ایلام

context: تمدن ایلام، یا تمدن عیلام (به پارسی باستان: اووْجه، هووجه 𐎢𐎺𐎩 (Ūvja)) نام یک تمدن در منطقه‌ای است که بخش بزرگی در جنوب غربی فلات ایران را در پایان هزارهٔ سوم قبل از میلاد در بر می‌گرفت و در دورهٔ هخامنشیان به منطقه جغرافیایی سوزییانا شوش (Susa) کاهش یافت. ایلامیان کشورشان را «هَتَمَتی» (هَ(ل)تَمتی) (Ha(l)tamti/Hatamti) به‌معنی «سرزمین خدا» می‌خواندند، اکدیان بدان «اِلامتو» (Elamtu) می‌گفتند و سومریان آن را با اندیشه‌نگاشت NIM به معنای «بالا و مرتفع» می‌نوشتند. در ۲۷۰۰ پیش از میلاد، نخستین شاهنشاهی ایلامی در شوش (در جنوب غربی ایران) تشکیل شد.
qas: answers: text: اووْجه، هووجه
question: نام تمدن ایلام به پارسی باستان چه بود؟

answers: text: نام یک تمدن در منطقه‌ای است که بخش بزرگی در جنوب غربی فلات ایران را در پایان هزارهٔ سوم قبل از میلاد در بر می‌گرفت
question: تمدن ایلام چیست؟

answers: text: تمدن ایلام
question: کدام تمدن دردر دورهٔ هخامنشیان به منطقه جغرافیایی سوزییانا شوش کاهش یافت؟ 

answers: text: هخامنشیان
question: در کدام دوره تمدن ایلام به منطقه جغرافیایی سوزییانا شوش کاهش یافت؟

answers: text: هَتَمَتی
question: ایلامیان کشورشان را به چه نامی می‌شناختند؟

answers: text: سرزمین خدا
question: هَتَمَتی به چه معناست؟

answers: text: در جنوب غربی ایران
question: نخستین شاهنشاهی ایلامی در کجا تشکیل شد؟

answers: text: ۲۷۰۰ پیش از میلاد،
question: نخستین شاهنشاهی ایلامی در چه سالی تشکیل شد؟

answers: text: شوش (در جنوب غربی ایران)
question: نخستین شاهنشاهی ایلامی در کجا تشکیل شد؟

question: جمعیت ایلام در حال حاضر چقدر است؟

question: سوغات اصلی ایلام چیست؟

question: ایلامیان چند سال در جنوب غربی ایران زندگی و حکومت می‌کردند؟

context: پژوهشگران جدید تا مدت‌ها ایلام را با سوزیانا یکی می‌پنداشتند، که سوزیانا مترادف با دشت و کوهپایه‌های زاگرس سفلی در استان خوزستان امروزی است. همان مرکز باستانی پادشاهی انشان بوده‌است و دوم اثبات گردید که شوش و ایلام دو مفهوم متمایز بوده‌اند؛ به‌عبارت دیگر، شوش مترادف ایلام نیست. در واقع، در طی تاریخ چندهزار سالهٔ ایلام، مرزهای این سرزمین نه تنها از دوره‌ای به دوره دیگر، بلکه با توجه به دیدگاه کسی که آن را توصیف می‌کرد، متغیر بود. برای مثال، بر اساس منابع میان‌رودان می‌توان نقشه‌ای نسبتاً دقیق از ایلام در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد ترسیم کرد؛ ترسیم این نقشه را به‌ویژه مدیون «جغرافیای سارگن اکدی» هستیم، اثری که در دورهٔ آشوری جدید تدوین شد و دامنهٔ فتوحات سارگن بزرگ در حدود ۲۳۰۰ پیش از میلاد را نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد که طبق تصور میان‌رودانی‌ها در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد، کشور ایلام تمامی فلات ایران را در بر می‌گرفت، و از میان‌رودان تا دشت کویر و دشت لوت و از دریای کاسپین تا خلیج فارس گسترده بود.
qas: answers: text: دشت و کوهپایه‌های زاگرس سفلی در استان خوزستان امروزی
question: سوزیانا مترادف با چیست؟

answers: text: جغرافیای سارگن اکدی
question: ترسیم نقشه‌ای نسبتاً دقیق از ایلام در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد را مدیون کدام جغرافیا هستیم؟

answers: text: آشوری
question: ترسیم نقشه‌ای نسبتاً دقیق از ایلام در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد در کدام دوره تدوین شد؟

answers: text: میان‌رودانی‌ها
question: طبق تصور چه کسانی در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد، کشور ایلام تمامی فلات ایران را در بر می‌گرفت، و از میان‌رودان تا دشت کویر و دشت لوت و از دریای کاسپین تا خلیج فارس گسترده بود؟

answers: text: دشت کویر
question: طبق تصور میان‌رودانی‌ها در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد، کشور ایلام از میان‌رودان تا کجا گسترده بود؟

answers: text: خلیج فارس
question: طبق تصور میان‌رودانی‌ها در اواخر هزارهٔ سوم پیش از میلاد، کشور ایلام از دریای کاسپین تا کجا گسترده بود؟

