علی بن موسی الرضا 

context: علی بن موسی الرضا (به عربی: عَلیُّ بْنُ موسَی الرِّضا؛ زادهٔ ۱۱ ذی‌قعدهٔ ۱۴۸ هجری قمری / ۲۹ دسامبر ۷۶۵ میلادی – درگذشتهٔ آخر صفر ۲۰۳ هجری قمری / ۵ سپتامبر ۸۱۸ میلادی)، فرزندِ موسی بن جعفر و نجمه خاتون و از نسل محمد، پیامبر اسلام، است. او امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی بعد از پدرش موسی کاظم و پیش از پسرش محمد تقی است. هرچند منابع در علت و چگونگی ملقب شدن وی به عنوان رضا دچار اختلاف هستند، اما همگی بر شهره بودن او به این لقب، اتفاق دارند. از دیگر القاب وی، شاه خراسان است و کنیه او ابوالحسن ذکر شده که به جهت هم کنیه بودن با پدرش، به ابوالحسن ثانی خوانده شده‌است.
qas: answers: text: ۱۱ ذی‌قعدهٔ ۱۴۸ هجری قمری
question: تاریخ ولادت علی بن موسی الرضا به هجری قمری چیست؟

answers: text: ۲۹ دسامبر ۷۶۵ میلادی
question: تاریخ ولادت علی بن موسی الرضا به میلادی چیست؟

answers: text: آخر صفر ۲۰۳ هجری قمری
question: علی بن موسی الرضا در چه تاریخ هجری قمری به شهادت رسیدند؟

answers: text: ۵ سپتامبر ۸۱۸ میلادی
question: علی بن موسی الرضا در چه تاریخ میلادی به شهادت رسیدند؟

answers: text: موسی بن جعفر و نجمه خاتون
question: نام پدر و مادر حضرت علی بن موسی الرضا چیست؟

answers: text: از نسل محمد، پیامبر اسلام
question: حضرت علی بن موسی الرضا از نسل چه کسی هستند؟

answers: text: امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی بعد از پدرش موسی کاظم و پیش از پسرش محمد تقی است
question: حضرت علی بن موسی الرضا کیست؟

answers: text: شاه خراسان
question: از دیگر القاب حضرت علی بن موسی الرضا چیست؟

answers: text: کنیه او ابوالحسن ذکر شده که به جهت هم کنیه بودن با پدرش، به ابوالحسن ثانی خوانده شده‌است
question: کنیه حضرت علی بن موسی الرضا چیست؟

question: حضرت علی بن موسی الرضا چند سال در خراسان ساکن بودند؟

question: حضرت علی بن موسی الرضا در کدام شهر به شهادت رسیدند؟

question: حضرت علی بن موسی الرضا در چه سنی به ایران توسط خلفای عباسی تبعید شدند؟

context: علی بن موسی در دوران امامتش بر شیعیان، با تدریس و بیان روایات فقهی و اعتقادی، مذهب شیعه امامی را تحکیم کرد. در این دوره، وی رویکرد فقهی شیعه را از مدیریت مستقیم و دریافت پاسخ سوالات فقهی از شخص امام، به مدیریت با واسطه از طریق راویان حدیث و استفتاء از مجتهدان، مبدل ساخت. وی همچنین به جهت استفاده از فضای باز اعتقادی و سیاسی، توانست نسبت به پدرش موسی کاظم، شاگردان بیشتری را تربیت نماید. با وجود این فضای باز، شاگردان وی قادر به ملاقات‌های آزادانه با او نبودند. همین امر سبب شد تا علی بن موسی، مراجعات دینی خود را به شاگردانش ارجاع دهد. جایگاه علمی علی بن موسی الرضا، منحصر در تشیع نبوده و اهل سنت نیز وی را به عنوان دانشمندی اسلامی ستوده‌اند. دانشمندانی از اهل سنت مانند اِبن حَجَرِ عَسقَلانی و ابن نَجّار دربارهٔ جایگاه علمی وی آورده‌اند که در بیست سالگی در مسجد نبوی در مدینه بر مردم فتوا می‌خواند. بیان دیدگاه‌های علمی وی در علوم و فنون دیگری چون طب، حکایت از جایگاه ویژه او در نزد سایر دانشمندان دارد. از سه رساله مهم منسوب به وی، یک رساله مربوط به علم پزشکی است.
qas: answers: text: با تدریس و بیان روایات فقهی و اعتقادی
question: حضرت علی بن موسی الرضا چگونه مذهب شیعه امامی را تحکیم کردند؟

answers: text: از مدیریت مستقیم و دریافت پاسخ سوالات فقهی از شخص امام، به مدیریت با واسطه از طریق راویان حدیث و استفتاء از مجتهدان، مبدل ساخت
question: حضرت علی بن موسی الرضا در دوره امامتشان چه رویکردی درمورد فقه شیعه داشتند؟

answers: text: علی بن موسی الرضا
question: چه کسی رویکرد فقهی شیعه را از مدیریت مستقیم از شخص امام، به مدیریت با واسطه از طریق راویان حدیث و استفتاء از مجتهدان، مبدل ساخت؟

answers: text: از طریق راویان حدیث و استفتاء از مجتهدان
question: رویکرد فقهی شیعه به مدیریت با واسطه چگونه انجام می‌شود؟

answers: text: منحصر در تشیع نبوده و اهل سنت نیز وی را به عنوان دانشمندی اسلامی ستوده‌اند
question: جایگاه علمی علی بن موسی الرضا توسط چه کسانی ستوده شده‌است؟

answers: text: اِبن حَجَرِ عَسقَلانی و ابن نَجّار
question: کدام دانشمندان اهل سنت دربارهٔ جایگاه علمی علی بن موسی الرضا صحبت کرده‌اند؟

answers: text: علم پزشکی
question: یکی از رساله‌های علمی حضرت علی بن موسی الرضا در چه مورد است؟

answers: text: در علوم و فنون دیگری چون طب
question: بیان دیدگاه‌های علی بن موسی الرضا در چه علمی حکایت از جایگاه ویژه او در نزد سایر دانشمندان دارد؟

