so^' na`y se~ gia?m
su't ddi nhie^`u#. Thu+' hai, so sa'nh vo+'i so^' lu+o+.ng dda^`u tu+
va`o ca'c nu+o+'c la^n ca^.n nhu+ Tha'i Lan, Malaysia, con so^' dda^`u
tu+ va`o Vie^.t Nam nhu+ va^.y la` qua' i't. Quan tro.ng ho+n nu+~a,
ha^`u he^'t ca'c du+. a'n dda^`u tu+ na`y dde^`u nha('m va`o vie^.c
khai tha'c khoa'ng sa?n nha^'t la` da^`u ho?a#. DDe^'n khoa?ng tre^n
40% du+. a'n dda^`u tu+ ddu+o+.c cha^'p thua^.n la` thuo^.c ve^` la~nh
vu+.c tha(m do` da^`u khi' ta.i ngoa`i kho+i#. So^' tie^`n nhu+~ng
co^ng ty da^`u ho?a bo? va`o vie^.c na`y nhu+ va^.y ha^`u nhu+ hoa`n
toa`n kho^ng ddi qua ne^`n kinh te^' Vie^.t Nam dde^? ta.o ra su+'c
dda^?y cho ne^`n kinh te^'. Co`n nhu+~ng du+. a'n kha'c pha^`n lo+'n
la` ra^'t nho? va` cho dde^'n nay tuy ddu+o+.c cha^'p thua^.n nhu+ng
co' le~ chu+a dde^'n mo^.t nu+?a ddu+o+.c ddem ra thu+.c hie^.n. DDo'
la` chu+a ke^? dde^'n nhu+~ng du+. a'n do?m co' ti'nh ca'ch la`m a(n
cho+'p tho+`i co+ ro^`i cha.y cu?a mo^.t so^' chuye^n gia quo^'c te^'
ve^` lu+`a dda?o#.

Tuy nhie^n, pha?i co^ng nha^.n la` tu+o+ng lai dda^`u tu+ tu+` nu+o+'c
ngoa`i va`o Vie^.t Nam kha' to^'t dde.p. Su+. pha't trie^?n ma.nh
ga^`n dda^y cu?a ca'c nu+o+'c DDo^ng Nam A' dda~ khie^'n cho Vie^.t
Nam tro+? ne^n mo^.t no+i kha' ha^'p da^~n vi` gia' va` lu+o+ng co^ng
nha^n co`n qua' re? so vo+'i ca'c la^n bang. Chi'nh vi` va^.y ngay
mo^.t so^' nhu+~ng co^ng ty ta`i cha'nh cu~ng muo^'n nha?y va`o Vie^.t
Nam dde^? kie^'m lo+`i#. Cho dde^'n nay dda~ co' ba Quy~ DDa^`u Tu+
va`o Vie^.t Nam ddu+o+.c tha`nh la^.p dda'ng ke^? nha^'t la` Quy~
Pha't Trie^?n Vie^.t Nam (Vietnam Growth Fund) cu?a Nga^n Ha`ng Credit
Lyonnais. DDe^? ta.o ra mo^i tru+o+`ng ha^'p da^~n cho ngoa.i quo^'c
dda^`u tu+ ho+n, chi'nh quye^`n Ha` No^.i dda~ co^' ga('ng ca?i to^?
he^. tho^'ng nga^n ha`ng, cho ca'c nga^n ha`ng ngoa.i quo^'c mo+? chi
nha'nh ta.i Vie^.t Nam. Tuy nhie^n kho^ng pha?i ta^'t ca? ca'c du+.
a'n ddu+o+.c cha^'p thua^.n dde^`u se~ ddu+o+.c mang ra thu+.c hie^.n.
Tro+? nga.i lo+'n nha^'t hie^.n nay va^~n la` va^'n dde^` y' thu+'c
he^.. Ca'c du+. a'n dda^`u tu+ ngoa.i quo^'c ta.i Vie^.t Nam kho^ng
nhu+~ng ga(.p tro+? nga.i vi` he^. tho^'ng quan lie^u kho^?ng lo^`
kho^ng theo mo^.t lua^.t le^. na`o ca? ma` co`n vi` chi'nh chi'nh
quye^`n cu~ng co`n ddang tranh cha^'p trong va^'n dde^`.

BTGDD: Theo Gia'o su+ thi` nhu+~ng ddie^`u kie^.n va` chi'nh sa'ch
na`o se~ ta.o ddie^`u kie^.n cha^'n hu+ng va` pha't trie^?n kinh te^'
Vie^.t Nam ha^.u co^.ng sa?n. Vi' du. pha?i cho.n chi'nh sa'ch pha't
trie^?n no^ng nghie^.p hay ngoa.i thu+o+ng, sa?n xua^'t la`m ca(n ba?n
cho ne^`n kinh te^' trong tu+o+ng lai#.

