امپراطوری ساسانیان

context: شاهنشاهی ساسانی (که مردم به آن ایرانشهر می‌گفتند) آخرین شاهنشاهی ایران پیش از حمله اعراب به ایران بود که از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی به مدت (۴۲۷ سال) بر ایران فرمان راند؛ شاهنشاهان این امپراتوری از دودمان ساسانیان بودند. این شاهنشاهی یکپارچه را اردشیر بابکان با شکست اردوان پنجم، واپسین شاهنشاه اشکانی، پایه‌گذاری کرد. شاهنشاهان ساسانی که ریشه‌شان از پارس بود، بر پهنهٔ بزرگی از آسیای باختری چیرگی یافته و در کنار امپراتوری روم-بیزانس، در گذر بازه زمانی افزون بر ۴۰۰ سال، ابرقدرت جهان باستان شمرده می‌شدند. پایتخت ایران در این دوره، شهر تیسفون در نزدیکی بغداد در عراق امروزی بود. پرچم ایران در این دوره، درفش کاویانی بود که پس از سرنگونی ساسانیان از میان رفت.
qas: answers: text: شاهنشاهی ساسانی
question: آخرین شاهنشاهی ایران پیش از حمله اعراب به ایران کدام بود؟

answers: text: ایرانشهر
question: مردم به شاهنشاهی ساسانی چه می‌گفتند؟

answers: text: ۴۲۷ سال
question: شاهنشاهی ساسانی چند سال بر ایران فرمان راند؟

answers: text: دودمان ساسانیان
question: شاهنشاهان امپراطوری ساسانی از کدام دودمان بودند؟

answers: text: اردشیر بابکان با شکست اردوان پنجم، واپسین شاهنشاه اشکانی
question: شاهنشاهی ساسانی را چه کسی پایه‌گذاری کرد؟

answers: text: اردوان پنجم، واپسین شاهنشاه اشکانی
question: اردشیر بابکان با شکست چه کسی شاهنشاهی ساسانی را پایه‌گذاری کرد؟

answers: text: اردوان پنجم
question: واپسین شاهنشاه اشکانی چه نام داشت؟

answers: text: پارس
question: ریشه شاهنشاهان ساسانی از کجا بود؟

answers: text: شهر تیسفون در نزدیکی بغداد در عراق امروزی
question: پایتخت ایران در دوره شاهنشاهی ساسانی کجا بود؟

answers: text: ساسانیان
question: پرچم ایران در کدام دوره درفش کاویانی بود؟

question: اردشیر بابکان فرزند چه کسی بود؟

question: اردشیر بابکان در چه سنی اردوان پنجم را شکست داد؟

question: عرب‌ها در چه سالی به ایران حمله کردند؟

question: جمعیت بغداد چقدر است؟

context: پاپک در آغاز حکمران ناحیه‌ای بود که به آن «خیر» می‌گفتند. با این حال، در سال ۲۰۰ (بر طبق تورج دریایی ۲۰۵–۲۰۶)، او موفق به سرنگون کردن «گوچهر» از خاندان «بازرنگیان» شد. پاپک و بزرگ‌ترین پسرش شاپور، موفق شدند تا قدرت خود را به سرتاسر پارس گسترش دهند. به خاطر طبیعت گیج‌کننده منابع، رویدادهای بعدی ناواضح و گنگ است. با این وجود، با اطمینان می‌توان گفت که پس از مرگ پاپک، اردشیر که در آن هنگام حکمران دارابگرد بود، در نزاعی برای به قدرت رسیدن، وارد جنگی با برادر بزرگ‌ترش شاپور شد. منابع نشان می‌دهند که شاپور، که برای ملاقات کردن با برادرش رفته بود، بر اثر فروپاشی سقف بر سرش کشته شد. در سال ۲۰۸، اردشیر با خاموش کردن شورش‌هایی از طرف دیگر برادرهایش که اعدام شدند، خود را حکمران تمام پارس خواند.
qas: answers: text: خیر
question: در آغاز حکمران به ناحیه پاپک چه می‌گفتند؟

answers: text: ۲۰۰
question: در چه سالی پاپک موفق به سرنگون کردن «گوچهر» از خاندان «بازرنگیان» شد؟

answers: text: شاپور
question: بزرگ‌ترین پسر پاپک چه نام داشت؟

answers: text: اردشیر
question: پس از مرگ پاپک چه کسی در آن هنگام حکمران دارابگرد بود؟

answers: text: اردشیر
question: پس از مرگ پاپک چه کسی در نزاعی برای به قدرت رسیدن، وارد جنگ با شاپور شد؟

answers: text: ۲۰۸
question: در چه سالی اردشیر با خاموش کردن شورش‌هایی از طرف دیگر برادرهایش که اعدام شدند، خود را حکمران تمام پارس خواند؟

