صفویه

context: صفویان دودمانی ایرانی‌، تُرک‌زبان و شیعه مذهب بودند که در سال‌های ۸۸۰ تا ۱۱۱۴ خورشیدی (برابر ۱۱۴۸–۹۰۷ قمری و ۱۷۳۶–۱۵۰۱ میلادی) حدوداً به مدت ۲۳۵ سال بر ایران فرمانروایی کردند. شاهنشاهی صفوی توسط شاه اسماعیل یکم که در سال ۸۸۰ خورشیدی در تبریز تاجگذاری کرد بنیان گذاشته شد و آخرین شاه صفوی، شاه سلطان حسین بود که در سال ۱۱۰۱ خورشیدی از افغان‌ها شکست خورد و بعداً در سال ۱۱۱۴ خورشیدی توسط نادرشاه افشار سلسلهٔ صفویان برافتاد.
qas: answers: text: ایرانی‌
question: صفویان دودمانی کجایی بودند؟

answers: text: تُرک‌زبان
question: صفویان به چه زبانی صحبت می‌کردند؟

answers: text: شیعه
question: مذهب صفویان چه بود؟

answers: text: ۸۸۰ تا ۱۱۱۴
question: صفویان در چه سال‌های خورشیدی بر ایران فرمانروایی کردند؟

answers: text: ۲۳۵
question: صفویان حدودا چند سال بر ایران فرمانروایی کردند؟

answers: text: ۲۳۵ سال
question: صفویان حدودا چند سال بر ایران فرمانروایی کردند؟

answers: text: شاه اسماعیل یکم
question: شاهنشاهی صفوی توسط چه کسی بنیان گذاشته شد؟

answers: text: تبریز
question: شاه اسماعیل یکم در کدام شهر تاجگذاری کرد؟

answers: text: شاه سلطان حسین
question:  آخرین شاه صفوی که بود؟

answers: text: افغان‌ها
question: شاه سلطان حسین در سال ۱۱۰۱ خورشیدی از چه کسانی شکست خورد؟

answers: text: ۱۱۰۱
question: شاه سلطان حسین در کدام سال خورشیدی از افغان‌ها شکست خورد؟

answers: text: ۱۱۱۴
question: در سال چند خورشیدی سلسلهٔ صفویان برافتاد؟

answers: text: نادرشاه افشار
question: سلسلهٔ صفویان توسط چه کسی برافتاد؟

question: چرا شاه سلطان حسین از افغان‌ها شکست خورد؟

context: صفویان، آیین شیعه را مذهب رسمی ایران قرار دادند. روش فرمانروایی صفوی تمرکزگرا و نیروی مطلقه (در دست شاه) بود. پس از ظهور دولت صفوی، ایران اهمیتی بیشتر پیدا کرده و از ثبات و یکپارچگی برخوردار گردیده و در زمینهٔ جهانی نام‌آور شد. در این دوره روابط ایران و کشورهای اروپایی به دلیل دشمنی امپراتوری عثمانی با صفویان و نیز جریان‌های بازرگانی، (به ویژه داد و ستد ابریشم از ایران) گسترش فراوانی یافت. در دوره صفوی (به ویژه نیمه نخست آن)، جنگ‌های بسیاری میان ایران با امپراتوری عثمانی در غرب و با ازبک‌ها در شرق کشور رخ داد که علت این جنگ‌ها جریان‌های زمینی و دینی بود.
qas: answers: text: شیعه
question: صفویان چه آیینی را مذهب رسمی ایران قرار دادند؟

answers: text: دشمنی امپراتوری عثمانی با صفویان و نیز جریان‌های بازرگانی
question: چرا روابط ایران و کشورهای اروپایی در دوره‌ی صفویان گسترش فراوانی یافت؟

answers: text: ابریشم
question: در زمان صفویان داد و ستد چه چیزی از ایران جریان‌های بازرگانی ایران و کشورهای اروپایی را گسترش فراوانی داد؟

answers: text: زمینی و دینی
question: علت جنگ‌های دوره صفوی ایران با امپراتوری عثمانی و با ازبک‌ها چه بود؟

answers: text: عثمانی
question: در دوره صفوی جنگ‌های بسیاری در غرب میان ایران و کدام امپراتوری رخ داد؟

answers: text: ازبک‌ها
question: در دوره صفوی جنگ‌های بسیاری در شرق میان ایران و کجا رخ داد؟

