مشهد

context: مشهد کلان‌شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است. این شهر در زمان افشاریان، پایتخت ایران بود. مشهد با ۳۵۱ کیلومتر مربع مساحت، دومین شهر پهناور ایران پس از تهران است. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ مشهد با ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ تن جمعیت، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران و نود و پنجمین شهر پر جمعیت دنیا به‌شمار می‌رود. این شهر به واسطهٔ وجود حرم علی بن موسی الرضا، هشتمین امام مذهب شیعه، سالانه پذیرای بیش از ۲۷ میلیون زائر از داخل و دو میلیون زائر از خارج از کشور است.
qas: answers: text: مشهد
question: پایتخت ایران در زمان افشاریان چه شهری بود؟

answers: text: زمان افشاریان
question: شهر مشهد در چه زمانی پایتخت ایران بود؟

answers: text: در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی
question: شهر مشهد در کجا واقع شده است؟

answers: text: مشهد
question: مرکز استان خراسان رضوی کدام شهر است؟

question: موسس سلسله افشاریان چه کسی بود؟

answers: text: تهران
question: اولین شهر پهناور ایران کدام شهر است؟

answers: text: مشهد
question: دومین شهر پهناور ایران کجاست؟

answers: text: ۳۵۱ کیلومتر مربع
question: شهر مشهد چند کیلومتر مربع مساحت دارد؟

answers: text: نود و پنجمین شهر
question: شهر مشهد طبق سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵چندمین شهر پرجمعیت جهان به‌شمار می‌رود؟

answers: text: دومین شهر
question: شهر مشهد طبق سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵چندمین شهر پرجمعیت ایران به‌شمار می‌رود؟

answers: text: ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ تن
question: شهر مشهد طبق سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵ چه تعداد جمعیت دارد؟

answers: text: حرم علی بن موسی الرضا، هشتمین امام مذهب شیعه
question: حرم کدام امام مذهب شیعه در شهر مشهد قرار گرفته است؟

answers: text: دو میلیون زائر
question: تعداد زائران خارجی حرم علی بن موسی الرضا، سالانه چند نفر است؟

question: کم جمعیت‌ترین شهر ایران کجاست؟

answers: text: بیش از ۲۷ میلیون زائر
question: تعداد زائران داخلی حرم علی بن موسی الرضا بصورت سالانه چند نفر است؟

question: اولین شهر پرجمعیت دنیا کجاست؟

question: اسامی امامان مذهب شیعه را نام ببرید؟

context: پیش از قتل علی بن موسی الرضا در ۲۰۳ ه‍. ق، و دفن او در کاخ حُمَید بن قَحطَبة در سناباد نوغان، خبری از مشهد نبود. حتی نام نوغان توس از سده‌های اولیهٔ اسلامی به بعد در متون راه یافته و پیش از آن تقریباً هیچ خبری از نوغان نیست، بلکه تنها از ولایت توس یا شهر توس اخباری در اساطیر و آثار حماسیِ بعد به چشم می‌خورَد. در نتیجه، تاریخچهٔ مشهد از ابتدا تا پیدایش اسلام در تاریخ توس، و در دو سدهٔ اسلامی در تاریخ نوغان مستتر است. اینکه توس هم یک شهر و هم یک منطقه است، همراه با این واقعیت که هر دو ناحیه، همواره به‌عنوان شهرهای اصلی منطقه در نظر گرفته می‌شوند، این باور نادرست را در میان جغرافی‌دانان متأخر عربی رواج داده که توس، پایتخت شهری دوبخشی شامل تابران و نوغان بوده‌است. این باور در مورد دوبخشی‌بودن شهر توس به‌طور عام در ادبیات اروپایی راه یافته‌است. سِر پِرسی سایکس و به‌دنبال وی، ئی. دیز[یادداشت 3] صراحتاً این تصور را به‌چالش کشیدند. جغرافی‌دانان قدیم‌تر عرب به‌درستی تابران و نوغان را به‌عنوان دو شهر کاملاً مجزا، از یکدیگر متمایز کردند. ویرانه‌های تابران، توس و مشهد در حدود ۱۹ کیلومتری یکدیگر قرار دارند.
qas: answers: text: ۲۰۳ ه‍. ق
question: علی بن موسی الرضا در چه سالی شهید شدند؟

answers: text: در کاخ حُمَید بن قَحطَبة در سناباد نوغان
question: علی بن موسی الرضا بعد از شهادت در کدام منطقه دفن شدند؟

answers: text: از سده‌های اولیهٔ اسلامی به بعد در
question: نام نوغان توس از چه زمانی در متون اسلامی راه یافت؟

answers: text: که توس، پایتخت شهری دوبخشی شامل تابران و نوغان بوده‌است
question: چه باور نادرستی در بین جغرافی‌دانان متأخر عربی رواج داده شده‌است؟

answers: text: در حدود ۱۹ کیلومتری
question: ویرانه‌های تابران، توس و مشهد در چه حدودی از یکدیگر قرار دارند؟

answers: text: سِر پِرسی سایکس و به‌دنبال وی، ئی. دیز
question: چه افرادی صراحتا دوبخشی‌بودن شهر توس را به چالش کشیدند؟

