From: trh@jack.sns.com (Al Trh)
Newsgroups: soc.culture.turkish
Subject: CMUK
Date: 8 Jan 1993 00:41:59 -0600
Organization: UTexas Mail-to-News Gateway
Reply-To: Turkish Cultural Program List <TRKNWS-L%USCVM.BitNet@pucc.PRINCETON.EDU>
NNTP-Posting-Host: cs.utexas.edu

A$agIdaki haber ve ardIndan gelen iki makale Turkiye
gazetesinden alInmI$tIr...


Doc. Qr. Burhan Kuzu, "CMUK" konusunda, "Bu kanun polisi
caydIracak b~skIlarla dolu" diyor.

"Polis safhasInda, haIIr soru$turma dedigimiI safhada, bu
$ekilde bir mudafInin bulundurulmasI gercekten yargIlama
bakImIndan, muhakemenin sonraki safhalarI bakImIndan cok
ciddi meseleler te$kil edecektir. HazIrlIk soru$turmasI,
delillerin toplanmasI safhasIndadIr. Burada gizlilik de
kalkIyor."


 25 AralIk 1992, Cumartesi, SADi T. SOZEN, HAKKI ALDOGAN,
ANKARA- istanbul Universitesi Hukuk Fakultesi Anayasa Hukuku
Anabiiim DalI Ogretim Uyesi Doc. Dr. Burhan KuIu, kamuoyunda
kIsa adIyla "CMUK" olarak bilinen Ceza Muhakemeleri Usulu
Kanunu'nun, uygulamada bircok sIkIntIlar getirecegini,
kanunun maddeleri incelendiginde polisi caydIrIcI hukumlerle
dolu oldugunu soyIedi.

Ceza Muhakemeleri Kanunu'nu dort ana noktada toplamanIn
mumkun olabilecegini kaydeden Doc. Dr. KuIu'ya gore bunlar,
"Tutuklama, yakalama, avukat bulundurma, poliste ifade alma"
olarak $ekillendirildi.

Eskiden var olan $artlara orantIlIlIk eklendigini, fakat bu
durumun hakime ve yetki I i lere bir yerde tutuklamadan
kacInma veya cekinme riskini ortaya koydugunu bildiren Doc.
Dr. KuIu, "Bu, polisin uzerinde de caydIrIcI bir baskIdIr.
Yakalanan ki$inin i$ledigi sucun 6 aya kadar hapsi erektiren
suc olup olmadIgInI bircok hukukcu dahi bilmez. 0 zaman
polis, 'Ben bunu bIrakayIm gitsin. Yakalamak icin riske
girmeme degmeyebilir' diye du$unecek ve kendisinI kurtarma
yoluna gidecektir" diye konu~tu.

YargIlarna yapIlIrken, savunar bir ki$inin bulunmasInIn,
yakalanan $ahsIn en tabii hakkI oldugunu kaydeden Doc. Dr.
Kuzu ~oyle devam etti :

Kanun hazIrlanIrken, Alman ceza Kanunu'ndan alIntIlar
yapIlmak istendigi, ancak bircok eksiklikler oldugu one
surulerek, devletin sucluyu savunmak icin avukat
gorevlendirdigi, magdurlar icin boyle bir duruImun soz
konusu oimadIgI belirtiliyor

                           SOHBET

                        AYHAN SONGAR

            CMUK [CEZA MUHAKEMELERI USULU KANUNU]

