زرتشت

context: زرتشت یا زردشت (اوستایی: 𐬰𐬀𐬭𐬀𐬚𐬎𐬱𐬙𐬭𐬀‎، زَرَثوشترَه) یک رهبر و اصلاح‌گر دینی، فیلسوف و شاعر ایرانی بود. او به پیروانش آموخت که هستی میدان نبرد نیروهای خیر و شر است و انسان آزاد است جایگاه خود در این مبارزه را انتخاب کند. آموزه‌های او، هستهٔ اصلی مزدیسنا را می‌سازد.
qas: answers: text: یک رهبر و اصلاح‌گر دینی، فیلسوف و شاعر ایرانی
question: زرتشت چه کسی بود؟

answers: text: ایرانی
question: زرتشت اهل کجا بود؟

answers: text: خیر و شر
question: زرتشت به پیروانش آموخت که هستی میدان نبرد کدام نیروها است؟

answers: text: زرتشت
question: کدام رهبر و اصلاح‌گر دین به پیروانش آموخت که هستی میدان نبرد نیروهای خیر و شر است؟ 

answers: text: زرتشت
question: آموزه‌های چه کسی هسته اصلی مزدیسنا را می‌سازد؟

answers: text: مزدیسنا
question: آموزه‌های زرتشت هسته اصلی کدام دین را می‌سازد؟

question: پژهشگران جدید زمان زندگی زرتشت را چند سال پیش از میلاد می‌دانند؟

question: در گذشت زرتشت در کجا بود؟

context: در مطالب متاخر شخصیتی افسانه‌ای از زرتشت ترسیم شده‌است؛ چنان‌که جایگاه او را از انسان‌های عادی فراتر برده‌اند و هم‌تراز ایزدان قرار داده‌اند. نوشته‌های پهلوی می‌گویند فر زرتشت از آغاز خلقت وجود داشته‌است، فروهر او ۳۰۰۰ سال قبل از تولدش خلق شد و اهورامزدا در زمان تولد او، تن‌گوهرش را آفریده‌است. او پس از تولد در ۳۰ سالگی با اهورامزدا دیدار کرد و به موجودیت جسمانی دیوان بر روی زمین پایان داد. بخش بزرگی از مطالب تازه‌تر را گفتگوهای او با اهورامزدا می‌سازند که «هَمپُرسِگی» نام دارند. بنا به نوشته‌های متاخر، زرتشت در ۷۷ سالگی درگذشت.
qas: answers: text: شخصیتی افسانه‌ای
question: در مطالب متاخر از زرتشت چگونه ترسیم شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: در مطالب متاخرجایگاه چه کسی را از انسان‌های عادی فراتر برده‌اند؟

answers: text: ایزدان
question: در مطالب متاخر جایگاه زرتشت را هم‌تراز با چه کسی قرار داده‌اند؟

answers: text: از آغاز خلقت
question: طبق نوشته‌های پهلوی فروهراز کی وجود داشته‌است؟

answers: text: ۷۷
question: بنا به نوشته‌های متاخرزرتشت در چند سالگی در گذشته است؟

answers: text: اهورامزدا
question: طبق نوشته‌های پهلوی فروهر در ۳۰ سالگی با چه کسی دیدار کرد؟

question: مطالب موجود در منابع مزدایی درباره زرتشت به چند گروه تاریخی و افسانه‌ای تقسیم می‌شوند؟

question: در گاتاها زرتشت چگونه ظاهر می‌شود؟

context: پس از آن، بخش‌های متاخر اوستا دومین منبعی است که برای پژوهش در مورد زرتشت به کار می‌آید. اوستای متاخر به نام چند نفر دیگر از اعضای خانواده زرتشت اشاره می‌کند. اما اشاره‌های اندکی به اتفاقات زندگی او دارد. این مشکل از آنجا ناشی می‌شود که بخش‌هایی از اوستا، از جمله سپندنسک و چهردادنسک —که احتمالاً حاوی زندگینامه زرتشت بوده‌اند— از بین رفته‌است. اما قسمت‌های مهمی از کتاب‌های پهلوی مانند دینکرد و گزیده‌های زادسپرم و چند کتاب دیگر، از این دو بخش از اوستا اقتباس شده‌اند. این کتاب‌های پهلوی، سومین منبع جهت مطالعه سرگذشت زرتشتند. البته در این کتاب‌ها تمایز افسانه از حقیقت ساده نیست.
qas: answers: text: دومین
question: بخش‌های متاخر اوستا چندمین منبعی است که برای پژوهش در مورد زرتشت به کار می‌آید؟

answers: text: بخش‌های متاخر اوستا
question: دومین منبعی‌ای که برای پژوهش در مورد زرتشت به کار می‌آید کدام است؟

answers: text: سپندنسک و چهردادنسک
question: کدام بخش‌های اوستا که حاوی زندگینامه زرتشت بوده‌اند از بین رفته‌است؟

answers: text: دینکرد و گزیده‌های زادسپرم
question: کدام کتاب‌های پهلوی در مورد زرتشت، دو بخش از اوستا اقتباس شده‌اند؟

answers: text: سومین
question: کتاب‌های پهلوی چندمین منبع جهت مطالعه سرگذشت زرتشتند؟

answers: text: افسانه از حقیقت
question: در کتاب‌های پهلوی سرگذشت زرتشت کدام تمایز ساده نیست؟

question: زرتشت چند سال پیش از اسکندر زیسته‌است؟

question: زرتشت چند سال پیش خشایارشا می‌زیسته است؟

context: اواسط هزاره دوم تا و قرن ۶ قبل از مسیح محدوده‌ای است که معمولاً محققان برای پژوهش در رابطه با زمان تولد زرتشت از آن پا را فراتر نمی‌گذارند. اواسط هزاره دوم قبل از مسیح زمانی است که ریگ‌ودا نگارش شده‌است. شاید به اندازه‌ای که قانع‌کننده باشد، مرتبط به نظر نرسد اما زمانی که پا از این تاریخ فراتر گذاشته شود، محققان وارد قلمروی حدس و گمان شده و دیگر مدرکی در دست ندارند که تاریخ زندگی زرتشت را برآورد کنند. در رابطه با قرن ششم قبل از مسیح، این استدلال مطرح شده که نام هیچ‌کدام از پادشاهان هخامنشی در اوستا نیامده‌است؛ نتیجتاً زرتشت باید خارج از محدوده زمانی پادشاهی این سلسله زندگی کرده باشد. اما مدافعان فرضیه همزمانی زندگی زرتشت و سلسله هخامنشی می‌گویند که برخی شخصیت‌های اوستا، مانند ویشتاسپ کیانی که شاید شباهت‌هایی با پدر داریوش، ویشتاسپ هخامنشی، داشته باشد، بر پایه زندگی شخصیت‌های تاریخی شکل گرفته‌اند. البته احتمال دیگر آن است که چون ویشتاسپ کیانی شخصیت محبوبی در میان ایرانیان بوده، این نام را بر روی پدر داریوش گذارده‌اند.
qas: answers: text: اواسط هزاره دوم تا و قرن ۶ قبل از مسیح
question: در کدام محدوده محققان برای پژوهش در رابطه با زمان تولد زرتشت از آن پا را فراتر نمی‌گذارند؟

