جایزه نوبل

context: جایزه نوبل معتبرترین جایزه‌ای است که در حوزه‌های علمی به یک دانشمند تعلق می‌گیرد. جایزه نوبل در سال ۱۸۹۵، به وصیت کارخانه‌دار و شیمی‌دان سوئدی، آلفرد نوبل که بیشتر او را به دلیل ابداع دینامیت می‌شناسند پایه‌گذاری شد.
qas: answers: text: جایزه نوبل
question: معتبرترین جایزه‌ای که در حوزه‌های علمی به یک دانشمند تعلق می‌گیرد، چیست؟

answers: text: کارخانه‌دار و شیمی‌دان سوئدی، آلفرد نوبل
question: جایزه نوبل به وصیت چه کسی پایه‌گذاری شد؟

answers: text: ۱۸۹۵
question: جایزه نوبل در چه سالی پایه‌گذاری شد؟

answers: text: آلفرد نوبل
question: چه کسی دینامیت را ابداع کرد؟

question: نخستین کسی که جایزه نوبل را دریافت کرد که بود؟

context: در سال ۱۹۶۸ "Sveriges Riksbank"، بانک مرکزی سوئد، جایزه علوم اقتصادی "Sveriges Riksbank" (جایزه یادبود نوبل اقتصاد) را به یاد آلفرد نوبل پایه‌گذاری کرد. اساس این جایزه، کمک‌های مالی بانک مرکزی سوئد به مناسبت سیصدمین سالگرد تأسیس بانک به بنیاد نوبل در سال ۱۹۶۸ است. اولین جوایز نوبل علوم اقتصاد در سال ۱۹۶۹ به "راگنار فریش" و "یان تینبرگن" اهدا شد. اعطا جایزه نوبل علوم اقتصاد توسط فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد (در استکهلم، سوئد) و طبق همان اصولی که برای جوایز نوبل از سال ۱۹۰۱ وجود داشته، انجام می‌شود. با این حال، این جایزه جزو جوایز نوبل به حساب نمی‌آید؛ از آنجا که بخشی از جوایز پنجگانه نوبل که برپایه وصیت آلفرد نوبل در سال ۱۸۹۵ پایه‌گذاری شد، نیست.
qas: answers: text: راگنار فریش" و "یان تینبرگن"
question: اولین جوایز نوبل علوم اقتصاد در سال ۱۹۶۹ به چه کسانی اهدا شد؟

answers: text: ۱۹۶۹
question: اولین جوایز نوبل علوم اقتصاد در چه سالی اهدا شد؟

answers: text: توسط فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد (در استکهلم، سوئد) و طبق همان اصولی که برای جوایز نوبل از سال ۱۹۰۱ وجود داشته، انجام می‌شود.
question: اعطا جایزه نوبل علوم اقتصاد چگونه است؟

context: بین سالهای ۱۹۰۱ و ۲۰۱۹، جوایز نوبل (و جوایز نوبل علوم اقتصاد از سال ۱۹۶۹ به بعد) ۵۹۷ بار به ۹۵۰ شخص و سازمان اعطا شد؛ که برخی از افراد بیش از یک بار جایزه گرفتند. در مجموع این تعداد شامل ۲۷ سازمان و ۹۰۸ شخص مجزا می‌شود. مراسم اهدای جوایز نوبل سالانه در استکهلم سوئد برگزار می‌شود (به استثنای مراسم جایزه صلح نوبل، که در شهر اُسلو در کشور نروژ برگزار می‌شود). هر برنده (معروف به "جایزه دار")، مدال طلا، لوح و مبلغی پول به تصمیم بنیاد نوبل دریافت می‌کند. (از سال ۲۰۲۰، هر جایزه به مبلغ ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ کرون، یا ۹۳۵٬۳۶۶ دلار آمریکا، ۸۴۸٬۶۷۸ یورو، یا ۷۱۶٬۲۲۴ پوند ارزش دارد) مدال‌های جایزه نوبل تا پیش از سال ۱۹۸۰ میلادی با طلای ۲۳ عیار ساخته می‌شدند و از آن سال به بعد در ساخت آنها از الکتروم ۱۸ عیار به همراه روکش طلای ۲۴ عیار استفاده شد.
qas: answers: text: ۹۵۰
question: بین سالهای ۱۹۰۱ و ۲۰۱۹، جوایز نوبل به چند شخص و سازمان اعطا شد؟

