From: dfkihueg@RZ.UNI-SB.DE ("Edmund Grimley-Evans")
Newsgroups: soc.culture.esperanto
Subject: LINGVAJ NOTETOJ 1992:6
Date: 19 Aug 92 11:39:24 GMT
Distribution: inet
Organization: The Internet


		Lingvaj notetoj por la monato Junio
		===================================

(*) Anta^unelonge iu provis persvadi min lerni la ANGLAN LINGVON.
Kvankam mi principe subtenas la ideon de INTERNACIA LINGVO, mi trovas,
ke la angla tute ne estas adekvata por tiu rolo. Uzante grandan
dulingvan vortaron mi ja provis angligi kelkajn tekstojn. En la angla
MANKAS e^c la plej bazaj vortoj! Ekzemple, en GERMANA teksto mi trovis
la vorton "Exmatrikulation" (malstudenti^go) kaj "Promotion"
(doktori^go). La angla TUTE NE HAVAS vortojn por tiuj gravaj nocioj!
Pro tio mi proponas jenajn REFORMOJN:

UNUE, oni enkonduku en la anglan lingvon la NEOLOGISMON "exmatriculate"
kun la signifo de "malstudenti^go". Por plibonigi la analogion kun la
germanaj vortoj "Immatrikulation" kaj "Exmatrikulation" (studenti^go
kaj malstudenti^go) oni ^san^gu la vorton "matriculation" al
"immatriculation".

DUE, Oni enkonduku la INTERNACIAN VORTON "promotion" kun ^gia
internacia signifo de "doktori^go"! Beda^urinde la angla vorto
"promotion" jam havas la malinternacian sencon de "rangaltigo". Tiun
vorton necesas ^SAN^GI al iu alia neologismo, sed mi ankora^u ne
decidis, al kiu. Eble "uprankificate", kvankam mi pensas, ke la vorto
"beferdering" (Komparu kun la germana vorto "Befoerderung") estas
ver^sajne sufi^ce internacia...

Se vi faros tiujn REFORMOJN, eble mi konsentos lerni la anglan lingvon,
kvankam mi tre ver^sajne sukcesos elpensi aliajn ^cikana^jojn. Krome,
^car mi jam lernis la GERMANAN LINGVON, mi emas opinii, ke la germana
estu LA MONDA LINGVO...

Cetere, la^u la vortoj de respektata planlingvikisto: La angla devas
^SAN^GI^GI a^u MORTI!

(*) Da^ure oni intermiksas la vortojn "^sati" kaj "pla^ci". Jen la
^gusta uzado:

    La muziko pla^cas al mi.
    Mi ^satas la muzikon.

A^u, se vi ^satas proverbojn, eble pli pla^cas al vi jenaj Zamenhofaj
ekzemploj:

    Al ^ciu besto pla^cas ^gia nesto.
    Kiu hundon mian batas, min mem ne tre ^satas.

(*) Kiun prepozicion oni uzu post la adjektivo "tipa"?

    Ofta uzado de participoj estas tipa ___ formala proza stilo en
Esperanto.

Al mi pla^cas "pri" pli ol "de", kaj "de" pli ol "por", sed mi dubas,
^cu iu el tiuj tri elektoj estas "mal^gusta".

(*) La Esperanta vorto "subjekto" havas nur teknikajn signifojn,
gramatikan, filozofian kaj medicinan. Ne uzu ^gin anstata^u la ^ciutaga
vorto "temo"!

Kaj la verbo "teni" signifas "havi kiel temon", do ^gia subjekto
(gramatika senco de "subjekto"!) estas artikolo, libro, prelego a^u io
simila:

    La artikolo temas pri medicino.

Eblas uzi la verbon anka^u sensubjekte:

    Pri kio temas?
    Temas pri tre ambicia projekto.

(*) En ESPERANTO 1992:11 estis bonega intervjuo kun Claude PIRON, en
kiu aperas la frazo:

    Oni ja proponas neologismon por kompensi la mankon de la okcidenta
"sublime", sed ne de la rusa "toska" (sopiro + melankolio + angoro), de
la hebrea "^hesed" (emo bonkore agi, bonkorecemo), de la ^cina "tiao"
(sur^sultre porti stangon kun ^sar^go ^ce amba^u ekstrema^joj).

Tamen, anta^unelonge mi trovis, ke Esperanto ja havas kunmeta^jon por
redoni la ^cinan vorton "tiao", e^c se ^gi ne havas radikon, ^car en
libro eldonita en ^Cinujo mi trovis je la komenco de rakonto "La
imitemo de simioj" jenan frazon:

    Iu maljuna kamparano vektoportas du korbojn da pajl^capeloj al la
urbo por ilin disvendi.

(*) Interesa nova vorto "anka^ue" aperis en la Reto:

    Mi esperas, ke ne necesos disputi ^ci tie anka^ue.

Se la a^utoro skribus simple "anka^u" anstata^u "anka^ue", ^gi estus
simpla ekzemplo de ofta eraro pri vortordo, ^car uzante la vorton
"anka^u" oni devus skribi:

    Mi esperas, ke ne necesos disputi anka^u ^ci tie.

^Car la vorto "anka^ue" ne estas kutima (kaj mi ne sukcesis trovi ^gin
en iu vortaro), ver^sajne la dua eblo estas pli rekomendinda, sed la
vorto "anka^ue" eble estas solvo por problemo, kiun mi jam menciis en
miaj LINGVAJ NOTETOJ de 1991:7: Kion fari se la vorto "anka^u" rilatas
al rilativa pronomo?

    Mi vidis hundon.
    Anka^u li vidis hundon.
    La hundo, kiun anka^u li vidis.

    Mi vidis hundon.
    Mi anka^u a^udis ^gin.
    La hundo, kiun mi anka^u a^udis.

    Mi vidis hundon.
    Mi vidis anka^u katon.
    La kato, kiun mi anka^ue vidis. [?]

(*) ^Gis!

=======================================================================
Edmund GRIMLEY EVANS                              dfkihueg@rz.uni-sb.de
=======================================================================