question: قبل از صفویه مذهب رسمی ایران چه بود؟

context: ایران در دوره صفوی در زمینه مسائل نظامی، فقه شیعه، و هنر (معماری، خوشنویسی، و نقاشی) پیشرفت شایانی نمود. از سرداران جنگی نامدار این دوره می‌توان قرچغای خان، الله‌وردی خان گرجی، و امام قلی خان را نام برد که هر سه از سرداران شاه عباس بزرگ بودند. از فقیهان و دانشمندان نامی در این دوره حسین خوانساری، میرداماد، فیض کاشانی، شیخ بهایی، ملاصدرا، و علامه مجلسی نامور هستند. هنرمندان نامدار این دوره نیز رضا عباسی، علیرضا عباسی، میرعماد، و آقامیرک هستند. از شاعران بزرگ و نامدار این دوره می‌توان به وحشی بافقی، صائب تبریزی، محتشم کاشانی و میر رضی آرتیمانی اشاره کرد.
qas: answers: text: معماری، خوشنویسی، و نقاشی
question: چند مورد از هنرهایی که در دوره صفوی پیشرفت شایانی نمود را نام ببرید؟

answers: text: قرچغای خان، الله‌وردی خان گرجی، و امام قلی خان
question: از سرداران جنگی نامدار دوره صفوی چند تن را نام ببرید؟

answers: text: شاه عباس بزرگ
question: قرچغای خان، الله‌وردی خان گرجی، و امام قلی خان هر سه از سرداران که بودند؟

answers: text: حسین خوانساری، میرداماد، فیض کاشانی، شیخ بهایی، ملاصدرا، و علامه مجلسی
question: از فقیهان و دانشمندان نامی دوره صفوی چند مورد را نام ببیرید؟

answers: text: رضا عباسی، علیرضا عباسی، میرعماد، و آقامیرک
question: از هنرمندان نامدار دوره صفوی چند مورد را نام ببرید؟

answers: text: وحشی بافقی، صائب تبریزی، محتشم کاشانی و میر رضی آرتیمانی
question: از شاعران بزرگ و نامدار دوره صفوی چند مورد را نام ببرید؟

question: چرا ایران در دوره صفوی در زمینه مسائل نظامی، فقه شیعه، و هنر پیشرفت شایانی نمود؟

context: شیخ صفی‌الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان، هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بوده که در سرزمین دشت مغان ساکن بود. زبان مادری شیخ صفی‌الدین به عقیده بسیاری تاریخ‌نویسان ایرانی مانند احمد کسروی زبان آذری بوده‌است؛ و اشعاری بدین زبان در در کتاب صفوةالصفا و سلسلةالنسب سروده‌است. همچنین برخی اعتقاد دارند که زبان مادری وی زبان تاتی بوده‌است. زبان تاتی یکی از زبان‌های ایرانی و زبان بومی آذربایجان بوده‌است. وی به شاگردی شیخ زاهد گیلانی درآمد. او به مدت ۲۵ سال مرید خانقاه شیخ زاهد بود و با دختر بی‌بی فاطمه ازدواج کرد. شیخ زاهد او را به جانشینی خود برگزید و با مرگ وی رهبری طریقت زاهدیه به صفی‌الدین رسید.
qas: answers: text: هشتمین
question: شیخ صفی‌الدین اردبیلی چندمین نسل از تبار فیروزشاه زرین‌کلاه بود؟

answers: text: فیروزشاه زرین‌کلاه
question: شیخ صفی‌الدین اردبیلی هشتمین نسل از تبار که بود؟

answers: text: دشت مغان
question:  فیروزشاه در چه سرزمینی ساکن بود؟

answers: text: آذری
question: زبان مادری شیخ صفی‌الدین چه بود؟

answers: text: صفوةالصفا و سلسلةالنسب
question: شیخ صفی‌الدین در چه کتاب‌هایی اشعاری سروده است؟

answers: text: یکی از زبان‌های ایرانی و زبان بومی آذربایجان
question: زبان تاتی را تعریف کنید؟

answers: text: شیخ زاهد گیلانی
question: شیخ صفی‌الدین شاگرد که بود؟

answers: text: صفی‌الدین
question: با مرگ شیخ زاهد گیلانی چه کسی رهبر طریقت زاهدیه شد؟

