نیشابور

context:  تلفظ راهنما·اطلاعات(فارسی نوشده از فارسی میانه:           نیو شاهپوهر، به‌معنای: شهر نوساختهٔ شاهپور)[پانویس 1] از بزرگ‌ترین شهرهای شمال شرق ایران، مرکز شهرستان نیشابور و دومین شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی پس از مشهد و سومین شهر بزرگ شرق کشور است. در دامنه‌های رشته کوه بینالود قرار داشته و از مهم‌ترین مراکز تاریخی، گردشگری، صنعتی کشور و منطقه و تاریخ و فرهنگ ایران است. این شهر یکی از تاریخی‌ترین شهرهای شرق ایران به‌شمار می‌آید. نیشابور بزرگ ترین مرکز سنگ فیروزه جهان است.
qas: answers: text: شهر نوساختهٔ شاهپور
question: نیوشاهپور به چه معناست؟

answers: text: نیشابور
question: دومین شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی کدام شهر است؟

answers: text: نیشابور
question: سومین شهر بزرگ شرق کشور کدام شهر است؟

answers: text: در دامنه‌های رشته کوه بینالود
question: نیشابور در کجا قرار دارد؟

answers: text: نیشابور
question: بزرگ ترین مرکز سنگ فیروزه جهان کدام شهر ایران است؟

question: ارتفاع رشته کوه بینالود چقدر است؟

answers: text: مشهد
question: اولین شهر بزرگ خراسان رضوی کدام شهر است؟

context: نام‌های پرشمار که در جای جای اسناد و متون تاریخی به آن‌ها اشاره شده است، دستاورد حضور پایدار و هموارهٔ نیشابور در گذر دوران‌هاست. برخی از این‌ها نام رایج شهر بوده و شماری دیگر عنوان‌ها و لقب‌هایی است که از سوی اهالی دانش، فرهنگ و سیاست؛ به سبب رویدادها یا ویژگی‌هایی به این دیار داده شده‌است. رئونت، ابرشهر، نیشاپور و شادیاخ (و مشتقات آن‌ها) نام‌هایی است که این بوم، در دوره یا دوران‌هایی از تاریخ به آن‌ها شناخته می‌شده؛ دهلیز مشرق و مغرب، دارالعلم، کلانشهر مشرق‌زمین، چشم خراسان، دارالملک، دارالاماره، ام‌البلاد، شادجهان، ایرانشهر، جهانشهر، خزانه مشرق و معدن فضلا و منبع علما و ... نام‌های دیگری است که در توصیف ویژگی‌هایی از این شهر، در منابع مختلف ثبت گردیده‌است.
qas: answers: text: رئونت، ابرشهر، نیشاپور و شادیاخ (و مشتقات آن‌ها)
question: نیشابور در دوران‌های مختلف تاریخی با چه نام‌هایی شناخته می‌شد؟

answers: text: دهلیز مشرق و مغرب، دارالعلم، کلانشهر مشرق‌زمین، چشم خراسان، دارالملک، دارالاماره، ام‌البلاد، شادجهان، ایرانشهر، جهانشهر، خزانه مشرق و معدن فضلا و منبع علما
question: برای توصیف ویژگی‌های شهر نیشابور از چه نام‌هایی استفاده می‌کردند؟

answers: text: دستاورد حضور پایدار و هموارهٔ نیشابور در گذر دوران‌هاست
question: علت نام‌های پرشمار نیشابور که در جای جای اسناد و متون تاریخی به آن‌ها اشاره شده است،چیست؟

question: نیشابور در چه تاریخی شهر شد؟

context: رَئِوَنْت (به پارسی میانه: رِیوَنْد) کهن‌ترین نام در اطلاق به حوزهٔ جغرافیایی ناحیهٔ نیشابور است که در نسک ایرانی اَوِستا از آن، سخن رفته‌است. بر پایهٔ روایت ایرانی آغاز آفرینش در نسک بندهش از کوه ریوند (در ناحیهٔ نیشابور خراسان) در شمار ۲۲۴۴ کوهی نام برده شده که از البرز فراز رستند. همچنین در جایی دیگر از همین نسک، در جریان ماجرای نبرد اهریمن با آب؛ به پیدایی دریاچه‌ای به نام سووَر (سوبر یا سوگر) اشاره شده که در ابرشهر بوم (=ناحیهٔ نیشابور) بر سر کوه توس جای دارد. و چنان‌که در گزارش رویدادهای دوران‌های بعد آمده‌است: آذربرزین‌مهر در نزدیکی دریاچهٔ سوور و بر روی کوه ریوند قرار داشته‌است. و ابوعبدالله حاکم؛ انوش پسر شیث پسر آدم را نخستین شخصیتی معرفی نموده که کهندژ نیشابور را بر سنگی بزرگ، سفید، مدوّر (دایره‌شکل) و املس (نرم و هموار) بنا گذاشت چنان‌که مردمان آن روزگار، این بنا را دژ سنگی (قلعهٔ حجریه) می‌خواندند.
qas: answers: text: رَئِوَنْت
question: کهن‌ترین نام نیشابور چه نامی است؟

