اولین جنگ ناگورو-قره باغ

context: جنگ قره‌باغ (به ترکی آذربایجانی: Qarabağ müharibəsi)(و به ارمنی: Արցախյան ազատամարտ‎ جنگ آزادی‌بخش آرتساخ) جنگی بود که از فوریه ۱۹۸۸ تا مارس ۱۹۹۴ در ناحیه قره‌باغ، واقع در جنوب غربی جمهوری آذربایجان، بین جمهوری آذربایجان و اکثریتارمنی ساکن با پشتیبانی ارمنستان رخ داد. با بالا گرفتن درگیری، هرکدام از طرفین سعی در پاکسازی قومی مناطق تحت تصرف خود از نژاد دیگر کردند.
qas: answers: text: جنوب غربی جمهوری آذربایجان
question: ناحیه قره‌باغ در کجاست؟

answers: text: از فوریه ۱۹۸۸ تا مارس ۱۹۹۴
question: اولین جنگ قره‌باغ در چه سال‌هایی رخ  داد؟

answers: text: جمهوری آذربایجان و اکثریتارمنی ساکن با پشتیبانی ارمنستان
question: اولین جنگ قره‌باغ بین چه کسانی رقم خورد؟

answers: text: پاکسازی قومی مناطق تحت تصرف خود از نژاد دیگر
question: با بالا گرفتن درگیری در اولین جنگ قره‌باغ هرکدام از طرفین چه کردند؟

question: پایتخت جمهوری آذربایجان کدام شهر است؟

question: پایتخت ارمنستان کجاست؟

context: منطقه قره‌باغ سرزمینی است باستانی که به دو پاره جلگه‌ای (سفلی) و کوهستانی (علیا) تقسیم شده‌است. بخش سفلی در شمال واقع شده که شهر گنجه مرکز آن بود و قسمت کوهستانی آن با عنوان رسمی «استان خودمختار قره‌باغ کوهستانی» شناخته می‌شود. قسمت کوهستانی تقریباً ۱۲/۵ درصد کل سرزمین قره‌باغ را دربر گرفته‌است. مساحت این استان ۴۳۸۸ کیلومتر مربع، درازای آن از جنوب به شمال ۱۲۰ کیلومتر و پهنایش از خاور به باختر بین ۳۵ تا ۶۰ کیلومتر است. این استان در سده‌های گذشته از ۵ ناحیه شامل "آسکران، مارتونی، هادروت «در قرون وسطی آن منطقه را دیزاک می‌نامیدند»، مارتاکرت، شوشی) و همچنین دو شهر به نام‌های استپاناکرت و شوشی، پنج شهرک یک قصبه و از ۲۲۰ روستا تشکیل شده بود.
qas: answers: text: به دو پاره جلگه‌ای (سفلی) و کوهستانی (علیا)
question: منطقه قره‌باغ به چه قسمت‌هایی تقسیم شده‌است؟

answers: text: باستانی
question: منطقه قره‌باغ چه سرزمینی است؟

answers: text: دیزاک
question: در قرون وسطی هادروت را چه می‌نامیدند؟

answers: text: هادروت
question: در قرون وسطی کدام منطقه را دیزاک می‌نامیدند؟

answers: text: شمال
question: بخش سفلی منطقه قره‌باغ در کدام سمت قرار دارد؟

answers: text: گنجه
question: کدام شهر مرکز بخش سفلی منطقه قره‌باغ بود؟

answers: text: ۱۲/۵ درصد
question: قسمت کوهستانی تقریباً چند درصد کل سرزمین قره‌باغ را دربر گرفته‌است؟

answers: text: ۲۲۰
question: منطقه قره‌باغ در سده‌های گذشته از چند روستا تشکیل شده بود؟

question: کدام شهرها در منطقه قره‌باغ قرار دارند؟

question: جمعیت منطقه قره‌باغ چند نفر است؟

context: ساکنان قره‌باغ در سده‌های اول و دوم میلادی علیه اشغالگران رومی و در سده سوم و چهارم علیه امرای ساسانی مبارزه کردند. در سده‌های سوم تا پنجم میلادی در قره‌باغ مناسبات فئودالی به وجود آمده و از سده چهارم میلادی به بعد، مسیحیت در این منطقه گسترش یافت. این منطقه در سده ششم میلادی توسط هونها و در اوایل سده هفتم توسط خزرها مورد تاخت و تاز قرار گرفت. در اوایل سده هشتم میلادی قره‌باغ در زمان خلافت امویان توسط اعراب به تصرف درآمد. از اواسط سده یازدهم تا نیمه دوازدهم میلادی، قره‌باغ تحت حکومت سلجوقیان قرار داشت. در دهه سوم سده سیزدهم میلادی قره‌باغ توسط مغولها و در اواخر سده چهاردهم میلادی توسط سپاهیان تیمور لنگ اشغال شد.
qas: answers: text: اشغالگران رومی
question: ساکنان قره‌باغ در سده‌های اول و دوم میلادی علیه چه کسانی مبارزه کردند؟