answers: text: زاهدیه
question: با مرگ شیخ زاهد گیلانی رهبری چه طریقتی به صفی‌الدین رسید؟

question: شیخ زاهد گیلانی کیست؟

question: زاهدیه چه کسانی بودند؟

context: بعد از مرگ شیخ ابراهیم پسرش شیخ جنید جانشین وی شد. جنید در میان این عشایر عمدتاً ترکمن هوادارنی جمع کرد، برای عملیات نظامی تمرینشان داد و علیه مردم قفقاز، ارامنه، گرجی‌ها و چرکس‌ها از آن‌ها استفاده کرد. آن تازش‌ها صفویان را با شروانشاهان دچار منازعه کرد. جنید که قدرت مادی لازم را برای مقابله با نیرومندترین سلسله آن زمان یعنی قراقویونلوها نداشت با دشمن سرسخت آنان آق قویونلوها متحد شد و با خدیجه بیگم خواهر اوزون حسن، فرمانروای مقتدر آن‌ها ازدواج کرد. او بعداً در جنگ با شروانشاهان کشته شد و پسرش شیخ حیدر جانشین او شد.
qas: answers: text: شیخ جنید
question: بعد از مرگ شیخ ابراهیم چه کسی جانشین او شد؟

answers: text: شیخ جنید
question: پسر شیخ ابراهیم که بود؟

answers: text: خدیجه بیگم
question: شیخ جنید با چه کسی ازدواج کرد؟

answers: text: خواهر اوزون حسن
question: خدیجه بیگم که بود؟

answers: text: شیخ حیدر
question: پسر شیخ جنید که بود؟

answers: text: شروانشاهان
question: شیخ جنید در جنگ با چه کسانی کشته شد؟

question: چرکس‌ها که بودند؟

question: شروانشاهان که بودند؟

question: قراقویونلوها که بودند؟

question:  آق قویونلوها که بودند؟

context: حیدر زمانی که ده ساله شد ریاست خانقاه اردبیل را به عهده گرفت و از حمایت اوزون حسن برخوردار بود و بعداً با عالم‌شاه بیگم دختر اوزون حسن و دسپینا خاتون ازدواج کرد. او علاوه بر اندیشیدن به انتقام پدرش، برای تداوم راه او نیز گام برداشت. به همین دلیل علاوه بر رهبری مذهبی مریدان، بخشی از اوقات خود را به امور نظامی و ساخت اسلحه برای مسلح کردن افرادش اختصاص داد. او همچنین به سازماندهی مریدانش پرداخت و کلاه مخروطی شکلِ دوازده تَرک سرخ رنگی (تاج حیدری) برای آنان ساخت. حمایت اوزون حسن و ترغیب اطرافیان خود به استفاده از این کلاه نیز به ترویج آن کمک کرد. به این ترتیب، تشکل مریدان طریقت صفوی، تحت عنوان جدید قزلباش تحکیم و توسعه یافت. حیدر دوبار به چرکس‌ها حمله کرد و غنائمی به دست آورد، بعداً برای انتقام پدرش به شروانشاهان حمله کرد اما به دلیل حمایت سلطان یعقوب از حاکم شروان حیدر شکست خورد و کشته شد.
qas: answers: text: ده
question: شیخ حیدر در چند سالگی ریاست خانقاه اردبیل را به عهده گرفت؟

answers: text: اوزون حسن
question: شیخ حیدر از حمایت چه کسی برخوردار بود؟

answers: text: عالم‌شاه بیگم
question: شیخ حیدر با چه کسی ازدواج کرد؟

answers: text: اوزون حسن و دسپینا خاتون
question: پدر و مادر عالم‌شاه بیگم که بودند؟

answers: text: حیدر
question: چه کسی تاج حیدری را ساخت؟

answers: text: تاج حیدری
question: شیخ حیدر چه کلاهی برای مریدانش ساخت؟

answers: text: کلاه مخروطی شکلِ دوازده تَرک سرخ رنگ
question: تاج حیدری چه شکلی است؟

answers: text: حمایت اوزون حسن و ترغیب اطرافیان خود به استفاده از این کلاه
question: چه چیزی در ترویج تاج حیدری کمک کرد؟

answers: text: حمایت سلطان یعقوب از حاکم شروان
question: چرا حیدر از شروانشاهان شکست خورد؟