context: پیشدادی‌ها نخستین فرمانروایان ایران‌زمین، در دوران اساطیری؛ هوشنگ، تهمورث، جم، فریدون و منوچهر سرشناس‌ترین آنهایند که قهرمانانی همچون آرش، گرشاسب و رستم؛ و دشمنانی همچون افراسیاب و ضحاک دارند. بر پایه نوشتار تاریخ الحاکم، در این دروان؛ شخصیت‌هایی همچون ذوالایکه، افراسیاب ساحر و ایرج پسر فریدونبر دژ-قلعه نیشابور دست یافته، آن را بازسازی نموده و بر گستره و آبادانی آن افزوده‌اند؛ اما در دوران منوچهر بود که بر پیرامون کهندژ، خندقی حفر نمودند و آتشکدهای برپای داشتند؛ چنان‌که پس از آن، گروش مردمان و آبادانی آن، روزافزون گردید. اما حمدالله مستوفی بنیان‌گذار نیشابور را تهمورث دیوبند معرفی کرده‌است. و بر پایه روایتی ایرانی؛ در روزگار تهمورث بوده که آتشدان پشت گاو اساطیری سریشوگ، به دریا افتاد و سه آتش فروزان در ژرفای دریا درخشان ماندند و آن سه آتش نوپدید: گشنسب، فرنبغ و برزین‌مهر بودند.
qas: answers: text: پیشدادی‌ها
question: نام نخستین فرمانروایان ایران‌زمین چه بود؟

answers: text: هوشنگ، تهمورث، جم، فریدون و منوچهر
question: سرشناس‌ترین افراد در دوران اساطیری ایران چه کسانی بودند؟

answers: text: آرش، گرشاسب و رستم
question: قهرمانان دوران اساطیری ایران را نام ببرید؟

answers: text: شخصیت‌هایی همچون ذوالایکه، افراسیاب ساحر و ایرج پسر فریدونبر
question: چه کسانی به دژ قلعه نیشابور دست یافته‌، و بر گستره و آبادانی آن افزودند؟

answers: text: منوچهر
question: در دوران چه کسی بر پیرامون کهندژ نیشابور خندقی حفر نمودند و آتشکدهای برپای داشتند؟

answers: text: تهمورث دیوبند
question: حمدالله مستوفی بنیان‌گذار نیشابور را چه کسی معرفی کرده‌است؟

answers: text: تهمورث
question: در روزگار چه کسی آتشدان پشت گاو اساطیری سریشوگ، به دریا افتاد؟

answers: text: در روزگار تهمورث بوده که آتشدان پشت گاو اساطیری سریشوگ، به دریا افتاد و سه آتش فروزان در ژرفای دریا درخشان ماندند و آن سه آتش نوپدید: گشنسب، فرنبغ و برزین‌مهر بودند
question: گشنسب، فرنبغ و برزین‌مهر چگونه پدید آمدند؟

question: اولین فرمانروای ایران زمین چه کسی بود؟

question: تاریخ‌ الحاکم اثر کیست؟

question: تاریخ الحاکم در چه سالی نوشته شده‌است؟

context: و سرانجام؛ کی‌ویشتاسب (گشتاسپ)، در پی گرویدن به انوشه‌روان زرتشت؛ آذر بُرزین‌مِهر -یکی از این سه آتش بهرام- را که تا آن زمان، در جهان می‌وزید و از جهانیان، نگاهبانی می‌کرد؛ بر فراز کوه رِیوَنْد (رَئِوَنْت) (در نزدیکی نیشابور) به دادگاه نشانید (پابرجای کرد). رِیوَنْد، همچنین شهری در نزدیکی نیشابور (و محله و ناحیه‌ای پیوسته به این شهر) است که آن را از پایتخت‌های اساطیری ایران‌زمین و پایتخت گشتاسب دانسته‌اند. یاقوت حموی، نیز گشتاسب را بنیان‌گذار ربع بشتفروش (بُشتَنفُروش) نیشابور معرفی نموده‌است. اما پس از گشتاسب، بهمن پور اسفندیار بر تخت نشست و او دخترش (همای) را بر پسرش (ساسان) برتری داد و ولیعهد خویش ساخت؛ و ساسان، رنجیده از پدر به شهر نیشاپور پناه برد:
qas: answers: text: پابرجای کرد
question: معنی نشانید چیست؟

answers: text: رِیوَنْد
question: نام محله و ناحیه‌ای پیوسته به نیشابور را بنویسید؟

answers: text: رِیوَنْد
question:  پایتخت گشتاسب کجا بود؟

answers: text: گشتاسب
question: بنیان‌گذار ربع بشتفروش (بُشتَنفُروش) نیشابور از نظر یاقوت حموی چه کسی است؟

answers: text: بهمن پور اسفندیار
question: چه کسی جانشین گشتاسب شد؟

answers: text: همای
question: نام دختر بهمن پور اسفندیار چه بود؟

answers: text: دخترش (همای)
question: بهمن پور اسفندیار چه کسی را به عنوان ولیعهد خود انتخاب کرد؟

answers: text: ساسان
question: نام پسر بهمن پور اسفندیار چه بود؟

answers: text: او دخترش (همای) را بر پسرش (ساسان) برتری داد و ولیعهد خویش ساخت
question: به چه دلیل ساسان پسر بهمن پور اسفندیار به نیشابور پناه برد؟

