تاریخ

context: تاریخ (به یونانی: ἱστορία) مفهومی انتزاعی است که دست کم دو معنا از آن برداشت می‌شود؛ گاه ناظر به رخدادهای گذشته و گاه معطوف به پژوهش و بررسی رویدادها است؛ بنابراین، هم به علم و هم به موضوع آن، تاریخ گفته می‌شود. برای تفکیک این دو مقوله، اصطلاحاً تاریخ را تاریخ (۱) و علم تاریخ را تاریخ (۲) می‌نامند.
qas: answers: text: مفهومی انتزاعی است که دست کم دو معنا از آن برداشت می‌شود؛ گاه ناظر به رخدادهای گذشته و گاه معطوف به پژوهش و بررسی رویدادها است؛ بنابراین، هم به علم و هم به موضوع آن، تاریخ گفته می‌شود
question: تاریخ چیست؟

answers: text: انتزاعی
question: تاریخ چگونه مفهومی است؟

answers: text: دو معنا
question: چند معنا از تاریخ برداشت می‌شود؟

question: حوزه‌ها و گرایش‌های تخصصی رشته تاریخ را بنویسید؟

context: دربارهٔ واژهٔ تاریخ و منشأ آن، گزارش‌های مختلف و گوناگونی وجود دارد. برخی ریشهٔ واژهٔ تاریخ را در زبان فارسی و مفهوم «ماه روز» جستجو نموده‌اند. واژهٔ «ماه روز» در ایران باستان به معنای «تعیین روزی که در آن امری مشهور بین ملت یا دولتی آشکار شده یا آنکه در آن روز واقعهٔ ترسناکی چون زلزله یا طوفان حادث گردیده‌است.» بنابراین آنچه در این مفهوم دارای حضور و نمود بیش‌تری بوده، توجه به رخدادها و حوادث در قالب مکانی و زمانی است. در برخی از گزارش‌ها آمده‌است که چون عمر بن خطاب در تعیین مبدأ محاسبهٔ زمان دچار مشکل شد، به پیشنهاد هرمزان (از موالی ایرانی ساکن در مدینه) از تعریب ترکیب فارسی «ماه روز»، واژهٔ «مورَّخ» را ساختند و مصدرش را «تاریخ» قرار دادند. در خصوص تعریب و معرب بودن واژهٔ تاریخ باید توجه داشت که کمترین شباهت آوایی و قرابت واکه‌ای یا هم‌آهنگی واکه‌ای، تشابه صرفی یا تکواژی بین «ماه روز» و «تاریخ» وجود ندارد و به همین دلیل، آن را تعرب غریبی می‌دانند.
qas: answers: text: «تعیین روزی که در آن امری مشهور بین ملت یا دولتی آشکار شده یا آنکه در آن روز واقعهٔ ترسناکی چون زلزله یا طوفان حادث گردیده‌است.»
question: واژهٔ «ماه روز» در ایران باستان به چه معناست؟

answers: text: عمر بن خطاب
question: چه کسی در تعیین مبدأ محاسبهٔ زمان دچار مشکل شده بود؟

answers: text: از موالی ایرانی ساکن در مدینه
question: هرمزان که بود؟

answers: text: کمترین شباهت آوایی و قرابت واکه‌ای یا هم‌آهنگی واکه‌ای، تشابه صرفی یا تکواژی بین «ماه روز» و «تاریخ» وجود ندارد
question: به چه دلیل تاریخ را تعرب غریبی می‌دانند؟