answers: text: اواسط هزاره دوم
question: در کدام دوران قبل از مسیح ریگ‌ودا نگارش شده‌است؟

answers: text: اوستا
question: در رابطه با قرن ششم قبل از مسیح این استدلال مطرح شده که نام هیچ‌کدام از پادشاهان هخامنشی در کدام کتاب نیامده‌است؟

answers: text: پادشاهان هخامنشی
question: در کتاب اوستا تا قرن ششم قبل از مسیح این استدلال مطرح شده که نام چه کسانی نیامده‌است؟

answers: text: زرتشت باید خارج از محدوده زمانی پادشاهی این سلسله زندگی کرده باشد
question: با این استدلال که نام هیچ‌کدام از پادشاهان هخامنشی در اوستا در قرن ششم قبل از مسیح نیامده‌است چه نتیجه‌ای می‌توان گرفت؟

answers: text: پدر داریوش
question: مدافعان فرضیه همزمانی زندگی زرتشت و سلسله هخامنشی ویشتاسپ کیانی شخصیت‌ اوستا را به چه کسی شباهت می‌دهند؟

answers: text: ویشتاسپ کیانی
question: مدافعان فرضیه همزمانی زندگی زرتشت و سلسله هخامنشی پدر داریوش را به کدام شخصیت اوستا شباهت می‌دهند؟

answers: text: محبوب
question: ویشتاسپ کیانی یکی از شخصیت‌های اوستا در میان ایرانیان چگونه بوده‌است؟

answers: text: پدر داریوش
question: به دلیل محبوب بودن ویشتاسپ کیانی یکی از شخصیت‌های اوستا نزد ایرانیان این نام بر روی چه کسی گذاشته شد؟

question: داریوش در زبان لاتین چگونه تلفظ می‌شود؟

question:  داریوش چندمین پادشاه هخامنشی بود؟

question:  داریوش چند فرزند داشت؟

context: دقیق‌ترین حدسی که می‌توان مطرح کرد، بر پایه تفاوت‌های زبانی است. در اوستا، از دو لهجه مختلف زبان موسوم به اوستایی استفاده شده‌است. بخشی‌های قدیمی‌تر که گاتاها، سروده‌های زرتشت، را هم شامل می‌شود، به زبان اوستایی کهن نگارش شده‌اند و متون جدیدتر، به زبان اوستایی متاخر. زبان‌شناسان به این نکته اشاره کرده‌اند که اوستایی متاخر، نمی‌تواند خیلی قدیمی‌تر یا خیلی جدیدتر از فارسی باستان، یعنی زبان هخامنشیان، باشد. تقریباً همه لغت‌شناسان اتفاق نظر دارند که فاصله زمانی بین اوستایی کهن و متاخر باید چند قرن یا حتی چندین قرن باشد. بدین ترتیب نمی‌توان نظر گراردو نیولی که زمانی زندگی زرتشت را ۲۵۸ سال قبل از اسکندر تخمین می‌زند، معتبر دانست.
qas: answers: text: دو
question: در اوستا از چند لهجه استفاده شده‌است؟

answers: text: موسوم به اوستایی
question: در اوستا از کدام زبان استفاده شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: بخشی‌های قدیمی‌تر گاتاها چه سروده‌های را شامل می‌شود؟

answers: text: اوستایی کهن
question:  بخشی‌های قدیمی‌تر گاتاها که سروده‌های زرتشت را شامل می‌شود با چه زبانی نگارش شده‌اند؟

answers: text: اوستایی متاخر
question: متون جدیدترسروده‌های زرتشت با چه زبانی نوشته شده‌است؟

answers: text: اوستایی متاخر
question: زبان‌شناسان به این نکته اشاره کرده‌اند که زبان هخامنشیان نمی‌تواند خیلی قدیمی‌تر یا خیلی جدیدتر از کدام زبان باشد؟

answers: text: فارسی باستان
question: طبق نظریه زبان‌شناسان زبان اوستایی متاخر نمی‌تواند خیلی قدیمی‌تر یا خیلی جدیدتر از کدام زبان باشد؟

answers: text: هخامنشیان
question: زبان فارسی باستان شامل چه زبان چه کسانی می‌شود؟

answers: text: چند قرن یا حتی چندین قرن باشد
question: لغت‌شناسان در مورد فاصله زمانی بین اوستایی کهن و متاخر چه اتفاق نظری دارند؟

answers: text: لغت‌شناسان
question: چه کسانی در مورد فاصله زمانی بین اوستایی کهن و متاخر که چند قرن یا حتی چندین قرن است به اتفاق نظر رسیده‌اند؟

answers: text: گراردو نیولی
question: نظر چه کسی را درباره زندگی زرتشت را  ۲۵۸ سال قبل از اسکندر تخمین می‌زند، معتبر دانست؟

answers: text: ۲۵۸
question: گراردو نیولی زمان زندگی زرتشت در چه سالی قبل از اسکندر تخمین می‌زند؟

