شطرنج

context: شطرنج یا چترنگ یک بازی دونفره است که بر روی صفحه شطرنج و با استفاده از مهره‌های شطرنج (شاه، وزیر، رخ، فیل، اسب و سرباز) انجام می‌شود. هر یک از مهره‌های شطرنج به شکل مخصوصی حرکت می‌کنند و قادر به زدن مهره‌های حریف نیز هستند. هدف این بازی مات کردنِ حریف است؛ یعنی ایجاد وضعیتی که شاه حریف بعد از کیش شدن هیچ راهی برای فرار نداشته باشد. همچنین بازی درصورت تسلیم اختیاریِ یکی از بازیکنان نیز به پایان می‌رسد؛ این اتفاق معمولاً وقتی می‌افتد که شکست اجتناب‌ناپذیر به‌نظر برسد. بازی شطرنج همچنین در چندین حالت ممکن است با تساوی ختم شود. بازی شطرنج به سه بخشِ شروع بازی یا گشایش، وسط بازی و آخر بازی تقسیم می‌شود که در هر یک از این مراحل، تاکتیک‌ها، استراتژی‌ها و سبک‌های متفاوتی به‌کار بسته می‌شوند. مهره‌های شطرنج دارای ارزش متفاوتی هستند و برای ثبتِ حرکات، با نمادهای ویژه‌ای نوشته می‌شوند. شطرنج دارای تاکتیک‌هایی ازجمله چنگال و آچمز و حرکات ویژه‌ای مانند حرکت قلعه، آن‌پاسان و ترفیع پیاده است.
qas: answers: text: دونفره
question: شطرنج بازی چند نفره است؟

answers: text: مات کردنِ حریف
question: هدف بازی شطرنج چه کاری است؟

answers: text: سه
question: بازی شطرنج به چند بخش تقسیم می‌شود؟

answers: text: شطرنج
question: آچمز و چنگال از تاکنیک‌های کدام بازی است؟

answers: text: شاه
question: مات کردن حریف ایجاد وضعیتی است که کدام مهره حریف بعد از کیش شدن هیچ راهی برای فرار نداشته‌ باشد؟

answers: text: مخصوص
question: هر یک از مهره‌های شطرنج به چه شکلی حرکت می‌کنند؟

context: شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی در دوران پس از جنگ جهانی دوم به قدرت بی‌رقیب شطرنج جهان تبدیل شدند، به‌طوری‌که تا سال ۱۹۷۲ تمامی رقابت‌های قهرمانی جهان بین شطرنج‌بازان کشور شوراها برگزار شده‌بود. در این سال بابی فیشر آمریکایی که بسیاری او را بهترین شطرنج‌باز تاریخ می‌دانند، عنوان قهرمانی را از شوروی خارج ساخت. پس از فیشر نیز این عنوان دوباره به شوروی بازگشت و به‌ترتیب، آناتولی کارپف، گری کاسپارف و ولادیمیر کرامنیک صاحب این عنوان شدند و تا سال ۲۰۰۷ که ویسواناتان آناند ِهندی به مقام قهرمانی رسید، این عنوان در شوروی و روسیه باقی ماند.
qas: answers: text: اتحاد شوروی
question: شطرنج‌بازان کدام کشور به قدرت بی‌رقیب شطرنج جهان تبدیل شدند؟

answers: text: جنگ جهانی دوم
question: شطرنج‌بازان اهل اتحاد شوروی در دوران پس از کدام جنگ به قدرت بی‌رقیب شطرنج جهان تبدیل شدند؟

answers: text: بابی فیشر
question: چه کسی عنوان قهرمانی را از شوروی خارج ساخت؟

answers: text: آمریکا
question: بابی فیشر اهل کدام کشور بود؟

answers: text: ۲۰۰۷
question: در سال چندم میلادی ویسواناتان آناند به مقام قهرمانی رسید؟