question: عمربن خطاب چند سال حکومت کرد؟

question: دوران ایران باستان از تشکیل کدام دولت آغاز می‌شود؟

context: منظور از تاریخ (۱)، مجموعهٔ حوادث فرهنگی، طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و رویدادهایی است که در گذشته و در زمان و مکان زندگی انسان‌ها و در رابطه با آن‌ها رخ داده‌است. این رویدادها شامل اموری می‌شود از قبیل کردارها و دستاوردهای مادی و معنوی بشر و هرآنچه که گفته، اندیشیده و عمل کرده‌است. تاریخ (۲) معرفتی ناظر به وقایع جزئی و درک پدیده‌های ذکرشده است که در ذهن تاریخ‌نگار شکل می‌گیرد و از نوع معرفت درجه یک است. به عبارت دیگر، رویداد (تاریخ)، موقعیتی هستی‌شناختی دارد و تأویل و فهم از رویداد (علم تاریخ) دارای موقعیتی شناخت‌شناختی است. ویلیام هنری والش تاریخ (۲) را بازگو کردن کلیهٔ اعمال گذشتهٔ انسان می‌داند، به‌گونه‌ای که نه‌تنها در جریان وقایع قرار می‌گیریم، بلکه علت وقوع آن حوادث را نیز بازمی‌شناسیم. به عبارت دیگر، هدف تاریخ علاوه بر اینکه معرفت به افراد انسان است، آگاهی به روابط اجتماعی او در گذشت روزگار را نیز هست. منظور از «اجتماعی» در واقع کل اموری است که در حیات آدمی مؤثر است، نظیر امور اقتصادی، مذهبی، سیاسی، هنری، حقوقی، نظامی و علمی.
qas: answers: text: مجموعهٔ حوادث فرهنگی، طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و رویدادهایی است که در گذشته و در زمان و مکان زندگی انسان‌ها و در رابطه با آن‌ها رخ داده‌است
question: منظور از تاریخ چیست؟

answers: text: کردارها و دستاوردهای مادی و معنوی بشر و هرآنچه که گفته، اندیشیده و عمل کرده‌است
question: رویداد‌های تاریخی شامل چه اموری می‌شود؟

answers: text: ویلیام هنری والش
question: چه کسی تاریخ را بازگو کردن کلیه اعمال گذشته انسان می‌داند؟

answers: text: علاوه بر اینکه معرفت به افراد انسان است، آگاهی به روابط اجتماعی او در گذشت روزگار را نیز هست
question: هدف تاریخ چیست؟

answers: text: امور اقتصادی، مذهبی، سیاسی، هنری، حقوقی، نظامی و علمی.
question: چه اموری در حیات آدمی مؤثر است؟

question: ویلیام هنری والش که بود؟

context: به‌طور سنتی، تاریخ‌نگاران گزارش‌های مرتبط به گذشته را ضبط می‌کنند؛ هر دو سنت تاریخ‌نگاری مکتوب و تاریخ‌نگاری شفاهی، سعی در پاسخ به پرسش‌های تاریخی از طریق مطالعهٔ اسناد مکتوب و گزارش‌های شفاهی دارند. برای آغاز، تاریخ‌نگاران از منابع دیگری همچون آثار باستانی، سنگ‌نوشته‌ها و تصاویر استفاده می‌کنند. به‌طور کلی، منابع علمی تاریخی را می‌توان به سه رده تقسیم کرد: منابع مکتوب، منابع منقول و منابع مادی. تاریخ‌نگاران اغلب از هر سه مورد استفاده می‌کنند. اما نوشتن، تاریخ و آنچه از گذشته آمده‌است را جدا می‌کند.
qas: answers: text: تاریخ‌نگاران
question: چه کسانی گزارش‌های مرتبط به گذشته را ضبط می‌کنند؟

answers: text: از طریق مطالعهٔ اسناد مکتوب و گزارش‌های شفاهی
question:  تاریخ‌نگاری مکتوب و تاریخ‌نگاری شفاهی چگونه به پرسش‌های تاریخی پاسخ می‌دهند؟

answers: text: آثار باستانی، سنگ‌نوشته‌ها و تصاویر
question: تاریخ‌نگاران از چه منابعی استفاده می‌کنند؟

answers: text: منابع مکتوب، منابع منقول و منابع مادی.
question: منابع علمی تاریخی را نام ببرید؟