answers: text: اوایل سده هشتم میلادی
question: در کدام سده منطقه قره‌باغ در زمان خلافت امویان توسط اعراب به تصرف درآمد؟

answers: text: اواسط سده یازدهم تا نیمه دوازدهم میلادی
question: در کدام سده منطقه قره‌باغ تحت حکومت سلجوقیان قرار داشت؟

question: موسس سلسله سلجوقیان کیست؟

context: در اواسط قرن هجدهم میلادی پناهعلی‌خان جوانشیر، با خیانت «ملیک شاه‌نظر» و با کمک او برج معروف شوشی را، که مرکز واراندا بود، تصاحب کرد. پناه علی خان پس از کشتار مردم، با کمک شاه ایران، موفق به تصرف کامل قره‌باغ شد و خود را خان آرتساخ (قره‌باغ) نامید. او با نیرنگ و حیله مِلیک‌های ارمنی را علیه هم شوراند و با استفاده از موقعیت ایجاد شده قدرت خود را توسعه داد. پناه علی خان، با هدف تضعیف امرای محلی ارمنی، در نظر داشت با کمک سلطان عثمانی و پادشاه ایران مردم را به اجبار از دین مسیح برگرداند و بر کل منطقه چیره شود.[پانویس 1] بالاخره، پس از سال‌ها کشتار و ویرانی به دست ترکان عثمانی، و جنگ‌های ایران و روسیه، مطابق عهدنامه گلستان، کل منطقهٔ مزبور به روسیه الحاق شد.
qas: answers: text: برج معروف شوشی
question: در اواسط قرن هجدهم میلادی مرکز واراندا کجا بود؟

answers: text: ملیک شاه‌نظر
question: در اواسط قرن هجدهم میلادی پناهعلی‌خان جوانشیر، با خیانت چه کسی برج معروف شوشی را تصاحب کرد؟

answers: text: پناهعلی‌خان جوانشیر
question: چه کسی با خیانت ملیک شاه‌نظر برج معروف شوشی را در اواسط قرن هجدهم میلادی تصاحب کرد؟

answers: text: قره‌باغ
question: آرتساخ چیست؟

answers: text: عهدنامه گلستان
question: قره‌باغ مطابق کدام عهدنامه کلا به روسیه الحاق شد؟

question: عهدنامه گلستان در کدام سلسله ایران منعقد شده‌است؟

context: ریشه شکل‌گیری این وضعیت آنارشیک را باید در سیر تحولات تاریخی منطقه قفقاز به ویژه در سده بیستم میلادی جستجو نمود که در واقع، پایه اصلی شکل‌گیری مرزهای سیاسی کنونی در این منطقه به‌شمار می‌رود. نقطه آغاز تغییرات جدی در مرزهای سیاسی منطقه قفقاز را باید مقطع فروپاشی روسیه تزاری و تشکیل اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی در اکتبر ۱۹۱۷ میلادی دانست. به دنبال تضعیف اقتدار مسکو و خلاء قدرتی که در منطقه قفقاز پدید آمد، ملل منطقه با بهره‌گیری از فرصت پیش آمده درصدد رهایی از سلطه روس‌ها برآمدند. در نخستین گام، جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی، متشکل از گرجستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان در تفلیس شکل گرفت. اما حیات این واحد سیاسی چندان طولانی نبود و در ۲۶ ماه مه ۱۹۱۸ میلادی، به علت اختلافات داخلی ملغی شد و هر سه واحد آن در قالب کشورهای مستقل اولین جمهوری ارمنستان، جمهوری دمکراتیک آذربایجان و جمهوری دموکراتیک گرجستان بر صفحه سیاسی قفقاز ظاهر شدند. اما این تجربه نیز بسیار کوتاه بود چرا که با تثبیت اوضاع سیاسی در شوروی، ارتش سرخ اقدام به مداخله نظامی در قفقاز جنوبی نمود و بدین ترتیب به حیات سیاسی مستقل کشورهای منطقه در سال ۱۹۲۰ میلادی پایان داده شد.
qas: answers: text: فروپاشی روسیه تزاری و تشکیل اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی در اکتبر ۱۹۱۷ میلادی
question: نقطه آغاز تغییرات جدی در مرزهای سیاسی منطقه قفقاز چیست؟

answers: text: اکتبر ۱۹۱۷ میلادی
question: تشکیل اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی در چه تاریخی بود؟

answers: text: گرجستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان
question: جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی متشکل از چه مناطقی است؟

answers: text: ۲۶ ماه مه ۱۹۱۸ میلادی
question: جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی در چه تاریخی حیات خود را از دست داد؟

