نظامی گنجوی

context: – درگذشتهٔ ۶۰۷–۶۱۲ هـ. ق) شاعر و داستان‌سرای ایرانی پارسی‌گوی در سده ششم هجری (دوازدهم میلادی)، که به‌عنوان صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات پارسی شناخته شده‌است. آرامگاه نظامی گنجوی، در حاشیه غربی شهر گنجه قرار دارد. نظامی در زمرهٔ گویندگان توانای شعر پارسی است، که نه‌تنها دارای روش و سبکی جداگانه است، بلکه تأثیر شیوهٔ او بر شعر پارسی نیز در شاعرانِ پس از او آشکارا پیداست. نظامی از دانش‌های رایج روزگار خویش (علوم ادبی، نجوم، فلسفه، علوم اسلامی، فقه، کلام و زبان عرب) آگاهی گسترده‌ای داشته و این ویژگی از شعر او به روشنی دانسته می‌شود. روز ۲۱ اسفند در تقویم رسمی ایران روز بزرگداشت نظامی گنجوی است.
qas: answers: text: به‌عنوان صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی
question: نظامی گنجوی به چه عنوان در ادبیات پارسی شناخته شده‌است؟

answers: text: در حاشیه غربی شهر گنجه
question: آرامگاه نظامی گنجوی، در کجا قرار دارد؟

answers: text: علوم ادبی، نجوم، فلسفه، علوم اسلامی، فقه، کلام و زبان عرب
question: نظامی از کدام دانش‌های رایج روزگار خود آگاهی گسترده‌ای داشته‌است؟

answers: text: روز ۲۱ اسفند
question: چه روزی در تقویم رسمی ایران روز بزرگداشت نظامی گنجوی است؟

answers: text: نظامی گنجوی
question:  روز ۲۱ اسفند در تقویم رسمی ایران روز بزرگداشت چه کسی است؟

question: نظامی گنجوی در چه تاریخی به دنیا آمده‌است؟

context: دربارهٔ زادگاه پدری او اختلاف نظر است. برخی از منابع او را از اهالی تفرش یا فراهان و برخی او را از طبقه دهقانان (ایرانیان) آران می‌دانند. در رابطه با پدر او، بهروز ثروتیان این بیت در لیلی و مجنون را شاهد می‌آورد («دهقان فصیح پارسی‌زاد - از حال عرب چنین کند یاد») و می‌نویسد: «دهقان فصیح پارسی‌زاد: نظامی گنجهای/عرب:مجنون و پدر او/یادداشت- سرآغاز بندهای لیلی و مجنون همه به توضیحی کنایی آراسته‌است و شاعر بالکنایه اشاره می‌کند که این بخش از خود اوست یا در داستان اصلی و به زبان عربی آمده‌است. بیت اول بند ۳۶ از اهمیت به‌سزایی از نظر تاریخ تحقیق در زندگی و آثار نظامی برخوردار است و آن اینکه شاعر شغل و موقعیت اجتماعی خود را که «دهقان» بوده‌است و همچنین نژاد او که خود را «پارسی زاده» می‌نامد، به تصریح بیان داشته و هیچ‌گونه تردیدی در صحت بیت و مطلب نیست و با تحقیق دربارهٔ دهقانان قرن ششم در آذربایجان و بررسی «پارسی» که آیا نظر او «ایرانی» است یا زبان «پارسی» یا هر دو، گوش‌های از حیات و موقعیت اجتماعی شاعر آشکار می‌گردد."
qas: answers: text: از اهالی تفرش یا فراهان
question: برخی از منابع نظامی را اهل کدام شهر می‌دانند؟

answers: text: طبقه دهقانان
question: نظامی جز کدام طبقه اجتماعی است؟

answers: text: پارسی زاده
question: نظامی خود را از چه نژادی می‌نامد؟

question: تفرش در کدام استان کشور قرار دارد؟

context: نظامی همه عمر خود را در گنجه در زهد و عزلت به‌سر برد و تنها در سال ۵۸۱ سفری کوتاه به دعوت سلطان قزل ارسلان (درگذشتهٔ ۵۸۷) به سی فرسنگی گنجه رفت و از آن پادشاه عزت و حرمت دید. نظامی هرچند شاعری مدح‌پیشه نبوده، با تعدادی از فرمانروایان معاصر مربوط بوده‌است، از جمله: فخرالدین بهرامشاه پادشاه ارزنگان از دست‌نشاندگان قلج ارسلان سلطان سلجوقی روم که کتاب مخزن الاسرار را به نام او کرده‌است، اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان که منظومه خسرو و شیرین به او تقدیم شده‌است، طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز که در همین منظومه از ایشان نام برده‌است، ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه که لیلی و مجنون را به نام او کرده‌است.
qas: answers: text: گنجه
question: نظامی همه عمر خود را در کجا به‌سر برد؟