question: پاپک در چه سنی از دنیا رفت؟

question: اردشیر در چه سنی خود را حکمران تمام پارس خواند؟

context: در چند سال بعدی، شورشیان محلی گرداگرد امپراتوری سربرآوردند. با این وجود، اردشیر بابکان امپراتوری نوین خود را بیش از پیش به سمت شرق و شمال غربی گسترش داد، استان‌های سیستان، گرگان، خراسان، مرو (واقع در ترکمنستان امروزی)، بلخ و خوارزم را به تصاحب خود درآورد. او همچنین بحرین و موصل را هم به قلمرو ساسانی ضمیمه کرد. بعدها در سنگ‌نبشته‌های ساسانی ادعا شده‌است که شاهان کوشانی، تورانی و مکرانی سلطه‌پذیر اردشیر شده‌اند، هرچند که بر طبق شواهد سکه‌شناسی، به احتمال زیاد آن‌ها سلطه‌پذیر فرزند اردشیر، شاپور اول، پادشاه آینده شده‌اند.
qas: answers: text: سمت شرق و شمال غربی
question: اردشیر بابکان امپراتوری نوین خود را به چه سمت‌هایی گسترش داد؟

answers: text: استان‌های سیستان، گرگان، خراسان، مرو (واقع در ترکمنستان امروزی)، بلخ و خوارزم را به تصاحب خود درآورد. او همچنین بحرین و موصل را هم به قلمرو ساسانی ضمیمه کرد
question: اردشیر بابکان  چه مناطقی را به تصرف خود درآورد؟

answers: text: شاهان کوشانی، تورانی و مکرانی
question: طبق ادعای در سنگ‌نبشته‌های ساسانی کدام شاهان سلطه‌پذیر اردشیر شده‌اند؟

answers: text: اردشیر
question: شاپور اول فرزند چه کسی بود؟

question: شاپور اول در چه سنی از دنیا رفت؟

question: شاپور اول در چه سنی به پادشاهی رسید؟

context: پسر اردشیر بابکان، شاپور اول، که مدتی با پدرش به‌طور مشترک پادشاهی کرد، گسترش دادن شاهنشاهی ساسانیان را ادامه داد، باختر را تصاحب کرد و بخش غربی امپراتوری کوشان را هم به تصاحب خود درآورد، همچنین چندین لشگرکشی علیه امپراتوری روم را هم ترتیب داد. شاپور نخست در حمله به میان‌رودان روم، حران و نصیبین را تصاحب کرد، اما در سال ۲۴۳، سردار رومی Timesitheus، ایرانی‌ها را در نبرد راسائنا شکست داد و سرزمین‌های از دست رفته را پس گرفت. پیشروی‌های متعاقب امپراتور گردیان سوم (۲۳۸–۲۴۴) در پایین رود فرات در نبرد مسیخه شکست خورد (۲۴۴)، که منجر به قتل رسیدن گوردیان توسط نیروهای خودش شد و شاپور را قادر ساخت تا یک صلح‌نامه بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر را با امپراتور تازه، فیلیپ عرب منعقد کند، که به سبب آن او ۵۰۰٬۰۰۰ دیناری غرامت دریافت کرد و خراجی را هم به صورت سالانه بر دوش رومی‌ها گذاشت.
qas: answers: text: پسر اردشیر بابکان، شاپور اول،
question: چه کسی باختر را تصاحب کرد و بخش غربی امپراتوری کوشان را هم به تصاحب خود درآورد؟

answers: text: حران و نصیبین
question: شاپور نخست در حمله به میان‌رودان روم، چه مناطقی را تصاحب کرد؟

answers: text: میان‌رودان
question: شاپور اول نخست در حمله به کجا حران و نصیبین را تصاحب کرد؟

answers: text: ۲۴۳
question: در چه سالی سردار رومی ایرانی‌ها را در نبرد راسائنا شکست داد و سرزمین‌های از دست رفته را پس گرفت؟

answers: text: نیروهای خودش
question: گوردیان توسط چه کسانی به قتل رسید؟

answers: text: پیشروی‌های متعاقب امپراتور گردیان سوم (۲۳۸–۲۴۴) در پایین رود فرات در نبرد مسیخه شکست خورد (۲۴۴)، که منجر به قتل رسیدن گوردیان توسط نیروهای خودش شد
question: چه عاملی منجر به قتل رسیدن گوردیان توسط نیروهای خودش شد؟

question: گوردیان در چه سنی توسط نیروهای خودش به قتل رسید؟

context: شاپور خیلی زود جنگ را از سر گرفت، رومی‌ها را در نبرد باربالیسوس شکست داد (۲۵۳) و سپس احتمالاً انطاکیه را گرفت و تاراج کرد. نتیجه ضدحمله‌های رومی‌ها تحت امپراتوری والرین با مصیبت و فاجعه همراه بود که ارتش روم در ادسا محاصره و درهم شکسته شد و والرین توسط شاپور به اسارت گرفته شد و تا پایان عمرش زندانی شاپور باقی ماند. شاپور پیروزی خود را با کنده‌کاری کردن یک نقش برجسته شکوهمند در نقش رستم و بیشاپور جشن گرفت و همچنین در نزدیکی تخت جمشید هم یک سنگ‌نبشته یادبود به زبان‌های فارسی و یونانی حکاکی کرد. او از موفقیت خود برای پیشروی در آناتولی بهره برد (۲۶۰)، اما پس از شکست خوردن از رومی‌ها و هم‌پیمانان‌شان اذینه پالمیرایی، با آشفتگی عقب‌نشینی کرد و حرم‌سرای خود و تمامی قلمروهای رومی که اشغال کرده بود را از دست داد.
qas: answers: text: شاپور
question: کدام پادشاه رومی‌ها را در نبرد باربالیسوس شکست داد؟