question: چرا بهمن پور اسفندیار به جای پسرش، دخترش را ولیعهد خود کرد؟

question: همسر بهمن پور اسفندیار چه نام داشت؟

answers: text: بر فراز کوه رِیوَنْد (رَئِوَنْت) (در نزدیکی نیشابور)
question: گشتاسب آذر برزین‌مهر را در کجا پابرجای کرد؟

context: رَئِوَنْت کهن‌ترین نام جغرافیایی در اطلاق به ناحیهٔ نیشابور که در اَوِستا -کهن‌تری نبشتار ایرانی- از آن، یاد شده؛ نام کوهی است که آتشکده نامدار آذر بُرزین‌مِهر بر آن، جای داشته؛ مری بویس بر این باور است که آذران بُرزین‌مِهر، فرنبغ و گشنسپ، اگر نه پیش‌تر و در دوران هخامنشی، دست‌کم بایستی در اوایل دوران پارتیان نشانده شده باشند. همچنین ریچارد فرای نام ابرشهر (نام پیشین نیشابور) را ریشه‌گرفته از نامی کهن، به مفهوم شهر بالای هخامنشیان یا شهربانی بالای سلوکیان دانسته‌است. یافته‌های باستان‌شناسی در محوطه تاریخی سه‌تپه در جنوب دشت نیشابور، نیز بیانگر حیات تاریخی این ناحیه در دوران هخامنشی و اندکی پیش از آن و ارتباط نیشابور با همدان (فلات ایران) و ترکمنستان (آسیای مرکزی) است.
qas: answers: text: رَئِوَنْت
question: کهن‌ترین نام جغرافیایی در اطلاق به ناحیهٔ نیشابور چه نام داشت؟

answers: text: اَوِستا
question: کهن‌تری نبشتار ایرانی چه نام دارد؟

answers: text: ابرشهر
question: نام پیشین نیشابور چه بود؟

answers: text: نامی کهن، به مفهوم شهر بالای هخامنشیان یا شهربانی بالای سلوکیان
question: ابرشهر ریشه گرفته از چه نامی است؟

answers: text: بیانگر حیات تاریخی این ناحیه در دوران هخامنشی و اندکی پیش از آن و ارتباط نیشابور با همدان (فلات ایران) و ترکمنستان (آسیای مرکزی) است.
question: یافته‌های باستان‌شناسی در محوطه تاریخی سه‌تپه در جنوب دشت نیشابور چه چیز را نشان می‌دهد؟

context: ابرشهر؛ نام پیشین نیشابور، به معنی شهر آپارناک (Aparnak یا Aparnoie یونانی؛ شهر اپارنی یا اپرنی) برجسته‌ترین قبیله از سه قبیله داهه (Dahae) که دولت پارتیان (اشکانیان) را بنیان گذاشتند. یادکرد این شهر در نسک بندهش که ابرنک‌شهر نیز خوانده شده از شناخته‌شدگی و رونق ابرشهر در سرزمین پارت، نشان می‌دهد. و چنین به نظر می‌رسد بُرزین‌مهر -یکی از سه آتش مقدس کیش زرتشتی- که آتش خاص پارتیان بود و اشکانیان، خود را وقف این آتش مقدس نموده بودند و زائران بی‌شماری را در سرتاسر دورهٔ پارتی به زیارت آذر برزین‌مهر در این ناحیه، سوق می‌دادند. همچنین؛ نام ابرشهر بر روی سکه‌ای از دوران فرهاد دوم اشکانی (حکومت: ۱۳۸–۱۲۸ پیش از میلاد) نقش بسته‌است که حیات تاریخی این ناحیه را به عنوان محل استقرار ضرابخانه در این دوران، مستند می‌نماید. و مارکوارت در اشاره به پیشینهٔ نام کنارنگ در اطلاق به فرمانروای ابرشهر، چنین برداشت نموده که این فرمانروایی موروثی، به پیش از دوران ساسانیان (= پارتیان) بر می‌گردد که سرانجام؛ داوخواهانه، حکومت اردشیر ساسانی را پذیرا شده بودند.
qas: answers: text: بُرزین‌مهر
question: آتش خاص پارتیان چه نام داشت؟

answers: text: اشکانیان
question: چه کسانی خود را وقف برزین مهر نموده بودند؟

answers: text: بر روی سکه‌ای از دوران فرهاد دوم اشکانی
question: نام ابرشهر در کجا نقش بسته‌است؟

question: نام سه آتش مقدس کیش زرتشتی را بنویسید؟

question: به چه دلیل زرتشتی‌ها آتش را می‌پرستند؟

context: عبدالله بن طاهر پس از اخذ تصمیم خود مبنی بر عزیمت به خراسان، با شتاب تمام راه نیشابور را در پیش گرفت. وی سپس در سال ۲۱۵ ه‍.ق/ ۸۳۰ م، به مرو وارد شد و اقامتی کوتاه در آن شهر داشت، زیرا نیشابور را به عنوان پایتخت خویش برگزیده بود. وی نیشابور را به علت مزایایی که آن را مناسب پایتختی قرار داده بود، به عنوان مرکز حکومت خویش برگزید که از آن جمله آب و هوای نیکو را بیان می‌دارند. چنان‌که عبدالله بن طاهر در پاسخ به چرایی گزیدن این شهر به پایتختی، هوای قوی، مردم سر به زیر و دارای عمر زیاد را عنوان کرده‌است. همچنین ثعالبی نیز از پاکیزگی هوای این شهر در نزد یکی از طاهریان یاد کرده‌است.
qas: answers: text: عبدالله بن طاهر
question: چه کسی نیشابور را در سال ۲۱۵ هجری قمری به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد؟