answers: text: هند
question: ویسواناتان آناند اهل کدام کشور بود؟

question: گری کاسپارف در سال چندم میلادی به مقام قهرمانی رسید؟

context: نخستین گام برای آغاز بازی شطرنج، چیدن درست مهره‌ها در صفحهٔ شطرنج است. صفحهٔ شطرنج ۸×۸ است و هر خانه دارای یک عدد و یک حرف است. اعداد از پایین به بالا از ۱ تا ۸ هستند و حروف طبق الفبای انگلیسی از چپ به راست از a تا h هستند. همیشه رخ‌ها در آغاز بازی در گوشهٔ زمین قرار می‌گیرند. محل قرارگیری اسب‌ها کنار رخ‌ها است. فیل‌ها نیز کنار اسب‌ها قرار می‌گیرند. پس از قرارگیری این مهره‌ها کنار یک‌دیگر، تنها دو خانه در ردیف پایانی باقی می‌مانند. وزیر در یکی از این دو خانه و در خانهٔ هم‌رنگ خود قرار می‌گیرد. وزیر سفید بر خانهٔ سفید و وزیر سیاه بر خانهٔ سیاه قرار می‌گیرد. شاه‌ها نیز که بلندترین مهره‌های شطرنج هستند و دارای صلیبی بر روی سر خود هستند، در کنار وزیر قرار می‌گیرند. شاه باید در خانهٔ غیر هم‌رنگ خود قرار گیرد. شاه سفید بر روی خانهٔ سیاه و شاه سیاه بر روی خانهٔ سفید قرار می‌گیرد. سربازان نیز که کوتاه‌ترین و متعددترین مهره‌ها در شطرنج هستند، جلوی مهره‌های دیگر قرار می‌گیرند. هر بازیکن باید ۸ سرباز داشته‌باشد.
qas: answers: text: نخستین
question: چیدن درست مهره‌ها در صفحه شطرنج، چندمین گام برای آغاز بازی است؟

answers: text: ۸×۸
question: صفحه شطرنج چقدر است؟

answers: text: ۸
question: در خانه‌های شطرنج اعداد از 1 تا چند هستند؟

answers: text: انگلیسی
question: در خانه‌های شطرنج حروف بر طبق الفبای کدام زبان هستند؟

answers: text: چپ به راست
question: حروف از کدام سمت به سمت دیگر هستند؟

answers: text: گوشهٔ زمین
question: همیشه رخ‌ها در آغاز بازی در کدام قسمت زمین قرار می‌گیرند؟

answers: text: رخ‌ها
question: محل قرارگیری اسب‌ها در کنار کدام مهره‌ها است؟

answers: text: اسب‌ها
question: فیل‌ها کنار کدام مهره‌ها هستند؟

answers: text: شاه‌ها
question: کدام مهره‌ها، از بلندترین مهره‌های شطرنج هستند؟

question: اندازه مهره شاه در حالت استاندارد چقدر است؟

answers: text: ۸
question: هر بازیکن چند سرباز دارد؟

answers: text: سربازان
question: کدام مهره‌ها کوتاه‌ترین مهره‌ها در شطرنج هستند؟

question: الفبای انگلیسی شامل چند حرف است؟

context: شطرنج در سدهٔ چهارم یا ششم میلادی از شمال‌غربی هند سرچشمه گرفته‌است. در آن زمان، امپراتوری گوپتا بر هند فرمان می‌راند. شاهان هند بر این باور بودند که یادگیری جنگ موجب یادگیری ارزش‌های دلاوری، تصمیم‌گیری، شکیبایی و شجاعت می‌شود؛ بنابراین، تصمیم گرفتند که جنگ را مدل‌سازی کنند. رایج‌ترین داستان در مورد اختراع شطرنج این است که شطرنج اختراع یک قدّیس هندی بوده‌است. شاه هند که "بالهات" نام داشت، از قمار و اعتیاد به بازی‌های شانسی خشمگین شده‌بود. او از این قدّیس هندی که "سیساً نام داشت، درخواست کرد بازی‌ای ایجاد کند که در آن بتوان دوراندیشی و استدلال کرد و چیزی به‌عنوان شانش در آن وجود نداشته باشد. مدتی بعد، سیسا با صفحه‌ای متشکل از ۶۴=۸×۸ خانه نزد شاه آمد. دو ارتش متشکل از ۳۲ مرد با دو رنگ مختلف، صفحه را پُر کرده‌بودند و آرمانِ هر ارتش، دستگیری و کشتن شاه ارتش حریف بود. این بازی چاتورانگا نام گرفت. صفحهٔ شطرنج "آشتاپاداً نام داشت.
qas: answers: text: شمال‌غربی هند
question: شطرنج از کجا سرچشمه گرفته است؟

answers: text: گوپتا
question: در زمان سرچشمه گرفتن شطرنج کدام امپراتوری بر هند فرمانروایی می‌کرد؟

answers: text: جنگ
question: شاهان هند بر این باور بودند که یادگیری چه چیزی موجب یادگیری ارزش‌های دلاوری، تصمیم‌گیری، شکیبایی و شجاعت می‌شود؟