answers: text: استکهلم سوئد
question: مراسم اهدای جوایز نوبل سالانه در کدام شهر برگزار می‌شود؟

answers: text: مدال طلا، لوح و مبلغی پول
question: برنده جایزه نوبل چه هدایایی را دریافت می‌کند؟

answers: text: ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ کرون، یا ۹۳۵٬۳۶۶ دلار آمریکا، ۸۴۸٬۶۷۸ یورو، یا ۷۱۶٬۲۲۴ پوند
question: از سال ۲۰۲۰، هر جایزه نوبل چقدر ارزش دارد؟

answers: text: با طلای ۲۳ عیار ساخته می‌شدند
question:  مدال‌های جایزه نوبل تا پیش از سال ۱۹۸۰ میلادی چگونه ساخته می‌شدند؟

question: الکتروم چیست؟

question: اولین ایرانی برنده جایزه نوبل چه کسی است؟

question: نام نخستین زنی که برنده جایزه نوبل شد، چیست؟

context: آلفرد نوبل شیمیدان، مهندس و مخترع بود که در ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳ در شهر استکهلم پایتخت کشور سوئد، در خانواده ای که بیشتر اعضای آن مهندس بودند چشم به جهان گشود. در سال ۱۸۹۴، نوبل کارخانه ذوب آهن بوفورز (Bofors) را خریداری کرد که به یکی از بزرگترین کارخانه‌های صنایع نظامی تبدیل شد. اختراع دیگر نوبل باروت بی دود بالستیت است که این اختراع پیشرانه بسیاری از مواد منفجره نظامی بدون دود، به ویژه باروت کوردیت بی دود انگلیسی بود. در نتیجه ادعاهای ثبت پتنت خود، نوبل سرانجام درگیر دعوی نقض حق ثبت پتنت در مورد کوردیت شد. نوبل در طول زندگی خود ثروت هنگفتی را به دست آورد، بیشتر ثروت وی از ۳۵۵ اختراع او حاصل شد که دینامیت مشهورترین آن هاست.
qas: answers: text: مهندس و مخترع بود که در ۲۱ اکتبر ۱۸۳۳ در شهر استکهلم پایتخت کشور سوئد، در خانواده ای که بیشتر اعضای آن مهندس بودند چشم به جهان گشود.
question: آلفرد نوبل که بود؟

answers: text: استکهلم پایتخت کشور سوئد
question: نوبل در چه شهری به دنیا آمد؟

answers: text: کارخانه ذوب آهن بوفورز
question: در سال ۱۸۹۴، نوبل چه کارخانه‌ای را خریداری کرد؟

answers: text: کارخانه ذوب آهن بوفورز
question: یکی از بزرگترین کارخانه‌های صنایع نظامی که نوبل آن را خریداری کرد، چه نام داشت؟

answers: text: باروت بی دود بالستیت
question: کدام اختراع نوبل پیشرانه بسیاری از مواد منفجره نظامی بدون دود، به ویژه باروت کوردیت بی دود انگلیسی بود؟