question: پایتخت گرجستان کدام شهر است؟

context: اما وضعیت به همین ترتیب باقی نماند و با اجرای فدرالیسم تحمیلی در سال ۱۹۲۲ میلادی (در راستای طرح بلشویک‌ها دربارهٔ ملیت‌ها)، قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی مصوب ۳۱ ژوئیه ۱۹۲۴ میلادی، قانون اساسی مصوب فوریه ۱۹۳۴ میلادی، سازماندهی جمهوری قفقاز در قالب فدراسیون جمهوری‌های شوروی ماوراء قفقاز و در نهایت تصویب قانون اساسی سال ۱۹۳۶ (سازماندهی قومی بر همگون‌سازی اجباری)، قانون اساسی مصوب ۷ اکتبر میلادی و در نهایت تجدید نظر اساسی در قانون اساسی در دسامبر ۱۹۸۸ میلادی، مرزهای منطقه و واحدهای سیاسی آن بارها دچار تغییر و تحول شد.
qas: answers: text: بلشویک‌ها دربارهٔ ملیت‌ها
question: اجرای فدرالیسم تحمیلی در سال ۱۹۲۲ میلادی در راستای طرح چه کسانی بود؟

answers: text: ۳۱ ژوئیه ۱۹۲۴ میلادی
question: قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی در چه تاریخی مصوب شد؟

answers: text: دسامبر ۱۹۸۸ میلادی
question: تجدید نظر اساسی در قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی در چه تاریخی انجام شد؟

question: فدرالیسم به چه معناست؟

context: ریشه اصلی این تغییرات مداوم مرزی، نوع نگاه رهبران شوروی بود که تحت تأثیر ایده و اندیشه جهان وطنی و انترناسیونالیسم مکتب مارکسیسم قرار داشت. هر چند در نخستین روزهای استقرار حکومت شوروی، ولادیمیر لنین به عنوان واکنشی در برابر روسی زدایی نظام پیشین تزاری، نسبت به شناسایی گروه‌های متمایز قومی و زبانی و واگذاری جمهوری‌ها و نواحی خودمختار قدرتمند آن‌ها در قالب ساختار فدرالی دولت شوروی، رویه مناسبی در پیش گرفت و «حق تعیین سرنوشت» قومیت‌ها را به رسمیت شناخت.[پانویس 3] اما پس از مدتی در این شیوه تفکر بازنگری نمود و ملی‌گرایی محلی را مانع توسعه مارکسیسم تلقی نمود. بدین ترتیب حرکت سیاسی-نظامی با هدف مستحیل کردن هویت‌های ملی و قومی مناطق مختلف در هویت روسی و نیز اندیشه جامعه بی طبقه مارکسیستی آغاز شد.
qas: answers: text: ایده و اندیشه جهان وطنی و انترناسیونالیسم مکتب مارکسیسم
question: ریشه اصلی این تغییرات مداوم مرزی، نوع نگاه رهبران شوروی بود که تحت تأثیر چه بود؟

answers: text: «حق تعیین سرنوشت» قومیت‌ها
question: ولادیمیر لنین به عنوان واکنشی در برابر روسی زدایی نظام پیشین تزاری کدام حق را به رسمیت شناخت؟

answers: text: توسعه مارکسیسم
question: ولادیمیر لنین بعد از به رسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت قومیت‌ها ملی‌گرایی محلی را مانع چه چیزی تلقی نمود؟

question: قبل از ولادیمیر لنین چه کسی حاکم نظام پیشین تزاری روسیه بود؟

context: بدین ترتیب در دوره استالین یک حکومت مبتنی (سلسله مراتب ملی) تشکیل شد که در راس آن روس‌ها به عنوان قوم برتر بودند و سپس جمهوری‌های اوکراین، بلاروس، سه جمهوری بالتیک و قزاقستان، جمهوری‌های قفقاز و آسیای مرکزی قرار گرفت. در واقع سیاست اصلی استالین (قومیت در فرم و روسی شدن در محتوا) بود که در مقابل سیاست لنین (ناسیونالیسم در فرم سوسیالیسم در محتوا) قرار داشت. در مجموع اجرای سیاست‌های استالین موجب شد، عمده مرزهای بین جمهوری‌ها، نواحی و مناطق خودمختار بدون در نظر گرفتن ویژگی‌های همگون ملی صورت گیرد و ملیت‌های کوچک‌تر که فاقد شروط لازم برای اعمال حق حاکمیت ملی بودند، جمهوری‌های خودمختار خود را شکل بدهند و واحدهای خودمختار متعددی در قفقاز شمالی و جنوبی بدون توجه به واقعیت‌های جغرافیایی، سیاسی و اجتماعی شکل گیرد.
qas: answers: text: روس‌ها
question: در دوره استالین یک حکومت مبتنی تشکیل شد که در راس آن چه کسانی به عنوان قوم برتر بودند؟

answers: text: یک حکومت مبتنی (سلسله مراتب ملی)
question: در دوره استالین چه حکومتی تشکیل شد؟

answers: text: قومیت در فرم و روسی شدن در محتوا
question: سیاست اصلی استالین با تشکیل حکومت مبتنی (سلسله مراتب ملی) چه بود؟

answers: text: ناسیونالیسم در فرم سوسیالیسم در محتوا
question: سیاست اصلی استالین قومیت در فرم و روسی شدن در محتوا در مقابل کدام سیاست لنین بود؟

