From: ahoekstr@cs.utwente.nl (Andre Hoekstra)
Subject: Re: Onze ij.
Organization: University of Twente, Dept. of Computer Science
Distribution: nlnet
Date: Mon, 5 Oct 1992 11:36:04 GMT

In article <3515@dozo.and.nl> begrijpt ook jos@and.nl (Jos Horsmeier)het
nog niet helemaal:
>
>De letter `ij' lijkt fonetisch gezien een diftong. Echter, een diftong is een 
>klank, bestaande uit twee klinkers. Officieel kent de Nederlandse taal
>de volgende diftongen: `ui', `ei', `au' en `ou'. Het leuke van een diftong

En nog een paar, zoals oi oy eeu ieu oe , kijk maar in de WNT.
 
>is, dat je diftongen niet kunt uitspreken zonder de stand van je mond
>te veranderen. Probeer het maar eens: bij een `aa' klank kun je domweg
>met je mond open blijven zitten, zoniet bij een `ou' klank: aan het
>eind van die klank _moet_ je je mond wel een beetje meer dicht doen.
>Om deze reden wordt bijvoorbeeld de `oe' klank niet tot de diftongen gerekend.
>Als het symbool `ij' een (1) letter is (zou zijn,) dan is strikt gesproken
>(volgens de definitie ervan) het geen diftong.
>
>Deze hele discussie is op gang gekomen omdat de vorm van de letter `ij'
>zo ongelukkig gekozen is. Op (oude) typmachines komt er nog wel een toets
O ja?

>voor met het symbooltje `ij' (`y' met puntjes erop.) Zettechnisch is
>dit heel lelijk, want alle andere letters staan op gelijke afstand van
>elkaar op het papier, alleen die `i' en `j' gelijkende combinatie vertoond
>een sterke mate van `kerning.' `Kerning' is een trucje uit de zetwereld
>om twee letters een beetje over elkaar heen te schuiven. Bijvoorbeeld
>een `A' en een `V' lenen zich hier prachtig voor; de `V' hangt a.h.w.
>een beetje over de `A' heen. Het netto effect is dat de hoeveelheid
>wit-oppervlakte tussen de letters gelijk is, waardoor er een rustig
>leesbeeld ontstaat. Zoniet bij een typmachine waarbij je de `ij' toets
>zou gebruiken: de `i' en `j' symbooltjes staan dan veel dichter tegen
>elkaar aan dan de andere symbooltjes. Om deze reden wordt iedereen
>aangeleerd om de aparte toetsen `i' en `j' te gebruiken om de letter
>`ij' te representeren.

Nee, iedereen wordt aangeleerd ij te typen in plaats van ; omdat de 'ij'
niet meer op die plaats zit. Zoals ik vorige week al schreef, de meeste
type-cursussen gaan uit van de asdf jkl'ij' basis.

>
>In een aantal postings is verteld dat het hier om een ligatuur zou gaan.
>Strikt gesproken is dit niet helemaal juist, ook al lijkt het er wel op.
>Een ligatuur is een samensmelten van twee muzieknootjes. Beide balletjes
>van de nootjes delen een stafje: eentje links en eentje rechts ervan.
>Deze notatie wordt gebruikt om een syncope aan te duiden. Het dichter
>tegen elkaar aan plaatsen van de `i' en de `j' deeltjes heet `kerning,'
>de letterdelen raken elkaar net niet.
>
>De letter `y' is niet gelijk aan de letter `ij,' dat kun je al horen
>aan de naam van de letter: `i-grec' of `griekse ij' of `ypsilon.'
>Die letter hebben we gewoon gepikt om te voorkomen dat we woorden
>als `psichologie' of `xilofoon' zouden moeten schrijven. De benaming
>`upsilon' refereert ook een beetje aan de Germaanse uitspraak (en
>wellicht de oud Nederlandse uitspraak ... ?) waar psychologie wordt
>uitgesproken als `psuchologie.' 
>
>Dat we een zooitje ervan maken is wel duidelijk: het telefoonboek
>gebruikt verschillende plaatsen in het alfabet voor de `ij:' ergens
>in het hoofdstukje `I' en ergens na de `X'. Ik heb momenteel een
>woordenboekje voor me waar de `ij' als 25ste hoofdstukje is opgenomen,
>maar waar bij de verklaring van de letter `y' wordt vermeldt: `de
>25e letter.' 
>
>Misschien moeten we de `Z' een plaatsje naar achteren schuiven en
>daar dan de `Y' plaatsen, achter de `IJ.' Ik ben geneigd om de `ij'
>als een (1) letter te zien. `Bewijzen' kan ik echter niet ...

Dat is een goed voorstel: w x ij y z

>
>groetjes,
>
>Jos aka jos@and.nl

groetjes terug,
Andre
Newsgroups: nlnet.misc,nlnet.announce