answers: text: ۵۸۱
question: نظامی در چه سالی سفری کوتاه به دعوت سلطان قزل ارسلان به سی فرسنگی گنجه رفت؟

answers: text: سلطان قزل ارسلان
question: نظامی در سال ۵۸۱ به دعوت چه کسی به سی فرسنگی گنجه رفت؟

answers: text: ۵۸۷
question:  سلطان قزل ارسلان در چه سالی درگذشت؟

answers: text: فخرالدین بهرامشاه پادشاه ارزنگان از دست‌نشاندگان قلج ارسلان سلطان سلجوقی روم که کتاب مخزن الاسرار را به نام او کرده‌است، اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان که منظومه خسرو و شیرین به او تقدیم شده‌است، طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز که در همین منظومه از ایشان نام برده‌است، ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه که لیلی و مجنون را به نام او کرده‌است.
question: نظامی با کدام فرمانروایان معاصر بوده‌است؟

answers: text: فخرالدین بهرامشاه پادشاه ارزنگان از دست‌نشاندگان قلج ارسلان سلطان سلجوقی روم
question: نظامی کتاب مخزن الاسرار را به نام چه کسی کرده‌است؟

answers: text: اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان
question: نظامی منظومه خسرو و شیرین را به چه کسی تقدیم کرده‌است؟

answers: text: طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز
question: در منظومه خسرو و شیرین نظامی نام چه کسانی آورده شده‌است؟

answers: text: ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه
question: نظامی لیلی و مجنون را به نام چه کسی کرده‌است؟

question: اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان حکمران چه مناطقی بود؟

question: کتاب مخزن الاسرار در چه قرنی نوشته شده‌است؟

question: ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه در چه سالی درگذشت؟

context: نخستین کسی که سعی وافری در ارائهٔ مجموعه‌ای منسجم و مصحح از آثار نظامی کرد، وحید دستگردی بود که حاصل کارش بین ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۷ خورشیدی منتشر شد. پس از وی چاپ‌های دیگری نیز انتشار یافت که از جملهٔ آنها مجموعهٔ شش جلدی با تصحیح و توضیح  بهروز ثروتیان است که از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۹ توسط انتشارات توس به چاپ رسیده‌است، و دوباره در سال ۱۳۸۶ با تصحیح و شرح مجدد توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده‌است. برات زنجانی نیز خمسهٔ نظامی را به همراه دیوان قصائد و غزلیات تصحیح کرده که توسط انتشارات دانشگاه تهران منتشر شده‌است. خمسهٔ نظامی گنجه‌ای در فهرست میراث مستند برنامهٔ حافظهٔ جهانی یونسکو از سوی ایران ثبت گردیده‌است. تصحیح دیگری نیز توسط تقی پورنامداریان و مصطفی موسوی در دست تهیه است.
qas: answers: text: وحید دستگردی
question: نخستین کسی که سعی وافری در ارائه مجموعه‌ای منسجم و مصحح از آثار نظامی کرد، چه کسی بود؟

answers: text: بین ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۷
question: حاصل کار وحید دستگردی بین چه سال‌‌هایی منتشر شد؟

answers: text: برات زنجانی
question: خمسهٔ نظامی و دیوان قصائد و غزلیات نظامی را چه کسی تصحیح کرده‌است؟

answers: text: انتشارات دانشگاه تهران
question: خمسه نظامی و دیوان قصائد و غزلیات نظامی که برات زنجانی تصحیح کرده، توسط کدام انتشارات منتشر شده‌است؟

answers: text: میراث مستند برنامهٔ حافظهٔ جهانی یونسکو
question: خمسهٔ نظامی گنجه‌ای در کدام فهرست از سوی ایران ثبت گردیده‌است؟

answers: text: تقی پورنامداریان و مصطفی موسوی
question: تصحیح آثار نظامی توسط چه کسانی در دست تهیه است؟