question: نام رساله‌های حضرت علی بن موسی الرضا چیست؟

question: استفتاء به چه معناست؟

question: اِبن حَجَرِ عَسقَلانی کیست؟

context: تاریخ‌نگاران برای مادر علی بن موسی، نام‌های مختلفی ذکر کرده‌اند؛ از جمله: سَکَن، نَجمه، سَمّان، صَقر، سَلامه، شَهده، خَیزُران، نَجمه، اَرْویٰ و تُکتَم. اما مشهورترین نامش، تکتم بوده و با لقب شقراء نیز خوانده شده‌است. پس از تولد علی بن موسی به نام‌های طاهره و اُمُّ‌الْبَنین نامیده شده‌است. به‌گزارش دانشنامهٔ جهان اسلام، دلیل تعدّد نام‌های وی شاید به‌خاطر آن باشد که کنیز، نزد هر یک از صاحبانِ خود به نامی خوانده می‌شده‌است. بنابر نقلی، مادر موسی کاظم، حمیده — که از زنانِ عجم بود — کنیزی خریداری کرد که در سرزمین عرب به دنیا آمده و در همان‌جا پرورش یافته بود. پس از آنکه حمیده آن کنیز را آزمود و دریافت که در دین و خِرَد از دیگران برتر است، وی را برای فرزندش موسی بن جعفر برگزید. از آنجا که یکی از القاب او «خَیزُران مَرسِیَّه» گزارش شده، عده‌ای احتمال داده‌اند که وی اهل مارْسِی در جنوب فرانسه بوده‌است. گروهی دیگر نیز منظور از مارسی را مورسیا در اسپانیا یا شهری بندری در الجزایر می‌دانند. دانشنامهٔ جهان اسلام صفت مَرسیّه را مربوط به انتساب وی به منطقه مریس مصر و صفت نوبیّه را دربارهٔ انتسابش به منطقهٔ نوبه در آفریقا دانسته‌است.
qas: answers: text: تکتم
question: مشهورترین نام مادر حضرت علی بن موسی الرضا چیست؟

answers: text: شقراء
question: مادر حضرت علی بن موسی الرضا با چه لقبی خوانده شده‌اند؟

answers: text: طاهره و اُمُّ‌الْبَنین
question: مادر حضرت علی بن موسی الرضا بعد از تولد ایشان به چه نام‌هایی نامیده شده‌اند؟

answers: text: حمیده — که از زنانِ عجم بود
question: نام مادر حضرت موسی کاظم علیه‌السلام چیست؟

question: دانشنامهٔ جهان اسلام نوشته کیست؟

context: نامِ وی «علی» بوده‌است. پدرش کنیهٔ او را «اَبُوالْحَسَن» قرار داد. به‌خاطر هم‌کنیه بودنِ علی بن موسی با پدرش و نوه‌اش، موسی کاظم و عَلیَّ النَّقی، در منابع حدیث شیعی، وی را «ابوالحسنِ ثانی» می‌خوانند. از کنیه‌های خاصش، «اَبوعَلی» و «ابومُحَمَّد» بوده‌است. دیگر القاب ذکرشده برای او عبارتند از: صابِر، فاضِل، رَضیّ، زَکیّ، وَلیّ، وَفیّ، صِدّیق، سِراجُ‌الله، قُرَّةُ عَیْنُ الْمُؤْمِنین، مَکیدَةُالْمُلْحِدین.[یادداشت 1] بر اساس روایاتی که از موسی کاظم نقل شده‌است، وی فرزندانش را در مسائل علمی و فقهی به علی بن موسی رهنمود می‌کرد و می‌گفت: «این برادر شما علی بن موسی، عالم آل محمّد است؛ از وی پرسش‌ها و مجهولات خویش را بپرسید... از پدرم [جعفر صادق] چندین بار شنیدم که فرمود: عالم آل محمّد در صُلبِ توست و ای کاش او را درک می‌کردم.»[یادداشت 2] ازهمین‌رو یکی از القاب علی بن موسی، «عالِمِ آلِ محمّد» است. علی‌اکبر دهخدا چهار لقب «ثامنُ الْاَئِمه»، «ضامن آهو»، «امام غریب» و «سلطان» را از مشهورترین القاب علی بن موسی الرّضا می‌داند.
qas: answers: text: با پدرش و نوه‌اش، موسی کاظم و عَلیَّ النَّقی
question: حضرت علی بن موسی الرضا با چه کسانی هم کنیه هستند؟

answers: text: ابوالحسنِ ثانی
question: حضرت علی بن موسی الرضا بدلیل هم کنیه بودن با پدر و پسر در منابع حدیث شیعی ایشان را چه می‌خوانند؟

answers: text: «اَبوعَلی» و «ابومُحَمَّد»
question: از کنیه‌های خاص حضرت علی بن موسی الرضا به چه می‌توان اشاره کرد؟

answers: text: صابِر، فاضِل، رَضیّ، زَکیّ، وَلیّ، وَفیّ، صِدّیق، سِراجُ‌الله، قُرَّةُ عَیْنُ الْمُؤْمِنین، مَکیدَةُالْمُلْحِدین
question: دیگر القاب حضرت علی بن موسی الرضا را نام ببرید؟

answers: text: علی بن موسی الرّضا
question: عالِمِ آلِ محمّد از القاب چه کسی است؟

answers: text: «ثامنُ الْاَئِمه»، «ضامن آهو»، «امام غریب» و «سلطان»
question: مشهورترین القاب حضرت علی بن موسی الرّضا از نظر علی‌اکبر دهخدا چیست؟

