فلسفه اخلاق

context: فلسفه اخلاق، شاخه‌ای است از فلسفه که به استدلال درباره‌ی‌پرسش‌های بنیادین علم اخلاق می‌پردازد. درستی و نادرستی امور، شناخت امور خیر و شر، و بازشناسی فضایل، مسائل بنیادین اخلاق را تشکیل می‌دهند. پرسش از این مسائل بنیادین، منجر به شکل‌گیری دو حوزه نظری می‌شود: فرا اخلاق و اخلاق هنجاری؛ فلسفه اخلاق این دو حوزه را شامل می‌شود.
qas: answers: text: شاخه‌ای است از فلسفه که به استدلال درباره‌ی‌پرسش‌های بنیادین علم اخلاق می‌پردازد
question: فلسفه اخلاق چیست؟

answers: text: درستی و نادرستی امور، شناخت امور خیر و شر، و بازشناسی فضایل
question: چه مسائلی ، مسائل بنیادین اخلاق را تشکیل می‌دهد؟

answers: text: فرا اخلاق و اخلاق هنجاری
question: فلسفه اخلاق چه حوزه‌هایی را شامل می‌شود؟

question: بازشناسی فضایل در اخلاق به چه معناست؟

context: همچنین شرها و موارد اخلاقی وجود دارند که عقل به آن‌ها دسترسی ندارد، چرا که در نگاه درون دینی عقل نظری مدرک کلیات است و عقل عملی نیز در قالب همان کلیات به مصداق یابی می‌پردازد. با این تفاصیل نیاز به پیامبران از زمان کشف خیر و شر نوعی - اجتماعی نمی‌باشد، بلکه از آغاز هستی انسان نیاز به پیامبران برای نشان دادن این شرها و خیرها وجود دارد چرا که تنها پیامبران به منبع اصلی دانش یعنی خدا متصل هستند و به تمام جوانب نفس بشری و هستی احاطه دارند و گفته می‌شود که اولین و مهم‌ترین معلمین اخلاق پیامبران بودند.
qas: answers: text: مدرک کلیات
question: در نگاه درون دینی عقل نظری چگونه است؟

answers: text: در قالب همان کلیات به مصداق یابی می‌پردازد
question: عقل عملی در نگاه درون دینی چگونه است؟

answers: text: چرا که تنها پیامبران به منبع اصلی دانش یعنی خدا متصل هستند و به تمام جوانب نفس بشری و هستی احاطه دارند و گفته می‌شود که اولین و مهم‌ترین معلمین اخلاق پیامبران بودند.
question: چرا از آغاز هستی انسان نیاز به پیامبران برای نشان دادن این شرها و خیرها وجود دارد؟

answers: text: پیامبران
question: اولین و مهم‌ترین معلمین اخلاق چه کسانی بودند؟

question: خیر به چه معناست؟

context: حکم کردن به این که چه چیزی فی نفسه خوب است به این معناست که آن چیز ارزشمند است. ذهن انسان با عمل ارزش‌گذاری امور خیر و شر را پدیدمی‌آورد و در نتیجه به تقبیح و تحسین این امور می‌پردازد. نمی‌توان به‌طور قطع گفت که ارزش گذاری‌های این چنینی اصولاً قراردادی هستند یا به صورت غریزی موجودند. با این حال، وجود این دو مفهوم در تاریخ تفکر بشری غیرقابل انکار است. وجود این مفاهیم در ذهن انسان موجب شده‌است تا نظریات مختلف اخلاقی خیر و شر را به طرق گوناگون تعبیر کنند. برخی خیر را، خیر فرد می‌دانند؛ عده‌ای معتقدند که خیر همان خیر جمعی است و دیگرانی معتقدند که مفهوم خیر نسبت به موقعیت تاریخی و فرهنگی یک جامعه تعریف می‌شود. با وجود این عدم توافق، یک مفهوم در فلسفه اخلاق از اهمیت کلیدی برخوردار است و آن مفهوم خیر اعلی است. خیر اعلی یعنی بالاترین شکل خیر که انسان می‌تواند با حرکت به سوی آن اخلاقی تر عمل کند.
qas: answers: text: به این معناست که آن چیز ارزشمند است
question: حکم کردن به این که چه چیزی فی نفسه خوب است به چه معناست؟