question: دشت کویر در کدام استان واقع شده‌است؟

question: دشت لوت در کدام استان واقع شده‌است؟

context: اما نفوذ فرهنگ ایلامی در آن دوره بسیار گسترده‌تر از این مرزهای سیاسی بود و به آسیای مرکزی، افغانستان، پاکستان و سواحل جنوبی خلیج فارس می‌رسید. باید تأکید کرد که در طی سده‌های آخر هزارهٔ سوم، سوزیانا گاهی اوقات از نظر سیاسی به امپراتوری‌های میان‌رودان وابسته بود که مرکز این امپراتوری‌ها ابتدا اکد و سپس اور بود؛ سوزیانا تنها برای مدت کوتاهی عضو کنفدراسیون ایلامی بود. کنفدراسیون ایلامی از چندین پادشاهی تشکیل می‌شد: پادشاهی اوان (احتمالاً در ناحیهٔ زاگرس)، سیماشکی یا به تلفظ آشوری، شیمشکی (احتمالاً از کرمان تا دریای کاسپین) و انشان (استان امروزی فارس که به‌طور طبیعی از ناحیهٔ بوشهر به خلیج فارس دسترسی دارد). باید افزود که کل این تعریف از دیدگاه میان‌رودانی‌هاست. برای مردم فلات ایران، یعنی اوانی‌ها و شیمشکی‌ها، ایلام به‌معنی سرزمین انشان بود.
qas: answers: text: امپراتوری‌های میان‌رودان
question: در طی سده‌های آخر هزارهٔ سوم، سوزیانا گاهی اوقات از نظر سیاسی به کدام امپراتوری‌ها وابسته بود؟

answers: text: ابتدا اکد و سپس اور
question: مرکز امپراتوری‌های میان‌رودان کجا بود؟

answers: text: ابتدا اکد و سپس اور
question: مرکز امپراتوری‌های میان‌رودان کجا بود؟

answers: text: پادشاهی اوان (احتمالاً در ناحیهٔ زاگرس)، سیماشکی یا به تلفظ آشوری، شیمشکی (احتمالاً از کرمان تا دریای کاسپین) و انشان (استان امروزی فارس که به‌طور طبیعی از ناحیهٔ بوشهر به خلیج فارس دسترسی دارد)
question: کنفدراسیون ایلامی از چند پادشاهی تشکیل می‌شد؟

answers: text: احتمالاً در ناحیهٔ زاگرس
question: پادشاهی اوان در کدام ناحیه بود؟

answers: text: احتمالاً از کرمان تا دریای کاسپین
question: پادشاهی سیماشکی در کدام ناحیه بود؟

answers: text: استان امروزی فارس
question: پادشاهی انشان در کدام ناحیه بود؟

answers: text: شیمشکی
question: تلفظ آشوری سیماشکی  چیست؟

answers: text: سرزمین انشان
question: برای مردم فلات ایران، یعنی اوانی‌ها و شیمشکی‌ها، ایلام به چه معنی بود؟

question: پایتخت کرمان کدام شهر است؟

question: جمعیت افغانستان چقدر است؟

context: هنگامی که ایلامی‌ها با مردم سوزیانا متحد شدند و در سال ۲۰۰۴ پیش از میلاد به امپراتوری سوم اور پایان دادند، آن‌ها سوزیانا را به ایلام ضمیمه کردند؛ سپس نهمین شاه سیماشکی در سوزیانا، دودمان اپرتی یا سوکل مخ‌ها را تشکیل داد؛ بنابراین، این سلسله ریشه در فلات ایران داشت. مشخص کردن مرزهای شرقی پادشاهی اپارتی مشکل است، اما با کم‌شدن قدرت ایشان در سدهٔ ۱۸ پیش از میلاد، احتمالاً نفوذ ایشان در شرق هم کاهش یافت. دربارهٔ «پادشاهان انشان و شوش» که در دوران ایلامی میانه (۱۵۰۰ تا ۱۱۰۰ پیش از میلاد) حکومت می‌کردند، بنا به مدارک موجود، می‌دانیم که حداقل بر استان‌های امروزی خوزستان، فارس و بوشهر اعمال سلطه داشتند. در هزارهٔ اول پیش از میلاد، گسترش اقوامی که به زبان‌ها و لهجه‌های هندوایرانی سخن می‌گفتند به داخل فلات ایران، باعث شد که ایلامی‌ها قلمروهای امپراتوری خود را یکی پس از دیگری از دست بدهند و در سوزیانا پناه بگیرند؛ از این پس بود که مرزهای ایلام به سوزیانا محدود گردید. در سالنامه‌های آشوربانیپال، کتیبه‌های هخامنشی و کتاب مقدس به همین سرزمین کوچک اشاره شده‌است.
qas: answers: text: ۲۰۰۴ پیش از میلاد
question: ایلامی‌ها در چه سالی به امپراتوری سوم اور پایان دادند؟

