تیمور 

context: تیمور گورکانی (۷۱۵–۷۸۳ ه‍.خ / ۷۳۶–۸۰۷ ه‍.ق / ۱۳۳۶–۱۴۰۵ م) فاتح تُرکی-مغولی، نخستین امیر گورکانی (تیموری) و پایه‌گذار این دودمان است، که در بیش‌تر سرزمین‌های آسیای مرکزی و غربی فرمان راند. امپراتوری تیموری یا امپراتوری گورکانی دودمانی ترک‌تبار با فرهنگی ایرانی بود. تیمور در زبان جغتایی به معنای «آهن» است و از او با القاب «امیر تیمور»، «تیمور لنگ»، «تیمور گورکانی» و «صاحبقران» یاد شده‌است. عمدتاً از وی به خاطر فتوحات بی رحمانه از هند و روسیه تا دریای مدیترانه و برای دستاوردهای فرهنگی امپراتوری گورکانی یاد می‌شود.
qas: answers: text: فاتح تُرکی-مغولی، نخستین امیر گورکانی (تیموری) و پایه‌گذار این دودمان است
question: تیمور گورکانی کیست؟

answers: text: آهن
question: تیمور در زبان جغتایی به چه معناست؟

answers: text: «امیر تیمور»، «تیمور لنگ»، «تیمور گورکانی» و «صاحبقران»
question: القاب تیمور گورکانی چیست؟

answers: text: به خاطر فتوحات بی رحمانه از هند و روسیه تا دریای مدیترانه و برای دستاوردهای فرهنگی امپراتوری گورکانی یاد می‌شود
question: از تیمور گورکانی عمدتا به چه دلیلی یاد می‌شود؟

answers: text: تیمور گورکانی
question: تیمور لنگ از القاب چه کسی است؟

answers: text: تیمور گورکانی
question: نخستین امیر گورکانی و پایه‌گذار دودمان گورکانی چه کسی است؟

answers: text: تیمور گورکانی
question: صاحبقران از القاب چه کسی است؟

answers: text: دودمانی ترک‌تبار با فرهنگی ایرانی
question: امپراتوری تیموری چه دودمانی بود؟

question: دریای مدیترانه با کدام کشورها مرز مشترک دارد؟

answers: text: ۷۱۵–۷۸۳ ه‍.خ / ۷۳۶–۸۰۷ ه‍.ق / ۱۳۳۶–۱۴۰۵ م
question: تیمور گورکانی در چه بازه زمانی می‌زیسته‌است؟

question: تیمور گورکانی در کجا متولد شده بود؟

question: صاحبقران به چه معناست؟

context: در سال ۸۰۰ تیمور سرزمین فارس، بخشی از عراق و آذربایجان را گرفت و سلسلهٔ جلایریان را نیز منقرض کرد. آنگاه رو به خزر نهاد و اهالی برخی از شهرهای آن را به قتل رساند. در سال ۷۹۵ ه‍.ق بعد از انقراض مظفریان متوجه آسیای کوچک شد. در سال ۸۰۰ (۷۷۶ ه‍.خ) هند را فتح کرد و دهلی را به تصرف درآورد. با عثمانیان نیز جنگ‌ها کرد و در سال ۸۰۴ (۷۸۰ ه‍.خ) بایزید عثمانی را به اسارت بگرفت. تیمور در سال ۸۰۷ (۷۸۳ ه‍.خ) به سمرقند پایتخت خویش برگشت، عزم تسخیر چین را نمود ولی اجل مهلتش نداد و در سال ۸۰۷ (۷۸۳ ه‍.خ) در ۶۹ سالگی در قزاقستان درگذشت. پس از مرگ تیمور فرزندان او به وصیتی که کرده بود مبنی بر اینکه پیرمحمد جهانگیر جانشینش شود، عمل نکردند و بین فرزندان و نوادگان اختلاف افتاد. این اختلافات باعث این شد روز به روز قدرت تیموریان کمتر شود و زمینه انحطاط آنان را فراهم آورد. در نهایت حکومت تیموریان توسط شیبانیان از میان رفت.
qas: answers: text: جلایریان
question: تیمور کدام سلسله را منقرض کرد؟

