کوروش بزرگ

context: کوروش دوم (به پارسی باستان: )، کوروش بزرگ یا کوروش کبیر، که کورش هم نوشته می‌شود، بنیان‌گذار و نخستین شاه شاهنشاهی هخامنشی بود که به مدت سی سال، در بین سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر نواحی گسترده‌ای از آسیا حکومت می‌کرد. کوروش در استوانهٔ خود که در بابل کشف شده، خودش را «فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ کوروش، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ چیش‌پیش، شاه بزرگ انشان، از خانواده‌ای که همیشه پادشاه بوده‌است» معرفی می‌کند. به گفتهٔ هرودوت، کوروش نسب شاهانه داشته‌است و به‌جز کتسیاس، دیگر نویسندگان یونانی، ماندانا، دختر آستیاگ را مادر کوروش دانسته‌اند و گزارش داده‌اند که کوروش حاصل ازدواج کمبوجیه یکم و ماندانا بوده‌است. برخی از مورخان امروزی این روایت را معتبر می‌دانند اما برخی دیگر اعتقاد دارند که رواج این روایت ریشه‌های سیاسی داشته‌است و هدفش این بوده که از بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی، مردی نیمه‌مادی بسازد تا مادها را با فرمانروایی پارس‌ها آشتی دهد و اصولاً رابطه‌ای بین ماندانا دختر آستیاگ و کوروش قائل نیستند و آن را افسانه می‌دانند.
qas: answers: text: کوروش بزرگ یا کوروش کبیر
question: کوروش دوم کیست؟

answers: text: کوروش بزرگ یا کوروش کبیر
question: نخستین شاه شاهنشاهی هخامنشی چه کسی است؟

answers: text: سی سال
question: کوروش بزرگ چه مدت بر ایران حکومت کرد؟

answers: text: بین سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد
question: کوروش بزرگ در بین چه سال‌هایی بر ایران حکومت کرد؟

answers: text: فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ کوروش، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ چیش‌پیش، شاه بزرگ انشان، از خانواده‌ای که همیشه پادشاه بوده‌است
question: کوروش در استوانهٔ خود که در بابل کشف شده، خودش را چگونه معرفی کرده‌است؟

answers: text: ماندانا، دختر آستیاگ
question: نویسندگان یونانی چه کسی را مادر کوروش دانسته‌اند؟

answers: text: کمبوجیه یکم و ماندانا
question: کوروش حاصل ازدواج چه کسانی است؟

question: مادها چه کسانی بودند؟

question: آستیاگ کیست؟

context: در بهار سال ۵۳۹ پیش از میلاد، کوروش آهنگ تسخیر بابل را کرد و وارد جنگ با بابل شد. به گواهی اسناد تاریخی و عقیدهٔ پژوهشگران، فتح بابل بدون جنگ بوده‌است و توسط یکی از فرماندهان کوروش به‌نام گئوبروه در شب جشن سال نو انجام شد. هفده روز پس از سقوط بابل، در روز ۲۹ اکتبر سال ۵۳۹ پیش از میلاد، خود کوروش وارد پایتخت شد. تصرف بابل نقطهٔ عطفی بود که باعث ایجاد امپراتوری بزرگی در آسیای مرکزی و غربی شد و زمینهٔ بازگشت یهودیان تبعیدی به میهن‌شان در سرزمین اسرائیل (کنعان) را فراهم کرد. کوروش همچنین دستور داد که پرستش‌گاه اورشلیم را بازسازی کنند و ظروف و اشیای طلایی و نقره‌ای را که نبوکدنصر، شاه بابل، از اورشلیم ربوده بود، به یهودیان تحویل داد. استوانهٔ کوروش پس از شکست دادن نبونعید و تصرف بابل، نوشته شده و به منزلهٔ سند و شاهد تاریخی پرارزشی است. در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل متحد استوانهٔ کوروش را به همهٔ زبان‌های رسمی سازمان منتشر کرد و بدلی از این استوانه در مقر سازمان ملل در شهر نیویورک قرار داده شد.
qas: answers: text: بهار سال ۵۳۹ پیش از میلاد
question: در چه زمانی کوروش آهنگ تسخیر بابل را کرد و وارد جنگ با بابل شد؟

answers: text: ۲۹ اکتبر سال ۵۳۹ پیش از میلاد
question: پس از سقوط بابل در چه تاریخی خود کوروش وارد پایتخت شد؟

answers: text: یکی از فرماندهان کوروش به‌نام گئوبروه در شب جشن سال نو
question: به گواهی اسناد تاریخی و عقیدهٔ پژوهشگران، فتح بابل توسط چه کسی انجام شد؟

answers: text: شاه بابل
question: نبوکدنصر کیست؟

answers: text: ۱۹۷۱ میلادی
question: در چه سالی سازمان ملل متحد استوانهٔ کوروش را به همهٔ زبان‌های رسمی سازمان منتشر کرد و بدلی از این استوانه در مقر سازمان ملل در شهر نیویورک قرار داده شد؟