answers: text: با عمل ارزش‌گذاری
question: ذهن انسان چگونه امور خیر و شر را پدیدمی‌آورد؟

answers: text: برخی خیر را، خیر فرد می‌دانند؛ عده‌ای معتقدند که خیر همان خیر جمعی است و دیگرانی معتقدند که مفهوم خیر نسبت به موقعیت تاریخی و فرهنگی یک جامعه تعریف می‌شود
question: نظریات مختلف اخلاقی خیر چگونه توسط انسان تعبیر می‌شود؟

answers: text: خیر اعلی
question: بالاترین شکل خیر که انسان می‌تواند با حرکت به سوی آن اخلاقی تر عمل کند چیست؟

question: تقبیح به چه معناست؟

context: هرچند که نمی‌توان به قطعیت گفت هر آنچه درست است خوب نیز هست اما به نظر می‌رسد که به لحاظ ارزشی این دو با هم تساوی دارند. یعنی ارزش درستی با ارزش خوبی برابری می‌کند با این تفاوت که خوبی مفهوم بسیار نسبی تر و شناورتری از درستی دارد. درستی و نادرستی امور با آثار عمل بر روی فرد انجام دهنده و دیگران در معرض عمل سر و کار دارد. فرد با ارتکاب عمل درست یا نادرست در وهله اول خود را در موقعیت اخلاقی قرار داده و با این فضا سنجیده می‌شود. در مرحله بعدی آثار عمل فرد می‌تواند بر احساسات دیگران کارگر افتد و همین‌طور می‌تواند سود و زیان مادی به دیگران وارد کند. در نتیجه در اطلاق ارزش درست یا نادرست برای یک امر باید به تأثیرات آن امر بر فرد عامل و نیز تأثیرات آن بر دیگران توجه کرد.
qas: question: ارزش درستی با ارزش خوبی در فلسفه اخلاق چگونه است؟

answers: text: فرد انجام دهنده و دیگران در معرض عمل
question: درستی و نادرستی امور با آثار عمل بر روی چه کسانی سر و کار دارد؟

answers: text: در موقعیت اخلاقی قرار داده و با این فضا سنجیده می‌شود
question: فرد با ارتکاب عمل درست یا نادرست در وهله اول خود را در چه موقعیتی قرار می‌دهد؟

answers: text: آثار عمل فرد می‌تواند بر احساسات دیگران کارگر افتد و همین‌طور می‌تواند سود و زیان مادی به دیگران وارد کند
question: فرد با ارتکاب عمل درست یا نادرست در وهله دوم در چه موقعیتی قرار می‌گیرد؟

answers: text: تأثیرات آن امر بر فرد عامل و نیز تأثیرات آن بر دیگران
question: در اطلاق ارزش درست یا نادرست برای یک امر باید به چه چیزی توجه کرد؟

question: ارتکاب عمل به چه معناست؟

context: این نظام اخلاقی با این اصل آغاز می‌شود که اگر آدمی بداند راه زندگانی نیک چیست بر همین مبنا نیز عمل خواهد کرد. در واقع شر و بدکاری نتیجه جهل آدمی یا عدم شناسایی خیر است. اما مشکل در شناسایی همین خیر یا حقیقت است، دیده‌ایم که آدمیان تفاسیر و دیدگاه‌های متفاوتی در این مورد دارند. افلاطون پاسخ را در طی مراتبی در معارفی نظیر ریاضیات و فلسفه برای پروراندن عقل می‌داند، البته می‌پذیرد که کسانی برحسب اقبال خوش و کورکورانه نیز به زندگی خوش دست می‌یابند، در واقع هم عادات فاضلانه و هم معرفت هر دو کمک‌کننده هستند. دومین رکن «مطلق انگاری» است بدین معنی که فقط یک زندگی خوب برای آدمی قابل تصور است. اما به هر دو رکن نقدهایی وارد است، دزدی که دست به دزدی می‌زند دزدی را حداقل برای خود نیک می‌پندارد با اینکه می‌داند از نگاه اجتماعی این کار خطا است، پس صرف معرفت باعث بروز اعمال اخلاقی نمی‌شود. مسئله بعد عدم توانایی حصول معرفت برای همه افراد با استعدادهای معرفتی گوناگون است، او تنها عملی را اخلاقی می‌دانست که بر حسب عادت و جاهلانه نباشد و شخص مسئول اعمال خود باشد
qas: answers: text: اگر آدمی بداند راه زندگانی نیک چیست بر همین مبنا نیز عمل خواهد کرد
question: نظام اخلاقی با چه اصلی آغاز می‌شود؟