question: علی‌اکبر دهخدا کیست؟

question: حضرت علی بن موسی الرّضا برای رسیدن به خراسان از کدام شهرها عبور کردند؟

context: به گفته باقر شریف قرشی، مورخ شیعه، مشهورترین لقب علی بن موسی، «رِضا» است. در معنا و چراییِ لقب «رضا» برای علی بن موسی، شیعیان بر این باورند که خداوند وی را به رضا ملقب ساخته‌است؛ زیرا خدا و پیامبر و امامان شیعه از او راضی بودند و نیز دوستان و دشمنان از او رضایت دارند. در توضیح معنای این لقب، محمد تقی به پرسشِ بَزَنْطی که پرسید: «مگر سایر پدران شما برای خدا، رسولش و ائمه راضی نبودند؟ پس چرا تنها پدر شما به رضا ملقب شد؟» چنین پاسخ می‌دهد: «چون همان‌طور که دوستان و طرفدارانش به وی رضایت داشتند، دشمنان و مخالفانش نیز به او راضی شدند.» به‌گفتهٔ عبدالله جوادی آملی، علی بن موسی نه چون به مقامِ رضا رسیده، به این لقب ملقّب شده‌است؛ بلکه چون دیگران را به این مقام می‌رسانَد، ملقّب به رضا شد.
qas: answers: text: رِضا
question: به گفته باقر شریف قرشی، مورخ شیعه، مشهورترین لقب علی بن موسی علیه‌السلام چیست؟

answers: text: چون همان‌طور که دوستان و طرفدارانش به وی رضایت داشتند، دشمنان و مخالفانش نیز به او راضی شدند
question: حضرت محمد تقی به پرسشِ بَزَنْطی که پرسید:مگر سایر پدران شما برای خدا، رسولش و ائمه راضی نبودند ؛ پس چرا تنها پدر شما به رضا ملقب شد ؛چه پاسخی دادند؟

answers: text: علی بن موسی نه چون به مقامِ رضا رسیده، به این لقب ملقّب شده‌است؛ بلکه چون دیگران را به این مقام می‌رسانَد، ملقّب به رضا شد
question: به‌گفتهٔ عبدالله جوادی آملی چرا حضرت علی بن موسی به رّضا مشهورند؟

question: عبدالله جوادی آملی کیست؟

context: علی بن موسی الرّضا تا سال ۱۷۹ ه‍.ق که پدرش، موسَی بنِ جَعفَر، در مدینه می‌زیست، در همراهیَش به‌سر می‌بُرد. پس از دستگیری و انتقالِ موسی کاظم به عراق توسط هارون، اموال و دستورهای پدر به وی می‌رسید و رسیدگی به امور شیعیان و پرداخت طلب، به وکالت از پدرش توسط وی انجام می‌شد. با درگذشتِ موسی کاظم در زندان بغداد در رَجَبِ ۱۸۳ ه‍. ق، پسرش علی بن موسی بنا به وصیت پدر، وارث و جانشینش شد؛ و ده سال اول از امامتش — از سال ۱۸۳ تا ۱۹۳ ه‍.ق — را در عهد هارون گذرانْد. به‌گفتهٔ مادلونگ، از میان برادران تنها علی بن موسی زمینِ صِریا را به ارث برد. صریا از آبادی‌های نزدیکِ مدینه بود که به‌دست موسی کاظم آباد شده بود. علی بن موسی در دوران امامتش در عهد هارون، در صریا زندگی می‌کرد.
qas: answers: text: مدینه
question: حضرت موسَی بنِ جَعفَر علیه‌السلام تا سال ۱۷۹ه‍.ق در کجا می‌زیستند؟

answers: text: ۱۷۹ ه‍.ق
question: حضرت علی بن موسی به رّضا تا چه سالی همراه پدر بزرگوارشان در مدینه می‌زیستند؟

answers: text: هارون
question: حضرت موسَی بنِ جَعفَر علیه‌السلام را چه کسی دستگیر و به عراق منتقل کرد؟

answers: text: رَجَبِ ۱۸۳ ه‍. ق،
question: حضرت موسَی بنِ جَعفَر علیه‌السلام در چه تاریخی به شهادت رسیدند؟

answers: text: زندان بغداد
question: حضرت موسَی بنِ جَعفَر علیه‌السلام در کجا به شهادت رسیدند؟

answers: text: ده سال اول از امامتش — از سال ۱۸۳ تا ۱۹۳ ه‍.ق —
question: چندسال از امامت حضرت علی بن موسی الرّضا در عهد هارون بود؟

answers: text: صریا از آبادی‌های نزدیکِ مدینه
question: حضرت علی بن موسی الرّضا در دوران امامتشان در عهد هارون در کجا زندگی می‌کردند؟

question: قوانین ارث در ایران چگونه است؟

question: مادلونگ کیست؟

context: علی بن موسی در این دوران، وظایف پدرش را عهده‌دار شد و به وصیت موسی کاظم، سرپرستی فرزندان، همسران و اموالش به علی بن موسی سپرده شد و دیگر فرزندان موسی کاظم، حق تصرف در چیزی را نداشتند. پس از قتل موسی کاظم، عباس، برادر رضا، نسبت به این وصیت اعتراض شدیدی کرد. علی بن موسی در این ایام، تمام سعی خود را نمود تا حساسیتِ حکومت برانگیخته نشود و قائل قیام علیه حکومت نبود. این سیاست سبب شد تا علی بن موسی، درخواست همراهی در قیام محمد بن سلیمان علوی و عمویش، محمد بن جعفر را رد کند. بااین‌حال، تمام رفت‌وآمدهای وی توسط حکومت، تحت نظر بود و گزارش‌ها به هارون داده می‌شد.
qas: answers: text: محمد بن سلیمان علوی و عمویش، محمد بن جعفر
question: حضرت علی بن موسی الرّضا درخواست همراهی در قیام چه کسانی را رد کده‌اند؟

answers: text: علی بن موسی
question: به وصیت حضرت موسی کاظم علیه‌السلام، سرپرستی فرزندان، همسران و اموالشان به چه کسی سپرده شد؟

answers: text: قیام علیه حکومت
question: حضرت علی بن موسی الرّضا بعد از شهادت پدرشان قائل به چه نبودند؟

