زبان عِبْری

context: زبان عِبْری یا عِبْرانی (به عبری: עִבְרִית) یکی از زبان‌های سامی غربی و زبان بومی در اسرائیل است که بیش از ۹ میلیون گویشور دارد. به‌طور تاریخی، این زبان به‌عنوان زبان بنی‌اسرائیل، یهودیه و نوادگان آن‌ها در نظر گرفته می‌شود هرچند که در تنخ به آن اشاره نشده‌است. کهن‌ترین نمونه‌ها از نگارش عبری به الفبای نیاعبری به سدهٔ دهم پیش از میلاد بازمی‌گردد.
qas: answers: text: بیش از ۹ میلیون
question: زبان عِبْری چند گویشور دارد؟

answers: text: زبان عِبْری
question: زبان بومی در اسرائیل چیست؟

answers: text: سدهٔ دهم پیش از میلاد
question: کهن‌ترین نمونه‌ها از نگارش عبری به الفبای نیاعبری به کدام سده بازمی‌گردد؟

answers: text: زبان عِبْری
question: کدام زبان به‌عنوان زبان بنی‌اسرائیل، یهودیه و نوادگان آن‌ها در نظر گرفته می‌شود؟

question: جمعیت اسرائیل در حال حاضر چقدر است؟

context: سخن گفتن به عبری به‌عنوان زبان روزمره، در حدود سال‌های ۲۰۰ و ۴۰۰ میلادی، در پی شورش بارکوخبا، متوقف شد. از آن پس یهودیان، به ویژه فرهیختگان و مهاجران آن‌ها، به آرامی و به میزانی کمتری یونانی، که زبان‌های بین‌المللی آن دوران بودند، گفتگو می‌کردند. با این حال، زبان عبری برای نماز یهودی، ادبیات دینی، تبادلات تجاری میان یهودیان و شعرهای یهودی استفاده می‌شد تا اینکه در سدهٔ ۱۹ میلادی به‌عنوان زبان گفتاری و ادبیاتی احیا شد. سپس به زبان میانجی یهودیان فلسطین تبدیل شد و در نهایت با بنیان‌گذاری اسرائیل به‌عنوان زبان رسمی این کشور پذیرفته شد. برپایهٔ اطلاعات اتنولوگ، در سال ۱۹۹۸ میلادی، زبان ۵ میلیون نفر در سراسر جهان عبری بود. پس از اسرائیل، ایالات متحدهٔ آمریکا دارای بزرگ‌ترین جمعیت گویشور عبری است و ۲۲۰٫۰۰۰ نفر در این کشور زبان مادری‌شان عبری است.
qas: answers: text: سال‌های ۲۰۰ و ۴۰۰ میلادی
question: سخن گفتن به عبری به‌عنوان زبان روزمره، در حدود چه سال‌هایی در پی شورش بارکوخبا، متوقف شد؟

answers: text: شورش بارکوخبا
question: سخن گفتن به عبری به‌عنوان زبان روزمره، در حدود سال‌های ۲۰۰ و ۴۰۰ میلادی، در پی کدام شورش، متوقف شد؟

answers: text: سدهٔ ۱۹ میلادی
question: در کدام سده زبان عبری به‌عنوان زبان گفتاری و ادبیاتی احیا شد؟

answers: text: زبان عبری
question: کدام زبان با بنیان‌گذاری اسرائیل به‌عنوان زبان رسمی این کشور پذیرفته‌شد؟

answers: text: ۵ میلیون
question: برپایهٔ اطلاعات اتنولوگ، در سال ۱۹۹۸ میلادی، زبان چند میلیون نفر در سراسر جهان عبری بود؟

answers: text: ایالات متحدهٔ آمریکا
question: پس از اسرائیل، کجا دارای بزرگ‌ترین جمعیت گویشور عبری است؟

answers: text: ۲۲۰٫۰۰۰ نفر
question: زبان مادری چند نفر در ایالات متحده‌ی آمریکا عبری است؟