Gia'o su+ LMH: Ti`nh hi`nh kinh te^' the^' gio+'i mo^~i tho+`i gian
mo^.t kha'c, mo^.t chi'nh sa'ch kinh te^' thi'ch ho+.p cho ho^m nay
chu+a cha('c se~ thi'ch ho+.p va`o nga`y mai#. Tuy nhie^n, theo
thie^?n y' cu?a to^i co' mo^.t so^' nhu+~ng ddie^`u ca(n ba?n ba^'t
bie^'n ma` chu'ng ta kho^ng the^? thie^'u ddu+o+.c ne^'u muo^'n kinh
te^' Vie^.t Nam pha't trie^?n. Kinh nghie^.m cu?a nhu+~ng na(m cuo^'i
the^' ky? 20 na`y cho tha^'y mo^.t ne^`n kinh te^' chi? co' the^?
pha't trie^?n ddu+o+.c ne^'u nhu+~ng con ngu+o+`i trong ddo' co' tu+.
do dde^? mu+u ca^`u ha.nh phu'c cu?a mi`nh trong mo^.t khung ca?nh xa~
ho^.i va` lua^.t pha'p o^?n ddi.nh. Nhu+~ng ddie^`u kie^.n kha'c
ngu+o+`i ta va^~n thu+o+`ng nha('c dde^'n nhu+ tu+ ba?n, ky~ thua^.t,
v.v... tuy ca^`n thie^'t nhu+ng kho^ng quan tro.ng ba(`ng. Ca^`n co'
tu+. do dde^? ngu+o+`i ta co' the^? tin tu+o+?ng ra(`ng nhu+~ng tha`nh
qua? co^' ga('ng cu?a mi`nh, mi`nh se~ ddu+o+.c hu+o+?ng. Ngoa`i ra
tu+. do cu~ng la` ddie^`u kie^.n ca(n ba?n dde^?  ta.o ra ca.nh tranh.
Chi? co' tu+. do ca.nh tranh mo+'i ba?o dda?m ne^`n kinh te^' su+'c
so^'ng va` ga^y ra lo+.i i'ch lo+'n nha^'t cho xa~ ho^.i#. Ca^`n co'
o^?n ddi.nh, o^?n ddi.nh ke^? ca? ve^` chi'nh tri., xa~ ho^.i, kinh
te^' dde^? ngu+o+`i ta co' the^? co' ddu+o+.c mo^.t vie^~n tu+o+.ng
la^u da`i va` du+.  ddoa'n co^ng vie^.c theo vie^~n tu+o+.ng ddo'.
Pha't trie^?n kinh te^' la` mo^.t va^'n dde^` da`i ha.n ca^`n khoa?ng
tho+`i gian la^u da`i, to^'i thie^?u cu~ng na(m mu+o+`i na(m. Ne^'u
mo.i ngu+o+`i trong nu+o+'c chi? la`m vie^.c theo ca'ch a(n so^?i thi`
kho' lo`ng co' the^? co' mo^.t su+. pha't trie^?n ddu+o+.c.

Co`n ve^` nhu+~ng chi'nh sa'ch kha'c, kho' co' the^? du+. kie^'n
ddu+o+.c trong hie^.n ta.i#. Lu'c na`y, vi` Nha^.t Ba?n va` mo^.t so^'
nu+o+'c NIC dda~ tha`nh co^ng trong vie^.c la^'y xua^'t ca?ng la`m
ddo^.ng co+, tuy nhie^n trong khung ca?nh mo+'i cu?a the^' gio+'i,
ne^'u ai cu~ng la^'y xua^'t ca?ng la`m ddo^.ng co+ chu+a cha('c dda~
la` mo^.t chie^'n lu+o+.c to^'t. DDie^?m quan tro.ng o+? dda^y la`
ca.nh tranh xua^'t ca?ng la` co+ ho^.i cho ne^`n sa?n xua^'t trong
nu+o+'c tie^'p xu'c vo+'i be^n ngoa`i giu'p ta theo ki.p dda` tie^'n
cu?a the^' gio+'i#.

BTGDD: DDe^? ta.o ddie^`u kie^.n cha^'n hu+ng kinh te^' Vie^.t Nam
ha^.u co^.ng sa?n, la~nh vu+.c gia'o du.c se~ ddo'ng mo^.t vai tro`
quan tro.ng. Gia'o su+ nhi`n va^'n dde^` gia'o du.c Vie^.t Nam trong
tu+o+ng lai pha?i nhu+ the^' na`o#?