question: سوسیالیسم به چه معناست؟

context: بدین ترتیب، تحت تأثیر سیاست‌های مرتبط با مرزبندی‌های تحمیلی و مهندسی ملیت‌ها مرزبندی‌های تحمیلی و ناهمخوان زیر شکل گرفت. تحت تأثیر حاکمیت روس‌ها (دوران تزاری و کمونیسم)، ولایت دربند از قلمرو جمهوری آذربایجان منتزع و به داغستان در قفقاز شمالی منضم شد، در قسمت کوهستانی ولایت قره‌باغ که بیشتر ساکنان آن را ارمنیان تشکیل می‌دادند، استانی خودمختار به نام قره‌باغ کوهستانی تحت حاکمیت آذربایجان تأسیس شد. منطقه نخجوان در تقسیمات سال ۱۹۲۴ میلادی تحت عنوان جمهوری خودمختار نخجوان در حالی که ترکیب جمهوری آذربایجان قرار گرفت که فاقد هرگونه پیوستگی جغرافیایی با سرزمین اصلی آذربایجان بود و در واقع به صورت برونگان مابین سرزمین اصلی آذربایجان و ارمنستان شکل گرفت که پس از فروپاشی شوروی تبدیل به چالشی جدی برای حاکمیت جمهوری آذربایجان گردید.[پانویس 4]
qas: answers: text: کمونیسم
question: بعد از دوران تزاری در روسیه حاکمیت چگونه شد؟

answers: text: به صورت برونگان مابین سرزمین اصلی آذربایجان و ارمنستان
question: جمهوری خودمختار نخجوان به چه صورت شکل گرفت؟

answers: text: ارمنیان
question: ولایت قره‌باغ که بیشتر ساکنان آن را چه کسانی تشکیل می‌دادند؟

answers: text: داغستان در قفقاز شمالی
question: ولایت دربند از قلمرو جمهوری آذربایجان به کدام منطقه منظم شد؟

question: جمعیت جمهوری خودمختار نخجوان چند نفر است؟

context: مشابه همین وضعیت در گرجستان نیز شکل گرفت. دوپاره شدن قوم اوستیا در دو سوی کوه‌های قفقاز (اوستیای شمالی-آلانیا در چهارچوب مرزهای روسیه و اوستیای جنوبی در داخل گرجستان)، و نیز قرار گرفتن اقلیت بزرگی از ارمنیان در دو منطقه آخالکالاکی و جاواختی گرجستان در کنار شمالی ارمنستان از مهم‌ترین موارد آن بودند؛ و همچنین لزگی‌ها یکی از اقوام قفقاز در اثر مرزبندی دوران شوروی، بخشی از آن‌ها در جنوب داغستان روسیه و بخشی دیگر در شمال جمهوری آذربایجان مستقر شدند. تالشی‌ها نیز در داخل قلمرو آذربایجان قرار گرفتند و بدین ترتیب حضور تالشی‌های (شیعی) و لزگی‌های (سنی) در آذربایجان شیعی شکل گرفت.
qas: answers: text: اوستیای شمالی-آلانیا در چهارچوب مرزهای روسیه و اوستیای جنوبی در داخل گرجستان
question: قوم اوستیا به چه صورت تقسیم شدند؟

answers: text: آذربایجان شیعی
question: حضور تالشی‌های (شیعی) و لزگی‌های (سنی) در کدام منطقه شکل گرفت؟

answers: text: اقلیت بزرگی از ارمنیان
question: در دو منطقه آخالکالاکی و جاواختی گرجستان چه کسانی قرار دارند؟

question: تعداد جمعیت شیعیان جمهوری آذربایجان چند درصد جمعیت این کشور را شامل می‌شوند؟

context: به موازات تشکیل کمیته قره‌باغ، نخستین اعتراض جدی و عمومی توسط گروهی از روشنفکران ارمنی متشکل از روزنامه‌نگاران، نویسندگان و نقاشان ارمنی صورت گرفت که در قالب جنبش محیط زیست، حرکتی اعتراضی را علیه نظام کمونیستی حاکم سامان بخشیدند. به موازات پیچیده‌تر شدند تحولات قره‌باغ، جنبش‌های اعتراضی ارمنی تحرک تازه‌ای پیدا نمود و بیش از پنجاه گروه کوچک ارمنی به صورت مخفیانه و زیرزمینی فعالیت خود را در ابتدای سال ۱۹۸۸ میلادی آغاز نمودند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان از: (فدراسیون دانشجویان ارمنی، کوشش برای بقاء، ماشتوتس،های دات و گتوتیون) نام برد.
qas: answers: text: روشنفکران ارمنی متشکل از روزنامه‌نگاران، نویسندگان و نقاشان ارمنی
question: به موازات تشکیل کمیته قره‌باغ، نخستین اعتراض جدی و عمومی توسط چه گروهی صورت گرفت؟