question:  گراردو نیولی خاورشناس اهل کدام کشور بود؟

question: گراردو نیولی خاورشناس چند سال استاد ایران‌شناسی در دانشگاه ناپل بود؟

question: گراردو نیولی خاورشناس ریاست کدام دانشگاه در ناپل را برعهده داشت؟

question: گراردو نیولی چند سال استاد کرسی تاریخ دین در ایران وآسیای مرکزی شد؟

context: دربارهٔ مکان زندگی او، در بخش‌های قدیمی اوستا هیچ سرنخی به دست نمی‌دهد که بتوان از آن برای تعیین محل زندگی زرتشت استفاده کرد. اوستا، جغرافیای وندیداد و یشتها این مسئله را آشکار می‌کنند که اتفاقات ذکر شده در شرق ایران روی داده‌اند اما در سنن متاخرتر، محل زندگی زرتشت را به غرب ایران، چون ماد و آذربایجان، انتقال داده‌اند. منطقی‌تر است که چون اوستا در مناطق شرقی در جریان است، شرق ایران به عنوان محل تولد و زندگی زرتشت پذیرفته شود. به علاوه، دو لهجه‌ای اوستایی مورد استفاده در کتاب به لحاظ زبان‌شناختی متعلق به شرق ایران هستند. هنینگ خوارزم را به عنوان محل زندگی او پیشنهاد داده‌است، درحالی نظر گرشویچ بر روی سغد است. به هر حال توافق جامعی وجود ندارد. می‌توان با اطمینان گفت که زرتشت در شمال شرقی ایران زیسته‌است و مناطق واقع در جنوب شرقی مانند سیستان به اندازه کافی محتمل به نظر نمی‌رسند.
qas: answers: text: شرق
question: اوستا جغرافیای وندیداد و یشتها این مسئله را آشکار می‌کنند که در کدام قسمت ایران روی داده‌اند؟

answers: text: غرب
question: در سنن متاخر محل زندگی زرتشت را چون ماد و آذربایجان به کدام قسمت ایران انتقال داده‌اند؟

answers: text: زرتشت
question: چون جغرافیای وندیداد و یشتها در اوستا در مناطق شرقی در جریان است زندگی چه کسانی در شرق پذیرفته می‌شود؟

answers: text: دو
question: چند لهجه اوستایی مورد استفاده در کتاب به لحاظ زبان‌شناختی متعلق به شرق ایران هستند؟

answers: text: شرق
question: دو لهجه‌ای اوستایی مورد استفاده در کتاب به لحاظ زبان‌شناختی متعلق به کدام قسمت از ایران است؟

answers: text: شمال شرقی
question: با اطمینان کامل می‌توان گفت که زرتشت در کدام منطقه از ایران زیسته‌است؟

question: زبان خوارزم از کدام شاخه زبان ایرانی است؟

question: زبان خوارزم تا کدام سده پابرجا بود؟

context: جامعه‌ای که در بخش‌های کهن‌تر اوستا توصیف شده‌است هم می‌تواند در رابطه با محل زندگی زرتشت یاری دهنده باشد. در گاتاها یک مرتبه از «خانمان‌ها و روستاها»[persian-alpha 2] سخن به میان آمده‌است اما هیچ اشاره‌ای به شهرها، معابد و کانال‌ها نشده‌است. این از جمله دلایلی است که از احتمال زندگی زرتشت در تمدن آمودریا و سیستان می‌کاهد. باستان‌شناسان تاکنون موفق نشده‌اند در تمدن یاز در شمال شرقی ایران هیچ گور یا گورستانی پیدا کنند که این می‌تواند آن تمدن را به جامعه‌ای که در اوستا توصیف شده‌است نزدیک سازد و همین موضوع تمدن یاز را به یکی از محتمل‌ترین گزینه‌ها برای خاستگاه مزدیسنا، یا حداقل ایرانیان شرقی، تبدیل کرده‌است.
qas: answers: text: زرتشت
question: جامعه‌ای که در بخش‌ کهن‌ اوستا توصیف شده در رابط با محل زندگی چه کسانی یاری دهنده است؟

answers: text: بخش‌های کهن‌تر اوستا
question: در جامعه توصیف شده‌ کدام کتاب می‌توان رابطه آن را با محل زندگی زرتشتیان دانست؟

answers: text: یک
question: در گاتاها چند مرتبه سخن از خانمان‌ها و روستاها به میان آمده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: در گاتاها یک مرتبه از مکان زندگی چه کسانی سخن به میان آمده‌است که هیچ اشاره‌ای به شهرها، معابد و کانال‌ها نشده‌است؟

answers: text: گور یا گورستانی
question: باستان‌شناسان تاکنون موفق نشده‌اند در شمال شرقی ایران چه چیز را که مربوط به تمدن یاز باشد را پیدا کنند؟

answers: text: مزدیسنا
question: پیدا نشدن گورستان زرتشت در شمال شرقی ایران تمدن یاز را به یکی از محتمل‌ترین گزینه‌ها برای خاستگاه چه کسانی تبدیل کرده‌است؟

question: بیشینه تمدن آمودریا به چند سال پیش از میلاد می‌رسد؟

question: باستان‌شناسی در تمدن آمودریا در کدام سال کشف و نامگذاری شد؟ 

context: در ادوار پسین، زرتشت را از اهالی بلخ می‌دانستند که این موضوع به گوش نویسندگان یونانی هم رسیده بود. در کتب پهلوی که سنت متاخرتری را بازتاب می‌دهند، زرتشت را اهل آذربایجان یا رگ قلمداد کرده‌اند؛ در تلاش برای برقراری پیوندی میان این دو، برخی مفسران محل زندگی زرتشت را «ری در آذربایجان» برشمرده‌اند که با تقسیمات اداری شاهنشاهی ساسانی همخوانی ندارد. دربارهٔ محل پادشاهی ویشتاسپ، محلی که زرتشت به آن نقل مکان کرد و در آنجا ویشتاسپ از او و دینش پشتیبانی کرد، از سیستان، سمرقند و بلخ در سنن مختلف نام برده شده‌است که این آخری در شاهنامه هم بازتاب یافته‌است.
qas: answers: text: ادوار پسین
question: چه کسانی زرتشت را از اهالی بلخ می‌دانستند؟

answers: text: بلخ
question: ادوار پسین زرتشت را اهل کجا می‌دانستند؟

answers: text: آذربایجان یا رگ
question:  کتب پهلوی زرتشت را اهل کجا قلمداد کرده‌اند؟

answers: text: پهلوی
question: کدام کتاب سنت متاخرتری در مورد زرتشت را دارد؟

answers: text: پهلوی
question:  کدام کتب زرتشت را اهل آذربایجان یا رگ قلمداد کرده‌اند؟

answers: text: ری در آذربایجان
question: در تلاش برای برقراری ادوار پسین و کتب پهلوی در مورد محل زندگی زرتشت برخی مفسران محل زندگی او را کجا برشمرده‌اند؟

answers: text: برخی مفسران
question: چه کسی محل زندگی زرتشت را ری در آذربایجان برشمرده‌اند؟

answers: text: ساسانی
question: برخی از مفسران که محل زندگی زرتشت را ری در آذربایجان برشمرده‌ بودند با تقسیمات اداری کدام شاهنشاهی همخوانی ندارد؟