answers: text: سلطان یعقوب
question: حمایت چه کسی از حاکم شروان باعث شد حیدر در جنگ با شروانشاهان شکست بخورد و کشته شود؟

question: سلطان یعقوب که بود؟

context: ساخت و نیرو گرفتن دودمان صفوی نتیجه حدود ۲۰۰ سال تبلیغات فرهنگی صوفیان صفوی بود. اگر به این نکته دقت شود که شاه اسماعیل در زمان تاجگذاری در تبریز تنها ۱۴ سال داشت، ارزش این گذشتهٔ فرهنگی بیشتر نمایان می‌گردد. پس از یورش مغول و فروپاشی خلافت عباسی در بغداد محور اصلی نمایش یک آیین و گرایش رسمی از اسلام از میان رفت و آیین شیعه جان تازه‌ای گرفت. به این ترتیب از میان رفتن دستگاه خلافت رسمی در کنار عواملی چون نابسامانی ناشی از حمله مغولان و گرایش به درونگ‌رایی مردم و آسان‌گیری دینی مغولان موجب رونق فراوان گروه‌های گوناگون از جمله شاخه‌های گوناگون تصوف شد.
qas: answers: text: ۲۰۰ سال تبلیغات فرهنگی صوفیان
question: ساخت و نیرو گرفتن دودمان صفوی نتیچه چه بود؟

answers: text: ۱۴
question: شاه اسماعیل در زمان تاجگذاری در تبریز چند سال داشت؟

answers: text: یورش مغول و فروپاشی خلافت عباسی در بغداد
question: پس از چه چیزی نمایش یک آیین و گرایش رسمی از اسلام از میان رفت؟

question: منظور از تصوف چیست؟

context: شاه عباس هنگامی به سلطنت رسید که غرب و شمال غربی ایران در تصرف دولت عثمانی بود و همچنین در شمال شرق ایران نیز خراسان جولان‌گاه ازبک‌ها شده بود. در داخل کشور نیز طی ۱۲ سال پس از مرگ شاه تهماسب و در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم و شاه محمد خدابنده، قدرت شاه کاهش پیدا کرده بود. دسته‌بندی‌های قبیله‌ای قزلباشان مجدداً به شکل افزاینده‌ای بروز کرده و دوگانگی میان ترکان و تاجیکان (مردم غیر ترک) شدت پیدا کرده بود. در نتیجه این چند دستگی، هر یک از مقامات دولتی در اندیشه منافع و قدرت خویش بود و کشور دچار هرج و مرج گردیده بود. شاه عباس با اولویت بندی مشکلات متعدد توانست در طول سلطنتش سلسله صفویه را به اوج قدرت، شکوه و عظمت برساند.
qas: answers: text: عثمانی
question: در زمان به سلطنت رسیدن شاه عباس، غرب و شمال غربی ایران در تصرف کدام دولت بود؟

answers: text: ازبک‌ها
question: در زمان به سلطنت رسیدن شاه عباس، شمال شرق ایران جولان‌گاه چه کسانی بود؟

answers: text: شاه اسماعیل دوم و شاه محمد خدابنده
question: پس از مرگ شاه تهماسب، در دوران کدام پادشاهان قدرت شاه کاهش پیدا کرده بود؟

answers: text: هر یک از مقامات دولتی در اندیشه منافع و قدرت خویش بود و کشور دچار هرج و مرج گردیده بود
question: در زمان شاه عباس دسته‌بندی‌های قبیله‌ای قزلباشان و دوگانگی میان ترکان و تاجیکان باعث چه چیزی شده بود؟

answers: text: اولویت بندی مشکلات
question: شاه عباس چگونه توانست در طول سلطنتش سلسله صفویه را به اوج قدرت، شکوه و عظمت برساند؟

question: چرا در دوران پادشاهی شاه اسماعیل دوم و شاه محمد خدابنده، قدرت شاه کاهش پیدا کرده بود؟

