ناصرالدین الطوسی

context: خواجه نصیرالدین طوسی با نام اصلی ابوجعفر محمد بن محمد بن حسن طوسی، (زادهٔ شنبه ۵ اسفند ۵۷۹ در توس - درگذشتهٔ دوشنبه ۱۱ تیر ۶۵۳ در بغداد) شاعر، همه‌چیزدان، فیلسوف، متکلم، فقیه، ستاره‌شناس، اندیشمند، ریاضیدان، منجم، پزشک و معمار ایرانی قرن هفتم هجری قمری است. کنیه‌اش «ابوجعفر» و به القابی چون «نصیرالدین»، «محقق طوسی»، «استاد البشر» و «خواجه» شهرت دارد. خواجه نصیرالدین کتاب‌های فراوانی تالیف کرده‌است و در موضوعاتی مانند ریاضی، مهندسی، نثر و عرفان کتاب‌هایی نوشته‌است. طوسی پیشرفت‌های علمی فراوانی ایجاد کرد. در نجوم، طوسی جداول بسیار دقیق از حرکت سیاره‌ای ایجاد کرد، که یک مدل سیاره‌ای به روز شده و انتقاداتی از نجوم بطلمیوسی بود. وی همچنین در زمینه منطق، ریاضیات و به ویژه مثلثات، زیست‌شناسی و شیمی گام‌های بلندی برداشت. خواجه نصیرالدین میراث بزرگی را برجا گذاشت. برخی طوسی را یکی از بزرگترین دانشمندان اسلام قرون وسطی می‌دانند، از آنجا که او اغلب، در نوع خود خالق مثلثات به عنوان یک رشته ریاضی محسوب می‌شود. دانشمند مسلمان ابن خلدون (۱۴۰۶–۱۳۳۲) خواجه نصیرالدین را بزرگترین دانشمند پارسی ایران پس از اسلام دانسته‌است. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد او احتمالا بر نظریه خورشید مرکزی کوپرنیک تاثیر داشته‌است.
qas: answers: text: ابوجعفر محمد بن محمد بن حسن طوسی
question: نام کامل خواجه نصیرالدین طوسی چیست؟

answers: text: ۵ اسفند ۵۷۹
question: خواجه نصیرالدین طوسی در چه تاریخی متولد شده‌است؟

answers: text: ۱۱ تیر ۶۵۳
question: خواجه نصیرالدین طوسی در چه تاریخی دارفانی را وداع گفت؟

answers: text: توس
question: خواجه نصیرالدین طوسی در کجا متولد شده‌است؟

answers: text: بغداد
question: خواجه نصیرالدین طوسی در کجا از دنیا رفت؟

answers: text: شاعر، همه‌چیزدان، فیلسوف، متکلم، فقیه، ستاره‌شناس، اندیشمند، ریاضیدان، منجم، پزشک و معمار ایرانی
question: خواجه نصیرالدین طوسی کیست؟

answers: text: هفتم هجری قمری
question: خواجه نصیرالدین طوسی در چه قرنی می‌زیسته‌است؟

answers: text: ابوجعفر
question: کنیه خواجه نصیرالدین طوسی چیست؟

answers: text: «نصیرالدین»، «محقق طوسی»، «استاد البشر» و «خواجه»
question: القاب خواجه نصیرالدین طوسی چیست؟

answers: text: بطلمیوس
question: خواجه نصیرالدین طوسی در نجوم با ایجاد یک مدل سیاره‌ای به روز شده نسبت به چه کسی انتقاد کرد؟

answers: text: خواجه نصیرالدین طوسی
question: خالق مثلثات به عنوان یک رشته ریاضی چه کسی است؟

answers: text: دانشمند مسلمان
question: ابن خلدون کیست؟

answers: text: ۱۳۳۲
question: ابن خلدون در چه سالی متولد شده‌است؟

answers: text: ۱۴۰۶
question: ابن خلدون در چه سالی درگذشته‌است؟

answers: text: خواجه نصیرالدین طوسی
question: براساس شواهد چه کسی بر نظریه خورشید مرکزی کوپرنیک تاثیر داشته‌است؟

answers: text: خواجه نصیرالدین را بزرگترین دانشمند پارسی ایران پس از اسلام دانسته‌است
question:  ابن خلدون راجع به خواجه نصیرالدین طوسی چه می‌گوید؟

