خسرو دوم

context: خسرو دوم (دور اول حکومت: ۵۹۰ م. دور دوم: ۶۲۸–۵۹۱ م)، ملقب به خسرو پرویز (اَپرویز؛ اَبرویز، یعنی «خسرو فیروز و ظفرمند»)، شاهنشاه ساسانی، فرزند هرمزد چهارم و نوهٔ خسرو اول، انوشیروان بود که توانست در بحبوحهٔ کشمکش‌های درباریان و فرماندهان نظامی و بزرگان حکومتی، به قدرت برسد. در اواخر پادشاهی هرمزد چهارم، یکی از سرداران معروف به نام بهرام چوبین پسر گشنسب، از بزرگ‌زادگان خاندان اشرافی مهران، که به‌رغم خدمات و جان‌فشانی‌های بسیارش مورد اهانت شاه قرار گرفته بود، علیه هرمزد شورید و ادعای پادشاهی کرد و با سپاهش به پایتخت لشکر کشید. خسرو، پسر و ولیعهد هرمزد که در آن زمان در آذربایجان و ارمنستان از سوی پدر حکومت داشت، از فرصت استفاده کرد و با آمدن به تیسفون، به تخت نشست. او سعی کرد بهرام را با وعده‌های بسیار به تبعیت از خود متقاعد کند، اما بهرام حاضر به مصالحه و به رسمیت شناختن خسرو نشد. در نتیجه خسرو ناگزیر با همسر و فرزندان و خانواده‌اش از پایتخت گریخت و به موریکیوس، امپراتور بیزانس پناه برد. موریکیوس او را با لشکری یاری داد، و خسرو به پشتوانهٔ سربازان بیزانسی و دیگر نیروهایی که به او پیوسته بودند، توانست بهرام را - که حدود یک سال حکومت کرده بود و ظاهراً بزرگان و اشراف ساسانی دل خوشی از او نداشتند - شکست دهد. بهرام به نواحی شرقی، نزد ترکان گریخت و در نهایت به تحریک خسرو به قتل رسید.
qas: answers: text: خسرو پرویز
question: خسرو دوم ملقب به چه نامی بود؟

answers: text: هرمزد چهارم
question: خسرو پرویز فرزند چه کسی بود؟

answers: text: خسرو اول، انوشیروان
question: خسرو پرویز نوه‌ی چه کسی بود؟

answers: text: انوشیروان
question: خسرو اول چه نام داشت؟

answers: text: هرمزد چهارم
question: در اواخر پادشاهی چه کسی، بهرام چوبین پسر گشنسب، ادعای پادشاهی کرد و با سپاهش به پایتخت لشکر کشید؟

answers: text: بهرام چوبین پسر گشنسب
question: در اواخر پادشاهی هرمزد چهارم، چه کسی ادعای پادشاهی کرد و با سپاهش به پایتخت لشکر کشید؟

answers: text: گشنسب
question: بهرام چوبین پسر چه کسی بود؟

answers: text: تیسفون
question: خسرو دوم با آمدن به کجا بر تخت نشست؟

answers: text: موریکیوس، امپراتور بیزانس
question: زمانی که خسرو با همسر و فرزندان و خانواده‌اش از پایتخت گریخت به کجا پناه برد؟

answers: text: خسرو دوم
question: بهرام به تحریک کدام شاه ساسانی به قتل رسید؟

question: خسرو دوم در چند سالگی توانست به قدرت برسد؟

question: بهرام در چه سالی به تحریک خسرو به قتل رسید؟

question: جمعیت ارمنستان در حال حاضر چقدر است؟

context: واژهٔ خسرو در اوستا به صورت hu-sravah (هوُ-سْرَوَه؛ به معنای «نیک سروده شده»، «نیکنام»، «مشهور»)، در سانسکریت به صورت sushravas، در پهلوی به اشکال husruv و xu-srav (به معنی «نیک‌شهرت» و «خوش‌آوازه») و در پازند به شکل xosrau آمده و معرب آن کسریٰ است که در فرهنگ اسلامی-ایرانی به معنای «پادشاه»، «مَلِک» و «شاهنشاه»[persian-alpha 1] در نظر گرفته شده‌است. این نام در فرهنگ دورهٔ اسلامی در برابر واژهٔ قیصر[persian-alpha 2] و متناظر با آن به کار رفته‌است. جمع آن به شکل خسروان است که بیشتر در ادبیات فارسی استعمال شده‌است. فیروزآبادی، صاحب قاموس می‌گوید: لقب سلاطین ایران، و معنی آن واسع‌الملک، یعنی صاحب کشوری پهناور است. از پادشاهان ساسانی، دو تن به این نام بوده‌اند: یکی خسرو اول ملقب به انوشیروان و دیگری خسرو دوم ملقب به اپرویز یا پرویز. در دوره‌های مختلف، از جمله در دوران اسلامی شاهان، حاکمان، سرداران و افراد مختلف دیگری نیز به این نام وجود داشتند.
qas: answers: text: هوُ-سْرَوَه
question: واژهٔ خسرو در اوستا به چه صورت آمده‌است؟