question: علی بن موسی الرضا توسط چه کسی به شهادت رسید؟

question: چند مورد از آثار حماسی ایران را نام ببرید؟

context: حوضهٔ رودخانهٔ کشف‌رود که شهر مشهد در آن قرار دارد، به‌خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به‌عنوان یکی از بخش‌های مورد توجه برای سکونت در خراسان به‌حساب می‌آمده‌است. در نزدیکی شهر کنونی مشهد، شهری به نام توس وجود داشته‌است. اهمیت این شهر در دوران اسلامی به استقرار یکی از مهم‌ترین زیارتگاه‌های جهان که برای امام هشتم شیعیان، علی بن موسی الرضا، ساخته شده‌است، بازمی‌گردد. بنابراین، آنچه سناباد نوغان را در سرتاسر جهان مشهور ساخت، نه آرامگاه هارون الرشید، خلیفهٔ عباسی، بلکه زیارتگاه امام شیعه بود و شهر بزرگی که با گذشت زمان در اطراف روستایی کوچک گسترش یافت، المشهد (مشهد) عنوان گرفته که به معنای «حرم حزن‌انگیز» است (در درجهٔ اول، حرم شهیدی از خاندان پیامبر اسلام).
qas: answers: text: شهر مشهد
question: رودخانهٔ کشف‌رود در کجا واقع شده است؟

answers: text: خلیفهٔ عباسی
question: هارون الرشید که بود؟

answers: text: حرم حزن‌انگیز
question: مشهد به چه معناست؟

question: منطقه خراسان طبق تقسیمات کشوری به چند استان تقسیم شده است؟

answers: text: زیارتگاه امام شیعه
question: چه چیزی سناباد نوغان را در سرتاسر جهان مشهور ساخت؟

context: به‌گفتهٔ تاریخ‌نویسان، هنگامی که یزدگرد سوم از برابر سپاهیان مسلمان عرب گریخت، راهی توس شد تا از کُنارَنگِ توس، مرزبان خود در آن خطه، پناه بخواهد، اما کنارنگ یزدگرد را از توس راهی مرو کرد. پس از آن، کنارنگیان به رغم فتح خراسان توسط اعراب، هم‌چنان نفوذ خود را در خطهٔ توس حفظ کردند و تا پایان عصر امویان، در آن‌جا ماندند و تنها پس از یورش سرداران ابومسلم در سال ۱۲۹ ه‍.ق بود که آن‌جا را رها ساختند. تنها خبر شاهنامه که تاریخ هم آن را تأیید می‌کند پناهنده‌شدن یزدگرد سوم ساسانی به کنارنگ توس، پس از شکست از تازیان در زمان خلافت عثمان است.
qas: answers: text: ساسانی
question: یزدگرد سوم متعلق به چه سلسله‌ای است؟

answers: text: پناهنده‌شدن یزدگرد سوم ساسانی به کنارنگ توس، پس از شکست از تازیان در زمان خلافت عثمان است
question: تنها خبر شاهنامه که تاریخ هم آن را تأیید می‌کند چیست؟

answers: text: از تازیان
question: یزدگرد سوم از چه کسانی شکست خورد؟

question: شاهنامه نوشته چه کسی است؟

context: مأمون، جانشین هارون، پس از گذشت چند سالی از خلافتش بر اثر طغیانی که علیه وی توسط علویان پدید آمد، به قصد آن‌که تمایل شیعیان را به خود جلب کند، علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعه، را به جانشینی نامزد کرد و به دارالخلافه‌اش در مرو فراخواند. مأمون به همراه علی بن موسی الرضا، پس از یک سال ماندن در مرو، رهسپار بغداد شد. در طی راه در روستای نوغان، علی بن موسی الرضا، به خانهٔ امیر سناباد وارد و در آن‌جا به‌روایت شیعیان مسموم شد و در سال ۲۰۲ یا ۲۰۳ ه‍.ق پس از سه روز درگذشت و پیکرش در باغ حمید بن قحطبه در کنار مقبرهٔ هارون، در ۱٫۵ کیلومتری روستای سناباد مدفون شد. از همان زمان، این نقطه، مشهد الرضا و بعد به‌اختصار مشهد نام گرفت.
qas: answers: text: مأمون
question: جانشین هارون چه کسی بود؟

answers: text: به خانهٔ امیر سناباد
question: علی بن موسی الرضا، در طی راه در روستای نوغان، به منزل چه کسی وارد شد؟

answers: text: ۱٫۵ کیلومتری
question: باغ حمید بن قحطبه در چند کیلومتری روستای سناباد واقع شده بود؟

answers: text: علویان
question: چه کسانی در زمان خلافت مأمون طغیان کردند؟

answers: text: به قصد آن‌که تمایل شیعیان را به خود جلب کند
question: به چه قصدی مأمون، علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعه، را به جانشینی نامزد کرد؟

context: مشهد نیز هم‌چون تمامی شهرهای بزرگ‌تر ایران بارها شاهد افزایش جنگ و وحشت درون دیوارهای خود بود. سبکتگین، مؤسس سلسلهٔ غزنویان، در زمان فتح توس آرامگاه علی بن موسی الرضا را ویران کرد. اما، بعداً پسرش، سلطان محمود، آن را بازسازی نمود. در سال ۴۲۸ ه‍.ق طی دوران حکومت سلطان مسعود غزنوی، حاکم بعدی خراسان به‌منظور حفاظت از آرامگاه علی بن موسی الرضا استحکامات دفاعی را بنا کرد. در سال ۵۱۵ ه‍.ق دیواری در اطراف شهر ساخته شد که گاهی اوقات امکان حفاظت در برابر حملات را فراهم می‌ساخت. در سال ۵۵۶ ه‍.ق ترک‌های غز موفق به گرفتن منطقه شدند، ولی از تاراج و غارت ناحیهٔ مقدس چشم‌پوشی کردند.
qas: answers: text: سبکتگین
question: مؤسس سلسلهٔ غزنویان که بود؟