question: محمد بن سلیمان علوی چه کسی بود؟

context: پس از اینکه محمد بن جعفر اعلام قیام کرد، هارون سپاهی را روانهٔ مدینه، و دستورِ سرکوب قیام و کشتن محمد بن جعفر را صادر کرد. هارون به عیسی جَلّودی، فرمانده لشکر، دستور داد به خانه‌های علویان یورش بَرد و دارایی، لباس و زیور زنان را غارت کند، و حتّی یک جامه بر تنِ زنان باقی نگذارد. به‌گفتهٔ شیخ صدوق، محدث شیعه، هنگامی‌که جلّودی به خانهٔ علی بن موسی الرّضا هجوم بُرد، علی بن موسی دستور داد همهٔ زنان در یک اتاق گرد آیند، و خود بر درِ اتاق ایستاد و از هجوم جلّودی به درون اتاق جلوگیری کرد و سوگند خورد تا خودش، اموال درون خانه و داراییِ زنان اعم از لباس و گوشواره و خلخال‌شان را بستاند و به جلّودی تحویل دهد. جلّودی این شرط علی بن موسی را پذیرفت و وی نیز چنین کرد. از چالش‌هایی که علی بن موسی در این دوران و با شیعیان داشت، تأخیر در فرزنددار شدنِ خویش بود. این مسئله با ولادت محمّد تَقی، ملقب به جواد، مرتفع شد.
qas: answers: text: عیسی جَلّودی
question: فرمانده لشکر هارون در زمان قیام محمد بن جعفر چه کسی بود؟

answers: text: محدث شیعه
question: شیخ صدوق کیست؟

answers: text: به خانه‌های علویان یورش بَرد و دارایی، لباس و زیور زنان را غارت کند، و حتّی یک جامه بر تنِ زنان باقی نگذارد
question: هارون در زمان قیام محمد بن جعفر به عیسی جَلّودی، فرمانده لشکر، چه دستوری داد ؟

answers: text: جواد
question: نام لقب حضرت محمّد تَقی علیه‌السلام چه بود؟

answers: text: تأخیر در فرزنددار شدنِ خویش بود
question: یکی از چالش‌هایی که امام رضا علیه‌السلام با شیعیان داشت چه بود؟

question: هارون الرشید چند سال حکومت کرد؟

context: به‌گزارش رافعی در اَلتَّدوین، علی بن موسی سفری به قزوین داشته که پس از مرگ هارون و در دوران مأمون رخ داده‌است. گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد که تاریخ این سفر، مقارن با مرگ هارون در سال ۱۹۳ ه‍.ق بوده‌است. بر اساس این گزارش، در طی این سفر یکی از فرزندان علی بن موسی به نام حسین که طفلی دو ساله بود، در قزوین درگذشت و در همان‌جا دفن شد. به‌گفتهٔ مادلونگ، سند معتبری وجود ندارد که نشان دهد علی بن موسی الرّضا پیش از سفر به خراسان، به سفر بلندمدتی به بیرون از مدینه رفته باشد. درهرحال، گزارش‌های شیعی بیان‌کنندهٔ آن است که دیدارهایی معجزه‌گونه در گردهمایی‌های پیروانش در بصره و کوفه پس از درگذشت پدرش داشته‌است.
qas: answers: text: رافعی
question: کتاب اَلتَّدوین نوشته کیست؟

answers: text: قزوین
question: به‌گزارش رافعی در اَلتَّدوین، امام رضا علیه‌السلام پس از مرگ هارون و در دوران مأمون به کدام شهر سفر داشته‌اند؟

answers: text: ۱۹۳
question: مرگ هارون در سال ه‍.ق بوده‌است؟

question: بصره و کوفه در کدام کشور قرار دارد؟

context: با مرگِ امین و به‌حکومت رسیدنِ مأمون، خلیفه با بحران‌های فراوانی مواجه شد. خالی بودنِ خزانهٔ بغداد و کمبود حقوق لشکریانِ فاتح، سبب شد تا در آغاز حکومت، چند شورش کوچک رخ دهد و در نهایت، بخشی از سپاهیان از عباسیان جدا شدند و به کوفه رفتند و با جلب همکاری علویان، ناگهان قیامی بزرگ را در کوفه به‌راه انداختند. در مناطق دیگر نیز جنبش‌هایی ضدحکومتیِ فراوانی شکل گرفت که سبب ناآرامی در مناطق تحت حکومت مأمون شد. گستردگیِ این قیام‌ها و شورش‌ها، مأمون را به وحشت انداخت و او را ناچار کرد با تمام قوا به سرکوبیِ آن بپردازد.
qas: answers: text: مأمون
question: بعد از مرگ امین کدام خلیفه عباسی به حکومت رسید؟

answers: text: خالی بودنِ خزانهٔ بغداد و کمبود حقوق لشکریانِ فاتح، سبب شد تا در آغاز حکومت، چند شورش کوچک رخ دهد
question: بحران‌های فراوانی که مأمون عباسی در زمان به حکومت رسیدنش با آن مواجه شد چه بود؟

answers: text: مأمون را به وحشت انداخت و او را ناچار کرد با تمام قوا به سرکوبیِ آن بپردازد
question: گستردگیِ قیام‌ها و شورش‌ها، در زمان حکومت مأمون باعث چه شد؟

question: علویان چه کسانی بودند؟

context: در سال ۲۰۰ ه‍. ق، مأمون برای علی بن موسی الرّضا دعوتنامه‌ای جهت آمدن به مرو نوشت و رَجاءِ بنِ اَبی‌ضَحّاک، دایی فضل بن سهل و غلامی به نام فِرناس یا یاسر را فرستاد تا همراه او در این سفر باشند. از سوی دیگر، شیخ صدوق، محدث شیعه، چنین گزارش می‌کند که مأمون در نامه‌نگاری‌های متعدد، از علی بن موسی درخواستِ عزیمت به مرو را می‌کرد و علی بن موسی این درخواست را با بهانه‌ها و دلایل گوناگون رد می‌نمود. این امتناع سبب شد تا مأمون به‌اجبار علی بن موسی را به مرو بیاورد. ادعایی که از سوی ابوالفرج اصفهانی و شیخ مفید، محدثان شیعه، مبنی بر همراهیِ علی بن موسی تا مرو از سوی عیسی جَلّودی مطرح شده، مردود و نادرست است. چراکه در همان سال عیسی جلّودی، قیام محمّد بن جعفر را در مکه سرکوب کرده و او را با خود به عراق بُرد و به رجاء بن ابی‌ضحاک تحویل داد. رجاء نیز هر دو را به خراسان بُرد.
qas: answers: text: رَجاءِ بنِ اَبی‌ضَحّاک
question: دایی فضل بن سهل در زمان حکومت مأمون چه نام داشت؟