Gia'o su+ LMH: Gia'o du.c trong tho+`i ky` ha^.u co^.ng sa?n cu?a
Vie^.t Nam pha?i ddo'ng mo^.t vai tro` ra^'t quan tro.ng, ddie^`u ddo'
ai cu~ng ddo^`ng y'. Nhu+ng nhu+ the^' na`o ddo' la` mo^.t ddie^`u
chu'ng ta co`n pha?i nghie^n cu+'u nhie^`u#. Theo to^i gia'o du.c
Vie^.t Nam trong tu+o+ng lai co' ba nhie^.m vu. quan tro.ng.

Gia'o du.c tru+o+'c he^'t pha?i dda`o ta.o cho Vie^.t Nam mo^.t tho'i
quen da^n chu?. Tu+` tru+o+'c to+'i nay Vie^.t Nam va^~n kho^ng quen
vo+'i ca'c sinh hoa.t da^n chu? thu+.c su+.. Chu'ng ta cho dde^'n nay
va^~n kho^ng the^? cha^'p thua^.n ngu+o+`i ta co' the^? cu`ng mo^.t
chi' hu+o+'ng nhu+ng lu+.a cho.n nhu+~ng con ddu+o+`ng kha'c nhau#.
Muo^'n va^.y gia'o du.c ta.i nha` tru+o+`ng kho^ng pha?i chi? nguye^n
nhu+~ng ba`i gia?ng ma` pha?i bao go^`m ca? ca'c hoa.t ddo^.ng hie^.u
ddoa`n va` sinh hoa.t xa~ ho^.i kha'c trong ddo' ho.c sinh tu+` tu+`
la`m quen vo+'i ca'c sinh hoa.t cu?a mo^.t mo^i tru+o+`ng tu+. do da^n
chu? cha^'p nha^.n nhu+~ng tu+ tu+o+?ng kha'c bie^.t nhu+ng cu`ng
hoa.t ddo^.ng cho mo^.t mu.c tie^u chung.

Nhie^.m vu. thu+' hai cu?a gia'o du.c la` la`m sao co' the^? ta.o cho
trong the^' he^. tre? mo^.t y' thu+'c chung ve^` Vie^.t Nam va` xa~
ho^.i Vie^.t Nam, mo^.t social consensus ve^` xa~ ho^.i mi`nh, to^i
ta.m go.i la` Vie^.t ti'nh. Muo^'n pha't trie^?n kinh te^' ma` kho^ng
bi. le^. thuo^.c ngu+o+`i kha'c chu'ng ta ca^`n pha?i ga^`y du+.ng
ne^`n ta?ng khie^'n chu'ng ta co' ddu? tu+. tin la`m chu? dde^? mo+?
cu+?a ddo'n kha'ch va`o#. Kinh nghie^.m cho tha^'y, chi?  nhu+~ng
nu+o+'c na`o ta.o cho mi`nh mo^.t da^n to^.c ti'nh vu+~ng cha('c mo+'i
tha`nh co^ng trong vie^.c pha't trie^?n kinh te^'. No'i nhu+ va^.y
kho^ng pha?i la` Vie^.t Nam ta kho^ng co' da^n to^.c ti'nh. Nhu+ng
ca'i ti'nh Vie^.t cu?a da^n ta thu+o+`ng chi? dda.t ddu+o+.c khi o+?
trong ti`nh tra.ng ddo^'i kha'ng vo+'i ngu+o+`i kha'c. Chu'ng ta ha^`u
nhu+ chi? ddi.nh nghi~a chu'ng ta theo mo^.t ti`nh tra.ng phu? ddi.nh.
DDie^`u ddo' co' the^? la` vi` suo^'t qua' tri`nh li.ch su+? cu?a
nu+o+'c ta, ta dda~ pha?i bo? he^'t ta^m lu+.c dde^? to^`n ta.i vo+'i
ca' ti'nh rie^ng cho^'ng la.i kho^'i ngu+o+`i kho^?ng lo^` phu+o+ng
Ba('c.

Nhie^.m vu. thu+' ba, va` la` nhie^.m vu. co' le~ la` quan tro.ng
nha^'t la` dda`o ta.o nhu+~ng con ngu+o+`i co' ddu? tri' tue^. cho
sinh hoa.t kinh te^' cu?a dda^'t nu+o+'c.

BTGDD: Tu+`ng la` mo^.t chuye^n gia hoa.ch ddi.nh chi'nh sa'ch kinh
te^' va` tu+`ng la` gia'o su+ gia?ng da.y ta.i Vie^.t Nam tru+o+'c 75,
Gia'o su+ quan nie^.m ve^` vie^.c dda`o ta.o chuye^n gia cho la~nh
vu+.c kinh te^' nhu+ the^' na`o#?