answers: text: زرتشت
question: تقسیمات اداری شاهنشاهی ساسانی با محل زندگی چه کسی که توسط  برخی مفسران در ری در آذربایجان برشمرده‌اند همخوانی ندارد؟

answers: text: ویشتاسپ
question: کدام پادشاه هخامنشی از زرتشت و دینش پشتیبانی کرد؟

answers: text: زرتشت
question: پادشاه ویشتاسپ از چه کسی ودنینش پشتیبانی کرد؟

answers: text: زرتشت
question: محل زندگی چه کسی از سیستان، سمرقند و بلخ در سنن مختلف نام برده شده‌است و در شاهنامه هم بازتاب یافته‌است؟

question: سلسله ساسانی چندمین شاهنشاهی ایران پیش از حمله اعراب بود؟

question: سلسله ساسانی چند سال برایران حکمرانی کردند؟

question: کدام پادشاه دودمان ساسانیان را پایه‌گذاری کرد؟

question: پایتخت ایران در دوره ساسانیان کدام منطقه بود؟

context: منسوب کردن زرتشت به رگ فقط در سپندنسک که از بخش‌های متاخر اوستا بوده و امروز از بین رفته، دیده شده‌است. مورخین معمولاً این مکان را با ری در ماد تطبیق داده‌اند اما نیولی و گرنت معتقدند منطقه ذکر شده در اوستا باید مانند باقی مکان‌ها در شرق ایران واقع شده باشد. در بخشی از اوستا، آمده که ردان (رئیسان) همه سرزمین‌ها پنج تن هستند، به جز در رگ که چهار نفرند و زرتشت از همه ردان بالاتر است.[persian-alpha 3] نتیجتاً آن را «رگ زرتشتی» لقب داده‌اند. این موضوع باعث شده تا حتی نویسنده آلمانی هومباخ این را مطرح کند که «ری نوعی واتیکان مزدایی بوده و زرتشت نقش پاپ را داشته‌است.» اینگونه بوده که ری را از دیرباز زادگاه زرتشت در نظر گرفته‌اند. در گزیده‌های زادسپرم آمده‌است:
qas: answers: text: اوستا
question: منسوب کردن زرتشت به رگ فقط در سپندنسک از بخش‌های متاخر کدام کتاب بوده‌است؟

answers: text: سپندنسک
question: کدام بخش از اوستا زرتشت را به رگ منسوب کرده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: مورخین نیولی و گرنت معتقدند منطقه زندگی چه کسی را با ری در ماد واقع بوده‌است؟

answers: text: ماد
question: مورخین نیولی و گرنت معتقدند محل زندگی زرتشت در ری با چه کسانی واقع شده باشد؟

answers: text: شرق
question: مورخین نیولی و گرنت معتقدند که ری در ماد توسط اوستا ذکر شده در کدام قسمت ایران واقع شده باشد؟

answers: text: پنج
question: در بخشی از اوستا ردان (رئیسان) همه سرزمین‌ها چند تن هستند؟

answers: text: زرتشت
question: در بین پنج تن از ردان که در بخشی از اوستا هستند چه کسی از همه ردان بالاتر است؟

answers: text: زرتشت
question: به چه کسی رگ زرتشتی لقب داده‌اند؟

answers: text: هومباخ
question: کدام نویسنده آلمانی مطرح کرد که ری نوعی واتیکان مزدایی بوده و زرتشت نقش پاپ را داشته‌است؟

answers: text: ری نوعی واتیکان مزدایی بوده و زرتشت نقش پاپ را داشته‌است
question: هومباخ نویسنده آلمانی چه مطالبی را درمورد زرتشت بیان کرده‌است؟

answers: text: ری
question: از دیرباز زادگاه زرتشت در کجا واقع شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: از دیر باز ری زادگاه چه کسی بوده‌است؟

question: هلموت هومباخ در کدام سال ترجمه جدید از گاتاها منتشر کرد؟

question: هلموت هومباخ ترجمه جدید از گاتاها را با استفاده از کدام شیوه منتشر کرد؟

question: هلموت هومباخ اهل کدام کشور است؟

question: مادها بخشی از کدام مردمان بودند که به فلات ایران شرکت داشتند؟

context: زرتشت در قبیلهٔ سپیتامیان که نام جد قبیله، سپیتامه، چند بار در گاتاها ذکر شده، متولد شد. چون بخش دوم (uštra) نام او از لحاظ ریشه‌شناختی با کلمه «شتر» مرتبط است، می‌توان نتیجه گرفت جامعه‌ای که در آن رشد پیدا کرد، یک جامعه مبتنی بر دامپروری بوده‌است. نام‌های اعضای خانواده‌اش در گاتاها نیامده اما در بخش‌های دیگر از مادرش با نام دوغدو و پدرش با نام پوروشاسپه یاد شده‌است. در نام خانوادگی پوروچیستا، دختر کوچک زرتشت، در کنار «سپیتامه» از «هائچت‌اسپه» هم نام برده شده‌است. در نوشته‌های بعدی هائچت‌اسپه را پدر پدربزرگ زرتشت در نظر گرفتند اما ویلیام مالاندرا باور دارد که این نام خانوادگی مادر پوروچیستا باید باشد. زرتشت در یسنه ۴۶، سپیتامیان و هائچت‌اسپیان را مورد خطاب قرار می‌دهد که نشان‌دهندهٔ رابطهٔ نزدیک او با این دو خاندان است. خاندان مهم دیگری که در گاتاها نامش ذکر شده، هوگوَهَ نام دارد که هووی دختر فرَشَوشترهَ، همسر سوم زرتشت، از این خانواده بود. برادر فرَشَوشترهَ، یعنی جاماسپ که وزیر ویشتاسپ هم بود، احتمالاً با دختر کوچک زرتشت ازدواج کرد.
qas: answers: text: سپیتامیان
question: زرتشت در کدام قبیله زاده شد؟

answers: text: سپیتامه
question: نام جد قبیله سپیتامیان که زرشت در آن بدنیا آمده بود چه بود؟

answers: text: گاتاها
question: نام جد قبیله سپیتامیان ( سپیتامه ) چندین بار در کدام کتاب ذکر شده‌است؟

answers: text: شتر
question: نام زرتشت از لحاظ ریشه‌شناختی با کدام کلمه مرتبط است؟

answers: text: دامپروری
question: از لحاظ ریشه‌شناختی نام زرتشت که با شتر مرتبط است مبتنی بر جامعه‌ای است که به چه شغلی مشغول بودند؟