answers: text: یک قدّیس هندی
question: رایج‌ترین داستان در مورد اختراع شطرنج، اختراع آن به دست چه کسی است؟

answers: text: بالهات
question: شاه هند چه نام داشت؟

answers: text: سیساً
question: نام قدیس هندی چه بود؟

question: در زمان اختراع شطرنج، قدیس هندی چند سال داشت؟

question: بالهات چندمین پادشاه امپراتوری گوپتا بود؟

answers: text: چاتورانگا
question: بازی که قدیس هندی ساخت چه نام گرفت؟

answers: text: آشتاپاداً
question: صفحه شطرنج که قدیس هندی ساخت چه نام داشت؟

context: در کارنامه اردشیر بابکان نوشته شده‌است که این بازی یکی از دستاوردهای فرهنگیِ اردشیر بابکان (بنیادگذار امپراتوری ساسانیان) بوده‌است. اما در حدود سال ۶۰۰ میلادی، ۳ متن به زبان پارسی میانه (زبان پهلوی) نوشته شد که در آن ادعا شده‌است که بازی «چَترَنگ» را هند به دربار ایران معرفی کرد و اصیلان ایرانی باید این بازی را یادمی‌گرفتند. برخی از زبان‌شناسان ثابت کرده‌اند که واژهٔ چترنگ در زبان پارسی میانه از واژهٔ چاتورانگا در زبان سانسکریت ریشه گرفته‌است. هندیان سفیری را نزد خسرو انوشیروان (فرمانروایی در ۵۳۱–۵۷۹ میلادی)، که یکی از امپراتورهای ساسانی و فرمانروایان ایران بود، فرستادند. در آن زمان، ساسانیان بر ایران کنونی، عراق، افغانستان و آسیای مرکزی فرمان می‌راندند. سفیر هندی پیشکش‌هایی را به‌همراه شطرنج به خسرو ارائه داد. با ازدواج خسروپرویز و دختر امپراتور موریس (امپراتور بیزانس)، شطرنج به روم شرقی رسید. شطرنج در همان سال‌ها به یونان نیز رسید. در سال ۶۴۴، ارتش‌های اسلام امپراتوری ساسانی را برچیدند و ایران را تصرف کردند و واژهٔ «شطرنج» جایگزین واژهٔ «چترنگ» شد. ازآن‌پس، شطرنج وارد اسلام شد.
qas: answers: text: اردشیر بابکان
question: بنیان‌گذار سلسله ساسانیان چه کسی بود؟

answers: text: کارنامه اردشیر بابکان
question: در کجا نوشته‌ شده که بازی شطرنج یکی از دستاوردهای فرهنگی اردشیر بابکان بوده‌است؟

answers: text: ۶۰۰
question: در حدود سال چندم میلادی نوشته شده که بازی چترنگ را هند به ایران معرفی کرد؟

answers: text: چاتورانگا
question: واژه چترنگ از کدام واژه ریشه گرفته‌است؟

answers: text: سانسکریت
question: واژه چاتورانگا در کدام زبان است؟

answers: text: پارسی میانه
question: واژه چترنگ در کدام زبان است؟

answers: text: امپراتور موریس
question: با ازدواج خسروپرویز با دختر چه کسی شطرنج به روم شرقی رسید؟

question: نام دختر امپراتور موریس چه بود؟

context: شطرنج توسط بازرگانان ایرانی به اروپا رسید. در حدود سال ۱۰۰۰ میلادی، شطرنج به اروپا و روسیه رسید و به زودی در ژاپن و چین گسترش یافت. در حدود سال ۱۲۰۰ میلادی، شطرنج به اروپای جنوبی رسید و در اواخر سدهٔ پانزدهم تغییراتی در این بازی پدید آمد. مهرهٔ «فِرز» که در زبان پارسی به معنای مشاور مرد شاه (وزیر) است. اما هنگامی که شطرنج وارد اروپا شد، اروپاییان آن را به «ملکه» (Queen) تغییر دادند. در آن زمان، وزیر ضعیف‌ترین مهرهٔ بازی بود و فیل نیز از مهره‌های ضعیف بود و این باعث می‌شد که سرعت بازی بسیار کندتر از سرعت امروزی بازی باشد. این قانون که سرباز در نخستین حرکت خود می‌تواند دو خانه به جلو حرکت کند نیز در اروپا ساخته‌شد.
qas: answers: text: بازرگانان ایرانی
question: شطرنج توسط چه کسانی به اروپا رسید؟

answers: text: ۱۰۰۰
question: در حدود سال چندم میلادی شطرنج به اروپا و روسیه رسید؟