question: منابع منقول به چه منابعی گفته می‌شود؟

question: پژوهشگران، تاریخ‌نگاری را چگونه بررسی می‌کنند؟

question: کتاب تاریخ ایران و باستان نوشته کیست؟

context: باستان‌شناسی رشته‌ای علمی است که به‌طور ویژه به بررسی و کاوش محوطه‌های باستانی و اشیاء قدیمی که کشف شده‌اند می‌پردازد و به مطالعهٔ تاریخ کمک می‌کند. اما باستان‌شناسی به‌ندرت می‌تواند به‌تنهایی مورد استفاده قرار گیرد، به این معنا که در این دانش، از منابع روایی و مکتوب تاریخی برای تکمیل آنچه کشف‌شده‌است استفاده می‌شود. البته، باستان‌شناسی متشکل از بازهٔ گوناگونی از روش‌شناسی‌ها و رویکردهاست که هر کدام آن‌ها مستقل از تاریخند؛ این بدان معناست که باستان‌شناسی خلأها و شکاف‌های ناشی از منابع مکتوب را پُر نمی‌کند. در واقع، باستان‌شناسی تاریخی شاخه‌ای ویژه از باستان‌شناسی است که بیشتر، نتیجه‌گیری‌های آن با آنچه منابع متنی می‌گویند، متضاد است.
qas: answers: text: رشته‌ای علمی است که به‌طور ویژه به بررسی و کاوش محوطه‌های باستانی و اشیاء قدیمی که کشف شده‌اند می‌پردازد و به مطالعهٔ تاریخ کمک می‌کند
question: باستان‌شناسی چگونه رشته‌ای است؟

answers: text: منابع روایی و مکتوب تاریخی
question: در باستان‌شناسی از چه منابعی برای تکمیل آنچه کشف‌شده‌است، استفاده می‌شود؟

answers: text: باستان‌شناسی
question: باستان‌شناسی تاریخی شاخه‌ای ویژه از کدام رشته است؟

question: باستان شناس چه وظیفه‌ای را به عهده دارد؟

context: مناطق جغرافیایی خاص می‌توانند مورد مطالعهٔ تاریخی قرار گیرند، برای نمونه، قاره‌ها، کشورها و شهرها. درک این که چرا مکان وقایع تاریخی صورت‌گرفته مهم است، برای انجام این کار، مورخان اغلب به جغرافیا روی می‌آورند. الگوهای آب و هوایی، منابع آب موجود و چشم‌انداز از مکان زندگی، همه، بر روی مردمی که در آنجا زندگی می‌کنند، اثر می‌گذارد. برای نمونه، برای توضیح اینکه چرا مصریان باستان تمدنی موفق را گسترش دادند، مطالعهٔ جغرافیای مصر ضروری است. تمدن مصری در ساحل رود نیل ساخته شده بود که طغیان‌های سالانهٔ نیل، خاک حاصل‌خیزی را به ساحل می‌آورد. خاک غنی می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا محصولات کافی را رشد دهند و به تأمین خوراک مردم شهر بپردازند. این بدان معناست که هرکس مزرعهٔ کشاورزی نداشت، بنابراین دیگر مردم می‌توانستند کارهای دیگری انجام دهند که به رشد و توسعهٔ تمدن کمک می‌کرد.
qas: answers: text: مناطق جغرافیایی خاص
question: چه مناطقی می‌توانند مورد مطالعه تاریخی قرار گیرند؟

answers: text: درک این که چرا مکان وقایع تاریخی صورت‌گرفته مهم است
question: به چه دلیل مورخان اغلب به جغرافیا روی می‌آورند؟

answers: text: الگوهای آب و هوایی، منابع آب موجود و چشم‌انداز از مکان زندگی
question: چه عواملی بر روی مردمی که در یک مکان زندگی می‌کنند اثر می‌گذارد؟

answers: text: رود نیل
question: تمدن مصر در ساحل کدام رود ساخته شده بود؟

answers: text: خاک غنی
question: چه عاملی به کشاورزان کمک می‌کند تا محصولات کافی را رشد دهند؟

