From: mucit@cs.rochester.edu (Bulent Murtezaoglu)
Subject: Re: ERBAKAN HOCA ve EKONOMIK PROGRAMI (Islamcilardan secmeler)
Organization: Computer Science Department, University of Rochester
	<MUCIT.92Dec22160453@slate.cs.rochester.edu>
	<9619.9212231236@thor.cf.ac.uk>
Date: 23 Dec 92 14:13:15

In article <9619.9212231236@thor.cf.ac.uk> spebcg@thor.cf.ac.uk (Mr B G Cetiner 92) writes:
   In article <MUCIT.92Dec22160453@slate.cs.rochester.edu> mucit@cs.rochester.edu (Bulent Murtezaoglu) writes:
   |In article <29808@castle.ed.ac.uk> emev02@castle.ed.ac.uk (H Oral) writes:
[buralari sildim]
>|> Islami bir isletme ise kredi verdigi taktirde HEM KARDA HEM DE ZARARDA
>|> ORTAKTIR.  Iste Erbakan'in bahsettigi adil duzenin bir uzantisi en basit
>|> bir ornekle budur.  Adalet!  Tabii ki bu para babalarinin isine gelmediginden
>|> boyle bir adil esit risk, esit kazanc ve kayip yolunu tercih etmemektedirler.
>|Bu Islami isletmenin "gayri-Islami" karsiligi paraya ihtiyaci olan sirketlerin
>|hisse senedi ihrac etmesi oluyor galiba.  Ben ekonomist degilim ama 
>|burada hoca pek yeni birsey soylemiyor bence.  Bu duzen Turkiye'de
>|var su anda bildigim kadariyla.   Simdi bir ornek dusunelim:
>
>|Diyelim ki benim bir miktar param var ve bu parayi kullanacak bir 
>|isim yok.  Ahmet Bey bana geliyor ve diyor ki: "sen bana bu parayi bir
>|seneligine borc ver, ben sana bir sene sonra parani %x fazlasiyla geri 
>|vereyim, veremezsem suradaki mulkum senin olsun."  Ben de tamam diyorum.  
>|Alan razi veren razi degil mi?  Simdi Erbakan hocanin duzeninde, ben Ahmet
>|Bey'le bu anlasmayi yaptigim zaman polisler kapiya mi gelecek?  Boyle
>|anlasmalar yasak mi olacak?  Hoca zorla beni Ahmet beyin isine ortak mi 
>|edecek?  Benim anladigim bugun ne ortak olamam yasak, ne borc vermem.
>|Hoca duzen degisikliginden bahsettigine gore, zaten serbest olan seyleri 
>|serbest birakmaktan degil, yasaklamaktan bahsediyor herhalde.  Acaba
>|cok basit mi dusunuyorum?  Beni bir aydinlatsaniz?

>  $imdi Bulent bey ben de ekonomi konusunda cali$miyorum. Yanliz size
>  burada bir $ey belirtmek isterim. $imdi siz Islami sistemde ki$ilerin
>  faizli ali$veri$inin yasak mi oldugunu soruyorsunuz. Evet boyle bir
>  ali$veri$ yolunu sececek enayi zaten oyle bir sistemde mevcut olamaz.

Beytullah bey, once benim iyi niyetimi sorgulamadan cevap verdiginiz icin
cok tesekkur ederim.  Faizli alisverisin enayilik olduguna katilmiyorum.
Bazi durumlarda iki taraf icin de karli olabilir, bazi durumlarda ise
nahos sonuclara yol acabilir.  Insanlarin isleri konusunda iyi veya kotu karar
vermeleriyle ilgili birsey bence.  Simdi, samimi olarak anlamadigim birsey
var.  Diyelim ki yarin Hoca secimi kazandi, basbakan oldu.  Bugun
faizli alisveris yolunu secen kisiler (sizin deyiminizle enayiler)
yarin Hoca basbakan oldu diye bir anda fikir mi degistirecekler?  Simdi
ben boyle birsey soylemediginizi biliyorum.  Ama yukarida soylediginizden
bunun disinda birsey anlamiyorum.  Anladigim kadariyla devlet duzeninde
bir degisiklikten degil, insanlarin kafalarindaki bir degisiklikten
behsediyorsunuz.  O zaman Hoca'nin basbakan olmasi bunu nasil saglayacak
bilemiyorum.  Lutfen, bana bunu bir anlatabilir misiniz?  Belki de
Erbakandan degil, baska turlu bir ideal duzenden bahsediyorsunuz. 
Beni vaktiniz nisbetinde aydinlatirsaniz memnun olurum.

>  Sen illaki parani Ahmet beye kaptiracagini soylesen de Islam adaleti
>  buna izin vermez. 

O zaman Ahmet bey'le bu anlasmayi yaptigim zaman kapima polis mi gelecek?