answers: text: نیویورک
question: سازمان ملل متحد در کدام شهر قرار دارد؟

question: بابل به کدام مناطق امروزی اطلاق می‌شود؟

answers: text: یکی از فرماندهان کوروش
question: گئوبروه کیست؟

question: سازمان ملل متحد در چه سالی تاسیس شد؟

context: تنها منبع موثق کهنی که غیرمستقیم به مرگ کوروش اشاره می‌کند، دو لوح و سند گلی یافت‌شده در بابل است که نخستین آن مربوط به دوازدهم اوت ۵۳۰ پیش از میلاد است که تاریخ آن «نهمین سال کورش، شاه کشورها» را نشان می‌دهد. سند دوم که مربوط به سی و یکم اوت ۵۳۰ پیش از میلاد است، «سال آغاز فرمانروایی کمبوجیه، شاه کشورها» را بر خود دارد. این دو سند که در ظاهر اهمیت چندانی ندارند، در واقع نشان می‌دهند که کوروش در فاصلهٔ بین ۱۲ تا ۳۱ اوت سال ۵۳۰ پیش از میلاد درگذشته‌است یا حداقل، خبر مرگ وی و برتخت‌نشینی کمبوجیه در این تاریخ به بابل رسیده‌است.
qas: answers: text: دو لوح و سند گلی یافت‌شده در بابل
question: تنها منبع موثق کهنی که غیرمستقیم به مرگ کوروش اشاره می‌کند چیست؟

answers: text: کمبوجیه
question: بعد از کوروش چه کسی بر تخت نشست؟

answers: text: در فاصلهٔ بین ۱۲ تا ۳۱ اوت سال ۵۳۰ پیش از میلاد
question: براساس تنها منبع موثق کهن کوروش در چه زمانی درگذشته‌است؟

question: فرمانروایی کمبوجیه چند سال طول کشید؟

context: در میان منابع کهن یونانی موجود که دربارهٔ کوروش هخامنشی سخن گفته‌اند، مهم‌ترین آن‌ها هرودوت، کتسیاس و کسنوفون هستند. با بررسی این نوشته‌ها مشخص می‌شود که در روزگاران پس از مرگ بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی، جاذبه‌ها و دافعه‌های شخصیت وی، مانند مردان بزرگ تاریخ، سرگذشت او را نزد ایرانیان در هاله‌ای از ابهام روایات گوناگون و متناقض فرو برده بود. به نظر می‌رسد، می‌توان گزارش‌های ایرانی دربارهٔ کوروش را به ۳ دسته تقسیم کرد: روایت دوستداران، روایت مخالفان، روایت میانه‌روها. از میان ۳ مورخ مشهور یونانی، کسنوفون به تبعیت از کوروش جوان، روایت دوستداران کوروش بزرگ را گزارش کرد؛ کتسیاس به پیروی از فضای حاکم بر دربار اردشیر دوم، روایت مخالفان کوروش را نقل نمود؛ و هرودوت تحت تأثیر طبع معتدل و شخصیت معقول داریوش - که تا روزگار اردشیر یکم هخامنشی نیز تداوم یافت - روایت میانه‌روها را دربارهٔ کوروش در بیان آورد.
qas: answers: text: هرودوت، کتسیاس و کسنوفون
question: در میان منابع کهن یونانی موجود که دربارهٔ کوروش هخامنشی سخن گفته‌اند، مهم‌ترین آن‌ها چه کسانی هستند؟

answers: text: ۳
question: گزارش‌های ایرانی دربارهٔ کوروش را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد؟

answers: text: روایت دوستداران، روایت مخالفان، روایت میانه‌روها
question:  ۳ دسته گزارش‌های ایرانی دربارهٔ کوروش را نام ببرید؟

answers: text: هرودوت تحت تأثیر طبع معتدل و شخصیت معقول داریوش - که تا روزگار اردشیر یکم هخامنشی نیز تداوم یافت - روایت میانه‌روها را دربارهٔ کوروش در بیان آورد
question: هرودوت چه روایتی را درباره کوروش در بیان آورده‌است؟

answers: text: کتسیاس به پیروی از فضای حاکم بر دربار اردشیر دوم، روایت مخالفان کوروش را نقل نمود
question: کتسیاس چه روایتی را درباره کوروش در بیان آورده‌است؟

answers: text: کسنوفون به تبعیت از کوروش جوان، روایت دوستداران کوروش بزرگ را گزارش کرد
question: کسنوفون چه روایتی را درباره کوروش در بیان آورده‌است؟