25 AralIk 1992, Cumartesi

    Yeni Ceza Muhakemeleri Usulu ' Kanunu, uzun
tartI$malardan Sonra nihayet cIktI. Kanun cIkmasIna cIktI
ama, sozunu ettigimiz tartI$malarIn da hala ardI arkasI
kesilmedi, degerli okuyucularIm. Hemen her gun bu Kanunun $u
veya bu maddesini tenkid eden, yeren, kotuleyen yazIlara
rastlIyoruz. Benim dikkatimi ceken nokta, bu yazI
sahiplerinin cuvaldIzI ba$kasIna batIrIrken kendilerine
ignenin ucunu bile dokundurmayI goze almamalarI.
BakIyorsunuz, "Suclu korunuyor, magdur sahipsiz" diye bir
ba$lIk. Bir ba$ka yerde Kanunun cIkmasIndan sonra
tutuklamalarIn azaldIgIndan $ikayet edilmekte. AvukatlarIn
kendilerine takdir edilen 75.000 liralIk ucreti yetersiz
bulduklarI ve bu gidi$le karakollara cagrIlmalarI halinde
gelmiyecekleri ileri suruluyor...
     Ben meseleyi tamamen aksi istikamette ele almak
istiyorum. Omrunun buyuk bir kIsmInI AdlI TIp Kurumu'nda
agIr suclular ve tutuklu sanIklar arasInda gecirmi$ bir ruh
hekimi olarak tutuklama muessesesinin, hele haksIz veya
acele bir kararla tatbik edildigi zaman, insan ruhu uzerinde
meydana getirdigi yIkIcI tesiri benim kadar bilen ve goren
az insan vardIr bu memlekette. Bir Oktay Cumhur Akkent
hadisesini bilmem bugun hatirliyaninIz var mI? Bir
vakitlerin bu me$hur kadIn-dogum mutehassIsI, kendisine
isnad edilen suclar sebebiyle sekiz seneye yakIn tutuklu
kaldI ve sonunda beraat etti. $imdi serbest, hurriyetine ve
haysiyetine kavu$mu$ durumda olan bu meslek adamInIn, bu
degerli hekimin kaybolan yIllarInI kim nasIl ve ne ile
odeyebilecektir dersiniz?.. "Kelepce" denen o soguk demirin
temasInI bileklerinde duyanInIz var mI acaba? Ve bu muamele
sonunda haksIz ve yersiz cIkarsa, ya$anan o kotu gunler
nasil unutulur? "SanIk kacacakmI$"... VarsIn kacsIn onu
bulmak ve hakim huzuruna adalet onune getirmek Devletin i$i.
Devlet Devlet olsun da kacIrmasIn. Ama, unutmayIn, bir
ki$inin haksIz yere bir an bile hurriyetinden. mahrum
edilmesi yerine kamu vicdanI bin tane gercek suclunun
adaletten kacIp serbest kalmasIna razIdIr. Bugun bircok
ileri ulkede, mesela Amerika Birle$ik devletlerinde, cinayet
i$leyenler dahi kefaletle serbest bIrakIlmakta, tutuksuz
olarak yargIlanmaktadIr. OnlarIn hic mi aklI yok? Neden
kacmIyor acaba o sanIklar? Cunku devletin gucunden
korkuyorlar, kacarlarsa er gec yakalanacaklarIndan eminler
ve tIpI$ tIpI$ adaletin huzuruna geliyorlar. Sonunda mahkum
olurlarsa "$eriatin kestigi  parmak acImaz..." Hani Temel'i
asmaya goturuyorlarmI$ da, "ha bu bana ders olsun" demi$.
Adalet, toplumun icinde herkese layIk oldugu hakkInI vermek,
haksIzI cezalandIrmak demektir ama, unutmayalIm ki, aksi
ispat edilinceye kadar herkes "haklI" ve "masum"dur. SanIk
Ise mahkum oldugu dakikaya kada "sucsuz" olabilmesi muhtemel
bir insandIr. 0 halde, ceza infazInIn bir parcasI olan
"tutuklama"yI, ciddi ve, zaruri haller dI$I$da, nasIl olur
da "sanIk" hakkInda reva gorebiliriz?
 "Magdurlar korunmuyormu$" Magdur, eger magduriyeti ortaya
cIkarsa korunur beyler. Ama, bizim memleketimizde oldugu
gibi iftira ve isnad'In kol gezdigi, insanlarIn en mahrem
ki$ilikierine ce$itli yollarla girilip tecavuz edildigi,
kontrolu imkansIz radyo ve televizyon yayInlarInda, savcI
edasiyle insanlar itham. edilip  buna  da  kimsenin  "ne,
yapIyorsun?" demedigi bir ulkede "magdur" haklarIndan cok
"sanIk haklarI" gundemin birinci maddesini : i$gal edecektir
elbette. Sonra, dikkat buyrun, korunan "suclu" degil "sa
nIk"dIr. 0 sanIk ki, tekrar edelim mahkum oluncaya kadar
hala "suclu" addedilemez.
     Kanunun cok dikkate deger bir hukmu de 135'inci Maddede
yapIlan degi$ikliktir. Bu degi $ikiikle sanIgIn hur
iradesini ve bu irade aitIndaki beyanInI engelliyen her
ce$it "sorgu yontemi" yasaklamImaktadIr. RuhI veya bedenI
i$kenceler yanInda ilac verme, yorma, aldatma, cebir ve
$iddet ve bazI araclar uygulama ile elde edilen beyanlar,
sanIgIn rIzasI dahi olsa, delil olarak kabul
edilmeyeceklerdir. Ellerinde gizli kameralar ve teyplerle
oraya buraya habersizce girip dedektifcilik oynayan ve elde
ettikleri sozumonu bilgileri istedikleri gibi sIralayIp
duzenleyerek bundan ticarI menfaat elde eden kimselere artIk
bu yol kapanmaktadIr. Ancak, "ki$i mahremi yetinin ihlali"ni
engelliyecek yeterli kanunI mueyyidenin de bir an evvel
getirilmesi zaruridir.
 AdlI muzaheret meselesine gelirIce... Elbette bir avukat
icin 75.000 lira gibi bir ucret komik sayIlacak derecede
azdIr. Bunun tek hal caresi var, "SaglIk OcaklarI",
"Dispanserler" gibi Devlete baglI ve maa$la calI$an
avukatlardan olu$mu$ "AdlI Muzaheret Daireleri" te$kil etmek
Boylece icabI halinde devreye girecek AvukatiarI vazifeye
hazIr bulundurrnak.
 CMUK hakkInda soylenecek cok $ey var, ben en kestirmesi ile
sozlerimi tamamlIyayIm... Bu kanun insan haklarI ve
toalumumuzun layIk oldugu medenI seviye bakImIndan eri$ilmi$
buyuk bir rnerhaledir. Adalet BakanImIzI candan tebrik
ederim.


