سامانیان

context: سامانیان (۲۶۱–۳۹۵ ق / ۸۷۴–۱۰۰۴ م) یک حکومت ایرانی و سنی مذهب بود که حدود دو قرن بر بخش‌های بزرگی از ماوراالنهر ایران حکومت کرد . مرکز این حکومت در خراسان و فرارود بود و در بزرگترین گستره خود، بر تمام افغانستان کنونی و بخش‌های بزرگی از کشورهای امروزی تاجیکستان، ایران، ترکمنستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان و پاکستان فرمان راند.
qas: answers: text: یک حکومت ایرانی و سنی مذهب بود که حدود دو قرن بر بخش‌های بزرگی از ماوراالنهر ایران حکومت کرد
question: سامانیان چگونه حکومتی بود؟

answers: text: حدود دو قرن
question: سامانیان چه مدت بر بخش‌های بزرگی از ماوراالنهر ایران حکومت کردند؟

answers: text: خراسان و فرارود بود
question: مرکز حکومت سامانیان کجا بود؟

answers: text: بر تمام افغانستان کنونی و بخش‌های بزرگی از کشورهای امروزی تاجیکستان، ایران، ترکمنستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان و پاکستان فرمان راند.
question: سامانیان در بزرگترین گستره خود بر چه سرزمین‌هایی فرمان راند؟

answers: text: ۲۶۱–۳۹۵ ق
question: سلسله سامانیان در چه سالی تأسیس شد؟

answers: text: سنی
question: سامانیان چه مذهبی داشتند؟

question: آخرین پادشاه سلسله سامانیان چه کسی بود؟

context: در دوران امارت علی بن عیسی بن ماهان، شرایط خراسان آشفته شد و مردم بر او شوریدند. وضعیت ایران شرقی، هارون الرشید را نگران ساخت و او شخصاً راه خراسان درپیش گرفت و هرثمه بن اعین را مأمور رسیدگی به اوضاع کرد. هرثمه که ابن ماهان را مقصر نابسامانی به وجود آمده می‌دانست، وی را برکنار و دستگیر کرد. با این حال، در دفع شورش رافع که بر سمرقند چیره شده بود، ناکام ماند. طبری می‌نویسد که مأمون به اسد نامه‌ای نوشت و از او خواست که به هرثمه یاری کنند و فرزندان امیر سامانی نیز رافع را راضی به صلح کردند و اوضاع آرام گردید. هارون نیز پیش از رسیدن به منطقه، در طوس درگذشت. به گفته ابن اثیر، مأمون که در این سفر همراه پدرش بود، پس از رسیدن به خراسان، به فرزندان اسد را امارت شهرهای مختلف بخشید و آنان را در درگاه خود گرامی داشت. نوح حاکم سمرقند شد، فرمانروایی فرغانه به احمد رسید، الیاس به حکومت هرات برگزیده شد و چاچ به یحیی رسید؛ اینگونه تاریخ امارت سامانی آغاز گردید.
qas: answers: text: علی بن عیسی بن ماهان
question: در دوران حکومت چه کسی شرایط خراسان آشفته شد و مردم بر او شوریدند؟

answers: text: هرثمه بن اعین
question: هارون‌ الرشید چه کسی را شخصا مأمور رسیدگی به اوضاع خراسان کرد؟

answers: text: نوح حاکم سمرقند شد، فرمانروایی فرغانه به احمد رسید، الیاس به حکومت هرات برگزیده شد و چاچ به یحیی رسید؛ اینگونه تاریخ امارت سامانی آغاز گردید.
question: تاریخ امارت سامانی چگونه آغاز گردید؟

answers: text: طوس
question: هارون الرشید در کجا درگذشت؟

question: چند پادشاه در دوره سامانیان به حکومت رسید؟

question: چه کسی پس از مرگ هارون الرشید جانشین او شد؟

context: یحیی بن اسد، امیر چاچ (چاچکند/تاشکند امروزی) و اسروشنه، تصویر روشنی از خود در تاریخ به یادگار نگذاشته‌است. دربارهٔ او آورده‌اند که بسیار ضابط بود و در دربار خود اقدامات بسیاری صورت داده بود. وی از ۸۱۹ تا ۸۵۵ بر امارت خود حکومت کرد و همچنین در سه یا چهار سال آخر عمر، در کنار برادرش احمد، امیر سمرقند نیز بود. با این حال به نظر می‌رسد که پس از مرگ نوح، احمد به حاکم اصلی سمرقند تبدیل گشته‌است و یحیی از قدرت چندانی در آنجا برخوردار نبوده. با مرگ وی در سال ۸۵۵، احمد امارت او را ضمیمه قلمروی خود کرد.
qas: answers: text: امیر چاچ (چاچکند/تاشکند امروزی) و اسروشنه
question: یحیی بن اسد امیر کدام شهرها بود؟

answers: text: از ۸۱۹ تا ۸۵۵
question: یحیی بن اسد از چه سالی تا چه سالی حکومت کرد؟

