زبان ترکی

context: ترکی استانبولی (به ترکی استانبولی: Türkçe) یا ترکی ترکیه (Türkiye Türkçesi) یکی از زبان‌های شاخه جنوب غربی یا گروه اوغوز، زبان‌های ترکی است که ۸۸ میلیون نفر در سراسر جهان به عنوان زبان نخست یا دوم با آن سخن می‌گویند این زبان رایج‌ترین زبان از شاخهٔ زبان‌های ترکی می‌باشد. جغرافیای آن شامل ترکیه و قبرس شمالی و قسمت‌هایی از عراق، یونان، بلغارستان، جمهوری مقدونیه، کوزوو، آلبانی و دیگر قسمت‌های شرقی اروپا را شامل می‌شود. سالانه جمعیت بسیاری نیز از ترکیه به غرب اروپا و به ویژه آلمان مهاجرت می‌کنند که موجب تکلم ترکی در آن مناطق می‌گردد.
qas: answers: text: شاخه جنوب غربی یا گروه اوغوز
question: ترکی استانبولی یکی از زبان‌های چه شاخه‌ای است؟

answers: text: ۸۸ میلیون نفر
question: چند میلیون نفر در سراسر جهان زبان ترکی استانبولی را به عنوان زبان نخست یا دوم با آن سخن می‌گویند ؟

answers: text: ترکی استانبولی
question: رایج‌ترین زبان از شاخهٔ زبان‌های ترکی چه زبانی است؟

answers: text: ترکیه و قبرس شمالی و قسمت‌هایی از عراق، یونان، بلغارستان، جمهوری مقدونیه، کوزوو، آلبانی و دیگر قسمت‌های شرقی اروپا را شامل می‌شود.
question: جغرافیای زبان ترکی استانبولی شامل چه کشورهایی می‌شود؟

answers: text: به غرب اروپا و به ویژه آلمان
question:  سالانه جمعیت بسیاری از ترکیه به چه کشورهایی مهاجرت می‌کنند؟

question: چند درصد از مردم ترکیه به زبان انگلیسی صحبت می‌کنند؟

context: در قرن دهم میلادی و در پی اسلام آوردن آل افراسیاب و ترکان سلجوقی، که نیاکان نژادی و فرهنگی عثمانیان بودند، زبان اداری این کشورها وام‌واژگان بسیاری را از عربی و فارسی پذیرفت. در دوران عثمانی، ادبیات ترکی عثمانی، به ویژه شعر دیوانی، به شدت تحت تأثیر فارسی قرار داشت، در وزن شعری از فارسی پیروی می‌کرد و وام‌واژگان فراوانی را از آن پذیرفته بود. ترکی عثمانی، زبان رسمی و ادبی در دوران امپراتوری عثمانی (حدود ۱۲۹۹ تا ۱۹۲۲)، مخلوطی از ترکی، فارسی و عربی بود که با ترکی استانبولی امروزی تفاوت قابل توجهی داشت و بیرون از دربار تا حد زیادی برای ترک‌زبانان کوچه و خیابان قابل درک نبود. این ترکی گفتاری، که به نام kaba Türkçe یا «ترکی سخت» نیز شناخته می‌شد، توسط افراد کم‌سواد و همچنین روستاییان صحبت می‌شد و دارای درصد بیشتری از واژگان بومی ترکی بود و به عنوان پایه زبان ترکی استانبولی نوین درآمد.
qas: answers: text: قرن دهم میلادی
question: آل افراسیاب و ترکان سلجوقی در چه قرنی اسلام آوردند؟

answers: text: آل افراسیاب و ترکان سلجوقی
question: نیاکان نژادی و فرهنگی عثمانیان چه کسانی بودند؟

answers: text: فارسی
question:  در دوران عثمانی، ادبیات ترکی عثمانی، به ویژه شعر دیوانی، تحت تأثیر چه زبانی قرار داشت؟

answers: text: ترکی سخت
question: پایه زبان ترکی استانبولی نوین کدام زبان بود؟


question: ترکی استانبولی از هم‌چسبی ریشه‌های اسمی و فعلی برای چه چیزی استفاده می‌کند؟