question: کوپرنیک کیست؟

question: مثلثات چیست؟

question: بطلمیوس کیست؟

question: توس در کجا واقع شده‌است؟

answers: text: خواجه نصیرالدین طوسی
question: استاد البشر از القاب چه کسی است؟

question: نظریه خورشید مرکزی کوپرنیک چه بود؟

context: دربارهٔ زادگاه خواجه نصیرالدین طوسی اختلاف است بعضی کتاب‌ها و منابع پدر وی را «شیخ وجیه الدین محمد بن حسن» از بزرگان و دانشوران قم می‌دانند اما در بعضی منابع پدر او را زاده روستای جهرود، قم می‌دانند که به همراه خانواده برای زیارت امام هشتم شیعیان به مشهد عازم می‌شود و پس از زیارت، در هنگام بازگشت به علت بیماری همسرش، در یکی از محله‌های شهر توس مستقر می‌شود؛ و پس از چندی به درخواست اهالی محل علاوه بر اقامهٔ نماز جماعت در مسجد، به تدریس در مدرسه علمیّه مشغول می‌گردد. خواجه نصیر طوسی در ایام اقامت پدر در آنجا در پانزدهم جمادی‌الاول سال ۵۹۸ ق، متولد گردید؛ و پدرش با یاد دادن قرآن کریم به او، او را «محمد» نامید.
qas: answers: text: شیخ وجیه الدین محمد بن حسن
question: نام پدر خواجه نصیرالدین طوسی چیست؟

answers: text: از بزرگان و دانشوران قم می‌دانند
question: شیخ وجیه الدین محمد بن حسن کیست؟

answers: text: قم
question: روستای جهرود برای کدام استان است؟

answers: text: مشهد
question: امام هشتم شیعیان در کدام شهر به شهادت رسیدند؟

answers: text: پانزدهم جمادی‌الاول سال ۵۹۸
question: تاریخ تولد قمری خواجه نصیر طوسی چیست؟

answers: text: محمد
question: پدر خواجه نصیر طوسی او را چه نامید؟

answers: text: مشهد
question: شهر توس در کدام استان کنونی قرار داشت؟

question: امام هشتم شیعیان چه نام دارد؟

question: وسعت مشهد چقدر است؟

question: قرآن کریم دارای چند سوره است؟

context: روزهای کودکی و نوجوانی خواجه توسی در شهر توس سپری شد. وی در این روزها پس از خواندن و نوشتن، قرائت قرآن، قواعد زبان عربی و فارسی، معانی و بیان و حدیث را نزد پدر خویش آموخت. پس از آن به توصیه پدر، نزد دایی‌اش «نورالدین علی بن محمد شیعی» که از دانشمندان نامور در ریاضیات، حکمت و منطق بود، به فراگیری آن علوم پرداخت. سپس با راهنمایی پدر در محضر «کمال الدین محمد حاسب» که از دانشوران نامی در ریاضیات بود، به تحصیل پرداخت اما هنوز چند ماهی نگذشته بود که استاد آهنگ سفر کرد و آورده‌اند که وی به پدر او چنین گفت: من آنچه می‌دانستم به او (خواجه نصیر) آموختم و اکنون سؤالهایی می‌کند که گاه پاسخش را نمی‌دانم!
qas: answers: text: نورالدین علی بن محمد شیعی
question: نام دایی خواجه نصیر طوسی چیست؟

answers: text: از دانشمندان نامور در ریاضیات، حکمت و منطق بود
question: نورالدین علی بن محمد شیعی کیست؟

answers: text: از دانشوران نامی در ریاضیات بود
question: کمال الدین محمد حاسب چیست؟

answers: text: من آنچه می‌دانستم به او (خواجه نصیر) آموختم و اکنون سؤالهایی می‌کند که گاه پاسخش را نمی‌دانم
question: کمال الدین محمد حاسب در مورد خواجه نصیر طوسی به پدرش چه گفته‌است؟

question: کمال الدین محمد حاسب در چه سال‌هایی می‌زیسته‌است؟

context: خواجه سپس به نیشابور پای نهاد و به توصیه دایی پدر به مدرسه سراجیه رفت و مدت یک سال نزد سراج الدین قمری که از استادان بزرگ درس خارج فقه و اصول در آن مدرسه بود، به تحصیل پرداخت. سپس در محضر استاد فریدالدین داماد نیشابوری - از شاگردان امام فخر رازی - کتاب «اشارات ابن سینا» را فرا گرفت. پس از مباحثات علمی متعدد فرید الدین با خواجه، علاقه و استعداد فوق العادة خواجه نسبت به دانش اندوزی نمایان شد و فریدالدین او را به یکی دیگر از شاگردان فخر رازی معرفی کرد و بدین ترتیب نصیرالدین طوسی توانست کتاب «قانون ابن سینا» را نزد «قطب الدین مصری شافعی» به خوبی بیاموزد. وی علاوه بر کتابهای فوق از محضر عارف معروف آن دیار «عطار نیشابوری» (متوفی ۶۲۷ ه‍.ق) نیز بهره‌مند شد.
qas: answers: text: نیشابور
question: مدرسه سراجیه در کدام شهر بود؟