answers: text: جهل آدمی یا عدم شناسایی خیر
question: طبق اصل نظام اخلاقی شر و بدکاری نتیجه چیست؟

answers: text: او تنها عملی را اخلاقی می‌دانست که بر حسب عادت و جاهلانه نباشد و شخص مسئول اعمال خود باشد
question: افلاطون چه عملی را اخلاقی می‌دانست؟

question: افلاطون کیست؟

context: مانند کلبیان اینان نیز از اضمحلال دولت شهرهای یونان تنگدل و افسرده بودند و اندرزهایی برای نیل به رستگاری شخصی در یک دنیای خردکننده ارائه دادند. در یک جمله: یاد بگیر نسبت به تأثیرات خارجی سهل گیر و بی اعتنا باشی! در واقع خیر و شر در درون توست و دیگر افراد فقط کنترل خارجی بر ما دارند. فقط اراده است که خوب بد است، این نظریه که البته پیچیدگی‌های خاص خود را نیز دارد بر مبنای تقدیر و از پیش تعیین شدگی امور بدست خداوند بنا شده‌است پس باید اراده خود را با ارادهٔ او هماهنگ ساخت و از بند خواستن و به دنبال شهوات رفتن آزاد شد. سه مشکل اصلی در این مذهب عبارتند از: (۱) مشکل منطقی در رویارویی مفاهیم اختیار و سر نوشت (۲) بی‌قیدی نتایجی مثبت دارد که بر خلاف عقل عرفی است (۳) این اصول مناسب شرایطی خاص هستند. بررسی کامل این مذهب به تفکری جدی در مورد اختیار و ارادهٔ آزاد نیاز دارد که در صفحات اندک نمی‌گنجد.
qas: answers: text: کلبیان
question: یاد بگیر نسبت به تأثیرات خارجی سهل گیر و بی اعتنا باشی از چه کسانی است؟

answers: text: خیر و شر در درون توست و دیگر افراد فقط کنترل خارجی بر ما دارند. فقط اراده است که خوب بد است
question: یاد بگیر نسبت به تأثیرات خارجی سهل گیر و بی اعتنا باشی در واقع به چه معناست؟

answers: text: تقدیر و از پیش تعیین شدگی امور بدست خداوند بنا شده‌است پس باید اراده خود را با ارادهٔ او هماهنگ ساخت و از بند خواستن و به دنبال شهوات رفتن آزاد شد
question: نظریه یاد بگیر نسبت به تأثیرات خارجی سهل گیر و بی اعتنا باشی بر چه مبنایی است؟

answers: text: (۱) مشکل منطقی در رویارویی مفاهیم اختیار و سر نوشت (۲) بی‌قیدی نتایجی مثبت دارد که بر خلاف عقل عرفی است (۳) این اصول مناسب شرایطی خاص هستند. بررسی کامل این مذهب به تفکری جدی در مورد اختیار و ارادهٔ آزاد نیاز دارد که در صفحات اندک نمی‌گنجد
question: سه مشکل اصلی در مذهب کلبیان چیست؟

question: یونان در کجا واقع شده‌است؟

context: او با تکیه بر سنت رواقیون و همچنین دکارت دو اصل را یافته بود: (۱) موجبیت مطلق بدین معنی که اعمال لحظهٔ حال ما حاصل قوانین طبیعت و تجربه گذشته‌است (۲) امور اعتباری و نسبی هستند و هیچ چیز فی نفسه خوب یا بد نیست. او زندگی خوب را داشتن طرز تلقی و حالتی خاص نسبت به جهان که دو بخش انفعالی-احساسی و عقلانی دارد می‌دانست. قسمت عقلانی این حقیقت که موجبیت مطلق بر عالم حکم فرماست و بخش احساسی پذیرفتن این امر در درون خود. به این شکل اولاً انسان نسبت به دیگران همدلی پیدا می‌کند و از آن‌ها رنج نمی‌بیند چرا که آن‌ها را مقصر نمی‌داند ثانیاً خود را مقصر نمی‌داند و درد پشیمانی که بزرگترین رنج است را نیز متحمل نمی‌شود و در نهایت اینکه برای امور اعتباری نظیر ثروت و مقام و شان اجتماعی خود را به زحمت نمی‌اندازد. شاید بتوان فلسفهٔ اخلاقی اسپینوزا را یکی از فلسفه‌های انسان انگارانه دانست که تا به امروز نیز در بین عالمان و فضلای غرب حتی معتقدان به نحلهٔ نیهیلیسم مورد قبول بوده‌است.
qas: answers: text: یکی از فلسفه‌های انسان انگارانه
question: فلسفهٔ اخلاقی اسپینوزا چگونه می‌دانند؟