question: تمدن مصر چند سال پیش از میلاد مسیح شکل گرفت؟

context: توجه به گذشتهٔ انسان به‌طور طبیعی باعث تقسیم زمان به تکه‌های قابل اداره شده‌است. راه‌های زیادی برای تقسیم گذشته وجود دارد که از این میان می‌توان به تقسیم‌های تاریخ‌شماری، فرهنگی و موضوعی اشاره کرد. این سه گونهٔ تقسیم‌بندی انحصاری نیستند و غالباً می‌توان موارد تداخل را بین آن‌ها مشاهده کرد. تمرکز روی مکان، زمان یا موضوعی خاص بین موّرخان امری عادی است و باعث تخصص‌گرایی در تاریخ‌نگاری می‌شود. تاریخ برای دیگران، به شکل اصطلاحی کلی به معنای مطالعهٔ هر چیز دربارهٔ انسان‌های پیشین درآمده‌است اما به تازگی حتی این محدوده هم توسط رشته‌هایی چون تاریخ بزرگ به چالش کشیده می‌شود، از روزگاران گذشته تاریخ را با هدف‌های عملی یا نظری می‌خواندند، اما امروزه آن را از به دلیل کنجکاوی فکری هم مطالعه می‌کنند.
qas: answers: text: تقسیم‌های تاریخ‌شماری، فرهنگی و موضوعی
question: چه راه‌هایی برای تقسیم گذشته وجود دارد؟

answers: text: تمرکز روی مکان، زمان یا موضوعی خاص
question: تمرکز روی چه چیزهایی بین مورخان امری عادی است؟

answers: text: تمرکز روی مکان، زمان یا موضوعی خاص بین موّرخان امری عادی است و باعث تخصص‌گرایی در تاریخ‌نگاری می‌شود
question: چه عاملی باعث تخصص‌گرایی در تاریخ‌نگاری می‌شود؟

answers: text: با هدف‌های عملی یا نظری
question: در گذشته تاریخ را با چه هدفی مطالعه می‌کردند؟

context: به تعریفی دیگر تاریخ، دانش واکاوی پیشامدهای گذشته‌است، علمی که بشر بر مبنای آن این امکان را می‌یابد که بگوید حوادث تاریخی در یک سلسله زمانی رخ داده‌اند. بحث تعریف تاریخ و علم تاریخ در نزد گذشتگان و معاصران ابداعی نیست و در نگاه اجمالی به مفهوم زمان تأکید ویژه‌ای دارد. هر تعریفی که ارائه می‌شود بر منظری است که از آن زاویه مطرح می‌شود. مفهوم تاریخ نیز از مفاهیمی مانند گذشته، طبیعت و هستی متفاوت است. تاریخ مربوط به گذشته‌است ولی فایده تاریخ برای گذشته نیست بلکه برای زمان حال و آینده تأثیر بسیاری دارد. تاریخ بازسازی گذشته بر اساس مدارک و اسناد است و اینکه مدرک و سند چیست و چه چیزی را سند و مدرک تلقی کنیم بحث مهمی در علم تاریخ به‌شمار می‌آید. نظریه‌ای که یک مورخ دارد بایستی به تأیید مورخان برسد و مورخان دیگر نیز با آن نظریه موافقت کنند، اگر مورخان بر نظریه‌ای که مبتنی بر واقعیت‌هایی که از اسناد و مدارک ذکر می‌شود، توافق کنند آن نظریه باعث می‌شود حقایق به واقعیت‌های تاریخی بدل شوند.
qas: answers: text: دانش واکاوی پیشامدهای گذشته‌است
question: تاریخ چگونه دانشی است؟

answers: text: بگوید حوادث تاریخی در یک سلسله زمانی رخ داده‌اند
question: بر مبنای تاریخ، بشر چه امکانی را می‌یابد؟

answers: text: زمان حال و آینده
question: تاریخ برای چه زمان‌هایی تأثیر بسیاری دارد؟

answers: text: مدارک و اسناد
question: تاریخ بازسازی گذشته بر چه اساس است؟

answers: text: اینکه مدرک و سند چیست و چه چیزی را سند و مدرک تلقی کنیم
question: چه موضوعی بحث مهمی در تاریخ به‌شمار می‌آید؟

answers: text: اگر مورخان بر نظریه‌ای که مبتنی بر واقعیت‌هایی که از اسناد و مدارک ذکر می‌شود، توافق کنند
question: چگونه حقایق به واقعیت‌های تاریخی بدل می‌شوند؟

question: نام معروف‌ترین مورخان ایرانی را بنویسید؟

question: مورخ کیست؟