answers: text: ۱۲۰۰
question: در حدود سال چندم میلادی شطرنج به اروپای جنوبی رسید؟

answers: text: اروپا
question: این قانون بازی شطرنج، که سرباز در نخستین حرکت خود می‌تواند به دو خانه جلو حرکت کند در کدام کشور ساخته شد؟

answers: text: ملکه
question: اروپاییان نام وزیر را به چه چیزی تغییر دادند؟

question: چند کشور در بازی شطرنج تغییراتی انجام دادند؟

context: در اواسط سدهٔ نوزدهم، لندن سلطهٔ خود را بر شطرنج آغاز کرد. این بازی به بازی‌ای برای همهٔ مردم تبدیل شد. باشگاه‌های شطرنج بنیادگذاری شدند؛ کتاب‌های مقدماتی دربارهٔ شطرنج منتشر شدند و مجلات و مطبوعات، بخش‌های مهمی از نشریهٔ خود را به این بازی اختصاص دادند و بر محبوبیت شطرنج افزوده شد. مردم کشورهایی ازجمله آلمان و مجارستان به این بازی علاقه‌مند شدند، و باشگاه شطرنج لندن در سال ۱۸۰۷ بنیادگذاری شد. مسابقاتی میان بازیکنان انگلستان و فرانسه و هم‌چنین مسابقات مختلفی میان شهرها انجام شد. برای نمونه، باشگاه شطرنج لندن و باشگاه شطرنج ادینبرو برابر هم بازی کردند.
qas: answers: text: نوزدهم
question: در اواسط قرن چندم میلادی، لندن سلطه خود را بر شطرنج آغاز کرد؟

answers: text: ۱۸۰۷
question: باشگاه شطرنج لندن در سال چندم میلادی بنیادگذاری شد؟

answers: text: باشگاه شطرنج ادینبرو
question: باشگاه شطرنج لندن و کدام باشگاه باهم بازی کردند؟

answers: text: همهٔ مردم
question: در لندن بازی شطرنج بازی‌ای برای چه کسانی تبدیل شد؟

question: اولین بار در سال چندم میلادی باشگاه لندن و ادینبرو باهم بازی کردند؟

context: در پایان سدهٔ نوزدهم، شماری از مسابقات استاد و مسابقات سالانه برگزار شد. ادعا می‌شود که عنوان «استادبزرگ» شطرنج به سال ۱۹۱۴ بازمی‌گردد. در این سال، تزار نیکلای دوم روسیه این عنوان را به پنج فینالیست سن پترزبورگ (لاسکر، کاپابلانکا، آلخین، تاراش و مارشال) اعطا کرد. البته این یک ادعا و موضوعی بحث‌برانگیز است. سرانجام، «فیده» در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۲۴ در پاریس بنیادگذاری شد. مسابقات قهرمانی شطرنج جهان زنان در سال ۱۹۲۷ بنیادگذاری‌شد و در نخستین دورهٔ آن، ورا منچیک اهل انگلستان–چکسلواکی–روسیه قهرمان شد. خوزه رائول کاپابلانکا اهل کوبا قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۷ بود. الکساندر آلخین زادهٔ مسکو، روسیه جانشین کاپابلانکا شد و از سال ۱۹۲۷ تا ۱۹۴۶ چهار عنوان قهرمانی جهان به دست آورد. او هم‌چنین در مسابقات گوناگون عنوان‌های مهمی به‌دست آورده‌است.
qas: answers: text: ۱۹۱۴
question: عنوان استاد بزرگ شطرنج به سال چندم میلادی باز می‌گردد؟

answers: text: نوزدهم
question: در پایان قرن چندم میلادی شماری از مسابقات استاد و مسابقات سالانه برگزار شد؟

answers: text: ۱۹۲۴
question: فیده در سال چندم میلادی بنیادگذاری شد؟

answers: text: پاریس
question: فیده در کدام شهر بنیادگذاری شد؟

answers: text: ۱۹۲۷
question: مسابقات قهرمانی شطرنج زنان در سال چندم میلادی بنیادگذاری شد؟

answers: text: خوزه رائول کاپابلانکا
question: چه کسی قهرمان شطرنج جهان از سال 1921 تا 1927 بود؟