answers: text: در بین عالمان و فضلای غرب حتی معتقدان به نحلهٔ نیهیلیسم
question: فلسفهٔ اخلاقی اسپینوزا در بین چه کسانی مورد قبول بوده‌است؟

answers: text: فلسفهٔ اخلاقی اسپینوزا
question: یکی از فلسفه‌های انسان انگارانه که در بین عالمان و فضلای غرب حتی معتقدان به نحلهٔ نیهیلیسم مورد قبول بوده‌است را نام ببرید؟

question: دکارت کیست؟

context: فراطبیعت گرایی تقریباً ابتدایی‌ترین نظام کامل اخلاقی است که بشر به آن دست یافته. این دیدگاه پایه اخلاقی ادیان بوده‌است و از دل نظام اخلاقی دینی به فلسفه اخلاق وارد شده‌است. بسیاری بر آنند که اصولاً فلسفه اخلاق این همان است با اندیشه دینی. هرچند که گزاره مذکور کاملاً مردود است اما گویای اهمیت این ریشه اخلاقیات نیز هست. فراطبیعت گرایی ناظر بر نظریه فرمان الهی است. به این معنا که آن چیزی درست و خوب است که خداوند به آن امر کند و آن چیزی نادرست و شر است که خداوند ما را از آن نهی کند. در نتیجه فراطبیعت گرایی گرایشی است از فلسفه اخلاق که تحت تأثیر فرامین الهی شکل گرفته‌است.
qas: answers: text: فراطبیعت گرایی
question: ابتدایی‌ترین نظام کامل اخلاقی کدام است؟

answers: text: تقریباً ابتدایی‌ترین نظام کامل اخلاقی است که بشر به آن دست یافته
question: فراطبیعت گرایی چیست؟

answers: text: فراطبیعت گرایی
question: پایه اخلاقی ادیان چیست؟

answers: text: نظریه فرمان الهی
question: فراطبیعت گرایی ناظر بر چیست؟

question: فلسفه به چه معناست؟

context: همچنین فراطبیعت گرایان معتقد به عینیت اخلاقند. یعنی اخلاقیات وجود خارجی و عینی دارند و نمود آن‌ها همان مفهوم تکلیف الهی است. با فرض عینی بودن اخلاقیات لاجرم باید پذیرفت که برای تکالیف عینی اخلاقی باید منبعی وجود داشته باشد. این منبع نمی‌تواند غیر شخص باشد؛ زیرا غیر شخص فروتر از شخص است و آن که فروتر از شخص است نمی‌تواند برای شخص تکلیفی تعیین کند؛ و این منبع نمی‌تواند خود هر فرد باشد زیرا فرد می‌تواند خود را از قید هر تکلیفی برهاند و مکلف به هیچ چیز نباشد؛ و نیز این منبع نمی‌تواند جامعه باشد زیرا این‌ها اگر ما را به انجام کاری غیراخلاقی وادارند هیچ حجیت اخلاقی برای ما ندارند. در نتیجه تنها خدا می‌ماند که می‌تواند منشأ تکالیف ما باشد.
qas: answers: text: معتقد به عینیت اخلاقند
question: فراطبیعت گرایان در مورد اخلاق به چه معتقدند؟

answers: text: یعنی اخلاقیات وجود خارجی و عینی دارند و نمود آن‌ها همان مفهوم تکلیف الهی است
question: فراطبیعت گرایان معتقد به عینیت اخلاقند به چه معناست؟