answers: text: غزنویان
question: سبکتگین، مؤسس کدام سلسله بود؟

answers: text: سبکتگین
question: چه کسی در زمان غزنویان آرامگاه علی بن موسی الرضا را ویران کرد؟

answers: text: سلطان محمود
question: چه کسی در زمان غزنویان آرامگاه علی بن موسی الرضا را بازسازی نمود؟

answers: text: سلطان مسعود غزنوی
question: چه کسی به‌منظور حفاظت از آرامگاه علی بن موسی الرضا استحکامات دفاعی را بنا کرد؟

answers: text: ترک‌های غز
question: چه کسانی در سال ۵۵۶ ه‍.ق موفق به گرفتن مشهد شدند ولی از تاراج و غارت ناحیهٔ مقدس چشم‌پوشی کردند؟


question: ترک های غز چه کسانی بودند؟

question: سلسلهٔ غزنویان چند سال به طول انجامید؟

context: در زمان سلجوقیان، توس درعین‌حال که از رونق درونی برخوردار بود، با بی‌مهری سلاطین روبه‌رو شد؛ ولی در این ایام خواجه نظام‌الملک وزیر شهیر آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی در زمان وزارت ۳۰ ساله‌اش توجهی به توس داشت و حتی مسجدی هم در تابران ساخت. در ابتدای سده ششم ه‍.ق گویا تابران مدتی دچار قحطی و بلا بوده، این مطلب از نامه امام محمد غزالی به سلطان سنجر بر می‌آید؛ اما تابران در رهگذر زمان هم‌چنان یکی از شهرهای مهم محسوب می‌شد. چنان‌که انوری شاعر معروف دربار سنجری در مدرسه منصوریهٔ تابران تحصیل می‌کرد و باغ و مدرسه آن را ستایش کرده‌است.
qas: answers: text: ۳۰
question: خواجه نظام‌الملک چند سال وزارت کرد؟

answers: text: سلجوقیان
question:  آلب ارسلان متعلق به چه سلسله‌ای است؟

answers: text: آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی
question: خواجه نظام‌الملک وزیر چه کسانی بود؟

answers: text: سلجوقیان
question: خواجه نظام‌الملک در چه سلسله ای به وزارت رسید؟

question: مؤسس سلسلهٔ سلجوقیان چه کسی بود؟

answers: text: تابران
question: خواجه نظام‌الملک در کجا مسجد ساخت؟

answers: text: انوری
question: شاعر معروف دربار سنجری چه کسی بود؟

question: انوری شاعر معروف چه قرنی بود؟

answers: text: باغ و مدرسه آن را ستایش کرده‌است
question: انوری شاعر معروف در مورد تابران چه نظری داشت؟

context: ازجمله اماکنی که در عهد سلطان سنجر سلجوقی، به اصرار منابع شیعی متأخر، مانند مطلع‌الشمس و منتخب‌التواریخ، مورد توجه وی قرار داشت، مشهد بود. زیرا توس به‌واسطهٔ وجود حرم علی بن موسی الرضا، از قطب‌های تشیع در خراسان به‌شمار می‌آمد و بنابه اعتراف منابع شیعی آن دوره، مرکزی دینی برای شیعیان و مورد علاقهٔ ایشان بود و بنابه موقعیت جغرافیایی که بر سر راه‌های تجاری داشت، از مراکز اقتصادی، نیز محسوب می‌شد؛ و به‌این‌ترتیب، اهمیت سیاسی نیز یافته‌بود. در سده ششم ه‍.ق نخستین گنبد حرم بر فراز قبهٔ موجود، به‌فرمان سلطان سنجر سلجوقی و به‌کوشش وزیر وی، شرف‌الدین قمی ضمن تعمیر حرم ساخته شد که جنس آن گنبد از کاشی بود. این قبه (گنبد آغازین) همان است که امروزه از داخل حرم دیده می‌شود و سطح مقعر و مقرنسهای آینه کاری شدهٔ آن پیداست.
qas: answers: text: سلطان سنجر سلجوقی
question: نخستین گنبد حرم علی بن موسی الرضا به فرمان چه کسی ساخته شد؟

answers: text: کاشی
question: نخستین گنبد حرم علی بن موسی الرضا از چه جنسی بود؟

answers: text: شرف‌الدین قمی
question: وزیر سلطان سنجر سلجوقی که بود؟

answers: text: سده ششم ه‍.ق
question: نخستین گنبد حرم علی بن موسی الرضا در چه زمانی ساخته شد؟

question: کتاب مطلع‌الشمس نوشته کیست؟

question: کتاب منتخب‌التواریخ نوشته کیست؟

answers: text: مطلع‌الشمس و منتخب‌التواریخ
question: به اصرار کدام منابع شیعی متأخر ازجمله اماکنی که در عهد سلطان سنجر سلجوقی مورد توجه وی قرار داشت، مشهد بود؟

