همدان 

context: هَمِدان، هَمَدان ( آوا راهنما·اطلاعات) یا به گویش محلی هِمِدان یکی از کلان‌شهرهای ایران در منطقهٔ غربی و کوهستانی ایران و مرکز شهرستان و استان همدان است. این شهر در دامنهٔ کوه الوند و در بلندای ۱٬۷۴۱ متری از سطح دریا واقع شده‌است و از شهرهای سردسیر ایران به‌شمار می‌آید. همدان قدیمی‌ترین شهر ایران و از کهن‌ترین شهرهای جهان است. در سال ۱۳۸۵ مجلس شورای اسلامی در مصوبه‌ای همدان را «پایتخت تاریخ و تمدن ایران» اعلام کرد. همدان اولین پایتخت نخستین شاهنشاهی ایران، مادها بوده‌است. با این حال قدیمی‌ترین آثار یافت‌شده از محوطهٔ باستانی هگمتانه و نیز کتیبه‌های گنج‌نامه مربوط به دوران هخامنشیان هستند. همچنین این شهر در روزگار هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان، آل بویه و سلجوقیان نیز یکی از پایتخت‌های کشور بوده‌است. هم‌اکنون استان همدان به دلیل داشتن مراکز تاریخی و دیدنی به عنوان پنجمین شهر فرهنگی و توریستی کشور شناخته می‌شود و از نظر علمی نیز با وجود مراکز دانشگاه بوعلی سینا، دانشگاه صنعتی همدان، دانشگاه آزاد اسلامی همدان، دانشگاه پیام نور همدان و مراکز دیگر، به عنوان یکی از قطب‌های دانشگاهی کشور شناخته شده‌است.آرامگاه بوعلی سینا نماد شهر همدان و همچنین یکی از نمادهای پیشینهٔ ایران در فرهنگ جهان و دانش و علم به‌شمار می‌رود.
qas: answers: text: ۱٬۷۴۱ متری
question: همدان در چه ارتفاعی از سطح دریا قرار دارد؟

answers: text: منطقهٔ غربی و کوهستانی ایران
question: همدان در کدام منطقه ایران قرار دارد؟

answers: text: ۱۳۸۵
question: مجلس شورای اسلامی در چه سالی همدان را «پایتخت تاریخ و تمدن ایران» اعلام کرد؟

answers: text: همدان
question: اولین پایتخت مادها کجا بود؟

answers: text: دوران هخامنشیان
question: قدیمی‌ترین آثار یافت‌شده از هگمتانه و کتیبه‌های گنج‌نامه مربوط به کدام دوران است؟

answers: text: هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان، آل بویه و سلجوقیان
question: در کدام دوران‌‌ها همدان پایتخت ایران بود؟

answers: text: داشتن مراکز تاریخی و دیدنی
question: به چه دلیل همدان به عنوان پنجمین شهر فرهنگی و توریستی کشور انتخاب شده‌است؟

answers: text: آرامگاه بوعلی سینا
question: نماد شهر همدان چیست؟

answers: text: وجود مراکز دانشگاه بوعلی سینا، دانشگاه صنعتی همدان، دانشگاه آزاد اسلامی همدان، دانشگاه پیام نور همدان
question: به چه دلیل همدان به عنوان یکی از قطب‌های دانشگاهی کشور شده‌است؟

question: جمعیت استان همدان در حال حاضر چقدر است؟

question: سوغات شهر همدان چیست؟

question: چند مورد از صنایع دستی استان همدان را نام ببرید؟

context: نخستین باری که اسم این شهر برده شد، در حدود ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد بود که نام همدان را اَمدانه ذکر شده‌است. این شهر تحت نام‌های دیگری از قبیل هگمتانه، هگمتان، اکباتان، اکباتانا، آمدانه، آنادانا نیز نوشته شده‌است. در کتیبه‌های آشوری نام آن شهر آمدانه آمده، این اسم بایستی مشتق از کلمهٔ ماد باشد چنان‌که آشوریان قوم ماد را آمادای ذکر کرده‌اند. از این رو آمادانه به معنی محل مادها و جایی‌است که مادها زندگی می‌کردند. در دوران مادها به زبان پارسی باستان این شهر هگمتانه یا هگمتانه به معنی «جای تجمع» خوانده می‌شد. اکباتان نیز همان تلفظ هگمتانه به زبان یونانی است.
qas: answers: text: اَمدانه
question: نام اولیه همدان در ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد چه بود؟

answers: text: هگمتانه، هگمتان، اکباتان، اکباتانا، آمدانه، آنادانا
question: نام‌های دیگر شهر همدان در قدیم چه بود؟

answers: text: آمدانه
question: در کتیبه‌های آشوری نام همدان به چه صورت ذکر شده‌است؟

answers: text: آمادای
question: آشوریان قوم ماد را چه می‌نامیدند؟

answers: text: محل مادها و جایی‌است که مادها زندگی می‌کردند
question: آمادانه به چه معناست؟

answers: text: جای تجمع
question: در دوران ماد‌ها، هگمتانه به زبان پارسی باستان به چه معنی بود؟