question: سازمان جهانی یونسکو با چه هدفی تأسیس شده‌است؟

question: سازمان جهانی یونسکو در چه سالی تأسیس شده‌است؟

answers: text: انتشارات امیرکبیر
question: در سال ۱۳۸۶ تصحیح آثار نظامی توسط کدام انتشارت منتشر شده‌است؟

answers: text: انتشارات توس
question: مجموعه شش جلدی آثار نظامی با تصحیح و توضیح بهروز ثروتیان است که از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۹ توسط کدام انتشارات به چاپ رسیده‌است؟

answers: text: بهروز ثروتیان
question: مجموعه شش جلدی آثار نظامی با تصحیح و توضیح چه کسی از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۹ توسط انتشارات توس به چاپ رسیده‌است؟

question: بهروز ثروتیان در چه سالی زاده شده‌است؟

question: بهروز ثروتیان در چه زمینه‌ای تخصص دارد؟

context: نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند.
qas: answers: text: امیرخسرو دهلوی
question: نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، چه کسی است؟

answers: text: نورالدین عبدالرحمن جامی
question: چه کسی منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است؟

answers: text: هفت پیکر
question: نورالدین عبدالرحمن جامی در کدام اثر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است؟

answers: text: هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی
question:  در دوره تیموری و دوره صفوی کدام شاعران منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند؟

answers: text: سلمان ساوجی
question: چه کسی از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است؟

answers: text: در فراق‌نامه
question: سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در کدام اثر او مشهود است؟

answers: text: سهیلی جغتایی
question: چه کسی منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است؟

answers: text: از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است
question: تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از کدام شاعران است؟

answers: text: ۸۶ نظیره‌پرداز
question: در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، چند نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند؟


question: سهیلی جغتایی در چه سالی منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است؟

question: آثار نورالدین عبدالرحمن جامی را نام ببرید

answers: text: تا دوره قاجار
question: روند بازآفرینی لیلی و مجنون تا چه دوره‌‌ای ادامه یافته‌است؟

question: سلمان ساوجی در چه قرنی می‌زیست؟

context: علاوه بر منظومه‌هایی که به نقل روایت لیلی و مجنون پرداخته‌اند، شعرای دیگر فارسی‌زبان با شیوه دیگری به این داستان اشاره کرده‌اند. برخی از آنان مضامین گفته شده در روایت‌های قبلی را در اشعار خود به کار برده‌اند و برخی دیگر بدون روایت کامل داستان، مضامین نوی بر داستان افزوده‌اند یا حوادث فرعی داستان را به ابتکار خود تغییر داده و به گونه متفاوتی بیان کرده‌اند و به ذکر حوادثی پرداخته‌اند که در هیچ‌یک از روایات قبلی داستان گفته نشده‌است. برای نمونه عطار نیشابوری از شعرایی است که اگرچه روایت کاملی از عشق لیلی و مجنون را به نظم نیاورده، ولی حکایات و مضامین فراوانی بر آن افزوده‌است. برخی از این حکایات حتی با اصل داستان نظامی نیز در تناقض است. برای نمونه عطار، مولوی و وحشی بافقی همگی از روی نازیبای لیلی خبر می‌دهند.
qas: answers: text: عطار، مولوی و وحشی بافقی
question: کدام شاعران از روی نازیبای لیلی خبر می‌دهند؟


answers: text: عطار نیشابوری
question: کدام شاعر از شعرایی است که اگرچه روایت کاملی از عشق لیلی و مجنون را به نظم نیاورده، ولی حکایات و مضامین فراوانی بر آن افزوده‌است؟

answers: text: در تناقض است
question: برخی از حکایات داستان لیلی و مجنون نظامی با اصل داستان آن چه ارتباطی دارد؟

question: عطار نیشابوری در چه قرنی می‌زیست؟

question: آثار عطار نیشابوری را نام ببرید

question: وحشی بافقی در چه سالی متولد شده‌است؟

question: آثار وحشی بافقی را نام ببرید

question: وحشی بافقی در چه سالی در گذشت؟

context: علاوه بر ترجمه لیلی و مجنون نظامی به زبان ترکی، در ادبیات ترکی منظومه‌های تقلیدی‌ای از لیلی و مجنون سروده شدند که اغلب تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده و به داستان اصلی وفاداری نشان داده‌اند. ازجمله شاعران ترک که مثنوی لیلی و مجنون سروده‌اند، محمد فضولی است. این مثنوی در سال ۹۴۲ قمری سروده شده‌است. اعتقاد بر این است که این مثنوی تحت نفوذ نظامی سروده شده‌است؛ ولی یک محقق ترک به نام نهاد تارلان مدعی است که فضولی در سرودن این منظومه تحت تأثیر هیچ‌کس نبوده و این منظومه را زاده قریحه و شخصیت فضولی دانسته‌است.
qas: answers: text: محمد فضولی
question: ازجمله شاعران ترک که مثنوی لیلی و مجنون را سروده‌ چه کسی است؟