context: با توجه تیموریان به مشهد و به‌ویژه بعد از آن در دورهٔ صفویه با استقرار رسمی مذهب تشیع در ایران و توجه خاص صفویان به مشهد و نیز انتقال آب چشمه گیلاس در دو مرحله (دورهٔ تیموری و دورهٔ صفوی) به مشهد، امید حیات دوبارهٔ تابران به‌کلی از میان رفت. با پیشرفت خاندان صفوی عرصهٔ تازه‌ای از موفقیت برای مشهد آغاز شد. نخستین شاه این خاندان، شاه اسماعیل اول، شیعه را به‌عنوان مذهب رسمی بنیان نهاد و به‌دنبال این رویداد، شهرهای مقدس داخل مرزهای ایران به‌ویژه مشهد و قم، به شاخصه‌ای اصلی در برنامهٔ وی بدل شدند، چنان‌که در مورد جانشینانش نیز همین‌طور بود. زیارت این آرامگاه‌های مقدس رونق قابل‌توجهی را برای این شهرها به ارمغان آورد. در مشهد، بارگاه سلطنتی، فعالیت ساخت‌وساز وسیعی را به‌نمایش گذاشت. در این رابطه به‌ویژه شاه تهماسب اول، جانشین شاه اسماعیل اول و شاه عباس اول از چهره‌های شاخص به‌شمار می‌آیند. سلاطین صفوی که در اعتلای شعائر مذهب شیعه سعی وافر داشتند، خراسان و به‌ویژه مشهد را مورد توجه خاص قرار دادند. برهمین‌اساس، هرات در عهد شاه اسماعیل اول از دارالملک خراسان خارج شد و شهر مشهد جای آن را گرفت.
qas: answers: text: دورهٔ صفویه
question:  استقرار رسمی مذهب تشیع در ایران در چه دوره ای انجام شد؟

answers: text: دورهٔ تیموری و دورهٔ صفوی
question: آب چشمه گیلاس در چه دوره‌هایی به مشهد منتقل شد؟

answers: text: شاه اسماعیل اول
question: نخستین شاه دورهٔ صفویه چه کسی بود؟

answers: text: هرات
question: کدام شهر در عهد شاه اسماعیل اول از دارالملک خراسان خارج شد و شهر مشهد جای آن را گرفت؟

answers: text: مشهد و قم
question: کدام شهرهای مقدس داخل مرزهای ایران توسط شاه اسماعیل اول به شاخصه‌ای اصلی در برنامهٔ وی بدل شدند؟

answers: text: شاه تهماسب اول
question: جانشین شاه اسماعیل اول چه کسی بود؟

question: شاه عباس اول که بود؟

question: کدام  آرامگاه‌ مقدس در شهر قم قرار دارد؟

context: در دوران پادشاهی شاه عباس اعتبار و رونق شهر مشهد رو به فزونی نهاد. شاهراهی میان اصفهان، مشهد و هرات احداث گردید و کاروانسراها و آب‌انبارهای بزرگ در مسیر آن ساخته شده، حرم رضوی نیز در این عهد توسعه یافت. هم‌چنین خیابانی مستقیم از غرب به شرق شهر مشهد در دورهٔ شاه عباس احداث شد که از میان آن نهری جاری بود. از اقدامات دیگر وی در مشهد می‌توان به انتقال آب چشمه گیلاس به مشهد اشاره کرد. شاه عباس، مشهد را به‌طور رسمی «شهر مقدس ایران» قرار داد تا مردم به زیارت امام هشتم شیعیان بروند و از رنج و مشقت‌های سفر حج و سخت‌گیری‌های حکام ولایات عثمانی دیگر خبری نباشد.
qas: answers: text: شاه عباس
question: در دوران پادشاهی چه کسی اعتبار و رونق شهر مشهد رو به فزونی نهاد؟

answers: text: شاه عباس
question: چه کسی مشهد را به‌طور رسمی «شهر مقدس ایران» قرار داد؟

question: حج به چه صورتی انجام می‌شود؟

answers: text: شاه عباس
question:  شاهراه میان اصفهان، مشهد و هرات در دوران پادشاهی چه کسی احداث گردید؟

context: مشهد در زمان سلطنت نادر به اوج خود رسید. نادر مشهد را به پایتختی برگزید زیرا با توجه به گسترش زیاد متصرفاتش در شرق، مشهد از اصفهان، پایتخت صفویان، دارای مرکزیت بهتری بود. او یکی از بانیان بزرگ حرم علی بن موسی الرضا به‌شمار می‌آید. نادر به‌شکرانهٔ پیروزی بر ملک محمود سیستانی، گلدسته‌ای طلایی در جنوب صحن عتیق (انقلاب فعلی) و شمال‌غربی گنبد بنا کرد. در همان زمان گلدستهٔ شاه تهماسبی را — که در سمت دیگر صحن قرار داشت — برای این که با گلدستهٔ مذکور متناسب باشد خراب کرد و تجدید بنا نمود. هنگامی که نادر با غنایم فراوان از هند بازگشت هدایای زیادی به حرم عرضه داشت و دستور داد ایوان امیرعلیشیر نوایی را از نو بنا کنند و با الواح زرین بپوشانند که اکنون به نام ایوان طلای نادری مشهور است. سقاخانهٔ وسط صحن نیز به امر وی بنا گردید. هم‌چنین چهارصد جلد کتاب به کتابخانهٔ آستان قدس اهدا کرد که بدین‌ترتیب در شمار بزرگ‌ترین واقفین حرم درآمد. دوران شکوه و جلال مشهد دیری نپایید زیرا علی‌رغم توجهی که نادر به حرم و شهر داشت، سختگیری‌های پی‌درپی وی در سال‌های بعد برای مردم ساکن شهر دشوار و طاقت‌فرسا بود.
qas: answers: text: نادر
question: مشهد در زمان سلطنت چه کسی به اوج خود رسید؟