answers: text: از ۳۵۵ اختراع او
question: بیشترین ثروت نوبل از چه چیزی حاصل شد؟

answers: text: دینامیت
question: مشهورترین اختراع نوبل چه چیزی بود؟

question: دینامیت چیست؟

question: نوبل کارخانه ذوب آهن بوفورز را از چه کسی خریداری کرد؟

context: نوبل در طول زندگی خود چندین وصیت نامه نوشت. او وصیت نامه نهایی خود را یک سال قبل از مرگش در تاریخ ۲۷ نوامبر سال ۱۸۹۵در باشگاه سوئد-نروژ پاریس امضا کرد. در کمال تعجب، در آخرین وصیت نوبل مشخص شده‌است که از ثروت او برای اعطای جوایز به افرادی که در سالهای آینده در رشته‌های فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات و صلح برای بشریت بهترین بهره‌ها را به ارمغان می‌آورند، استفاده شود. نوبل ۹۴ درصد از کل ثروت خود، یعنی ۳۱ میلیون کرون (حدودا ۱۸۶ میلیون دلار آمریکا، یا ۱۵۰ میلیون یورو در سال ۲۰۰۸)، را به پایه‌گذاری اهدای پنج جایزه نوبل اختصاص داد. به دلیل وجود شک و تردید پیرامون وصیت نامه، استورتینگ (قوه مقننه عالی کشور نروژ) تا تاریخ ۲۶ آوریل ۱۸۹۷ آن را تصویب نکرد. مجریان وصیت نامه، راگنار سولمان و رادولف لیلیِکوئیست، بنیاد نوبل را تشکیل دادند تا از ثروت نوبل محافظت کرده و مراسم اعطای جوایز را بنیان‌گذاری کنند.
qas: answers: text: تاریخ ۲۷ نوامبر سال ۱۸۹۵
question: نوبل وصیت نامه نهایی خود را در چه تاریخی نوشت؟

answers: text: باشگاه سوئد-نروژ پاریس
question: نوبل وصیت نامه نهایی خود را در کجا امضا کرد؟

answers: text: از ثروت او برای اعطای جوایز به افرادی که در سالهای آینده در رشته‌های فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات و صلح برای بشریت بهترین بهره‌ها را به ارمغان می‌آورند، استفاده شود
question: در آخرین وصیت‌ نامه نوبل چه چیزی مشخص شده بود؟ 

answers: text: ۹۴ درصد از کل ثروت خود
question: نوبل چند درصد از ثروت خود را برای جایزه نوبل اختصاص داد؟

answers: text: مجریان وصیت نامه، راگنار سولمان و رادولف لیلیِکوئیست
question: چه کسانی بنیاد نوبل را تشکیل دادند؟

answers: text: تا از ثروت نوبل محافظت کرده و مراسم اعطای جوایز را بنیان‌گذاری کنند.
question: راگنار سولمان و رادولف لیلیِکوئیست به چه دلیل بنیاد نوبل را تشکیل دادند؟

question: نوبل چند فرزند داشت؟

context: طبق دستورالعمل‌های نوبل، هیئت نوبل نروژ برای اعطای جایزه صلح تأسیس شد که اعضای آن اندکی پس از تأیید وصیت نامه در آوریل ۱۸۹۷ مشخص شدند. پس از آن، به زودی، دیگر سازمان‌های اهدا کننده جوایز تعیین شدند. در ۷ ژوئن مؤسسه کارولینسکا، ۹ ژوئن آکادمی سوئد و در ۱۱ ژوئن فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد معرفی شدند. بنیاد نوبل در مورد آیین‌نامه نحوه اعطای جوایز به توافق رسید و در سال ۱۹۰۰، اساسنامه تازه نوشته شده بنیاد نوبل توسط پادشاه اسکار دوم اعلان شد. در سال ۱۹۰۵، اتحادیه خصوصی بین سوئد و نروژ منحل شد.
qas: answers: text: برای اعطای جایزه صلح
question: هیئت نوبل نروژ به چه دلیلی تأسیس شد؟

answers: text: اندکی پس از تأیید وصیت نامه در آوریل ۱۸۹۷
question: اعضای هیئت نوبل نروژ چه زمانی مشخص شدند؟

answers: text: در ۷ ژوئن مؤسسه کارولینسکا، ۹ ژوئن آکادمی سوئد و در ۱۱ ژوئن فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد
question: سازمان‌های اهدا کننده جایزه نوبل را نام ببرید؟