answers: text: کوبا
question: خوزه زائول کاپابلانکا اهل کدام کشور بود؟

answers: text: الکساندر آلخین
question: چه کسی جانشین کاپابلانکا شد؟

answers: text: مسکو
question: الکساندر آلخین اهل کدام کشور بود؟

question: کاپابلانکا متولد سال چندم میلادی بود؟

question: اولین قهرمان شطرنج بانوان جهان چه کسی بود؟

context: پس از مرگ آلخین در سال ۱۹۴۶، شطرنج جهانی دچار هرج‌ومرج شد. در سال ۱۹۴۸، فیده رقابت شطرنج جهان را میان پنج نفر برگزار کرد که سرانجام میخائیل بوتوینیک اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی قهرمان این جام شد. باتوینیک قهرمانی جهان خود را در قهرمانی‌های سال‌های ۱۹۵۱ و ۱۹۵۴ حفظ کرد و آن را در سال ۱۹۵۷ در بازی مقابل واسیلی اسمیسلوف از دست داد؛ اما این عنوان را دوباره در مسابقهٔ برگشت در سال ۱۹۵۸ به‌دست‌آورد. او این عنوان را در سال ۱۹۶۰ در بازی مقابل میخائیل تال از دست داد و در سال ۱۹۶۱ در بازی برگشت تال را شکست داد و دوباره عنوان را به‌دست‌آورد. او در سال ۱۹۶۳ این عنوان را در بازی مقابل تیگران پتروسیان از دست داد و فیده مسابقهٔ برگشت را ازآن‌پس حذف کرد.
qas: answers: text: ۱۹۴۶
question: آلخین در سال چندم میلادی از دنیا رفت؟

answers: text: میخائیل بوتوینیک
question: در سال 1948 چه کسی قهرمان رقابت شطرنج جهان شد؟

answers: text: اتحاد جماهیر شوروی
question: بوتوینیک اهل کجا بود؟

answers: text: ۱۹۵۴
question: باتوینیک قهرمانی جهان خود را در سال‌های 1951 و سال چندم میلادی حفظ کرد؟

answers: text: واسیلی اسمیسلوف
question: باتوینیک قهرمانی خود را در بازی مقابل چه کسی از دست داد؟

question: باتوینیک در سال چندم میلادی به دنیا آمده‌بود؟

context: آناتولی کارپف اهل شوروی، عنوان قهرمان جهان را در سال ۱۹۷۵ از دست فیشر درآورد. سرانجام، گری کاسپارف اهل شوروی، که در باکو، آذربایجان زاده شد، عنوان قهرمان جهان را در سال ۱۹۸۵ در ۲۲سالگی از چنگ کارپف درآورد. کاسپاروف سازمان رقیب فیده، شطرنج حرفه‌ای را بنیادگذاری کرد و در سال ۱۹۹۳ قهرمانی جهان را برگزار کرد که در آن نایجل شورت را شکست داد. در همان زمان، فیده مسابقات قهرمانی جهان خود را برگزار کرد که کارپف قهرمان شد. کاسپارف و کارپف هر دو ادعا کردند که قهرمان جهان هستند. ولادیمیر کرامنیک روسی در سال ۲۰۰۰ عنوان قهرمانی جهان را از چنگ کاسپاروف درآورد و آن را تا سال ۲۰۰۷ حفظ کرد. در سال ۲۰۰۷ ویسواناتان آناند عنوان قهرمانی جهان را با شکست دادن کرامنیک به دست آورد. در سال ۲۰۱۳، مگنوس کارلسن، با شکست دادن آناند، قهرمان جدید جهان شد و تاکنون نیز قهرمان جهان است.
qas: answers: text: شوروی
question: آناتولی کارپف اهل کدام کشور بود؟

answers: text: ۱۹۷۵
question: کارپف عنوان قهرمانی جهان را در سال چندم میلادی به‌دست آورد؟

answers: text: فیشر
question: کارپف عنوان قهرمانی جهان را از دست چه کسی درآورد؟

answers: text: گری کاسپارف
question: چه کسی عناون قهرمانی جهان را از دست کارپف درآورد؟

answers: text: ۱۹۸۵
question: کاسپارف در سال چندم میلادی عنوان قهرمان جهان را دریافت کرد؟

answers: text: ۲۰۱۳
question: مگنوس کارلسن در سال چندم میلادی قهرمان جهان شد؟

answers: text: مگنوس کارلسن
question: چه کسی تا کنون قهرمان جهان در زمینه شطرنج است؟