answers: text: شاپور
question: والرین توسط چه کسی به اسارت گرفته‌شد؟

answers: text: شاپور
question: والرین تا پایان عمرش زندانی چه کسی بود؟

answers: text: نقش برجسته شکوهمند در نقش رستم و بیشاپور
question: شاپور پس از پیروزی بر رومی‌ها چه نقشی را کنده‌کاری کرد؟

question: تخت جمشید در کجا قرار دارد؟

context: مرزهای ایران و روم بر طبق موفقیت‌های نظامی یک طرف، دائماً بین دجله و فرات در تغییر بود. رفت‌وآمد بین مرزها آزاد بود و بازرگانی و ازدواج و حتی جاسوسی را ممکن می‌ساخت. در این برهه از زمان، میان‌رودان در دست ایران بود، اما باید فکری به حال ارمنستان می‌شد که در مقابل اردشیر مقاوت کرده و دشمنش را شکست داده بود. ارمنستان همیشه یکی از نکات مورد اختلاف بین ساسانی‌ها و رومی‌ها بوده‌است. این منطقه برای هر دو مهم بوده، چرا که اهمیت استراتژیک و اقتصادی داشته و به عنوان سرزمین حایل بین ایران و روم بوده. از آنجا که یک شاخه از سلسله اشکانیان در ارمنستان حکومت می‌کردند و ساسانیان با اشکانیان دشمنی داشتند، برای شاپور مهم بود تا مشکل ارمنستان را حل و فصل کند. او ترتیب قتل خسرو را داد و شاهی وفادار به خودش، تیرداد را بر آنجا نشاند که از ۲۵۲–۲۶۲ فرمان‌روایی کرد.
qas: answers: text: ارمنستان
question: کدام کشور همیشه از نکات مورد اختلاف بین ساسانی‌ها و رومی‌ها بوده‌است؟

answers: text: اهمیت استراتژیک و اقتصادی داشته و به عنوان سرزمین حایل بین ایران و روم بوده
question: به چه دلیل ارمنستان برای ساسانی‌ها و رومی‌ها مهم بوده‌است؟

answers: text: یک شاخه از سلسله اشکانیان در ارمنستان حکومت می‌کردند و ساسانیان با اشکانیان دشمنی داشتند
question: به چه دلیل برای شاپور مهم بود تا مشکل ارمنستان را حل و فصل کند؟

answers: text: تیرداد
question: پس از قتل خسرو چه کسی به فرمانروایی رسید؟

answers: text: ۲۵۲–۲۶۲
question: تیرداد چه سال‌هایی پس از خسرو فرمانروایی کرد؟

question: تیرداد در دوره ساسانیان در چه سنی به فرمانروایی رسید؟

question: خسرو در دوره ساسانیان در چه سنی به قتل رسید؟

context: امپراتور پروباس (Probus) برای حمله به قلمرو ساسانیان طرح‌ریزی کرد، اما خودش مرد و کاروس (Carus) جنگ را شروع و به بین‌النهرین حمله کرد و تیسفون را محاصره کرد. در این زمان بهرام دوم در شرق بود. اما کاروس در بین‌النهرین درگذشت و امپراتور بعدی، دیوکلتیان، می‌بایست مشغول به حل مشکلات داخلی می‌شد و با بهرام دوم صلح کرد، که بر طبق آن ارمنستان بین دو کشور تقسیم شد و بخش غربی در دست تیرداد ماند و نرسه بخش بزرگ‌تر را گرفت (که از آن پس ارمنستان ایران نام گرفت). در ۲۹۳ بهرام دوم درگذشت و بهرام سوم که شاه سیستان بود بر تخت نشست، اما نرسه، برادر بهرام دوم، که در شرق بود، به میان‌رودان آمد و مورد استقبال جمعی از اشراف قرار گرفت و در نهایت شاه شد.
qas: answers: text: امپراتور پروباس
question: چه کسی برای حمله به قلمرو ساسانیان طرح‌ریزی کرد، اما خودش مرد؟

question: امپراتور پروباس که برای حمله به قلمرو ساسانیان طرح‌ریزی کرد، اما خودش مرد چه نام داشت؟

answers: text: بین‌النهرین
question: کاروس در کجا درگذشت؟

answers: text: دو کشور
question: زمانی‌که دیوکلتیان، می‌بایست مشغول به حل مشکلات داخلی می‌شد و با بهرام دوم صلح کرد، بر طبق آن ارمنستان بین چند کشور تقسیم شد؟

answers: text: بخش غربی در دست تیرداد ماند و نرسه بخش بزرگ‌تر را گرفت (که از آن پس ارمنستان ایران نام گرفت).
question: زمانی‌که دیوکلتیان، می‌بایست مشغول به حل مشکلات داخلی می‌شد و با بهرام دوم صلح کرد، بر طبق آن ارمنستان بین چه کسانی تقسیم شد؟

answers: text: ۲۹۳
question: بهرام دوم در چه سالی درگذشت؟

answers: text: بهرام سوم
question: بعد از بهرام دوم چه کسی بر تخت نشست؟

answers: text: نرسه، برادر بهرام دوم
question: بعد از مرگ بهرام دوم در نهایت چه کسی شاه شد؟