context: در شرق، صفویان دچار شکست از پی شکست بودند؛ مشهد سقوط کرده بود، سیستان دچار تاخت و تاز بود، قندهار که از ۹۴۳/۱۵۳۷ در دست صفویه بود در ۹۹۹/۱۵۹۰–۹۱ به دست مغولان افتاد. در ۱۰۰۶/۱۵۹۸ عبداله خان رهبر برجسته ازبک درگذشت و درگیری درونی این سلسله را تضعیف کرد. شاه عباس حمله کرد ازبکان را در محرم ۱۰۰۷ / اوت ۱۵۹۸ تار و مار کرد و هرات را ده سال در دست دشمن بود باز به چنگ آورد. تازه در ۱۰۱۴/ ۱۶۰۵–۰۶ بود که به حد کافی احساس قدرت کرد که با عثمانی ستیز کند ولی آنگاه سریع و موفق این کار را انجام داد. در پی حصول یک پیروزی بزرگ در صوفیان در نزدیکی تبریز، او در کارزارهای پی در پی ای را ادامه داد تا آخرین سرباز عثمانی را از خاک ایران طبق پیمان آماسیه (۹۶۲/۱۵۵۵) بیرون کند و در سراب با عثمانی‌ها در ۱۰۲۷/۱۶۱۸ قرارداد صلح را امضاء کند. شاه عباس در نبرد صوفیان خود را به عنوان فرماندهی با قابلیت کامل نشان داد، به خوبی از نیروهایش که در شمار و تسلیحات از عثمانی‌ها پایین‌تر بودند استفاده کرد و در لحظه‌های بحرانی نیروهای ذخیره اش را به میدان فرستاد.
qas: answers: text: ده
question: شاه عباس هرات را بعد از چند سال باز به چنگ آورد؟

answers: text: آماسیه
question: طبق چه پیمانی شاه عباس تا آخرین سرباز عثمانی را از خاک ایران بیرون کرد؟

answers: text: سراب
question: قرارداد صلح شاه عباس و عثمانی‌ها در چه محلی امضاء شد؟

context: شاه عباس پس از پیروزی بر ازبکان در ۱۰۱۷/ ۱۵۹۸ پایتختش را از قزوین به اصفهان که آن را به شکل یکی از زیباترین شهرهای جهان دگرگون کرده بود، منتقل کرد. از جنوب شهر شاهراهی بدان وارد می‌شد که از میان باغ‌ها و عمارت‌های مشهور به هزارجریب می‌گذشت، که بسیاری از اشرف در آن سکونت داشتند. پس از گذر از زاینده رود و پل الله وردی خان از خیابان عظیم پردرخت چهارباغ می‌گذشت، به میدان عظیم مستطیلی شاه می‌رسید که کاخ عالی قاپو و دو تا از بزرگترین شاهکارهای معماری ایرانی، مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد شاه بدان مشرف بود. این شهر زیبا غالباً مورد بازدید سفرای اروپایی، تجار خواهان امتیازات تجاری، مبلغین کاتولیک خواهان مجوز افتتاح صومعه و فعالیت تبلیغی، سیاحانی چون آنتونی شرلی و مسافرینی چون پیترو دلا واله که شرح‌های ارزشمندی از ایران صفوی برجای نهاده، قرار می‌گرفت.
qas: answers: text: اصفهان
question: شاه عباس پس از پیروزی بر ازبکان پایتختش را از قزوین به کدام شهر منتقل کرد؟

answers: text: قزوین
question: شاه عباس پس از پیروزی بر ازبکان پایتختش را از کدام شهر به اصفهان منتقل کرد؟

answers: text: هزارجریب
question: از جنوب اصفهان پایتخت شاه عباس، شاهراهی بدان وارد می‌شد که از میان باغ‌ها و عمارت‌هایی می‌گذشت که مشهور به چه چیزی بود؟

context: شاه صفی نوه و جانشین شاه عباس کبیر بود. تزلزل در سیاست خارجی ایران از دوره سلطنت او آغاز گردید. ازبک‌ها شرق و عثمانیها غرب ایران را مورد تاخت و تاز قرار داده بودند. شاه صفی که از مقابله با سلطان مراد چهارم امپراتور عثمانی درمانده بود، در سال ۱۰۴۸ هجری قمری به قراردادی که به موجب آن، بغداد به عثمانی‌ها واگذار می‌شد، تن در داد. سال پیش از آن نیز قندهار، به دست شاه جهان امپراتور مغولی هند از دست رفته بود. دلیل این شکست‌ها این بود که فرماندهان لایق و کارآزموده نظامی صفوی به دلیل بدگمانی‌های شاه صفی به آنان، کشته شده‌بودند.
qas: answers: text: نوه
question: شاه صفی چه نسبتی با شاه عباس کبیر داشت؟