answers: text: اکباتان
question: تلفظ هگمتانه به زبان یونانی چیست؟

question: بنیان‌گذار سلسله مادها چه کسی بود؟

question: کتیبه‌های آشوری در کدام شهر یافت شد؟

context: در زمان مادها مهم‌ترین راه‌های کاروانرو در اکباتانا تلاقی می‌کردند و این شهر قلب ماد قدیم به‌شمار می‌رفت معمولاً معتقدند که هگمتانه به معنی محل تجمع یا بازار یا چیزی نظیر آن است البته احتمال دیگری نیز وجود دارد که جلسات عمومی اتحادیه قبایل در این نقطه برگزار می‌شده‌است. در یکی از جلسات عمومی اتحادیه قبایل، دیاکو به رهبری انتخاب شد. دیاکو هگمتانه را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. مکان این شهر برای پایتخت شدن کاملاً مناسب بود، زیرا مشرف بر راهی بود که به بابل و آشور می‌رفت. بر اساس نوشته‌های هرودوت مورخ یونانی به دستور دیاکو نخستین پادشاه ماد در اکباتانا استحکامات عظیمی شامل ۷ دژ مشهور به قصر هفت حصار و کاخ‌های شاهی برپا شد. بیشتر پژوهندگان علوم تاریخ و باستان‌شناسی بر این باورند که تپه و بناهای امروزی هگمتانه، در دل شهر همدان، برجای‌ماندهٔ بقایای همین تأسیسات می‌باشند.
qas: answers: text: اکباتانا
question: در زمان مادها مهم‌ترین راه‌های کاروانرو در چه جایی تلاقی می‌کردند؟

answers: text: هگمتانه
question: جلسات عمومی اتحادیه قبایل در چه جایی برگزار می‌شد؟

answers: text: هگمتانه
question: پایتخت دیاکو کجا بود؟

answers: text: دیاکو
question: نخستین پادشاه ماد چه نام داشت؟

answers: text: مشرف بر راهی بود که به بابل و آشور می‌رفت
question: علت انتخاب هگمتانه از سوی دیاکو به عنوان پایتخت چه بود؟

answers: text: هرودوت مورخ یونانی
question: در نوشته‌های چه کسی دیاکو در اکباتانا استحکامات عظیم ساخت؟

question: دومین پادشاه مادها چه نام داشت؟

context: از نظر تاریخی مشخص است که اسکندر مقدونی دو بار از همدان دیدار کرده‌است، نخست در تعقیب داریوش سوم در ۳۳۰ سال پیش از میلاد و برای دومین بار در ۳۲۴ سال پیش از میلاد در راه بازگشت از هند. اسکندر پس از ورود به همدان جشنی به مناسبت پیروزی‌های خود برپا کرد. پلوتارک می‌نویسد، در حین برگزاری این جشن، دوست دوران کودکی اسکندر هفستیون به‌طور ناگهانی درگذشت. پس از این واقعه اسکندر سرزمین‌های اطراف همدان را به باد غارت گرفت، باروهای شهرهای اطراف را ویران ساخت و مردم این سامان را به بهانهٔ پیشکش قربانی برای هفستیون، دوست محبوبش از دم تیغ گذراند. به عقیدهٔ برخی از محققان مکانی به نام مزار اسکندر که قبلاً نزدیک تپه هگمتانه قرار داشت، در اصل مزار هفستیون بوده‌است. در اواخر دوره سلوکی شهر همدان محل تلاقی و برخورد متعدد آنان با قوای اشکانیان بود تا اینکه مهرداد یکم در سال ۱۵۵ پیش از میلاد شهر را تصرف کرد.
qas: answers: text: دو بار
question: اسکندر مقدونی چند بار از همدان دیدار کرد؟

answers: text: ۳۲۴ سال پیش از میلاد
question: دومین باری که اسکندر مقدونی از همدان دیدار کرد در چه سالی بود؟

answers: text: جشنی به مناسبت پیروزی‌های خود برپا کرد
question: اسکندر مقدونی پس از ورود به همدان چه اقدامی کرد؟

answers: text: مهرداد یکم
question: چه کسی در سال ۱۵۵ پیش از میلاد همدان را تصرف کرد؟

answers: text: هفستیون
question: مزار اسکندر در اصل مزار چه کسی بود؟

question: علت مرگ هفستیون چه بود؟

context: همدان پایتخت تابستانی شاهان اشکانی نیز بوده‌است. در دامنهٔ تپهٔ مصلی همدان، شیر سنگی بزرگی قرار دارد. ظاهراً در زمان اشکانیان این مجسمه با مجسمهٔ دیگری که نظیر و قرینهٔ آن بوده، در سمت یکی از دروازه‌های شهر نصب بوده‌است. بعدها عرب‌ها آن دروازه را باب‌الاسد خواندند. از دورهٔ اشکانی در همدان گورستان پارتی برجای‌است. همدان یکی از آخرین پایگاه‌های مقاومت اشکانیان در برابر حکومت تازه‌نفس ساسانی بود. از آرتاباز پسر اردوان پنجم آخرین شاه اشکانی، که پس از مرگ پدرش درنبرد با سپاهیان اردشیر بابکان رهبری مبارزات را به مدت ۳ سال تا ۲۳۰ میلادی علیه اردشیر بابکان ادامه داد، سکه‌ای یک درهمی در دست است که محل ضرب آن همدان به سال ۲۲۷ میلادی‌است.
qas: answers: text: همدان
question: پایتخت تابستانی شاهان اشکانی چه شهری بود؟

answers: text: در دامنهٔ تپهٔ مصلی همدان
question: شیر سنگی بزرگ در کدام قسمت همدان قرار دارد؟

answers: text: اردوان پنجم آخرین شاه اشکانی
question: آرتاباز پسر کدام پادشاه بود؟

answers: text: اردوان پنجم
question: نام آخرین شاه سلسله اشکانی چه بود؟

answers: text: همدان
question: یکی از آخرین پایگاه‌های مقاومت اشکانیان در برابر ساسانیان، چه شهری بود؟