answers: text: نهمین
question: چندمین شاه سیماشکی در سوزیانا، دودمان اپرتی یا سوکل مخ‌ها را تشکیل داد؟

answers: text: سوزیانا
question: نهمین شاه سیماشکی در کجا دودمان اپرتی یا سوکل مخ‌ها را تشکیل داد؟

answers: text: سدهٔ ۱۸ پیش از میلاد
question: در کدام سده قدرت پادشاهی اپارتی کم شد؟

answers: text: دوران ایلامی میانه (۱۵۰۰ تا ۱۱۰۰ پیش از میلاد)
question: پادشاهان انشان و شوش در کدام دوران حکومت می‌کردند؟

answers: text: گسترش اقوامی که به زبان‌ها و لهجه‌های هندوایرانی سخن می‌گفتند به داخل فلات ایران
question: چه عاملی باعث شد که ایلامی‌ها قلمروهای امپراتوری خود را یکی پس از دیگری از دست بدهند و در سوزیانا پناه بگیرند؟

answers: text: باعث شد که ایلامی‌ها قلمروهای امپراتوری خود را یکی پس از دیگری از دست بدهند و در سوزیانا پناه بگیرند
question: گسترش اقوامی که به زبان‌ها و لهجه‌های هندوایرانی سخن می‌گفتند به داخل فلات ایران چه پیامدی برای ایلامی‌ها داشت؟

question: استان ایلام چند روستا دارد؟

question: چند درصد مردم ایلام باسواد هستند؟

context: در دورهٔ ایلامی باستان، سه سلسله به ترتیب حکومت کردند. شاهان دو سلسلهٔ اول، یعنی سلسله‌های اوان و سیماشکی، در فهرست شاهانی که از شوش دورهٔ بابلی قدیم به‌دست‌آمده، ذکر شده‌اند. در این سند ابتدا دوازده نام ذکرشده و عبارت «دوازده شاه اوان» به‌دنبال آن می‌آید، سپس دوازده نام دیگر ذکرشده و عبارت «دوازده شاه سیماشکی» به دنبال آن می‌آید. برخلاف متون مشابه میان‌رودانی، در این سند ساده نه به سال‌های حکومت شاهان اشاره‌شده و نه نسب ایشان مشخص گردیده؛ و هیچ نشانه‌ای از جامع بودن این دو فهرست در دست نیست. اما هر چند این سند تا حدی ساختگی به نظر می‌رسد، برخی افراد مذکور در آن از طریق منابع دیگر شوش یا میان‌رودان شناخته شده‌اند، در نتیجه معلوم می‌شود که آن‌ها شخصیت‌های تاریخی بوده و تخیّلی نیستند. سلسلهٔ سوم، یعنی اپارتی‌ها، با دورهٔ بابلی قدیم در میان‌رودان هم‌زمان است؛ این سلسلهٔ ایلامی را اغلب «سلسلهٔ سوکل مخ‌ها» می‌نامند زیرا شاهان آن لقب سوکل مخ داشتند.
qas: answers: text: سه سلسله
question: در دورهٔ ایلامی باستان چند سلسله به ترتیب حکومت کردند؟

answers: text: سلسله‌های اوان و سیماشکی
question: دو سلسله اول که در ایلام باستان حکومت کردند چه نام داشتند؟

answers: text: اپارتی‌ها
question: سلسله سومی که در ایلام باستان حکومت کرد چه نام داشت؟

answers: text: بابلی قدیم
question: سلسله اپارتی‌ها با کدام دوره در میان‌رودان هم‌زمان است؟

answers: text: سلسلهٔ سوم، یعنی اپارتی‌ها
question: کدام سلسله ایلامی را سلسلهٔ سوکل مخ‌ها می‌نامیدند؟

answers: text: زیرا شاهان آن لقب سوکل مخ داشتند
question: به چه علت سلسله سوم ایلامی را سوکل مخ‌ها می‌نامند؟

answers: text: سوکل مخ
question: شاهان سلسله سوم ایلامی چه لقبی داشتند؟

question: مساحت استان ایلام چقدر است؟

question: شهر ایلام به چند منطقه شهرداری تقسیم شده‌است؟

context: آخرین پادشاه فهرست شاهان شوش، پوزور اینشوشینک، ابتدا شوش و سپس انشان را فتح کرد و به نظر می‌رسد که با مطیع‌کردن پادشاه سیماشکی توانست وحدت کوتاه‌مدتی در فدراسیون ایلامی به‌وجود آورد؛ اما جانشینان او نتوانستند که شوش را در قلمرو ایلام نگه‌دارند. پوزور اینشوشینک چندین کتیبه با نام خود در شوش باقی گذاشته‌است. برخی از آنان به اکدی نوشته‌شده‌اند و بقیه به خط ایلامی باستان یا ایلامی خطی؛ ایلامی خطی یک نظام نگارشی است که تنها معدودی از نشانه‌های آن با قطعیت رمزگشایی شده‌اند. شاید نشانه‌های ایلامی خطی از ایلامی ابتدایی گرفته شده باشند. اما سلطهٔ پادشاهان ایلام بر شوش دیری نپایید، چند سال بعد شولگی، پادشاه اور (۲۰۹۴ تا ۲۰۴۷ پیش از میلاد)، این شهر و نواحی اطراف آن را دوباره تصرف کرد، و بار دیگر شهر شوش بخش تابع امپراتوری میان‌رودان شد و تا فروپاشی آن امپراتوری به همین شکل باقی ماند.
qas: answers: text: پوزور اینشوشینک
question: آخرین پادشاه فهرست شاهان شوش چه کسی بود؟