answers: text: مشهد
question: پایتخت نادر کجا بود؟

answers: text: اصفهان
question: پایتخت صفویان کدام شهر بود؟

answers: text: زیرا با توجه به گسترش زیاد متصرفاتش در شرق، مشهد از اصفهان، پایتخت صفویان، دارای مرکزیت بهتری بود
question: چرا نادرشاه پایتخت کشور را از اصفهان به مشهد منتقل کرد؟

answers: text: ایوان طلای نادری
question: در حال حاضر ایوان امیرعلیشیر نوایی را چه می‌نامند؟

answers: text: نادر
question: از واقفین بزرگ حرم علی بن موسی الرضا بود زیرا چهارصد جلد به کتابخانه آستان قدس اهدا کرد؟

question: ملک محمود سیستانی که بود؟

question: پایتخت ایران چند بار تغیر کرده‌است؟

context: پس از نادر و جانشینانش، آخرین پادشاه افشاری، شاهرخ، به مدت ۵۰ سال به‌طور ضعیف و تحت نفوذ امرا و فرماندهان ایلات خراسانی و حمایت‌های احمدشاه درانی در بخش کوچکی از خراسان غربی به مرکزیت مشهد فرمان راند. احمد شاه و جانشین وی تیمور شاه، شاهرخ را به‌عنوان خراج‌گزار در متصرفات خراسان گماردند و بدین‌ترتیب خراسان به‌نوعی دولت حائل بین آنان و ایران تبدیل شد. سلطنت شاهرخ نابینا با وقفه‌های کوتاه‌مدت و مکرر، بدون هیچ‌گونه واقعهٔ به‌ثبت‌رسیدهٔ خاصی سپری شد. پس از مرگ تیمور شاه (۱۲۰۷) آقا محمد خان پایه‌گذار سلسلهٔ قاجار موفق شد در سال ۱۲۱۰ قلمرو حکومتی شاهرخ را تصاحب کرده و وی را به مرگ محکوم کند و این پایان جدایی خراسان از دیگر بخش‌های ایران بود.
qas: answers: text: شاهرخ
question:  آخرین پادشاه افشاری که بود؟

answers: text: آقا محمد خان
question: پایه‌گذار سلسلهٔ قاجار که بود؟

answers: text: آقا محمد خان پایه‌گذار سلسلهٔ قاجار
question: چه کسی شاهرخ آخرین پادشاه افشاری را به مرگ محکوم کرد؟

answers: text: در سال ۱۲۱۰
question: پایان جدایی خراسان از دیگر بخش‌های ایران در چه سالی اتفاق افتاد؟

question: افشاریان چند سال در ایران حکومت کردند؟

context: اعتراض مردم مشهد به حکومت آصف‌الدوله، حاکم خراسان، اعتراض نسبت به واگذاری امتیاز تنباکو و خیزش مردمی در جریان انقلاب مشروطه، از مهم‌ترین وقایع دوران قاجاریه در مشهد به‌شمار می‌رود. مشهد در زمرهٔ نخستین شهرهای کشور بود که مردم آن نسبت به انعقاد قرارداد تنباکو و ورود کارکنان شرکت رژی به این شهر، در روز ۱۳ مهر ۱۲۷۰ اعتراض کردند و دست به تظاهرات زدند. واکنش مأموران فتحعلی‌خان صاحب دیوان، حاکم وقت خراسان، به این اعتراض، استفاده از زور و سرکوب معترضان بود. با ضرب و جرح راهپیمایان، تعداد زیادی از مردم مشهد در اعتراض به این رفتار در مسجد گوهرشاد متحصن شدند. ناصرالدین شاه ناچار شد اجرای قرارداد را در مشهد، شش ماه به تأخیر بیندازد و پس از آن نیز اجرای قرارداد در مشهد اجباری نبود.
qas: answers: text: اعتراض مردم مشهد به حکومت آصف‌الدوله، حاکم خراسان، اعتراض نسبت به واگذاری امتیاز تنباکو و خیزش مردمی در جریان انقلاب مشروطه
question: چه مواردی از مهم‌ترین وقایع دوران قاجاریه به‌شمار می‌رود؟

answers: text: ۱۳ مهر ۱۲۷۰
question: مردم مشهد در چه تاریخی نسبت به انعقاد قرارداد تنباکو و ورود کارکنان شرکت رژی تظاهرات کردند؟

answers: text: ناصرالدین شاه ناچار شد اجرای قرارداد را در مشهد، شش ماه به تأخیر بیندازد و پس از آن نیز اجرای قرارداد در مشهد اجباری نبود
question: ناصرالدین شاه چه تصمیمی در قبال  قرارداد تنباکو در مشهد گرفت؟