question: جمعیت فلسطین در حال حاضر چقدر است؟

context: عبری در فارسی از واژه آرامی ایبرای (ibrāy) ریشه گرفته که خود از واژه ایوری (Ivri، עברי) در عبری توراتی می‌آید و یکی از نام‌های عبرانیان یا بنی‌اسرائیل (یهودیان و سامری‌ها) است. به نظر می‌رسد این نام از ریشه سامی ع-ب-ر به معنای «فراتر»، «سمت دیگر»، «آن سمت» آمده‌است. اصطلاح «عبری» به‌طور کلی معنی «از آن طرف [رودخانه/صحرا]» می‌دهد و یک نام خارجی برای ساکنان اسرائیل و یهودا از طرف بین‌النهرینی‌ها، فنیقی‌ها و فرااردنی‌ها است که رودهای فرات، اردن، لیتانی یا شاید شمال بیابان عربی را میان خود و آن‌ها در نظر می‌گرفتند و عبرانیان را بدین صورت «اهل آن طرف» می‌نامیدند.
qas: answers: text: آرامی ایبرای
question: عبری در فارسی از چه واژه‌ای ریشه گرفته‌است؟

answers: text: ریشه سامی ع-ب-ر به معنای «فراتر»، «سمت دیگر»، «آن سمت»
question: عبری از چه ریشه‌ای آمده‌است؟

answers: text: «از آن طرف [رودخانه/صحرا]»
question: اصطلاح «عبری» به‌طور کلی چه معنی می‌دهد؟

question: رود فرات در کدام شهر قرار دارد؟

context: در اوایل سده ششم پیش از میلاد، امپراتوری بابل نو، پادشاهی یهودا را تسخیر، بیشتر اورشلیم را تخریب و مردمش را به بابل تبعید کرد. در دوران اسارت یهودیان در بابل، بیشتر بنی‌اسرائیل آرامی را آموختند و برای دورهٔ چشمگیری نخبگان یهودی تحت تأثیر آرامی بودند. پس از فتح بابل به دست کوروش بزرگ، او به یهودیان اجازه بازگشت به اورشلیم را داد و در نتیجه آن، گونه‌ای از آرامی در کنار عبری در اسرائیل آن دوران گویش می‌شد. با آغاز دوران مشترک، آرامی کاملاً جای عبری را گرفته و به زبان اولیه گفتاری در میان یهودیان سامریه، بابل و جلیل تبدیل شده بود و یهودیان غربی و روشنفکران آن‌ها نیز به یونانی سخن می‌گفتند. البته گونه‌ای گفتاری از عبری به نام عبری میشنایی تا حدود سده سوم میلادی در یهودا رایج بود اما هیچ شکی نیست که در یک زمان خاص عبری دیگر در گفتار روزمره یهودیان کاربرد نداشت و جای آن را آرامی و سپس یونانی گرفته بودند.
qas: answers: text: اوایل سده ششم پیش از میلاد
question: در کدام سده امپراتوری بابل نو، پادشاهی یهودا را تسخیر، بیشتر اورشلیم را تخریب و مردمش را به بابل تبعید کرد؟

answers: text: امپراتوری بابل نو
question: در اوایل سده ششم پیش از میلاد، کدام امپراتوری، پادشاهی یهودا را تسخیر، بیشتر اورشلیم را تخریب و مردمش را به بابل تبعید کرد؟

answers: text: عبری میشنایی
question: کدام گونه‌ای گفتاری از عبری تا حدود سده سوم میلادی در یهودا رایج بود؟

question: کتاب مقدس یهودیان چیست؟

context: عبری چندین بار به عنوان یک زبان ادبی احیا شده‌است، که بارزترین تلاش‌ها توسط جنبش هاسکالا (روشنگری) در اوایل و اواسط سده ۱۹ در آلمان رخ داد. در اوایل سده نوزدهم، نوعی عبری در بازارهای اورشلیم بین یهودیان برای تجارت ظاهر شد. این گویش عبری تا حدی پیجین بود. در پایان همین قرن کنشگر یهودی، الیزر بن-یهودا، با داشتن ایدئولوژی بازآفرینی ملی‌گرایی (שיבת ציון، Shivat Tziyon، بعداً صهیونیسم) آغاز به احیای عبری به عنوان زبانی گفتاری کرد. آن عبری سرانجام، در نتیجه جنبش محلی که او ایجاد کرد و همچنین حضور گروه‌های جدید مهاجر، جایگزین زبان‌های یهودیان آن زمان (یهودی-اسپانیایی (یا لادینو)، ییدیش یهودی-عربی و بخاری (فارسی تاجیکی)) یا زبان‌های محل سکونت یهودیان (روسی، فارسی و عربی) شد.
qas: answers: text: جنبش هاسکالا (روشنگری)
question: بارزترین تلاش‌ها برای احیا شدن زبان عبری توسط کدام جنبش در آلمان رخ داد؟

answers: text: آلمان
question: بارزترین تلاش‌ها برای احیا شدن زبان عبری توسط جنبش هاسکالا (روشنگری) در اوایل و اواسط سده ۱۹ در کدام کشور رخ داد؟