answers: text: امیر سمرقند نیز بود
question: یحیی بن اسد در سه یا چهار سال آخر عمر، در کنار برادرش احمد امیر کجا بود؟

answers: text: سال ۸۵۵
question: یحیی بن اسد در چه سالی درگذشت؟

answers: text: تاشکند امروزی
question: چاچ نام امروزی کدام شهر است؟

question: تاشکند در کجا قرار دارد؟

context: از میان فرزندان اسد، تنها کسی که در این سوی جیحون به حکومت رسید، الیاس بود. به مانند سایر امرای نخستین سامانی، از او نیز اطلاعات زیادی در دست نیست. تنها آمده‌است که او از خود آبادی‌ها و آثار بسیاری در هرات باقی گذاشت. الیاس در ۸۵۶ میلادی درگذشت و فرزندش ابراهیم، به جای او به حاکمیت هرات رسید. ابراهیم همچنین توسط امیر خراسان، محمد بن طاهر، به فرماندهی سپاه خراسان منصوب شد و به فرمان او، با سپاهی به سمت سیستان و یعقوب لیث حرکت کرد. با این حال، وی در سال ۸۵۷ در نبرد پوشنگ برابر امیر صفاری شکست خورد و به نیشابور گریخت؛ هرچند این تلاش وی ناموفق بود و یعقوب وی را دستگیر کرد و به عنوان گروگان به سیستان فرستاد. پس از دستگیری ابراهیم، حکومت امرای سامانی بر هرات پایان یافت و از آن پس این شهر تحت کنترل مستقیم طاهریان قرار گرفت.
qas: answers: text: الیاس
question: از میان فرزندان اسد، تنها کسی که در این سوی جیحون به حکومت رسید چه کسی بود؟

answers: text: الیاس
question: کدام شاه سامانی از خود آبادی‌ها و آثار بسیاری در هرات باقی گذاشت؟

answers: text: در ۸۵۶ میلادی
question: الیاس در چه سالی درگذشت؟

answers: text: فرزندش ابراهیم
question: پس از الیاس چه کسی به جای او به حکومت هرات رسید؟

answers: text: توسط امیر خراسان، محمد بن طاهر
question: ابراهیم توسط چه کسی به  فرماندهی سپاه خراسان منصوب شد؟

answers: text: امیر خراسان، محمد بن طاهر
question: ابراهیم به دستور چه کسی با سپاهی به سمت سیستان و یعقوب لیث حرکت کرد؟

answers: text: نبرد پوشنگ
question: ابراهیم در سال ۸۵۷ در کدام نبرد برابر امیر صفاری شکست خورد و به نیشابور گریخت؟

answers: text: امیر صفاری
question: ابراهیم در سال ۸۵۷ در نبرد پوشنگ برابر چه کسی شکست خورد؟

answers: text: به سیستان فرستاد
question: یعقوب ابراهیم را دستگیر و به عنوان گروگان به کجا فرستاد؟

answers: text: پس از دستگیری ابراهیم
question: حکومت امرای سامانی بر هرات چه زمانی پایان یافت؟ 

answers: text: طاهریان
question: پس از پایان یافتن حکومت امرای سامانی بر هرات این شهر تحت کنترل مستقیم چه کسانی قرار گرفت؟

question: یعقوب لیث که بود؟

question: در چه سالی حکومت امرای سامانی بر هرات پایان یافت؟

context: از میان رفتن حکومت طاهریان و ضعف و ناتوانی تدریجی که از غلبه ترکان در دستگاه خلافت پدید آمد، سرزمین‌های خاوری خلافت را از نفوذ خلیفه و از امکان به کار بستن قدرت عملی او آزاد کرد. در چنین ایمنی و آسودگی که به ویژه دوری از بغداد آن را بی دغدغه می‌ساخت، سرزمین فرارود که از عهد طاهریان یا پیش از آن به آل سامان واگذار شده بود، به رهبری فرماندهان این خاندان، مرکز یک دولت قدرتمند شد و خراسان و ری، و مدتی هم، جرجان، طبرستان، و سیستان، از سوی خلیفه یا به حکم پیروزی و غلبه، به قلمرو آن‌ها پیوست. با آن که پیروزی این خاندان بر جرجان، طبرستان و سیستان همیشگی نبود و چندان دوام نداشت، ولی خراسان و فرارود در بخش عمده دوره فرمانروایی آنها، از مداخله مستقیم کارگزاران خلیفه آزاد ماند و باقی‌مانده دنیای باستانی ایران، در شکل اسلامی خود، در همه این سرزمین‌ها، زندگی تازه‌ای یافت.
qas: answers: text: سرزمین فرارود
question: چه سرزمینی از عهد طاهریان یا پیش از آن به آل سامان واگذار شده بود؟

answers: text: از غلبه ترکان در دستگاه خلافت پدید آمد
question: ضعف و ناتوانی تدریجی حکومت طاهریان چگونه پدید آمد؟