answers: text: ۸۰۰
question: تیمور در چه سالی سرزمین فارس، بخشی از عراق و آذربایجان را گرفت؟

answers: text: ۷۹۵ ه‍.ق
question: انقراض سلسله مظفریان در چه سالی اتفاق افتاد؟

answers: text: ۸۰۰ (۷۷۶ ه‍.خ)
question: تیمور در چه سالی هند را فتح کرد؟

answers: text: ۸۰۴ (۷۸۰ ه‍.خ)
question: تیمور در چه سالی بایزید عثمانی را به اسارت گرفت؟

answers: text: سمرقند
question: پایتخت پایتخت در سال ۸۰۷ (۷۸۳ ه‍.خ) کدام شهر بود؟

answers: text: ۶۹
question: تیمور در چند سالگی درگذشت؟

answers: text: ۸۰۷ (۷۸۳ ه‍.خ)
question: تیمور در چه سالی درگذشت؟

answers: text: قزاقستان
question: تیمور در سال ۸۰۷ (۷۸۳ ه‍.خ) در ۶۹ سالگی در کجا فوت شد؟

answers: text: پیرمحمد جهانگیر
question: وصیت تیمور در مورد جانشینش چه کسی بود؟

answers: text: شیبانیان
question: حکومت تیموریان توسط چه کسانی از بین رفت؟

question: شیبانیان چه کسانی بودند؟

question: پایتخت قزاقستان کدام شهر است؟

question: قزاقستان در کجا قرار دارد؟

context: تیمور در خانواده‌ای از قبایل برلاس، یک قبیله ترک با اصالت مغول، در فرارود (ماوراءالنهر) و در شهر «کش» - از توابع سمرقند در ترکستان (آسیای مرکزی و ازبکستان فعلی)- در ۷۳۶ ه‍.ق / ۱۳۳۵ م. متولد گردید و خیلی زود در سوارکاری و تیراندازی مهارت یافت. پدرش تراغای از ملاکین متوسط شهر کش بود. در ۷۶۱ ه‍.ق / ۱۳۶۰ م. فردی به نام تغلق تیمور، از نوادگان جغتای، از ترکستان به ماوراءالنهر لشکر کشید. حاجی برلاس که دفاع از شهر کش - بعدها «شهر سبز» خوانده شد - را در مقابل این مهاجم دشوار یافت، دفاع از ولایت را به پسر تراغای - تیمور گورکان - سپرد. تیمور که در چنین آشوبی قدم به صحنه حوادث گذاشت در آن هنگام ۲۵ سال داشت. او از همان آغاز کار توانست با زیرکی و سیاست و با اظهار اطاعت نسبت به مهاجمان، شهر کش را از قتل و غارت نجات دهد. سپس با امیر حسین - نوادهٔ قزغن در کابل - بنای دوستی گذاشت و بالاخره خواهر او - اولجای ترکان - را به عقد ازدواج خود درآورد.
qas: answers: text: آسیای مرکزی و ازبکستان فعلی
question: سمرقند شامل کدام مناطق امروزی است؟

answers: text: خانواده‌ای از قبایل برلاس، یک قبیله ترک با اصالت مغول
question: تیمور در چه خانواده‌ای به‌دنیا آمد؟

answers: text: ماوراءالنهر
question: فرارود چیست؟

answers: text: از توابع سمرقند در ترکستان (آسیای مرکزی و ازبکستان فعلی)-
question: شهر کش در کجا واقع شده بود؟

answers: text: ۷۳۶ ه‍.ق / ۱۳۳۵ م
question: تیمور در چه سالی متولد شده‌است؟

answers: text: تراغای از ملاکین متوسط شهر کش بود
question: پدر تیمور چه کسی بود؟

answers: text: با امیر حسین - نوادهٔ قزغن در کابل - بنای دوستی گذاشت و بالاخره خواهر او - اولجای ترکان - را به عقد ازدواج خود درآورد
question: تیمور با چه کسی ازدواج کرد؟