answers: text: نیک سروده شده
question: واژهٔ خسرو در اوستا به چه معنی است؟

answers: text: دو تن
question: از پادشاهان ساسانی، چند تن به نام خسرو بوده‌اند؟

question: انوشیروان در چه سالی ازدنیا رفت؟

context: دورهٔ سلطنت خسرو اول (۵۷۹ - ۵۳۱ م.) ملقب به انوشیروان و معروف به دادگر، درخشان‌ترین دورهٔ فرمانروایی ساسانیان تحت حمایت روحانیون زرتشتی بود که با انجام برخی اصلاحات توسط پادشاه و بازگشت به عرف و سنن پیشین اجتماعی همراه شد. این دوره نزدیک به نیم سده طول کشید. خسرو اول به تنظیم مجدد روابط جنسی و زناشویی و مناسبات خانوادگی مردم جامعه پرداخت؛ یعنی شئونی که در نتیجهٔ نهضت مزدکیان دگرگون شده بود. سرکوب مزدکیان باعث شد دین زرتشتی و طبقهٔ روحانیت آن دیگر بار اعتلاء پیدا کند و نیز طبقه‌بندی سنتی جامعه که پیش از مزدک وجود داشت، احیا شود. هرچند ساسانیان پس از خسروی اول بیش از یک قرن نتوانستند دوام بیاورند، اما خسرو یک‌چند توانست آسیبی را که جنگ‌های خود و پدرش به کشور زده بود، به‌وسیلهٔ برخی اصلاحات جبران کند و سقوط گریزناپذیر حکومت را با دمیدن جانی تازه در کالبد آن کمی به تعویق اندازد.[persian-alpha 3]
qas: answers: text: خسرو اول
question: دورهٔ سلطنت کدام شاه ساسانی درخشان‌ترین دورهٔ فرمانروایی ساسانیان تحت حمایت روحانیون زرتشتی بود؟

answers: text: خسرو اول
question: کدام شاه ساسانی به تنظیم مجدد روابط جنسی و زناشویی و مناسبات خانوادگی مردم جامعه پرداخت؟

answers: text: مزدکیان
question: سرکوب چه کسانی باعث شد دین زرتشتی و طبقهٔ روحانیت آن دیگر بار اعتلاء پیدا کند و نیز طبقه‌بندی سنتی جامعه که پیش از مزدک وجود داشت، احیا شود؟

question: مزدکیان در چه سالی سرکوب شدند؟

question: ساسانیان چند سال بر ایران حکومت کردند؟

context: اما با وجود دشمنی روحانیون زرتشتی نسبت به هرمزد، معلوم نیست که این قشر تا چه اندازه در خلع او از قدرت نقش ایفا کرده باشند. چیزی که دانسته‌است، این که موبدان نتوانستند در این شورش، موقعیت پیشین خود را احیا کنند، اما طبقهٔ اشراف را باید محرک اصلی شورش مزبور دانست. هرمزد تدبیر لازم را در رفتار با این دسته نداشت. ثئوفیلاکتوس می‌گوید پیشگویان، به پادشاه خبر از وقوع شورشی داده بودند که نه تنها تاج و تخت؛ بلکه جان او را نیز خواهد گرفت. به همین جهت پادشاه نسبت به زیردستانش بدگمان بود و با آنان با شدت و قساوت رفتار می‌کرد. مورخان شرقی این حکایات را با آب و تاب بسیار آورده‌اند. اما دلیل دیگری هم می‌توان برای سقوط هرمزد قائل شد؛ تأسیسات نظامی و لشکری قدرتمندی که انوشیروان بنیان نهاده بود، در نبود فرمانروایی باتدبیر و هوشیار اثرات بدی به جا گذاشت که نخستین آنها را می‌توان وقوع شورش علیه هرمزد و خلع او از سلطنت محسوب کرد.
qas: answers: text: ثئوفیلاکتوس
question: به گفته‌ی چه کسی پیشگویان به هرمزد خبر از وقوع شورشی داده بودند که نه تنها تاج و تخت؛ بلکه جان او را نیز خواهد گرفت؟

answers: text: نه تنها تاج و تخت؛ بلکه جان او را نیز خواهد گرفت
question: ثئوفیلاکتوس می‌گوید پیشگویان، به هرمزد خبر از وقوع چه شورشی داده بودند؟ 

answers: text: وقوع شورش علیه هرمزد و خلع او از سلطنت
question: نخستین اثر در نبود فرمانروایی باتدبیر و هوشیار زمانی که تأسیسات نظامی و لشکری قدرتمندی انوشیروان بنیان نهاده بود چه بود؟

question: انوشیروان در چند سالگی از دنیا رفت؟

context: هرمزد، بهرام را با سپاهی به دفع متجاوزان شرقی گسیل کرد و او توانست خاقان را به شدت شکست دهد. بهرام حتی شابه شاه را هم کشت. سپس جنگ دیگری با دشمن کرد که در آن پسر خان بزرگ هم به اسارت درآمد. در این جنگ، گذشته از غنایم سرشار و باورنکردنی‌ای که به دست ایرانیان افتاد، آنها ترکان را به پرداخت باج نیز واداشتند (۵۸۸ م).[persian-alpha 13] همچنین هرمزد سپاه بزرگی به جنگ خزرها فرستاد و آنان را به سختی شکست داد و مجبور به بازگشت کرد. کار مقابله با شیوخ عاصی عرب هم آسان بود و آن‌ها با دریافت مبلغی اندک، حاضر شدند از ادعاهای خود کوتاه بیایند و میان‌رودان ایران را تخلیه کنند.
qas: answers: text: هرمزد
question: چه کسی بهرام را با سپاهی به دفع متجاوزان شرقی گسیل کرد و او توانست خاقان را به شدت شکست دهد؟