answers: text: دایی فضل بن سهل
question: رَجاءِ بنِ اَبی‌ضَحّاک کیست؟

answers: text: محدثان شیعه
question: ابوالفرج اصفهانی و شیخ مفید چه کسانی هستند؟

question: مرو کدام منطقه امروزی است؟

context: به‌گزارش میلانی در قادتنا، رجاء بن ابی‌ضحاک، فرستادهٔ مأمون می‌گوید: «مأمون مرا مأمور کرد به مدینه بروم و علی بن موسی الرّضا را حرکت دهم و دستور داد روز و شب مراقب او باشم و محافظت او را به دیگری وانگذارم... از مدینه تا مرو به هیچ شهری در نیامدیم جز آنکه مردمِ آن شهر به خدمتش شتافتند، و از مسائل دینی استفتاء و پرسش می‌کردند، و آن حضرت پاسخِ کافی می‌داد، و برای آنان به استناد از پدران گرامیَش تا پیامبر، بسیار حدیث می‌فرمود.» این سفر از ۱۵ مُحَرَّم آغاز شد و تا ۲۹ جِمادیُ‌الثّانی به‌طول انجامید.
qas: answers: text: ۱۵ مُحَرَّم
question: سفر امام رضا علیه‌السلام از مدینه تا مرو به‌دستور مأمون از چه روزی شروع شد؟

answers: text: ۲۹ جِمادیُ‌الثّانی
question: سفر امام رضا علیه‌السلام  از مدینه تا مرو به‌دستور مأمون تا چه روزی طول کشید؟

answers: text: میلانی
question: کتاب قادتنا نوشته کیست؟

question: حکومت مأمون چند سال طول کشید؟

context: به‌گزارشی که صدوق، محدث شیعه، در عیون اخبارَ الرّضا نقل می‌کند، مأمون در ابتدا پیشنهاد کرد تا از خلافت به‌نفع خلافت علی بن موسی کناره‌گیری کند. علی بن موسی در ردِّ ادعای مأمون به او گفت: «اگر خلافت متعلق به توست، پس حق نداری ردایی که خداوند تنت کرده، از تن بیرون بیاوری و به دیگری ببخشی؛ اما اگر خلافت متعلق به تو نیست، اجازه نداری چیزی که متعلق به تو نیست را به من ببخشی.» پس از آن، مأمون پیشنهاد ولایتعهدی را داد، اما علی بن موسی الرّضا از پذیرش این پیشنهاد سرباز می‌زد. علی بن موسی نزدیک به دو ماه در برابر پیشنهادِ ولایتعهدی مقاومت کرد و در نهایت با اکراه، آن را پذیرفت، به‌شرط اینکه هیچ فعالیت حکومتی رسمی انجام ندهد.
qas: answers: text: صدوق، محدث شیعه
question: عیون اخبارَ الرّضا نوشته کیست؟

answers: text: هیچ فعالیت حکومتی رسمی انجام ندهد.
question: امام رضا علیه‌السلام پیشنهاد ولایتعهدی مأمون را با چه شرطی به اکراه پذیرفت؟

answers: text: تا از خلافت به‌نفع خلافت علی بن موسی کناره‌گیری کند
question: مأمون در ابتدا چه پیشنهادی به امام رضا علیه‌السلام داد؟

answers: text: اگر خلافت متعلق به توست، پس حق نداری ردایی که خداوند تنت کرده، از تن بیرون بیاوری و به دیگری ببخشی؛ اما اگر خلافت متعلق به تو نیست، اجازه نداری چیزی که متعلق به تو نیست را به من ببخشی
question: امام رضا علیه‌السلام در ردِّ ادعای مأمون در مورد دادن خلافت به ایشان به او چه گفتند؟

answers: text: نزدیک به دو ماه
question: حضرت علی بن موسی چه مدت در برابر پیشنهادِ ولایتعهدی مأمون مقاومت کرد؟

question: عیون اخبارَ الرّضا صدوق، محدث شیعه در چه سالی نوشته شده‌است؟

context: منابع بعدیِ امامیه مانند عیون اخبار الرّضا، تأکید می‌کنند که علی بن موسی ولایتعهدی را تنها بدین دلیل که به مرگ تهدید شده بود، پذیرفت. شیخ صدوق، محدث شیعه، دلایلی را برای اثبات مدعای خود اقامه کرده‌است از جمله استناد به گزارش‌هایی مبنی بر اصرار مأمون برای عزیمت علی بن موسی و نامه‌نگاری‌های متعدد در این‌باره و بهانه‌های علی بن موسی برای ردِّ این درخواست‌ها. همچنین وی گزارشی را نقل می‌کند که بر اساس آن، مأمون علی بن موسی را تهدید به مرگ کرد تا وی ولایتعهدی را بپذیرد. در کنار دیدگاه شیعیان، برخی منابع اهل سنت نیز به اکراه و اجبارِ علی بن موسی به پذیرش ولایتعهدی اشاراتی داشته‌اند، از جمله آنها قُنْدوزیِ حَنَفی در یَنابیعُ الْمَوَدَّة است که گزارش نموده: «علی بن موسی الرّضا با گریه و ناراحتی، ولایتعهدی را پذیرفت». مشابه این گزارش‌ها در منابعی مانند مَآثِرُ الْاِنافَة فی مَعالِمِ الْخِلافَة، اَلْفُصولُ الْمُهِمَّة، صُبحُ الْاَعْشیٰ و ضُحَی الْاِسلام مورد استدلال برای اثبات این مدعی قرار گرفته‌اند.
qas: answers: text: تأکید می‌کنند که علی بن موسی ولایتعهدی را تنها بدین دلیل که به مرگ تهدید شده بود، پذیرفت
question: منابع امامیه مانند عیون اخبار الرّضا، در مورد پذیرفتن ولایتعهدی توسط امام رضا علیه‌السلام چه می‌گوید؟