answers: text: سال ۹۴۲ قمری
question: محمد فضولی مثنوی لیلی و مجنون را در چه سالی سروده است؟

answers: text: نهاد تارلان
question: کدام محقق ترک مدعی است که فضولی در سرودن منظومه لیلی و مجنون تحت تأثیر هیچ‌کس نبوده و این منظومه را زاده قریحه و شخصیت فضولی دانسته‌است؟

question: محمد فضولی در چه سالی از دنیا رفت؟

question: منظومه به چه معناست؟

context: بنابر قول گیراگوس گاندزاکـِتسی (تاریخ‌نگار و کشیش ارمنی در دوران نظامی گنجوی و خود نیز از اهالی شهر گنجه)، پیش از حمله مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای انبوه جمعیت پارسیان و اقلیتی از مسیحیان بود. باید توجه داشت که گیراگوس بین پارسی و عربی و ترک تفاوت می‌گذاشته‌است و وقتی در متن خود ساکنان شهر گنجه را پارسی می‌خواند منظورش پارسی است نه نام عمومی برای تمام مسلمانان. او برای اعراب از واژهٔ «تاچیک» (Tachik همان تاجیک یا تازیک = تازی = عرب = مسلمان - نیز بنگرید به نوشتارهای پارسی میانه همچون جاماسپ‌نامه) استفاده می‌کند و عربان را تاچیک می‌خواند. او ترکان را تئورک (T'urk) می‌نویسد. برای نمونه در فصل ۱۸ می‌نویسد که «جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان ایرانیان (پارسیان) و تاچیکان و تئورکان گرد آورد.».
qas: answers: text: تاریخ‌نگار و کشیش ارمنی در دوران نظامی گنجوی و خود نیز از اهالی شهر گنجه
question: گیراگوس گاندزاکـِتسی که بود؟

answers: text: جمعیت پارسیان و اقلیتی از مسیحیان بود.
question: پیش از حمله مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای چه جمعیتی بود؟

answers: text: تاچیک
question:  گیراگوس گاندزاکـِتسی برای اعراب از چه واژه‌ای استفاده می‌کند؟

answers: text: تئورک
question: گیراگوس گاندزاکـِتسی ترکان را با چه واژه‌ای می‌نویسد؟

answers: text: تاچیکان و تئورکان
question: جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان چه کسانی گرد آورد؟

context: در سال ۱۳۸۱ انتشارات «اندیشه نو» کتابی با عنوان «دیوان نظامی گنجوی؛ تورکجه یئنی تاپیلان» (دیوان نویافته ترکی نظامی گنجوی) را منتشر کرد. بر روی این کتاب عنوان غیرعلمی و ناشیانه «برای اولین بار در دنیا» درج شده بود و مصحح کتاب مدعی بود که نسخه خطی کتاب توسط فردی به نام «صدیار وظیفه، ائل اوغلی» اهل جمهوری آذربایجان کشف شده‌است. به باور پژوهشگران، مصحح کتاب محمدزاده صدیق هیچ دلیل قاطعی بر اصالت کتاب نداشته‌است، بلکه مصحح کتاب به ابیاتی از اشعار فارسی نظامی گنجوی اشاره کرده و آن را دال بر وجود دیوان اشعار ترکی نظامی گنجوی قلمداد نموده ولی به باور پژوهشگران این ابیات هیچ اشاره ای به وجود دیوان اشعار ترکی برای نظامی گنجوی ندارند:
qas: answers: text: «دیوان نظامی گنجوی؛ تورکجه یئنی تاپیلان» (دیوان نویافته ترکی نظامی گنجوی)
question: در سال ۱۳۸۱ انتشارات «اندیشه نو» کتابی با چه عنوانی منتشر کرد؟

answers: text: صدیار وظیفه، ائل اوغلی
question: نسخه خطی کتاب دیوان «نظامی گنجوی؛ تورکجه یئنی تاپیلان» توسط چه کسی کشف شده‌است؟

answers: text: جمهوری آذربایجان
question: صدیار وظیفه، ائل اوغلی اهل کدام کشور است؟