From: ahmet@eecg.toronto.edu (Ahmet Parlakbilek)
Newsgroups: soc.culture.turkish
Subject: Re: Dunya'da Turkiye -otomobil- (Rakamlarla Turkiye)
Date: 17 Apr 92 14:37:25 GMT
Organization: University of Toronto

In article <1992Apr17.014446.2066@cunixf.cc.columbia.edu> vd8@cunixb.cc.columbia.edu (Vedat  Dogan) writes:
>
[..]
>Benim soyledigim su; hic olmazsa bu sayi 5-6 milyon olsun 10 yil icinde..
>Bilmem cok sey mi istedim?..   
>  
>Saygilarimla,
>ismet
> 

Dun gece soyle bir dusundum de, otomobil sayisindaki artislari istemeyen 
ya da oncelikli olmadigini soyleyen arkadaslarin ana argumanlari yollarin
yetersizligi, trafik kazalari ve cevre kirliligi. Bunlarin hepsi dogru,
ama biraz metropolitan sehirlerimizde ciddi problem halinde. Samsun'da,
Antalya'da, Erzurum'da, kasabalarimizda araba sayisiyla bu problemler 
arasinda direk iliski pek yok.

Olayin ozu su: Buyuk sehirlerde toplu tasimaciliga gecmek lazim. Kucuk
sehirlerde, kasabalarda ise otomobil artisi, Ismet'in ifade ettigi 
olculerde zarardan cok daha fazla fayda getirecektir.

Toplu tasimaciligin, ornegin Istanbul metrosunun, en buyuk problemi ise 
finans. Iyi kotu ulasima alternatif olabilecek bir metro 2-3 milyar dolar
istiyor. Belediyenin elindeki imkanlarla bu is yapilmaya calisilirsa (ie
proje finansa gore kucultulurse) bugunku durum yasaniyor; gecen yaz
Taksim'de 15 isci kazmalarla metro isine baslamisti :-) Saka yapmiyorum,
komik ama gercek.

Oysa toplu tasimacilik olmamasindan Istanbul insaninin kaybini sadece 
sabah-aksam ise giderken kabaca, muhendisvari olarak soyle bir hesaplayayim.

Istanbul'da yaklasik 400,000 arac var. Bunlarin gunde yarisinin kullanildigini
kabul edersek, her bir aracin gunde 8 lt. yakit tukettigini (yaklasik
50 km. yol gittigini) tahmin ederek, gunde 1.6 M litre, yilda 300 isgunu
itibari ile 480 M litre benzin harcandigini buluruz. Bu da Turkiye kosullarinda
(480 * 0.9) ~ 430 milyon dolar demek. Araba kazalarindan, motor yagi, lastik,
aku vs. gibi diger harcamalardan dolayi bu rakami 1.5 ile carpip, yillik
650 milyon dolar harcandigini soyleyebiliriz.

Istanbul'un nufusunun yarisinin ogrenci/calisan olarak gunde ortalama 
1.5 saat yolda kaybettigini kabul edelim. Gunde (4*1.5)6 milyon adam-saat eder.
Yilda 250 is/ders gunu itibariyla, toplam kayip isgucu 1.5 milyar adam saat.
Bu insanlarin saatine 5, yok yok, 2 dolar deger bicelim. 3 milyar dolar da
boyle kayboluyor. 

Yilda 480 M litre benzin yakilmasindan dolayi olusan hava kirliligini
hesaba nasil katacagimi bilmiyorum. Hergun ise/okula gidip gelirken
cekilen sikintilari, stresi de. Ama cok da farketmez, onlari katmadan da, 
bir metro parasini zaten yukaridaki hesaplarla her sene bosa atiyoruz :-(

Simdi sorum: Finans problemi bu problemden en cok ceken Istanbullularin
katilimiyla nasil cozulur? Ben bireysel yap-islet-devret modeli uzerinde
duruyorum; ilgi olursa, bir baska yazida onu anlatmaya calisacagim.

Selamlar,
Ahmet Parlakbilek

PS: Hesaplar kabaca, mertebe onemli, eger rakamlarda onemli hata varsa,
ozur diler, duzeltirseniz sevinirim.
Xref: sparky soc.culture.turkish:4121 talk.politics.mideast:10601 talk.politics.soviet:3357 soc.culture.soviet:3001 soc.culture.greek:3258 soc.culture.europe:3671 soc.culture.german:2991