answers: text: مَآثِرُ الْاِنافَة فی مَعالِمِ الْخِلافَة، اَلْفُصولُ الْمُهِمَّة، صُبحُ الْاَعْشیٰ و ضُحَی الْاِسلام
question: کدام منبع اهل سنت نیز به اکراه و اجبارِ علی بن موسی علیه‌السلام به پذیرش ولایتعهدی از طرف مأمون اشاراتی داشته‌اند؟

answers: text: علی بن موسی الرّضا با گریه و ناراحتی، ولایتعهدی را پذیرفت
question: اشارات قُنْدوزیِ حَنَفی در یَنابیعُ الْمَوَدَّة در مورد اکراه و اجبارِ علی بن موسی علیه‌السلام به پذیرش ولایتعهدی از طرف مأمون چیست؟

question: صُبحُ الْاَعْشیٰ و ضُحَی الْاِسلام نوشته کیست؟

context: تصمیمِ شگفت‌آورِ ولایتعهدی علی بن موسی الرّضا که از سوی خلیفه گرفته شد، بی‌درنگ مخالفتِ شدید گروه‌های مخالف به‌ویژه عباسیان را برانگیخت و این مخالفت حتی در خراسان — که زیر نفوذ وزیر ایرانی، فضل بن سهل بود — دیده می‌شد. آن‌ها در بغداد بیعت خود با مأمون را شکستند و عمویش ابراهیم بن مَهدی (د. ۲۲۴ ه‍.ق/۸۳۹ م) را به‌عنوان خلیفه در ۲۸ ذی‌حَجّهٔ ۲۰۱ ه‍.ق/۱۷ ژوئیهٔ ۸۱۷ م منصوب کردند. به‌گفتهٔ جعفریان، همهٔ اینها سبب شد تا مأمون اهدافش را از ولایتعهدیِ علی بن موسی افشا سازد. او این اهداف را زیر نظر گرفتنِ علی بن موسی و علویان، حمایت علویان از عباسیان، کوچک کردنِ مقام علی بن موسی و تنزّلِ وجههٔ اجتماعیش را بیان می‌کند. به‌گفتهٔ بِرنارد لوئیس، از سوی دیگر شیعیان بسیار احساس پیروزی می‌کردند، اگرچه این‌گونه ناقص و محدود به‌رسمیت شناختنِ ادعاشان، هرگز نظر مساعد آنان را جلب نکرد.
qas: answers: text: فضل بن سهل
question: وزیر ایرانی مأمون چه کسی بود؟

answers: text: آن‌ها در بغداد بیعت خود با مأمون را شکستند
question: عباسیان بعد از تصمیمِ شگفت‌آورِ ولایتعهدی علی بن موسی الرّضا که از سوی مأمون گرفته شد چه کردند؟

answers: text: عمویش ابراهیم بن مَهدی (د. ۲۲۴ ه‍.ق/۸۳۹ م)
question: عباسیان بعد از شکستن بیعت خود با مأمون در بغداد چه کسی را به‌عنوان خلیفه منصوب کردند؟

answers: text: ۲۸ ذی‌حَجّهٔ ۲۰۱ ه‍.ق/۱۷ ژوئیهٔ ۸۱۷ م
question: عباسیان بعد از شکستن بیعت خود با مأمون در بغداد در چه تاریخی عمویش ابراهیم بن مَهدی را به‌عنوان خلیفه منصوب کردند؟

answers: text: زیر نظر گرفتنِ علی بن موسی و علویان، حمایت علویان از عباسیان، کوچک کردنِ مقام علی بن موسی و تنزّلِ وجههٔ اجتماعیش را بیان می‌کند
question: اهداف مأمون از تصمیمِ شگفت‌آورِ ولایتعهدی علی بن موسی الرّضا چه بود؟

question: بِرنارد لوئیس کیست؟

question: عاقبت ابراهیم بن مَهدی عموی مأمون چه شد؟

context: به‌نوشتهٔ دونالدسون مأمون با هدفِ رهایی از مشکلات حکومت در مواجهه با علویان و درخواست‌های آنان که منجر به قیام‌های متعددی شده‌بود، پذیرفت تا علی بن موسی الرّضا را به‌عنوان جانشین خود منصوب سازد؛ اما پس از متقاعد کردن علی بن موسی برای پذیرش منصب ولایتعهدی، با معضل دیگری مواجه شد. محبوبیت زیاد علی بن موسی نزد شیعیان و عدم دسترسی به بعضی از اهداف این انتصاب و همین‌طور فشارهای حزبِ مخالفش در بغداد، او را از این تصمیم پشیمان کرد. عباسیانِ بغداد که عموماً از مخالفان مأمون تشکیل شده‌بودند، از اینکه مأمون نه‌تنها علی بن موسی را به جانشینی‌اش نصب کرده، بلکه رنگ پرچم عباسیان را هم به سبز تغییر داده‌است، عصبانی بودند. نگرانی آنان به‌خاطر بیرون آوردنِ امپراتوری اسلامی از دست عباسیان توسط علویان و ایرانی‌ها بود. همین نگرانی‌ها سبب شد تا این گروه طی جلسه‌ای که در بغداد تشکیل شد، مأمون را از خلافت خلع کند و با عمویش ابراهیم بن مهدی به‌عنوان خلیفه بیعت صورت گیرد. با رسیدن خبر عزل مأمون به مرو، علی بن موسی الرّضا پیشنهادِ عزل خویش از ولایتعهدی را به مأمون داد، اما در مقابل مأمون تصمیم گرفت به بغداد برگردد و از حقش دفاع کند.
qas: answers: text: رهایی از مشکلات حکومت در مواجهه با علویان و درخواست‌های آنان که منجر به قیام‌های متعددی شده‌بود
question: به‌نوشتهٔ دونالدسون مأمون با چه هدفی پذیرفت تا علی بن موسی الرّضا را به‌عنوان جانشین خود منصوب سازد؟