answers: text: هوای قوی، مردم سر به زیر و دارای عمر زیاد
question: عبدالله بن طاهر به چه دلیل نیشابور را به پایتختی خود انتخاب کرد؟

answers: text: زیرا نیشابور را به عنوان پایتخت خویش برگزیده بود
question: به چه دلیلی عبدالله بن طاهر اقامتی کوتاه در شهر مرو داشت؟

question: عبدالله بن طاهر چگونه به حکومت رسید؟

context: در کنار موارد مذکور می‌توان دلایل دیگری را نیز برای این اقدام عبدالله بیان کرد اما در این میان، ممکن است دلایل سیاسی و نظامی که متأثر از حضور خوارج است، در اولویت باشند. در زمان تاخت‌وتاز خوارج در خراسان، نیشابور در مرکز توجه آنان قرار داشت و در هنگام ورود عبدالله به خراسان نیز کانون این معضل بشمار می‌آمد، چنان‌که علی بن طاهر، برادر و نایب عبدالله در حکومت خراسان، سراسر ایام کوتاه حکومتش را در درگیری با خوارج در نیشابور گذراند و سرانجام جان خویش را نیز در این راه از دست داد. دوران زمامداری محمد بن حمید طاهری پیش از عبدالله در خراسان به مرکزیت نیشابور، به ساخت عمارت‌های متعدد و ستیز دایمی با خوارج سپری شد. شابشتی به نامه‌ای از عبدالله به مأمون اشاره می‌کند که در آن، تعدد اقامتگاه‌های خوارج در اطراف نیشابور و اهمیت این منطقه را به همین سبب، گزارش می‌کند. در نتیجه حضور چشمگیر خوارج پیرامون نیشابور و نبرد حاکمان پیش از عبدالله با آنان، او را به توجه ویژه به این منطقه در راستای سرکوب این گروه واداشت.
qas: answers: text: نیشابور
question: در زمان تاخت‌وتاز خوارج در خراسان چه شهری مرکز توجه آنان قرار داشت؟

question: خوارج چه کسانی بودند؟

answers: text: علی بن طاهر، برادر و نایب عبدالله
question: چه کسی سراسر ایام کوتاه حکومتش را در درگیری با خوارج در نیشابور گذراند؟

answers: text: برادر و نایب عبدالله
question: علی بن طاهر که بود؟

answers: text: سراسر ایام کوتاه حکومتش را در درگیری با خوارج در نیشابور گذراند و سرانجام جان خویش را نیز در این راه از دست داد
question: علی بن طاهر چگونه کشته شد؟

answers: text: به ساخت عمارت‌های متعدد و ستیز دایمی با خوارج سپری شد
question: دوران زمامداری محمد بن حمید طاهری در خراسان چگونه سپری شد؟

context: به روایت حمزهٔ اصفهانی، سرزمین‌های طبرستان و رویان نیز توسط مأمون به عبدالله واگذار شدند و امور اینچنینی که گسترش حکومت طاهریان را در پی داشت، موجب پررنگ شدن نقش نیشابور به عنوان پایتخت و شهری می‌شد که طاهریان از طریق آن بر سرزمین‌های مختلف اشراف یابند و با دقت به ادارهٔ آن بپردازند. همچنین مرو به علت بافت قدیمی‌اش و محدودیت‌های متأثر از آن، جاذبهٔ لازم را در برابر نیشابوری که دارای ظرفیت بیشتر برای احداث عمارت‌ها و کاخ‌های جدید بود، برای حاکم مقتدر طاهری دارا نبود. اقدامات عمرانی عبدالله در نیشابور که مشتمل بر ساخت شادیاخ و عمارت‌های تازه بود، نشانگر میزان علاقهٔ او به شهری بود که توانایی آبادی آن به سلیقهٔ خویش را داشت. اقدامات عبدالله آنچنان در آبادانی و گسترش نیشابور تأثیرگذار بود که موجب جذب عدهٔ زیادی از ادیبان و دانشمندان بدان شهر به موجب محاسن آن گشت و آن را در ردیف ثروتمندترین و پرجمعیت‌ترین شهرها قرار داد.
qas: answers: text: سرزمین‌های طبرستان و رویان
question: چه سرزمین‌هایی توسط مأمون به عبدالله بن طاهر واگذار شد؟

answers: text: حمزهٔ اصفهانی
question: به روایت چه کسی سرزمین‌های طبرستان و رویان نیز توسط مأمون به عبدالله بن طاهر واگذار شدند؟ 

answers: text: اقدامات عبدالله آنچنان در آبادانی و گسترش نیشابور تأثیرگذار بود
question: چگونه نیشابور در زمان طاهریان در ردیف ثروتمندترین و پرجمعیت‌ترین شهرها قرار گرفت؟


answers: text: به علت بافت قدیمی‌اش و محدودیت‌های متأثر از آن
question: به چه دلیل شهر مرو جاذبه لازم را برای حاکم مقدر طاهری دارا نبود؟