answers: text: بهرام
question: چه کسی شابه شاه را کشت؟

answers: text: هرمزد
question: چه کسی سپاه بزرگی به جنگ خزرها فرستاد و آنان را به سختی شکست داد و مجبور به بازگشت کرد؟

question: هرمزد در چه سنی از دنیا رفت؟

context: بهرام روی پشتیبانی موبدان و بزرگان ناراضی حساب می‌کرد. علاوه بر این او از اینکه سوءظن موجود بین هرمزد و پسرش خسرو، پادشاه را از اخذ تصمیم قاطع برای مقابله با او باز خواهد داشت، تا حدی مطمئن بود، چون طبق یک روایت طبری، ظاهراً خود او در ایجاد نفاق و وحشت بین پدر و پسر دست داشت و ترتیب کار را طوری داده بود که خسرو به سبب ترس از پدر، پایتخت را ترک کند. اما به نظر می‌رسد بهرام برخلاف انتظاری که داشت، حمایت چندانی از بزرگان ندید. با این حال، باز هم هرمزد از جانب پسرش و هواخواهان او نگران بود، و در نتیجه دیگر در تیسفون احساس امنیت نکرد و به ویه‌کواذ (بهقباد) در نزدیکی سلوکیه نقل مکان نمود.
qas: answers: text: هرمزد و پسرش خسرو
question: بهرام از اینکه سوءظن موجود بین چه کسانی پادشاه را از اخذ تصمیم قاطع برای مقابله با او باز خواهد داشت، تا حدی مطمئن بود؟

answers: text: ویه‌کواذ (بهقباد) در نزدیکی سلوکیه
question: زمانی که هرمزد دیگر در تیسفون احساس امنیت نکرد به کجا نقل مکان نمود؟

answers: text: دیگر در تیسفون احساس امنیت نکرد
question: به چه دلیل هرمزد به ویه‌کواذ (بهقباد) در نزدیکی سلوکیه نقل مکان نمود؟

question: خسرو دوم در چه سنی از دنیا رفت؟

context: البته خسرو بعد از آن از قاتلان پدرش انتقام گرفت. در مجموع از روی منابع موجود نمی‌توان فهمید که آیا خسرو به قتل پدر راضی و از آن باخبر بوده یا نه. به نوشتهٔ ثئوفیلاکتوس، خسرو دستور به قتل هرمزد داد. برخی دیگر هم نوشته‌اند که برای این کار رضایت ضمنی داشته‌است. شاید انتقام‌کشی خسرو از قاتلان هرمزد را نتوان نشانهٔ مخالفت او با کشته شدن پدرش و برائت او در این ماجرا دانست. دفاع‌گونه‌ای هم که به هرمزد منتسب است، شاید انعکاسی از نظر و عقیدهٔ معاصران بیزانسی هرمزد در حق او باشد. اما این که خسرو برای جلوگیری از کشته شدن پدرش اقدامی انجام نداده، شاید بدان جهت بوده باشد که او در چنان شرایط اضطراری و حادی نمی‌توانسته از فوران ناگهانی احساسات اشراف سرخورده و منزجر پیشگیری کند.
qas: answers: text: خسرو
question: به نوشته‌ی ثئوفیلاکتوس، چه کسی دستور به قتل هرمزد داد؟

answers: text: شاید بدان جهت بوده باشد که او در چنان شرایط اضطراری و حادی نمی‌توانسته از فوران ناگهانی احساسات اشراف سرخورده و منزجر پیشگیری کند.
question: به چه دلیل خسرو برای جلوگیری از کشته شدن پدرش اقدامی انجام نداده‌است؟

answers: text: نوشتهٔ ثئوفیلاکتوس
question: در کدام نوشته ذکر شده که خسرو دستور به قتل هرمزد داد؟

question: هرمزد در چه سالی به قتل رسید؟

context: خسرو در بیزانس با دختر امپراتور موریکیوس به نام ماریا (مریم) ازدواج کرد. سپس در بهار سال ۵۹۱ م. با سپاهی که موریکیوس در اختیارش گذاشته بود و سرداری بیزانسی به نام نارسس[persian-alpha 24] آن را هدایت می‌کرد، به سوی تیسفون به حرکت درآمد. این سپاه در اثنای راه بود که بسیاری از اشراف تیسفون که هوادار بهرام محسوب می‌شدند، او را ترک کردند و به خسرو ملحق شدند. تعدادی از بزرگان اهل ارمنستان و ارامنهٔ اتباع موشل[persian-alpha 25] نیز به او پیوستند و حتی یک سپاه ایرانی هم که در آغاز شورش بهرام چوبین، نسبت به هرمزد شوریده و از اطاعت او خارج شده بود، در حدود نصیبین به سپاه خسرو پیوست. ویستهم در آذربایجان و برادرش بندویه ـ که موفق به فرار از دست بهرام شده بود ـ هم سپاهی برای کمک به خسرو تهیه دیدند و گسیل کردند.
qas: answers: text: دختر امپراتور موریکیوس به نام ماریا (مریم)
question: خسرو در بیزانس با چه کسی ازدواج کرد؟

answers: text: ماریا
question: نام دختر امپراتور موریکیوس که خسرو در بیزانس با او ازدواج کرد چه بود؟

answers: text: بهار سال ۵۹۱ م.
question: در چه تاریخی خسرو با سپاهی که موریکیوس در اختیارش گذاشته بود و سرداری بیزانسی به نام نارسس که آن را هدایت می‌کرد، به سوی تیسفون به حرکت درآمد؟