answers: text: پادشاه اسکار دوم
question: در سال ۱۹۰۰ اساسنامه جایزه نوبل توسط چه کسی اعلان شد؟

answers: text: ۱۹۰۵
question: در چه سالی اتحادیه خصوصی بین سوئد و نروژ منحل شد؟

question: اعضای هیئت نوبل نروژ چند نفر هستند؟

question: چه کسی اعضای هیئت نوبل نروژ را تعیین می‌کند؟

context: هر سال هر یک از جوایز حداکثر به سه نفر اهدا می‌شود. هر جایزه عبارت است از یک مدال طلا، یک دیپلم افتخار، و مبلغی پول. در حال حاضر، مبلغ اهدایی در حدود ۱۰ میلیون کرون سوئد (اندکی بیش از یک میلیون یورو یا ۱٫۳ میلیون دلار آمریکا) است. اصولاً اهدای این مبلغ با این هدف صورت گرفته که برندگان نوبل، به دور از فشار تأمین هزینه‌ها، به کار و پژوهش ادامه دهند. اما واقعیت این است که بسیاری از برندگان، پیش از دریافت این مبلغ بازنشسته می‌شوند. اگر در یک گروه دو نفر برنده شوند، مبلغ یادشده میان دو نفر نصف می‌شود. اگر شمار برندگان سه نفر باشد، کمیتهٔ اهدای جوایز مختار است که این مبلغ را به‌طور برابر میان سه نفر تقسیم کند یا اینکه به یک از برندگان یک‌دوم و به هریک از دو نفرِ دیگر یک‌چهارم مبلغ مذکور را اهدا کند. معمولاً دریافت‌کنندگان این مبلغ، آن را برای اهداف علمی، فرهنگی، یا انسان‌دوستانه وقف می‌کنند.
qas: answers: text: برندگان نوبل، به دور از فشار تأمین هزینه‌ها، به کار و پژوهش ادامه دهند
question: اهدای مبلغ جایزه نوبل به چه دلیل صورت گرفته‌است؟

answers: text: مبلغ یادشده میان دو نفر نصف می‌شود
question: اگر در یک گروه دو نفر برنده جایزه نوبل شوند چه می‌شود؟

answers: text: اهداف علمی، فرهنگی، یا انسان‌دوستانه
question: دریافت‌کنندگان جایزه نوبل مبلغ هدیه را وقف چه کاری می‌کنند؟

context: پایه‌گذاری جوایز نوبل در پی وصیت آلفرد نوبل شیمی‌دان، کارآفرین سوئدی و مخترع دینامیت صورت گرفت. آلفرد نوبل در طول زندگی‌اش چندین وصیت‌نامه نوشت. آخرین وصیت‌نامه وی در ۲۷ نوامبر سال ۱۸۹۵ اندکی بیش از یکسال قبل از مرگش نوشته شد. او در ۲۷ نوامبر سال ۱۸۹۵ وصیت‌نامه مذکور را در باشگاه سوئد-نروژ پاریس امضا کرد. اختراع نوبل مستقیماً در ساخت مواد منفجره مورد استفاده قرار گرفت و او از استفاده نظامی از اختراعش به شدت ناراحت بود. گفته می‌شود در آن زمان، یک روزنامه فرانسوی به مناسبت مرگ لودویگ برادر نوبل، به اشتباه یک اعلامیه‌های درگذشت کودکان را به چاپ رساند و در آن آلفرد نوبل را «سوداگر مرگ» لقب داد؛ نوبل با خواندن این مطلب تصمیم گرفت که آخرین وصیت‌نامه خود را بنویسید. بر اساس این وصیت‌نامه، نوبل ۹۶ درصد از ثروت خود را به پایه‌گذاری مراسم اهدای پنج جایزه اختصاص داد:
qas: answers: text: آلفرد نوبل
question: پایه‌گذاری جوایز نوبل در پی وصیت چه کسی صورت گرفت؟