question: قرارداد تنباکو شامل چه مواردی می‌شد؟

context: مشهد، مرکز ایالت خراسان، نقشی بارز در مبارزات ضد استبدادی ایرانیان — که به انقلاب مشروطه منجر شد — ایفا کرده‌است و برخی کارشناسان، با اتکا به همین سابقهٔ مبارزاتی، برای این شهر نقشی پیشروانه و الهام‌بخش در روند پیروزی انقلاب مشروطه قائل شده‌اند. با پیروزی انقلاب مشروطه، و به‌رغم مبارزات آزادی‌خواهان، فضای مشهد اختناق‌آلود و پرتنش شد و مشروطه‌خواهان در رسیدن به آرمان‌های خویش توفیق چندانی نیافتند. بسیاری از آزادی‌خواهان مشهد دستگیر، زندانی، و تبعید شدند و مشروطه و مشروطه‌خواهی در این شهر منزوی و سرکوب شد. برخلاف نظر رایج، که انزوای مشروطه در مشهد را به عدم‌اقبال مردم این شهر نسبت به مشروطه نسبت می‌دهد، مشکل اصلی این شهر، علاوه‌بر وجود نهادهای مشروعه‌خواه، حضور گستردهٔ نیروهای روسی و مداخلات و کارشکنی آن‌ها در راه پیشبرد مشروطه بوده‌است. مداخلات روس‌ها در مشهد سرانجام منجر به ماجرای به‌توپ‌بستن حرم علی بن موسی الرضا شد. روس‌ها این اقدام را به‌منظور ترساندن مشروطه‌خواهان مشهد و دادن هشدار به دولت مشروطه و مشروطه‌خواهان دیگر شهرها انجام دادند. به‌این‌ترتیب مشروطه‌خواهان در مشهد به‌شدت منزوی و سرکوب شدند و ناامیدی و رخوت نه فقط مشهد بلکه سراسر نواحی شمالی و دیگر ایالات ایران را فراگرفت.
qas: answers: text: انقلاب مشروطه
question: مبارزات ضد استبدادی ایرانیان به چه چیزی مشهور است؟

answers: text: به‌توپ‌بستن حرم علی بن موسی الرضا
question:  مداخلات روس‌ها در مشهد سرانجام منجر به چه اتفاقی شد؟

answers: text: به‌منظور ترساندن مشروطه‌خواهان مشهد و دادن هشدار به دولت مشروطه و مشروطه‌خواهان دیگر شهرها
question: دلیل روس‌ها برای به توپ بستن حرم علی بن موسی الرضا چه بود؟

question: رهبران انقلاب مشروطه چه کسانی بودند؟

context: در سال‌های اخیر حرکت ساخت و سازهای مدرن در مشهد شتاب بیشتری گرفته‌است. براساس چشم‌انداز مشهد در سال ۱۴۰۰ این شهر به شهری مدرن با معماری اسلامی–مدرن تبدیل خواهد شد. در این راستا ۴۸ پروژهٔ بزرگ معماری برای شهر در نظر گرفته شده‌است. بااین‌حال، برخی از کارشناسان معتقدند که این پروژه‌ها جلوهٔ اسلامی شهر را خدشه‌دار می‌کند. هم‌چنین ساخت‌وسازهای جدید در اطراف حرم علی بن موسی الرضا باعث شده که خط آسمانی و منظر تاریخی و فرهنگی مجموعهٔ حرم مورد تعرض قرار گیرد. این مسئله باعث بروز واکنش‌هایی از سوی برخی چهره‌های مذهبی و سیاسی شد؛ و همین‌طور ثبت شدن این مجموعه در میراث جهانی یونسکو را با مشکل روبرو کرده‌است.
qas: answers: text: به شهری مدرن با معماری اسلامی–مدرن
question: براساس چشم‌انداز مشهد در سال ۱۴۰۰ باید به چه شهری تبدیل شود؟

answers: text: ۴۸ پروژهٔ بزرگ معماری
question: براساس چشم انداز چند پروژه برای شهر مشهد در نظر گرفته شده‌است؟

question: تعریف معماری اسلامی-مدرن چیست؟

answers: text: باعث شده که خط آسمانی و منظر تاریخی و فرهنگی مجموعهٔ حرم مورد تعرض قرار گیرد
question: ساخت و سازهای جدید در اطراف حرم علی بن موسی الرضا موجب چه چیزی شده‌است؟

context: دشت مشهد به‌صورت دره‌ای وسیع دارای ابعادی به‌طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر و عرض متوسط حدود ۲۵ کیلومتر و وسعت حدود ۲۵۰۰ کیلومتر مربع است. دشت مشهد با مختصات طول جغرافیایی  ́۲۱:°۵۸ تا  ́۰۸:°۶۰ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی  ́۴۰:°۳۵ تا  ́۰۳:°۳۶ درجهٔ شمالی در حوضهٔ آبریز رودخانهٔ کشف‌رود در خراسان رضوی قرار دارد. از میان سازندهای موجود در این دشت، سازند مزدوران (سازند دوران دوم) در رابطه با منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است. این سازند که از رسوبات سخت کربناته تشکیل شده، به‌دلیل وجود فضاهای خالی کارستی، قادر است سفره‌های آب زیرزمینی را به وجود آورد. ازجمله منابع آب سطحی این دشت نیز می‌توان به خود رودخانهٔ کشف‌رود اشاره کرد. این رودخانه در گذشته دارای آب زیادی بوده؛ ولی درحال‌حاضر به‌علت پایین‌افتادن سطح آب زیرزمینی و در نتیجه قطع‌شدن زهکش‌ها تنها در مواقع سیلابی شدید، مقداری آب از سرشاخه‌های آن وارد می‌شوند.
qas: answers: text: حدود ۲۵۰۰ کیلومتر مربع
question: وسعت دشت مشهد چقدر است؟

answers: text: به‌طول بیش از ۱۰۰ کیلومتر و عرض متوسط حدود ۲۵ کیلومتر
question: طول و عرض دشت مشهد چند کیلومتر است؟