answers: text: جنبش محیط زیست
question: به موازات تشکیل کمیته قره‌باغ، نخستین اعتراض جدی و عمومی در چه قالبی حرکتی اعتراضی را علیه نظام کمونیستی حاکم سامان بخشیدند؟

answers: text: ۱۹۸۸ میلادی
question: گروه‌های کوچک ارمنی به صورت مخفیانه و زیرزمینی در قره‌باغ فعالیت خود را از چه سالی شروع کردند؟

answers: text: فدراسیون دانشجویان ارمنی، کوشش برای بقاء، ماشتوتس،های دات و گتوتیون
question: مهمترین گروه‌های کوچک ارمنی که به صورت مخفیانه و زیرزمینی در قره‌باغ فعالیت خود را از سال ۱۹۸۸ میلادی شروع کردند چه کسانی بودند؟

question: جنگ اول قره‌باغ چند مدت طول کشید؟

context: به دنبال این اعتراضات و ادامه اعتصابات در منطقه، هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی در ۱۸ اوت ۱۹۸۸ میلادی در مسکو تشکیل جلسه داد و مصوبه‌ای را در ۳ ماده به تصویب رساند که نتیجه آن باقی ماندن قره‌باغ در ترکیب جمهوری آذربایجان بود.[پانویس 7] که این ماده مورد پذیرش ارمنیان و کمیته قره‌باغ قرار نگرفت. از این رو دامنه اعتراضات و اعتصابات گسترده‌تر از قبل شد. مسکو درصدد سرکوب تظاهرات کنندگان برآمد و مثلث ارتش سرخ، حزب کمونیست و سرویس اطلاعاتی کا.گ. ب وارد عمل شد و برای کنترل اوضاع در ایروان، باکو و چند شهر دیگر در نوامبر ۱۹۸۸ میلادی، حالت فوق‌العاده‌ای اعلام نمود و ارتش شوروی رسماً در منطقه مستقر شد.
qas: answers: text: مسکو
question: به دنبال اعتراضات و ادامه اعتصابات در منطقه قره‌باغ هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی در ۱۸ اوت ۱۹۸۸ میلادی در کجا تشکیل جلسه داد؟

answers: text: ۱۸ اوت ۱۹۸۸ میلادی
question: به دنبال اعتراضات و ادامه اعتصابات در منطقه قره‌باغ هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی در چه تاریخی در مسکو تشکیل جلسه داد؟

answers: text: مصوبه‌ای را در ۳ ماده به تصویب رساند که نتیجه آن باقی ماندن قره‌باغ در ترکیب جمهوری آذربایجان بود
question: به دنبال اعتراضات و ادامه اعتصابات در منطقه قره‌باغ هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی که در ۱۸ اوت ۱۹۸۸ میلادی در مسکو تشکیل جلسه داد چه شد؟

question: سرویس اطلاعاتی کا.گ. ب درچه سالی تاسیس شد؟

question: مثلث ارتش سرخ در چه زمانی تشکیل شد؟

context: در همین مقطع زلزله شدیدی منطقه اسپیتاک را در ۷ دسامبر ۱۹۸۸ میلادی لرزاند. اعلام کمک‌های بشردوستانه کشورها و سازمان‌های بین‌المللی با استقبال مسکو مواجه شد. پس از جنگ جهانی دوم اولین بار بود که مرزهای بین‌المللی اتحاد جماهیر شوروی به روی هیئت‌ها و خبرنگاران خارجی این‌گونه باز می‌شد. یکی از مهم‌ترین پیامدهای این اقدام مسکو، بازگشت بسیاری از جماعت ارمنیان پراکنده پس از هفتاد سال به ارمنستان بود که در قالب نیروهای داوطلب به کمک هم وطنان آسیب دیده خود پرداختند. کمک مالی ۸۰۰ میلیون دلاری ارمنیان خارج موجب شد همبستگی ملی ارمنی میان ارمنیان داخل و بیرون ارمنستان به شدت تقویت شود.
qas: answers: text: ۷ دسامبر ۱۹۸۸ میلادی
question: زلزله شدید منطقه اسپیتاک در چه تاریخی رخ داد؟

answers: text: اسپیتاک
question: در تاریخ  ۷ دسامبر ۱۹۸۸ میلادی در کدام منطقه زلزله شدیدی آمد؟

answers: text: ۸۰۰ میلیون دلاری
question: پس از زلزله شدید منطقه اسپیتاک را در ۷ دسامبر ۱۹۸۸ میلادی چه مبلغی به‌عنوان کمک مالی ارمنیان خارج به زلزله‌زدگان شد؟