answers: text: ابتدا شوش و سپس انشان
question: آخرین پادشاه فهرست شاهان شوش چه مناطقی را فتح کرد؟

answers: text: با مطیع‌کردن پادشاه سیماشکی
question: آخرین پادشاه فهرست شاهان شوش چگونه توانست وحدت کوتاه‌مدتی در فدراسیون ایلامی به‌وجود آورد؟

answers: text: برخی از آنان به اکدی نوشته‌شده‌اند و بقیه به خط ایلامی باستان یا ایلامی خطی
question: کتیبه‌هایی که پوزور اینشوشینک با نام خود در شوش باقی گذاشت به چه خط‌هایی نوشته شده‌اند؟

answers: text: شولگی
question: پادشاه اور در سال‌های ۲۰۹۴ تا ۲۰۴۷ پیش از میلاد، چه کسی بود؟

question: شولگی در چه سنی به پادشاهی رسید؟

context: اول، ترتیب جانشینی و شجره‌نامهٔ حاکمان این دوره است؛ در نتیجهٔ تفسیر نادرست عبارت اکدی «پسر خواهر شیلخخه» (mār ahāti(-šu) ša Šilhaha)، محققان گمان می‌کردند که ترجمهٔ صحیح mār ahāti، همچون میان‌رودان، خواهرزاده (پسر خواهر) است، و این اصطلاح واقعاً به یک رابطهٔ نسبی اشاره می‌کند. می‌کند. در نتیجه، دربارهٔ تقسیم قدرت بین شاخه‌های مستقیم و عرضی خانوادهٔ شاهی فرضیه‌ای مطرح شد که خاص ایلام بود. اما واقعیت کاملاً متفاوت بود: معنی واژگان «پسر خواهر شیلخخه» خواهرزاده نیست، بلکه به معنی پسری است که شیلخخه از همبستری با خواهر خودش به دنیا آورده و نشانهٔ وجود ازدواج با محارم در میان خانوادهٔ سلطنتی است؛ وارث مشروع شاه، از این ازدواج زاده می‌شد. به‌علاوه، این عبارت تنها یک عنوان یا لقب بود، چنان‌که قرن‌ها بعد از مرگ شیلخخه، اونتاش نپیریشه و خوتلوتوش اینشوشینک، خود را پسر خواهر شیلخخه می‌نامند. این نکته هم اضافه شود که عبارت اکدی را در ایلامی به ruhu-šak ترجمه کرده‌اند: ruhu یعنی پسر، هنگامی که به مادر اشاره می‌شود و šak یعنی پسر، هنگامی که به پدر اشاره می‌شود. اصلاً مسئلهٔ کلمهٔ «خواهر» در میان نیست.
qas: answers: text: به معنی پسری است که شیلخخه از همبستری با خواهر خودش به دنیا آورده
question: معنی واژگان «پسر خواهر شیلخخه» چیست؟

answers: text: اونتاش نپیریشه و خوتلوتوش اینشوشینک
question: قرن‌ها بعد از مرگ شیلخخه، چه کسانی خود را پسر خواهر شیلخخه می‌نامند؟

answers: text: پسر خواهر
question: اونتاش نپیریشه و خوتلوتوش اینشوشینک بعد از مرگ شیلخخه اعلام کردند که چه نسبتی با شیلخخه داشتند؟

question: سردترین ماه ایلام کدام است؟

question: گرمترین ماه ایلام کدام است؟

context: سرانجام، موضوع سوم این بود که مورخان گمان می‌کردند، کتیبه‌ای از اته خوشو نشان می‌دهد که زمان حکومت اپرتی، شیلخخه و اته خوشو هم‌زمان بوده و نخستین حکومت سه نفرهٔ سلسله را تشکیل داده‌اند. در واقع بر اساس مدارک مختلفی، به ویژه مهرهای استوانه‌ای خدمت‌گزاران این پادشاهان، می‌توان نشان داد که بین شیلخخه و اته خوشو، شش سوکل مخ اعمال قدرت کرده‌اند: «پالا ایشن، کوک کیرماش، کوک سنیت، تم سنیت، کوک نخونته و کوک نشور اول». این گروه در قرن بیستم پیش از میلاد سلطنت کردند، اما بسیاری از پژوهشگران، مانند والتر هینتس و هاید ماری کخ، حکومت ایشان را در قرن شانزدهم پیش از میلاد می‌دانند.
qas: answers: text: کتیبه‌ای از اته خوشو
question: طبق گمان مورخان کدام کتیبه نشان می‌دهد که زمان حکومت اپرتی، شیلخخه و اته خوشو هم‌زمان بوده‌است؟

