From: nguyen@airmics.gatech.edu (Son Nguyen)
Subject: [MISC] Cho', Tua^'t, Ca^`y, Dog (Continued)
Originator: daemon@media-lab.media.mit.edu
Reply-To: nguyen@airmics.gatech.edu
Organization: N/A
Date: Wed, 26 Aug 1992 17:27:23 GMT



Ca^.u Hai vo^'n thi'ch thi.t ca^`y, nha^'t la` nhu+~ng khi ca^.u tha^'y
ngu+o+`i trong nha` ba<'t ca^`y ve^`, la`m thi.t, na^'u le^n nhu+~ng
mo'n ha^'p da^~n, tu+` dda^`u to+'i cuo^'i kho^ng pha^`n na`o thie^'u
su+. chu+'ng kie^'n cu?a ca^.u.  DDo^i lu'c ngu+o+`i nha` nho+` ca^.u
dda^m mo^.t i't dda^.u pho^.ng rang, tha'i mo+' sa?, hay nho^`i va`o
ca'i bo^. ruo^.t nhu+~ng mo'n nho^`i, ca^.u vui ve? la`m ngay.  Kho^ng
gio^'ng nhu+ nhu+~ng lu'c kha'c khi tha^'y ngu+o+`i nha` la`m thi.t
ga`, bo`, heo, vi.t, v.v...ca^.u luo^n luo^n tra'nh xa.  Vie^.c na`y
cu~ng de^~ hie^?u vi` ca^.u khoa'i thi.t ca^`y ma`.  Ba^?m sinh co'
pha?i.

Khi lo+'n the^m chu't nu+~a, Ca^.u Hai co' nhie^`u ba.n be` va` cu~ng
sinh ra ca'i chuye^.n ddi ba<'t ca^`y ve^` la`m thi.t va` cu`ng vo+'i
chu'ng ba.n nha^.u cho+i.  Go.i la` ba<'t nhu+ng co' nghi~a la` ddi mua
dda`ng hoa`ng.  Vie^.c mua ca^`y kho^ng gio^'ng va` ddo+n gia?n nhu+
vie^.c ddi mua heo, ga`, vi.t, v.v...co' nghi~a la` ho. ba<'t sa<?n cho
dda^'y, ro^`i cu+' vie^.c giao tie^`n ro^`i xa'ch ve^` tho^i.  Va^'n
dde^` ca^`y no' co`n phu+'c ta.p ga^'p tra<m la^`n nhu+ the^'.  Na`o
la` bie^'t ai ma` ba'n ca^`y dde^? mua vi` pha^`n ddo^ng ai nuo^i cho'
la` cu~ng dde^? coi so'c nha` cu+?a tho^i.  Nhu+ng khi bie^'t ngu+o+`i
ta muo^'n ba'n thi` ne^'u cha^.m cha^n mo^.t chu't thi` dda~ co' ke?
nhanh tay ho+n pho?ng ma^'t ro^`i.  Kho^? la<'m co+.

DDe^? ke^? su+. va^'t va? nhu+ the^' na`o ve^` vie^.c ddi ba<'t ca^`y
cu~ng nhu+ la`m ca^`y, to^i xin thua^.t la.i chuye^.n Ca^.u Hai la`m
thi.t ca^`y.

Vo^'n do`ng gio~i sinh ra dda~ mang ma'u ca^`y, Ca^.u Hai co' ca'i kha?
na<ng ho+n ngu+o+`i trong ca'i la~nh vu+.c ha. ca^`y.  DDi to+'i dda^u
thi` cu~ng co' mo^.t hai chu' ca^?u thi'nh mu~i su?a ong o?ng.  Nhu+ng
ca^.u ta cu+' pho+'t ti?nh a<ng le^, du` ra<`ng trong bu.ng cu+' chu+?i
the^`, "Me. bo^' chu'ng bay, o^ng ma` ba<'t ddu+o+.c chu'ng bay thi`
ca'i xu+o+ng khu o^ng cu~ng ga<.m chu+' ddu+`ng no'i dde^'n ca'i xuo+ng
su+o+`n."  Chu+?i tha^`m xong thi` ca^.u ta nuo^'t u+.t mo^.t ca'i,
la`m lu~ ca^?u cu~ng gia^.t ngu+o+.c la.i, la`m nhu+ chu'ng hie^?u
ca^.u ta nghi~ gi` trong bu.ng.