question: زلزله شدید منطقه اسپیتاک در ۷ دسامبر ۱۹۸۸ میلادی چند ریشتر بود؟

context: پس از این رویداد و در پی مذاکراتی که بین نمایندگان آذربایجانی و ارمنی در مسکو انجام گرفت، شورای عالی اتحاد شوروی، قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ را در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی تصویب نمود. طبق این قانون قره‌باغ کوهستانی موقتاً از حاکمیت آذربایجان خارج و تحت اقتدار یک کمیسیون ویژه به ریاست یک روس به نام آرکادی ولسکی قرار گرفت. مأموریت ولسکی، ارائه برخی پاداش‌ها و تنبیهات به طرفین برای پایان درگیری بود. بی‌درنگ اقتدار ارگان‌های محلی به حالت تعلیق درآمد و منطقه تحت مراقبت شدید نظامی قرار گرفت.
qas: answers: text: ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی
question: شورای عالی اتحاد شوروی، قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ را در چه تاریخی تصویب نمود؟

answers: text: شورای عالی اتحاد شوروی
question: چه کسی قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ را در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی تصویب نمود؟

answers: text: قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ
question: شورای عالی اتحاد شوروی در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی چه چیزی را تصویب نمود؟

answers: text: قره‌باغ کوهستانی موقتاً از حاکمیت آذربایجان خارج و تحت اقتدار یک کمیسیون ویژه به ریاست یک روس به نام آرکادی ولسکی قرار گرفت
question: طبق قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی چه شد؟

answers: text: آرکادی ولسکی
question: طبق قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی حاکمیت قره‌باغ کوهستانی به ریاست چه کسی قرار گرفت؟

answers: text: ارائه برخی پاداش‌ها و تنبیهات به طرفین برای پایان درگیری بود
question: مأموریت آرکادی ولسکی طبق قانون تأسیس اداره ویژه برای امور قره‌باغ در ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ میلادی چه بود؟

question: مسکو با کدام شهرها مرز مشترک دارد؟

question: جمعیت مسکو در حال حاضر چند نفر است؟

context: با مخالفت هم‌زمان ارمنیان و آذری‌ها با تصمیم جدید مسکو اوضاع منطقه در ماه‌های پایانی سال ۱۹۸۹ و ابتدای سال ۱۹۹۰ میلادی متشنج تر شد. رویدادهایی نظیر تصرف ایستگاه پخش‌کننده برنامه‌های ارمنی به دست نیروهای جبهه خلق آذربایجان، تصرف ساختمان‌های دولتی آذربایجان توسط نیروهای جبهه خلق، یورش به محلات ارمنی‌نشین باکو، قتل‌عام سازمان یافته ارمنی‌های باکو و قتل‌عام گنجه در نهایت فرار باقی‌مانده ارمنی‌های باکو موجب شد در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی میخائیل گورباچف با استناد به بند ۱۴ ماده ۱۱۹ قانون اساسی اتحاد شوروی، طی فرمانی در جمهوری آذربایجان و قره‌باغ وضعیت فوق‌العاده اعلام کند. متعاقب این فرمان، حمله ارتش سرخ شوروی با ۳۰ هزار نظامی به شهر باکو در ۱۹ فوریه ژانویه ۱۹۹۰ میلادی آغاز شد. نیروهای ارتش سرخ در ۲۰ ژانویه وارد شهر باکو شدند. هر چند تعداد تلفات حادثه ۲۰ ژانویه به‌طور دقیق مشخص نشده‌است ولی منابع گوناگون از آماری که به ۲۰۰ نفر می‌رسد حکایت دارد. مسکو برای توجیه این کشتار، ملی گرایان آذری را متهم کرد که در پی رسیدن به اهداف سه‌گانه‌ای بوده‌اند؛ یعنی سرنگون کردن حاکمیت شوروی، جدایی جمهوری آذربایجان و سرانجام تشکیل کشور اسلامی آذربایجان.
qas: answers: text: متشنج تر
question: اوضاع منطقه قره‌باغ در ماه‌های پایانی سال ۱۹۸۹ و ابتدای سال ۱۹۹۰ میلادی چگونه شد؟

answers: text: میخائیل گورباچف
question: در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی چه کسی طی فرمانی در جمهوری آذربایجان و قره‌باغ وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد؟

answers: text: ۱۵ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی
question: میخائیل گورباچف در چه تاریخی طی فرمانی در جمهوری آذربایجان و قره‌باغ وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد؟

answers: text: با استناد به بند ۱۴ ماده ۱۱۹ قانون اساسی اتحاد شوروی
question: میخائیل گورباچف در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی با استناد به چه چیزی طی فرمانی در جمهوری آذربایجان و قره‌باغ وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد؟

question: بند ۱۴ ماده ۱۱۹ قانون اساسی اتحاد شوروی در زمان میخائیل گورباچف شامل چه می‌شد؟

answers: text: باکو
question: در ۱۹ فوریه ژانویه ۱۹۹۰ میلادی حمله ارتش سرخ شوروی به کدام شهر آغاز شد؟