question: مگنوس کارلسن در چند سالگی اولین قهرمانی خود را کسب کرد؟

question: کارپف در سال چندم میلادی از دنیا رفت؟

context: اگر شاه مورد حملهٔ یکی از مهره‌های حریف قرار گیرد، اصطلاحاً می‌گوییم که شاه کیش شده‌است. این مهره برای خارج شدن از منطقهٔ کیش سه راه دارد: نخست این که به خانه‌ای امن در صفحه حرکت کند. دوم این‌که مهره‌ای خودی جلوِ منطقهٔ کیش قرار گیرد و از کیش حریف جلوگیری کند. سوم این‌که مهره‌ای خودی، مهرهٔ حمله‌ور شده به شاه را بزند. اگر شاه نتواند از موقعیت کیش خارج شود، اصطلاحاً می‌گویند که شاه کیش مات شده‌است و بازی را باخته‌است. همچینی اگر شاه خانه ای برای رفتن نداشته باشد و هیچ مهرهٔ دیگری هم توانایی حرکت نداشته باشد بازی مساوی است و به این وضعیت پات میگوییم.
qas: answers: text: کیش
question: اگر شاه مورد حمله یکی از مهره‌های حریف قرار گیرد، چه می‌شود؟

answers: text: سه
question: شاه برای خارج شدن از مرحله کیش چند راه دارد؟

answers: text: کیش مات
question: اگر شاه نتواند از موقعیت کیش خارج شود، اصطلاحا می‌گویند شاه چه چیزی شده‌است؟

answers: text: پات
question: به وضعیتی که بازی مساوی است، چه می‌گوییم؟

question: چه کسی وضعیت بازی مساوی را پات نام‌گذاری کرده‌است؟

context: آچمَز در زبان ترکی به معنای بازنشدنی است (آچ یعنی باز و مز که منفی‌کننده است). یک تاکتیک بسیار رایج برای محدود کردن جابه‌جایی مهره‌های حریف است. در این تاکتیک یکی از مهره‌ها که «مهرهٔ آچمزکننده» نامیده می‌شود، یکی از مهره‌های حریف را که در پشت آن مهره یا خانهٔ ارزشمندی قرار دارد، زیر ضرب خود قرار می‌دهد و به‌این‌ترتیب آن مهره را مجبور می‌کند که در جای خود میخ‌کوب بماند. آچمز کردن یکی از راه‌های ایجاد محدودیت برای حرکت سوارهای حریف است. آچمز به دو نوع «نسبی» و «مطلق» تقسیم می‌شود. اگر مهره‌ای برای دفاع از وزیر یا سوار و خانه مهم دیگری آچمز شود، «آچمز نسبی» اتفاق افتاده‌است، اما مهره‌ای که آچمزِ شاه شده‌باشد حق حرکت کردن ندارد و این حالت «آچمز مطلق» نامیده می‌شود. برای ایجاد آچمزی باید هر سه مهرهٔ دخیل در یک ردیف یا ستون قرار داشته‌باشند؛ در نتیجه وزیر، فیل و رخ تنها مهره‌هایی هستند که توانایی آچمز کردن را دارند.
qas: answers: text: بازنشدنی
question: آچمز در زبان ترکی به چه معنی است؟

answers: text: آچمَز
question: یکی از تاکتیک‌های بسیار رایج برای محدود کردن جابه‌جایی مهره‌های حریف، کدام تکنیک است؟

answers: text: دو
question: آچمز به چند نوع تقسیم می‌شود؟

answers: text: مهرهٔ آچمزکننده
question: در تکنیک آچمز به مهره‌ای که مهره‌های حریف را زیر ضرب قرار می‌دهد چه می‌گویند؟

question: کدام کشور تکنیک آچمز را ابداع کرد؟

context: سرباز ضعیف‌ترین مهرهٔ شطرنج است، اما می‌تواند به مهره‌ای قوی‌تر تبدیل شود. اگر سرباز به آخرین ردیف صفحه شطرنج برسد، به یک سوار به انتخاب شطرنج‌باز (هر مهره‌ای به جز خود پیاده و شاه) تبدیل می‌شود. این حرکت را ترفیع پیاده می‌نامند. بیشتر بازیکنان شطرنج ترجیح می‌دهند که سرباز خود را به وزیر تبدیل کنند، اما در برخی وضعیت‌های خاص ممکن است رخ، فیل یا اسب بهتر از وزیر باشند. مهرهٔ تازه در همان خانه جایگزین سرباز می‌شود. ترفیع پیاده یک وضعیت اجباری است یعنی شطرنج باز نمی‌تواند از ترفیع پیاده صرفنظر کند و «حرکت» هم محسوب نمی‌شود یعنی لازم نیست شطرنج‌باز منتظر نوبت حرکت بعدی خود برای جابجایی باشد و لازم هم نیست جابجایی به صورت فیزیکی انجام شود و در صورت نبود مهره یدکی می‌توان همان پیاده را به عنوان سواری که شطرنج‌باز اعلام کرده در نظر گرفت. همچنین داشتن یک سوار مانع ترفیع سرباز به آن نیست، برای مثال در صورت داشتن یک وزیر و رسیدن سرباز به آخرین ردیف می‌توان آن را به وزیر تبدیل کرد و در این حالت بازیکن دو وزیر در زمین خواهد داشت.
qas: answers: text: سرباز
question: ضعیف‌ترین مهره شطرنج کدام است؟