answers: text: ساخت مواد منفجره
question: اختراع دینامیت نوبل مستقیماً در ساخت چه موادی مورد استفاده قرار گرفت؟

answers: text: لودویگ
question: نام برادر آلفرد نوبل چه بود؟

answers: text: آلفرد نوبل
question: روزنامه فرانسوی چه کسی را سوداگر مرگ لقب داد؟

question:  لودویگ برادر نوبل به چه دلیل از دنیا رفت؟

context: این سرمایه باید توسط مجریان وصیتنامه اینجانب، برای خرید اوراق بهادار مطمئن سرمایه‌گذاری شود تا از سود آن هر ساله به افرادی که در سال‌های آینده به حال بشریت بهترین بهره‌ها را به ارمغان می‌آورند جوایزی اعطا شود. سود حاصل از سرمایه مذکور باید به پنج قسمت مساوی تقسیم شده و به پنج مورد زیر اختصاص یابد: یک قسمت به شخصی که به مهمترین کشف یا اختراع در زمینه فیزیک دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که به مهمترین کشف یا پیشرفت در زمینه شیمی دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که به مهم‌ترین کشف در زمینه فیزیولوژی یا پزشکی دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که در عرصه ادبیات باارزش‌ترین اثر را با گرایشی آرمان‌گرایانه خلق کرده باشد؛ و یک قسمت به شخصی که برای ایجاد برادری در میان ملت‌ها و انحلال یا کاهش نیروهای نظامی یا برگزاری یا حمایت از همایش‌های صلح‌طلبانه بزرگترین و بهترین کار را انجام می‌دهد.
qas: answers: text: برای خرید اوراق بهادار مطمئن سرمایه‌گذاری شود تا از سود آن هر ساله به افرادی که در سال‌های آینده به حال بشریت بهترین بهره‌ها را به ارمغان می‌آورند جوایزی اعطا شود.
question: ۹۶ درصد از سرمایه‌ی آلفرد نوبل چگونه باید استفاده می‌شد؟

answers: text: یک قسمت به شخصی که به مهمترین کشف یا اختراع در زمینه فیزیک دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که به مهمترین کشف یا پیشرفت در زمینه شیمی دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که به مهم‌ترین کشف در زمینه فیزیولوژی یا پزشکی دست زده باشد؛ یک قسمت به شخصی که در عرصه ادبیات باارزش‌ترین اثر را با گرایشی آرمان‌گرایانه خلق کرده باشد؛ و یک قسمت به شخصی که برای ایجاد برادری در میان ملت‌ها و انحلال یا کاهش نیروهای نظامی یا برگزاری یا حمایت از همایش‌های صلح‌طلبانه بزرگترین و بهترین کار را انجام می‌دهد
question: سود حاصل از سرمایه‌گذاری از ثروت آلفرد نوبل به چه مواردی اختصاص می‌یافت؟

answers: text: باارزش‌ترین اثر را با گرایشی آرمان‌گرایانه خلق کرده باشد
question: جایزه نوبل ادبیات به چه شخصی تعلق می‌گیرد؟

question: اولین کسی که جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد چه نام داشت؟

context: یکی دیگر از نقاط مورد اختلاف، قوانین سختگیرانه‌ای است که با ارائه هم‌زمان جایزه به بیش از سه نفر مخالفت می‌کند. در مواردی که جایزه برای ارج نهادن به موفقیت کار تیمی که بیشتر از سه نفر است در نظر گرفته می‌شود، ناگزیر یک یا چند نفر از دریافت جایزه محروم می‌شوند. برای نمونه در سال ۲۰۰۲، جایزه‌ای که به دلیل پیشرفت‌های صورت گرفته در زمینه طیف‌سنجی توده‌ای در شیمی پروتئین به کویچی تاناکا و جان فن اهدا شد تلاش‌های فرانس هیلن‌کامپ و مایکل کاراس را از مؤسسه شیمی فیزیک و نظریه‌ای دانشگاه گوته فرانکفورت را به رسمیت نشناخت.
qas: answers: text: قوانین سختگیرانه‌ای است که با ارائه هم‌زمان جایزه به بیش از سه نفر مخالفت می‌کند
question: یکی از نقاط مورد اختلاف در جایزه نوبل چیست؟