answers: text: سده ۱۹
question: بارزترین تلاش‌ها برای احیا شدن زبان عبری توسط جنبش هاسکالا (روشنگری) در کدام سده در کدام کشور آلمان رخ داد؟

question: پایتخت آلمان کدام شهر است؟

context: تا پیش از تلاش‌های الیزر بن-یهودا، چنان واژگان عبری برای امور روزمره اندک بود که افراد الفاظ کافی برای بر طرف کردن نیازهای روزانه خود پیدا نمی‌کردند. نقل است که روزی الیزر از همسرش می‌خواست که چای آماده کند، اما به جهت کمبود الفاظ عبری به همسرش گفت: «این را بگیر و این را انجام بده». او سرانجام با همکاری اهل ادب و لغت عبری، جمعیت زبان عبری را در فلسطین تشکیل داد و شروع به نوشتن فرهنگ‌نامه‌ای کرد که تمام واژگان عبری در طول تاریخ در آن جمع‌آوری شده بود، البته او تا قبل از مرگش توانست پنج جلد را تکمیل کند و بعد از مرگ او همفکرانش تا سال ۱۹۵۹ بقیه فرهنگ‌نامه را تکمیل کردند. الیزر نخستین کسی بود که نظریه احیای زبان عبری را مطرح و مقالات مختلفی را در روزنامه‌ها و جراید در این باره منتشر کرد. او در پی احیای واژگان فراموش شده بود و برای معانی جدیدی که زبان عبری کلمه‌ای برای آن‌ها نداشت، با ترکیب واژگان مختلف با یکدیگر، استفاده از الفاظ قدیمی عبری با تغییر معنای آن‌ها و وام گرفتن از دیگر زبان‌ها معادل‌سازی می‌کرد.
qas: answers: text: الیزر بن-یهودا
question: تا پیش از تلاش‌های چه کسی چنان واژگان عبری برای امور روزمره اندک بود که افراد الفاظ کافی برای بر طرف کردن نیازهای روزانه خود پیدا نمی‌کردند؟

answers: text: پنج جلد
question: الیزر بن-یهودا از زمانی که شروع به نوشتن فرهنگ‌نامه‌ای کرد که تمام واژگان عبری در طول تاریخ در آن جمع‌آوری شده بود تا قبل از مرگش توانست چند جلد را تکمیل کند؟

answers: text: الیزر بن-یهودا
question: نخستین کسی که نظریه احیای زبان عبری را مطرح و مقالات مختلفی را در روزنامه‌ها و جراید در این باره منتشر کرد چه کسی بود؟

question: الیزر بن-یهودا در کجا متولد شده‌است؟

context: نتیجه اصلی کار ادبی روشنفکران عبری در طول قرن نوزدهم نوسازی واژگانی عبری بود. کلمات و اصطلاحات جدیدی به عنوان نوواژه از مجموعه بزرگ نوشته‌های عبری از زمان تنخ یا از عربی، آرامی باستان و لاتین اقتباس شدند. واژگان جدید بسیاری نیز یا از زبان‌های اروپایی به ویژه انگلیسی، روسی، آلمانی و فرانسوی گرفته شدند یا بعد از آن‌ها ساخته شده‌اند. عبری نوین در سال ۱۹۲۱ به زبان رسمی در فلسطین تحت حاکمیت انگلیس (همراه با انگلیسی و عربی) تبدیل شد و سپس در سال ۱۹۴۸ به زبان رسمی کشور تازه‌تاسیس اسرائیل معرفی شد و امروزه رایج‌ترین زبان در این کشور است.
qas: answers: text: نوسازی واژگانی عبری
question: نتیجه اصلی کار ادبی روشنفکران عبری در طول قرن نوزدهم چه بود؟

answers: text: قرن نوزدهم
question: نتیجه اصلی کار ادبی روشنفکران عبری در طول چه قرنی نوسازی واژگانی عبری بود؟

answers: text: ۱۹۲۱
question: عبری نوین در چه سالی به زبان رسمی در فلسطین تحت حاکمیت انگلیس (همراه با انگلیسی و عربی) تبدیل شد؟

answers: text: عبری نوین
question: کدام زبان در سال ۱۹۲۱ به زبان رسمی در فلسطین تحت حاکمیت انگلیس (همراه با انگلیسی و عربی) تبدیل شد؟

answers: text: عبری نوین
question: کدام زبان در سال ۱۹۴۸ به زبان رسمی کشور تازه ‌تأسیس اسرائیل معرفی شد؟

