From: hcgvn@netcom.com (Hoi Chuyen Gia)
Newsgroups: soc.culture.vietnamese
Subject: [VPS] Nam Cali ra ma('t DDa(.c San Gia'o Du.c
Date: 2 Sep 92 20:26:38 GMT
Reply-To: hcgvn@netcom.com
Organization: SCV Relay
Originator: daemon@media-lab.media.mit.edu



Tri'ch tu+` Giao DDie^?m so^' 9, tha'ng 8/1992, Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam
-----------------------------------------------------------------------------


      Ra Ma('t DDa(.c San Gia'o Du.c ta.i Nam California


NAM CALIFORNIA: Mo^.t gio+` chie^`u, Chu? Nha^.t 26 tha'ng Ba?y na(m
1992, ta.i tru+o+`ng dda.i ho.c Orange Coast College, tha`nh pho^'
Costa Mesa, Nam California, buo^?i ra ma('t DDa(.c San Gia'o Du.c cu?a
Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam dda~ ddu+o+.c to^? chu+'c tha^.t trang
tro.ng cu`ng vo+'i cuo^.c ho^.i tha?o dde^` ta`i "Khi'a Ca.nh Kinh
Te^' cu?a Gia'o Du.c" cu?a Gia'o su+ DDo^~ Quy' Toa`n trong DDa(.c San.

Buo^?i ra ma('t dda~ thu hu't khoa?ng 100 chuye^n vie^n, ca'c vi.
thu+'c gia? te^n tuo^?i o+? co^.ng ddo^`ng nhu+: Gia'o su+ Nguye^~n
Tu+ Mo^, Gia'o su+ Tra^`n Huy Bi'ch, Gia'o su+ Pha.m Thi. Hue^, Ba'c
si~ Nguye^~n Tro.ng Vie^.t, Thi si~ Tra^`n Da. Tu+`, Nha` va(n Nha~
Ca, Ba'c si~ Vo~ Tu+ Nhu+o+.ng, O^ng Le^ DDi`nh DDie^?u, mo^.t so^'
dda.i die^.n ca'c ho^.i ddoa`n, ho^.i sinh vie^n.

Khai ma.c buo^?i ra ma('t DDa(.c San va` ho^.i tha?o, anh Le^ Quang
Tie^'ng, Pha^n Ho^.i Tru+o+?ng Pha^n Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam ta.i
Nam California, ke^? la.i va`o dda^`u tha'ng Na(m 1975, vie^.c la`m
dda^`u tie^n cu?a ca'n bo^. co^.ng sa?n Vie^.t Nam tie^'p thu
tru+o+`ng dda.i ho.c Su+ Pha.m Sa`i Go`n la` ha. ta^'m ba?ng "Lu+o+ng
Su+ Hu+ng Quo^'c". Sau ddo', ho. le^n lo+'p vo+'i gia'o chu+'c va`
nha^n vie^n trong tru+o+`ng ra(`ng lu+o+ng su+ kho^ng the^? hu+ng
quo^'c, ma` chi?  co' DDa?ng va` ddu+o+`ng lo^'i DDa?ng mo+'i hu+ng
quo^'c! Mu+o+`i la(m na(m sau thu+.c te^' chu+'ng minh DDa?ng va`
ddu+o+`ng lo^'i DDa?ng dda~ ddu+a dda^'t nu+o+'c to+'i cho^~ pha' sa?n
toa`n die^.n. DDe^? ba^y gio+` mo^.t tha'ch ddo^' ddu+o+.c dda(.t ra
cho ta^'t ca? mo.i ngu+o+`i u+u tu+ ve^` dda^'t nu+o+'c la` hai me^.nh
dde^` bu+'c thie^'t lu+o+ng ta^m pha?n "co' Thu+.c mo+'i vu+.c
ddu+o+.c DDa.o" va` "co' DDa.o mo+'i ta.o ddu+o+.c Thu+.c". O^ng dde^`
nghi. toa`n the^? cu+? to.a cu`ng nhau ddo'ng go'p, chia xe? va` trao
ddo^?i quan ddie^?m, dde^? tu+` ddo' ra nhu+~ng ke^'t lua^.n cu.
the^?, thu+.c tie^~n cho co^ng cuo^.c xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c
khi trong giai ddoa.n ha^.u co^.ng sa?n.