question: خسرو در چه سنی با دختر امپراتور موریکیوس به نام ماریا (مریم) ازدواج کرد؟

context: بهرام ناگزیر از فرار شد و به ترکان پناه برد. ترکان نخست او را با علاقه پذیرفتند و بهرام در بلخ اقامت گزید، اما چندی بعد در آن شهر ظاهراً به درخواست و تحریک خسرو به قتل رسید.[persian-alpha 26] برخی مورخان در توالی پادشاهان سلسلهٔ ساسانی از او به نام بهرام ششم یاد کرده‌اند. در مورد او حداقل به یقین می‌دانیم که وی خود را پادشاه برحق می‌دانسته؛ چرا که دو سال (۵۹۰ و ۵۹۱ م) به ضرب سکه دست زده‌است؛ سال نخست در عراق و ماد و نواحی جنوب‌غربی امپراتوری ساسانی، و سال دوم در مناطق شمال‌شرقی یعنی در جغرافیایی که بدان گریخته بود. شرح اعمال و زندگانی وی در متنی با نام بهرام چوبین نامگ در دورهٔ باستان وجود داشته که باقی نمانده‌است.
qas: answers: text: ترکان
question: بهرام هنگام فرار به کجا پناه برد؟

answers: text: بلخ
question: بهرام در کدام شهر به تحریک خسرو به قتل رسید؟

answers: text: بهرام ششم
question: برخی مورخان در توالی پادشاهان سلسلهٔ ساسانی از بهرام با چه نامی یاد کرده‌اند؟

answers: text: دو سال
question: بهرام چند سال به ضرب سکه دست زده‌است؟

answers: text: ۵۹۰ و ۵۹۱
question: بهرام چه سال‌هایی به ضرب سکه دست زده‌است؟

question: بهرام در چه سنی در بلخ به قتل رسید؟

context: اعتماد خسرو به بیزانسی‌ها به حدی بود که ترجیح داد حتی گارد شخصی خود را هم از بین آن‌ها انتخاب کند. به درخواست او، موریکیوس یک دستهٔ هزار نفری از محافظان و سربازان رومی را به عنوان محافظان شخصی برای خسرو فرستاد. حضور این گارد محافظ بیزانسی در اطراف خسرو برای مقامات دربار ساسانی و نجبا به هیچ وجه خوشایند نبود. با وجود این، حضور آن‌ها در اطراف خسرو تا حدی لازم به نظر می‌رسید: پادشاه جوان از ناحیهٔ بزرگان و اشراف دل‌نگران بود؛ مخصوصاً از بایت افرادی مانند بندوی و ویستهم که پدرش را از پادشاهی خلع کرده و او را به جایش نشانده بودند و شاه جوان را بازیچهٔ خود تلقی می‌کردند. در واقع موبدان هم از بازگشت خسرو چندان راضی و خوشحال نبودند؛ چرا که خسرو هنگام اقامت در بیزانس، نسبت به اعتقادات بیزانسی‌ها تمایل پیدا کرده بود، و وجود دو زن و سوگلی مسیحی خسرو، مریم (ماریا) و شیرین در حرمسرای او را می‌توان مؤید این نظر دانست؛ زنانی که به نظر می‌رسد قدرت و نفوذی در دربار داشتند و به ترویج و اشاعهٔ فرق خاصی از مسیحیت می‌پرداختند.
qas: answers: text: به حدی بود که ترجیح داد حتی گارد شخصی خود را هم از بین آن‌ها انتخاب کند
question: اعتماد خسرو به بیزانسی‌ها در چه حدی بود؟

answers: text: بیزانسی‌ها
question: خسرو ترجیح داد گارد شخصی خود را از بین چه کسانی انتخاب کند؟

answers: text: موریکیوس
question: به در خواست خسرو چه کسی یک دستهٔ هزار نفری از محافظان و سربازان رومی را به عنوان محافظان شخصی برای خسرو فرستاد؟

answers: text: مریم (ماریا) و شیرین
question: نام دو زن مسیحی خسرو چه بود؟

question: خسرو در چه سالی با شیرین ازدواج کرد؟

context: خسرو پیش از رسیدن به شاهی، به دایی‌هایش، ویستهم و بندوی وعدهٔ اعطای مقامات و درجات عالی در حکومت آینده داده بود. بنا به نوشته‌های مورخان شرقی، او مطابق با این وعده از همان آغاز سلطنتش فرمانروایی ولایت خراسان و بلاد مجاور آن را به ویستهم و خزانه‌داری کل کشور را به برادر او، وندویه داد، اما دیری نگذشت که آن‌ها را مورد خشم خود قرار داد؛ چه از خاطر نمی‌برد که این دو بر پدرش هرمزد شوریده بودند و بیم آن داشت که چنین عملی در آینده سرمشق دیگران قرار گیرد و همین کار را در مورد خود او انجام دهند. پادشاه جوان به هر شکل که بود، در نخستین فرصت ممکن که به دست آورد، بندوی را به سبب قتل هرمزد و کین‌خواهی او، یا به هر دلیل دیگر به قتل رساند، اما بر ویستهم دست نیافت، چه او که از سرنوشت برادرش عبرت گرفته بود، به ماد یا خراسان گریخت و در آنجا به نام خود سکه زد، و احتمالاً تا سال ۶۰۰ م. توانست دوام بیاورد.[persian-alpha 30] وی حتی به پیروی از بهرام چوبین، تاج شاهی به سر گذاشت و سکه‌هایی به نام خود با عنوان پیروژ ویستهم (به معنای بسطام پیروز) ضرب کرد.
qas: answers: text: دایی‌هایش، ویستهم و بندوی
question: خسرو پیش از رسیدن به شاهی، به چه کسانی وعدهٔ اعطای مقامات و درجات عالی در حکومت آینده داده بود؟