answers: text: طول جغرافیایی  ́۲۱:°۵۸ تا  ́۰۸:°۶۰ درجهٔ شرقی و عرض جغرافیایی  ́۴۰:°۳۵ تا  ́۰۳:°۳۶ درجهٔ شمالی
question: مختصات دشت مشهد چگونه است؟

answers: text: کشف‌رود
question: دشت مشهد در حوضهٔ آبریز کدام رودخانه قرار دارد؟

answers: text: سازند مزدوران (سازند دوران دوم)
question: از میان سازندهای موجود در دشت مشهد کدام مورد در رابطه با منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت است؟

answers: text: رسوبات سخت کربناته
question: سازند مزدوران (سازند دوران دوم) از چه چیزی ساخته شده است؟

question: مختصات جغرافیایی رودخانهٔ کشف‌رود چیست؟

answers: text: قادر است سفره‌های آب زیرزمینی را به وجود آورد
question: وجود فضاهای خالی کارستی به چه کاری می‌آید؟

question: از منابع آب زیرزمینی چگونه استفاده می‌کنند؟

context: مشهد به‌دلیل موقعیت جغرافیایی خاص که در منطقهٔ مرزی بین شمال و جنوب خراسان قرار دارد و نیز تداخل جبهه‌های مختلف آب‌وهوایی، دارای آب‌وهوا و خصوصیات ویژهٔ اقلیمی است و قسمت اعظم دشت مشهد–نیشابور، جزء اقلیم سرد و خشک و قسمتی از دشت مشهد–قوچان، نیمه‌خشک و سرد و بخش کوچکی از بلندترین ارتفاعات رشته‌کوه‌های بینالود و هزارمسجد جزء اقلیم مرطوب سرد است و درمجموع شهر مشهد دارای آب‌وهوای متغیر، اما معتدل و متمایل به سرد و خشک است و از تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد و مرطوب برخوردار است. وزش بادها در شهر مشهد بیشتر در جهت جنوب‌شرقی به شمال‌غربی است. بیشینهٔ درجه حرارت در تابستان‌ها ۴۳ درجه بالای صفر و کمینهٔ آن در زمستان‌ها ۲۳ درجه زیر صفر است.
qas: answers: text: بیشتر در جهت جنوب‌شرقی به شمال‌غربی
question: وزش بادها در شهر مشهد به چه صورت است؟

answers: text: بیشینهٔ درجه حرارت در تابستان‌ها ۴۳ درجه بالای صفر و کمینهٔ آن در زمستان‌ها ۲۳ درجه زیر صفر است.
question:  بیشینهٔ و کمینه دمای مشهد در تابستان و زمستان چگونه است؟

question: جهت‌های جغرافیایی را بدون قطب نما چگونه مشخص کنیم؟

question: وسیله تشخیص جهت‌های جغرافیایی چیست؟

answers: text: دارای آب‌وهوای متغیر، اما معتدل و متمایل به سرد و خشک است
question: شرایط آب و هوایی شهر مشهد چگونه است؟

context: منطقهٔ خراسان در طول تاریخ همیشه یکی از فعال‌ترین مناطق زمین‌لرزه‌خیز کشور بوده‌است. آمار چهل سال گذشته نشان می‌دهد که بیش از نیمی از قربانیان زمین‌لرزه در ایران را قربانیان این منطقه تشکیل می‌دهند. زلزله‌های زیادی در مشهد رخ داده که حدود ۱۴ واقعه متعلق به سال‌های ۱۰۰۸، ۱۰۵۲، ۱۰۵۳، ۱۰۵۹، ۱۰۷۷، ۱۰۸۴، ۱۰۸۷، ۱۱۱۸، ۱۱۱۹، ۱۲۱۴، ۱۲۳۲، ۱۲۳۶، ۱۲۵۴، ۱۲۷۴ ه‍.ق در کتب تاریخ به ثبت رسیده‌است. در پانزدهم ربیع‌الثانی سال ۱۰۸۴ ه‍.ق به هنگام سلطنت شاه سلیمان صفوی زمین‌لرزهٔ ویرانگری در مشهد رخ داده که حدود دوسوم شهر مشهد ازجمله گنبد حرم علی بن موسی الرضا، سقف گنبد مسجد گوهرشاد و مدارس پریزاد، دودر، مدرسهٔ بالاسر، مدرسهٔ پایین‌پا آسیب فراوان دیده و حدود چهارهزار نفر از مردم مشهد زیر آوار کشته شدند.
qas: answers: text: سال‌های ۱۰۰۸، ۱۰۵۲، ۱۰۵۳، ۱۰۵۹، ۱۰۷۷، ۱۰۸۴، ۱۰۸۷، ۱۱۱۸، ۱۱۱۹، ۱۲۱۴، ۱۲۳۲، ۱۲۳۶، ۱۲۵۴، ۱۲۷۴ ه‍.ق
question: زلزله چه سال‌هایی در کتب تاریخی در مورد شهر مشهد به ثبت رسیده‌است؟

answers: text: منطقهٔ خراسان
question: بیش از نیمی از قربانیان زمین‌لرزه در ایران را قربانیان کدام منطقه تشکیل می‌دهند؟

answers: text: در پانزدهم ربیع‌الثانی سال ۱۰۸۴ ه‍.ق
question: در چه تاریخی زمین‌لرزهٔ ویرانگری در مشهد رخ داده که حدود دوسوم شهر مشهد آسیب فراوان دیده و ۴۰۰۰ هزار نفر کشته شدند؟