answers: text: زیرا غیر شخص فروتر از شخص است و آن که فروتر از شخص است نمی‌تواند برای شخص تکلیفی تعیین کند
question: چرا برای تکالیف عینی اخلاقی منبع نمی‌تواند غیر شخص باشد؟

answers: text: زیرا فرد می‌تواند خود را از قید هر تکلیفی برهاند و مکلف به هیچ چیز نباشد
question: چرا برای تکالیف عینی اخلاقی منبع نمی‌تواند خود هر فرد باشد؟

answers: text: زیرا این‌ها اگر ما را به انجام کاری غیراخلاقی وادارند هیچ حجیت اخلاقی برای ما ندارند
question: چرا برای تکالیف عینی اخلاقی منبع نمی‌تواند جامعه باشد؟

answers: text: در نتیجه تنها خدا می‌ماند که می‌تواند منشأ تکالیف ما باشد
question: برای تکالیف عینی اخلاقی تنها منبع چیست؟

question: جامعه به چه معناست؟

question: منظور از تکالیف عینی چیست؟

context: مسئله مهمی که برای فراطبیعت گرایان مطرح است این است که چگونه می‌توان از خواست خداوند با خبر شد؟ سیر تطور فراطبیعت گرایی مسیحی جوابی تقریباً جامع به این سؤال داده‌است اما متأسفانه به سبب ضعف فلاسفه یهودی در امور فلسفه اخلاق در فلسفه این دین هیچ جواب مشخصی نمی‌توان یافت. پاسخ این سؤال از منظر مسلمانان در چهار چیز میتوان نام برد (وحی)که از تعالیم قرآن و انبیا الهی بدست می آید،(عقل) و (قلب) و شهود قلبی است و مسیحیان در چهار چیز خلاصه می‌شود: کتاب مقدس، کلیسا، نیایش و عقل. کتاب مقدس از این منظر بنیان سه شاخصه بعدی است و به ترتیب اهمیت دیگر شاخصه‌ها منظم شده‌اند.
qas: answers: text: کتاب مقدس، کلیسا، نیایش و عقل
question: سیر تطور فراطبیعت گرایی مسیحی در چیست؟

answers: text: (وحی)که از تعالیم قرآن و انبیا الهی بدست می آید،(عقل) و (قلب) و شهود قلبی
question: سیر تطور فراطبیعت گرایی از منظر مسلمانان چیست؟

answers: text: به سبب ضعف فلاسفه یهودی در امور فلسفه اخلاق در فلسفه این دین هیچ جواب مشخصی نمی‌توان یافت
question: سیر تطور فراطبیعت گرایی از منظر یهودیان چیست؟

question: وحی چیست؟

context: طبیعتی که مد نظر طبیعت گرایان است گاه به معنای کل کیهان استفاده شده و گاه به معنای طبیعت بشر. اما تا پیش از قرن بیستم غالباً تصور می‌شد که خداوند واضع و منشأ قانون طبیعی و به تبع آن اخلاق طبیعی است. برخی نیز معتقد بودند که خداوند خود حالّ در طبیعت یا حتی عین طبیعت است. در قرون وسطی این اندیشه باب گشت که خداوند خالقی است که خود خارج از مخلوقش قرار دارد و خلق خدا همین طبیعت است و در نتیجه خدا در طبیعت نیست. اواخر قرن نوزدهم با درآمدن علم و فلسفه از زیر یوغ دین، این علوم تغییرات عمیقی کردند. در این میان اندیشه اخلاقی طبیعت‌گرا نیز بی نصیب نماند. در حقیقت در اوایل قرن بیستم نگاه اخلاق طبیعی از زیر نگاه خدا درآمد و خود طبیعت را به مثابه آن کل اخلاقی مفروض شد.
qas: answers: text: اواخر قرن نوزدهم
question: در چه قرنی علم و فلسفه از دین جدا شدن؟

answers: text: خداوند خالقی است که خود خارج از مخلوقش قرار دارد و خلق خدا همین طبیعت است و در نتیجه خدا در طبیعت نیست
question: در قرون وسطی چه اندیشه‌ای در مورد خدا و طبیعت باب گشت؟

answers: text: غالباً تصور می‌شد که خداوند واضع و منشأ قانون طبیعی و به تبع آن اخلاق طبیعی است
question: تا پیش از قرن بیستم در مورد طبیعت و خداوند چه تصوری بود؟