answers: text: دوغدو
question: نام مادر زرتشت چیست؟

answers: text: پوروشاسپه
question: پدر زرتشت با چه نامی یاد شده‌است؟

answers: text: پوروچیستا
question: نام کوچکترین دختر زرتشت چیست؟ 

answers: text: ۴۶
question: زرتشت در یسنه چندم سپیتامیان و هائچت‌اسپیان را مورد خطاب قرار داد؟ 

answers: text: سپیتامیان و هائچت‌اسپیان
question:  زرتشت در یسنه ۴۶ چه کسانی را مورد خطاب قرار می‌دهد؟ 

answers: text: یسنه ۴۶
question: زرتشت در کدام مراسم سپیتامیان و هائچت‌اسپیان که نشان‌‌می‌داد رابطه نزدیکی با این دو خاندان دارد را مورد خطاب قرار داد؟

answers: text: گاتاها
question: خاندان هوگوَهَ در زمان زرتشت نامشان در کدام کتاب ذکر شده‌است؟

answers: text: هووی
question: نام همسر سوم زرتشت چیست؟

answers: text: سوم
question: فرَشَوشترهَ پدر همسر چندم زرتشت بود؟

answers: text: هووی
question: نام همسر سوم زرتشت چیست؟

answers: text: فرَشَوشترهَ
question: نام پدر همسر زرتشت (هووی) چه بود؟

answers: text: جاماسپ
question: نام برادر فرشوشتره ( پدر همسر زرتشت ) چه نام دارد؟

answers: text: ویشتاسپ
question: جاماسپ برادر فرشوشتره ( پدر همسر زرتشت ) وزیر چه کسی بود؟

answers: text: دختر کوچک زرتشت
question: جاماسپ برادر فرشوشتره ( پدر همسر زرتشت ) احتمالاً با چه کسی ازدواج کرد؟

question: تز دکترای ویلیام مالاندرا تحت اداراه کدام پروفسور بود؟

question: ویلیام مالاندرا در کدام سال بازنشسته شد؟

question: ویلیام مالاندرا در کدام سال به دانشگاه تکزاس پیوست؟

question: ویلیام مالاندرا دروس مربوط به ایران باستان و زرتشتیان را در کدام دانشگاه تدریس کرد؟

question: جاماسپ به چه معنی است؟

question: لقب‌های جاماسپ چیست؟

context: اسپه (اسب) در نام پدرش و نام‌خانوادگی همسرش، همچنین نام مادرش (به معنی «دوشیزه شیردوش»)، در کنار نام خود زرتشت، نشان‌گر اعضای یک جامعهٔ دامدارمآبانه است. هرچند که ممکن است این یک سنت خانوادگی باشد و نه شرایطی که زرتشت شخصاً در آن متولد شده‌است. از سه پسر و سه دختر او در اوستای متاخر اسم رفته‌است؛ پسرهایش ایسَت‌واسْتَرَه، اورْوْتَتْ‌نَرَه، هْوَرْچیثْزَه و دخترهایش فرینی و ثریتی و پوروچیستا. پوروچیستا تنها فرزند اوست که نام او در گاتاها ذکر شده‌است؛ او جوان‌ترین دختر زرتشت است و یسنه ۵۳ به افتخار ازدواج او سروده شده‌است.
qas: answers: text: یک سنت خانوادگی
question: جامعه دامدارمآبانه که زرتشت در آن زندگی می‌کرد چگونه بود؟

answers: text: جامعهٔ دامدارمآبانه
question: جامعه‌ای که زرتشت به‌عنوان یک سنت خانوادگی در آن می‌زیست چه نام داشت؟

answers: text: ایسَت‌واسْتَرَه، اورْوْتَتْ‌نَرَه، هْوَرْچیثْزَه
question: نام سه پسر زرتشت چیست؟

answers: text: فرینی و ثریتی و پوروچیستا
question: نام سه دختران زرتشت چیست؟

answers: text: پوروچیستا
question: جوان‌ترین دختر زرتشت کیست؟

answers: text: یسنه
question: در کدام مراسم مذهبی نام دختر کوچک زرتشت آمده‌است؟

answers: text: ۵۳
question:  یسنه چندم به افتخار ازدواج دختر کوچک زرتشت سروده شد؟

answers: text: جوان‌ترین دختر زرتشت
question:  یسنه ۵۳ به افتخار ازدواج چه کسی سروده شد؟

answers: text: زرتشت
question: نام ایسَت‌واسْتَرَه، اورْوْتَتْ‌نَرَه، هْوَرْچیثْزَه پسران کیست؟

answers: text: زرتشت
question: فرینی و ثریتی و پوروچیستا نام دختران کیست؟

answers: text: دوشیزه شیردوش
question: نام مادر زرتشت (دوغدو) به چه معنایی است؟

answers: text: اسب
question: نام پدر زرتشت (پوروشسب) به چه معناست؟

question: واژه  پوروچیستا به چه معنایی است؟

question: همسر پوروچیستا چه کسی بود؟

question: پوروچیستا دختر همسر چندم زرتشت بود؟

question: نام فرزندان پوروچیستا چه بود؟

context: زرتشت در گاتاها خودش را «روحانی» خطاب می‌کند. هرچند که مشخص نیست که او چگونه، کی و کجا به عنوان یک روحانی، آموزش دیده‌است، اما از متن گاتاها برمی‌آید که نویسندهٔ آن باید به خوبی در این مورد، آموزش دیده باشد. مطابق نوشته‌های سنتی، زرتشت ۳۰ ساله بود که با اهورامزدا روبرو شد و آنچنان که در گاتاها آمده‌است، «او را برای خویشتن برگزید.» اما پس از آن، اینگونه که پیداست، در آغاز تنها پسر عمویش میدیوماه به او پیوست و دیگران توجهی نکردند. چنان‌که خود در گاتاها به این موضوع اشاره کرده و به اهورامزدا از «اندک بودن کسان» خود می‌گوید و از ناکامی خود گله می‌کند.
qas: answers: text: روحانی
question: زرتشت در گاتاها خودش را چگونه خطاب می‌کند؟

answers: text: زرتشت
question: چه کسی در گاتاها خودش را «روحانی» خطاب می‌کند؟

answers: text: گاتاها
question: زرتشت خودش را در کدام کتاب روحانی خطاب می‌کند؟

answers: text: ۳۰
question: طبق نوشته‌های سنتی زرتشت چند ساله بود که با اهورامزدا روبرو شد؟