answers: text: وزیر
question: بیشتر بازیکنان شطرنج ترجیح می‌دهند که سرباز خود را به چه چیزی تبدیل کنند؟

answers: text: اجباری
question: ترفیع پیاده چگونه وضعیتی است؟

answers: text: ترفیع پیاده
question: اگر سرباز به آخرین ردیف صفحه شطرنج برسد، می‌تواند به یک سوار به انتخاب شطرنج‌باز تبدیل شود؛ به این حرکت چه می‌گویند؟

question: حرکت ترفیع پیاده به چند نوع تقسیم می‌شود؟

context: سازمان بین‌المللی شطرنج (به فرانسوی: Fédération Internationale des Échecs) با نام اختصاری فیده (FIDE) در تاریخ ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۲۴ در پاریس، فرانسه بنیادگذاری‌شد. تاکنون ۱۷۰ فدراسیون عضو فیده هستند و این سازمان یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های ورزشی جهان است. این سازمان بیش از چهل رقابت قهرمانی برای جوانان، مردان، بانوان و سالمندان برگزار می‌کند. فیده یکی از اعضای وابسته به کمیتهٔ المپیک است. این سازمان بر این باور است که شطرنج باید در همهٔ ملت‌ها گنجانده شود. رئیس کنونی فیده کیرسان ایلیومژینوف است. هم‌اکنون دفتر مرکزی فیده در لوزان، سوئیس قرار دارد.
qas: answers: text: فیده
question: سازمان بین‌المللی شطرنج با چه نام اختصاری بنیادگذاری شد؟

answers: text: ۱۹۲۴
question: فیده در سال چندم میلادی بنیادگذاری شد؟

answers: text: ۱۷۰
question: تا کنون چند فدراسیون عضو فیده هستند؟

answers: text: فرانسه
question: فیده در کدام کشور بنیادگذاری شد؟

answers: text: المپیک
question: فیده یکی از اعضای وابسته به کدام کمیته است؟

answers: text: کیرسان ایلیومژینوف
question: رئیس کنونی فیده چه کسی است؟

question: ایلیومژینوف در سال چندم میلادی به دنیا آمد؟

context: بازیکنان بر پایهٔ ریتینگ خود رتبه‌بندی می‌شوند. در مارس ۲۰۱۵ بالاترین ریتینگ را در بین بازیکنان شطرنج جهان ماگنوس کارلسن اهل نروژ دارد. هو ییفان چینی هم بالاترین ریتینگ را در بین بازیکن زن (رتبه ۵۹ بین کل بازیکنان) در اختیار دارد. رتبه‌بندی کشورها در شطرنج توسط فیده انجام می‌گیرد. این سازمان رتبهٔ کشورها را بر پایهٔ میانگین ریتینگ ۱۰ بازیکن برتر هر کشور تعیین می‌کند. در مارس ۲۰۱۵ به ترتیب کشورهای روسیه، چین، اوکراین، آمریکا، هند، فرانسه، ارمنستان، مجارستان، هلند و انگلستان ده رتبه اول را در اختیار دارند.
qas: answers: text: ریتینگ خود
question: بازیکنان بر چه پایه‌ای رتبه‌بندی می‌شوند؟

answers: text: ماگنوس کارلسن
question: در سال 2015 چه کسی بالاترین ریتینگ را در بین بازیکنان شطرنج جهان داشته‌است؟

answers: text: نروژ
question: ماگنوس کارلسن اهل کجا است؟

answers: text: فیده
question: رتبه‌بندی کشورها در شطرنج توسط چه کسی انجام می‌گیرد؟

question: در سال 2018 بالاترین ریتینگ را در بین بازیکنان شطرنج جهان چه کسی داشته‌است؟