question: جاذبه‌های گردشگری همدان را بنویسید؟

context: در سال ۶۴۴ میلادی (۲۳ هجری)، خلیفهٔ دوم عمر بن خطاب جمعی از سپاهیان را مأمور مقابله با شورش همدان نمود. خسروشنوم نیز از آذربایجان جمعی را به مدد خواست و صفی محکم بیاراست. در ده معروف به راجرود جنگی خونین به مدت سه شبانه روز بین طرفین ادامه داشت تا اینکه خود خسروشنوم به قتل رسید و ایرانیان بدون سردار روی به فرار نهادند و همدان برای بار دوم، شش ماه پس از به خلافت رسیدن خلیفهٔ سوم، عثمان به دست اعراب افتاد. در دوران خلافت عثمان نیز مردم همدان دست به شورش و اغتشاش زدند و عثمان مغیره بن شعبه را مأمور دفع شورش قرار داد. بعد از فتح همدان به دست مسلمانان به‌تدریج بعضی از طوایف عرب در این شهر ساکن شدند و از آن میان بنوسلمه حکومت شهر را به دست گرفت.
qas: answers: text: عمر بن خطاب
question: در سال ۶۴۴ میلادی چه کسی سپاهیانش را مأمور مقابله با شورش همدان نمود؟

answers: text: بعد از فتح همدان به دست مسلمانان
question: چگونه بعضی از طوایف عرب در همدان ساکن شدند؟

answers: text: عثمان
question: در دوران خلافت چه کسی مردم همدان دست به شورش و اغتشاش زدند؟

answers: text: مغیره بن شعبه
question: عثمان چه کسی را مأمور دفع شورش همدان قرار داد؟

answers: text: بنوسلمه
question: در میان طوایف عرب چه کسی حکومت شهر همدان را به دست گرفت؟

question: بنوسلمه چند سال در همدان حکومت کرد؟

answers: text: در ده معروف به راجرود
question: جنگ بین اعراب و خسروشنوم از آذربایجان در چه محلی رخ داد؟

question: خسروشنوم چند فرزند داشت؟

context: در دوران سلجوقیان عراق عجم همدان مرکز سیاسی و پایتخت این دودمان بود و به همین علت چند تن از سلاطین سلجوقی از جمله سلطان مسعود بن محمد بن ملکشاه و سلطان محمد بن محمود در همدان مدفون شدند. در ابتدای این دوران تعداد زیادی مدرسه در این شهر راه‌اندازی شد و دانشمندان و طالبان علم و دانش از جاهای دیگر به سوی همدان روان شدند. البته این دوره کوتاه‌مدت بود و دلیل جنگ‌هایی آتی که بین این سلسله و خلافت عباسی درگرفت، این شهر دچار آسیب‌هایی شد. باباطاهر عریان شاعر نامدار همدان هم‌زمان با پادشاهی نخستین شاه سلجوقی، طغرل بیک می‌زیسته‌است. شرح ملاقات طغرل و باباطاهر در کتاب راوندی آمده‌است.
qas: answers: text: عراق عجم همدان
question: مرکز سیاسی و پایتخت در دوران سلجوقیان کدام شهر بود؟

answers: text: سلطان مسعود بن محمد بن ملکشاه و سلطان محمد بن محمود
question: کدام سلاطین سلجوقی در همدان مدفون شدند؟

answers: text: در دوران سلجوقیان عراق عجم همدان مرکز سیاسی و پایتخت این دودمان بود
question: علت اینکه چند تن از سلاطین سلجوقی در همدان مدفون هستند، چیست؟

answers: text: باباطاهر عریان
question: کدام شاعر همدانی هم‌زمان با طغرل بیک می‌زیست؟

answers: text: کتاب راوندی
question: شرح ملاقات طغرل و باباطاهر در چه کتابی آمده‌است؟

question: نویسنده کتاب راوندی چه کسی است؟

question: کتاب راوندی چگونه کتابی است؟

context: پس از به خاک و خون کشیدن مردم همدان و تسلط کامل مغولان بر این شهر بایدوخان ششمین ایلخان مغول در سال ۶۹۵ هجری در این شهر تاجگذاری کرد و به سبب اینکه به این شهر و مردم آن علاقه‌مند شده‌بود، با کوشش تمام به ترمیم آن پرداخت و دیگر حکام مغول هم از وی پیروی کردند؛ بدین طریق در عهد ایلخانان در قرون هفتم و هشتم هجری ، این شهر تا حدی رونق و اهمیت سابق را بازیافت. خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی در دوران فرمانروایی ۳ تن از ایلخانان مغول در مقام وزارت بود و این شهر از توجه آن وزیر به‌سازگر و دانشمند برخوردار شد. ابنیهٔ مهمی مانند آرامگاه استر و مردخای، مقبرهٔ سابق باباطاهر، امامزاده اظهر و امامزاده هود و غیره از این دوره برجای مانده‌است. این رونق و آبادانی دیری نپایید و لشکریان تیمور شهر را تصرف و ویران نمودند. پس از آن همدان برای حدود ۳۰۰ سال تقریباً به فراموشی سپرده‌شد.
qas: answers: text: پس از به خاک و خون کشیدن مردم همدان و تسلط کامل مغولان بر این شهر
question: بایدوخان چگونه توانست به حکومت همدان برسد؟

answers: text: بایدوخان
question: ششمین ایلخان مغول چه نام داشت؟

answers: text: قرون هفتم و هشتم هجری
question: همدان در چه قرن‌هایی رونق سابق خود را بازیافت؟

answers: text: خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی
question: چه کسی در دوران فرمانروایی ۳ تن از ایلخانان مغول در مقام وزارت بود؟