question: رویان در کدام قسمت ایران قرار داشت؟

question: جاذبه‌های تاریخی و توریستی شهر نیشابور را بنویسید؟

question: طاهریان چند سال در ایران حکومت کردند؟

question: چه کسی جانشین عبدالله بن طاهر شد؟

context: مهاجرت ارمنی‌ها به نیشابور در سدهٔ بیستم، به نوزایی مسیحیت در نیشابور انجامید. آنان را پایه‌گذار صنعت سینما در نیشابور می‌دانند که از ارمنی‌های ایران یا از مهاجرین روسی پس از انقلاب ۱۹۱۷ بوده‌اند. شمار ارمنی‌های نیشابور از دهه ۱۹۸۰ کاسته شد و امروزه اقلیتی ناچیز هستند. مسیحیان ارمنی در سدهٔ بیستم در نیشابور، یک خیابان به نامشان بود (خیابان ارامنه) که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در شورای نامگذاری، به «خیابان مسیح» تغییر نام داد. کلیسایی کوچک و آرامگاه خانوادگی (هاروتونیان) در این خیابان بوده‌است که سرنوشتی ناروشن دارند. مسیحیت در نیشابور در سدهٔ بیست و یکم با فعالیت‌های مسلمانانی مسیحی‌شده آشکار شد. در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۲، روزنامه خراسان دربارهٔ مسیحی‌شدن بیش از ۶۰۰ مسلمان در نیشابور به‌دست آنچه «مبشرین مسیحی» نامید، خبر داد.
qas: answers: text: مهاجرت ارمنی‌ها به نیشابور در سدهٔ بیستم
question: چه عاملی موجب نوزایی مسیحیت در نیشابور شد؟

answers: text: ارمنی‌ها
question: چه کسانی را پایه‌گذار صنعت سینما در نیشابور می‌دانند؟

answers: text: ۱۹۸۰
question: شمار ارمنی‌های نیشابور از چه دهه‌ای کاسته شد؟

answers: text: خیابان مسیح
question: خیابان ارامنه نیشابور پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به چه نامی تغییر یافت؟

answers: text: کلیسایی کوچک و آرامگاه خانوادگی (هاروتونیان)
question: در خیابان ارامنه نیشابور چه چیزهایی قرار داشت؟

answers: text: بیش از ۶۰۰ مسلمان
question: در سال ۲۰۱۲ چند نفر از مسلمانان نیشابور مسیحی شدند؟

answers: text: مبشرین مسیحی
question: مسلمانان نیشابور توسط چه کسانی مسیحی شدند؟

question: مؤسس روزنامه خراسان چه کسی است؟

question: نام کلیسای کوچکی که در خیابان ارامنه نیشابور قرار داشت، چه بود؟

context: کمیسیون ملی یونسکو در ایران، پیشنهاد برگزاری همایش «نیشابور، شهر پایدار ایرانی» را مطرح کرد که هدف از آن بررسی و تحلیل جایگاه علمی و ادبی نیشابور و کمک به توسعهٔ آن و تقویت پیوند آن با سازمان یونسکو است و تصمیم گرفت میان نیشابور امروزین و تاریخ آن، پیوندی پایدار برقرار کند. همچنین از سوی یونسکو نیشابور پایتختِ علوم زمینِ ایران (دوره پنج ساله از ۲۰۰۵ میلادی) معرفی شد و وظیفهٔ ارزیابی بین‌المللی علوم زمین کشور ایران را به این شهرستان سپرده شده‌است. یونسکو در سال ۲۰۱۰ (۸تیرماه۸۹) همایش «نیشابور شهر پایدار ایرانی» را در نیشابور برگزاری کرد و بیان شد که نیشابور  «پایدارترین شهر تاریخ ایران» است.
qas: answers: text: کمیسیون ملی یونسکو در ایران
question: چه کمیسیونی پیشنهاد برگزاری همایش «نیشابور، شهر پایدار ایرانی» را مطرح کرد؟

answers: text: بررسی و تحلیل جایگاه علمی و ادبی نیشابور و کمک به توسعهٔ آن و تقویت پیوند آن با سازمان یونسکو
question: هدف از برگزاری همایش «نیشابور، شهر پایدار ایرانی» چه بود؟

answers: text: علوم زمینِ ایران
question: از سوی یونسکو نیشابور به عنوان چه پایتختی معرفی شد؟

answers: text: ارزیابی بین‌المللی علوم زمین کشور ایران
question: یونسکو چه وظیفه‌ای را به نیشابور سپرد؟

answers: text: «نیشابور شهر پایدار ایرانی»
question: یونسکو در سال ۲۰۱۰ چه همایشی را در نیشابور برگزار کرد؟

answers: text: نیشابور
question: «پایدارترین شهر تاریخ ایران» کدام شهر است؟

question: کمیسیون ملی یونسکو در چه تاریخی در ایران تشکیل شد؟

question: رئيس کمیسیون ملی یونسکو در ایران چه کسی است؟

question: یونسکو چگونه سازمانی است؟

context: فرهنگ همگانی در نیشابور امروزی، تفاوت‌های کمی با فرهنگ ایرانی در اجرا دارد و وابسته به سیزده بدر، ازدواج، شب یلدا، سوگواری محرم، خاک‌سپاری، چهارشنبه‌سوری، تولد و جشن سده است و خاستگاه اغلب آن‌ها روستاهای شهرستان نیشابور می‌باشد. بسیاری از آیینگان مردم اراک و مردم نیشابور همانند است که به دلیل حضور بیاتها در این دو شهرستان است. از آیین‌های باران‌خواهی نیشابور به‌ویژه در میان کشاورزان و روستائیان، «چوله‌قزک» [čōw-la-qƏzak] (همچنین: «شوله‌کیشک» یا «چوله‌قیشک») می‌باشد که خود عروسکی برای باران است و کودکان اجراگر اصلی آن هستند.
qas: answers: text: به سیزده بدر، ازدواج، شب یلدا، سوگواری محرم، خاک‌سپاری، چهارشنبه‌سوری، تولد و جشن سده است
question: فرهنگ همگانی در نیشابور امروزی وابسته به چیست؟