Ho^m no. to^'t tro+`i, ca^.u ta be`n ru~ mo^.t ddu+'a ba.n ddi xuo^'ng
mie^`n que^ dde^? kie^'m cho'.  Lu'c na`y cho' dda~ hie^'m, chie^'n
tranh lan tra`n la.i ca`ng hie^'m the^m.  Kho^ng nhu+~ng kho^ng ma^'y
ai muo^'n ba'n ma` gia' co`n dda<'t nu+~a.  Da^n nha^.u cu~ng thay
ddo^?i mo'n kha'c, kho^ng ai co`n che'n chu', che'n anh, che'n to^i,
che'n ba'c vo+'i ma^'y ca'i mo'n ca^`y thu+o+`ng xuye^n nu+~a.  Va`o
dde^'n nha` na`o ca^.u ta nghi ngo+` co' nuo^i cho' la` ca^.u ta nho?
gio.ng ho?i han, "Thu+a chu', thu+a co^, nha` cha'u ddang ca^`n mo^.t
con cho' dde^? nuo^i, canh chu+`ng ke? tro^.m.  Co^ chu' co' con cho'
na`o kho^ng ca^`n dde^'n la`m o+n ba'n la.i cho cha'u."

Hay la`, "Thu+a ba`, nha` cha'u co' nhie^`u ddo^` qui', nhu+ng so+. ke?
tro^.m va`o khua^n he^'t ne^n ba cha'u sai cha'u ddi xuo^'ng du+o+'i
vu`ng na`y dde^? ta^.u mo^.t con cho' ddem ve^` dde^? tro^ng nha`."

Hay la`, "Thu+a co^, ba cha'u ddang ca^`n nuo^i mo^.t i't cho' dde^?
tro^ng coi vu+o+`n tu+o+.c.  Lu'c na`y tu.i cho^`n, tu.i ca'o trong
ru+`ng ra pha' ha.i mu`a ma`ng qua' chu+`ng.  Nha` cha'u ca^`n mo^.t
va`i con cho' dde^? giu'p coi giu+~ mu`a ma`ng."

Ra ddi tu+` lu'c ma<.t tro+`i vu+a` mo+'i le^n kho?i ngo.n tre ma` cho
dde^'n lu'c ddu+'ng bo'ng cu~ng chu+a co' mo^.t mo^'i na`o.  O+? dda^u
ho. cu~ng la<'c dda^`u he^'t.  Na?n lo`ng, nhu+ng chi' chu+a na?n, sau
khi nghi? cha^n mo^.t lu'c, ca^.u ta la.i thu'c tha<`ng ba.n tie^'p
tu.c ddi kie^'m.  Vai thi` va'c ca'i tro^'ng (ca'i tro^'ng tu+'c la`
mo^.t khu'c tra?y (nho? ho+n tre) ddu+o+.c tho^ng ruo^.t va` trong ddo'
co' loa`n mo^.t khu'c gia^y thu+`ng, mo^.t dda^`u tha<'t tho`ng lo.ng)
mie^.ng ca^.u thi` la^`m ba^`m, "Me. ho., cho' dda^u co' thie^'u,
nhu+ng ho.  kho^ng muo^'n ba'n, cha<'c ho., bie^'t mi`nh mua ve^` la`m
thi.t."