answers: text: آرامگاه استر و مردخای، مقبرهٔ سابق باباطاهر، امامزاده اظهر و امامزاده هود
question: نام ابنیه مهمی که از زمان وزارت خواجه رشید‌الدین فضل‌الله در همدان برجای مانده‌است را بنویسید؟

question: تیمور در قرن چندم هجری به همدان لشکر کشی کرد؟

answers: text: ۳۰۰ سال
question: پس از حمله تیمور، همدان چند سال به فراموشی سپرده شد؟

question: خواجه رشید‌الدین فضل‌الله چه اقداماتی در همدان انجام داد؟

context: همدان در دورهٔ صفویه دوباره از نعمت و آبادانی بهره‌مند گردید. پس از انقراض سلسلهٔ صفویه و بروز هرج و مرج در ایران در سال ۱۷۲۴ میلادی (۱۱۳۸ هجری)، شهر همدان به تصرف احمد پاشا عثمانی والی عثمانی درآمد و بر اثر مقاومت مردم در برابر قوای عثمانی، گروه بزرگی از مردم شهر قتل‌عام شدند. حزین لاهیجی که خود از نزدیک نظاره‌گر مقاومت مردم همدان در برابر قوای عثمانی و قتل‌عام آنان بوده، شرح این ماجرا را در کتاب سیاحتنامهٔ ایران خود آورده‌است. شش سال بعد در سال (۱۱۴۴ هجری)، نادر افشار همدان را از تصرف عثمانی‌ها درآورد و سرانجام در سال (۱۱۴۴ هجری) به موجب پیمان‌نامه‌ای میان ایران و عثمانی، شهر همدان به‌طور قطع به ایران واگذار شد.
qas: answers: text: دورهٔ صفویه
question: همدان در چه دور‌ه‌ای از نعمت و آبادانی بهره‌مند شد؟

answers: text: احمد پاشا عثمانی والی عثمانی
question: در سال ۱۷۲۴ میلادی شهر همدان به تصرف چه کسی درآمد؟

answers: text: نادر افشار
question: چه کسی همدان را از تصرف عثمانی‌ها درآورد؟

answers: text: پیمان‌نامه‌ای میان ایران و عثمانی
question: به موجب چه پیمان‌نامه‌ای شهر همدان به ایران واگذار شد؟

answers: text: حزین لاهیجی
question: چه کسی مقاومت مردم همدان در برابر قوای عثمانی در کتاب سیاحتنامه ایران آورده‌است؟

question: مؤسس سلسله صفویه چه کسی بود؟

context: مظفرالدین شاه، فرمان مشروطیت را در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ شمسی امضا کرد. از وقایع مهم این دوران این بود که نمونه‌ای کوچک از نظام حکومت مشورتی حدود ۲ سال پیش از وقوع گستردهٔ انقلاب مشروطیت در همدان به وقوع پیوسته بود و علی ظهیرالدوله حاکم منصف و متنفذ همدان، شورائی ۵۰ نفره از برگزیدگان اعیان و اشراف و اصناف و علما و تجار و اقلیت‌های دینی فراهم نمود تا در امور حکومت مشورت و همیاری و همفکری کنند. این دوران مثبت حکومت ظهیرالدوله در انسجام فرهنگی و اجتماعی همدان تأثیر فراوانی داشت، به گونه‌ای که پس از استقرار نظام مشروطه در ایران، این منطقه از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی رشد بسیار چشمگیری یافت.
qas: answers: text: ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ شمسی
question: مظفرالدین شاه در چه تاریخی فرمان مشروطیت را امضاء کرد؟

answers: text: مظفرالدین شاه
question: چه کسی فرمان مشروطیت را امضاء کرد؟

answers: text: پس از استقرار نظام مشروطه در ایران
question: چگونه همدان از لحاظ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی رشد بسیار چشمگیری کرد؟

answers: text: شورائی ۵۰ نفره از برگزیدگان اعیان و اشراف و اصناف و علما و تجار و اقلیت‌های دینی فراهم نمود تا در امور حکومت مشورت و همیاری و همفکری کنند.
question: کدام اقدامات ظهیرالدوله در انسجام فرهنگی و اجتماعی همدان تأثیر فراوانی داشت؟

question: مظفرالدین شاه چند سال در ایران حکومت کرد؟

question: پس از مظفرالدین شاه چه کسی به حکومت رسید؟

context: شهر همدان بر روش طراحی شهرهای دایره‌ای یا متحدالمرکز استوار است که در اصطلاح جغرافیا به این‌گونه شهرها سبک باروک گفته می‌شود. میدان مرکزی همدان در حکم همان نقطهٔ مرکزی دایره‌است. بنای این میدان در سال ۱۳۰۷ خورشیدی آغاز و از اوایل ۱۳۱۱ مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است. شعاع میدان مرکزی همدان ۸۰ متر است. در فاصله‌های دورتر از محیط این میدان بلوارها و خیابان‌ها با شعاع بزرگتر قرار دارند که در حال حاضر به علت توسعهٔ شهر در برخی از جهت‌های شهر تا دایرهٔ سوم هم رسیده‌است. به این دایره‌ها در اصطلاح خیابان‌های کمربندی گفته می‌شود. ۶ خیابان اصلی شهر به نام‌های باباطاهر، اکباتان، شهدا، تختی، بوعلی و شریعتی، به میدان مرکزی همدان وصل شده‌اند. عرض این خیابان‌ها ۳۰ متر است و با فاصلهٔ ۶۰ متر و زاویهٔ ۶۰ درجه‌ای به شش جانب شهر منشعب می‌شوند.
qas: answers: text: دایره‌ای یا متحدالمرکز
question: شهر همدان چگونه طراحی شده‌است؟