question: هخامنشیان چند سال بر ایران حکومت کردند؟

question: هخامنشیان دارای چند پادشاه بودند؟

context: از میان منابع کهن، نوشته‌های هرودوت تا حدودی قابل اعتماد است و پژوهش‌های نوین باستان‌شناسی هم در پاره‌ای از موارد، گفته‌های او را تأیید می‌کنند. مورخین معاصر، معتقدند که هرودوت همواره مسائل مهم تاریخی را با افسانه‌پردازی آمیخته‌است. هرودوت دوران کودکی و رشد کوروش را بر اساس افسانه‌های عامیانه و غیرواقعی نقل می‌کند. هرودوت، صفاتی کاملاً منفی به کوروش نسبت می‌دهد و این صفات، گاه حتی جنبه غالب به خود می‌گیرند. گرچه تصویر سنتی، جنبه‌های مثبت شاه را مخدوش نمی‌سازد و بر آن اثری ندارند. کوروش نیز گاه ممکن بوده سختگیر و بی‌مدارا، تندخو و آتشین‌مزاج شود. عاقبت کار او نیز، تصویری از اندیشه هرودوت دربارهٔ فرمانروایی توسعه‌طلب است که وقتی از حد خود فراتر رفته، قادر به تحقق اهداف خود نگشته‌است. منتهی هرودوت، به رغم احتیاط‌های خود نسبت به برخی سنت‌های شفاهی دربارهٔ کوروش (مثل آنهایی که منشأ ایرانی دارند)، نتوانسته دربارهٔ جذابیت شخصیت پادشاه پارس، مقاومت کند.
qas: answers: text: هرودوت
question: از میان منابع کهن، نوشته‌های چه کسی تا حدودی قابل اعتماد است و پژوهش‌های نوین باستان‌شناسی هم در پاره‌ای از موارد، گفته‌های او را تأیید می‌کنند؟

answers: text: افسانه‌های عامیانه و غیرواقعی
question: هرودوت دوران کودکی و رشد کوروش را بر چه اساسی نقل می‌کند؟

answers: text: افسانه‌پردازی
question: مورخین معاصر، معتقدند که هرودوت همواره مسائل مهم تاریخی را با چه چیزی در آمیخته‌است؟

question: نام مهم‌ترین کتاب هرودوت چیست؟

context: دربارهٔ کسنوفون و کتاب او، «سیرت کوروش» (یا کوروش‌نامه) باید گفت که سرشت تخیلی و تصور کتاب او تا مدت‌ها، مورد قبول خاورشناس‌ها بوده‌است؛ اما این کتاب، امروزه در شمار آثار ویژه ادبی طبقه‌بندی شده‌است. این کتاب، گرچه بازتاب مشاهدات شخصی کسنوفون در مقام نویسنده (سرباز و شاهد عینی سبک زندگانی پارسی‌ها) است، و گرچه ممکن بوده بعضی اطلاعات دربارهٔ پارسی‌ها را در میان خوانندگان خود بدیهی فرض کرده باشد، اما هرگونه سنجش و ارزیابی کوروش‌نامه، به عنوان کتابی تاریخی، پذیرفتنی نیست. در گذشته، بر منش یونانی این کتاب به درستی، تأکید شده و آن را با «آیینه‌های شاهزادگان» قیاس کرده‌اند که حاصل مباحثات دربارهٔ دولت آرمانی (و سیاست‌مدار آرمانی) بوده که در سده چهارم پیش از میلاد، در هلاس مقبولیت و محبوبیت عام زیادی داشته‌است. با وجود این، دانشمندان پسین‌تر، این تصویر را مرتبط با حماسه سنتی ایران و فولکلور ایرانی دانسته‌اند. گرچه دانش امروزی ما، اهمیت نسبی این دو عنصر را می‌تواند تمایز دهد، روشن است که کسنوفون، خواستار ترسیم چهره‌ای جذاب از کوروش بوده‌است.
qas: answers: text: کسنوفون
question: کتاب سیرت کوروش از کیست؟

answers: text: آثار ویژه ادبی
question: کتاب کوروش‌نامه کسنوفون امروزه در شمار چه آثاری طبقه‌بندی شده‌است؟

answers: text: مباحثات دربارهٔ دولت آرمانی (و سیاست‌مدار آرمانی)
question: آیینه‌های شاهزادگان حاصل چیست؟

question: سبک زندگانی پارسی‌ها در کوروش‌نامه کسنوفون چگونه تعریف شده‌است؟

context: دیاکونوف معتقد است که نوشته‌های کتسیاس جنبهٔ داستان‌سرایی و تفریح انگیز دارند و تقریباً در تمامی مواردی که هرودوت و کتسیاس دربارهٔ واقعهٔ یکسانی صحبت کرده‌اند، گفته‌های آنان بسیار با هم اختلاف دارند در مواردی که بتوان این اختلاف‌ها را از روی منابع دیگر بررسی کرد، گفته‌های کتسیاس نادرست است. جعفری دهقی، روایاتی که از ژوستین و نیکلای دمشقی به نقل از کتسیاس ارائه می‌دهد، را زاییدهٔ مقاصد سیاسی و تبلیغاتی می‌داند. کتسیاس ادعا می‌کند که از سالنامه‌های رسمی ایرانی و مشاهدات شخصی‌اش به عنوان پزشک دربار در نوشتن کتابش استفاده کرده‌است، ولی بررسی‌های بیشتر نشان داده که وی حتی به زبان‌های شرقی آشنا هم نبوده‌است. اگر کتسیاس از سالنامه‌های رسمی استفاده می‌کرد، ممکن نبود آنچه را که نمی‌داند، نداند؛ ولی در عوض چیزهایی را «می‌داند» که وجود آن‌ها در سالنامه‌های رسمی، محال محض است. با این حال، نمی‌توانیم تماماً از نوشته‌های کتسیاس صرفنظر کنیم زیرا وی زمان درازی را در ایران هخامنشی به‌سر برد و با هخامنشیان رابطه زیادی داشت و روایات زیادی را شنیده‌است و گاهی در بین مطالب بی‌ارزشی که نقل می‌کند، یک نام یا روایتی یافت می‌شود که محال است خود او جعل کرده باشد.
qas: answers: text: مقاصد سیاسی و تبلیغاتی
question: جعفری دهقی، روایاتی که از ژوستین و نیکلای دمشقی به نقل از کتسیاس ارائه می‌دهد، را زاییدهٔ چه می‌داند؟