question: بهرام دوم در چه سنی از دنیا رفت؟

question: بهرام سوم در چه سنی از دنیا رفت؟

context: نرسه، جانشین بهرام سوم (که مدت کوتاهی در سال ۲۹۳ فرمان راند)، جنگ دیگری را علیه رومی‌ها به راه انداخت. نرسه پس از موفقیت‌های اولیه علیه امپراتور گالریوس در رقه سوریه در فرات در سال ۲۹۶، محتمل شکست بزرگی شد. گالریوس نیروهای خود را احتمالاً در بهار ۲۹۸، با دسته‌ای جمع‌آوری‌شده از زمین‌های اجاره‌ای دانوبی امپراتوری، تقویت کرد. نرسه از ارمنستان و میان‌رودان آن طرف‌تر نرفت، که به گالریوس اجازه داد تا در ۲۹۸ تعرضی را در شمال میان‌رودان از طریق ارمنستان انجام دهد. نرسه به ارمنستان عقب‌نشینی کرد تا با نیروهای گالریوس بجنگد، که عواملی به ضرر او بود، زمین‌های پر از پستی و بلندی ارمنستان به نفع پیاده‌نظام روم بود، اما نه به نفع سواره‌نظام ساسانی. کمک‌های محلی به گالریوس او را قادر ساختند تا بتواند نیروهای ایرانی را غافلگیر کند و در دو نبرد پیاپی، گالریوس بر نرسه پیروز شد.
qas: answers: text: نرسه
question: جانشین بهرام سوم چه کسی بود؟

answers: text: رقه سوریه در فرات
question: نرسه پس از موفقیت‌های اولیه علیه امپراتور گالریوس در سال 296 در کجا محتمل شکست بزرگی شد؟

answers: text: گالریوس
question: چه کسی نیروهای خود را احتمالاً در بهار ۲۹۸، با دسته‌ای جمع‌آوری‌شده از زمین‌های اجاره‌ای دانوبی امپراتوری، تقویت کرد؟

answers: text: تا با نیروهای گالریوس بجنگد
question: به چه دلیل نرسه به ارمنستان عقب‌نشینی کرد؟

question: گالریوس در چه سنی از دنیا رفت؟

context: شرایط صلح سنگین بودند: ایران قلمروهایی به روم تسلیم می‌کرد، به‌طوری‌که دجله مرز بین دو امپراتوری می‌شد. مفاد دیگری هم نوشته شده بود مبنی بر اینکه ارمنستان به روم برگردد و دژ Ziatha هم‌مرز آن باشد. ایبری قفقاز تحت یک گماشتهٔ رومی، به روم وفادار بماند، نصیبین که حالا تحت فرمان روم بود، تبدیل به تنها آب‌گذر برای تجارت بین ایران و روم شود، و روم که کنترل پنج ساتراپی بین دجله و ارمنستان را به دست می‌گرفت: Ingilene, Sophanene (Sophene), Arzanene (Aghdznik), کردوئنه، و Zabdicene (در نزدیکی حکاری در ترکیه امروزی).
qas: answers: text: روم
question: طبق شرایط صلح بین نرسه و گالریوس ارمنستان باید به کجا برمی‌گشت؟

answers: text: نصیبین که حالا تحت فرمان روم بود
question: طبق شرایط صلح بین نرسه و گالریوس، کجا باید تبدیل به تنها آب‌گذر برای تجارت بین ایران و روم شود؟

answers: text: ایران قلمروهایی به روم تسلیم می‌کرد، به‌طوری‌که دجله مرز بین دو امپراتوری می‌شد
question: طبق شرایط صلح بین نرسه و گالریوس، ایران باید چه  قلمروهایی به روم تسلیم می‌کرد؟

question: پایتخت ارمنستان کجاست؟

context: پس از مرگ هرمز، عرب‌ها از سوی شمال آغاز به ویران‌گری و به تاراج بردن شهرهای شرقی امپراتوری کردند، حتی به ایالت پارس هم حمله کردند که زادگاه شاهان ساسانی بود. در همین اوقات، اشرافیان ایرانی فرزند ارشد هرمز دوم را کشتند، دومین فرزند او را کور کردند و سومین را به زندان افکندند (که بعدها به قلمرو رومی‌ها پناهنده شد). تخت پادشاهی برای شاپور دوم به ودیعه گذاشته شد. شاپور دوم فرزند نازاده شده یکی از زن‌های هرمز دوم بود که «در زهدان» مادر خود تاجگذاری کرد: تاج پادشاهی بر روی شکم مادرش گذارده شد. در حین جوانی او، مادرش و اشراف‌زادگان کشور را اداره می‌کردند. پیرو پا به سن گذاشتن شاپور دوم، او قدرت را به‌طور ظاهری در دست گرفت و خیلی زود ثابت کرد که یک حاکم فعال و کارا است.
qas: answers: text: شمال
question: پس از مرگ هرمز، عرب‌ها از کدام سمت آغاز به ویران‌گری و به تاراج بردن شهرهای شرقی امپراتوری کردند؟

answers: text: عرب‌ها
question: پس از مرگ هرمز، چه کسانی از سوی شمال آغاز به ویران‌گری و به تاراج بردن شهرهای شرقی امپراتوری کردند؟

answers: text: ایالت پارس
question: زادگاه شاهان ساسانی کجا بود؟

answers: text: اشرافیان ایرانی
question: چه کسانی فرزند ارشد هرمز دوم را کشتند؟

answers: text: فرزند ارشد هرمز دوم را کشتند، دومین فرزند او را کور کردند و سومین را به زندان افکندند
question: اشرافیان ایرانی با فرزندان هرمز دوم چه کردند؟