answers: text: اهورامزدا
question: طبق نوشته‌های سنتی زرتشت در۳۰ سالگی با چه کسی روبرو شد؟

answers: text: اهورامزدا
question: آنچنان که در گاتاها آمده‌است زرتشت چه کسی را برای خویشتن برگزید؟

question: اهورامزدا چه نمادی در دین زرتشت دارد؟ 

question: در گاتاها ترکیب اهورامزدا به چه شکلی آمده‌است؟

context: چنان‌که از گاتاها برمی‌آید، زرتشت و پیروانش در ابتدا با مخالفت‌هایی روبرو شدند. این مخالفت، افزون بر دلایل دینی، از مسائل اقتصادی نیز برمی‌آمد. در گاتاها، نام چند تن از دشمنان او ذکر شده‌است. در یسنه، هات ۳۲، از شخصی به نام گرهمه یاد شده‌است. تحت تأثیر آموزه‌های گرهمه، کرپان که پیروان او بودند، به آیین‌ها و مناسک خاصی دست می‌زدند که زرتشت با آن‌ها مخالف بود؛ چرا که باور داشت گرهمه در نهایت باعث تباه شدن زندگی خود و پیروانش خواهد شد. زرتشت در گاتاها از دشمن دیگری با نام بندوئه اسم می‌برد و او را «بزرگ‌ترین ستیهنده با من» خطاب می‌کند؛ او می‌گوید بندوئه سر از «اشه» (راستی) پیچیده و پیروانش را به سوی «دروج» (دروغ) رهنمون می‌سازد و «این مرا اندیشناک» کرده. علاوه بر این اشخاص، دو گروه خاص، یعنی کرپان و کویها، نیز به دشمنی با او برخاستند. مناسک و اعمال دینی این دو گروه، بنا به دید زرتشت، باعث تباه‌سازی زندگی می‌شده‌است. ظاهراً کرپان و کوی‌ها توانایی تأثیرگذاری بر رهبران سیاسی منطقه زندگی زرتشت را نیز داشته‌اند؛ چنان‌که در یسنه، هات ۱۰ آمده «کربان بدکار، [مردمان را] بدان می‌فریبند و فرمانروایان بد با آن به [دُژ] خردی بر سرزمین‌ها فرمان می‌رانند.»
qas: answers: text: دلایل دینی، از مسائل اقتصادی نیز برمی‌آمد
question: مخالفت‌هایی که برای زرتشت و پیروانش وجود داشت به چه دلایلی بود؟

answers: text: ۳۲
question: در کدام یسنه نام دشمن زرتشت گرهمه برده شده‌است؟

answers: text: گرهمه
question: در یسنه هات ۳۲ نام کدام دشمن زرتشت آمده‌است؟

answers: text: دشمن
question: در زمان زرتشت گرهمه چه کسی بود؟

answers: text: کرپان
question: تحت تأثیر آموزه‌های گرهمه دشمن زرتشت چه کسانی پیروان او بودند؟

answers: text: که زرتشت با آن‌ها مخالف بود
question: مخالف زرتشت گرهمه و کرپان پیروان او چه مناسکی را به راه می‌انداختند؟

answers: text: بندوئه
question: زرتشت در گاتاها چه کسی را بزرگ‌ترین ستیهنده با خودش خطاب می‌کند؟

answers: text: «دروج» (دروغ)
question: زرتشت کدام مسیر بندوئه وپیروانش (دشمن زرتشت) او را اندیشناک کرده بود؟

answers: text: کرپان و کویها
question: دو گروه خاص که با زرتشت به دشمنی برخاستند چه کسانی بودند؟

answers: text: کرپان و کویها
question: مناسک و اعمال دینی کدام گروه از دیدگاه زرتشت باعث تباه‌سازی زندگی می‌شده‌است؟

answers: text: کرپان و کوی‌ها
question: چه کسانی توانایی تأثیرگذاری بر رهبران سیاسی منطقه زندگی زرتشت را نیز داشته‌اند؟

answers: text: زرتشت
question:  چه کسی در گاتاها بندوئه را به بزرگ‌ترین ستیهنده با خودش یاد کرده‌است؟

question: بیشترین معنای واژه اشه چه چیز دانسته شده‌است؟

question: نام دیگر کوی‌ها چیست؟

question: زبان کوی‌ها چه بود؟

question: پیشوایان کوی‌ها چه کسانی بودند؟

context: چون مقامات و صاحب منصبان دینی اینگونه با مخالفت با زرتشت برآمدند، او مجبور شد تا از محل زندگی خود سفر کند. اشاره‌ای به این وضعیت را می‌توان در یسنه ۴۶، هات ۱ دید. «به کدام مرز و بوم روی آورم؟ به کجا روم و [از که] پناه جویم؟ مرا از خویشاوندان و یاورانم دور می‌دارند. همکاران و فرمانروایان دُروَند سرزمین نیز خشنودم نمی‌کنند.» این بخش به لحاظ تاریخی حائز اهمیت است. زرتشت از کلمه dahyu به عنوان «سرزمین» استفاده می‌کند که می‌تواند در لغت به معانی مختلفی به‌کار رود. هیچ اشاره‌ای در گاتاها یا بخش‌های متاخر اوستا وجود ندارد که نشان دهد زرتشت پس از ترک سرزمین خود، مسیر طولانی را طی کرده باشد و در سرزمین جدید، با تفاوت‌های اجتماعی یا زبانی روبرو شده باشد. نتیجتاً می‌توان تصور کرد مسافت جغرافیایی طی شده، محدود بوده‌است. پس از مدتی سفر، با کوی‌ویشتاسپ روبرو می‌شود: «ای زرتشت! کیست دوست اَشَوَن تو؟» که خود او پاسخ می‌دهد: «به راستی او کوی‌ویشتاسپ دلیر است!»
qas: answers: text: مقامات و صاحب منصبان دینی
question: چه کسانی با مخالفت با زرتشت برآمدند؟

answers: text: از محل زندگی خود سفر کند
question: به دلیل مخالفت مقامات و صاحب منصبان دینی با زرتشت، او چه تصمیمی گرفت؟ 

answers: text: ۴۶، هات ۱
question: اشاره به وضعیت زرتشت با ترک کردن محل زندگیش در کدام یسنه دیده می‌شود؟

answers: text: محدود
question: مسافت جغرافیایی که زرتشت بعد از ترک محل زندگی خود طی کرد چگونه بود؟