question: طبیعت‌گرا به چه کسانی گفته می‌شود؟

context: کانت معتقد بود که ارادهٔ خیر و حسن نیت تنها مفهوم ذاتاً خوب است و معنی حسن نیت، انجام وظیفه است، تنها دلیل موجه برای ادای وظیفه همان وظیفه بودن آن است و هیچ دلیل دیگری نباید داشته باشد، و اگر کسی از ترس مجازات یا به امید پاداش ادای وظیفه کند، تکلیف خود را انجام نداده‌است. کانت در این زمینه گفته‌است: «من خواب می‌دیدم و می‌پنداشتم که زندگی تمتع است چون بیدار شدم دیدم وظیفه است.» تکلیف عملی است که شخص برای متابعت از قاعدهٔ کلی انجام می‌دهد. به عبارتی دیگر تکلیف احترام به قانون است. قاعدهٔ اخلاقی اصلی کانت این است که شخص باید همواره چنان عمل کند که گویی شیوهٔ عمل او قانون فراگیر طبیعت خواهد شد و همواره و همه‌وقت قانون کلی خواهد بود. قاعدهٔ اساسی دیگر در فلسفهٔ کانت بیان می‌کند که انسان غایت فی نفسه است و باید با هر انسانی، خواه خود و خواه دیگران به عنوان غایت رفتار کرد نه وسیلهٔ رسیدن به هدف.
qas: answers: text: کانت
question: من خواب می‌دیدم و می‌پنداشتم که زندگی تمتع است چون بیدار شدم دیدم وظیفه است گفته چه کسی است؟

answers: text: فلسفهٔ کانت
question: انسان غایت فی نفسه است و باید با هر انسانی، خواه خود و خواه دیگران به عنوان غایت رفتار کرد نه وسیلهٔ رسیدن به هدف سخن کیست؟

answers: text: شخص باید همواره چنان عمل کند که گویی شیوهٔ عمل او قانون فراگیر طبیعت خواهد شد و همواره و همه‌وقت قانون کلی خواهد بود
question:  قاعدهٔ اخلاقی اصلی کانت چیست؟

question: کانت در چه تاریخی متولد شده‌است؟

context: سود انگاری (فایده‌گرایی) که هنوز هم در آمریکا و انگلیس محبوبیت دارد مسیر طولانی و پرتاب و توانی را طی کرده‌است. اصلی بنیادین ناظر به قلب این مکتب این‌گونه است: یک عمل تا آنجا که در جهت حصول و تولید بزرگترین خوشی و سعادت برای بزرگترین عده است درست و حق است. اگر سعادت را لذت بگیریم سودانگاری به لذت انگاری تقلیل می‌یابد. یکی از نتایج مهم حاصله جدایی نیت فاعل و نتیجهٔ فعل فاعل از هم است. این نظریه اخلاقی نوعی فلسفهٔ سیاسی که همان حکومت دمکراتیک است را نیز در پی خواهد داشت. مبارزه برای حق انتخابات زنان و آزادی‌های انسانی از نتایج تلاش معتقدین به این مذهب بوده‌است. همچنان انتقاداتی در مورد اراده آزاد و تعریف سود حقیقی به این مذهب نیز وارد است. از چهره‌های اصلی بنیان‌گذار این مذهب می‌توان جرمی بنتام و جان استوارت‌میل را نام برد.
qas: answers: text: فایده‌گرایی
question: سود انگاری نام دیگر چیست؟

answers: text: یک عمل تا آنجا که در جهت حصول و تولید بزرگترین خوشی و سعادت برای بزرگترین عده است درست و حق است
question: اصلی بنیادین ناظر به قلب مکتب سود انگاری (فایده‌گرایی) چیست؟

answers: text: نوعی فلسفهٔ سیاسی که همان حکومت دمکراتیک است
question: نظریه اخلاقی سود انگاری (فایده‌گرایی) چه نوع فلسفه‌ای است؟

answers: text: جرمی بنتام و جان استوارت‌میل
question: از چهره‌های اصلی بنیان‌گذار سود انگاری (فایده‌گرایی) چه کسانی هستند؟

question: جرمی بنتام کیست؟

question: جان استوارت‌میل کیست؟