answers: text: ناگزیر یک یا چند نفر از دریافت جایزه محروم می‌شوند
question: چگونه به یک تیم سه نفره جایزه نوبل تعلق می‌گیرد؟

answers: text: در زمینه طیف‌سنجی توده‌ای در شیمی پروتئین
question: در چه زمینه‌ای در سال ۲۰۰۲ به کویچی تاناکا و جان فن جایزه نوبل اهدا شد؟

question: در سال ۲۰۰۳ چه کسی برنده جایزه نوبل فیزیک شد؟

question: جان فن اهل کدام کشور بود؟

context: جایزه نوبل فیزیک در سال ۲۰۰۵ و به ویژه برنده شناختن روی جی. گلوبر و برنده ندانستن ای سی جورج سودارشان انتقادات فراوانی را به همراه آورد. در حالیکه نقل قول‌های ارئه شده در مقاله گلابر در سال ۱۹۶۳ نشان می‌دهند که کار وی از منابع بیشتری بهره برده، اما کاملاً روشن است که مقاله‌های هر دو فیزیکدان، در زمینه نورشناخت کوانتومی و فرضیه همگرایی نور تأثیر بسزایی داشته‌است. در این مورد نیز درگذشت لن ماندل و دان والز که به پیشبرد موارد مذکور کمک‌های فراوانی کرده بودند، باعث شد این دانشمندان نیز از گردونه حذف شوند.
qas: answers: text: برنده شناختن روی جی. گلوبر و برنده ندانستن ای سی جورج سودارشان
question: جایزه نوبل فیزیک در سال ۲۰۰۵ به چه دلیل انتقادات فراوانی را به همراه آورد؟

answers: text: در زمینه نورشناخت کوانتومی و فرضیه همگرایی نور
question: مقاله‌های روی جی گلوبر و ای سی جورج سودارشان در چه زمینه‌ای تأثیر بسزایی داشته‌است؟

answers: text: ۲۰۰۵
question: جایزه نوبل فیزیک در چه سالی انتقادات فراوانی را به همراه آورد؟

question: فرضیه همگرایی نور چگونه فرضیه‌ای است؟

question: در کدام سده میلادی آلفرد نوبل از دنیا رفت؟

context: یک دلیل احتمالی دیگر این بود که پیش از آن در اسکاندیناوی یک جایزه مشهور برای ریاضیات وجود داشت. جوایزی که در آن زمان در زمینه ریاضیات داده می‌شد، عمدتاً به دلیل تلاش‌های گوستا میتاگ-لفلر (Gösta Mittag-Leffler) بنیان‌گذار نشریه «اکتا متمتیکا» بود. این نشریه پس از گذشت یک قرن همچنان یکی از مهم‌ترین نشریات ریاضی در جهان است. او با استفاده از نفوذ خود در استکهلم، شاه اسکار دوم را متقاعد کرد تا رقابت‌های جایزه‌داری را ترتیب داده و از ریاضی‌دانان برجسته سراسر اروپا از جمله هرمیت، برتراند، ویرستراس و پوینکار تقدیر به عمل آورد.
qas: answers: text: گوستا میتاگ-لفلر
question: بنیان‌گذار نشریه «اکتا متمتیکا» چه کسی بود؟

answers: text: نشریه «اکتا متمتیکا»
question: یکی از مهم‌ترین نشریات ریاضی در جهان کدام نشریه است؟

answers: text: هرمیت، برتراند، ویرستراس و پوینکار
question: ریاضی‌دانان برجسته سراسر اروپا چه کسانی بودند؟

question: نشریه «اکتا متمتیکا» در چه سالی تأسیس شد؟

question: بعد از شاه اسکار دوم چه کسی به پادشاهی رسید؟