From: Van Tran <0005359961@mcimail.com>
Subject: [THO+] [Co^? Ti'ch] TRAN Y' VA^N
Originator: daemon@media-lab.media.mit.edu
Reply-To: 0005359961@mcimail.com
Organization: N/A
Date: Thu, 13 Aug 1992 13:07:33 GMT

Chuye^.n Mo^.t Tie^?u Vu+o+ng Trong
Truye^`n Thuye^'t A^'n DDo^.
(hay la`  Means or End?)


Ra(`ng xu+a co' mo^.t vua tie^?u quo^'c
khi le^n ngo^i cha(?ng ddu+o+.c ye^n lo`ng.
So+. ra(`ng nu+o+'c lo+'n ngu+o+`i ddo^ng
ra qua^n xa^m chie^'m kho' pho`ng giang so+n.
Nga`i suy nghi~ ta^m ho^`n lu+o+~ng lu+.
nhu+ng da^n ti`nh cha(?ng ddu? la^.p qua^n
no'i chi hua^'n luye^.n gian trua^n
e ra(`ng tan ra~ da^n, qua^n mo^.t nga`y#.

         * * *

Nga`i trie^.u ta^.p qua^`n tha^`n va^'n ke^'
Ba?o: "Ca'c khanh pha?i nghi~ la`m sao
Ne^'u kho^ng dde^'n mo^.t nga`y na`o
Nu+o+'c ta se~ ma^'t, lo^.c, ba`o cu~ng tho^i#."
Bo.n chu'ng tha^`n so^i so^i ai na^'y
Ba`n lao nhao ddu? ca'i ke^' hay,
Nhu+ng ma` kho^? tha^.t la` va^`y:
Ke^' thi` de^? nghi~, la`m thi` kho' mang.
Trong dda'm ho. mo^.t quan chu+'c nho?
Tie^'n la.i ga^`n kha?i ba^?m cu`ng vua:
"Nay tha^`n cung ki'nh xin thu+a
Ra(`ng tha^`n nghe no'i co' ngu+o+`i a^?n danh;
O^?ng ra^'t gio?i tha^'u ra`nh mo.i vie^.c
Ngu+o+`i xa ga^`n dde^`u bie^'t tie^'ng hay#.
Cuo^'i xin tha'nh thu+o+.ng pha'i ngay
Mo^.t ddo`an tha^n ti'n nga`y mai le^n ddu+o+`ng."
Vua nghe no'i, ho?i ddu+o+`ng ho?i ne?o
Ro^`i pha'n ra(`ng: "Ta se~ tu+. ddi,
DDu+o+`ng xa dda^u co' nga.i gi`
Mong sao ga(.p ddu+o+.c tha^`y thi` ta vui#."

The^' la` ca? tra(m ngu+o+`i gia`n xe^'p
Ma^'y nga`n qua^n ne^` ne^'p le^n ddu+o+`ng.
Tra?i qua bao nu'i bao truo^ng
Cuo^'i cu`ng dda~ to+'i, ho^`i chuo^ng gio'ng va`o#.
Trong so+n tha^'t tie^'ng cao la?nh lo't
Nhu+~ng a^m vang lo^`ng lo^.ng tha^.t hay,
Kha?i ra(`ng: "Ta dde^'n no+i na`y
DDe^? mong ngu+o+`i bie^'t gia?i ba`y cho ta:
Nu+o+'c ta nho? tha^.t la` kho^'n kho^?
So+. la^ng bang tie^u tho^? nga`y dde^m
Xin ngu+o+`i qu'a bu+o+'c xua^'t re^`m,
O+n na`y ta ma~i nga`y dde^m nho+' ddo+`i#."
Vua vu+`a du+'t ddo^i lo+`i pha^n to?
DDa~ co' ngu+o+`i no+i ngo~ hie^.n ra#.
Chu'ng tha^`n ta^'m ta('t tha^.t la`
Cao nha^n qua? kha'c ngu+o+`i ta tre^n ddo+`i#.
Ro^`i ngu+o+`i a^'y trao ra ba tu'i
Nhu+ng ba?o ra(`ng cho+' vo^.i va~ du`ng:
"Ca^?m nang thu+' nha^'t ha.ng trung
Chi? du`ng khi lu'c ba^'t dung tra^.n tie^`n.
Tu'i thu+' hai ta^'t nhie^n la` lu'c
DDa~ sa co+ thu? tu'c thoa't tha^n.
Tu'i thu+' ba khi he^'t qua^`n tha^`n
Mo+'i du`ng ho`ng dde^? ba.i tha^n ba?o toa`n."
Ba ba?o pha'p hu+o+ng lang nga^y nga^'t
Nhu+ mai va`ng pha?ng pha^'t nga`y xua^n.
La.y ngu+o+`i vua vo+'i quan qua^n
Ca? mu+`ng cuo^'n quy't, ra^`n ra^`n ca?m o+n.
Ke? cao nho+n cha(?ng mo+`n no'i la.i
Khua^'t tay le^n dda~ tha^'y ddi ro^`i#.
Vua cu`ng nhu+~ng ke? ba^`y to^i
Hoa`n dinh tro^'ng dda'nh, co+` ho^`i tung bay#.