answers: text: طراحی شهرهای دایره‌ای یا متحدالمرکز
question: در اصطلاح جغرافیا به چه شهرهایی باروک می‌گویند؟

answers: text: ۱۳۱۱
question: میدان مرکزی همدان در چه سالی مورد بهره‌برداری قرار گرفت؟

answers: text: باباطاهر، اکباتان، شهدا، تختی، بوعلی و شریعتی
question: نام ۶ خیابان اصلی که به میدان مرکزی همدان وصل شده ‌اند، را بنویسید

answers: text: ۸۰ متر
question: شعاع میدان مرکزی همدان چند متر است؟

question: چه کسی میدان مرکزی همدان را ساخته است؟

question: میدان چیست؟

question: چه کسی سبک باروک را در طراحی شهری ابداع کرد؟

context: قرار گرفتن شهر همدان بر گذرگاه ایلات و عشایر و تهاجمات تاریخی و قتل و ایلغار اقوام داخلی و خارجی بافت ویژه‌ای را به این شهر تحمیل کرده‌بود. در گذشته شهر همدان به چندین محله تقسیم می‌شد که برخی از این محلات دروازه داشتند و در ساعات معینی از شب دروازه‌ها بسته می‌شدند. کوچه‌های محل از محوطه‌ای که وسیع‌تر بود و چمن نامیده می‌شد، جدا می‌شدند و با پیچ و خم‌های فراوان که تنها افراد هم‌محل به خوبی آن را می‌شناختند و گاه از گذرگاه‌های مسقف و تاریک می‌گذشتند، تشکیل می‌شد. در خانه‌ها نیز کوتاه و سرگیر ساخته می‌شد. هر محله برای اعضای خود یک گروه بسته یا نوعی گروه خودی بود، و ساکنان محلات دیگر برای آنان گروه بیگانه به‌شمار می‌آمدند. بین محله‌های مختلف شهر همدان تفاوت در آداب و رسوم و حتی در لهجه و اصطلاحات وجود داشت. کوچه‌های محلهٔ یهودیان از نظر امنیتی باریک‌تر و پرپیچ و خم‌تر از سایر کوچه‌ها بود، و خانه‌ها اغلب با دریچه‌ای به خانهٔ هم‌کیش راه داشت و راه‌های مخفی برای فرار از حمله در آن پیش‌بینی شده‌بود.
qas: answers: text: قرار گرفتن شهر همدان بر گذرگاه ایلات و عشایر و تهاجمات تاریخی و قتل و ایلغار اقوام داخلی و خارجی
question: چه عواملی بافت ویژه‌ای را به شهر همدان تحمیل کرده‌بود؟

answers: text: کوچه‌های محلهٔ یهودیان
question: کدام کوچه‌های همدان از نظر امنیتی باریک‌تر و پرپیچ و خم‌تر از سایر کوچه‌ها بود؟

answers: text: خانه‌ها اغلب با دریچه‌ای به خانهٔ هم‌کیش راه داشت و راه‌های مخفی برای فرار از حمله در آن پیش‌بینی شده‌بود
question: خانه‌ها در کوچه‌های محله یهودیان چگونه بود؟

answers: text: کوچه‌های محل از محوطه‌ای که وسیع‌تر بود و چمن نامیده می‌شد، جدا می‌شدند و با پیچ و خم‌های فراوان که تنها افراد هم‌محل به خوبی آن را می‌شناختند و گاه از گذرگاه‌های مسقف و تاریک می‌گذشتند، تشکیل می‌شد.
question: کوچه‌های محله‌های همدان چگونه بودند؟

answers: text: تفاوت در آداب و رسوم و حتی در لهجه و اصطلاحات
question: چه تفاوت‌هایی بین محله‌های مختلف همدان وجود داشت؟

question: علت متفاوت بودن محله‌های همدان از یکدیگر چه بود؟

question: شهر همدان چگونه اقلیمی دارد؟

context: وجود محله‌ها با نام‌های شال‌بافان، قاشق‌تراشان، قصابان، صابونی‌ها و سبدباف‌ها، دال بر حرفه و فنی‌است که یا در خود محله صورت می‌گرفت یا ساکنان آن از این صنف و رسته تشکیل می‌شده‌اند. محلهٔ یهودی‌ها، ارامنه و آشوری‌ها بیانگر سکونت اقلیت‌های مذهبی بود. محلات آقاجانی‌بیگ، نظربیگ و در حومهٔ جنوبی شهر، دره مرادبیگ با پسوند بیگ آمده‌است. بیگ از القاب ترکی و به معنای مِهتر و بزرگ، لقب یا عنوان کلی نجبا و بزرگان ترک است و احتمال می‌رود این نام‌ها، از نام بیگ‌های صاحب نفوذ ساکن در این محله‌ها گرفته شده باشند.
qas: answers: text: شال‌بافان، قاشق‌تراشان، قصابان، صابونی‌ها و سبدباف‌ها
question: نام محله‌های همدان که دال بر حرفه و فن ساکنان آن است، را نام ببرید؟

answers: text: یهودی‌ها، ارامنه و آشوری‌ها
question: کدام محله‌های همدان بیانگر سکونت اقلیت‌های مذهبی آن است؟

answers: text: از القاب ترکی و به معنای مِهتر و بزرگ
question: واژه بیگ را تعریف کنید؟