question: دوران امپراتوری عثمانی از چه سالی تا چه سالی بود؟

question: آخرین پادشاه امپراتوری عثمانی چه کسی بود؟

context: با بنیان‌گذاری ترکیه امروزی و تغییر خط، انجمن زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۳۲ در دوران مصطفی کمال آتاترک، با هدف پژوهش در زبان ترکی استانبولی، بنیان نهاده شد. یکی از اهداف این سازمان تازه‌تاسیس، آغاز اصلاحات زبانی برای جایگزینی وام‌واژگان فارسی و عربی با برابرهای ترکی آن‌ها بود. این سازمان با ممنوعیت استفاده از وام‌واژگان در مطبوعات، موفق به حذف چند صد کلمه خارجی از ترکی استانبولی شد. این انجمن برای واژه‌سازی نه تنها از واژگان ترکی که در آناتولی به فراموشی سپرده شده بودند استفاده می‌کرد، بلکه شماری از واژگان ترکی باستان را که برای قرن‌ها بی‌کاربرد بودند، احیا کرد.
qas: answers: text: ۱۹۳۲
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در چه سالی بنیان نهاده شد؟

answers: text: با بنیان‌گذاری ترکیه امروزی و تغییر خط
question: انجمن زبان ترکی استانبولی چه زمانی بنیان نهاده شد؟

answers: text: با هدف پژوهش در زبان ترکی استانبولی
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۳۲ در دوران مصطفی کمال آتاترک با چه هدفی بنیان نهاده شد؟

answers: text: در دوران مصطفی کمال آتاترک
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۳۲ در دوران چه کسی بنیان نهاده شد؟

answers: text: با ممنوعیت استفاده از وام‌واژگان در مطبوعات
question: انجمن زبان ترکی استانبولی چگونه موفق به حذف چند صد کلمه خارجی از ترکی استانبولی شد؟

answers: text: واژگان ترکی باستان
question: انجمن زبان ترکی استانبولی شماری از چه واژگانی را که برای قرن‌ها بی‌کاربرد بودند، احیا کرد؟

question: زبان ترکی استانبولی توسط چه سازمانی تنظیم شده‌است؟

context: به دلیل این تغییر ناگهانی در زبان، زبان پیران و جوانان در ترکیه از نظر نوع واژگان متفاوت است؛ نسل‌هایی که قبل از دهه ۱۹۴۰ متولد شده‌اند از اصطلاحات قدیمی تر با اصالت عربی یا فارسی استفاده می‌کنند و نسل‌های جوان‌تر اصطلاحات جدید را ترجیح می‌دهند. این تغییر به گونه‌ای بود که سخنرانی خود آتاتورک در پارلمان جدید در سال ۱۹۲۷ که به سبک عثمانی بود، برای ترک‌زبانان بعدی کاملاً بیگانه به نظر می‌رسید و لازم بود به ترکی نوین «ترجمه» شود. این ترجمه کردن سه بار، ابتدا در سال ۱۹۶۳، سپس در ۱۹۸۶ و اخیراً در سال ۱۹۹۵، انجام شده‌است.
qas: answers: text: از نظر نوع واژگان
question: زبان پیران و جوانان در ترکیه از چه نظر متفاوت است؟

answers: text: تغییر ناگهانی در زبان
question: به چه دلیل زبان پیران و جوانان در ترکیه از نظر نوع واژگان متفاوت است؟

answers: text: از اصطلاحات قدیمی تر با اصالت عربی یا فارسی
question:  نسل‌هایی که قبل از دهه ۱۹۴۰ در ترکیه متولد شده‌اند، از چه اصطلاحاتی استفاده می‌کنند؟

answers: text: سبک عثمانی
question: سخنرانی آتاتورک در پارلمان جدید در سال ۱۹۲۷ به چه سبکی بود؟

question: انواع گویش‌های زبان ترکی استانبولی را بنویسید

context: کار انجمن زبان ترکی استانبولی در چند دهه گذشته ایجاد واژگان تازه ترکی برای بیان مفاهیم و فناوری‌های نو بوده‌است. بسیاری از این واژه‌های جدید، به ویژه اصطلاحات فناوری اطلاعات، مورد استقبال گسترده مردم قرار گرفته‌اند. با این حال، این سازمان گاهی اوقات به دلیل ایجاد واژگانی که ساختگی و مصنوعی به نظر می‌رسند، مورد انتقاد قرار می‌گیرد. همچنین برخی از واژگان پیشنهادی - مانند bölem به جای fırka (به معنی «حزب سیاسی») - نتوانسته‌اند با اقبال عمومی روبرو شوند (fırka با وام‌واژه فرانسوی parti جایگزین شده‌است). برخی از کلمات احیاشده از ترکی باستان معنی ویژه‌ای گرفته‌اند؛ مثلاً betik که در اصل برای واژه «کتاب» پیشنهاد شده بود، امروزه به معنای زبان اجرانامه‌نویسی در علوم رایانه کاربرد دارد.
qas: answers: text: ایجاد واژگان تازه ترکی برای بیان مفاهیم و فناوری‌های نو بوده‌است
question: کار انجمن زبان ترکی استانبولی در چند دهه گذشته چه بود؟