answers: text: شاه صفی
question: جانشین شاه عباس کبیر که بود؟

answers: text: عثمانی
question: سلطان مراد چهارم امپراتور کجا بود؟

answers: text: بغداد
question: به موجب قرارداد سال ۱۰۴۸ هجری قمری میان شاه صفی و عثمانی‌ها کدام شهر به آنها واگذار شد؟

answers: text: ۱۰۴۸
question: در سال چند هجری قمری به موجب قراردادی میان شاه صفی و عثمانی‌ها،‌ شهر بغداد به آنها واگذار شده بود؟

answers: text: شاه جهان امپراتور مغولی هند
question: در زمان شاه صفی، قندهار توسط چه کسی از دست رفت؟

answers: text: قندهار
question: در زمان شاه صفی، کدام شهر به دست شاه جهان امپراتور مغولی هند افتاد؟

answers: text: فرماندهان لایق و کارآزموده نظامی صفوی به دلیل بدگمانی‌های شاه صفی به آنان، کشته شده‌بودند
question: علت شکست‌ها در زمان شاه صفی چه بود؟

question: از جمله فرماندهان لایق و کارآزموده نظامی صفوی که به دستور شاه صفی کشته شدند چند مورد را نام ببرید؟

context: شاه سلیمان فرزند شاه عباس دوم در آغاز حکومتش هم از نظر اوضاع داخلی و هم از نظر مسائل خارجی، دشواری‌های بسیاری در ایران پدید آمده بود. قحطی و بیماری بر کشور سایه افکنده بود. طاعون در بین اهالی بیداد می‌کرد. عثمانی‌ها که گرفتاری‌هایشان در اروپا تمام شده بود، علی‌رغم قرارداد ۱۰۴۹ هجری قمری که مرزها را مشخص ساخته بود و منطقاً دستاویزی برای تجاوز وجود نداشت، دوباره چشم به ایران دوختند. شیخ علیخان زنگنه اعتماد الدوله خطر عثمانی‌ها را به شاه سلیمان گوشزد کرد و گفت که ممکن است آن‌ها دوباره به ایران بتازند، شاه سلیمان هم با کمال خونسردی در پاسخ گفت:
qas: answers: text: شاه عباس دوم
question: شاه سلیمان فرزند که بود؟

answers: text: طاعون
question: در زمان شاه سلیمان چه بیماری رواج پیدا کرده بود؟

answers: text: شیخ علیخان زنگنه اعتماد الدوله
question: چه کسی خطر عثمانی‌ها را به شاه سلیمان گوشزد کرد؟

question: شیخ علیخان زنگنه اعتماد الدوله که بود؟

question: گرفتاری‌های عثمانی در اروپا چه بود؟

context: البته از سوی دیگر بر ملیت ایرانی نیز پای‌فشاری می‌شد. همه مردم جای گرفته در ایران خود را هم‌وندی (عضوی) از این کشور و ایرانی می‌دانستند و مردم ترک و تاجیک (نامی که در آن زمان به ایرانیان غیر ترک داده شده بود)، دوستدار پادشاهی صفویان بودند و حتی امروزه نیز مردم ایران با دوست‌داری از این خاندان یاد می‌کنند. شاه اسماعیل یکم با پای‌فشاری بر اهمیت ملی‌گرایی، پست‌های دولتی را میان مردم گوناگون بخش کرده بود و با ترویج شاهنامه‌خوانی، دوستی به ملیت ایرانی را میان ایرانیان گسترش داده بود. چنان‌که که در بیشتر ایل‌های آن زمان، شعرهای حماسی شاهنامه خوانده می‌شد و مردم ایل‌های ترک قزلباش نیز شعرهای شاهنامه را از برداشتند. حتی شاه اسماعیل نام فرزندان خود را از نام‌های ایرانی و شاهنامه برگزیده بود، مانند: تهماسب، سام، القاس، فرنگیس و...
qas: answers: text: عضوی
question: هم‌وندی به چه معناست؟

answers: text: ایرانیان غیر ترک
question: منظور از تاجیک در زمان صفویان چه بود؟

answers: text: ایرانی و شاهنامه
question: شاه اسماعیل نام فرزندان خود را از چه چیزی برگزیده بود؟

answers: text: تهماسب، سام، القاس، فرنگیس
question: نام چند تن از فرزندان شاه اسماعیل را نام ببرید؟