answers: text: ۱۹۴۸
question: عبری نوین در چه سالی به زبان رسمی کشور تازه‌ تأسیس اسرائیل معرفی شد؟

question: اکثر مردم فرانسه به چه زبانی صحبت می‌کنند؟

context: امروزه ۹۰٪ از یهودیان اسرائیل کاملاً به زبان عبری مسلطند و ۷۰٪ مهارت بسیاری در آن دارند. حدود ۶۰٪ از اعراب اسرائیلی نیز کاملاً به عبری مسلطند و ۳۰٪ گزارش داده‌اند که عبری را بیش از عربی بلدند. در کل حدود ۵۳٪ از جمعیت اسرائیل به عبری به عنوان یک زبان بومی سخن می‌گویند و بیشتر سایرین می‌توانند آن را به روانی صحبت کنند. گرچه در سال ۲۰۱۳ عبری فقط زبان بومی ۴۹٪ از اسرائیلی‌های بالای ۲۰ بود و روسی، عربی، فرانسوی، انگلیسی، ییدیش و لادینو نیز از گسترده‌ترین زبان‌های بومی سایرین بودند. حدود ۲۶٪ از مهاجران اهل شوروی سابق و ۱۲٪ از عرب‌ها گزارش کرده‌اند که توانایی کمی در عبری دارند یا اصلاً آن را بلد نیستند.
qas: answers: text: ۹۰٪
question: امروزه چند درصد از یهودیان اسرائیل کاملاً به زبان عبری مسلطند؟

answers: text: ۷۰٪
question: امروزه چند درصد از مردم اسرائیل مهارت بسیاری در زبان عبری دارند؟

answers: text: ۶۰٪
question: چند درصد از اعراب اسرائیلی کاملاً به عبری مسلطند؟

answers: text: حدود ۵۳٪
question: چند درصد از جمعیت اسرائیل به عبری به عنوان یک زبان بومی سخن می‌گویند؟

answers: text: ۲۰۱۳
question: در چه سالی عبری فقط زبان بومی  ۴۹٪ از اسرائیلی‌های بالای ۲۰ بود؟

answers: text: ۲۶٪
question: چند درصد از مهاجران اهل شوروی سابق گزارش کرده‌اند که توانایی کمی در عبری دارند یا اصلاً آن را بلد نیستند؟

answers: text: ۱۲٪
question: چند درصد از عرب‌ها گزارش کرده‌اند که توانایی کمی در عبری دارند یا اصلاً آن را بلد نیستند؟

question: چند درصد از مردم انگلیس به زبان عبری مسلط هستند؟

question: چند درصد از مردم فرانسه به زبان عبری مسلط هستند؟

question: در حال حاضر چند درصد از مردم فلسطین به زبان عبری صحبت می‌کنند؟

question: چند درصد از مردم روسیه به زبان عبری صحبت می‌کنند؟

question: جمعیت فرانسه در حال حاضر چقدر است؟

context: عبری زبانی تحلیلی است و حالت‌هایی همچون برایی، ازسویی و مفعولی را با استفاده از حرف اضافه به جای حالت دستوری بیان می‌کند. گرچه، عطف نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری فعل و اسم دارد. برای نمون، اسم‌ها حالتی ساختاری به نام "سمیخوت" دارند که رابطه "تعلق به" را نشان می‌دهد و این برعکس ساختار اضافه در بیشتر زبان‌های دیگر است. واژگان در سمیخوت بیشتر با خط پیوند ترکیب می‌شوند. در گفتار نوین این ساختار را گاه می‌توان با حرف اضافه "شِل" به معنای "از" جایگزین کرد. با این حال، موارد زیادی وجود دارد که گونه‌های کاهش‌یافته باستانی حفظ می‌شوند (به ویژه در اصطلاحات و مانند آن) و "شخص"-واژه‌بست‌ها به‌طور گسترده‌ای برای "کاهش" حروف اضافه استفاده می‌شوند.
qas: answers: text: عطف
question: چه چیزی در زبان عبری نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری فعل و اسم دارد؟

answers: text: حالت‌هایی همچون برایی، ازسویی و مفعولی
question: زبان عبری چه حالت‌هایی را با استفاده از حرف اضافه به جای حالت دستوری بیان می‌کند؟

answers: text: خط پیوند ترکیب
question: واژگان زبان عبری در سمیخوت بیشتر با چه چیزی ترکیب می‌شوند؟

question: چند درصد از مردم ایتالیا به زبان عبری صحبت می‌کنند؟