answers: text: جنبهٔ داستان‌سرایی و تفریح انگیز دارند
question: دیاکونوف در مورد نوشته‌های کتسیاس چه اعتقادی دارد؟

answers: text: زیرا وی زمان درازی را در ایران هخامنشی به‌سر برد و با هخامنشیان رابطه زیادی داشت و روایات زیادی را شنیده‌است و گاهی در بین مطالب بی‌ارزشی که نقل می‌کند، یک نام یا روایتی یافت می‌شود که محال است خود او جعل کرده باشد
question: چرا نمی‌تونیم تماما از نوشته‌های کتسیاس صرفنظر کنیم؟

question: نیکلای دمشقی کیست؟

context: در خلال فتح بابل، کوروش منشور خود در خصوص آزادی‌های اجتماعی و دینی را اعلام کرد. بنی‌اسرائیل نیز مشمول چنین قانونی شد و کوروش آن‌ها را مخیر کرد که در بابل بمانند یا به سرزمین کنعان در ساحل مدیترانه بازگردند. در خصوص آنان که به کنعان بازگشتند، کوروش تمهیداتی را برای بازسازی هیکل یا معبد سلیمان فراهم آورد و استقرار آنان را در آن منطقه تسهیل کرد. این رفتار برای یهودیان، که نقطهٔ مقابل رفتار اسارت‌بار بابلیان بود، کوروش را به قهرمانی برای قوم یهود بدل ساخت که جایگاه ویژه‌ای در متون دینی آنان یافت. در شماری از کتب انبیا از کتب عهد عتیق، نام کوروش به‌عنوان منجی برده‌شده و گاه اقدام او در جهت آزادسازی یهود از اسارت، به‌عنوان یک مأموریت خودآگاه یا ناخودآگاه الهی تلقی شده‌است. نمونه‌ای از این یادکرد را می‌توان در کتاب دوم تواریخ ایام (۲۲:۳۶–۲۳)، کتاب عزرا (۱، ۴:۳–۵، ۵:۱۳–۱۷، ۶:۳، ۱۴) کتاب اشعیا (۲۸:۴۴، ۱:۴۵ به بعد، ۱:۴۶–۲، ۴۷) و کتاب دانیال (۲۱:۱، ۶:۲۹، ۱:۱۰) بازجست.
qas: answers: text: مدیترانه
question: سرزمین کنعان در ساحل کدام دریا قرار داشت؟

answers: text: کتاب دوم تواریخ ایام (۲۲:۳۶–۲۳)، کتاب عزرا (۱، ۴:۳–۵، ۵:۱۳–۱۷، ۶:۳، ۱۴) کتاب اشعیا (۲۸:۴۴، ۱:۴۵ به بعد، ۱:۴۶–۲، ۴۷) و کتاب دانیال (۲۱:۱، ۶:۲۹، ۱:۱۰)
question: در کدام متون دینی یهودیان از کوروش نام برده شده‌است؟

answers: text: کوروش را به قهرمانی برای قوم یهود بدل ساخت که جایگاه ویژه‌ای در متون دینی آنان یافت
question: رفتار کوروش برای یهودیان باعث چه شد؟

question: کتب عهد عتیق شامل چه مطالبی می‌شود؟

context: به اعتقاد ویزه‌هوفر، نبایستی منابع یهود (کتاب دوم تواریخ، کتاب عزرا و کتاب اشعیاء نبی) را به منزله سند تاریخی محسوب کنیم. چرا که یهودیان، همچون کسنوفون، روایتگر تصویرگر شخصیتی نیک، از کوروش بودند. از نظر او، این نوشتارها، نویدبخش یا توصیف‌گر «نقطه عطف الهی و لاهوتی» برای بنی اسرائیل هستند. کوروش، همچون «ابزار عمل تاریخی یهوه» ظاهر می‌شود، که به دوران تبعید آنان پایان می‌بخشد و دوران تازه‌ای را شروع می‌کند. حتی خاورشناسان، تردید دارند که آیا کوروش، به راستی فرمان بازگشت یهودیان تبعیدی به موطن خود و بازسازی معبد هیکل و استقرار مجدد کیش یهود در اورشلیم را صادر کرده‌است، یا اینکه این یک فرض پیش‌بینی‌گرایانه از جانب یهودیان بود که از جانب خدا، منجی فرستاده شود و این کردارها را انجام دهد.
qas: answers: text: کتاب دوم تواریخ، کتاب عزرا و کتاب اشعیاء نبی
question: منابع یهود را نام ببرید؟

answers: text: چرا که یهودیان، همچون کسنوفون، روایتگر تصویرگر شخصیتی نیک، از کوروش بودند
question: به اعتقاد ویزه‌هوفرچرا نباید منابع یهود را به منزله سند تاریخی در مورد کوروش محسوب کنیم؟