answers: text: محبوبیت زیاد علی بن موسی نزد شیعیان و عدم دسترسی به بعضی از اهداف این انتصاب و همین‌طور فشارهای حزبِ مخالفش در بغداد
question: چه اتفاقاتی مأمون را از جانشینی علی بن موسی الرّضا پشیمان کرد؟

answers: text: به‌خاطر بیرون آوردنِ امپراتوری اسلامی از دست عباسیان توسط علویان و ایرانی‌ها بود
question: نگرانی عباسیانِ بغداد در مورد جانشینی علی بن موسی الرّضا برای چه بود؟

answers: text: عزل خویش از ولایتعهدی
question: با رسیدن خبر عزل مأمون توسط عباسیانِ بغداد به مرو، علی بن موسی الرّضا چه پیشنهادی به او داد؟

question: رنگ پرچم عباسیان قبل از جانشینی علی بن موسی الرضا چه بود؟

question: مأمون در چه سالی فوت شد؟

context: بر اساس گزارش منابع شیعی همچون عیون اخبار الرّضا، پس از مراسم ولایتعهدی و فرارسیدنِ عید فطر، مأمون پیامی را برای علی بن موسی الرّضا فرستاد تا نمازِ عید فِطر را بخواند. علی بن موسی پس از خودداری اولیه، در نهایت پذیرفت تا نماز عید را اقامه کند. در روز عید، علی بن موسی با آداب خاصی از منزل خارج شد و مردم به تبعیت از وی تکبیرگویان به راه افتادند و سپاهیان از اسب پیاده شدند و برهنه‌پا همراهی کردند؛ مأمون با فرستادنِ پیام به علی بن موسی، وی را از اقامهٔ نماز عید منصرف کرد. بر اساس آنچه حاکم نیشابوری، محدث اهل سنت، در تاریخ نیشابور و صدوق، محدث شیعه، در عیون اخبار الرّضا بیان می‌دارند، پس از اندکی از این ماجرا، در خراسان خشکسالی پدید آمد و گروهی این خشکسالی را در ارتباط با انتصاب علی بن موسی الرّضا به ولایتعهدی قلمداد کردند. علی بن موسی نیز اقدام به اقامهٔ نماز باران کرد و در نهایت باران بارید. این واقعه سبب شد تا اطرافیانِ مأمون از علی بن موسی به بدی یاد کنند و مأمون نیز نگران افزایش محبوبیت علی بن موسی و تضعیف موقعیت خویش شد.
qas: answers: text: تا نمازِ عید فِطر را بخواند
question: پس از مراسم ولایتعهدی و فرارسیدنِ عید فطر مأمون از علی بن موسی الرّضا در پیامی چه خواست؟

answers: text: وی را از اقامهٔ نماز عید منصرف کرد
question: در روز عیدفطر بعد از استقبال باشکوه نمازگزاران مأمون از علی بن موسی الرّضا در پیامی چه خواست؟

answers: text: خراسان
question: در زمان خلافت مأمون در کجا خشکسالی پدید آمد؟

answers: text: علی بن موسی الرّضا
question: چه کسی برای رفع خشکسالی خشکسالی در زمان خلافت مأمون  اقدام به اقامهٔ نماز باران کرد و در نهایت باران بارید؟

question: ولایتعهدی به چه معناست؟

question: چه روزی موسوم به عیدفطراست؟

context: به‌گفتهٔ مادلونگ در ایرانیکا، ارتباطِ مأمون و علی بن موسی در مرو، نزدیک و صمیمی بود. بنابر گزارش‌ها، علی بن موسی در خانه‌ای مجاورِ محل اقامت خلیفه سکونت کرد و ظاهراً ایشان هر روز با یکدیگر ملاقات داشتند. مأمون به‌طور علنی می‌خواست که علی بن موسی مستقیماً در همهٔ تصمیمات و مراسم‌های رسمی شرکت کند؛ اما گزارش شده که علی بن موسی تصریح می‌کرد که در امور دولت دخالت نمی‌کند. مأمون نیروی محافظِ شخصی‌اش (شُرَط) و گاردش (حَرَس)، مأمورانِ تحت فرمانِ فرماندهان خراسانیِ وفادار به خلافت، و نیز یک حاجب و یک کاتب را برای علی بن موسی گُمارْد. خلیفه در قضاوت‌ها و فتواهایش به او وابسته بود و مناظراتی را میان او و دانشمندان مسلمان و نیز بزرگانِ جوامع دینیِ دیگر ترتیب می‌داد.
qas: answers: text: شُرَط
question: به نیروی محافظِ شخصی‌ مأمون چه می‌گفتند؟

answers: text: حَرَس
question: به گارد مأمون چه می‌گفتند؟

answers: text: نیروی محافظِ شخصی‌اش (شُرَط) و گاردش (حَرَس)، مأمورانِ تحت فرمانِ فرماندهان خراسانیِ وفادار به خلافت، و نیز یک حاجب و یک کاتب
question: مأمون چه کسانی را برای علی بن موسی گُمارْد؟

answers: text: مادلونگ
question: ایرانیکا نوشته کیست؟

question: پایتخت عباسیان در زمان مأمون کجا بود؟

context: ارتباط میان علی بن موسی و فضل بن سهل هیچ‌گاه خوب نبود. بنابر گزارش‌ها، خاندان سهل توانستند برای مدتی امور را مدیریت کنند تا شدت اوضاع عراق را پنهان نگاه دارند و مأمون را به این باور رسانند که ابراهیم بن مهدی صرفاً به‌عنوان فرماندارش عمل می‌کند، و این علی بن موسی بود که بدون حُبّ و بغض، چشم مأمون را نسبت به این موضوع باز و اصرار کرد که به بغداد برود و حضورش سبب بازگشتِ آرامش و صلح به آنجا شود. این ارزیابیِ وضعیت، از سوی چند تن از فرماندهانِ سپاه مأمون پشتیبانی شد و مأمون تصمیم گرفت به عراق سفر کند. فضل بن سهل که هدفش حفظ حکومت در شرق بود، استعفای خویش را ارائه کرد و با استدلال شدت تنفرِ عباسیان نسبت به خود، از خلیفه خواست تا او را به‌عنوان فرماندارِ خراسان بزرگ منصوب کند. مأمون دیگربار بر کمالِ اعتمادش به او تأکید کرد و از او خواست تا نامه‌ای دیگر با مُهر و نام خلیفه در تأیید امتیازات استثناییِ خود بنویسد. این نامه در صَفَرِ سال ۲۰۲ ه‍.ق مهر و امضا، و به‌طور رسمی از سوی علی بن موسی نیز تأیید شد. پس از آن، برای انتشار در سراسر امپراتوری فرستاده شد.
qas: answers: text: هیچ‌گاه خوب نبود
question: ارتباط میان علی بن موسی و فضل بن سهل چگونه بود؟