answers: text: روستاهای شهرستان نیشابور
question: خواستگاه فرهنگ امروزی نیشابور کجاست؟

answers: text: چوله‌قزک
question: آیین‌های باران‌خواهی نیشابور چه نام دارد؟

answers: text: کودکان
question: اجراگران اصلی مراسم باران‌خواهی نیشابور چه کسانی هستند؟

question: میزان بارش در کدام فصل نیشابور بیشتر است؟

context: با توجه به شهرت سنگ فیروزه نیشابور استخراج سنگ فیروزه یکی از صنعت‌های قدیمی و تراشیدن آن از هنرهای قدیمی اهالی این شهر به حساب می‌آید. شهرستان نیشابور که به شهر فیروزه شهرت دارد، دارای کانیهای ارزشمندی از فیروزه می‌باشد که از بیش از ۲۰۰۰ سال پیش بهره‌برداری می‌شده‌است. فیروزه تراشی یکی از پیشه‌های قدیمی در استان خراسان و نیشابور است؛ و مراکز تراش فیروزه به فراوانی در بخش‌های گردشگری نیشابور و مشهد دیده می‌شود. اشکال پیکانی و مسطح از جمله تراش‌هایی است که طرفداران فراوان دارد. فیروزه یکی از ره‌آوردهای مهم نیشابور است و بازار پررونقی در استان‌های خراسان، و ایران دارد.
qas: answers: text: استخراج سنگ فیروزه
question: یکی از قدیمی‌ترین صنعت‌های نیشابور کدام صنعت است؟

answers: text: استخراج سنگ فیروزه یکی از صنعت‌های قدیمی و تراشیدن آن
question: یکی از هنرهای قدیمی شهر نیشابور را بنویسید؟

answers: text: شهر فیروزه
question: شهرستان نیشابور به چه نامی شهرت دارد؟

answers: text: شهرستان نیشابور
question: به کدام از شهرستان‌های ایران شهر فیروزه می‌گویند؟

answers: text: فیروزه تراشی
question: یکی از پیشه‌های قدیمی در نیشابور، چیست؟

answers: text: اشکال پیکانی و مسطح
question: کدام اشکال فیروزه تراشی طرفداران فراوانی دارد؟

answers: text: فیروزه
question: سوغات شهر نیشابور چیست؟

answers: text: استان‌های خراسان، و ایران
question: فیروزه در کدام استان‌ها بازار پررونقی دارد؟

question: نیشابور چند معدن سنگ فیروزه دارد؟

question: کانی چیست؟

context: هنر کاشی‌کاری در نیشابور کاربردی وسیع دارد. در بسیاری از بناهای مهم نیشابور از این هنر استفاده شده‌است. در این خط کاشی‌کاریها از خط بنایی استفاده شده‌است. خط بنایی الهام گرفته از خط کوفی است و در کاشی‌کاری و معماری اسلامی جایگاه ویژه‌ای دارد و در بناها و مساجد استفاده شده‌است. این نوع خط کاربرد زیادی در کاشی‌کاری و آجرکاری در نیشابور دارد. البته این هنر در نیشابور پیش از حمله مغول رواج داشته و امروزه دوباره رواج پیدا کرده‌است. نمونه ساختمان بدون تزیین کاشی‌کاری در نیشابور مسجد جامع این شهر است. در این بنا از هنر سنگ‌تراشی و آجرکاری استفاده شده‌است.
qas: answers: text: هنر کاشی‌کاری
question: کدام هنر در نیشابور کاربردی وسیع دارد؟

answers: text: خط بنایی
question: در خط کاشی‌کاریها از چه خطی استفاده شده‌است؟

answers: text: خط کوفی
question: خط بنایی الهام گرفته از چه خطی است؟

answers: text: کاشی‌کاری و معماری اسلامی
question: خط بنایی در کجاها جایگاه ویژه‌ای دارد؟

answers: text: بناها و مساجد
question: خط بنایی در چه جاهایی استفاده شده‌است؟

answers: text: خط بنایی
question: در کاشی‌کاری و آجرکاری در نیشابور از چه خطی استفاده می‌شود؟

answers: text: پیش از حمله مغول
question: هنر کاشی‌کاری از چه زمانی در نیشابور رواج داشته است؟

answers: text: مسجد جامع این شهر
question: نمونه ساختمان بدون تزیین کاشی‌کاری در نیشابور چه نام دارد؟

answers: text: هنر سنگ‌تراشی و آجرکاری
question: در ساختمان مسجد جامع نیشابور از چه هنری استفاده شده‌است؟