answers: text: شش
question: بین شیلخخه و اته خوشو، چند سوکل مخ اعمال قدرت کرده‌اند؟

answers: text: پالا ایشن، کوک کیرماش، کوک سنیت، تم سنیت، کوک نخونته و کوک نشور اول
question: شش سوکل مخ که بین شیلخخه و اته خوشو اعمال قدرت کرده‌اند را نام ببرید؟

answers: text: بر اساس مدارک مختلفی، به ویژه مهرهای استوانه‌ای خدمت‌گزاران این پادشاهان
question: چگونه می‌توان نشان داد که بین شیلخخه و اته خوشو، شش سوکل مخ اعمال قدرت کرده‌اند؟

question: لباس مردمان ایلام به چه شکلی است؟

question: میانگین دمای سالانه استان ایلام چقدر است؟

context: با توجه به اصلاح شدن تفاسیر مربوط به این سه مورد، امروزه می‌توان تاریخ سلسلهٔ اپرتی را به‌طور منسجم، اگرچه ناکامل، نوشت. پادشاهان سیماشکی که جانشین کینداتو شدند، بعد از سقوط امپراتوری اور در شوش مستقر شدند. پادشاهان سیماشکی، ایدادو اول و تن روخوراتر دوم (که با مکوبی، دختر بیلالاما پادشاه اشنونا در میان‌رودان ازدواج کرد) معابدی را در شوش ساخته یا تجدید بنا کرده‌اند. اما اپرتی دوم اگرچه در فهرست شاهان شوش نهمین شاه سیماشکی نامیده شده‌است، بنیانگذار سلسله‌ای جدید بود که مورخین امروزی آن را سلسلهٔ اپرتی‌ها می‌نامند. جای تعجب است که اولین شاهان اپرتی، هم‌زمان با آخرین شاهان سیماشکی (یعنی ایدادو دوم، ایدادو نپیر، و احتمالاً ایدادو تمتی) حکومت می‌کردند. اپرتی، اولین شاه سلسله‌اش، حداقل در بخشی از عمرش با گروهی از شاهان سوکل مخ، هم‌زمان بود. دومین شاه اپرتی، شیلخخه، در دو سند از دورهٔ اته-خوشو ذکر شده‌است؛ اته خوشو با سومو ابوم (۱۸۹۴ تا ۱۸۸۱) نخستین شاه سلسلهٔ اول بابل، هم‌زمان بود.
qas: answers: text: پادشاهان سیماشکی
question: کدام پادشاهان جانشین کینداتو شدند؟

answers: text: شوش
question: پادشاهان سیماشکی بعد از سقوط امپراتوری اور در کجا مستقر شدند؟

answers: text: ایدادو اول و تن روخوراتر دوم
question: کدام پادشاهان سیماشکی معابدی را در شوش ساخته یا تجدید بنا کرده‌اند؟

answers: text: اپرتی دوم
question: چه کسی در فهرست شاهان شوش نهمین شاه سیماشکی نامیده شده‌است؟

answers: text: اپرتی دوم
question: بنیانگذار سلسلهٔ اپرتی‌ها چه کسی بود؟

answers: text: ایدادو دوم، ایدادو نپیر، و احتمالاً ایدادو تمتی
question: آخرین شاهان سیماشکی را نام ببرید؟

answers: text: شیلخخه
question: دومین شاه اپرتی چه کسی بود؟

question: مساحت عرصه‌های ملی شهرستان ایلام چند هکتار است؟

question: اپرتی دوم در چه سنی از دنیا رفت؟

context: به‌کار بردن واژهٔ دودمان برای کیدینوها شاید نادرست باشد، زیرا هنوز هیچ نشانه‌ای از رابطهٔ پدر فرزندی بین پنج حاکمی که یکی پس از دیگری به حکومت رسیدند، در دست نیست: کیدینو، اینشوشینک سونکیر نپی پیر، تنروخوراتر دوم، شالا، و تپتی اهر. مدارک شوش و هفت تپه، کبناک باستان، نشان می‌دهند که بین دورهٔ سوکل مخ و دورهٔ ایلامی میانی انقطاعی وجود دارد. نخستین نشانهٔ انقطاع، انتخاب لقب بود. کیدینو و تپتی اهر خود را «شاه شوش و انزان» نامیدند و به این شکل خود را به سنتی کهن متصل کردند. لقب دیگر آن دو، «خدمتگزار کیرواشیر» خدایی ایلامی است، بدین گونه مجمع خدایان فلات ایران را در سوزیانا رواج دادند. اما مانند دورهٔ قبل، آنان همچنان زبان اکدی را در تمام کتیبه‌های خود استفاده کردند.
qas: answers: text: شاه شوش و انزان
question: کیدینو و تپتی اهر خود را چه نامیدند؟

answers: text: خود را «شاه شوش و انزان» نامیدند
question: کیدینو و تپتی اهر چگونه خود را به سنتی کهن متصل کردند؟