>  (dikkatinizi cekeyim burada paranizi basit anlamda Ahmet beye
>  kaptirmanizi degil, boyle bir sistemin getirecegi enflasyonist etkinin
>  sonucundan bahsediyorum)

Tamam, bundan anliyorum ki benim verdigim ornekten bahsetmiyorsunuz.
Benim anlamadigim sey, faiz yerine ortaklik isteniyorse bunun yollari
bugunku Turkiye'de mevcut.  Kisiler tasarruflarini banka yerine 
hisse senetlerine yatirabilirler.  Ayni sekilde isleri icin paraya
ihtiyaci olan kisiler kucuk isletme sahibi iseler parali ortak bulabilirler,
isleri buyukse hisse sensdi ihrac edebilirler.  Benim anladigim 
faiz kredi vs. basit anlamda karsilikli anlasmalardan baska birsey degil.
Insanlarin yapacagi anlasmalari yasaklamadan buna engel olmak mumkun degil.
Diyelim ki boyle bir yasak konuldu ve uygulanabiliyor (ki bence cok zor).
Soyle bir ornek dusunelim:  Benim iyi bir fikrim var ve bu fikri imalata
dokecek bilgim de var.  Ustelik biliyorum ki, imalata gectigim zaman
malimi satmakta zorluk da cekmeyecegim.  Gidiyorum bir kisi veya
kurumla anlasma yapmak istiyorum.  Diyorum ki, "siz bana x miktar para
verin, y ay sonra ben size bunu x*(1+z) olarak geri vereyim, veremezsem
fabrikam sizin olsun."  Simdi bu gunku duzende eger fikrim hakikaten
iyi bir fikirse, ve bu parayi bana vereck kisileri bulabilirsem, y
ayin sonunda fabrikanin sahibi benim.  Eger faizli anlasmalar yasak ise,
benim bu fabrikanin sahibi olmam mumkun degil.  Parasi olan kisiler
_kanun geregi_ ya benim ortagim olacaklar ya da fabrikanin sahibi olacaklar.

Yanlis mi dusunuyorum?  Yanlisim nerede?


>  Size Be$ikta$ ta evini satan bildigim bir adamin olayini kisaca
>  anlatayim. Evini satip i$i kendince garantiye almak isteyen bu adam
>  parayi faize yatirir. Ve bu i$i saga sola tani$irken, muslumanin biri
>  ona bunu yapmamasini soyler fakat i$in ekonomik faydasini filan
>  anlatmaz. Cok degil bir bucuk sene sonra adam $imdi butun parasini
>  yatirsa sattigi evin tuvaletini dahi satin alamaz.    


Bence o adam kendisine guvenip parasini isletmeye calismis, fakat 
yanlis karar vermis.  Yani Besiktas'taki evlerin iyi bir yatirim
oldugunu bilememis.  Risksiz kazanc diye birsey yok bence.


>   Eger bugun batidaki
>   enflasyonun cok dusuk oldugu ekonomilere bakarsaniz, faiz oranlarinin
>   du$uklugunu gorursunuz. Adamlar neden faizleri 0 a dogru du$urmeye
>   cali$iyorlar? Ben ekonomist degilim ama size soyleyeyim, nicin her
>   ulkede genellikle faiz ve enflasyon oranlari at ba$i gidiyor? 

Bende ekonomist degilim ama bence serbest ekonomilerde faizlerin
enflasyonla orantili gitmesi makul.  Yani kisiler paralarinin ileride
deger kaybedecegini dusunuyorlarsa borc verirken faizleri ona gore
ayarlamak isteyeceklerdir.  Eger banka faizleri enflasyonun altinda kalirsa
insanlar paralarini bankaya koymak istemeyeceklerdir (yukaridaki ornekte
oldugu gibi, paralarini bankaya koyacaklarina gidip Besiktas'ta ev
almayi tercih edeceklerdir).  Bence enflasyon/faiz kisir dongusunu 
uretim artisi vs. gibi yollarla kirmak mumkun (mesela araba fabrikasi belki
%90'la borc aliyor ama becerebilirse o parayla verimliligini arttiriyor ve 
bir sene sonrasinin parasiyla daha ucuza mal satabiliyor.  Mesela doviz kurlari
bu arada yuseldigi icin urettigi mal maliyetteki faizden dolayi olan
artisa ragmen hala cazip fiyatlarla ihrac edilebilir durumda oluyor.)  
Ayni sekilde, konut uretimi artarsa gayri menkul'un getirisi dusecektir
ve gayri menkule baglana para baska yerlere gidip belki de uretime yonelik
kaynaklarda bir artisa neden olacaktir.  Kaynaklardaki bu artis sermaye
maliyetini dusurecektir vs.vs.
Muhakkak ki cok basit dusunuyorum, Ekonomist arkadaslar bizi 
aydinlatabilirler mi?

Beytullah bey, cevaplariniz icin tekrar tesekkur ederim ama ben
Erbakan'in ekonmi programinin ne oldugunu ve nasil/niye calisacagini
hala anlamis degilim.  Benim anladigim, faiz yasak olacak, insanlar 
birbirleriyle ortak olmak zorunda kalacaklar, ve bu enflasyonu kiracak.
Anladigim hosuma gitmiyor cunku ben devletin kisiler arasindaki anlasmalari
yasaklamasini pek anlamiyorum.  Polis korkusuyla senet imzalamak pek
cekici gelmiyor bana.  Insanlarin paralarini bankalara yatirmak yerine
hisse sendine yatirmalari bence ayni sonuclari devlet zoru olmadan
verecektir.  Bunu tesvik etmek mumkun, ve akilli insanlar nasil Besiktas'taki
evlerin iyi yatirim oldugunu biliyorlarsa, karli ve verimli sirketlerin de
iyi yatirim oldugunu akil edeceklerdir bence.  Hal boyle ise, o zaman
Hoca ne diyor?  Nicin onun cozumleri yeni ve iyi?

>   Saygilarimla
>   Beytullah

cevaplar nete lutfen. Tesekkurler.

BM