question: خط بنایی را چه کسی ابداع کرد؟

question: خط کوفی در چه تاریخی ابداع شد؟

question: خط بنایی از چه اشکالی حاصل می‌شود؟

question: انواع خطوط کوفی را بنویسید؟

question: ریشه خط کوفی از چه خطی گرفته شده‌است؟

context: یکی از صنایع دستی نیشابور امروز و روستای بوژان فرت بافی (در گویش نیشابوری= فردبافی f,rad bāfi) است. فَرد تغییر یافته واژه بَرد است. هنر فرت بافی که از صنایع دستی با قدمت دیرینه در نزد نیشابوریان شناخته شده مرکز آن روستای بیشتر بوژان می‌باشد. فرت بافی شامل حوله‌های دستی، حمام، لباس، روانداز و... می‌باشد. این هنر بیشتر در بین زنان رواج دارد. فرت بافی یک هنر روستایی است که در شهرستان‌های خراسان رضوی از جمله کاشمر، گناباد، سبزوار، نیشابور وتربت جام رایج بوده‌است و اکنون در حال فراموشی است. فرت در بین اهالی نیشابور قدیم به بَرد معروف بوده‌است و بَرد نیشابوری یکی از محصولات مشهور این هنر به‌شمار می‌رفته‌است. هنر «فرت‌بافی نیشابوری» (بَرد نیشابوری) به دست صنعت‌گران بافندهٔ نیشابور، که در آن زمان‌ها در اوج شکوفایی و مرکز صنعتی، هنری و تجاری خراسان بود- به سایر نواحی خراسان بزرگ، گسترش یافته و پس از گذر از سده‌ها، امروز نیز در جای جای خراسان بزرگ به زندگی خود ادامه می‌دهد.
qas: answers: text: یکی از صنایع دستی نیشابور امروز و روستای بوژان
question: فرت بافی چیست؟

answers: text: بَرد
question: فَرد تغییر یافته چه واژه‌ای است؟

answers: text: حوله‌های دستی، حمام، لباس، روانداز
question: فرت بافی شامل چه چیزهایی می‌باشد؟

answers: text: زنان
question: فرت بافی در بین چه کسانی رواج دارد؟

answers: text: کاشمر، گناباد، سبزوار، نیشابور وتربت جام
question: فرت بافی در کدام شهرستان‌های خراسان رضوی رایج بوده‌است؟

answers: text: بَرد
question: فرت در بین اهالی نیشابور قدیم به چه نامی معروف بوده‌است؟

question: روستای بوژان در کدام قسمت نیشابور قرار دارد؟

question: جمعیت روستای بوژان در حال حاضر چند نفر است؟

context: نیشابور یکی از مراکز سنتی پارچه بافی ایران است. اکنون در نیشابور ۲ کارگاه صنایع پارچه بافی فعال است. پیشینه پارچه بافی نیشابور در دوره اسلامی به اوج می‌رسد. در دوره ایلخانیان کارخانه متعدد پارچه بافی در نیشابور همانند دیگر شهرهای بزرگ ایران در آن زمان فعال بوده. پارچه‌های ابریشمی نیشابور در این دوره گرانبها بوده‌است تا حدی که در شهرهای مصر (سده هشتم میلادی/از جمله تنیس و دمیاط) گرانترین پارچه نوع نیشابوری بوده‌است. در زمینه هنر بافت پارچه در ایران سده‌های نهم و دهم هجری را عصر طلایی این هنر نامیده‌اند که نیشابور یکی از مراکز مهم و بزرگ بافت پارچه در این دوران بوده‌است.[نیازمند منبع]
qas: answers: text: نیشابور
question: یکی از مراکز سنتی پارچه بافی ایران کدام شهر است؟

answers: text: ۲ کارگاه
question: چند کارگاه صنایع پارچه بافی در نیشابور فعال است؟

answers: text: دوره اسلامی
question: پیشینه پارچه بافی نیشابور در چه دوره‌ای به اوج می‌رسد؟

answers: text: دوره ایلخانیان
question: در چه دوره‌ای کارخانه‌های متعدد پارچه بافی در نیشابور همانند دیگر شهرهای بزرگ ایران در آن زمان فعال بوده‌است؟

answers: text: سده‌های نهم و دهم هجری
question: در زمینه بافت پارچه در ایران کدام سده‌ها را عصر طلایی این هنر نامیده‌اند؟

answers: text: پارچه‌های ابریشمی نیشابور
question:  در شهرهای مصر در سده هشتم میلادی گرانترین پارچه کدام نوع آن بوده‌است؟

question: اولین کارگاه صنایع پارچه بافی نیشابور در چه سالی تأسیس شد؟

context: در سده‌های چهارم و پنجم قمری در نیشابور و مرو بهترین پنبه و پارچه با تارهای نخی تولید می‌شد. نیشابور در دورة ساسانی بازاری بزرگ برای تجارت پارچه ابریشمی بود.[نیازمند منبع]در دوره سلجوقیان مورخان شهرهای نیشابور، ری، یزد و کاشان را به عنوان مراکز عمده پارچه بافی در ایران ذکر کرده‌اند.[نیازمند منبع]با حمله مغول به ایران در سده هفتم و به دنبال آن برپایی حکومت ایلخانان، مراکز مهم بافندگی چون ری و نیشابور از بین رفت.[نیازمند منبع]از دوره تیموری به ندرت منسوجی باقی مانده‌است. در این دوره، و پیش از آن، بسیاری از مراکز سنتی پارچه بافی ایران از جمله نیشابور، در یورش مغولان به نابودی کشیده شدند.
qas: answers: text: بهترین پنبه و پارچه با تارهای نخی
question: در سده‌های چهارم و پنجم قمری در نیشابور چه محصولاتی تولید می‌شد؟