answers: text: اعطای مقامات و درجات عالی در حکومت آینده
question: خسرو پیش از رسیدن به شاهی، به دایی‌هایش، ویستهم و بندوی چه وعده‌هایی داده‌بود؟

answers: text: ویستهم
question: خسرو از همان آغاز سلطنتش فرمانروایی ولایت خراسان و بلاد مجاور آن را به چه کسی داد؟ 

answers: text: وندویه
question: خسرو از همان آغاز سلطنتش خزانه‌داری کل کشور را به چه کسی داد؟ 

answers: text: به سبب قتل هرمزد و کین‌خواهی او
question: به چه دلیل خسرو بندوی را به قتل رساند؟

answers: text: به ماد یا خراسان
question: ویستهم از ترس خسرو به کجا گریخت؟

question: خسرو در چه سالی بندوی را به قتل رساند؟

context: در هر حال بسطام هم مانند بهرام، در اثر جنگ‌ها یا دسیسه‌هایی که ما از جزئیات‌شان اطلاع نداریم، مغلوب و کشته شد. طبق افسانهٔ بهرام چوبین، گفته شده که گُردویَه یا گوُردیَگ خواهر بهرام، که بعد از برادر به ازدواج ویستهم درآمده بود، او را به قتل رساند (حدود ۵۹۶ م). گفته‌اند گردویه بعدها به ازدواج خسرو درآمد؛ و از همین‌جا شاید بتوان حدس زد که خسرو در کشته شدن ویستهم دست داشته‌است. در هر حال با کشته شدن بسطام، خسرو از زیر بار منت این هر دو خویشاوند خود که او را به شاهی رسانده بودند و به همین جهت گویا پادشاه را تا حد زیادی مدیون خود می‌شمردند، آسوده شد. خسرو سبهر یشوع را به پاس خدمات معنوی‌ای که در ایام عسرت و سختی به شاهنشاه کرده بود، به جای یشوع یبه که در این هنگام درگذشته بود، به جاثلیقی منصوب کرد.
qas: answers: text: گُردویَه یا گوُردیَگ خواهر بهرام
question: طبق افسانهٔ بهرام چوبین، چه کسی بسطام را به قتل رسانده‌است؟

answers: text: افسانهٔ بهرام چوبین
question: طبق کدام افسانه گُردویَه یا گوُردیَگ خواهر بهرام، بسطام را به قتل رساند؟

answers: text: ویستهم
question: گُردویَه یا گوُردیَگ خواهر بهرام، بعد از برادر به ازدواج چه کسی درآمده بود؟

question: بسطام در چه سنی کشته شد؟

context: پس از تیبریوس، موریکیوس، جوان کاپادوکی جانشینش شد و به مدت بیست سال با کفایت و صلاحیت حکومت کرد.[persian-alpha 37] اما در عین حال حمایت چندانی از سوی مردم ندید؛ چرا که با مشکل بزرگ کمبود پول و تأمین وجوه خزانه مواجه بود. زیاده‌روی‌ها، کمک‌های بلاعوض و جنگ‌های صورت گرفته، امپراتوری بیزانس را به معنای واقعی کلمه ورشکسته کرده بود. او به خاطر مضیقهٔ مالی، حتی قادر به ساماندهی مناسب وجوه حیاتی خزانهٔ امپراتوری هم نبود. در نتیجه برای افزایش ذخایر خزانه و مقابله با کسری بودجه، اقدامات سختگیرانه‌ای در پیش گرفته شد تا هزینه‌های قشون کاهش پیدا کند؛ چیزی که به تدریج به خستی شدید و وسواس‌گونه بدل گردید و نفرت عموم را به شدت برانگیخت. در سال ۵۸۸ م. او همهٔ جیره‌های نظامی را تا یک‌چهارم کاهش داد و این موجب شکل‌گیری شورشی در شرق شد.
qas: answers: text: موریکیوس، جوان کاپادوکی
question: پس از تیبریوس، چه کسی جانشینش شد؟

answers: text: بیست سال
question: موریکیوس، جوان کاپادوکی چند سال حکومت کرد؟

answers: text: سال ۵۸۸ م
question: در چه سالی موریکیوس همهٔ جیره‌های نظامی را تا یک‌چهارم کاهش داد و موجب شکل‌گیری شورشی در شرق شد؟