question: هرمز دوم فرزند چه کسی بود؟

context: شاپور دوم در ابتدا ارتش کوچک اما منظم و کارآزمودهٔ خود را به طرف جنوب برای مبارزه با اعراب برد، که آن‌ها را شکست داد، امنیت را در نواحی جنوبی امپراتوری برقرار کرد. او همچنین دیواری برای جلوگیری از حمله اعراب ساخت (واری تازیگان) که به نظر می‌رسد نزدیک شهر حیره بوده‌است و بعدها به خورنق شاپور معروف گشت شاپور همچنین قبایلی از اعراب را در داخل مرزهای ایران اسکان داد. او سپس شروع به اولین لشگرکشی خود علیه روم در غرب کرد، که در آنجا نیروهای ایرانی یک سری جنگ‌ها را بردند، اما در تصاحب قلمرو ناتوان بودند، چرا که محاصره‌های مکرر شهر حساس و مرزی نصیبین با شکست مواجه می‌شد و روم در بازپس‌گیری شهرهای سنجار و آمیدا (آمِد) که به دست ایرانی‌ها افتاده بودند هم موفق بود.
qas: answers: text: اعراب
question: شاپور دوم در ابتدا ارتش کوچک اما منظم و کارآزمودهٔ خود را به طرف جنوب برای مبارزه با چه کسانی برد؟

answers: text: شاپور دوم
question: کدام شاه ساسانی دیواری برای جلوگیری از حمله اعراب ساخت که به نظر می‌رسد نزدیک شهر حیره بوده‌است؟

answers: text: خورنق شاپور
question: دیواری که شاپور دوم برای جلوگیری از حمله اعراب ساخت بعدها به چه اسمی معروف گشت؟

question: شاپور دوم در چه سالی دیواری برای جلوگیری از حمله اعراب ساخت؟

question: مذهب اصلی مردم ایران در زمان ساسانیان چه بود؟

context: شاپور دوم یک سیاست دینی بی‌رحمانه را پی گرفت. در طی دوران پادشاهی او، جمع‌آوری اوستا، متون مقدس زرتشتی، به اتمام رسید، بد دین‌ها و از دین برگشتگان مجازات شدند و مسیحیان هم مورد آزاد و اذیت قرار گرفتند. آزار و اذیت مسیحیان واکنشی بود به مسیحی‌سازی امپراتور روم توسط کنستانتین بزرگ. شاپور دوم، همانند شاپور اول، با یهودی‌ها با دوستی رفتار کرد، که در دوره او در آزادی نسبی زندگی می‌کردند و از امتیازات فراوانی هم برخوردار بودند. در هنگام مرگ شاپور، امپراتوری ایران از همیشه قوی‌تر بود، با دشمنان شرقی در صلح و آرامش بود و ارمنستان هم تحت کنترل ایران قرار داشت.
qas: answers: text: شاپور دوم
question: در زمان پادشاهی چه کسی جمع‌آوری اوستا، متون مقدس زرتشتی، به اتمام رسید، بد دین‌ها و از دین برگشتگان مجازات شدند و مسیحیان هم مورد آزاد و اذیت قرار گرفتند؟

answers: text: در طی دوران پادشاهی او، جمع‌آوری اوستا، متون مقدس زرتشتی، به اتمام رسید، بد دین‌ها و از دین برگشتگان مجازات شدند و مسیحیان هم مورد آزاد و اذیت قرار گرفتند.
question: شاپور دوم چه سیاست بی‌رحمانه‌ای را پیش گرفت؟

answers: text: شاپور دوم، همانند شاپور اول، با یهودی‌ها با دوستی رفتار کرد، که در دوره او در آزادی نسبی زندگی می‌کردند و از امتیازات فراوانی هم برخوردار بودند
question: رابطه شاپور دوم با یهودی‌ها چگونه بود؟

question: شاپور دوم در چه سالی از دنیا رفت؟

context: پس از اینکه شاپور دوم در سال ۳۷۹ از دنیا رفت، او یک امپراتوری قدرتمند را برای نابرادری خود اردشیر دوم (۳۷۹–۳۸۳ پسر هرمز دوم) و همین‌طور پسر خود شاپور سوم (۳۸۳–۳۸۸) برجا گذاشت، که هیچ‌کدام از آن‌ها استعداد نیای خود را نشان ندادند. اردشیر دوم که به عنوان نابرادری پادشاه رشد کرده بود، نتوانست جانشین خوبی برای برادر خود شود و شاپور سوم که یک شخصیت اندوهگین بود تا بتواند به چیزی برسد. بهرام چهارم (۳۸۸–۳۹۹) هرچند که مثل پدرش ناتوان نبود، نتوانست افتخار بزرگی برای شاهنشاهی کسب کند. در طی این دوره، ارمنستان طی یک موافقت‌نامه‌ای بین ایران و روم تقسیم شد. ساسانی‌ها حکمرانی خود بر ارمنستان بزرگ را بازیافتند و امپراتوری بیزانس یک بخش کوچک از ارمنستان غربی را در دست داشت.
qas: answers: text: شاپور دوم
question: کدام شاه ساسانی در سال 379 از دنیا رفت؟