answers: text: کیدینو و تپتی اهر
question: چه کسانی خود را شاه شوش و انزان نامیدند؟

answers: text: کیدینو و تپتی اهر
question: لقب چه کسانی خدمتگزار کیرواشیربود؟

question: صنایع دستی استان ایلام را نام ببرید؟

context: تأسیس شهر چغازنبیل بدون هیچ سابقه‌ای، بیشتر ماهیتی سیاسی داشت تا دینی، زیرا نشان می‌دهد که کنفدراسیون کهن ایلامی از نظر فرهنگی و سیاسی بر سوزیانا مسلط شده‌است. عجیب است که این مجتمع عظیم به‌سرعت متروکه شد. هیچ پادشاه دیگری به جز اونتش نپیریشه کتیبه‌ای به نام خود در آنجا باقی نگذاشت و شوتروک نخونته گزارش می‌کند که کتیبه‌هایی را از دوراونتاش به شوش برده‌است. دربارهٔ دو جانشین بلافصل اونتش نپیریشه، یعنی کیدین هوتران دوم و نپیریشه اونتش اطلاعی در دست نیست. لشکرکشی‌های آخرین شاه این سلسله، کیدین هوتران سوم، علیه پادشاهان کاسی بابل، انلیل ندین شومی و ادد شوما ادینا، دلالت می‌کنند که روابط خوب این دو خانوادهٔ سلطنتی، به‌سرعت از بین رفته بود (زمانی بین این دو خانواده روابط حسنه وجود داشت).
qas: answers: text: چغازنبیل
question: تأسیس کدام شهر نشان می‌دهد که کنفدراسیون کهن ایلامی از نظر فرهنگی و سیاسی بر سوزیانا مسلط شده‌است؟

answers: text: زیرا نشان می‌دهد که کنفدراسیون کهن ایلامی از نظر فرهنگی و سیاسی بر سوزیانا مسلط شده‌است
question: به چه علت تأسیس شهر چغازنبیل بدون هیچ سابقه‌ای، بیشتر ماهیتی سیاسی داشت؟

answers: text: کیدین هوتران دوم و نپیریشه اونتش
question: دو جانشین بلافصل اونتش نپیریشه چه کسانی بودند؟

answers: text: کیدین هوتران سوم
question: چه کسی علیه پادشاهان کاسی بابل، انلیل ندین شومی و ادد شوما ادینا لشکرکشی کرد؟

question: استان ایلام چند دانشگاه دارد؟

context: آخرین پادشاه این دودمان، هوتلوتوش اینشوشینک، گاه خود را «پسر کوتیر نهونته و شلیهک اینشوشینک» نامیده و گاه خود را «پسر شوتروک نهونته، و کوتیر نهونته، و شلیهک اینشوشینک» می‌نامد؛ وی احتمالاً پسر شوتروک نهونته از دخترش نهونته اوتو بود، که ظاهراً نمونهٔ دیگری از ازدواج با محارم در داخل خاندان سلطنتی ایلام است. هوتلوتوش اینشوشینک به‌اندازهٔ شاهان قبلی‌اش باکفایت نبود و برای مدت کوتاهی، نبوکد نصر شوش را از وی گرفت. وی در انشان پناه گرفت، در آنجا معبدی را ساخت یا بازسازی کرد و سپس به شوش بازگشت، و احتمالاً در آن‌جا برادرش شیلهنیا امرو لگمر جانشین وی شد. با این پادشاه، قدرت ایلام برای مدت طولانی از صحنهٔ سیاسی محو شد.
qas: answers: text: هوتلوتوش اینشوشینک
question: چه کسی خود را پسر کوتیر نهونته و شلیهک اینشوشینک می‌نامید؟

answers: text: هوتلوتوش اینشوشینک
question: نبوکد نصر شوش را از چه کسی گرفت؟

answers: text: هوتلوتوش اینشوشینک
question: با کدام پادشاه، قدرت ایلام برای مدت طولانی از صحنهٔ سیاسی محو شد؟

question: شهر ایلام از شمال به کدام کوه‌ها منتهی می‌شود؟

context: جشنواره «مادر اعظم» در ماه جدید، نزدیک به شروع، فصل پاییز که در واقع آغاز سال هم بود، برگزار می‌شد. در باغ‌های مقدس الهه، قوچ‌های اختهٔ پرورش یافته طی مراسم مذهبی که به نام «گوشون» معروف بود، قربانی می‌شدند. از آنجا که این جشنواره «روز قربانی جاری» نامیده می‌شد، جریان خون قربانی اهمیت ویژه‌ای داشت. حساب‌های درباری سلطنتی روشن می‌کند که این جشنواره تزکیه فقط در حریم مقدس صورت نمی‌گرفت، بلکه در حضور شاه و ملکه هم برگزار می‌شد. حیوانات لازم برای قربانی از میان رمه‌های سلطنتی در اوایل سپتامبر انتخاب می‌شد و پس از جدا کردن، هر مورد توسط منشیان مسئول به طریقهٔ مناسب رسمی ثبت می‌شد.
qas: answers: text: در ماه جدید، نزدیک به شروع، فصل پاییز که در واقع آغاز سال هم بود
question: جشنواره «مادر اعظم» چه زمانی در ایلام برگزار می‌شد؟