Tha<`ng ba.n te^n Tu+o+`ng ddang ke.p na'ch ca'i bao bo^' to+`i xe^'p
go.n, dda'p la.i, "Thi` ho. nhi`n ca'i ba?n ma<.t ma`y thi` bie^'t ngay
cho+' ca^`n gi` pha?i no'i.  Ho+n nu+~a, khi na`o ma^`y go~ cu+?a nha`
na`o co' cho', ne^'u chu'ng kho^ng su?a thi` chu'ng cu~ng ga^`m gu+`,
hi`nh nhu+ giu+~a chu'ng vo+'i ma`y co' hie^`m thu` vo+'i nhau tu+`
kie^'p tru+o+'c thi` pha?i.  Bo+?i the^' ne^n chu? nha` na`o muo^'n
ba'n cho' cho ma`y."

Ca^.u Hai la.i bu+.c the^m, chu+?i, "Me. kie^'p, bo^' tao kho^ng cho
tie^`n nhie^`u, cho+' ne^'u tao co' nhie^`u tie^`n tao mua ca? ta' la`m
thi.t ha`ng nga`y cho bo? ghe't."  Tu+o+`ng dda'p la.i, "Ne^'u the^'
thi` co`n cho' dda^u nu+~a dde^? tu.i mi`nh nha^.u lai rai ma`y?"

The^' ro^`i ca? hai la^`m lu~i bu+o+'c du+o+'i na<'ng he` chang chang
ban tru+a.  Tie^'ng cha`y gia~ ga.o tu+` xa vo.ng la.i.  DDa^y tie^'ng
ke?o ke.t cu?a ma'y xay lu'a, kia tie^'ng ru con o+` o+i ke'o da`i.
Thi?nh thoa?ng mo^.t hai ngu+o+`i ga'nh lu'a ha^'p ha? ddi ngu+o+.c
chie^`u.

Cho+.t tha^'y mo^.t co^ ga'i que^ ddang ga'nh lu'a ddi ga^`n dde^'n,
Ca^.u Hai cuo^'i dda^`u cha`o le^~ phe'p va` le^n tie^'ng, "Thu+a chi.,
chi. bie^'t co' ai ba'n cho' la`m o+n chi? cho em?"  Co^ ga'i du+`ng
bu+o+'c, la^'y no'n ra, dda<.t ga'nh lu'a na<.ng ne^` tre^n vai xuo^'ng
dda^'t, tho+? ho^?n he^?n, la^'y mo^.t hai ho+i nhu+ tru't bo+'t co+n
me^.t ro^`i cha^.m ra~i ho?i la.i, "Ma^'y ca^.u mua cho' dde^? la`m
gi`?"

Ca^.u Hai hie^`n la`nh dda'p, "Thu+a chi., ba em ddi la`m phu+o+ng xa,
co`n la.i co' em va` ma' em trong nha`, ne^n so+. dde^m ho^m co' ke?
tro^.m va`o vo+ ve't he^'t ta`i sa?n.  Nha` em co' nhie^`u ddo^` qui'
o^ng no^.i em dde^? la.i, ne^n tu.i tro^.m thu+o+`ng chu' y' la<'m."

Co^ ga'i nhi`n la.i Ca^.u Hai mo^.t la^`n nu+~a nhu+ muo^'n tin nhu+~ng
gi` ca^.u hai vu+`a gia?i thi'ch.  Co^ ta dda'p la.i, "Tre^n xo'm
tre^n, ddi he^'t con ddu+o+`ng na`y khi que.o qua be^'n ddo`, ke^' ca^y
dda, thi` tha^'y nha` ba` DDe^`n.  Ba` DDe^`n nay dda~ gia`, kho^ng
ddu?  su+'c nuo^i con Va`ng nu+~a.  Ne^'u nha` ca^.u co' cu?a thi` ba`
a^'y cho kho^ng ddem ve^`, chu+' kho^ng ba'n dda^u.  Ca^.u nho+' la`
no'i la` ca^.u thu+o+ng cho' la<'m thi` ba` ta mo+'i cho.  Tho^i tui
pha?i ddi dda^y."  No'i xong co^ ta dda<.t ga'nh lu'a tre^n vai, tro`ng
no'n le^n va` que qua^?y tie^'p tu.c ddi.