question: موقعیت جغرافیایی شهر گنجه چیست؟

context: در همان روز وزیروف دبیر اول حزب کمونیست جمهوری آذربایجان از کار برکنار شد و ایاز مطلب‌اف جانشین او شد. در پی این تحولات، حدود ۷ هزار نفر از نیروهای شوروی به فرماندهی «ژنرال سافانوف»، در قره‌باغ مستقر شده و اعضای شورای قره‌باغ بازداشت شدند. در حالی که قره‌باغ تحت کنترل نظامی ژنرال سافانوف و یک کادر اداری آذری بود، اما اعتراضات مردمی و اعتصابات و درگیری‌های پراکنده همچنان در منطقه ادامه داشت. مسکو برای بازگشت آرامش کوشش‌هایی را از اواخر بهار ۱۹۹۰ میلادی به عمل آورد که آزادی تدریجی پاره‌ای از سران جبهه خلق آذربایجان و گروه‌های مخالف ارمنی از آن جمله بودند. اما به رغم هشدارهای گورباچف، روند اوضاع در هر دو جمهوری به سمتی پیش رفت که نیروهای ملی‌گرا توانستند قدرت را به دست گیرند.
qas: answers: text: وزیروف دبیر اول حزب کمونیست جمهوری آذربایجان
question: ایاز مطلب‌اف جانشین چه کسی شد؟

answers: text: ایاز مطلب‌اف
question: بعد از وزیروف دبیر اول حزب کمونیست جمهوری آذربایجان چه کسی جانشین او شد؟

answers: text: اواخر بهار ۱۹۹۰ میلادی
question: مسکو برای بازگشت آرامش به منطقه قره‌باغ کوشش‌هایی را از چه زمانی به عمل آورد؟

question: ژنرال سافانوف کیست؟

context: قدرت یابی جبهه خلق آذربایجان و جنبش ملی ارمنیان به منزله کاهش قابل ملاحظه مسکو بر اوضاع منطقه بود و گام به گام ارمنستان و جمهوری آذربایجان را به سمت جدایی از شوروی و کسب استقلال کامل سیاسی سوق داد. رویدادی که پس از انتخابات شورای عالی رخ داد. آذربایجان در ۳۰ اوت و ارمنستان در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی رسماً اعلام استقلال نمودند.نتیجه فروپاشی اتحاد شوروی و استقلال این دو جمهوری بر تحولات قره‌باغ، افزایش شدید تنش و درگیری و رویارویی مستقیم و گسترده نظامی دو جمهوری در سال‌های ابتدایی دهه ۱۹۹۰ میلادی بود.
qas: answers: text: کاهش قابل ملاحظه مسکو بر اوضاع منطقه
question: قدرت یابی جبهه خلق آذربایجان و جنبش ملی ارمنیان به منزله چه بود؟

answers: text: ارمنستان و جمهوری آذربایجان
question: قدرت یابی جبهه خلق آذربایجان و جنبش ملی ارمنیان گاگ به گام کدام کشورها را به سمت جدایی از شوروی و کسب استقلال کامل سیاسی سوق داد؟

answers: text: آذربایجان در ۳۰ اوت و ارمنستان در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی
question: ارمنستان و جمهوری آذربایجان رسما در چه تاریخی اعلام استقلال نمودند؟

answers: text: سال‌های ابتدایی دهه ۱۹۹۰ میلادی
question: رویارویی مستقیم و گسترده نظامی دو جمهوری در ارمنستان و آذربایجان در چه سالی بود؟

context: در ۲ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی منطقه قره‌باغ اعلام استقلال نمود با پیروزی جنبش ملی ارمنیان به رهبری ترپطروسیان در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی و نیز پیروزی جبهه خلق مردمی به رهبری مطلبوف در ۸ سپتامبر همان سال پیامدهای بسیار مهمی را در عرصه تحولات منطقه قره‌باغ به دنبال داشت. نخستین تحول مهم قطع حرکت قطارها به ارمنستان بود که اوضاع را به شدت متشنج نمود. در این شرایط نخستین کوشش میانجی گرایانه بین‌المللی برای کاهش تنش صورت پذیرفت و بوریس یلتسین و نورسلطان نظربایف، رؤسای جمهور وقت روسیه و قزاقستان در مذاکرات خود با ترپطروسیان و مطلبوف کوشش نمودند راه حلی برای پایان بحران بیابند که نتیجه نهایی آن، صدور بیانیه ژلزنوودسک بود.[پانویس 8] وجود درگیری‌های خونین در اثنای مذاکرات و حتی پس از صدور بیانیه، نشانگر آن بود که امضاء کنندگان بیانیه کنترلی بر طرفین درگیری ندارند و به قبول یک روزنامه‌نگار آذربایجانی، «بیانیه ژلزنوودسک مانند نوری بود که از سوراخ سوزن دیده می‌شد.»
qas: answers: text: ۲ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی
question: در چه تاریخی منطقه قره‌باغ اعلام استقلال نمود؟

answers: text: ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی
question: جنبش ملی ارمنیان به رهبری ترپطروسیان در چه تاریخی پیروز شد؟

answers: text: ترپطروسیان
question: جنبش ملی ارمنیان به رهبری چه کسی در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی پیروز شد؟