                           SOHBET
                        AYHAN SONGAR

                         Gene "CMUK"

28 AralIk 1992, Pazartesi

Cuma gunku yazImda yeni cIkan Ceza Muhakemeleri Usulu Ka
nunu'ndan soz etmi$tim. Bu yazImIn arkasIndan oyle
duygulandIrIcI telefonlar aldIm ki, bugun de sutunumu bu
konuya ayIrmadan edemedim, degerli okuyucularIm. Bunlardan
birinde, bir iftira uIerine tutuklanan doktorun hikayesi
vardI. Muayenehanesine gelen uc polis hastaya cagrIlma
bahanesi ile alIp goturmu$ier. Doktor, calI$tIgI hastanenin
"dializ" unitesinin hekimi imi$. TutuklandIgI icin dialiI
aletine baglI be$ hasta hayatInI kaybetmi$... Bir kelime ile
deh$et... Daha nice boyle ornekler vardIr ama sakIn yanlI$
anla$IlmasIn, maksadIm ne polisimiIi yermek, ne de degerli
Adalet rnensuplarImIzI tenkid etmektir. Ben de o Adalet
mekanizmasInIn bir organI olarak yIllardIr vaIife yapmak

$erefini ta$Iyorum. Eger aksayan bir taraf varsa bunu, hic
$uphe yok ki, $irndiye kadar yururlukte olan mevzuatta
aramak gerekir. SiIlere ba$Imda~ gecen bir hadiseyi
aniatayIm. 1958-59 yIllarInda Erzincan AskerI Hastanesinde
vatan hiImetimi yapmI$tIm. 0 sIrada AdlI Tabiplige de
bakIyordum. Birgun ceIaevinden agIr hapse mahkum bir katil
getirdiler. Odama aldIklarI Iaman derhal kelepcelerIni
cozdurdum, ayaga kalkarak "buyrun" deyip kendisine yer
gosterdim. AgIr bir akciger tuberkulozu vak'asI idi ve bu
halIyle cezaevi $artlarI icinde tutulmasI tIbben imkansIIdI.
Gereken raporu vererek bir yIllIk bir infaz tehiri aldIk. Bu
arada ben terhis oldum ve istanbul'a geldim. Bir gun
muayenehaneme geldi o adamcagIz. iyile$rni$, yuzune kan
gelmi$ti. Iri yarI, ~ur bIyIklI bir Dogu Anadolu delikanlIsI
idi. Bana "Bey dedi- benim infaz tehirim bitti, yakInda
tekrar cezaevine girecegim. Eminim oradan sag cIkamam. Sana
bir veda etmek, heIaIla$mak icin istan bul'a kadar geldim.
Sen hayatIm boyunca beni ayakta kar$IlayIp buyur eden tek
insansIn. Eger vaktiyle birkac ki$iden bu muameleyi
gorseydim herhalde bugun ceza evinde buIunmazdIm. HakkInI
helal et".. Eger hala sag ise ona selametier dilerim,
olduyse Allah rahmet eylesin. BaIen birkac sozde ciltlerle
kitap dolusu hikmet gizlidir, sevgili okuyucularIm.