answers: text: کسنوفون
question: یهودیان همچون چه کسی روایتگر تصویرگر شخصیتی نیک، از کوروش بودند؟

question: اورشلیم در کجا واقع شده‌است؟

context: حدود شش هزار اسناد قانونی، اقتصادی و دیوانسالاری از اسناد شخصی و بایگانی معبد بابلی‌ها در دوران هخامنشیان پیدا شد که تاکنون منتشر گشتند. این اسناد با زبان اکدی و لهجه پساایلامی، بر روی الواح گلی مکتوب شده‌اند. این اسناد شامل متون قرار، گرونامه، قرارداد برای فروش و کرایه زمین و خانه‌ها، رسید پرداخت مالیات، بایگانی اقدامات دربار و ... هستند. پانصد مورد از این اسناد، نامه‌های اداری یا شخصی هستند. اکثر این متون متعلق به دوران‌های پادشاهی کوروش، کمبوجیه و داریوش یکم هستند. همچنین، حدود بیست سند در مناطق اکباتان، پرسپولیس، هومدشو (در مجاورت پرسپولیس)، شوش و دیگر شهرهای غربی و جنوب غرب ایران کشف شد. این اسناد، نماینگر شرح معاملات تاجران بابلی در ایران هستند یا در چند مورد محدود، بابلی‌هایی هستند که در آنجا سکونت گزیدند.
qas: answers: text: زبان اکدی و لهجه پساایلامی
question: اسناد قانونی، اقتصادی و دیوانسالاری از اسناد شخصی و بایگانی معبد بابلی‌ها که در دوران هخامنشیان پیدا شد به چه زبانی است؟

answers: text: متون قرار، گرونامه، قرارداد برای فروش و کرایه زمین و خانه‌ها، رسید پرداخت مالیات، بایگانی اقدامات دربار و ...
question: اسناد قانونی، اقتصادی و دیوانسالاری از اسناد شخصی و بایگانی معبد بابلی‌ها که در دوران هخامنشیان پیدا شد شامل چه اسنادی است؟

answers: text: کوروش، کمبوجیه و داریوش یکم
question: اکثر اسناد قانونی، اقتصادی و دیوانسالاری از اسناد شخصی و بایگانی معبد بابلی‌ها که در دوران هخامنشیان پیدا شد متعلق به دوران پادشاهی چه کسانی است؟

answers: text: در مجاورت پرسپولیس
question: هومدشو در کجا قرار دارد؟

question: دیوانسالاری به چه معناست؟

context: نام کوروش در منابع مختلف به صورت‌های گوناگونی ذکر شده‌است. در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی که به خط و زبان پارسی باستان نگاشته شده‌اند، به صورت «کورو» یا «کوروش» (به پارسی باستان: ) و در صیغهٔ مضافٌ‌الیه «کورائوش» خوانده می‌شد. در نسخهٔ عیلامی سنگ‌نبشته‌ها «کوراش» و در متون اکدی «کورِش» نوشته شده‌است. این نام در تورات به صورت «کورُش» و «کورِش» ضبط شده. در زبان یونانی آن را «کورُس» می‌گفته‌اند که همین نام با اندکی اختلاف در اروپا «سایروس» یا «سیروس» خوانده می‌شود. از مورخین سده‌های اسلامی، ابوالفرج بن عبری در کتاب «مختصر الدول» و ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» نام این شاه را «کورُش»، مسعودی در «مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر» «کورُس»، طبری در «تاریخ الرسل و الملوک» و ابن اثیر در «الکامل فی التاریخ» «کِیرُش» و حمزه اصفهانی نیز در «تاریخ سنی ملوک الارض و الانبیا» «کوروش» نوشته‌اند. مسعودی و ابن خلدون، نام وی را «کورش» ضبط کرده‌اند. در تفسیرهای قرآن، به تاسی از عهد عتیق، نام وی را «کورِش» ضبط شده‌است. سمعانی شعری عربی را به نقل از یک شاعر ایرانی نقل کرده‌است:
qas: answers: text: کوراش
question: نام کوروش در نسخهٔ عیلامی سنگ‌نبشته‌ها چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: کورِش
question: نام کوروش در متون اکدی چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: «کورو» یا «کوروش»
question: نام کوروش در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی که به خط و زبان پارسی باستان نگاشته شده‌اند چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: «کورُش» و «کورِش»
question: نام کوروش در تورات چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: کورُس
question: نام کوروش در زبان یونانی چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: «سایروس» یا «سیروس»
question: نام کوروش در اروپا چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: از مورخین سده‌های اسلامی
question: ابوالفرج بن عبری کیست؟

answers: text: کورُش
question: نام کوروش در کتاب مختصر الدول چگونه ذکر شده‌است؟

answers: text: کورش
question: مسعودی و ابن خلدون نام کوروش را چگونه ضبط کرده‌اند؟

answers: text: ابوالفرج بن عبری
question: کتاب مختصر الدول اثر کیست؟

answers: text: ابوریحان بیرونی
question: آثار الباقیه عن القرون الخالیه اثر کیست؟