question: نام محلات شمال همدان را بنویسید؟

context: مشاهیر بعد از اسلام این شهر بزرگانی چون باباطاهر از شاعران نامدار قرن چهارم هجری، بدیع‌الزمان همدانی نویسندهٔ قدیمی‌ترین کتاب در فن مقامهنویسی، ابوالعلی حسن عطار از بزرگان ادب و از مشاهیر نحو و لغت و حدیث در قرن چهارم هجری، عین القضات همدانی از نوابغ قرن پنجم هجری دارای آثاری در کلام، حکمت، عرفان و ادب پارسی، ابن صلاح همدانی پزشک و ریاضی‌دان قرن پنجم و ششم هجری، خواجه رشیدالدین فضل‌الله از وزرا، دانشمندان و پزشکان صاحب‌نظر قرن ششم و هفتم هجری، میر سید علی از عرفاً و رهروان سیروسلوک قرن هفتم هجری و میرزاده عشقی یکی از ستارگان فروزان شعر و نثر نمایشنامه در دوران انقلاب مشروطیت هستند.
qas: answers: text: قرن چهارم هجری
question: بابا طاهر شاعر قرن چندم هجری است؟

answers: text: بدیع‌الزمان همدانی
question: نام نویسنده قدیمی‌ترین کتاب در فن مقامهنویسی چیست؟

answers: text: کلام، حکمت، عرفان و ادب پارسی
question: آثار عین القضات همدانی در چه زمینه‌هایی است؟

answers: text: قرن پنجم هجری
question: عین القضات همدانی در چه قرنی می‌زیست؟

answers: text: میرزاده عشقی
question: نام یکی از ستارگان فروزان شعر و نثر نمایشنامه در دوران انقلاب مشروطیت را بنویسید؟

question: نام اشعاری که میرزاده عشقی سروده است را بنویسید

answers: text: میر سید علی
question: نام یکی از عرفا و رهروان سیروسلوک قرن هفتم هجری که در همدان می‌زیست را بنویسید

question: خواجه رشیدالدین فضل‌الله چگونه درگذشت؟

context: بوعلی سینا از نادر دانشمندان و نوابغ روزگار در سال ۳۷۰ قمری در خرمیثین از توابع بخارا به دنیا آمد. او در سال ۴۰۶ هجری قمری در زمانی که همدان پایتخت آل بویه بود، وارد این شهر شد و پس از مدتی شمس‌الدوله دیلمی او را وزیر خود ساخت. بوعلی سینا در زمان اقامت در همدان در مدرسهٔ بزرگ شهر تدریس می‌کرد و در همچنین فرصت این را یافت تا بسیاری از تألیفات خود را به پایان رساند. مدتی نیز مورد بی‌مهری قرار گرفت و سرانجام به سال ۴۲۸ هجری قمری در باغ دوستش در همدان درگذشت. آرامگاه ابوعلی سینا هم‌اکنون در میدانی به همین نام در همدان قرار دارد. عارف قزوینی نیز سال‌های آخر عمر خود را در درهٔ زیبای مرادبیگ همدان سپری کرد. او در سال ۱۳۱۲ خورشیدی در همدان فوت کرد و آرامگاه او در جوار آرامگاه بوعلی‌سینا قرار دارد.
qas: answers: text: در خرمیثین از توابع بخارا
question: بوعلی سینا در کجا متولد شد؟

answers: text: زمانی که همدان پایتخت آل بویه بود
question: بوعلی سینا چه زمانی وارد همدان شد؟

answers: text: ۴۰۶ هجری قمری
question: بوعلی سینا در چه سالی وارد همدان شد؟

answers: text: بوعلی سینا
question: شمس‌الدوله دیلمی چه کسی را به عنوان وزیر خود انتخاب کرد؟

answers: text: در باغ دوستش در همدان
question: بوعلی سینا در چه مکانی درگذشت؟

answers: text: همدان
question: آرامگاه بوعلی سینا در چه شهری قرار دارد؟

answers: text: عارف قزوینی
question: آرامگاه چه کسی در جوار آرامگاه بوعلی سینا قرار دارد؟

answers: text: همدان
question: عارف قزوینی در چه شهری از دنیا رفت؟

question: نام کتاب مشهور بوعلی سینا چیست؟

question: نام شاگردان بوعلی سینا چه بود؟

question: بیشتر آثار بوعلی سینا در چه زمینه ای است؟

context: هوشنگ ایرانی پدر شعر سورئال فارسی و شعر نو عرفانی ایران، احسان یارشاطر بنیان‌گذار و سرویراستار دانشنامه ایرانیکا، ویگن، از پیشروان موسیقی پاپ در ایران، مصطفی رحماندوست شاعر، نویسنده و مترجم کتاب‌های کودکان و نوجوانان، پرویز اذکایی پژوهشگر و دارای تألیفات بسیار در مورد کتابشناسی، رجال‌شناسی، تاریخ علم و تاریخ همدان، محمد مفتح روحانی و سیاست‌مدار، یاور همدانی نخستین گردآورنده گویش همدانی، پروفسور ساموئل رهبر پژوهشگر پرآوازهٔ ایران در زمینهٔ هموگلوبین، ابوالحسن بنی‌صدر نخستین رئیس‌جمهور ایران، شیرین عبادی نخستین و تنها ایرانی برندهٔ جایزه صلح نوبل شخصیت‌های دوران معاصر همدان هستند.
qas: answers: text: هوشنگ ایرانی
question: پدر شعر سورئال فارسی و شعر نو عرفانی ایران کیست؟

answers: text: احسان یارشاطر
question: بنیان‌گذار دانشنامه ایرانیکا چه کسی است؟

answers: text: از پیشروان موسیقی پاپ در ایران
question: ویگن که بود؟

answers: text: ابوالحسن بنی‌صدر
question: نخستین رئيس جمهور ایران چه کسی بود؟

answers: text: کتابشناسی، رجال‌شناسی، تاریخ علم و تاریخ همدان
question: پرویز اذکایی در چه زمینه‌هایی تألیفات بسیاری دارد؟