answers: text: ۳۷۹–۳۸۳
question: اردشیر دوم طی چه سال‌‎هایی امپراتور بود؟

answers: text: ۳۸۳–۳۸۸
question: شاپور سوم طی چه سال‌هایی امپراتوری ایران را برعهده داشت؟

answers: text: ۳۸۸–۳۹۹
question: بهرام چهارم طی چه سال‌هایی امپراتوری ایران را برعهده داشت؟

question: بهرام چهارم در چه سنی از دنیا رفت؟

context: یزدگرد اول (۳۹۹–۴۲۱)، پسر بهرام چهارم، اغلب با کنستانتین اول، امپراتور روم مقایسه می‌شود. همانند او، هم به صورت فیزیکی و هم از نظر دیپلماسی قدرتمند بود. یزدگرد اول همانند همتای رومی خود، فرصت‌طلب بود. او مانند کنستانتین بزرگ، سیاست مصالحه دینی را در پیش گرفت و آزادی برای رشد اقلیت‌های مذهبی را فراهم کرد. آزار و اذیت مسیحیان را متوقف کرد و حتی اشراف و موبدان که به آزار آن‌ها می‌پرداختند را مجازات کرد. پادشاهی او یک دوره نسبتاً صلح‌آمیز بود. او صلحی پابرجا با رومی‌ها برقرار کرد و حتی تئودئوس دوم (۴۰۸–۴۵۰) را هم تحت کفالت خود قبول کرد. او همچنین با یک شاهزاده یهودی ازدواج کرد که برای او پسری به نام نرسی به دنیا آورد.
qas: answers: text: بهرام چهارم
question: یزدگرد اول پسر چه کسی بود؟

answers: text: کنستانتین اول، امپراتور روم
question: یزدگرد اول اغلب با چه کسی مقایسه می‌شود؟

answers: text: یزدگرد اول
question: کدام پادشاه ساسانی تئودئوس دوم را تحت کفالت خود قبول کرد؟

question: یزدگرد اول در چه سالی با یک شاهزاده یهودی ازدواج کرد؟

context: جانشین یزدگرد اول، پسر او، بهرام پنجم (۴۲۱–۴۳۸) معروف به بهرام گور بود، یکی از شناخته‌شده‌ترین شاهان ساسانی که قهرمان بسیاری از افسانه‌ها در ادبیات فارسی است. این افسانه‌ها حتی پس از نابودی شاهنشاهی ساسانی توسط اعراب هم پایدار ماندند. بهرام پنجم، که عمدتاً با نام بهرام گور شناخته می‌شود، پس از مرگ ناگهانی یزدگرد اول (یا ترور او)، به رغم مخالفت‌های اشراف و با کمک منذر، شاه عربی حیره، تاج پادشاهی را تصاحب کرد. مادر بهرام پنجم شوشان‌دخت، دختر رأس جالوت یهودی بود. در ۴۲۷، او در شرق با قبایل بیابان‌گرد هپتالیان مبارزه کرد و آن‌ها را درهم شکست و نفوذ خود را تا آسیای میانه گسترش داد که در آنجا تصویر او برای قرن‌ها بر روی سکه‌های بخارایی (در ازبکستان امروزی) نقش بسته بود. بهرام پنجم پادشاه دست‌نشانده ایران در ارمنستان را برکنار کرد و آنجا را به یکی از استان‌های ایران تبدیل کرد.
qas: answers: text: پسر او، بهرام پنجم (۴۲۱–۴۳۸) معروف به بهرام گور
question: جانشین یزدگرد اول چه کسی بود؟

answers: text: یزدگرد اول
question: بهرام گور فرزند چه کسی بود؟

answers: text: بهرام گور
question: یکی از شناخته‌شده‌ترین شاهان ساسانی که قهرمان بسیاری از افسانه‌ها در ادبیات فارسی است چه نام دارد؟

answers: text: شوشان‌دخت
question: مادر بهرام پنجم چه نام داشت؟

answers: text: رأس جالوت یهودی
question: مادر بهرام پنجم شوشان‌دخت، دختر چه کسی بود؟

answers: text: بهرام پنجم
question: کدام شاه ساسانی پادشاه دست‌نشانده ایران در ارمنستان را برکنار کرد و آنجا را به یکی از استان‌های ایران تبدیل کرد؟

question: بهرام پنجم در چه سنی از دنیا رفت؟

answers: text: بهرام پنجم
question: تصویر کدام شاه ساسانی برای قرن‌ها بر روی سکه‌های بخارایی (در ازبکستان امروزی) نقش بسته بود؟

context: بهرام پنجم در سنت و فرهنگ ایرانی یک سوگلی تمام‌عیار است، که داستان‌های زیادی از دلاوری‌ها و زیبایی او، از پیروزی‌های او بر رومی‌ها، مردمان ترک، هندی‌ها و آفریقایی‌ها و ماجراهای او در شکار و عشق روایت می‌شود. او همچنین بهرام گور هم خوانده می‌شود. واژه گور به معنای گور خر است که به دلیل علاقه او به شکار و به خصوص به شکار گور خر بر او نهاده شده‌است. او نماد شاهی در اوج دوران شکوفایی است. او تاج شاهی را در رقابت با برادرش تصاحب کرد و با دشمنان خارجی هم مبارزه کرد، اما عمدتاً خودش را با شکار و مهمانی‌های درباری با همسران و درباریان سرگرم نگه می‌داشت. او تجسم رونق و رفاه شاهانه بود. در این دوران، بهترین آثار از ادبیات ساسانی نوشته شدند، قطعات سرشناسی از موسیقی ساسانی تنظیم و ساخته شدند و ورزش‌هایی همانند چوگان تبدیل به سرگرمی شاهانه شدند، سنتی که تا به امروز هم در بسیاری از نظام‌های پادشاهی حفظ شده‌است.
qas: answers: text: بهرام پنجم
question: کدام پادشاه ساسانی در سنت و فرهنگ ایرانی یک سوگلی تمام‌عیار است، که داستان‌های زیادی از دلاوری‌ها و زیبایی او، از پیروزی‌های او بر رومی‌ها، مردمان ترک، هندی‌ها و آفریقایی‌ها و ماجراهای او در شکار و عشق روایت می‌شود؟