question: موریکیوس در چه سنی جانشین تیبریوس شد؟

context: در سال ۵۹۹ موریکیوس از پرداخت فدیه برای آزاد کردن دوازده هزار اسیری که به دست آوارها افتاده بودند، امتناع کرد؛ هرچند که توان پرداخت چنین مبلغی را داشت. در مقابل، آوارها تمامی اسرا را از دم تیغ گذراندند. از دیگر سو هزاران نفر به خاطر وخامت اوضاع جبهه‌ها برای گریز از خدمت لشکری و نظامی، به صومعه‌نشینی روی آوردند. موریکیوس به صومعه‌ها فرمان داد که تا زمانی که خطر رفع نشده، از پذیرفتن اعضای جدید خودداری کنند. به این ترتیب راهبان نیز از او متنفر شدند و به خیل مخالفان پیوستند و درصدد عزل او از قدرت برآمدند. اینگونه رفتارها و اقدامات امپراتور، در مجموع باعث شکل‌گیری چهار شورش بین سربازان و نظامیان بیزانسی شد. تأثیرگذارتر از همه، شورشی بود که ۲۷ نوامبر سال ۶۰۲ درگرفت؛ در این سال موریکیوس به سربازانش که در بالکان مستقر بودند، دستور داد که زمستان را در آن سرزمین بگذرانند و بازنگردند. این دستور تأثیر بدی روی روحیهٔ سربازان گذاشت.[persian-alpha 38] آن‌ها سر به طغیان برداشتند و یکی از گروهبان‌های بیزانسی به نام فوکاس[persian-alpha 39] را که فرمانده یک دستهٔ صد نفرهٔ تراسی بود، با برداشتن روی سپرهایشان به عنوان رهبر خود برگزیدند.[persian-alpha 40]
qas: answers: text: ۵۹۹
question: در چه سالی موریکیوس از پرداخت فدیه برای آزاد کردن دوازده هزار اسیری که به دست آوارها افتاده بودند، امتناع کرد؟

answers: text: تا زمانی که خطر رفع نشده، از پذیرفتن اعضای جدید خودداری کنند
question: زمانی که هزاران نفر به خاطر وخامت اوضاع جبهه‌ها برای گریز از خدمت لشکری و نظامی، به صومعه‌نشینی روی آوردند موریکیوس به صومعه‌ها چه فرمانی داد؟

answers: text: موریکیوس
question: در سال 599 م زمانی که هزاران نفر به خاطر وخامت اوضاع جبهه‌ها برای گریز از خدمت لشکری و نظامی، به صومعه‌نشینی روی آوردند چه کسی به صومعه‌ها فرمان داد که تا زمانی که خطر رفع نشده، از پذیرفتن اعضای جدید خودداری کنند؟

question: موریکیوس فرزند چه کسی بود؟

context: گفته شده که پس از قتل موریکیوس و خانواده‌اش، پسر او به نام تئودوسیوس به ایران گریخت و به دربار خسرو پناهنده شد. خسرو از موقعیت به دست آمده استفاده کرد و اعلام نمود که طبق قاعده و عرف در اینگونه موارد، تئودوسیوس جانشین برحق امپراتور مقتول است و با این استدلال، درصدد خونخواهی موریس برآمد و به بیزانس اعلان جنگ کرد. زرین‌کوب می‌نویسد: «در واقع معلوم نیست که آیا موریکیوس واقعاً چنین پسری در دربار پارسی‌ها داشته، یا اینکه خسرو برای لشکرکشی و حمله به بیزانس، کسی را به عنوان فرزند موریکیوس بهانه و دستاویز قرار داده‌است». البته گفته شده که فوکاس، تئودوسیوس را کشته بود و داستان پناهنده شدن او به ایران را ایرانیان از پیش خود ساخته بودند تا بهانهٔ لازم را برای شروع دست‌اندازی به بیزانس داشته باشند.
qas: answers: text: موریکیوس
question: تئودوسیوس فرزند چه کسی بود؟

answers: text: ایران
question: پس از قتل موریکیوس و خانواده‌اش، پسر او به نام تئودوسیوس به کدام کشور گریخت؟ 

answers: text: خسرو
question: پس از قتل موریکیوس و خانواده‌اش، پسر او به نام تئودوسیوس به دربار کدام شاه ایران پناهنده شد؟

question: تئودوسیوس درچه سالی به دربار خسرو پناهنده شد؟

context: به این ترتیب جنگ و رقابت دیرینهٔ بین دو کشور که مدتی بود فرو نشسته گرفته بود، دوباره در سال ۶۰۴ آغاز شد. خسرو دو سپهسالار را به نام‌های شاهین وَهمَن‌زادَگان - که پادگوسبان غرب بود - و فَرُّخان - ملقب به شَهربَراز (یا شَهروَراز؛ به معنای گراز کشور)، که او را رومیزان هم می‌گفتند - را در رأس دو لشکر به جنگ با بیزانس فرستاد.[persian-alpha 43] شهربراز به سمت شام حرکت کرد و شاهین راه میان‌رودان شمالی، ارمنستان، گرجستان، آسیای صغیر مرکزی و غربی و خود قسطنطنیه را در پیش گرفت. ساسانیان در سایهٔ درایت این دو سپهسالار، پیروزی‌های زیادی به دست آوردند و دو سردار مزبور در تاریخ به شهرت بسیاری دست یافتند.
qas: answers: text: شاهین وَهمَن‌زادَگان
question: پادگوسبان غرب در زمان خسرو کدام سپهسالار بود؟

answers: text: گراز کشور
question: شَهروَراز به چه معناست؟

answers: text: شاهین وَهمَن‌زادَگان - که پادگوسبان غرب بود - و فَرُّخان - ملقب به شَهربَراز
question: نام دو سپهسالاری که ساسانیان در سایهٔ درایت این دو سپهسالار، پیروزی‌های زیادی به دست آوردند را ذکر کنید؟