answers: text: مسعودی
question: مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر اثر کیست؟

answers: text: ابن اثیر
question: الکامل فی التاریخ اثر کیست؟

answers: text: طبری
question: تاریخ الرسل و الملوک اثر کیست؟

answers: text: حمزه اصفهانی
question: تاریخ سنی ملوک الارض و الانبیا اثر کیست؟

question: ابن اثیر کیست؟

question: ابوریحان بیرونی کیست؟

question: ابن خلدون کیست؟

question: ابوالفرج بن عبری کیست؟

question: حمزه اصفهانی کیست؟

context: کهن‌ترین دیدگاه‌ها دربارهٔ معنی نام کوروش را در آثار کتسیاس، پلوتارک و استرابو می‌توان یافت که هیچ پایهٔ علمی ندارند، ولی از لحاظ قدمت شایان توجه است. کتسیاس و پلوتارک، نام کوروش را به‌معنی «خورشید» دانسته‌اند. به روایت کتسیاس (پرسیکا، بند ۴۹)، پس از پادشاهی داریوش دوم، همسرش «پسر دیگری برایش آورد و او را کوروش به‌معنی خورشید نامید». پلوتارک (ذیل «اردشیر»، فصل ۱، بند ۲) نیز دربارهٔ کوروش، پسر دوم داریوش دوم، چنین می‌نویسد: «کوروش نامش را از کوروش قدیم گرفت که، چنان‌که می‌گویند، از خورشید نام گرفت؛ زیرا Κύρος واژه‌ای پارسی برای «خورشید» است. واژهٔ «خورشید» در فارسی باستان باید -hvar* بوده باشد، از ایرانی آغازین xvar*؛ که قابل مقایسه با -hvar در زبان اوستایی و svar در سانسکریت است.
qas: answers: text: کتسیاس، پلوتارک و استرابو
question: کهن‌ترین دیدگاه‌ها دربارهٔ معنی نام کوروش را در کدام آثار می‌توان یافت؟

answers: text: خورشید
question: کتسیاس و پلوتارک، نام کوروش را به‌ چه معنی دانسته‌اند؟

answers: text: کتسیاس و پلوتارک
question: کدام آثار کهن نام کوروش را به معنی خورشید دانسته‌اند؟

question: سانسکریت چیست؟

context: نیای کوروش برای چندین نسل بر قبایل پارس حکمرانی می‌کرده‌اند که از حکاکی‌ها و گزارش‌های تاریخ معاصر کوروش هویدا است. در سنگ‌نبشتهٔ کوروش در پاسارگاد آمده‌است: «من کوروش شاه هستم، شاه هخامنشی»، «کوروش، شاه بزرگ، شاه هخامنشی» یا «کوروش، شاه بزرگ، پسر کمبوجیه، شاه هخامنشی». در حکاکی‌های شهر بابل از اور این‌گونه شروع می‌کند: «کوروش، شاه تمام جهان، شاه سرزمین انشان، پسر کمبوجیه، شاه سرزمین انشان» و در استوانهٔ کوروش، کوروش خودش را «فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ شهر انشان، نوادهٔ کوروش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان نواده چیش پیش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان، از خانواده‌ای که همیشه پادشاه بوده‌است» معرفی کرده‌است.
qas: answers: text: «من کوروش شاه هستم، شاه هخامنشی»، «کوروش، شاه بزرگ، شاه هخامنشی» یا «کوروش، شاه بزرگ، پسر کمبوجیه، شاه هخامنشی».
question: در سنگ‌نبشتهٔ کوروش در پاسارگاد چه آمده‌است؟

answers: text: فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ شهر انشان، نوادهٔ کوروش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان نواده چیش پیش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان، از خانواده‌ای که همیشه پادشاه بوده‌است
question: در استوانهٔ کوروش، کوروش خودش را چگونه معرفی کرده‌است؟

answers: text: حکاکی‌های شهر بابل
question: این متن کوروش، شاه تمام جهان، شاه سرزمین انشان، پسر کمبوجیه، شاه سرزمین انشان در حکاکی‌های کجا آورده‌شده‌است؟

question: قبایل پارس را نام ببرید؟

context: تقریباً همهٔ جماعات متمدن از همان دوره‌های اولیه در اشعار و افسانه‌ها، قهرمانانی از قبیل شاهان و بنیان‌گذاران مذاهب و سلسله‌های سلطنتی و به‌طورکلی قهرمانان ملی خود را ستوده‌اند. شباهت بهت‌آور و گاه یکسان بودن این افسانه‌ها در میان اقوام مختلف که اغلب از هم فاصله‌های زیادی دارند، از دیر باز معلوم بوده و در سبک و روال این نوع افسانه‌های ولادت معمولاً شباهت‌هایی به چشم می‌خورد. داستان هرودوت از تولد کوروش، نه‌تنها همانندهایی در داستان‌های تولد شخصیت‌های تاریخی دیگر مانند حکایت کودکی موسی و کودکی سارگن بزرگ (بنیانگذار بابل) دارد، بلکه دربارهٔ دودمان‌های شاهی در تاریخ ایران نیز نظیر چنین داستان‌هایی موجود است که داستان کوروش اولین آنهاست. داستان زادن و جوانی اردشیر بابکان نخستین پادشاه دودمان ساسانی نیز همانند داستان کوروش‌است.
qas: answers: text: بنیانگذار بابل
question: سارگن بزرگ کیست؟