answers: text: بسیاری از این واژه‌های جدید، به ویژه اصطلاحات فناوری اطلاعات
question: کدام واژه‌های جدید ترکی مورد استقبال گسترده مردم قرار گرفته‌اند؟

answers: text: به دلیل ایجاد واژگانی که ساختگی و مصنوعی به نظر می‌رسند
question: انجمن زبان ترکی استانبولی به چه دلیل مورد انتقاد قرار گرفت؟

context: انجمن زبان ترکی استانبولی (Türk Dil Kurumu یا TDK) سازمان تنظیم‌کننده زبان در ترکیه است که در سال ۱۹۳۲ تحت عنوان Türk Dili Tetkik Cemiyeti («انجمن پژوهشی زبان ترکی استانبولی») بنیان نهاده شد. این سازمان تحت تأثیر ایدئولوژی سره‌گرایی زبانی است و در واقع یکی از وظایف اصلی آن جایگزینی وام‌واژگان و ساختارهای دستوری خارجی با برابرهای ترکی بود. این تغییرات در کنار پذیرش الفبای لاتین در سال ۱۹۲۸، زبان ترکی استانبولی گفتاری امروزی را شکل داد. انجمن زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۵۱ با لغو شرط ریاست آن توسط وزیر آموزش به صورت یک نهاد مستقل درآمد. این سازمان در پی کودتای ۱۹۸۰ و تغییرات قانون اساسی ۱۹۸۲، در اوت ۱۹۸۳ دوباره به یک نهاد دولتی تبدیل شد.
qas: answers: text: سازمان تنظیم‌کننده زبان در ترکیه است
question: انجمن زبان ترکی استانبولی چگونه سازمانی است؟

answers: text: انجمن پژوهشی زبان ترکی استانبولی
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در سال ۱۹۳۲ تحت چه عنوانی بنیان نهاده شد؟

answers: text: ایدئولوژی سره‌گرایی زبانی
question: انجمن زبان ترکی استانبولی تحت تأثیر کدام ایدئولوژی است؟

answers: text: جایگزینی وام‌واژگان و ساختارهای دستوری خارجی با برابرهای ترکی
question: وظایف اصلی انجمن زبان ترکی استانبولی چیست؟

answers: text: ۱۹۲۸
question: در چه سالی زبان ترکی استانبولی گفتاری امروزی شکل گرفت؟

answers: text: ۱۹۵۱
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در چه سالی با لغو شرط ریاست آن توسط وزیر آموزش به صورت یک نهاد مستقل درآمد؟

answers: text: این سازمان در پی کودتای ۱۹۸۰ و تغییرات قانون اساسی ۱۹۸۲، در اوت ۱۹۸۳ دوباره به یک نهاد دولتی تبدیل شد.
question: انجمن زبان ترکی استانبولی در چه سالی دوباره به یک نهاد دولتی تبدیل شد؟

question: چند درصد از مردم ترکیه به زبان فارسی صحبت می‌کنند؟

question: کدام زمان در زبان ترکی استانبولی استفاده می‌شود؟ 

context: ترکی استانبولی در مورد پسوند از اصول خاصی پیروی می‌کند. بیشتر پسوندها در این زبان بسته به گونه واکه و همخوان در قوانین هماهنگی واکه-ریشه، بیش از یک شکل دارند. پسوندهایی که با همخوان آغاز می‌شوند از واک‌دار یا بی‌واک بودن همخوان پایانی ریشه پیروی می‌کنند؛ و در مورد پسوندهایی که با واکه آغاز می‌شوند، اگر ریشه با همخوان پایان یابد، یا در آن میان یک همخوان افزوده شود یا پسوند همخوان نخستین خود را از دست می‌دهد. برای افزودن پسوندها یک ترتیب معمول وجود دارد و به عنوان یک قاعده کلی، پسوندهای اشتقاقی پیش از پسوندهای عطفی می‌آیند و پس از آن‌ها واژه‌بست‌ها پدیدار می‌شوند، که در نمونه زیر این قوانین دیده می‌شود:
qas: answers: text: ترکی استانبولی در مورد پسوند از اصول خاصی پیروی می‌کند. بیشتر پسوندها در این زبان بسته به گونه واکه و همخوان در قوانین هماهنگی واکه-ریشه، بیش از یک شکل دارند
question: پسوندها در زبان ترکی استانبولی چگونه هستند؟