Tie^'p dde^'n, GS Vu~ Quy' Ky`, Ho^.i Tru+o+?ng Ho^.i Chuye^n Gia
Vie^.t Nam, tri`nh ba`y y' nghi~a va` mu.c tie^u cu?a DDa(.c San Gia'o
Du.c, cu`ng nhu+~ng no^~ lu+.c cu?a Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam.
Trong pha^`n ke^'t lua^.n, GS Vu~ Quy' Ky` cho ra(`ng DDa(.c San
Gia'o Du.c la` mo^.t co^ng tri`nh to^?ng ho+.p cu?a nhie^`u chuye^n
gia trong va` ngoa`i Ho^.i#. GS hy vo.ng su+. co^.ng ta'c chung na`y
se~ ddu+o+.c duy tri` va` dda^?y ma.nh trong nhu+~ng chu+o+ng tri`nh
la`m vie^.c sau na`y va` trong nhu+~ng DDa(.c San ke^' tie^'p, pha?n
a?nh mo^'i quan ta^m ga('n bo' cu?a ddo^`ng ba`o ha?i ngoa.i ddo^'i
vo+'i so^' pha^.n bi thu+o+ng cu?a ddo^`ng ba`o trong nu+o+'c.

Pha't bie^?u ca?m tu+o+?ng ve^` DDa(.c San Gia'o Du.c, Gia'o su+
Tra^`n Huy Bi'ch nha^.n ddi.nh DDa(.c San Gia'o Du.c la` mo^.t co^ng
tri`nh nghie^n cu+'u co^ng phu, vo+'i ca'c ta`i lie^.u gia' tri.
dda(.c sa('c bo+?i nhu+~ng ta'c gia? co' tha^?m quye^`n am tu+o+`ng
ve^` ca'c la~nh vu+.c ddu+o+.c dde^` ca^.p, la` mo^.t no^~ lu+.c
dda'ng qui' cu?a nhu+~ng ngu+o+`i co' ta^m huye^'t, ddo'ng go'p kho^ng
nho? cho vie^.c xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c trong tu+o+ng lai#.
Gia'o su+ tin ra(`ng pha?i la` mo^.t ta^.p the^? co' to^? chu+'c vo+'i
ta^`m vo'c qui mo^ cu`ng ca'c ca'c pha^n ho^.i chuye^n gia tre^n the^'
gio+'i mo+'i thu+.c hie^.n ddu+o+.c co^ng tri`nh na`y#. O^ng dde^`
nghi. HCGVN ca^`n tie^'p tu.c ca'c chu+o+ng tri`nh kha?o cu+'u dde^?
hoa`n chi?nh ne^`n gia'o du.c cho Vie^.t Nam trong tu+o+ng lai#.