answers: text: گنبد حرم علی بن موسی الرضا، سقف گنبد مسجد گوهرشاد و مدارس پریزاد، دودر، مدرسهٔ بالاسر، مدرسهٔ پایین‌پا
question: زمین‌لرزهٔ ویرانگر پانزدهم ربیع‌الثانی سال ۱۰۸۴ ه‍.ق باعث خرابی کدام مناطق از مشهد شد؟

answers: text: حدود چهارهزار نفر
question: در زمین‌لرزهٔ ویرانگر پانزدهم ربیع‌الثانی سال ۱۰۸۴ ه‍.ق حدود چند نفر از مردم مشهد زیر آوار کشته شدند؟

question: زلزله به چه دلیلی رخ می‌دهد؟

question: بزرگ‌ترین زمین‌لرزه دنیا چند ریشتر داشته‌است؟

context: یکی از گسل‌های مشهد، گسل شمال مشهد است. این گسل ادامهٔ گسل توس است که در شمال شهر توس از گسل کشف‌رود منشعب شده و با امتداد شمال‌غرب–جنوب‌شرق از گوشهٔ شمالی مشهد عبور می‌کند. در گزارش شماره ۷۲ سازمان زمین‌شناسی این گسل تحت عنوان گسل توس نامیده شده‌است. در گزارش مزبور ادامهٔ گسل به سمت شمال‌شرق که توسط آبرفت پوشیده شده به صورت گسل احتمالی نشان داده شده‌است. بربریان و همکاران، کانون سطحی زلزلهٔ تاریخی ۱۵۹۸ مورخ ۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۳ با بزرگی ۶/۶، اول آوریل ۱۶۷۸ و ۲۶ فوریه ۱۸۸۳ را در مجاورت گسل احتمالی توس مشخص نموده‌اند.
qas: answers: text: گسل شمال مشهد
question: کدام گسل مشهد ادامه گسل توس است؟

answers: text: در شمال شهر توس از گسل کشف‌رود منشعب شده و با امتداد شمال‌غرب–جنوب‌شرق از گوشهٔ شمالی مشهد عبور می‌کند
question: گسل شمال مشهد از چه قسمت‌هایی عبور می‌کند؟

answers: text: گسل توس
question: گسل شمال مشهد به چه اسمی نامیده می‌شود؟

answers: text: بزرگی ۶/۶
question: زلزلهٔ تاریخی ۱۵۹۸ را چند ریشتر مشخص کرده‌اند؟

question: آبرفت چیست؟

context: شهر مشهد، در سدهٔ اخیر از رشد جمعیت بالایی برخوردار بوده‌است. در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ انجام گرفت، این شهر، با ۲۴۱٬۹۸۹ نفر جمعیت پس از شهرهای تهران، تبریز و اصفهان، چهارمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری بعدی و در سال ۱۳۴۵، این شهر پس از تهران و اصفهان، جایگاه سوم را در بین شهرهای ایران داشت. در سرشماری سال ۱۳۵۵، مشهد، پس از تهران، دومین شهر پرجمعیت ایران بود و تا آخرین سرشماری در سال ۱۳۹۵، همین جایگاه را داشته‌است. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر مشهد در این سال، بالغ بر ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ تن بوده‌است.
qas: answers: text: ۱۳۳۵
question: نخستین سرشماری رسمی ایران در چه سالی انجام شد؟

answers: text: چهارمین شهر
question: در سرشماری سال ۱۳۳۵ شهر مشهد چندمین شهر پرجمعیت ایران بود؟

answers: text: ۲۴۱٬۹۸۹ نفر
question: در سرشماری سال ۱۳۳۵ شهر مشهد چند نفر جمعیت داشت؟

answers: text: جایگاه سوم
question: در سرشماری سال ۱۳۴۵ شهر مشهد چندمین شهر پرجمعیت ایران بود؟

answers: text: دومین شهر
question: در سرشماری سال ۱۳۵۵ شهر مشهد چندمین شهر پرجمعیت ایران بود؟

question: سرشماری عمومی نفوس و مسکن هر چندسال یکبار انجام می‌شود؟

question: سده به چه معناست؟

context: در سال‌های اخیر، مشهد شاهد مهاجرت اقوام بلوچ و کرد نیز بوده‌است. این موضوع سبب واکنش برخی از روحانیون کشور نظیر مکارم شیرازی شده‌است. بنابر گفتهٔ آنان، این مهاجران، که عمدتاً اهل تسنن هستند، با خرید ملک و زمین در مشهد و دیگر شهرهای کشور مانند شیراز و ارومیه، درصدد تغییر بافت مذهبی این شهرها بوده و زمینه را برای نفوذ وهابیت و نیروهای تکفیری فراهم می‌کنند. درواکنش به این اظهارات، مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، این سخنان را نگران‌کننده و ناشی از بالارفتن سن و زودباوری آیت‌الله مکارم عنوان کرد.
qas: answers: text: بلوچ و کرد
question: در سال‌های اخیر، مشهد شاهد مهاجرت چه اقوامی بوده‌است؟

answers: text: مکارم شیرازی
question: مهاجرت اقوام بلوچ و کرد سبب واکنش کدام مرجع عالیقدر شد؟

answers: text: امام جمعه اهل سنت زاهدان
question: مولوی عبدالحمید کیست؟

question: زاهدان در کدام استان واقع شده است؟

question: آیت الله مکارم شیرازی کیست؟