answers: text: گوشون
question: مراسم مذهبی ایلام که در باغ‌های مقدس الهه، قوچ‌های اختهٔ پرورش یافته می‌شدند چه نام داشت؟

answers: text: اوایل سپتامبر
question: حیوانات لازم برای قربانی در جشنواره «روز قربانی جاری» در چه ماهی انتخاب می‌شدند؟

question: استان ایلام از شمال با کدام استان‌ها همسایه است؟

question: استان ایلام از جنوب با کدام استان‌ها همسایه است؟

context: اعمال منظم نیایشی ایلامیان - جدا از سفرهای زیارتیشان- در معابد و زیارتگاه‌هایی صورت می‌گرفت که مهم‌ترین معبد شناخته شده چغازنبیل است. در میان حصارهای داخلی و خارجی این معبد می‌توان باقی مانده‌های سه معبد دیگر را مشاهده کرد. در قسمت چپ داخلی، بلافاصله پس از دروازهٔ شمالی دیوار درونی، معبد هُومبَن قرار دارد؛ در وسط و در سمت راست شکل، جایگاهی قرار دارد که به دو خدا هیشمیتیک و روهورَتِر (اعضای پرستش گاه در کوه‌های انشان) اختصاص دارد. در گوشهٔ شرقی صحن مقدس مکانی که سیَنکوک نامیده می‌شود معبدی است که به گروهی از خدایان تعلق داشته که شامل چهار جفت خدا تحت عنوان نَپرَتِب بوده‌اند؛ نَپ واژهٔ ایلامی به معنای خدا است و رَتِپ در حالت جمع به معنای روزی دهنده است؛ به این ترتیب نَپرَتِب به معنای خدایان روزی دهنده - شاید خدایان مؤنث- بوده‌اند. از دیگر معابد ایلامیان می‌توان به معبد و پرستشگاه سُوهسیپا و پرستشگاه‌های بِلتیا و ایشنی کاراب (ایشنیکَرَب) اشاره نمود.
qas: answers: text: چغازنبیل
question: مهم‌ترین معبد شناخته‌شده ایلام چه نام داشت؟

answers: text: ایلام
question: معبد چغازنبیل در کدام استان است؟

answers: text: خدا
question: واژه ایلامی نپ به چه معناست؟

answers: text: روزی دهنده
question: واژه ایلامی رَتِپ به چه معناست؟

answers: text: معنای خدایان روزی دهنده - شاید خدایان مؤنث
question: واژه ایلامی نَپرَتِب به چه معناست؟

question: معبد چغازنبیل در چه سالی ساخته شد؟

context: «دِمورگان و سایر نویسندگان فرانسوی به‌این عقیده‌اند که غلبه ایلامیان بر سومری‌ها و مردمان بنی سام نتایج تاریخی زیادی دربرداشته، توضیح اینکه ایلامیها بقدری با خشونت و بقسمی وحشیانه با ملل مغلوبه رفتار کرده‌اند، که آن‌ها از ترس جان از مساکن و اوطان خود فرار کرده، هرکدام بطرفی رفته‌اند؛ بنابراین عقیده دارند مردمی که ربّ‌النوع آسور را پرستش می‌کردند، بطرف قسمت وسطای رود دجله و کوهستان‌های مجاور آن رفته شالوده دولت آسور را نهادند. مهاجرت ابراهیم با طایفه خود به فلسطین و بالاخره هجوم هیکسوس هایِ سامی نژاد به مصر و تأسیس سلسله‌ای از فراعنه در آن مملکت نیز از نتایج غلبه ایلامیها بر ملل سامی نژاد بود. اما کینگ باین عقیده‌است، که غلبه ایلامیها در ممالک غربی دوام نیافته، زیرا ایلامیها، چون استعداد اداره کردن مملکتی را نداشتند و غلبه آن‌ها بیشتر به تاخت و تاز شبیه بود، نتوانستند ممالک مسخره را حفظ کنند.»
qas: answers: text: سومری‌ها و مردمان بنی سام
question: دِمورگان و سایر نویسندگان فرانسوی به‌این عقیده‌اند که غلبه ایلامی‌ها بر چه کسانی نتایج تاریخی زیادی دربرداشته‌ است؟

answers: text: مردمی که ربّ‌النوع آسور را پرستش می‌کردند
question: شالوده دولت آسور را چه کسانی نهادند؟

answers: text: سامی نژاد
question: مهاجرت ابراهیم با طایفه خود به فلسطین و بالاخره هجوم هیکسوس هایِ سامی نژاد به مصر از نتایج غلبه ایلامیها بر کدام ملل بود؟

answers: text: چون استعداد اداره کردن مملکتی را نداشتند و غلبه آن‌ها بیشتر به تاخت و تاز شبیه بود
question: به چه دلیل کینگ به این عقیده ‌است که غلبه ایلامیها در ممالک غربی دوام نیافته‌است؟