Ca^.u Hai bu.ng nhu+ co+` mo+? ho^.i.  Hai tha<`ng vo^.i cha.y dde^'n
nha` ba` DDe^`n, kho^ng cha^.m tre^? mo^.t gia^y, mo^.t phu't.  Vu+`a
cha.y Ca^.u Hai vu+`a la^.p ddi, la^.p la.i, "Con va`ng, con va`ng, con
va`ng thi` he^'t sa^?y ro^`i."

Nhu+'t de^.n, nhi` da`ng, tam than, tu+' ddo'm.  DDa.i kha'i la` con
cho' ve^.n thi` thi.t cu?a no' a<n ngon ho+n he^'t, ro^`i dde^'n thi.t
cho' va`ng, ro^`i mo+'i dde^'n thi.t cho' dden, va` cuo^'i cu`ng la`
cho' tra<'ng.  Co' ngu+o+`i cho la` cho' ddo'm tu+'c la` cho' co'
ddo'm.  Thi` the^' na`o cu~ng ddu+o+.c, nhu+ng ddie^`u cha<'c cha<'n
la` cho' ta co' mo'n thi.t ngon, ngon ho+n ca'c cho' kha'c, nha^'t la`
cho' ta^y nhu+ berger thi` xin hai chu+~ bi`nh an.  Da^n nha^.u the^'
cu~ng ma` lu+.a cho.n, ke'n cu+.a la<'m cho+' kho^ng pha?i ddu.ng dda^u
vo+ ddo', o^'c ddu+.c cua ca`n cu~ng la`m luo^n nhu+ ga'i lu.a (ga'i
xo^`n xo^`n dda^'y) dda^u.

Trong ca'i tho+`i buo^?i nhie^~u nhu+o+ng thi` cho' than, cho' ddo'm
tha^'y dda^`y da^~y ngoa`i ddu+o+`ng, co`n cho' ve^.n, cho' va`ng
kho^ng bie^'t chu'ng la<.n ddi dda^u he^'t.  Kho^ng nhu+~ng thi.t
chu'ng dda~ me^`m, tho+m, ngon, ma` chu'ng la.i co`n hie^'m ho+n
nhu+~ng cho' co' ma`u kha'c nu+~a.  Bo+?i the^', khi ngu+o+`i ta ba'n
thi.t ca^`y, nha^'t la` da^n Ba<'c Co+`, ho. thu+o+`ng chu+`a mo^.t ti'
ma~nh lo^ng va`ng va`ng, kho^ng thui he^'t, dde^? kha'ch ha`ng tin
ca^.y ma` mua.  Chu+' mo^.t khi thi.t dda~ ra he^'t ro^`i thi` ddo^' ai
ma` ba?o ddu+o+.c ca^`y na`y la` va`ng, ca^`y na`y la` ddo'm, cho du`
ga<.p pha?i da^n nha^.u thu+' thie^.t cu~ng pha?i cha`o thua.

Tro+? la.i lu'c Ca^.u Hai va` tha<`ng Tu+o+`ng ha^'p ha~i cha.y ve^`
hu+o+'ng nha` ba` DDe^`n.  Vu+`a cha.y ca^.u Hai vu+`a ti'nh ke^',
"Ne`, chie^'n na`y ma`y pha?i va`o no'i vo+'i ba? ddi.  So+. ba? kho^ng
tin ca'i ba?ng ma<.t tao.  Ho+n nu+~a, lu~ cho' dda'nh mu`i hay la<'m.
Ne^'u con va`ng ghe't tao ra ma<.t thi` cha<'c ba? kho^ng chi.u cho
dda^u.

Tha<`ng Tu+o+`ng ga^.t dda^`u ddo^`ng y'.  Ca^.u Hai ba<'t da^`u ba`y
ca'ch cho tha<`ng Tu+o+`ng no'i sao cho xuo^i, cho lo.t.  Sau khi que.o
qua be^'n ddo`, ca<n nha` ba` DDe^`n hie^.n ra.  Ca^.u hai ba?o tha<`ng
Tu+o+`ng go~ cu+?a, co`n no' thi` gia^'u ca'i tro^'ng ngoa`i bu.i
ca^y, ddu+'ng la^'p lo' ngoa`i xa.  