answers: text: امیر حسین - نوادهٔ قزغن در کابل -
question: اولجای ترکان همسر تیمور خواهر چه کسی بود؟

answers: text: نوادگان جغتای
question: تغلق تیمور از نوادگان چه کسی بود؟

question: ازبکستان در کجا واقع شده‌است؟

question: کابل در کجا واقع شده‌است؟

question: پایتخت ازبکستان کدام شهر است؟

question: جغتای چه کسی بود؟

context: تیمور به سبب همین خویشاوندی در خانوادهٔ امیر حسین به «گورکان» (به معنای داماد) مشهور شد. با این حال دوستی تیمور با امیر حسین دیری نپایید و با مرگ اولجای ترکان جنگ بین این دو امیر اجتناب‌ناپذیر شد. در آخرین نبرد، قلعهٔ هندوان نزدیک بلخ، به محاصرهٔ سپاه تیمور درآمد و امیر حسین مغلوب شد و به قتل رسید. با این پیروزی، تیمور در بلخ به فرمانروایی مستقل رسید (رمضان ۷۷۱ ه‍.ق / آوریل ۱۳۷۰ م) و خود را صاحبقران خواند. چهار تن از زنان امیر حسین را نیز به ازدواج خود درآورد و باقی را به سرداران بخشید. پس از آن به ماوراءالنهر رفت و سمرقند را پایتخت خویش ساخت.
qas: answers: text: داماد
question: گورکان به چه معناست؟

answers: text: قلعهٔ هندوان نزدیک بلخ، به محاصرهٔ سپاه تیمور درآمد و امیر حسین مغلوب شد و به قتل رسید
question: در آخرین نبرد بین امیر حسین نوادهٔ قزغن در کابل و تیمور گورکانی چه شد؟

answers: text: رمضان ۷۷۱ ه‍.ق / آوریل ۱۳۷۰ م
question: در چه تاریخی تیمور در بلخ به فرمانروایی مستقل رسید؟

answers: text: صاحبقران
question: تیمور بعد از اینکه به فرمانروایی مستقل در بلخ رسید خود را چه خواند؟

answers: text: دیری نپایید و با مرگ اولجای ترکان جنگ بین این دو امیر اجتناب‌ناپذیر شد
question: دوستی تیمور با امیر حسین چقدر طول کشید؟

question: بلخ شامل کدام مناطق امروزی است؟

context: تیمور پس از ۳۶ سال سلطنت و بر جا گذاشتن قلمروی گسترده از خود ۳۱ پسر، نوه، نبیره و نبیره‌زاده باقی گذاشت. تیمور از ۷۷۸ ه‍.ق / ۱۳۷۷ م. تا هنگام مرگش در ۸۰۷ ه‍.ق / ۱۴۰۵ م، به مدت ۲۹ سال، جهانی را با تهاجمات و یورش‌های مکرر و با خشونتی وصف‌ناپذیر، در هم کوبید و بنیان تیموریان ایران را گذاشت که بلافاصله پس از مرگش، انحطاط و زوال و تجزیهٔ آن آغاز شد. بدین ترتیب فتوحات تیمور که به قیمت خونریزی‌های دهشت‌بار و ویرانی‌های بسیار به دست آمد، دیری نپایید. قلمرو تیمور با ظهور دو طایفهٔ ترکمان - قراقویونلو و آق قویونلو - تجزیه و بعدها توسط دولت صفوی یکپارچه و متمرکز شد. هر چند به واسطهٔ ظهیرالدین محمد بابر، از نوادگان تیمور، دودمان شاهی گورکانیان هند یا «امپراتوری مغول هند» در سرزمین هندوستان بنا گذاشته شد که سرنوشت گورکانیان در هند بسیار متفاوت بود.
qas: answers: text: ۳۶
question: دوره سلطنت تیمور چند سال به طول انجامید؟