answers: text: بهرام پنجم
question: کدام شاه ساسانی تجسم رونق و رفاه شاهانه بود؟

answers: text: واژه گور به معنای گور خر است که به دلیل علاقه او به شکار و به خصوص به شکار گور خر بر او نهاده شده‌است
question: به چه دلیل بهرام پنجم، بهرام گور خوانده می‌شد؟

question: اعراب در زمان کدام شاه ساسانی به ایران حمله کردند؟

context: در طی لشگرکشی یزدگرد دوم به غرب، به مسیحیانی که در لشکرش بودند مشکوک شد و آن‌ها را از حکومت و ارتش اخراج کرد. او سپس مسیحیان را مورد آزار و اذیت قرار داد و تا حد خیلی کمتری هم همین کار را در مقابل یهودیان انجام داد. به منظور دوباره زرتشتی‌سازی ارمنستان، او شورشی از طرف مسیحیان ارمنستان در ۴۵۱ در نبرد آوارایر را سرکوب کرد. با این حال، ارمنی‌ها، عمدتاً مسیحی باقی ماندند. در سال‌های بعدی سلطنت او، او مجدداً با کیداریان وارد نزاع شد تا اینکه در سال ۴۵۷ از دنیا رفت. هرمز سوم (۴۵۷–۴۵۹) فرزند جوان‌تر یزدگرد دوم، به تخت شاهنشاهی نشست. در طی دوران کوتاه شاهی او، او مرتباً با برادر بزرگتر خود پیروز اول جنگید، که پیروز ار حمایت اشراف‌زادگان هم برخوردار بود، و همین‌طور در باختر هم با هپتالیان جنگید. او در سال ۴۵۹ توسط برادرش پیروز کشته شد.
qas: answers: text: مسیحیانی که در لشکرش بودند
question: در طی لشگرکشی یزدگرد دوم به غرب، به چه کسانی مشکوک شد و آن‌ها را از حکومت و ارتش اخراج کرد؟

answers: text: ۴۵۷
question: یزدگرد دوم در چه سالی از دنیا رفت؟

answers: text: هرمز سوم
question: پس از مرگ یزدگرد دوم چه کسی به پادشاهی رسید؟

answers: text: ۴۵۷–۴۵۹
question: هرمز سوم طی چه سال‌هایی فرمانروای ایران بود؟

answers: text: برادرش پیروز
question: هرمز سوم توسط چه کسی کشته شد؟

answers: text: ۴۵۹
question: هرمز سوم در چه سالی کشته شد؟

question: هرمز سوم در چه سنی کشته شد؟

question: یزدگرد دوم در چه سنی از دنیا رفت؟

context: این حملات بی‌ثباتی و هرج و مرج را برای شاهنشاهی به دنبال داشت. پیروز اول مجدداً سعی کرد تا هپتالیان را بیرون براند، اما در راه هرات، او و ارتشش توسط هون‌ها در صحرا به دام افتادند. پیروز اول کشته شد و ارتش او معدوم شد. پس از این پیروزی، هپتالیان تا شهر هرات پیش رفتند، و امپراتوری را در هرج و مرج و بی‌نظمی قرار دادند. در نهایت، یک اشراف‌زاده ایرانی از خاندان کهن کارن، به نام زرمهر (یا سوخرا) تا حدودی نظم را برقرار کرد. او بلاش، یکی از برادران پیروز اول را شوراند تا به تخت پادشاهی بنشیند، هرچند که تهدید هون‌ها تا زمان سلطنت خسرو اول هم پابرجا ماند. بلاش (۴۸۴–۴۸۸) یک پادشاه ملایم و گشاده‌دست بود، او به مسیحیان امتیازاتی داد؛ با این حال، او کاری برای مقابله با دشمنان امپراتوری انجام نداد، خصوصاً در قبال هون‌های سفید. بلاش، پس از چهار سال سلطنت، کور و برکنار شد (گفته می‌شود بزرگان کشور این کار را با او کردند)، و برادرزاده او قباد اول بر تخت نشست.
qas: answers: text: هون‌ها
question: پیروز اول و ارتشش در راه هرات توسط چه کسانی در صحرا به دام افتادند؟

answers: text: یک پادشاه ملایم و گشاده‌دست بود، او به مسیحیان امتیازاتی داد؛ با این حال، او کاری برای مقابله با دشمنان امپراتوری انجام نداد، خصوصاً در قبال هون‌های سفید
question: بلاش چگونه پادشاهی بود؟