Ca'nh cu+?a cha^.m cha.p mo+?, vang theo tie^'ng go^~ ke^u co.t
ke.t.  Mo^.t ma'i dda^`u to'c ba.c pho+ lo' ra va` ho?i, "Cha'u ca^`n
gi`?"  Tha<`ng Tu+o+`ng cha^.m ra?i dda'p, "Thu+a ba`, nha` cha'u ddang
ca^`n mo^.t con cho'.  Vi` ba cha'u pha?i ddi la`m xa, ma' cha'u va`
cha'u o+? nha` mo^.t mi`nh so+. ke? tro^.m va`o khua^n he^'t ddo^`
dda.c.  Ne^'u ba` co' du+ con cho' na`o, xin ba` vui lo`ng cho cha'u
ta^.u mo^.t con, bao nhie^u cha'u cu~ng xin dde^`n dda'p."

Ba` cu. gia` cha^.m ra~i nhi`n tha<`ng nho? tu+` tre^n xuo^'ng du+o+'i
nhu+ muo^'n dda'nh gia' ngu+o+`i chu? tu+o+ng lai cu?a con Va`ng.  Xong
ba` ba?o Tu+o+`ng va`o trong nha`.  Con Va`ng ddang na<`m lim dim
du+o+'i ca'i vo~ng cho+.t nga^?n dda^`u le^n ga^`m gu+`, nhu+ng ba`
DDe^`n ba?o no' im tie^'ng.  Xong ba` ke^? le^?, "Nha` qua chi? co'
mo^.t con Va`ng.  Qua gio+` ga^`n dda^'t xa tro+`i, kho^ng ddu? ddo^`
a<n cho no'.  Ne^'u cha'u muo^'n nuo^i no' thi` ddem ve^` ma` nuo^i.
Qua kho^ng la^'y tie^`n dda^u.  Nho+' coi so'c no' dda`ng hoa`ng mo^.t
chu't, ddu+`ng bo? ddo'i no' to^.i nghie^.p.  Con Va`ng kho^n la<'m."

No'i xong ba` la.i ga^`n con Va`ng va` vuo^'t ve no'.  Ba?o no' pha?i
va^ng lo+`i cu~ng nhu+ ngoan ngoa~n vo+'i chu? mo+'i.  Vu+`a no'i hai
gio`ng le^. ba` la<n da`i tre^n ma'.  Ba` o^m con cho' rie^'t va`o
lo`ng la^`n cuo^'i va` ba?o Tu+o+`ng cu+' ba<'t no' ddem ddi.  Ba` ddi
va`o pho`ng trong vi` kho^ng ddu? can dda?m nhi`n con Va`ng bi.
ngu+o+`i kha'c ba<'t ddem ddi.

Tu+o+`ng cu~ng ca?m ddo^.ng khi pha?i chu+'ng kie^'n ca'i ca?nh chia ly
giu+~a chu? va` cho', nhu+ng no' co' nhie^.m vu. pha?i la`m, ho+n nu+~a
no^`i thi.t ca^`y va^~n la` ddo^.ng lu+.c chi'nh, ma.nh ho+n ca'i xu'c
ddo^.ng ha<'n vu+`a tra?i qua.  Cho+` khi ba` DDe^`n ddi va`o pho`ng
trong, no' vo^.i ngoa<'c Ca^.u Hai va`o va` hai ddu+'a sau mo^.t lu'c
qua^`n qua qua^`n la.i, con Va`ng dda~ nhanh cha^n cha.y pho'c ra
ngoa`i.


(co`n tie^'p.  Khi na`o quo+~n se~ vie^'t tie^'p)

Tu+. Ro


Newsgroups: soc.culture.vietnamese