answers: text: مطلبوف
question: جبهه خلق مردمی به رهبری چه کسی در ۸ سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی پیروز شد؟

answers: text: رؤسای جمهور وقت روسیه و قزاقستان
question: بوریس یلتسینو نورسلطان نظربایف چه کسانی هستند؟

answers: text: صدور بیانیه ژلزنوودسک
question: نتیجه مذاکرات بوریس یلتسین و نورسلطان نظربایف، رؤسای جمهور وقت روسیه و قزاقستان با ترپطروسیان و مطلبوف چه شد؟

answers: text: بوریس یلتسین و نورسلطان نظربایف، رؤسای جمهور وقت روسیه و قزاقستان در مذاکرات خود با ترپطروسیان و مطلبوف
question: صدور بیانیه ژلزنوودسک نتیجه نهایی چه مذاکراتی بود؟

answers: text: بیانیه ژلزنوودسک مانند نوری بود که از سوراخ سوزن دیده می‌شد
question: تحلیل یک روزنامه‌نگار آذربایجانی از صدور بیانیه ژلزنوودسک چه بود؟

question: پایتخت قزاقستان کدام شهر است؟

question: بعد از نورسلطان نظربایف چه کسی رییٔس جمهور قزاقستان شد؟

question: بیانیه ژلزنوودسک شامل چه بندهایی بود؟

context: اوضاع منطقه قره‌باغ از ابتدای ماه نوامبر ۱۹۹۱ میلادی رو به وخامت گذاشت. با قطع خطوط تلگراف و تلفن، محاصره قره‌باغ شدیدتر شد. هدف اصلی نیروهای آذری، دست یابی به شهر استپاناکرت بود که از طریق شوشی زیر آتش توپخانه ارمنیان قرار داشت. در این شرایط مطلبوف تحت فشار جبهه خلق برای برگزاری انتخابات جدید بود. سرانجام پس از چند روز اعتصاب و تظاهرات گسترده، در اجلاس فوق‌العاده شورای عالی آذربایجان در ۲۶ نوامبر یک شورای ملی تشکیل شد که ۵۰ عضو داشت. همان روز بسیج عمومی اعلام شد و شورای عالی آذربایجان پس از ۶۹ سال با صدور فرمانی خودمختاری قره‌باغ کوهستانی را لغو کرد. در این شرایط ترپطروسیان و مطلبوف راهی مسکو شدند که از جمله نتایج آن قول مطلبوف بر اعاده خودمختاری بر منطقه قره‌باغ بود.
qas: answers: text: ابتدای ماه نوامبر ۱۹۹۱ میلادی
question: اوضاع منطقه قره‌باغ بعد از بیانیه ژلزنوودسک در چه تاریخی رو به وخامت گذاشت؟

answers: text: با قطع خطوط تلگراف و تلفن
question: محاصره قره‌باغ از ابتدای ماه نوامبر ۱۹۹۱ میلادی چگونه شدیدتر شد؟

answers: text: ۶۹
question: شورای عالی آذربایجان پس از چند سال با صدور فرمانی خودمختاری قره‌باغ کوهستانی را لغو کرد؟

question: شهر استپاناکرت در کجا واقع شده‌است؟

context: تحولات قره‌باغ در فوریه ۱۹۹۲ میلادی تحت تأثیر فاجعه خوجالی قرار گرفت، شهر که از سپتامبر ۱۹۹۱ میلادی در محاصره ارمنستان قرار داشت، با تشدید اوضاع و قطع خطوط ارتباطی به ویژه بین شوشی و خوجالی در وضعیت دشواری قرار گرفت. متعاقب تصرف روستاهای اطراف شهر به دست نیروهای ارمنی زمینه حمله نیروهای ارمنی به منطقه خوجالی آغاز شد. در این بین به رغم درخواست‌های مکرر «ائلمان محمدوف» در مرکز فرماندهی نیروهای آذربایجان در قره‌باغ مبنی بر شکستن محاصره خوجالی «فهمین حاجی‌اف» (نماینده شاهین موسایف، رئیس قرارگاه مرکزی وزارت دفاع آذربایجان که برای رسیدن جبهه خلق تلاش می‌کرد) اجرای عملیات نظامی برای خارج کردن خوجالی از محاصره را ممنوع کرد.
qas: answers: text: نماینده شاهین موسایف، رئیس قرارگاه مرکزی وزارت دفاع آذربایجان که برای رسیدن جبهه خلق تلاش می‌کرد
question: فهمین حاجی‌اف چه کسی بود؟

answers: text: فهمین حاجی‌اف
question: نماینده شاهین موسایف، رئیس قرارگاه مرکزی وزارت دفاع آذربایجان که برای رسیدن جبهه خلق تلاش می‌کرد چه کسی بود؟

answers: text: فاجعه خوجالی
question: تحولات قره‌باغ در فوریه ۱۹۹۲ میلادی تحت تأثیر چه چیزی قرار گرفت؟

question: ائلمان محمدوف چه کسی بود؟

question: شهر خوجالی چند نفر جمعیت دارد؟