answers: text: چهار سال
question: بلاش چند سال سلطنت کرد؟

answers: text: برادرزاده او قباد اول
question: بعد از بلاش چه کسی بر تخت نشست؟

question: قباد اول در چه سالی بر تخت نشست؟

context: قباد اول (۴۸۸–۵۳۱) پادشاهی نیرومند و اصلاح‌گر بود. قباد اول از فرقه‌ای که توسط مزدک، فرزند «بامداد» بنیان نهاده شده بود حمایت کرد. مزدک خواستار آن بود که ثروتمند باید ثروت و همسران خود را با فقرا تقسیم کند. نیت قباد ظاهراً این بود که با اتخاذ کردن آموزه‌های مزدک، نفوذ و تأثیر بزرگان و آریستوکراسی رو به رشد را در هم بشکند. این اصلاحات باعث شد تا او مخلوع و در «قلعه فراموشی» در شوش به زندان افکنده شود، و برادر کوچکتر او جاماسپ (زاماسپ) در سال ۴۹۶ به قدرت رسید. قباد اول، با این حال، در سال ۴۹۸ گریخت و پادشاه هون‌های سفید به او پناه داد.
qas: answers: text: پادشاهی نیرومند و اصلاح‌گر بود
question: قباد اول چگونه پادشاهی بود؟

answers: text: فرقه‌ای که توسط مزدک، فرزند «بامداد» بنیان نهاده شده بود
question: قباد اول از چه فرقه‌ای حمایت می‌کرد؟

answers: text: بامداد
question: مزدک فرزند چه کسی بود؟

answers: text: برادر کوچکتر او جاماسپ (زاماسپ)
question: بعد از قباد اول چه کسی به قدرت رسید؟

answers: text: ۴۹۶
question: جاماسپ در چه سالی به قدرت رسید؟

question: قباد اول در چه سالی از دنیا رفت؟

question: جاماسپ در چه سنی از دنیا رفت؟

context: جاماسپ (۴۹۶–۴۹۸) پیرو برکناری قباد اول توسط اشراف، به تخت شاهنشاهی ساسانی نشست. جاماسپ شاهی خوب و مهربان بود، او مالیات‌ها را به منظور کمک به کشاورزان و فقرا کاهش داد. او همچنین به دین زرتشتی اصلی وفادار بود، همان چیزی که قباد اول با تغییر جهت و سرپیچی از آن باعث شده بود تخت و آزادی خود را در ازای آن از دست بدهد. پادشاهی او خیلی زود به اتمام رسید؛ قباد اول، به عنوان رهبر ارتش بزرگی که پادشاه هپتالیان به او داده بود، به پایتخت برگشت. جاماست از تخت سلطنت کناره‌گیری کرد و تخت را به برادرش داد. پس از روی کار آمدن مجدد قباد اول، هیچ ذکر دیگری از جاماسپ به میان نیامده است، اما باور رایج بر این است که برادرش با او رفتار مساعدی داشته‌است.
qas: answers: text: شاهی خوب و مهربان بود، او مالیات‌ها را به منظور کمک به کشاورزان و فقرا کاهش داد. او همچنین به دین زرتشتی اصلی وفادار بود
question: جاماسپ چگونه شاهی بود؟

answers: text: اشراف
question: قباد اول توسط چه کسانی برکنار شد؟

answers: text: قباد اول
question: جاماسپ پیرو برکناری چه کسی به تخت شاهنشاهی ساسانی نشست؟

question: جاماسپ در چه سالی از دنیا رفت؟

context: دوره دوم شکوفایی عصر ساسانی پس از دومین تاجگذاری قباد اول شروع می‌شود. قباد اول با پشتیبانی هپتالیان، یک لشگرکشی علیه رومی‌ها آغاز کرد. در سال ۵۰۲، او ارزروم در ارمنستان را گرفت، اما خیلی زود آن را از دست داد. در سال ۵۰۳، آمِد در دجله را گرفت. در سال ۵۰۴، هون‌های غربی از طرف قفقاز به طرف ارمنستان هجوم بردند که نتیجه آن یک آتش‌بس موقت شد، آمیدا مجدداً تحت کنترل روم درآمد و معاهده صلح هم در سال ۵۰۶ درگرفت. قباد در سال ۵۲۱/۵۲ کنترل لازستان را از دست داد، که حکمرانان آن از آن پس به رومی‌ها وفادار بودند؛ در سال ۵۲۴/۵۲۵ تلاش مشابهی هم از طرف ایبریایی‌ها درگرفت که باعث درگرفتن جنگی بین ایران و روم شد.
qas: answers: text: قباد اول
question: دوره دوم شکوفایی عصر ساسانی پس از دومین تاجگذاری چه کسی شروع می‌شود؟

answers: text: هپتالیان
question: قباد اول با پشتیبانی چه کسی یک لشگرکشی علیه رومی‌ها آغاز کرد؟

answers: text: ۵۰۲
question: در چه سالی قباد اول ارزروم در ارمنستان را گرفت؟

answers: text: ۵۰۳
question: در چه سالی قباد اول آمِد در دجله را گرفت؟

answers: text: ۵۰۴
question: در چه سالی هون‌های غربی از طرف قفقاز به طرف ارمنستان هجوم بردند که نتیجه آن یک آتش‌بس موقت شد؟

question: آخرین پادشاه ساسانی چه کسی بود؟

question: دومین تاج‌گذاری قباد اول در چه سالی بود؟