answers: text: ۳۱
question: تیمور از خود چند پسر، نوه، نبیره و نبیره‌زاده باقی گذاشت؟

answers: text: تیمور
question: بنیان تیموریان ایران را چه کسی گذاشت؟

answers: text: دو طایفهٔ ترکمان - قراقویونلو و آق قویونلو
question: قلمرو تیمور با ظهور چه کسانی تجزیه شد؟

answers: text: ظهیرالدین محمد بابر
question: دودمان شاهی گورکانیان هند یا امپراتوری مغول هند در سرزمین هندوستان توسط چه کسی بنا گذاشته شد؟

answers: text: تیمور
question: ظهیرالدین محمد بابر از نوادگان چه کسی است؟

answers: text: دودمان شاهی گورکانیان هند یا «امپراتوری مغول هند»
question: ظهیرالدین محمد بابر، از نوادگان تیمور کدام دودمان را بنا گذاشت؟

question: قراقویونلو بر کدام نواحی ایران مسلط بودند؟

question: آق قویونلو بر کدامنواحی ایران تسلط داشتند؟

context: تیمور به رسم ایلیاتی درون چادر یا اگر هم در قصر سلطنتی بود روی زمین غذا می‌خورد. چون از نسل صحراگردان آسیای مرکزی بود غذای او اغلب کباب گوشت کره اسب بود. پیرو یکی از مذاهب اهل تسنن بود و به گفتهٔ خودش از چهل‌سالگی حتی یک‌وقت از پنج وقت نمازش قضا نمی‌شد مگر در هنگام جنگ. او برای ساختن سمرقند و قصرها و مساجد آن از تمام شهرهای ایران هنرمندان و صنعتگران را به آن جا برد. وقتی می‌خواست شهر زادگاه خویش کَش را تجدید بنا کند، دو تن از معماران به او قول داده بودند، که در موقع معینی ساختمانی را تمام خواهند کرد، اما موفق نشدند، تیمور آن دو را گردن زد. در ادارهٔ کشور و انتصاب فرماندهان ویژگی‌هایی داشت که به خوبی جدیت او را نمایان می‌ساخت. کسی را به فرماندهی سپاه انتخاب می‌کرد، که از نظر منش و شخصیت سنگدل‌تر، دیندارتر و بی‌رحم‌تر باشد.
qas: answers: text: یکی از مذاهب اهل تسنن
question: تیمور پیرو کدام مذهب بود؟

answers: text: کسی را به فرماندهی سپاه انتخاب می‌کرد، که از نظر منش و شخصیت سنگدل‌تر، دیندارتر و بی‌رحم‌تر باشد
question: تیمور چه کسانی را به فرماندهی سپاه انتخاب می‌کرد؟

answers: text: کباب گوشت کره اسب
question: غذای تیمور اغلب چه بود؟

answers: text: به رسم ایلیاتی درون چادر یا اگر هم در قصر سلطنتی بود روی زمین غذا می‌خورد
question: تیمور چگونه غذا می‌خورد؟

question: مذاهب اهل تسنن را نام ببرید؟

question: تیمور چگونه فوت شد؟

context: شهر اصفهان از نظر آبادی و صنعت و هنر در مرکز فلات ایران برای کلیهٔ کسانی که به ایران هجوم می‌آوردند، مورد توجه بود. تیمور زمانی که در خراسان بود دچار نوعی بیماری شد که پزشکان تشخیص دادند که این بیماری ناشی از گرمی مزاج است و تنها آبلیموی شیراز است که رفع این بیماری می‌کند. تیمور از این جهت نامه‌ای به شاه منصور از آل مظفر فرستاد و از او خواست، که چندین ظرف بزرگ آبلیموی شیراز به‌سرعت به خراسان بفرستد. شاه منصور در جواب تیمور نوشت: «من دکان عطاری ندارم که تو مرا تحقیر می‌کنی و خیال می‌کنی که از نسل چنگیز هستی و من برای تو آب لیمو بفرستم. این کار خیال باطلی است. اگر هم آبلیموفروش بودم برای تو نمی‌فرستادم.» در آن زمان آل مظفر بر کرمان، شیراز، اصفهان و خوزستان فرمانروا بودند و مرکز حکومت آنان شیراز بود. حاکم اصفهان عموی سلطان زین‌العابدین پادشاه مظفر بود و نظر داشت که اگر تیمور به اصفهان حمله کند ما باید دروازه‌های شهر را روی او باز کنیم ولی شاه منصور مظفری اعتقاد داشت که باید در مقابل تیمور ایستادگی کرد.
qas: answers: text: مظفر
question: شاه منصور از کدام آل بود؟