answers: text: در دورة ساسانی
question: نیشابور در چه دوره‌ای بازاری بزرگ برای تجارت پارچه ابریشمی بود؟

answers: text: نیشابور، ری، یزد و کاشان
question: در دوره سلجوقیان کدام شهرهای ایران مراکز عمده پارچه بافی در ایران بودند؟

answers: text: هفتم
question: مغول‌ها در کدام سده‌ قمری به ایران حمله کردند؟

answers: text: با حمله مغول به ایران در سده هفتم و به دنبال آن برپایی حکومت ایلخانان
question: چگونه مراکز مهم بافندگی چون ری و نیشابور از بین رفت؟

question: تیموریان چگونه به حکومت ایران رسیدند؟

context: نیشابور را کهن‌ترین پایگاه علوم اسلامی در ایران می‌دانند. تقی‌الدین مقریزی در «الخُطَط» می‌نویسد: «مدرسه‌هایی که در سرزمین‌های اسلامی برپا شده‌اند، به هنگام صحابه و تابعین این چنین شناخته نشده بودند، این‌ها نوبنیادند و چهارصد سال پس از هجرت ساخته شدند. نخستین کسانی که در سرزمین اسلامی بدین کار همت گماشتند، مردم نیشابور بودند؛ مدرسهٔ بیقهیه را آنجا بنیان نهادند.» مهاجرت‌های دانشمندان از سراسر جهان اسلام در سده‌های میانه به نیشابور، سبب شد که مدرسه‌های آن «کانون گسترش ایده‌ها» و «قطب علمی دنیای اسلامی» شود. پیش از ساخت نظامیه در نیشابور، مدرسه‌هایی در آن برپا بوده‌است:
qas: answers: text: نیشابور
question:  کهن‌ترین پایگاه علوم اسلامی در ایران کدام شهر است؟

answers: text: مهاجرت‌های دانشمندان از سراسر جهان اسلام در سده‌های میانه به نیشابور
question: چه عواملی سبب شد که مدرسه‌های نیشابور «کانون گسترش ایده‌ها» و «قطب علمی دنیای اسلامی» شود؟

question: نظامیه توسط چه کسی در نیشابور ساخته شد؟

answers: text: تقی‌الدین مقریزی
question: این نوشته از کیست؟«مدرسه‌هایی که در سرزمین‌های اسلامی برپا شده‌اند، به هنگام صحابه و تابعین این چنین شناخته نشده بودند، این‌ها نوبنیادند و چهارصد سال پس از هجرت ساخته شدند. نخستین کسانی که در سرزمین اسلامی بدین کار همت گماشتند، مردم نیشابور بودند؛ مدرسهٔ بیقهیه را آنجا بنیان نهادند.» 

question: تقی‌الدین مقریزی که بود؟

context: کتابخانه‌های نیشابور، وابستگی به مدرسه‌ها، مسجدها، نهادها یا افراد برجسته داشته‌اند یا دارند. در تاریخ یمینی آمده که خلف بن احمد از دانشمندان ایران خواست که همهٔ کتاب‌ها و نسخه‌ها دربارهٔ علوم قرآنی (به‌ویژه تفسیر) را جمع‌آوری و دسته‌بندی کنند. او ۲۰ هزار دینار برای این کار که مقدمهٔ تأسیس «کتابخانهٔ صابونی» در نیشابور بوده، هزینه کرد. همهٔ این کتاب‌ها در کتابخانه صابونی نگهداری می‌شد. در شرح حال بسیاری از دانشمندان علوم قرآنی ذکر شده‌است که از کتاب‌های این کتابخانه بهره‌مند شده‌اند. ابونصر محمد عتبی سپس یادآور می‌شود که پس از واقعهٔ غزان در نیشابور و ویرانی مدرسه‌ها و مسجدها، تفسیر معروفی را که با تلاش خلف بن احمد فراهم آمده بود و در این کتابخانه نگهداری می‌شد، از آنجا خارج گردید و در اصفهان به کتابخانهٔ خجندیان انتقال یافت.
qas: answers: text: به مدرسه‌ها، مسجدها، نهادها یا افراد برجسته داشته‌اند یا دارند
question: کتابخانه‌های نیشابور به چه چیزهایی وابستگی دارند؟

answers: text: خلف بن احمد
question: چه کسی از دانشمندان ایران خواست که همهٔ کتاب‌ها و نسخه‌ها دربارهٔ علوم قرآنی را جمع‌آوری و دسته‌بندی کنند؟

answers: text: نیشابور
question: «کتابخانهٔ صابونی» در کدام شهر قرار داشت؟

answers: text: کتابخانهٔ خجندیان
question: تفسیر معروفی را که با تلاش خلف بن احمد فراهم آمده بود در واقعه غزان در نیشابور به کدام کتابخانه انتقال یافت؟

answers: text: اصفهان
question:  کتابخانه خجندیان در کدام شهر قرار داشت؟

question: واقعه غزان را شرح دهید؟