answers: text: یاور همدانی
question: نخستین گردآورنده گویش همدانی چه کسی بود؟

answers: text: شیرین عبادی
question: نخستین و تنها ایرانی برنده جایزه صلح نوبل چه کسی است؟

answers: text: همدان
question: شیرین عبادی اهل کدام شهر است؟

question: دانشنامه ایرانیکا چند فصل دارد؟

question: دانشنامه ایرانیکا در چه سالی منتشر شد؟

question: نام چند کتاب معروف مصطفی رحماندوست را بنویسید

context: همچنین در سال ۱۳۹۰ شمسی نشریات روزنامه همدان پیام، دو هفته‌نامه نشر اندیشه، جام‌جم همدان (هفته‌نامه)، همشهری همدان (روزنامه)، مجله علمی دانشگاه بوعلی سینا (فصلنامه)، فرهنگ همدان (فصلنامه)، پژوهش کشاورزی (فصلنامه)، پژوهش علوم انسانی (فصلنامه)، پژوهش علوم بهداشتی (فصلنامه)، مجله علمی دانشکده پرستاری (فصلنامه)، عمران و معماری (ماهنامه)، مجله علوم پایه (فصلنامه)، صنایع فرآوری غذایی (ماهنامه)، صبح امید (هفته‌نامه)، محراب (هفته‌نامه)، عندلیب (هفته‌نامه)، ندای ابوذر (هفته‌نامه)، آوای الوند (هفته‌نامه)، فردای نهاوند (هفته‌نامه)، سینا (هفته‌نامه، لغو امتیاز شده پس از حوادث سال ۱۳۸۸)، شفق (هفته‌نامه)، سیمای آینده (هفته‌نامه) و رسانهٔ پارسی در شهر همدان انتشار داشتند.
qas: answers: text: روزنامه همدان پیام، دو هفته‌نامه نشر اندیشه، جام‌جم همدان (هفته‌نامه)، همشهری همدان (روزنامه)، مجله علمی دانشگاه بوعلی سینا (فصلنامه)، فرهنگ همدان (فصلنامه)، پژوهش کشاورزی (فصلنامه)، پژوهش علوم انسانی (فصلنامه)، پژوهش علوم بهداشتی (فصلنامه)، مجله علمی دانشکده پرستاری (فصلنامه)، عمران و معماری (ماهنامه)، مجله علوم پایه (فصلنامه)، صنایع فرآوری غذایی (ماهنامه)، صبح امید (هفته‌نامه)، محراب (هفته‌نامه)، عندلیب (هفته‌نامه)، ندای ابوذر (هفته‌نامه)، آوای الوند (هفته‌نامه)، فردای نهاوند (هفته‌نامه)، سینا (هفته‌نامه، لغو امتیاز شده پس از حوادث سال ۱۳۸۸)، شفق (هفته‌نامه)، سیمای آینده (هفته‌نامه) و رسانهٔ پارسی
question: نام نشریاتی که در سال ۱۳۹۰ در همدان انتشار یافت را بنویسید؟

answers: text: سینا
question: کدام هفته‌نامه در همدان پس از حوادث سال ۱۳۸۸ لغو امتیاز شد؟

question: چه کسی مسئول هفته‌نامه عندلیب همدان است؟

answers: text: پس از حوادث سال ۱۳۸۸
question: به چه دلیل هفته‌نامه سینا لغو امتیاز شد؟

context: آغاز بکار تلویزیون در استان همدان، در سال ۱۳۴۹ خورشیدی بود. در این سال تمامی نقاط شهری و روستایی استان همدان تحت پوشش برنامه‌های شبکه یک تلویزیون قرار گرفت. در سال ۱۳۵۶ خورشیدی و با نصب یک فرستنده مادر و چند تکرارکننده، پخش برنامه شبکه دوم تلویزیون در شهر همدان و پیرامون آغاز شد، که به تدریج دامنهٔ دریافت آن به سایر نقاط استان تسریع یافت. شبکهٔ استانی سیمای مرکز همدان در سال ۱۳۸۱ خورشیدی افتتاح شد. در حال حاضر معاونت فنی مرکز همدان با دارا بودن ۲ ایستگاه مادر تلویزیونی، ۱۰۱ ایستگاه دریافت و پخش ماهواره‌ای و ۱۲ ایستگاه تکرارکننده کلیهٔ نقاط استان همدان را تحت پوشش برنامه‌های شبکهٔ استانی سیما قرار داده‌است.
qas: answers: text: ۱۳۴۹ خورشیدی
question: تلویزیون همدان در چه سالی آغاز بکار کرد؟

answers: text: ۲ ایستگاه
question: معاونت فنی مرکز همدان چند ایستگاه مادر تلویزیونی دارد؟