Gia'o su+ LMH: Kinh te^' ca`ng pha't trie^?n nhu ca^`u ddo`i ho?i
ca`ng nhie^`u nhu+~ng chuye^n gia tre^n ta^'t ca? mo.i la~nh vu+.c.
Kho^ng nhu+~ng va^.y, nhu ca^`u ddo`i ho?i tu+` tho+. tro+? le^n
ddie^`u pha?i co' kie^'n thu+'c to^?ng qua't ddu? dde^? co' the^? la`m
vie^.c hu+~u hie^.u ddu+o+.c. Tuy nhie^n vi` tie^'n bo^. cu?a khoa
ho.c, nha^'t la` trong nhu+~ng na(m ga^`n dda^y ca`ng nga`y ca`ng
nhanh vi` va^.y nhu+~ng gi` ho.c o+? tru+o+`ng chi? trong vo`ng na(m
na(m la` lo^~i tho+`i#. Theo to^i vi` va^.y vie^.c dda`o ta.o chuye^n
gia cho la~nh vu+.c kinh te^' vi` va^.y ddo`i ho?i ca^`n co' mo^.t
su+. ho+.p ta'c cha(.t che~ giu+~a ca'c tru+o+`ng dda.i ho.c, ca'c
vie^.n nghie^n cu+'u vo+'i be^n ngoa`i ca'c xi' nghie^.p dde^? ca'c
tha`nh tu+.u khoa ho.c co' the^? ddu+o+.c chuye^?n sang thu+.c hie^.n
mau cho'ng. Tuy nhie^n vi` ca'c tie^'n bo^. khoa ho.c qua' nhanh
tha`nh ra dda.i ho.c ca^`n pha?i hua^'n luye^.n sao cho sinh vie^n
pha?i co' mo^.t so^' vo^'n kie^'n thu+'c ca(n ba?n ve^` khoa ho.c
tha^.t vu+~ng cha~i dde^? co' the^? theo do~i va` tu+. ho.c tie^'p
tu.c ca?i tie^'n kie^'n thu+'c cu?a mi`nh.

Ngoa`i ra mo^.t ne^`n kinh te^' ngay nhu+ trong ti`nh tra.ng Vie^.t
Nam hie^.n tho+`i cu~ng ra^'t la` dda da.ng, ne^'u chi? trong ca^.y
va`o gia'o du.c chi'nh thu+'c dde^? cung ca^'p cho ddu? nhu ca^`u cu?a
ne^`n kinh te^' la` mo^.t chuye^.n kho^ng the^? la`m ddu+o+.c. Vi`
va^.y la`m sao pha?i co' ddu+o+.c mo^.t he^. tho^'ng ho.c vie^.c ke`m
theo vo+'i ca'c kho'a ho.c bo^? tu'c dde^? na(ng cao tay nghe^` cho
no.i ta^`ng lo+'p tu+` ngu+o+`i tho+. tro+? le^n. Tu+` tru+o+'c dde^'n
nay, Vie^.t Nam ta va^~n co' quen chi? ti'nh dde^'n ca'c chuye^n vie^n
cao ca^'p ma` kho^ng chu' tro.ng bao nhie^u dde^'n nhu+~ng ta^`ng
lo+'p o+? du+o+'i#. Ngoa`i ra va^'n dde^` quan tro.ng nu+~a la` kinh
te^' hie^.n dda.i ddo`i ho?i ngay dde^'n ngu+o+`i tho+. kho^ng chuye^n
mo^n mo^.t so^' kie^'n thu+'c to^?ng qua't dde^? co' the^?  la`m theo
ddu+o+.c nhu+~ng chi? da^~n trong quy tri`nh la`m vie^.c, vi` va^.y
vie^.c na^ng cao tri`nh ddo^. cu?a ba^.c gia'o du.c trung ho.c va`
tie^?u ho.c la` mo^.t ddie^`u kho^ng the^? thie^'u#.

BTGDD: DDe^? ddo'ng go'p va`o no^~ lu+.c xa^y du+.ng dda^'t nu+o+'c
ha^.u co^.ng sa?n, la~nh vu+.c na`o Gia'o su+ quan ta^m nha^'t?

Gia'o su+ LMH: Hie^.n nay to^i ddang co^' ga('ng ho.c la.i ve^` li.ch
su+? va` va(n hoa' Vie^.t Nam.  DDa^y co' le~ la` mo^.t vie^.c kho^ng
co' gia' tri. ddo'ng go'p tru+.c tie^'p va`o vie^.c xa^y du+.ng dda^'t
nu+o+'c Vie^.t Nam ha^.u co^.ng sa?n bao nhie^u, nhu+ng ve^` la^u ve^`
da`i chu'ng ta kho^ng the^? kho^ng thie^'u ddu+o+.c.

BTGDD: Xin ca?m o+n Gia'o su+


Newsgroups: soc.culture.vietnamese