answers: text: از استادان بزرگ درس خارج فقه و اصول
question: سراج الدین قمری کیست؟

answers: text: امام فخر رازی
question: استاد فریدالدین داماد نیشابوری از شاگردان چه کسی بود؟

answers: text: استاد فریدالدین داماد نیشابوری
question: خواجه نصیرالدین طوسی کتاب اشارات ابن سینا را پیش چه کسی آموخت؟

answers: text: قطب الدین مصری شافعی
question: خواجه نصیرالدین طوسی کتاب قانون ابن سینا را پیش چه کسی آموخت؟

answers: text: ۶۲۷ ه‍.ق
question: عطار نیشابوری در چه سالی درگذشته‌است؟

answers: text: نیشابور
question: عطار نیشابوری عارف معروف کدام شهر است؟

answers: text: ابن سینا
question: کتاب قانون اثر کیست؟

answers: text: ابن سینا
question: کتاب اشارات اثر کیست؟

question: فخر رازی کیست؟

question: ابن سینا کیست؟

question: عطار نیشابوری کیست؟

answers: text: سراجیه
question: خواجه نصیر طوسی در نیشابور به کدام مدرسه رفت؟

context: از آنجا که وجود اسماعیلیان حاکمیت و قدرت سیاسی مغولان را به خطر می‌انداخت هلاکوخان در سال ۶۵۱ ه‍.ق با اعزام لشکری به قهستان آنجا را فتح کرد. حاکم قلعه پس از مشورت با خواجه نصیر، علاوه بر تسلیم کامل قلعه، از مغولان اطاعت کرد و چندی پس از آن در سال ۶۵۶ ه‍.ق تاج و تخت اسماعیلیان در ایران برچیده شد و بدین سان خواجه نصیر بزرگترین گام را در جلوگیری از جنگ و خون‌ریزی و قتل‌عام مردم برداشته، از این رو نزد خان مغول احترام و موقعیت ویژه‌ای یافت. برخی گفته‌اند هلاکو به جز خواجه نصیرالدین طوسی و دو پزشک دیگر، رکن الدین و همه همراهان وی را به قتل رساند و زنده‌نگه‌داشتن خواجه نصیر به دلیل آن بود که هلاکو از جایگاه علمی و فکری او مطلع بود. از آن پس خواجه نصیر همراه هلاکوخان بود و بعدها نزد او مقامی بلند یافت و مورد اعتماد خان قرار گرفت هلاکو بدون مشورت خواجه هیچ تصمیمی نمی‌گرفت، هیچ سفری نمی‌رفت و هیچ حکمی نمی‌داد.
qas: answers: text: هلاکوخان
question: چه کسی در سال ۶۵۱ ه‍.ق با اعزام لشکری به قهستان آنجا را فتح کرد؟

answers: text: ۶۵۱ ه‍.ق
question: هلاکوخان در چه سالی با اعزام لشکری به قهستان آنجا را فتح کرد؟

answers: text: قهستان
question: هلاکوخان در سال ۶۵۱ ه‍.ق با اعزام لشکری به کدام منطقه آنجا را فتح کرد؟

answers: text: اسماعیلیان
question: چه کسانی حاکمیت و قدرت سیاسی مغولان را به خطر می‌انداختند؟

answers: text: ۶۵۶ ه‍.ق
question: در چه سالی تاج و تخت اسماعیلیان در ایران برچیده شد؟

answers: text: خواجه نصیر
question: هلاکوخان بدون مشورت با چه کسی هیچ تصمیمی نمی‌گرفت؟

answers: text: هلاکوخان
question: خواجه نصیر همزمان با کدام حاکم مغول زندگی می‌کرد؟

question: هلاکوخان کیست؟

question: قهستان شامل کدام مناطق امروزی است؟

question: اسماعیلیان چه کسانی بودند؟

context: خواجه نصیر با استفاده از آرای فلسفی ابن سینا کلام شیعه را بر برهان‌های عقلی مبتنی کرد. اثر وی به نام تجرید الاعتقاد یکی از مهم‌ترین متون کلامی شیعه است که شرح‌های متعددی بر آن نگاشته شده‌است. کتاب تجرید العقائد یکی از نوشته‌های پرتاثیر خواجه در دانش کلام است. این کتاب سهم عمده‌ای در تحول علم کلام داشته‌است و به مدت چند قرن متوالی به عنوان متن معیار محسوب می‌شده‌است. گفته شده‌است که بسیاری از مکاتب فلسفی همچون مکتب شیراز، نوآوری‌های خویش را با توجه به متن این کتاب آشکار کرده‌اند. در مکتب فلسفی اصفهان تا اندازه‌ای این کتاب در حاشیه قرار گرفت و بیشتر به عنوان متنی کلامی ملاحظه شد. کلام فلسفی هم در میان شیعیان و هم در میان اهل سنت مورد توجه بوده‌است چنان‌که کتاب طوالع قاضی بیضاوی و مواقف عضدالدیم ایجی نظایر کتاب تجرید در میان اهل سنت‌اند.
qas: answers: text: آرای فلسفی ابن سینا
question: خواجه نصیر با استفاده از چه چیزی کلام شیعه را بر برهان‌های عقلی مبتنی کرد؟