answers: text: ۱۳۸۱
question: شبکه استانی سیمای مرکز همدان در چه سالی افتتاح شد؟

question: رئيس صدا و سیمای همدان هم اکنون چه کسی است؟

context: برای نخستین بار با تلاش چند نفر از فعالان فرهنگی و هنری در روز پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه ۱۳۲۹ خورشیدی پخش برنامه‌های رادیویی در همدان آغاز شد. در ابتدای کار دستگاه فرستنده رادیویی کم‌قدرت بود و تنها شهر همدان را پوشش می‌داد. شروع کار رادیو در همدان، با اوج گرفتن نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران، و مبارزه مردم با استعمار انگلیس هم‌زمان بود. در این هنگام رادیو همدان گفتارهایی دربارهٔ مزایای ملی شدن صنعت نفت ایران پخش می‌کرد که بر شور و هیجان مردم همدان می‌افزود. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خورشیدی، و روی کارآمدن دولت سپهبد زاهدی، نظامیان رادیو همدان را به اشتغال خود درآورده و به فعالیت آن خاتمه دادند. پس از این واقعه تا سال ۱۳۵۱ خورشیدی استان همدان فاقد رادیوی محلی بود، لیکن با اجرای طرح توسعه رادیو و تلویزیون در کشور، رادیو همدان با نصب یک دستگاه فرستنده به قدرت یک کیلووات بر روی موج متوسط و با فرکانس ۱۵۴۸ کیلو سیکل، دورهٔ دوم فعالیت خود را آغاز کرد. دوره‌ای که تاکنون ادامه یافته و سی‌امین سال فعالیت خود را پشت سر گذاشته‌است.
qas: answers: text: دوازدهم بهمن ماه ۱۳۲۹ خورشیدی
question: پخش برنامه‌های رادیویی همدان در چه تاریخی آغاز شد؟

answers: text: با اوج گرفتن نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران، و مبارزه مردم با استعمار انگلیس
question: شروع کار رادیو همدان هم‌زمان با چه جریاناتی در ایران بود؟

answers: text: پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خورشیدی
question: دولت سپهبد زاهدی چه زمانی روی کارآمد؟

question: سپهبد زاهدی چه کسی بود؟

context: پیش از انقلاب مشروطه فعالیت‌های آموزشی در همدان منحصر به چند مکتب‌خانه و مدرسه علمیه می‌شد و از دیگر مراکز آموزشی خبری نبود. با وقوع انقلاب مشروطه سیستم آموزشی سنتی یعنی مکتب خانه‌ها جای خود را به سیستمی مدرنتر با ابعاد وسیعتری داد. به تدریج در این زمینه نه تنها همدان از جمله پیشگامان امر آموزش و فرهنگ نوین گردید، بلکه هم‌زمان با پیروزی جریان مشروطه‌خواهی مدارس، روزنامه، چاپخانه، مراکز تفریحی، قرائت خانه و دیگر مراکز علمی و آموزشی نیز در همدان تأسیس گردید. در همدان به عکس اوضاع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور که بعد از دوره مشروطه تا به قدرت رسیدن رضاشاه رو به رکود گذاشته بود، اوضاع فرهنگی روندی رو به توسعه و ترقی داشت. مدرسهٔ آلیانس همدان و مدرسهٔ آمریکایی لازاریست نخستین مدارس به سبک مدرن در همدان بودند که توسط مؤسسات خارجی پایه‌گذاری شدند.
qas: answers: text: مکتب‌خانه و مدرسه علمیه
question: پیش از انقلاب مشروطه فعالیت‌های آموزشی در همدان به چه مکان‌هایی منحصر می‌شد؟

answers: text: سیستم آموزشی سنتی یعنی مکتب خانه‌ها جای خود را به سیستمی مدرنتر با ابعاد وسیعتری داد
question: با وقوع انقلاب مشروطه سیستم‌های آموزشی همدان دچار چه تغییراتی شدند؟

answers: text: مدارس، روزنامه، چاپخانه، مراکز تفریحی، قرائت خانه و دیگر مراکز علمی و آموزشی
question: همزمان با پیروزی جریان مشروطه‌خواهی چه نهادهایی در همدان تأسیس شد؟

answers: text: مدرسهٔ آلیانس همدان و مدرسهٔ آمریکایی لازاریست
question: نام نخستین مدارس به سبک مدرن که درهمدان تأسیس شد چه نام داشت؟

question: چه کسی مدرسه آلیانس در همدان را تأسیس کرد؟

context: ورزش باستانی در استان همدان دارای سابقه دیرینه ایست. خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی (۷۱۷–۶۴۸ ه‍.ق) در جامع التواریخ و عطاملک جوینی (۶۸۱–۶۲۳ ه‍.ق) در تاریخ جهانگشای جوینی شرحی در مورد سابقهٔ پهلوانی در همدان نوشته و پیروزی و مبارزهٔ پهلوان فیلهٔ همدانی با پهلوان بزرگ مغول را شرح داده‌اند. در حال حاضر شهر همدان دارای ۵ زورخانه است. زورخانهٔ پهلوان علی میرزا زیر نظر اداره تربیت بدنی اداره می‌شود همچنین زورخانه سعادت و زورخانهٔ همه کسی (الوند سابق) از جمله زورخانه‌های قدیمی همدان هستند که قدمت آن‌ها به بیش از ۸۰ سال می‌رسد و همان بافت باستانی و گذشته را دارند.
qas: answers: text: ورزش باستانی
question: چه ورزشی در استان همدان دارای سابقه دیرینه است؟

answers: text: خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی
question: جامع التواریخ اثر کیست؟

answers: text: عطاملک جوینی
question: تاریخ جهانگشای جوینی اثر کیست؟

answers: text: ۵ زورخانه
question: شهر همدان دارای چند زورخانه است؟

answers: text: زورخانه سعادت و زورخانهٔ همه کسی (الوند سابق)
question: نام زورخانه‌های قدیمی شهر همدان را بنویسید؟

answers: text: به بیش از ۸۰ سال
question: قدمت زورخانه‌های قدیمی شهر همدان به چند سال می‌رسد؟

question: ورزش باستانی به چه ورزش‌هایی گفته می‌شود؟

question: نام چند ورزشکار زورخانه‌ای معروف همدان را بنویسید؟