Tie^'p dde^'n, Gia'o su+ Pha.m Thi. Hue^ ca ngo+.i DDa(.c San Gia'o
Du.c la` mo^.t co^ng tri`nh dda^`y my~ thua^.t va` co^ng phu, go^`m
ddu? ca'c chi'nh sa'ch he^. tho^'ng gia'o du.c cu?a ca'c nu+o+'c
tie^`n tie^'n tre^n the^' gio+'i, pha?i la` mo^.t a^'n pha^?m gia'o
khoa (textbook) ha`ng dda^`u cho ta^'t ca? sinh vie^n tru+o+`ng Su+
Pha.m. Gia'o su+ Hue^ ba`y to? xu'c ddo^.ng va` kha^m phu.c tru+o+'c
quye^'t ta^m ddoa`n ke^'t la`m vie^.c, tinh tha^`n ye^u nu+o+'c, da^n
to^.c cao ddo^. cu?a anh chi. em chuye^n gia Vie^.t Nam cu`ng hu+o+'ng
ve^` mu.c ddi'ch phu.c vu. que^ hu+o+ng. Gia'o su+ tin tu+o+?ng Ho^.i
Chuye^n Gia Vie^.t Nam se~ tie^'n ma.nh va` pha't trie^?n dde^? thu+.c
hie^.n the^m nhie^`u co^ng tri`nh cho vie^.c xa^y du+.ng dda^'t
nu+o+'c sau na`y#. Ba` dde^` nghi. Ho^.i ne^n pho^? bie^'n ro^.ng ra~i
ca'c co^ng ta'c, hoa.t ddo^.ng ma` Ho^.i dda~ thu+.c hie^.n, dde^`
nghi. suy nghi~ ve^` vai tro` va` lo+.i i'ch cu?a he^. tho^'ng dda.i
ho.c co^.ng ddo^`ng, cu~ng nhu+ suy nghi~ ve^` chu+o+ng tri`nh hua^'n
luye^.n va` dda`o ta.o gia'o chu+'c trong tu+o+ng lai#.

Sau pha^`n gia?i lao, toa`n the^? cu+? to.a dda~ cha(m chu' theo do~i
pha^`n thuye^'t tri`nh cu?a Gia'o su+ DDo^~ Quy' Toa`n mo^ ta? ti`nh
tra.ng bi tha?m cu?a ne^`n gia'o du.c Vie^.t Nam hie^.n nay#. DDo+`i
so^'ng gia'o chu+'c do^'c xuo^'ng ta^.n cu`ng vo+'i va^.t cha^'t thi`
thie^'u tho^'n, tinh tha^`n thi` bi. khinh re? vi` ca^`n pha?i "ca?i
thie^.n" ba(`ng ca'c nghe^` va(.t va?nh. Vie^.c ddi ho.c kho^ng ba(`ng
chuye^.n kie^'m cu? khoai mie^'ng sa('n lo't bu.ng. Tha^`y bo? lo+'p,
tro` bo? ho.c la` mo^.t hie^.n tu+o+.ng pho^? bie^'n va` nga`y ca`ng
gia ta(ng, no'i le^n ca'i vo`ng la^?n qua^?n cu?a xa~ ho^.i Vie^.t Nam
nga`y ho^m nay: vi` nghe`o ne^n dda`nh chi.u do^'t, vi` do^'t ne^n
ca`ng nghe`o ho+n.

Gia'o su+ DDo^~ Quy' Toa`n minh ddi.nh gia'o du.c la` xa^y du+.ng con
ngu+o+`i toa`n die^.n, va` kinh te^' chi? la` mo^.t khi'a ca.nh cu?a
ddo+`i so^'ng, nhu+ng ca? hai va^~n co' lie^n he^. cha(.t che~ va`
a?nh hu+o+?ng la^~n nhau#. Pha'c ho.a va` so sa'nh giu+~a he^. tho^'ng
gia'o du.c va` sinh hoa.t kinh te^' cu?a mo^.t quo^'c gia, Gia'o su+
nha^'n ma.nh a?nh hu+o+?ng cu?a gia'o du.c vo+'i pha't trie^?n kinh
te^'. Gia'o su+ nha^.n ddi.nh gia'o du.c chi'nh la` dda^`u tu+: dda^`u
tu+ va`o kie^'n thu+'c ho^m nay dde^? gia ta(ng lo+.i xua^'t va^.t
cha^'t nga`y mai#. Ho+n nu+~a dda^`u tu+ va`o gia'o du.c la` dda^`u
tu+ quan tro.ng sinh tu+? ddo^'i vo+'i quo^'c gia cu~ng nhu+ vo+'i
mo^~i ca' nha^n vi` kie^'n thu+'c giu'p pha't trie^?n ky~ na(ng, va`
ky~ na(ng se~ gia ta(ng sa?n lu+o+.ng.