answers: text: کرمان، شیراز، اصفهان و خوزستان
question: آل مظفر بر کدام نواحی ایران فرمانروایی می‌کرد؟

answers: text: شیراز
question: مرکز حکومت آل مظفر کجا بود؟

question: گرمی مزاج چیست؟

context: در آن موقع اصفهان دارای دیوار و برج و باروی محکمی بود که قطر آن، آن قدر پهن بود که یک گاری می‌توانست روی دیوار شهر حرکت کند. تیمور لنگ از راه همدان و گلپایگان خود را به سِدهٔ اصفهان (خمینی شهر کنونی، شهری نزدیک اصفهان) رسانید و در آنجا پس از کسب اطلاعات وسیعی از وضعیت اصفهان، شهر را از بهار سال ۷۸۹ ه‍.ق محاصره کرد. علمای شهر به اتفاق حاکم شهر توافق کردند که از تیمور امان بخواهند و در عوض به او باج و خراج بدهند تا شهر دچار قتل و کشتار نشود. در این موقع امیرمنصور مظفری برای جمع‌آوری سپاه از طریق شیراز به خوزستان به‌ویژه دزفول رفت.
qas: answers: text: خمینی شهر کنونی، شهری نزدیک اصفهان
question: سِدهٔ اصفهان شامل کدام منطقه کنونی است؟

answers: text: همدان و گلپایگان
question: تیمور لنگ از چه راهی خود را به سِدهٔ اصفهان رسانید؟

answers: text: بهار سال ۷۸۹ ه‍.ق
question: شهر سِدهٔ اصفهان توسط تیمور از چه زمانی تحت محاصره قرار گرفت؟

answers: text: خوزستان
question: دزفول در کدام استان واقع شده است؟

question: همدان در کجا واقع شده‌است؟

context: پس از این قتل‌عام، تیمور با سپاهیان خود به سمت شیراز حرکت کرد. اهالی شهر دروازه‌ها را گشودند در حالی که ملک منصور از آل مظفر در دزفول بود. او بعد از آن که هر کس از آل مظفر را که در شیراز اسیر نموده بود کشت به مردم صدمه‌ای وارد نکرد و شاعر بزرگ شیراز یعنی حافظ را خواست و به او گفت که من قسمت بزرگی از جهان را به ضرب شمشیر گشودم و هزاران شهر را ویران کردم تا پایتخت‌های خود را آباد و زیبا کنم و تو آن را که سمرقند باشد به خال هندویی می‌بخشی. خواجه فی‌البداهه جواب داد، ای سلطان این بخشش‌های بی‌جا بود که مرا به این روزگار فلاکت بار انداخت. تیمور از این جواب حافظ خوشش آمد و او را بخشید و انعامی به او داد.
qas: answers: text: دزفول
question: در زمانی که تیمور به شیراز رسیده بود ملک منصور از آل مظفر در کجا بود؟

answers: text: حافظ
question: تیمور با کدام شاعر ایرانی در شیراز ملاقات داشت؟

answers: text: شیراز
question: مزار حافظ در کدام شهر قرار دارد؟

answers: text: به خال هندویی
question: حافظ در اشعارش سمرقند را به چه بخشیده بود؟