answers: text: ترکی استانبولی
question: در کدام زبان پسوند از اصول خاصی پیروی می‌کند؟

answers: text: از واک‌دار یا بی‌واک بودن همخوان پایانی ریشه پیروی می‌کنند
question: در زبان ترکی استانبولی پسوندهایی که با همخوان آغاز می‌شوند از چه چیز پیروی می‌کنند؟

question: پسوند چیست؟

context: زبان فارسی در دوره‌ای طولانی زبان رسمی دربار سلاطین عثمانی بوده‌است. دیداری کوتاه و گذرا از موزه‌های ترکیه و حتی گذر از مناطق قدیمی و آثار تاریخی شهرهای این کشور، که مملو از خط و زبان فارسی است، نشان می‌دهد که این زبان تا چه پایه در این کشور متداول بوده‌است. علاقهٔ بسیاری از ترک‌ها به ادبیات فارسی و عربی یکی از دلایل ورود زبان فارسی به ترکیه بود و تأثیر بسیاری بر این سرزمین گذاشت. از آن جایی که ترکیه کشوری مسلمان بود، دین باعث ورود زبان عربی به ترکیه شد اما در مقایسه با زبان فارسی، تأثیر زبان عربی محدود است. بسیاری از واژه‌هایی که در نوشتن شعر و نثر ترکی به کار برده می‌شوند، از فارسی گرفته شده‌اند. آن‌هم شاید به‌دلیلِ آسانی زبان فارسی باشد. رفعت یالچین فارغ‌التحصیل ادبیات فارسی و استاد بازنشستهٔ درس‌های عثمانی گفته‌است، بسیاری از واژه‌های ترکی از فارسی گرفته شده‌اند.
qas: answers: text: زبان فارسی
question: در دوره‌ای طولانی زبان رسمی دربار سلاطین عثمانی کدام زبان بوده‌است؟

answers: text: علاقهٔ بسیاری از ترک‌ها به ادبیات فارسی و عربی
question: یکی از دلایل ورود زبان فارسی به ترکیه چه بود؟

answers: text: دین
question: چه عاملی باعث ورود زبان عربی به ترکیه شد؟

answers: text: فارسی
question: بسیاری از واژه‌هایی که در نوشتن شعر و نثر ترکی به کار برده می‌شوند، از چه زبانی گرفته شده‌اند؟

answers: text: رفعت یالچین فارغ‌التحصیل ادبیات فارسی و استاد بازنشستهٔ درس‌های عثمانی
question: این جمله از کیست؟بسیاری از واژه‌های ترکی از فارسی گرفته شده‌اند.


answers: text: رفعت یالچین
question: استاد بازنشستهٔ درس‌های عثمانی چه کسی بود؟

question: نام نخستین پادشاه عثمانی چه بود؟

question: حکومت عثمانی در چه تاریخی از هم فروپاشید؟

context: تا پیش از فارسی زدایی توسط آتاترک در ترکیه، در فرهنگ عثمانی و زبان ترکی نزدیک به ۵۰ هزار لغت، چه فارسی سره و چه عربی پارسی‌شده، وجود داشته‌است. پس از پالایش فرهنگ و واژگان فارسی توسط آتاتورک، ترک‌ها به لحاظ ادبی بسیار ضربه خوردند، گفت: به دستور آتاتورک واژگان پارسی را که تا اوایل قرن ۲۰ در میان ترک‌ها مصطلح بود، از فرهنگ لغات حذف کردند. این باعث شد تا علی‌رغم ادعای آن‌ها روی مولانا جلال‌الدین بلخی در مولانا خوانی و مثنوی‌خوانی‌شان دچار مشکل شوند و ارتباط ادبی آن‌ها نیز با گذشته‌شان قطع شد. رجب طیب اردوغان چند سال پیش متوجه این انقطاع فرهنگی شد و دستور به پیگیری آن داد. به همین دلیل اکنون چهار مؤسسه در ترکیه مشغول پژوهش روی زبان ترکی عثمانی و الفبای فارسی هستند تا بتوانند ارتباط خود را با گذشته ادبی‌شان، یعنی فرهنگ و ادبیات در دوران پیش از آتاتورک، دوباره برقرار کنند.
qas: answers: text: آتاترک
question: چه کسی در زبان ترکیه فارسی زدایی کرد؟