answers: text: سارگن بزرگ
question: بنیانگذار بابل کیست؟

answers: text: اردشیر بابکان
question: نخستین پادشاه دودمان ساسانی کیست؟

answers: text: نخستین پادشاه دودمان ساسانی
question: اردشیر بابکان کیست؟

question: دودمان ساسانی چند سال در ایران حکومت کردند؟

context: اسناد موجود از منابع میخی بین‌النهرین حکایت از آن دارند که کوروش پس از به تخت‌نشینی در پارس، با بابل روابط سیاسی برقرار کرد تا از جانب غرب، خیالش آسوده باشد و احتمالاً هم‌زمان توجه خود را به شرق و شمال ایران نیز معطوف کرده‌بود. کوروش برای رهایی از یوغ مادها لشکرکشی خود را با حمله به دژ مادی پاسارگاد آغاز کرد و به گفتهٔ هرودوت، تنها سه طایفه از شش طایفهٔ ساکن پارس، به شورش او پیوستند اما از قرار معلوم، وی تعدادی از نجبای مادی را به‌طرف خود کشید. در این شورش، نبرد سختی درگرفت، نیکولاس دمشقی گزارش می‌دهد که در ابتدا اوضاع جنگ اصلاً به سود سپاه کوروش نبوده و پارس‌ها از برابر مادها که ار نظر تعداد سپاهیان، وضع بهتری داشتند گریخته بودند. زنان پارسی با دیدن مردانی که در حال فرار بودند بر آنان بانگ زدند که «آیا می‌خواهید دوباره به همان جایی بروید که از آن‌جا به‌دنیا آمده‌اید؟» این رفتار زن‌ها باعث شد مردان با سرسختی بیش‌تری بجنگند و فائق آیند.
qas: answers: text: بابل
question: طبق اسناد موجود از منابع میخی بین‌النهرین کوروش پس از به تخت‌نشینی در پارس با کجا روابط سیاسی برقرار کرد؟

answers: text: تا از جانب غرب، خیالش آسوده باشد
question: طبق اسناد موجود از منابع میخی بین‌النهرین چرا کوروش پس از به تخت‌نشینی در پارس با بابل روابط سیاسی برقرار کرد؟

answers: text: لشکرکشی خود را با حمله به دژ مادی پاسارگاد آغاز کرد
question: کوروش برای رهایی از یوغ مادها چه کرد؟

question: شش طایفهٔ ساکن پارس را نام ببرید؟

context: به نوشتهٔ هرودوت و برخی مورخان دیگر، کوروش پس از تسخیر سارد دستور داد تا کرزوس و ۱۴ نفر دیگر از بزرگان لیدی را دستگیر کرده و بسوزانند اما بر اثر استغاثه کرزوس، باران جاری شد و آتش را خاموش کرد و کوروش هم که تحت تأثیر سخنان او قرار گرفته بود وی را بخشید اما بعضی محققین جدید معتقدند با توجه به اعتقادات مذهبی پارسیان باستان در مورد قداست آتش، احتمالاً اصل قضیه به این صورت بوده که کرزوس برای مرگ شرافتمندانه تصمیم به خودسوزی گرفته ولی احتمالاً کوروش به‌موقع از خودکشی کرزوس جلوگیری کرده‌است. به گفته شاپور شهبازی این غیرمحتمل است که کوروش کرزوس را بر روی توده هیزم گذاشته باشد، چرا که در سنت پارسی‌ها (به جز موردی که شورش بکنند)، به خاطر آلوده کردن آتش، به صراحت ممنوع شده‌است. کوروش به هنگام ترک سارد در پایان نوامبر سال ۵۴۵ پیش از میلاد، کرزوس را با خود به هگمتانه به تبعید برد و پنج سال پس از سقوط سارد، سراسر آسیای صغیر ضمیمهٔ شاهنشاهی هخامنشی شد.
qas: answers: text: پایان نوامبر سال ۵۴۵ پیش از میلاد
question: کوروش در چه تاریخی سارد را ترک کرد؟

answers: text: هگمتانه
question: کوروش به هنگام ترک سارد در پایان نوامبر سال ۵۴۵ پیش از میلاد، کرزوس را با خود به کجا برای تبعید برد؟

answers: text: پنج سال
question: چند سال پس از سقوط سارد توسط کوروش سراسر آسیای صغیر ضمیمهٔ شاهنشاهی هخامنشی شد؟

question: شاپور شهبازی کیست؟

answers: text: سراسر آسیای صغیر
question: پنج سال پس از سقوط سارد چه مناطقی ضمیمهٔ شاهنشاهی هخامنشی شد؟