answers: text: کوی‌ویشتاسپ
question: زرتشت بعد از ترک محل زندگی خود پس از مدتی سفر با چه کسی روبرو می‌شود؟

answers: text: «ای زرتشت! کیست دوست اَشَوَن تو؟» که خود او پاسخ می‌دهد: «به راستی او کوی‌ویشتاسپ دلیر است!»
question: کوی‌ویشتاسپ بعد از روبرو شدن با زرتشت به او چه خطاب کرد؟

question: در اوستا چند با از کوی‌ویشتاسپ یاد شده است؟

question: همسر کوی‌ویشتاسپ چه نام داشت؟

context: در این هات، زرتشت ابتدا به صورت دوم شخص و سپس به صورت اول شخص ظاهر می‌شود. این آرایه ادبی در بخش‌های دیگر گاتاها و در سروده‌های ریگ‌ودا هم دیده می‌شود و می‌توان مدرکی بر اینکه گاتاها توسط خود زرتشت سروده شده‌است، باشد. به هر حال ویشتاسپ او را گرامی می‌دارد و چنان‌که خود زرتشت گوید، «هوادار» او می‌شود. پس از این در گاتاها دیگر هیچ بخشی وجود ندارد که حاوی اطلاعاتی دربارهٔ چگونگی افزایش پیروان زرتشت باشد. می‌توان تصور کرد که بدون بدون پشتیبانی ویشتاسپ، زرتشت احتمالاً نمی‌توانست به موفقیتی که رسید، دست پیدا کند؛ حتی نویسنده دینکرد هم اشاره می‌کند که «اگر ویشتاسپ و معاصرانش دین را نپذیرفته بودند» شاید اوستا «تا این زمان باقی نمی‌ماند.»
qas: answers: text: ویشتاسپ
question: بدون پشتیبانی چه کسی زرتشت نمی‌توانست به موفقیتی که رسید، دست پیدا کند؟

answers: text: زرتشت
question: پشتیبانی ویشتاسپ از دین چه کسی بود؟

answers: text: ویشتاسپ
question: پشتیبانی کدام پادشاه اگر نبود شاید اوستا تا این زمان باقی نمی‌ماند؟

question: ویشتاسپ یکی از پادشاهان کدام دوره بود؟

context: بخش‌های متاخر اوستا از زرتشت تاریخی فاصله می‌گیرند. نام‌های پدرش، مادرش، دختران و پسرانش در این بخش از اوستا ذکر شده‌است. او در اوستای متاخر به عنوان یک شخصیت آرمانی به تصویر کشیده شده‌است: کسی که زندگی خود را وقف خواستهٔ اهورامزدا کرد و دین را به کامل‌ترین شکل ممکن به پا داشت. زندگی زرتشت در دو دورهٔ کیهانی روی می‌داد؛ او در اواخر سومین دورهٔ سه هزار ساله، زاده می‌شود و دیدار او با ویشتاسپ، آغازگر نخستین هزاره از چهارمین دوره است. جزئیات کمی که دربارهٔ زندگی زرتشت در اوستای کهن وجود دارد، باعث شده تا در نوشته‌های متاخرتر، تاریخ پشت سر گذاشته شده و زندگینامه‌ای بر اساس آرمان‌های دینی از زندگی او ترسیم شود. فروردین‌یشت در این مورد اهمیت ویژه‌ای دارد. در این یشت، فروشی زرتشت ستوده شده‌است؛ فروشی او به سان دیگر ایزدان تصور شده‌است و زرتشت از یک انسان فراتر رفته‌است. فروردین‌یشت را می‌توان قدیمی‌ترین متن مرتبط با زرتشت از دید الهیات دانست. در هات ۸۷ تا ۸۹ آمده‌است:
qas: answers: text: آرمانی
question: زرتشت در اوستای متاخر به عنوان کدام شخصیت به تصویر کشیده شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: چه کسی در اوستای متاخر به عنوان یک شخصیت آرمانی به تصویر کشیده شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: چه کسی زندگی خود را وقف خواسته اهورامزدا کرد؟ 

answers: text: دو
question: زندگی زرتشت در چند دوره کیهانی روی می‌داد؟

answers: text: چهارمین
question: دیدار زرتشت با ویشتاسپ آغازگر نخستین هزاره از چندمین دوره است؟

answers: text: زرتشت
question: فروردین‌یشت در مورد زندگی چه کسی اهمیت ویژه‌ای دارد؟

answers: text: فروردین‌یشت
question:  از دیدگاه الهیات قدیمی‌ترین متن مرتبط با زرتشت کدام است؟

answers: text: ۸۷ تا ۸۹
question: فروردین‌یشت قدیمی‌ترین متن مرتبط با زرتشت از دید الهیات در کدام هات آمده‌است؟

answers: text: فروردین‌یشت
question: در کدام یشت فروشی زرتشت ستوده شده‌است؟

question: یشت از نظر لغوی چند معنی دارد؟

question: داستان‌هایی که در یشت آمده‌اند چه خصوصیاتی دارند؟

question: کدام داستان‌های خلاصه وار در یشت مربوط به ایران است؟

context: اینک بخشایش و فروشی زرتشت سپیتمان اَشَوَن را می‌ستاییم. نخستین کسی که نیک اندیشید، نخستین کسی که نیک سخن گفت، نخستین کسی که نیک رفتار کرد. نخستین آثربان، نخستین ارتشتار، نخستین برزیگر ستور پرور، نخستین کسی که بیاموخت، نخستین کسی که بیازمود، نخستین کسی که ستور را، اشه را، منثره ورجاوند را، فرمانبرداری از منثره ورجاوند را، شهریاری مینوی را و همه نهادهای نیک مزدا آفریده را که از آشه است، برای خود پذیرفت و دریافت.نخستین آثربان، نخستین ارتشتار، نخستین برزیگر ستور پرور، نخستین کسی که از دیو روی گردانید و مردمان را بپرورد، نخستین کسی که در جهان استومند، [نماز] «اشم وهو...» را خواند؛ دیوان را نفرین کرد و برگزید که مزداپرست، زرتشتی، دیوستیز و اهورایی کیش باشد.
qas: answers: text: زرتشت سپیتمان اَشَوَن
question: نخستین کسی که نیک اندیشید چه کسی بود؟

answers: text: زرتشت
question: نخستین کسی که نیک سخن گفت چه کسی بود؟

answers: text: زرتشت سپیتمان اَشَوَن
question: نخستین کسی که نیک رفتار کرد چه کسی بود؟