answers: text: نزدیک به ۵۰ هزار لغت
question: در فرهنگ عثمانی و زبان ترکی چند لغت وجود داشته‌است؟

answers: text: نزدیک به ۵۰ هزار لغت، چه فارسی سره و چه عربی پارسی‌شده، وجود داشته‌است
question: در فرهنگ عثمانی و زبان ترکی چه لغت‌هایی وجود داشته‌است؟

answers: text: پس از پالایش فرهنگ و واژگان فارسی توسط آتاتورک
question: چه زمانی ترک‌ها به لحاظ ادبی بسیار ضربه خوردند؟

answers: text: آتاتورک
question: به دستور چه کسی واژگان پارسی را که تا اوایل قرن ۲۰ در میان ترک‌ها مصطلح بود، از فرهنگ لغات حذف کردند؟

answers: text: این باعث شد تا علی‌رغم ادعای آن‌ها روی مولانا جلال‌الدین بلخی در مولانا خوانی و مثنوی‌خوانی‌شان دچار مشکل شوند و ارتباط ادبی آن‌ها نیز با گذشته‌شان قطع شد
question:  به دستور آتاتورک واژگان پارسی را که تا اوایل قرن ۲۰ در میان ترک‌ها مصطلح بود، از فرهنگ لغات حذف کردند، چه پیامدهایی داشت؟

answers: text: چهار مؤسسه
question: چند مؤسسه در ترکیه مشغول پژوهش روی زبان ترکی عثمانی و الفبای فارسی هستند؟

question: رجب طیب اردوغان در چه سالی رئيس جمهور ترکیه شد؟

question: رجب طیب اردوغان در چه تاریخی متولد شده‌است؟

question: رجب طیب اردوغان در کدام شهر ترکیه متولد شده‌است؟

answers: text: زبان ترکی عثمانی و الفبای فارسی
question: اکنون چهار مؤسسه در ترکیه مشغول پژوهش روی چه زبان‌هایی هستند؟

context: پروفسور نعمت ییلدریم اذعان کرده‌است که نیاکان ما در ترکیه زبان فارسی را جزئی از خود می‌دانستند و در دوره‌های تاریخی مختلف غزنویان، سلجوقیان و عثمانیان، به این زبان در ترکیه تکلم می‌شد. به گفتهٔ وی، سال‌های زیادی زبان‌های عربی و فارسی همپا با زبان ترکی، در مراکز علمی و فرهنگی سرزمین‌های پهناور امپراتوری عثمانی، گسترش عظیمی پیدا کرد و مورد توجه قرار گرفت.نعیم فراشری آخرین و بزرگ‌ترین شاعر پارسی‌گوی آلبانی در قرن نوزدهم به‌شمار می‌آید. تعداد قابل توجهی واژگان فارسی در برخی متصرفات عثمانی مانند بالکان به جا مانده‌است.
qas: answers: text: پروفسور نعمت ییلدریم
question: چه کسی اذعان کرده‌است که نیاکان ما در ترکیه زبان فارسی را جزئی از خود می‌دانستند؟

answers: text: غزنویان، سلجوقیان و عثمانیان
question: در کدام دوره‌های تاریخی در ترکیه زبان فارسی تکلم می‌شد؟

answers: text: زبان‌های عربی و فارسی
question: سال‌های زیادی چه زبان‌هایی همپا با زبان ترکی در مراکز علمی و فرهنگی سرزمین‌های پهناور امپراتوری عثمانی، گسترش عظیمی پیدا کرد؟

answers: text: نعیم فراشری
question: آخرین و بزرگ‌ترین شاعر پارسی‌گوی آلبانی در قرن نوزدهم چه کسی بود؟

answers: text: بالکان
question: تعداد قابل توجهی واژگان فارسی در کدام متصرفات عثمانی به جا مانده‌است؟

answers: text: آخرین و بزرگ‌ترین شاعر پارسی‌گوی آلبانی در قرن نوزدهم
question: نعیم فراشری که بود؟

question: نعیم فراشری در چه تاریخی متولد شده‌بود؟

question: غزنویان چند سال حکمرانی کردند؟

question: آخرین پادشاه سلجوقی چه کسی بود؟