context: سازمان قضایی به دو بخش عرفی و شرعی بخش می‌شد. بخش عرفی دربرگیرندهٔ رسیدگی به کارهایی مانند کشتن و زد و خورد و تجاوز (کارهایی که وابسته به نگهداری نظم و امنیت و سازمان سیاسی بود) می‌شد و بخش شرعی دربرگیرندهٔ رسیدگی به دعاوی حقوقی و شرعی بود. ریاست بخش رسیدگی به دعاوی عرفی با مقام دیوان بیگی است و مسوولین رسیدگی به این دعاوی در شهرها نیز داروغهها هستند. ریاست نظام قضایی شرعی نیز بر عهده صدر است. صدر بالاترین مقام دینی در دولت را داراست و خود از میان علمای نام‌ور شیعه گزینش می‌شود. قاضی‌های شرع از میان علمای شیعه (ملاها) گزینش شده و توسط صدر گماشته می‌شوند. از کارهای دیگر صدر، برداشت و گماشت شیخ الاسلامها در شهرها و رسیدگی به کارهای موقوفات در همهٔ کشور است.
qas: answers: text: دو بخش عرفی و شرعی
question: سازمان قضایی دولت صفوی چند بخش داشت؟

answers: text: کارهایی که وابسته به نگهداری نظم و امنیت و سازمان سیاسی بود
question: بخش عرفی سازمان قضایی دولت صفوی دربرگیرندهٔ رسیدگی به چه اموری بود؟

answers: text: دعاوی حقوقی و شرعی
question: بخش شرعی سازمان قضایی دولت صفوی دربرگیرندهٔ رسیدگی به چه اموری بود؟

answers: text: دیوان بیگی
question: ریاست بخش رسیدگی به دعاوی عرفی در سازمان قضایی دولت صفوی با چه مقامی بود؟

answers: text: صدر
question: ریاست نظام قضایی شرعی دولت صفوی بر عهده که بود؟

answers: text: صدر
question: بالاترین مقام دینی در دولت صفوی که بود؟

answers: text: علمای شیعه
question: منظور از ملاها چیست؟

question: در زمان کدام شاه، سازمان قضایی دولت صفوی شکل گرفت؟

context: کشور ایران از زمان شاه عباس به پنج سرزمین، یخش شده بود و هر کدام از آن سرزمین‌ها را نیز به بخش‌های کوچک‌تر (تا ۲۵ سرزمین بخش کرده بودند). خان بالاترین مقامی بود که از طرف شاه برای اداره یک سرزمین گماشته می‌شد و تنها زیر نظر شاه انجام کار کرده و تنها به او پاسخگو بود. سرزمین زیر فرمان یک خان، خود به چند بخش تقسیم می‌شد که اداره آن‌ها را افرادی که دارای سمت سلطان بودند، به دوش داشتند. سلطان‌ها به راستی والیان درجه دوم بودند. مقام پسین در میان والیان پس از سلطان بیگلربیگی نام داشت. خان‌ها و سلطان‌ها در بخش زیر فرمان خود مانند یک شاه کوچک فرمانروایی می‌کردند. خان‌ها، بخش اصلی درآمد سرزمین خود را برای کارهای درونی اداری و شخصی خود و نیز تعهد پرداخت مواجب سربازانی که از مرکز به آن‌ها محول شده بود، مصرف می‌کردند و اندازهٔ نسبتاً کمی را برای دربار می‌فرستادند. آن‌ها در برابر تهدیدهای بیگانه متعهد به نگاهبانی سرزمین زیر فرمان خود بودند. بیشتر قریب به اتفاق خان‌ها و سلطان‌ها، سران قزلباش بودند و با ایل خود در سرزمین زیر فرمان زندگی می‌کردند.
qas: answers: text: خان
question: از زمان شاه عباس بالاترین مقامی که از طرف شاه برای اداره یک سرزمین گماشته می‌شد چه نام داشت؟

answers: text: سلطان
question: اداره سرزمین زیر فرمان یک خان را افرادی بر دوش داشتند که به آنها چه گفته می‌شد؟

answers: text: بیگلربیگی
question: بعد از خان و سلطان، به سومین والیان چه می‌گفتند؟

answers: text: کارهای درونی اداری و شخصی خود و نیز تعهد پرداخت مواجب سربازانی که از مرکز به آن‌ها محول شده بود، مصرف می‌کردند و اندازهٔ نسبتاً کمی را برای دربار می‌فرستادند
question: خان‌ها، بخش اصلی درآمد سرزمین خود را برای چه کارهایی مصرف می‌کردند؟