Ho. ddi qua dde^'n nga`y thu+' ba?y
Bo^~ng dda.o gian va^y bu?a cha^.n ddu+o+`ng.
Sau ho^`i quye^'t chie^'n binh thu+o+ng
Tha^y ngu+o+`i tu+? si~ dda^`y ddu+o+`ng ma'u tanh.
Trong co+n loa.n vua dda`nh du`ng dde^'n
Tu'i cao nha^n pha^n le^.nh ha.ng trung;
Qua? nhie^n the^' tra^.n ddu`ng ddu`ng
Tro+? co+` chie^'n tha('ng, tu+ng bu+`ng chie^'n co^ng.
Rie^ng vua nhu+~ng trong lo`ng lo nga.i
Bo+?i vi` gio+` tha^`n pha'p co`n hai
Ve^` cung nga`n da(.m ddu+o+`ng da`i
Binh tho+`i sa('p ca.n co`n va`i ngu+.a ddau#.
Qua? nhie^n ma^'y nga`y sau tro+? gio'
Nu+o+'c da^ng cao, thu' du+~ lo` do`
Tha^.t la` mo^.t mo^'i nguy to
Quan qua^n sao the^? pha^n ddo cu`ng tro+`i#?
The^' la` tu'i thu+' hai pha?i du.ng,
Gio' ye^n la`nh, so'ng la(.ng, thu' ddi#.
Nhu+ng qua^n nay dda~ kie^.t vi`
O^'m ddau be^.nh ta^.t, ngu+.a suy he^'t ro^`i#.

Co' mo^.t bo.n gian to^i mu+u du+~
Ha. sa't vua ddoa.t vi. soa'n ngo^i#.
(Lu'c ddi ca? ma^'y nghi`n to^i
Ba^y gio+` co`n la.i ma^'y mu+o+i ca^.n tha^`n.)
Ho. manh ta^m ke^'t la^n so+n ta(.c
Ca? va.n ngu+o+`i va^y cha(.c vua quan.
Ho?i sao so^' pha^.n gian nan?
Ba^y gio+` chi? co' mo^.t tha^n pha'p bu`a!
Tuy nguy hie^?m nhu+ng vua lu+o+~ng lu+.
Bo+?i vi` du`ng nhu+~ng ngu+~ la`m sao
Nga`y mai xa~ ta('c binh ddao
Bie^'t ai tro^ng ca^.y, du+.a va`o the^' dda^u#?
Trong gia^y la't ro+i dda^`u vo^ so^'
Nhu+~ng trung tha^`n tuye^.t lo^. hie^?m nguy;
Thi` tho^i co`n tie^'c la`m gi`
Vua cho go.i sa'u dda.i tha^`n ddu+'ng quanh:
"Ca'c khanh ho+~i, ta dda`nh pha?i du.ng
Bu`a cuo^'i cu`ng mong nhu+~ng thoa't tha^n;
Lo+~ mai chinh chie^'n, ddao pha^n
Ta mong ca'c vi. trung tha^`n dda?m cho!"
No'i xong ro^`i tay mi`nh tu+. mo+?
La' ca^?m nang chi? ro~ ra`ng ra(`ng
Sa'u ngu+o+`i ke^'t la.i quay lu+ng
Ma('t nhi`n ta'm hu+o+'ng ro^`i cu`ng he't to:
"Ta la` co.p cu't ddi cho khua^'t
Kho^ng thi` dda`nh o^m nhu.c va`o tha^n."
Du+'t lo+`i ca? lu~ gian tha^`n
Da'o gu+o+m tha^u la.i tha^'t tha^`n cha.y nhanh.
Vua truye^`n le^.nh: ''lu.c khanh quay la.i
Ha~y cu`ng ta ho^`i ta'i cung tha`nh...''
Ho+~i o+i ho. tha^'y ra`nh ra`nh
Ba?y ngu+o+`i dde^`u dda~ tro+? tha`nh ho^? to#...

           * * *

Chuye^.n truye^`n thuye^'t cu+' cho kho^ng tha^.t
Nhu+ng da.y ddo+`i nha^'t nha^'t pha^n minh,
Da^~u la` mu.c ddi'ch an bi`nh
Nhu+ng ca^`n pha?i hie^?u ly' ti`nh ha(?n hoi#.
Tie^'c thay cho dda'm vua to^i
Vi` la^`m phu+o+ng pha'p ma` toi ngai va`ng!


                                Tra^`n Y' Va^n

Newsgroups: soc.culture.vietnamese