From: kvdoel@cs.ubc.ca (Kees van den Doel)
Newsgroups: soc.culture.netherlands
Subject: Re: Taal
Date: 22 Nov 1992 02:40:22 -0800
Organization: Computer Science, University of B.C., Vancouver, B.C., Canada
NNTP-Posting-Host: cascade.cs.ubc.ca

Attentie! Hier volgt wat huiskamerfilosofie over de relatie tussen taal,
muziek en grammatica. Sla dus maar over als je dat saai vindt.

In article <7955@charon.cwi.nl> frankt@cwi.nl (Frank Teusink) writes:
>
>Ik begrijp wat je bedoelt, maar het ligt iets subtieler. Ik begrijp geen
>snars van grammatica. Wat ik goed schrijf, schrijf ik goed omdat ik het
>intuitief goed doe. Zodra ik er over moet gaan nadenken wordt het lastig.
>Dus zo'n boekje zou voor mij echt niet zo'n slecht idee zijn. Blijkbaar
>ben ik dan in de ogen van de oorspronkelijke schrijver een oen, maar daar
>kan ik mee leven.

Waarschijnlijk heb ik je dan verkeerd begrepen. Ik dacht namelijk dat
je, omdat je een schrijver die mij het lezen van een boekje dat het
woord "oen" in de titel draagt aanraadde**2 het woordje "oen" in "ezel"
te vervangen, wilde suggereren dat "ezel" een scheldwoord is dat beter
op mij van toepassing is dan "oen".

Of jij nu baat zou hebben bij dat boekje betwijfel ik toch wel een
beetje. Net als jij schrijf ook ik wat ik goed schrijf goed omdat ik het
intuitief goed doe en voor mij wordt het ook lastig als ik erover moet
gaan nadenken. Zo klopt de vorige zin eigenlijk niet volgens mij, nu ik
erover nadenk, maar ik vind hem toch aanvaardbaar.

De relatie tussen grammatica en taal is naar mijn gevoel analoog aan de
relatie tussen muziek en muziektheorie. Muziektheorie beschrijft de
constructie van muziek die in een bepaalde periode mooi wordt gevonden.
Componisten componeren onder de invloed van de smaak van de tijd waarin
zij leven en onder de invloed van de muziektheorie die hen wordt
onderwezen. Het laatste was vroeger dan een theorie van de muziek van
die tijd, dat is nu wel een beetje veranderd. Natuurlijk kan zo'n
theorie nooit een volledige beschrijving geven en zij loopt ook altijd
achter op de smaak van de tijd. Componisten hanteerden die theorie dan
soms ook erg vrij, en deden dikwijls dingen die de theorie als "fout"
bestempelde.
Schoenberg werd eens een uitvoering van zijn sextet "Verklarte Nacht"
geweigerd onder de woorden: "daar een vierde inversie van een
none-accoord theoretisch niet bestaat, bestaat er ook geen uitvoering
van zo'n ding". Het kan ook wel een andere inversie geweest zijn, zo
thuis ben ik nu ook weer niet in laat-romantische muziektheorie.
En zo zit het volgens mij ook met de relatie tussen grammatica en taal;
de rol van de componisten wordt helaas niet vertolkt door grote
Nederlandse schrijvers maar meer door televisie komieken vrees ik.
En net zoals het niet breken van de regels van de muziektheorie niet
noodzakelijk leidt tot goede muziek, zo leidt het ...enz.
Veel belangrijker dan spelling en grammatica (hoewel die wel redelijk
correct moet zijn) vind ik de ritme's van ideeen en geluiden die gepaard
gaan met het reciteren van tekst; ook als je niet hardop leest hoor je
het toch een beetje in je inwendige oor. Ook voor niet kunstzinnig
bedoelde teksten zoals kranteberichten vind ik dit belangrijk. Jouw
Nederlands vind ik erg mooi en grammaticale problemen zie ik niet zodat
ik niet begrijp wat voor baat jij bij dat boekje voor oenen zou kunnen
hebben. Ik persoonlijk zou het gebruik van zo'n boekje een beetje
"cheating" (bestaat dit begrip in het Nederlands?) vinden, maar ja, het
Nederlands van mij is ook maar een beetje een hobbie; ik gebruik die
taal al ruim tien jaar bijna nooit meer. (Een computerprogramma zou
volgens mij grote moeilijkheden hebben om te besluiten waarop het
woordje "bijna" in de vorige zin nu betrekking heeft, dit terzijde.)

Niet dat ik dit nu van toepassing acht op deze nieuwsgroep, hoewel ik
het soms wel leuk vind om interessant Nederlands te lezen, zo vond ik
Gerard Stafleu's "als de avond valt doet hij dat met de deur in huis"
erg leuk, maar een wat meer spontane schrijfstijl is dat ook.

Afijn, het is een hele verhandeling geworden en, als ik Geerd Dozeman
mag geloven, bestaat er hier geen enkele behoefte aan
meningsuitwisselingen over dit soort onderwerpen, ik zal hier dus maar
stoppen met het omlaaghalen van het niveau.


Kees