answers: text: زرتشت
question: نخستین کسی که  فرمانبرداری از منثره ورجاوند را، شهریاری مینوی را و همه نهادهای نیک مزدا آفریده را که از آشه است، برای خود پذیرفت و دریافت چه کسی بود؟

answers: text: زرتشت
question: نخستین کسی که از دیو روی گردانید و مردمان را بپرورد چه کسی بود؟

answers: text: زرتشت
question: نخستین کسی که در جهان استومند (نماز) را خواند چه کسی بود؟

question: اشه در دین به چه معنی است؟

question: اشه در دین اهورامزدا خدای چه چیز است؟

context: پیش از ستایش فروشی زرتشت، فروشی کیومرث اَشَوَن ستایش شده‌است. او اولین فانی است، نخستین کسی که «به اهورامزدا گوش فرا داد و از او خانواده سرزمین‌های ایرانی و نژاد ایرانیان پدید آمد.» ویلیام مالاندرا از این موضوع برداشت می‌کند که در واقع زرتشت جایگاهی مانند کیومرث دوم داشته‌است. به خصوص اینکه زرتشت را اولین «آثربان، ارتشتار و برزیگر ستور پرور» هم خوانده‌اند. با آمدن زرتشت، دوران پرستش دیوان به پایان رسید و مزدیسنا در تمام هفت کشور گسترش پیدا کرد. این فحوای متون الهی دربارهٔ زندگی زرتشت در اوستای متاخر است. تقریباً یک سوم یشتها در ربط با گفتگوی زرتشت با اهورامزدا و دیگر ایزدان است که این بخش‌ها را در نوشته‌های پهلوی «هَمپُرسِگی» (مشاوره) خطاب کرده‌اند. با تولد زرتشت، عالم دوباره جوان شد؛ او را به عنوان نخستین معلم دین اهورایی و کسی که دیوان را به زیر زمین راند، ستوده‌اند. در بخش‌های پایانی فروردین‌یشت دربارهٔ زرتشت آمده‌است:
qas: answers: text: کیومرث اَشَوَن
question: پیش از ستایش فروشی زرتشت فروشی چه کسی ستایش شده‌است؟

answers: text: کیومرث اَشَوَن
question: نخستین کسی که به اهورامزدا گوش فرا داد چه کسی بود؟

answers: text: نخستین کسی که «به اهورامزدا گوش فرا داد و از او خانواده سرزمین‌های ایرانی و نژاد ایرانیان پدید آمد.»
question: کیومرث اَشَوَن چه کسی بود؟

answers: text: ویلیام مالاندرا
question: کدام زبانشناس برداشت می‌کند که در واقع زرتشت جایگاهی مانند کیومرث دوم داشته‌است؟

answers: text: کیومرث دوم
question: ویلیام مالاندرا این گونه برداشت می‌کند که در واقع زرتشت جایگاهی مانند چه کسی داشته‌است؟

answers: text: زرتشت
question: اولین آثربان، ارتشتار و برزیگر ستور پرور چه کسی است؟

answers: text: دیوان
question: با آمدن زرتشت دوران پرستش چه چیز به‌پایان رسید؟

answers: text: تمام هفت کشور
question: دین مزدیسنا در چند کشور گسترش پیدا کرد؟

answers: text: زرتشت
question: با تولد چه کسی عالم دوباره جوان شد؟

answers: text: زرتشت
question: چه کسی را به عنوان نخستین معلم دین اهورایی و کسی که دیوان را به زیر زمین راند، ستوده‌اند؟

answers: text: زرتشت
question: دوران پرستش دیوان با آمدن چه کسی به‌پایان رسید؟

answers: text: پهلوی
question: در کدام نوشته‌ها تقریباً یک سوم یشتها در ربط با گفتگوی زرتشت با اهورامزدا و دیگر ایزدان است خطاب کرده‌اند؟ 

question: ویلیام مالاندرا در کدام سال در فیلادلفیا به دنیا آمد؟

question:  ویلیام مالاندرا مدرک لیسانس فلسفه خود را از کدام کالج  دریافت کرد؟

question: ویلیام مالاندرا به مدت چند سال تاریخ ایران و هند را تدریس می‌کرد؟

question: در کدام دانشگاه ویلیام مالاندرا تاریخ ایران و هند را تدریس می‌کرد؟

context: بیشتر نوشته‌های پهلوی موجود مربوط به پس از اسلام است اما این منابع در واقع برگرفته از نوشته‌های قدیمی‌تری است که پیش از اسلام نوشته شده‌اند. زرتشت در نوشته‌های پهلوی، به عنوان یک نمونهٔ کامل از موبد مزدیسنی مجسم شده‌است. او در مرکزیت هویت دینی جامعهٔ مزداپرستان دارد و آن‌ها را از مسلمانان، مسیحیان، یهودیان و دیگران، متمایز می‌کند. زرتشت همچنین نشانه و گواهی بر درستی تاریخی نوشته‌های زرتشتی است؛ زیرا این نوشته‌ها، به گفته‌های او ارجاع می‌دهند. چندین کتاب زندگینامهٔ افسانه‌ای از او در میان مطالب پهلوی دیده می‌شود که نویسندگان قصد ارائهٔ یک الگوی کامل رفتاری را با آنان داشته‌اند. نقش اصلی زرتشت در این نوشته‌ها، بازنمایی آموزه‌های دینی، اخلاقی، فلسفی و... مزدایی است. به هر صورت، زرتشتی که در کتاب‌های پهلوی دربارهٔ او شرح داده شده‌است، با زرتشت تاریخی شباهتی ندارد.
qas: answers: text: پس از اسلام
question: بیشتر نوشته‌های پهلوی موجود مربوط به کدام تاریخ است؟

answers: text: نمونهٔ کامل از موبد مزدیسنی
question: زرتشت در نوشته‌های پهلوی چگونه مجسم شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: چه کسی در نوشته‌های پهلوی به عنوان یک نمونهٔ کامل از موبد مزدیسنی مجسم شده‌است؟

answers: text: زرتشت
question: نقش اصلی چه کسی در نوشته‌های پهلوی بازنمایی آموزه‌های دینی، اخلاقی، فلسفی و مزدایی است؟

answers: text: شباهتی ندارد
question: زرتشتی که در کتاب‌های پهلوی درباره او شرح داده شده‌است، با زرتشت تاریخی چگونه است؟

question: مزداپرستی در کدام سال رواج پیدا کرد؟

question: دین یهودیان در کدام قرن به وجود آمد؟