answers: text: کلام شیعه را بر برهان‌های عقلی مبتنی کرد
question: خواجه نصیر با استفاده از آرای فلسفی ابن سینا چه کرد؟

answers: text: تجرید الاعتقاد
question: از مهم‌ترین متون کلامی شیعه کدام است؟

answers: text: خواجه نصیر
question: تجرید الاعتقاد اثر کیست؟

answers: text: یکی از مهم‌ترین متون کلامی شیعه است
question: تجرید الاعتقاد چیست؟

answers: text: خواجه نصیر
question: تجرید العقائد اثر کیست؟

answers: text: یکی از نوشته‌های پرتاثیر خواجه در دانش کلام است
question: تجرید العقائد چیست؟

answers: text: تجرید العقائد
question: مکتب شیراز، نوآوری‌های خویش را با توجه به متن کدام کتاب آشکار کرده‌اند؟

answers: text: قاضی بیضاوی
question: کتاب طوالع اثر کیست؟

answers: text: عضدالدیم ایجی
question: کتاب مواقف اثر کیست؟

answers: text: کتاب طوالع قاضی بیضاوی و مواقف عضدالدیم ایجی
question: کدام کتاب‌ها از نظایر کتاب تجرید در میان اهل سنت‌اند؟

question: قاضی بیضاوی کیست؟

question: عضدالدیم ایجی کیست؟

question: ابن سینا در چه تاریخی متولد شده‌است؟

context: دو قرن پیش از خواجه، تحولات کلامی بنوعی با ابوالحسین بصری آغاز شد و فخر رازی در کتاب محصل این رویکرد را ادامه داد. ابوالحسین بصری که از شاگردان قاضی عبدالجبار معتزلی بود از پیروان بهشمی بود. بصری تحت تأثیر آموزه‌های فلسفی در برخی آموزه‌های معتزلی تجدید نظرهایی را آغاز کرد که همزمان با تدوین آثار این سینا در خراسان همراه شد. تأثیر نظرات فلسفی و شهرت آن‌ها بیشتر به خاطر کتب غزالی یعنی مقاصد الفلاسفه و تهافت بود که باعث شهرت آرای فلسفی ابن سینا در میان متکلمان شد. مکتب ابوالحسین بصری توسط یکی از شاگردانش به نام ملاحمی گسترش یافت. اندیشه‌های فخر رازی و ملاحمی و بصری تأثیر بسزایی در فلسفی شدن کلام شیعه داشتند متکلمان امامی همچون سدیدالدین حمصی نیز در اواخر سده ششم هجری با آموزه‌های بصری آشنا شدند و از وی تأثیر پذیرفتند. در واقع می‌توان گفت که خواجه با سه سنت آشنا بود. نخست سنت ابوالحسین بصری که در برخی آثار خواجه تأثیر واضحی دارد. دیگر سنت فلسفی ابن سینا و شارحان وی در خراسان قرار داشت؛ و سنت رواج نظرات فخر رازی و تأثیری پذیری خواجه از وی بود. بیشتر کتب کلامی و فلسفی فخر در زمان خواجه در خراسان رایج بوده‌است.
qas: answers: text: ابوالحسین بصری
question: تحولات کلامی با چه کسی آغاز شد؟

answers: text: فخر رازی
question: کتاب محصل اثر کیست؟

answers: text: فخر رازی
question: چه کسی بعد از ابوالحسین بصری در کتاب محصل تحولات کلامی را ادامه داد؟

answers: text: قاضی عبدالجبار معتزلی
question: ابوالحسین بصری از شاگردان چه کسی بود؟

answers: text: بهشمی
question: قاضی عبدالجبار معتزلی از پیروان چه کسی بود؟

answers: text: غزالی
question: مقاصد الفلاسفه و تهافت اثر کیست؟

answers: text: ابوالحسین بصری
question: ملاحمی از شاگردان چه کسی بود؟

answers: text: فخر رازی و ملاحمی و بصری
question: اندیشه‌های چه کسانی تأثیر بسزایی در فلسفی شدن کلام شیعه داشتند؟

question: ابوالحسین بصری کیست؟

question: غزالی کیست؟

question: آثار غزالی را نام ببرید؟