answers: text: نگاهبانی سرزمین زیر فرمان
question: خان‌ها در برابر تهدیدهای بیگانه چه تعهدی داشتند؟

question: قزلباش‌‌ها که بودند؟

answers: text: سران قزلباش
question: بیشتر خان‌ها و سلطان‌ها که بودند؟

context: در این میان برخی از بخش‌های کشور بودند که فرمانروای آن‌ها از خودمختاری خان یا سلطان برخوردار نبود و به راستی وکیل یا نماینده‌ای از طرف شاه آن‌ها را اداره می‌کرد که آن‌ها را وزیر می‌نامیدند. همهٔ درآمد این بخش‌ها برای دربار فرستاده می‌شد و بودجه مصرفی این بخش‌ها را دربار تعیین و تأمین می‌کرد. این بخش‌ها را اراضی خاصه می‌نامیدند. در آغاز پادشاهای صفویان بخش‌های خاصه محدود به استان‌های نزدیک به تخت‌گاه بود اما از زمان شاه عباس به این بخش‌ها افزوده شد. زیرا از یک سو درآمد مستقل شاه را افزایش می‌داد و از سوی دیگر از افزایش نیروی فرمانده‌های قزلباش در برابر شاه جلوگیری می‌شد. اما در برابر، فرمانروایان بخش‌های خاصه از توانایی نظامی و مدیریتی و انگیزه بسیار کمتری نسبت به خان‌ها و سلطان‌ها برای اداره برخوردار بودند و در برابر تهدیدهای بیگانه بسیار سستی می‌کردند.
qas: answers: text: وزیر
question: به کسی که وکیل یا نماینده‌ای از طرف شاه برای اداره بخشی از کشور بود چه می‌گفتند؟

answers: text: برای دربار فرستاده می‌شد
question: همهٔ درآمد بخش‌هایی که وزیران آن‌ها را اداره می‌کردند، چه می‌شد؟

answers: text: دربار
question: بودجه مصرفی بخش‌هایی که وزیران اداره می‌کردند توسط کجا تعیین و تأمین می‌شد؟

answers: text: شاه عباس
question: از زمان کدام شاه صفوی بخش‌ بندی سرزمین‌ بیشتر شد؟

answers: text: درآمد مستقل شاه را افزایش می‌داد و از سوی دیگر از افزایش نیروی فرمانده‌های قزلباش در برابر شاه جلوگیری می‌شد
question: چرا از زمان شاه عباس بخش‌بندی سرزمین‌ها بیشتر شد؟

question: منظور از تخت‌گاه چیست؟

context: ساختار اجتماعی دوران صفوی به شکل هرمی بود که شاه در رأس آن و مردم عادی که شامل دهقانان، صنعتگران، دکان‌داران و تجار کوچک بودند در قاعدهٔ هرم قرار می‌گرفتند. مابین این دوطبقه، اشراف لشکری و کشوری و گروهی از مقامات روحانی در سطوح مختلف قرار داشتند. قشرها مردم دارای اصناف و انجمن‌های اجتماعی و مذهبی بودند به‌طوری‌که در هر شهر با اهمیتی، کسبه، بازرگانان، کارگران و سایر گروه‌ها نماینده‌ای برای خود داشتند. ویژگی جامعهٔ صفوی، تلاش برای ایجاد پیوند میان جامعهٔ ایرانی و ترکمن قزلباش و اتحاد میان علما و بازاریان بود. مقامات روحانی ادارهٔ املاک بسیاری را بر عهده داشتند که یا از طریق وقف یا بخشش‌های افراد برای امور مذهبی، تحت اختیارشان بود.
qas: answers: text: هرمی
question: ساختار اجتماعی دوران صفوی به چه شکلی بود؟

answers: text: شاه
question: چه کسی در رأس هرم ساختار اجتماعی دوران صفوی بود؟

answers: text: مردم عادی
question: چه کسانی در قاعده‌ی هرم ساختار اجتماعی دوران صفوی بودند؟

answers: text: اشراف لشکری و کشوری و گروهی از مقامات روحانی
question: مابین رأس و قاعده هرم ساختار اجتماعی دوران صفوی چه گروه‌هایی در سطوح مختلف قرار داشتند؟