question: جمعیت گرجستان در حال حاضر چقدر است؟

context: فوکاس، امپراتور جدید (۶۱۰–۶۰۲ م) «ثابت کرد که یک لات گردن‌کلفت و بی‌شرف وحشی است»؛ کسی که خطاها و تقصیرات امپراتور پیشین در مقابل رذایل وی، فضایلی درخشان جلوه می‌کرد. سایر قربانیان وحشت و خشم او یا تا سرحد مرگ تازیانه می‌خوردند؛ یا خفه می‌شدند یا به طرز بی‌رحمانه‌ای اخته و ناقص می‌شدند. او برای تحکیم موقعیتش، دست به شقاوت‌ها و سفاکی‌های وحشتناکی زد، و برای اینکه بتواند تمام نیروهایش را در مقابل ساسانیان به کار اندازد، متعهد شد باج سالانه‌ای به طوایف آوار[persian-alpha 46] بپردازد. به این ترتیب خاطرش از ناحیهٔ اقوام مزبور آسوده شد. همچنین با اعراب از در صلح درآمد و تمام سپاهیان بیزانسی را به آسیا و نواحی شرقی امپراتوری منتقل کرد. اما آوارها که اکنون بیزانس را در موضع ضعف می‌دیدند و هیچگونه مقاومتی در برابر خود مشاهده نمی‌کردند، تقریباً تمامی اراضی مزروع داخلی قسطنطنیه را به تصرف درآوردند.
qas: answers: text: آسیا و نواحی شرقی امپراتوری
question: فوکاس تمام سپاهیان بیزانسی را به کجا فرستاد؟

answers: text: سپاهیان بیزانسی
question: فوکاس، کدام سپاهیان را به آسیا و نواحی شرقی امپراتوری منتقل کرد؟

answers: text: فوکاس
question: چه کسی  با اعراب از در صلح درآمد و تمام سپاهیان بیزانسی را به آسیا و نواحی شرقی امپراتوری منتقل کرد؟

question: در چه سالی فوکاس با اعراب از در صلح درآمد و تمام سپاهیان بیزانسی را به آسیا و نواحی شرقی امپراتوری منتقل کرد؟

context: نارسس، برجسته‌ترین و معروف‌ترین فرمانده نظامی بیزانس و فرماندار این حکومت در میان‌رودان، شهر دارا را از دست داده بود و از این بابت ناخرسند بود. بنا به گفته‌ای، او آشکارا علیه فوکاس شورید و کنترل ادسا، یکی از شهرهای بزرگ استان را در دست گرفت. فوکاس به یکی از فرماندهانش به نام ژرمانوس دستور داد برای دفع نارسس روانهٔ ادسا شود. در سال ۶۰۵ با حرکت ژرمانوس به سوی ادسا، نارسس از سپاه خسرو که وارد خاک بیزانس شده بود، کمک خواست. سپاه ساسانی در نزدیکی قلعهٔ دارا که اهمیت استراتژیک داشت، با ژرمانوس و سپاهش روبه‌رو شد. ژرمانوس در این جنگ کشته شد و سپاهش مضمحل گشت (نبرد دارا). پس از آن فوکاس پیامی به نارسس فرستاد و به این بهانه که می‌خواهد وی را واسطهٔ انعقاد پیمان صلحی با ساسانیان قرار دهد، از او خواست تا به کنستانتینوپل بیاید. نارسس با حاضر شدن در پایتخت، دستگیر و به دستور فوکاس زنده در آتش سوزانده شد. اما چارلز اومان، تاریخ‌نگار نظامی بریتانیایی بر این باور است که نارسس قصد شورش نداشت، و فوکاس به صرف داشتن سوءظن به او با وی چنین رفتاری کرد (کما اینکه به بسیاری دیگر نیز به همین شکل بدگمان بود).
qas: answers: text: ژرمانوس
question: فوکاس به کدام یک از فرماندهانش دستور داد برای دفع نارسس روانهٔ ادسا شود؟

answers: text: ادسا
question: فوکاس به ژرمانوس دستور داد برای دفع نارسس روانهٔ کجا شود؟

answers: text: برای دفع نارسس
question: به چه علت فوکاس به ژرمانوس دستور داد روانهٔ ادسا شود؟

answers: text: ۶۰۵
question: در چه سالی با حرکت ژرمانوس به سوی ادسا، نارسس از سپاه خسرو که وارد خاک بیزانس شده بود، کمک خواست؟

answers: text: سپاه خسرو
question: در سال ۶۰۵ با حرکت ژرمانوس به سوی ادسا، نارسس از کدام سپاه کمک خواست؟

answers: text: قلعهٔ دارا
question: سپاه ساسانی در نزدیکی کدام قلعه، با ژرمانوس و سپاهش روبه‌رو شد؟