Bo+?i the^', theo Gia'o su+ Toa`n, muo^'n dda^`u tu+ thi` ta pha?i
dde^? da`nh vo^'n, pha?i tha('t lu+ng buo^.c bu.ng dde^? tri'ch ra
mo^.t pha^`n kho^ng tie^u du`ng hie^.n ta.i dde^? dda^`u tu+, vo+'i
u+o+'c ti'nh se~ ta(ng ddu+o+.c lo+.i sua^'t o+? tu+o+ng lai#. Khi
lo+.i sua^'t ta(ng, ta la.i da`nh the^m ddu+o+.c vo^'n dde^? dda^`u
tu+, dda^y la` a?nh hu+o+?ng cu?a kinh te^' va`o dda^`u tu+ gia'o
du.c. Ca^`n pha?i pha^n bo^' vo^'n dda^`u tu+ phu` ho+.p vo+'i ti`nh
tra.ng thu+.c te^' theo hoa`n ca?nh cu?a tu+`ng gia ddi`nh hay cu?a
tu+`ng ddi.a phu+o+ng. Nhi`n va`o thu+.c te^' dda^'t nu+o+'c, Gia'o
su+ dde^` nghi. ta ca^`n co' mo^.t dda^`u tu+ gia'o du.c ho+.p ly'
va`o kho^'i lu+o+.ng lao ddo^.ng ddo^ng dda?o dda.t dde^'n tri`nh
ddo^. ho.c thu+'c kha? du.ng mo+'i giu'p mau pha't trie^?n.

Sau cu`ng, Gia'o su+ Toa`n ke^'t lua^.n ra(`ng dde^? thu+.c hie^.n
vie^.c xa^y du+.ng dda^'t nu+o+'c, ne^`n ta?ng chi'nh tri. hie^.n nay
pha?i ddu+o+.c thay ddo^?i ba(`ng the^? che^' tu+. do da^n chu? thu+.c
su+., ne^'u kho^ng, mo.i ddo'ng go'p se~ cha(?ng ddi dde^'n dda^u#.

Bu+o+'c sang pha^`n tha?o lua^.n, mo^.t ban tham lua^.n ddoa`n
ddu+o+.c gio+'i thie^.u go^`m Gia'o su+ Phan Ngo^, Gia'o su+ DDo^~
Quy' Toa`n va` anh Vu~ Quy' Ky`. Vo+'i su+. ddie^`u ho+.p khe'o le'o
cu?a chi. DDo^~ H. Uye^?n Linh, cuo^.c tha?o lua^.n dda~ die^~n ra
tha^.t so^i no^?i va` ha`o hu+'ng, vo+'i su+.  nhie^.t ti`nh ddo'ng
go'p cu?a toa`n the^? cu+? to.a#.

DDe^? tra? lo+`i ca^u ho?i "chu'ng ta ba('t dda^`u tu+` dda^u", Gia'o
su+ DDo^~ Quy' Toa`n kha(?ng ddi.nh la` DDa?ng Co^.ng Sa?n Vie^.t Nam
pha?i ru't lui tru+o+'c. Sau ddo', chi'nh phu? da^n chu? trao tra'ch
nhie^.m cho tu+ nha^n ca`ng nhie^`u ca`ng to^'t. Ve^` gia'o du.c,
chi'nh phu? nha^.n tra'ch nhie^.m nhu+~ng pha^`n tu+ nha^n kho^ng
the^? ga'nh va'c, dde^? gia?i quye^'t ca'c ye^u ca^`u cu?a quo^'c gia
nha(`m mu.c tie^u ba?o ve^. dda.o ly', thu+.c hie^.n co^ng ba(`ng xa~
ho^.i,...Gia'o su+ Phan Ngo^ nha^'n ma.nh ve^` ne^`n ta?ng ca(n ba?n
la` pha?i thay ddo^?i chi'nh tri. ta.i Vie^.t Nam. Va^'n dde^` chi'nh
tri. pha?i dda(.t tre^n co+ so+? the^? che^' da^n chu? cu?a quo^'c gia
thi` mo+'i gia?i quye^'t ddu+o+.c nhu+~ng va^'n dde^` cu?a dda^'t
nu+o+'c.