context: در سال ۱۹۵۰، نخستین برنامهٔ شطرنج رایانه توسط آلن تورینگ انگلیسی نوشته شد، اما برنامهٔ او برای رقابت با بازیکنان شطرنج بسیار ضعیف بود. با این حال، این برنامه نشان داد که رایانه می‌تواند در بازی شطرنج با انسان رقابت کند. در همان سال، کلود شانون طرح خوبی برای اقدام رایانه به بازی شطرنج کشید. در سال ۱۹۵۸، برنامهٔ شطرنج برای نخستین بار یک انسان را شکست داد. در سال ۱۹۷۰، نخستین مسابقات قهرمانی بزرگ شطرنج رایانه به نام قهرمانی شطرنج رایانه آمریکای شمالی توسط انجمن ماشین‌های محاسب برگزار شد و تیم شطرنج دانشگاه نورت‌وسترن قهرمان این جام شد. در ۱۱ مه ۱۹۹۷، دیپ بلو که رایانه‌ای ساختهٔ شرکت IBM بود، توانست در ۶ بازی قهرمان جهان، گری کاسپاروف را شکست دهد. دو برد سهم دیپ بلو و یک برد سهم کاسپاروف بود و سه بازی دیگر مساوی شد. این نخستین باری بود که قهرمان شطرنج جهان از یک رایانه شکست‌خورد.
qas: answers: text: ۱۹۵۰
question: در سال چندم میلادی نخستین برنامه شطرنج رایانه نوشته شد؟

answers: text: آلن تورینگ
question: نخستین برنامه شطرنج رایانه توسط چه کسی نوشته شد؟

answers: text: انگلیس
question: آلن تورینگ اهل کدام کشور بود؟

answers: text: ۱۹۵۸
question: در سال چندم میلادی برنامه شطرنج برای اولین بار یک انسان را شکست داد؟

answers: text: کلود شانون
question: چه کسی طرح خوبی برای اقدام رایانه به بازی شطرنج کشید؟

question: در سال 1958 چه کسی در برابر برنامه شطرنج باخت؟

context: در شطرنج سرعتی همهٔ حرکت‌ها باید در زمان معینی انجام‌شوند که معمولاً هر بازیکن برای همهٔ حرکات خود پنج دقیقه وقت دارند. این بازی توسط «جو مچیو» در سال ۱۹۹۱ اختراع شد. صفحهٔ شطرنج سرعتی ۵×۶ است و در مجموع دارای ۳۰ خانه است و هر بازیکن دارای یک رخ، فیل، وزیر، شاه، اسب و ۶ سرباز جلوی آن‌ها است. این بازی قوانینی متفاوت با شطرنج استاندارد دارد. سرباز در نخستین حرکت خود فقط یک خانه می‌تواند به جلو حرکت کند؛ حرکات ان پاسان و قلعه در بازی وجود ندارند و اگر ۲۰ حرکت در بازی بدون زدن مهره‌ها و پیشرفت سرباز انجام شود، بازی تمام خواهد شد و بازیکنی برنده است که طبق امتیازات مهره‌ها، امتیازات مهره‌های درون زمینش بیشتر باشد. شطرنج سیامی یکی از محبوب‌ترین انواع شطرنج در جهان است. این بازی با دو تیم اجرا می‌شود که معمولاً هر تیم دارای دو بازیکن است. یکی از بازیکنان تیم با مهره‌های سفید بازی می‌کند و بازیکن دیگر تیم با مهره‌های سیاه در صفحه‌ای دیگر بازی می‌کند. زمان این بازی نیز مانند شطرنج سرعتی است و هر بازیکن باید در کمتر از پنج دقیقه همهٔ حرکات خود را انجام‌دهد.
qas: answers: text: سرعتی
question: در کدام نوع شطرنج همه حرکت‌ها باید در زمان معینی انجام شوند؟

answers: text: پنج دقیقه
question: در شطرنج سرعتی هر بازیکن برای همه حرکات خود چند دقیقه وقت دارد؟

answers: text: ۱۹۹۱
question: بازی شطرنج سرعتی در سال چندم میلادی اختراع شد؟

answers: text: جو مچیو
question: بازی شطرنج سرعتی توسط چه کسی اختراع شد؟

answers: text: ۵×۶
question: صفحه شطرنج سرعتی چقدر است؟

answers: text: ۳۰
question: صفحه شطرنج سرعتی دارای چند خانه است؟

answers: text: ۶
question: در بازی شطرنج سرعتی هر بازیکن چند سرباز دارد؟

question: اولین قهرمان جهان شطرنج سرعتی چه کسی بود؟

question: شطرنج سرعتی در کدام کشور اختراع شد؟