question: حافظ شاعر کدام قرن است؟

question: حافظ با کدام شاعران دیگر هم عصر بود؟

context: این نامه از قدیمی‌ترین نامه‌های مهردار فرمانروایان ایران است که در آسیای صغیر و ۱۲ روز پس از شکست تاریخی عثمانی‌ها و اسارت سلطان بایزید ایلدرم نگاشته شده‌است. نامه لحنی دوستانه دارد ولی پر از غلط‌های نوشتاری است (نامه توسط اسقف سلطانیه نگارش شده‌است) و اصل آن به شمارهٔ ۹۳۷ در خزانهٔ اسناد رسمی در پاریس بایگانی و مورخ به تاریخ سه‌شنبه ۱۸ مرداد ۷۸۱ ه‍.خ) غرهٔ محرم سنهٔ ۸۰۵ هجری برابر ماه اوت ۱۴۰۲ مسیحی) می‌باشد. نامهٔ تیمور توسط «فری جوآن مارحسیا مطران» معروف به «جان دوم» کشیش بزرگ منطقه‌ای که سلطانیه در مرکز آن قرار داشت و اصالتاً از مردم ایتالیا و فرقهٔ فرانسیسکن بود فرستاده شد. وی در ژوئن ۱۴۰۳ به پاریس رسید.
qas: answers: text: جان دوم
question: فری جوآن مارحسیا مطران معروف به چه بود؟

answers: text: ژوئن ۱۴۰۳
question: نامهٔ تیمور در چه تاریخی به پاریس رسید؟

answers: text: اصل آن به شمارهٔ ۹۳۷ در خزانهٔ اسناد رسمی در پاریس بایگانی و مورخ به تاریخ سه‌شنبه ۱۸ مرداد ۷۸۱ ه‍.خ) غرهٔ محرم سنهٔ ۸۰۵ هجری برابر ماه اوت ۱۴۰۲ مسیحی) می‌باشد
question: اصل نامه تیمور که توسط فری جوآن مارحسیا مطران به پاریس فرستاده شده‌است در حال حاضر کجاست؟

answers: text: اسقف سلطانیه
question: اصل نامه تیمور که توسط فری جوآن مارحسیا مطران به پاریس فرستاده شده‌است توسط چه کسی نگارش شده‌است؟

question: فرقهٔ فرانسیسکن چیست؟

context: از پسران وی، عمر شیخ و جهانگیر که پسران اول بودند در زمان حیات تیمور درگذشتند و میرانشاه و شاهرخ نیز چون مورد توجه پدر نبودند برای جانشینی انتخاب نشدند و تیمور، پیرمحمد جهانگیر را که در آن زمان والی کابل بود، به جانشینی شهرهای خود برگزید. سیاست تیمور در ادارهٔ شهرهای تسخیر شده، واگذاری حکومت هر ولایت به یکی از اعضای خاندانش یا حکامِ محلیِ مورد اعتماد و قرار گرفتن خودش در رأس همهٔ امور بود. با اعلام خبر مرگ تیمور، این امیرزادگان و مدعیانِ سلطنت، بر سر جانشینی او به کشمکش پرداختند و به این ترتیب اندکی بعد از مرگش، منازعات طولانی خانوادگی و درونی بین بازماندگان او آغاز شد.
qas: answers: text: کابل
question: پیرمحمد جهانگیر در زمان حیات تیمور والی کجا بود؟

answers: text: عمر شیخ و جهانگیر
question: کدام پسران تیمور در زمان حیات او درگذشتند؟

answers: text: میرانشاه و شاهرخ
question: کدام پسران تیمور مورد توجه پدر نبودند؟

answers: text: واگذاری حکومت هر ولایت به یکی از اعضای خاندانش یا حکامِ محلیِ مورد اعتماد و قرار گرفتن خودش در رأس همهٔ امور بود
question: سیاست تیمور در ادارهٔ شهرهای تسخیر شده چه بود؟

question: عاقبت پیرمحمد جهانگیر چه شد؟