answers: text: سرزمین فرارود
question: کدام سرزمین به رهبری فرماندهان طاهریان مرکز یک دولت قدرتمند شد؟

answers: text: خراسان و ری، و مدتی هم، جرجان، طبرستان، و سیستان، از سوی خلیفه یا به حکم پیروزی و غلبه، به قلمرو آن‌ها پیوست
question: چه مناطقی از سوی خلیفه طاهریان یا به حکم پیروزی و غلبه، به قلمرو آن‌ها پیوست؟

question: حکومت طاهریان در چه سالی از بین رفت؟

question: سلسله طاهریان توسط چه کسی تأسیس شد؟

question: جرجان نام قدیم کدام شهر است؟

question: جمعیت خراسان در حال حاضر چقدر است؟

question: طبرستان نام کدام مناطق امروزی می‌باشد؟

context: سامان‌خدا که حاکم دهستان سامان اطراف بلخ بود،با اسد حاکم عرب خراسان روابط خوبی برقرار کرد، تا جایی که سامان دین اسلام را برگزید و نام پسر خود را اسد گذاشت. پسران اسد و در قرن نهم میلادی در زمان مأمون عباسی به حکمرانی محلی فرارود یا ماوَراءُالنَهر و هرات برگزیده شدند. مانند: علی در سمرقند، احمد در فرغانه و الیاس در هرات. ابراهیم پسر الیاس بود که بعدها به سپهسالاری حکومت طاهریان ایران رسید[نیازمند منبع]. احمد حاکم فرغانه در ۸۷۴ قمری[تاریخ غلط] فوت، و نصر پسرش در سمرقند جانشین او گردید. اسماعیل برادر نصر حاکم بخارا شد که بعد از مرگ نصر، زمامداری سلسله سامانیان را به دست گرفت و سمرقند را پایتخت خود برگزید.
qas: answers: text: حاکم دهستان سامان اطراف بلخ بود
question: سامان‌خدا حاکم کجا بود؟

answers: text: در قرن نهم میلادی در زمان مأمون عباسی
question: پسران اسد چه زمانی به حکمرانی محلی فرارود یا ماوَراءُالنَهر و هرات برگزیده شدند؟

answers: text: مأمون عباسی
question: پسران اسد و در قرن نهم میلادی در زمان کدام خلیفه عباسی به حکمرانی محلی فرارود یا ماوَراءُالنَهر و هرات برگزیده شدند؟

answers: text: ۸۷۴ قمری
question: احمد حاکم فرغانه در چه سالی از دنیا رفت؟

answers: text: نصر پسرش در سمرقند جانشین او گردید.
question: پس از احمد حاکم فرغانه چه کسی جانشین او شد؟

answers: text: اسماعیل
question: کدام برادر نصر حاکم بخارا شد؟

answers: text: اسماعیل
question: بعد از مرگ نصر چه کسی زمامداری سلسله سامانیان را به دست گرفت؟

answers: text: سمرقند
question: اسماعیل چه شهری را به عنوان پایتخت سامانیان انتخاب کرد؟

question: نصر در چه سالی از دنیا رفت؟

context: سامانیان در کارهای اداری زبان عربی را به کار می‌بردند و آن را شعار وحدت خلافت می‌شمردند، امکان آن را فراهم آوردند تا شاعران فارسی همچون رودکی «وفات در ۳۲۹ ق / ۹۴۰–۱ م» و دقیقی «حدود ۳۲۵–۷۰ ق / ۹۳۵–۸۰ م» از نخستین کسانی باشند که با گونه‌ای از زبان ملی خود که از تکمیل و آمیختن لهجه‌های محلی گوناگون فراهم آمده بود مطلب بنویسند. این زبان در دربار سامانیان پذیرفته شد و سرانجام به عنوان زبان فارسی نوین گسترش پیدا کرد که با اندکی تغییرات آوایی تا زمان حاضر بر جای مانده‌است. فارسی نوین به خط عربی نوشته شد و رفته رفته هر چه بیشتر واژه‌های عربی به آن راه یافت.
qas: answers: text: زبان عربی
question: سامانیان در کارهای اداری خود چه زبانی را به کار می‌بردند؟

answers: text: سامانیان در کارهای اداری زبان عربی را به کار می‌بردند و آن را شعار وحدت خلافت می‌شمردند
question: سامانیان چه چیز را شعار وحدت خلافت می‌شمردند؟

answers: text: خط عربی
question: فارسی نوین به چه خطی نوشته شده‌است؟

answers: text: دقیقی
question: چه کسی از نخستین کسانی باشند که با گونه‌ای از زبان ملی خود که از تکمیل و آمیختن لهجه‌های محلی گوناگون فراهم آمده بود مطلب بنویسند؟

question: رودکی در کجا زاده شده‌است؟

question: رودکی به چه سبکی شعر می‌سرود؟