question: استان ایلام از شرق با کدام استان‌ها همسایه است؟

context: پادشاهی ایلام در اوج قدرت خود توانسته‌بود حتی بر بخش‌های مهمی از میانرودان (بین‌النهرین) هم چیرگی یابد، اما محدوده قدرت مرکزی ایلام شامل سراسر سرزمین ایران نمی‌شده‌است. این پادشاهی اتحادی بوده که ایل‌ها و طوایف منطقه را دربر می‌گرفته، اما چنین یکپارچگی می‌تواند به معنی امپراتوری نباشد. هرگاه ایلامیان قدرت داشتند، نقش مهمی در درگیری‌های سیاسی میان‌رودان بازی کرده و حتی بر بخش‌هایی از آن سرزمین ولو در زمان کوتاهی فرمان رانده‌اند. آن‌ها در حدود سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد میانرودان را به تصرف خود درآوردند و حکومت سومری را برای همیشه از صحنه تاریخ بیرون کردند. اما به‌طور کلی بیشتر زیر نفوذ و خراج‌گزار اقوام سامی و سومری میانرودان بودند.
qas: answers: text: حدود سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد
question: ایلامیان در چه سالی میانرودان را به تصرف خود درآوردند؟

answers: text: ایلامیان
question: چه کسانی در حدود سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد میانرودان را به تصرف خود درآوردند؟

answers: text: در حدود سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد
question: ایلامیان در چه سالی حکومت سومری را برای همیشه از صحنه تاریخ بیرون کردند؟

question: شهر ایلام در میان چه کوه‌هایی قرار دارد؟

context: بنیان‌گذار دودمان اَپَرتی که در حدود سال ۱۸۵۰ پیش از میلاد تشکیل شده بود، با تأکید بسیاری خود را «شاه» می‌نامید و هرگز خودش را «حاکم» نخواند. اما در لوحی که از سال اول فرمانروایی او به‌دست‌آمده، او خود را «خدا» می‌نامد. این نخستین و تنها باری است که یک فرمانروای ایلامی به مقام خدایی رسیده‌است. والتر هینتس دراین‌باره می‌گوید: «براساس این لوح می‌توان نتیجه گرفت که به قدرت رسیدن اپرت باید یک رویداد بی‌اندازه مهم باشد». البته بزودی این «خودخداانگاری» شاه کنار گذاشته شد و شاهان ایلامی خود را خادم و ابزار دست ایزدان می‌دانستند که از حمایت خاص آنان برخوردار بودند و هیچ‌گاه خود را همسنگ ایزدان به‌شمار نمی‌آوردند.
qas: answers: text: حدود سال ۱۸۵۰ پیش از میلاد
question: دودمان اَپَرتی در چه سالی تشکیل شده بود؟

answers: text: بنیان‌گذار دودمان اَپَرتی
question: کدام فرمانده ایلامی برای اولین بار خود را خدا خواند؟

answers: text: براساس این لوح می‌توان نتیجه گرفت که به قدرت رسیدن اپرت باید یک رویداد بی‌اندازه مهم باشد
question: والتر هینتس در مورد لوحی که بنیان‌گذار دودمان اَپَرتی در آن خود را خدا خواند چه گفت؟

question: بنیان‌گذار دودمان اَپَرتی چه نام داشت؟

context: فرانسوا والا در دانشنامهٔ ایرانیکا می‌نویسد: «جانشینی بر تخت شاهی حق پسر ارشد بود، اما یک عنصر مهم به آن اضافه شده بود: فرزندان حاصل از ازدواج درون‌خانوادگی بر فرزندان حاصل از ازدواج با غریبه‌ها تقدم داشتند. فرزندی که از وصلت پادشاه با یک شاهزاده خانم ایلامی، یعنی غریبه به دنیا می‌آمد مشروع بود ولی فرزندی که از وصلت پادشاه با خواهر خودش به دنیا می‌آمد مشروعیت بالاتری داشت». بنابراین پسر ارشدی که از ازدواج شاه با یک شاهزاده خانم خارج از خانواده به دنیا می‌آمد، می‌بایست تاج و تخت را به برادر کوچک‌تری که از ازدواج بعدی با خواهرش زاده می‌شد واگذار کند. پسری که از ازدواج شاه با دخترش به دنیا می‌آمد بالاترین درجهٔ مشروعیت را داشت. برای نمونه، خوتلوتوش اینشوشیناک حاصل ازدواج شوتروک نخونته و دخترش بود.
qas: answers: text: دخترش
question: خوتلوتوش اینشوشیناک حاصل ازدواج شوتروک نخونته با چه کسی بود؟

answers: text: خواهر خودش
question: طبق نوشته فرانسوا والا در دانشنامهٔ ایرانیکا فرزندی که از وصلت پادشاه با چه کسی به دنیا می‌آمد مشروعیت بالاتری داشت؟

answers: text: خوتلوتوش اینشوشیناک
question: حاصل ازدواج شوتروک نخونته و دخترش چه نام داشت؟

question: آثار تاریخی استان ایلام را نام ببرید؟