Nhie^`u y' kie^'n ti'ch cu+.c dda~ ddu+o+.c ddo'ng go'p khi va^'n
dde^` chu'ng ta pha?i la`m gi` ngay sau khi co^.ng sa?n bi. su.p ddo^?
ddu+o+.c ne^u le^n.  Ba'c si~ Nguye^~n Tro.ng Vie^.t dde^` nghi. o^?n
ddi.nh xa~ ho^.i, tre? em dde^'n tru+o+`ng ca`ng so+'m ca`ng to^'t,
cha^'n ddo^.ng ta^m ly' thu'c dda^?y sinh hoa.t da^n chu? trong
nu+o+'c cu~ng nhu+ y' thu+'c ddo'ng go'p xa^y du+.ng cu?a ddo^`ng ba`o
ha?i ngoa.i#.  Ky~ su+ Tra^`n Hu+~u DDu+'c dde^` nghi. ca^`n hua^'n
luye^.n ca^'p to^'c cho no^ng da^n bie^'t xu+?  du.ng no^ng co+#.
Gia'o su+ Tra^`n Huy Bi'ch nha('c la.i li.ch su+? Ca'ch Ma.ng Ta^n
Ho+.i 1911 ta.i Trung Hoa ma` trong ddo' vai tro` ddo'ng go'p ra^'t
quan tro.ng cu?a ngu+o+`i Trung Hoa so^'ng o+? ngoa.i quo^'c, giu'p
ddu+a cuo^.c ca'ch ma.ng dde^'n tha`nh co^ng.

Ve^` su+. kha'c bie^.t khuynh hu+o+'ng giu+~a ca'c chuye^n gia
ddu+o+.c dda`o ta.o tu+` ca'c tru+o+`ng pha'i kha'c nhau tre^n the^'
gio+'i, Gia'o su+ Vu~ Quy' Ky` hoan nghe^nh su+. kha'c bie^.t ta.o
ne^n phong phu' cho quo^'c gia chu+' kho^ng ga^y ma^u thua^~n, va`
Ho^.i Chuye^n Gia Vie^.t Nam hie^.n la` mo^i tru+o+`ng dde^? ta^'t ca?
chuye^n gia kha('p no+i trao ddo^?i quan ta^m.

Ba`n ve^` nhi.p ddo^. pha't trie^?n kha' nhanh cu?a bo^'n nu+o+'c
"ro^`ng nho?" o+? A' cha^u, Gia'o su+ Vu+o+ng Hu+~u Bo^.t cho bie^'t
ba trong bo^'n nu+o+'c ddo' co' chung ne^`n va(n ho'a thua^`n nha^'t
vo+'i truye^`n tho^'ng dda.o ly' Kho^?ng Ma.nh, cu`ng vo+'i dda(.c
ti'nh chuye^n ca^`n cu?a ngu+o+`i da^n. Tu+` ddo', O^ng ne^u ra ye^u
ca^`u ca^'p ba'ch la` pha?i gia'o du.c dda.o ddu+'c, ba?o ve^. ddo+`i
so^'ng gia ddi`nh, ba?o ve^. to^n gia'o#. Tru+o+`ng ho+.p bo^'n
nu+o+'c A' cha^u la` mo^.t chu+'ng minh hu`ng ho^`n ve^` a?nh hu+o+?ng
then cho^'t cu?a tinh tha^`n va(n ho'a ddo^'i vo+'i nhi.p ddo^. pha't
trie^?n kinh te^'.

Buo^?i ra ma('t DDa(.c San Gia'o Du.c va` ho^.i tha?o dda~ be^' ma.c
va`o lu'c 5 gio+` chie^`u cu`ng nga`y trong tinh tha^`n co+?i mo+?,
ca?m tho^ng mo^'i quan ta^m cu`ng nhau hu+o+'ng ve^` tu+o+ng lai
dda^'t nu+o+'c.
Newsgroups: soc.culture.vietnamese