question: نارسس در چه سالی به دستور فوکاس زنده در آتش سوزانده شد؟

answers: text: فوکاس
question: نارسس به دستور چه کسی زنده در آتش سوزانده شد؟

question:  قلعهٔ دارا در کجا قرار دارد؟

question: قدمت قلعه‌ی دارا چند سال است؟

context: سربازان بیزانسی در برابر سپاه ساسانی عملکرد بسیار ضعیفی از خود نشان دادند؛ چه از یک سو اسلحه و ادوات رزمی و نیروی کمکی لازم را برای دفاع در مقابل دشمن از مرکز دریافت نمی‌کردند، و از دیگر سو افراد نالایق و سست‌عنصری بر مسند نشسته و ادارهٔ امور را به دست گرفته بودند. به نظر می‌رسد سپاهیان بیزانس در این زمان، یا این سو و آن سو پراکنده شده، یا درون دیوارها و حصارهای شهرها خزیده و پنهان شده بوده باشند؛ چرا که هیچ اثری از آنها نیست و هیچ‌گونه گزارشی از مقاومت آنها در برابر متجاوزان دیده نمی‌شود. فوکاس، سنگدل، نادان و شهوتران بود و دیری نگذشت که به شدت مورد نفرت اتباعش قرار گرفت. او در طول هشت سال حکومتش، تنها در یک چیز از خود توانایی نشان داد؛ آن هم ردیابی و سرکوب وحشیانهٔ مخالفان و معاندانش یا هر فرد دیگری که احتمال می‌داد درصدد توطئه علیه او باشد.
qas: answers: text: عملکرد بسیار ضعیفی از خود نشان دادند؛ چه از یک سو اسلحه و ادوات رزمی و نیروی کمکی لازم را برای دفاع در مقابل دشمن از مرکز دریافت نمی‌کردند، و از دیگر سو افراد نالایق و سست‌عنصری بر مسند نشسته و ادارهٔ امور را به دست گرفته بودند
question: سربازان بیزانسی در برابر سپاه ساسانی چه عملکردی از خود نشان دادند؟

answers: text: سنگدل، نادان و شهوتران بود و دیری نگذشت که به شدت مورد نفرت اتباعش قرار گرفت
question: فوکاس چه شخصیتی داشت؟

question: فوکاس چند سال حکومت کرد؟

answers: text: سپاه ساسانی
question: سربازان بیزانسی در برابر کدام سپاه عملکرد بسیار ضعیفی از خود نشان دادند؟

context: خسرو مرزبان و سردار ارمنی خود به نام سمبات باگراتونی[persian-alpha 48] را برای دفع آنان فرستاد. اولین نبرد در قلعهٔ اَپْرشهر [persian-alpha 49] در خراسان بین طرفین درگرفت و سمبات با اینکه تنها ۲۰۰۰ اَسواره (سواره‌نظام سنگین‌اسلحهٔ ممتاز) در اختیار داشت، توانست با یک حملهٔ سریع مهاجمان را شکست دهد. گویا سبب پیروزی‌اش هم همین هجوم غافلگیرکننده بوده‌است. پس از این پیروزی، مهاجمان به گفتهٔ سبئوس، به روستای حصارداری به نام خروخت[persian-alpha 50] رفتند و سمبات با سیصد سوار در پی آنان رفت. ترکان چون یارای مقاومت در خود نمی‌دیدند، از تون‌جبغو خان، خان بزرگ خاقانات غربی ترک درخواست نیروی کمکی کردند. سبئوس به طرز مبالغه‌آمیزی می‌گوید که خاقان سیصد هزار سرباز به عنوان نیروی کمکی برای آن‌ها فرستاد.
qas: answers: text: مرزبان و سردار ارمنی خود به نام سمبات باگراتونی
question: خسرو چه کسی را برای دفع کوشانیان فرستاد؟

answers: text: سمبات باگراتونی
question: نام مرزبان و سردار ارمنی خسرو که برای دفع کوشانیان فرستاده‌شد چه بود؟

answers: text: چون یارای مقاومت در خود نمی‌دیدند
question: به چه دلیل ترکان از تون‌جبغو خان، خان بزرگ خاقانات غربی ترک درخواست نیروی کمکی کردند؟

question: تون‌جبغو خان در چه سالی از دنیا رفت؟

context: تاخت و تاز مهاجمان تا حدود اصفهان و ری هم ادامه یافت. پادگان‌های ایرانی غافلگیر و مستأصل و مجبور به عقب‌نشینی شدند، اما طولی نگذشت که ترکان به دستور خانشان بازگشتند. عنایت‌الله رضا بر این باور است که چیزهایی که سبئوس دربارهٔ علت عقب‌نشینی ترکان آورده، قانع‌کننده به نظر نمی‌رسد. او می‌نویسد: «در پاییز سال ۶۰۳ م. «خان بزرگ» بر رأس ترکان قرار نداشت، زیرا در همین زمان بود که قراچورین، پس از درهم‌شکسته شدن قوای ترکان، سرزمین‌هایی را که به تصرف آورده بود، ترک گفت و در جستجوی پناهگاهی مناسب به سرزمین توغان گریخت. چنین به نظر می‌رسد که اوضاع و احوال، نوادهٔ او را واداشت که به منظور حفظ و نگاهداری سرزمین خویش به آن سامان بازگردد».
qas: answers: text: عنایت‌الله رضا
question: چه کسی بر این باور است که چیزهایی که سبئوس دربارهٔ علت عقب‌نشینی ترکان آورده، قانع‌کننده به نظر نمی‌رسد؟

answers: text: خانشان
question: در زمان ساسانیان زمانی که پادگان‌های ایرانی غافلگیر و مستأصل و مجبور به عقب‌نشینی شدند ترکان به دستور چه کسی بازگشتند؟

answers: text: عنایت‌الله رضا
question: این نوشته از کیست: «در پاییز سال ۶۰۳ م. «خان بزرگ» بر رأس ترکان قرار نداشت، زیرا در همین زمان بود که قراچورین، پس از درهم‌شکسته شدن قوای ترکان، سرزمین‌هایی را که به تصرف آورده بود، ترک گفت و در جستجوی پناهگاهی مناسب به سرزمین توغان گریخت. چنین به نظر می‌رسد که اوضاع و احوال، نوادهٔ او را واداشت که به منظور حفظ و نگاهداری سرزمین خویش به آن سامان بازگردد»؟

question: مرکز اصفهان کدام شهر است؟