answers: text: حفظ حکومت در شرق
question: فضل بن سهل چه هدفی داشت؟

answers: text: خراسان
question: فضل بن سهل با استدلال شدت تنفرِ عباسیان نسبت به خود، از خلیفه خواست تا او را به‌عنوان فرماندار کجا منصوب کند؟

question: علی بن موسی الرضا علیه‌السلام چگونه به شهادت رسیدند؟

context: یکی از چالش‌های اصلی علی بن موسی الرضا در ابتدای دورهٔ امامتش، شکل‌گیری مذهب واقِفیّه بود. در ابتدا، بعضی از وکلای موسی کاظم به‌ویژه علی بن اَبی‌حَمزهٔ بَطائِنی، زیاد بن مَروان قَندی و عثمان بن عیسی رَواسی درگذشت وی را انکار کردند و اعتقاد به این مذهب را رواج دادند. آنان اموال و دارایی‌هایی را که به‌عنوان خمس و نُذورات از شیعیان در اختیار داشتند، نزد خویش نگاه داشتند و علی بن موسی را به‌عنوان امام نپذیرفتند. واقفی‌ها معتقد بودند موسی بن جعفر از دنیا نرفته و هنوز زنده است و روزی می‌خورد و همو قائم آل محمد است که به غیبت رفته‌است. این مسئله، سبب اختلاف اعتقادی بزرگی در گروه‌های گوناگونِ شیعیان به‌ویژه در کوفه و بغداد شد. پس از آن علی بن موسی متهم به انحراف از آموزه‌های اجدادش در برخی موارد شد.
qas: answers: text: شکل‌گیری مذهب واقِفیّه
question: یکی از چالش‌های اصلی علی بن موسی الرضا علیه‌السلام در ابتدای دورهٔ امامتشان چه بود؟

answers: text: علی بن اَبی‌حَمزهٔ بَطائِنی، زیاد بن مَروان قَندی و عثمان بن عیسی رَواسی
question: چه کسانی درگذشت حضرت موسی بن جعفر علیه‌السلام را انکار کردند و اعتقاد به مذهب واقِفیّه را رواج دادند؟

answers: text: موسی بن جعفر از دنیا نرفته و هنوز زنده است و روزی می‌خورد و همو قائم آل محمد است که به غیبت رفته‌است
question: مذهب واقِفیّه بر چه معتقد بوددند؟

answers: text: نزد خویش نگاه داشتند و علی بن موسی را به‌عنوان امام نپذیرفتند
question: رهبران مذهب واقفیه اموال و دارایی‌هایی را که به‌عنوان خمس و نُذورات از شیعیان در اختیار داشتند چه کردند؟

answers: text: مذهب واقِفیّه
question: چه کسانی معتقد بودند حضرت موسی بن جعفر علیه‌السلام از دنیا نرفته و هنوز زنده است؟

question: علی بن موسی الرضا علیه‌السلام با فرقه واقِفیّه چه کردند؟

context: به‌گفتهٔ رسول جعفریان، انگیزهٔ پیدایشِ وقف و گرایش به آن، تنها برخاسته از تمایلات مادّی و هواهای نفسانی و دنیایی نبوده، بلکه ناشی از عقیدهٔ مهدویت و عدم شناخت مصداق آن نیز بوده‌است. حسین مدرّسی در علتِ پیدایش واقفیه می‌گوید هرچند گزارش منابع شیعی مبنی بر امتناعِ بعضی از وکلای موسی کاظم در بازگردانیِ اموال به علی بن موسی الرّضا پس از قتلِ موسی بن جعفر درست است، بااین‌حال این تمامِ علت ماجرا نیست. او ادامه می‌دهد که انتظارِ دیرپایِ جامعهٔ شیعه برای قیامِ «قائِمِ آلِ محمّد» سبب شد تا با توجه به رواجِ حدیثی که هفتمین امام را «قائم» معرفی می‌کرد، بسیاری از شیعیان به قائِمیَّتِ موسی کاظم معتقد شوند و او را زنده بپندارند که بازخواهد گشت و «دولتِ حق» را برپا خواهد کرد. تا سال‌های طولانی پس از قتل موسی بن جعفر، این امید در میان شیعیان وجود داشت؛ امیدی که با استناد به آن حدیث، به‌زودی پایان نمی‌پذیرفت.
qas: answers: text: تنها برخاسته از تمایلات مادّی و هواهای نفسانی و دنیایی نبوده، بلکه ناشی از عقیدهٔ مهدویت و عدم شناخت مصداق آن نیز بوده‌است
question: به‌گفتهٔ رسول جعفریان، انگیزهٔ پیدایشِ وقف و گرایش به آن چیست؟

answers: text: انتظارِ دیرپایِ جامعهٔ شیعه برای قیامِ «قائِمِ آلِ محمّد» سبب شد تا با توجه به رواجِ حدیثی که هفتمین امام را «قائم» معرفی می‌کرد
question: باتوجه به صحبت حسین مدرّسی چه چیزی سبب شد تا بسیاری از شیعیان به قائِمیَّتِ موسی کاظم علیه‌السلام معتقد شوند؟

answers: text: وقف
question: به‌گفتهٔ رسول جعفریان، پیدایش چه چیزی ناشی از عقیدهٔ مهدویت و عدم شناخت مصداق آن بوده‌است؟

question: کلمه وقف به چه معناست؟