Kar$ImIzdaki, sIfatI ne olursa ol sun, bir insan'dIr. 0
insan ki Allahu teala'nIn halifesi olarak e$ref-i mahlukat,
yaradIlmI$larIn en $ereflisi sIfatI ile dunyaya gelmi$tir. 0
insan ki, beyin kabugunda ta$IdIgI 10 milyar hucreden yapIlI
muhte$em bir bilgisayar agI ile birbirinden farklI

2'nin on milyarIncI kuvve ti mertebesinde bir cevap
kabiliyeti ne sahiptir. Butun evren'de 2'nin 300 u ncu
kuweti kadar atom bulundugunu bir goz onune getirirsek, biI
insanIn beyninde kac kainatIn gizi oldugunu, anlamasak bile
biraz sezinleriz... Hesabetmi$ler de, bugunk~
mikroelektronik teknikleri ile insar beynini $oyle boyle
taklid edebiler bir "robot beyin" imal edilse bu, an cak New
York'daki me$hur Empir~ State Building'in icine sIgabiliyor
mu$. Sonra siI, bu "yaratIlmI$larIr en $ereflisi"ni falakaya
yatIracaksI nII, ona hakaret edecek, turIu kot~ muameleler
yapacaksInIz. Buna ne Allah razidir, nede kul beyler!

Suclunun cezalandIrIlma~I ayrI bi hadise. Eger cezacian
maksat onu bi daha suc i$lemiyecek hale getirmel ise ben,
bir kimsenin belli sure dor duvar arasInda tutularak Islah-I
ha edecegine inananlardan degilim. EI bet birgun infaz
muessesesinin Isla
hI konusu da gundeme gelecektir Vaktiyle klinigimde bir
tutukluya iy muamele ettigim icin bir mesIeKd~ $Im beni
$ikayet etmi$ti. Soru$turm fezlekesinin bir cumlesini, ibret
o sun diye, buraya alIyorum: "Bir ins~ nIn sanIk veya mahkum
olmas onun insanI vasIflarInI kaybettigi anlamIna gelemez.
Bir doktor da, kin olursa olsun, hastasIna iyi muamele
ettigi icin suclanamaz"...

Elimizdeki CeIa MuhakemeleI Usulu Kanunu her turlu bedeni
eza ve cefayI, hakareti kotu muameleyi ve sanIgIn ifade ve
be yanlarInIn aldatma veya birtakIm ci hazlar vasItasiyle
alInmasInI kesin $ekilde yasaklamaktadIr. Gene bI Kanunla
mudafaa muessesesi de hakettigi yeri alma yolundadIr. "Yerin
almI$tIr" diyemiyorum, zira iddia ile mudafaa'nIn aralarInda
bir fark ol mamasI gerekir aslInda. Her ikisi de Mahkeme
kar$IsInda birer tarafdIrlar ve e$it seviyede olmalarI
icabeder Eger Avukat SavcI ile ayni seviyedt Hakim huzuruna
cIkmazsa mudafaanIn layIk oldugu yerI aldIgInI soylememiz
mumkun degildir. AdlI muzaheret'i temin icin SavcIlIk gibi
bir de Devlet AvukatlIgI ihdas edilmeli, Adalet te$kilatInda
onlara da kadro, yer ve oda, makam tahsis edilmelidir.

$imdi bana gene, "magduru degil de suclu'yu koruyorsun"
diyecekler olacaktIr. Ben sadece "insan"I savunuyorum ve bu
yaptIgIm i$ten de buyuk bir haz ve $eref duyuyorum, aziz
okuyucularIm.
Newsgroups: soc.culture.turkish