question: کرزوس چه کسی بود؟

context: پارس‌ها پارت، هیرکانی و احتمالاً ارمنستان که همگی جزئی از قلمرو سابق پادشاهی ماد در ۵۴۹–۵۴۸ پیش از میلاد بودند را تصرف کردند. به گفتهٔ کسنوفون، هیرکانی داوطلبانه حاکمیت کوروش بر خود را پذیرفت. همان‌طور که در مورد عیلام والتر هینتس و ران زادوک با هم اختلاف نظر دارند که عیلام توسط پارس‌ها بعد از سقوط بابل در ۵۳۹ پیش از میلاد گرفته شد. با این وجود براساس یکی از متون پیشگویی بابلی، «شاه عیلام حمله خواهد کرد و از تخت پادشاهی بیرون خواهد کرد»، پادشاه بابل کسی که «خاندان هارران را تأسیس کرد». این شاه عیلام به عنوان کوروش دوم و شاه بابل به عنوان نبونعید شناخته شده‌است. عیلام باید قبل از حمله کوروش به بابل فتح شده باشد.
qas: answers: text: ماد
question: پارت، هیرکانی و احتمالاً ارمنستان در ۵۴۹-۵۴۸ پیش از میلاد همگی جزئی از قلمرو پادشاهی چه کسانی بودند؟

answers: text: داوطلبانه
question: به گفتهٔ کسنوفون، هیرکانی چگونه حاکمیت کوروش بر خود را پذیرفت؟

answers: text: نبونعید
question: شاه بابل به چه عنوانی شناخته شده‌است؟

question: خاندان هارران چه کسانی بودند؟

context: بابل از استحکامات طبیعی برخوردار بود؛ چنان‌که در غرب رود فرات، در شرق رود دجله و در جنوب خلیج فارس آن را احاطه می‌کردند و برای محصور بودن بابل در شمال، نبوکدنصر دوم، فاتح اورشلیم، از سر احتیاط یک دیوار مادی ساخته بود که می‌توان آن را نمونهٔ بابلی دیوار چین دانست. این دیوار در نقطه‌ای که فاصلهٔ بین دجله و فرات به حداقل می‌رسد، بنا شد. سازندهٔ دیوار، نبوکدنصر، می‌نویسد: «برای اینکه فشار آب آسیبی به دیوار نزند، رویهٔ بیرونی آن را با آجر و ملات قیر استحکام بخشیده‌ام». کسنوفون که در سال ۴۰۱ پیش از میلاد این بنا را دیده‌بود، ضخامت آن را ۲۰ پا و بلندی‌اش را ۱۰۰ پا تخمین می‌زند.
qas: answers: text: در غرب رود فرات، در شرق رود دجله و در جنوب خلیج فارس آن را احاطه می‌کردند
question: استحکامات طبیعی بابل چه بود؟

answers: text: از سر احتیاط یک دیوار مادی ساخته بود که می‌توان آن را نمونهٔ بابلی دیوار چین دانست
question: برای محصور بودن بابل در شمال نبوکدنصر دوم چه کرد؟

answers: text: نبوکدنصر دوم
question: فاتح اورشلیم چه کسی بود؟

answers: text: برای اینکه فشار آب آسیبی به دیوار نزند، رویهٔ بیرونی آن را با آجر و ملات قیر استحکام بخشیده‌ام
question: نبوکدنصر سازندهٔ دیوار در بابل در مورد آن چه می‌گوید؟

question: رود فرات در کجا قرار دارد؟

question: دیوار چین چند متر طول دارد؟

context: کوروش با سپاه خود از میان گوتیوم به‌طرف جنوب حرکت کرد و از رود سیروان گذشت و در آغاز سال ۵۳۹ پیش از میلاد به شهر اُوپیس، دژ شرقی دیوار مادی رسید و اُوپیس محاصره و به آتش کشیده شد. ایرانیان از سر دوراندیشی، از کرکوک، قیر و قطران همراه خود آورده بودند. در نبردهایی خونین، اُپیس به تصرف درآمد و سپاه نبونعید شکست خورد. در روز دهم اکتبر شهر سیپار نیز سقوط کرد و دژ غربی دیوار مادی نیز بدون درگیری تسلیم سپاه کوروش شد. بدین ترتیب کوروش در جنوب دیوار مادی با گذشتن از دجله، همهٔ استحکامات دفاعی نبوکدنصر را دُور زد و دو روز بعد، دوازدهم اکتبر، هم‌زمان با جشن سال نوی تقویم بابلی، گئوبروه با سپاه خود وارد بابل شد و بدون جنگ و تلفات، شهر را تصرف کرد و مطابق با دستور کوروش، بلافاصله نظم سختگیرانه‌ای در بابل وضع شد. «سپرهای نیروهای گوتیوم، دروازه‌های اسانگیلا را احاطه کردند. هیچ عبادتی دچار وقفه نشد. نه در اسانگیلا و نه در دیگر معابد هیچ مراسمی از قلم نیفتاد.»
qas: answers: text: آغاز سال ۵۳۹ پیش از میلاد
question: کوروش در چه سالی به شهر اُوپیس، دژ شرقی دیوار مادی رسید؟

answers: text: اُوپیس
question: کوروش در آغاز سال ۵۳۹ پیش از میلاد به کدام شهر رسید؟

answers: text: سیپار
question: در روز دهم اکتبر سال ۵۳۹ پیش از میلاد سپاه کوروش کدام شهر را نیز به تصرف درآورد؟

question: کرکوک در کجا قرار دارد؟