زبان‌شناسی

context: زبان‌شناسی یا زبانیک (به انگلیسی: Linguistics) علمی است که به مطالعه و بررسی روشمند زبان می‌پردازد. در واقع، زبان‌شناسی می‌کوشد تا به پرسش‌هایی بنیادیی همچون: «زبان چیست؟»، «زبان چگونه عمل می‌کند و از چه ساخت‌هایی تشکیل شده‌است؟»، «انسان‌ها چگونه با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند؟»، «زبان آدمی با سامانۀ ارتباطی دیگر جانوران چه تفاوتی دارد؟»، «کودک چگونه سخن‌گفتن می‌آموزد؟»، «زبان بشر چگونه تکامل یافته‌است؟»، «زبان‌ها چه قرابتی با یکدیگر دارند؟»، «ویژگی‌های مشترک زبان‌های جهان کدامند؟»، «انسان چگونه می‌نویسد و از چه راهی زبان نانوشتاری را واکاوی (تحلیل) می‌کند؟»، «چرا زبان‌ها دگرگون می‌شوند؟»... پاسخ گوید.
qas: answers: text: زبانیک
question: نام دیگر زبان‌شناسی چیست؟

answers: text: زبان‌شناسی
question: علمی که به مطالعه و بررسی روشمند زبان می‌پردازد چه نام دارد؟

answers: text: پرسش‌هایی بنیادیی
question: زبان‌شناسی می کوشد تا چه سوالاتی را پاسخ گوید؟

question: زبان‌شناس مطرح در کشور مالزی را نام ببرید؟

context: معمولاً تاریخِ دانشِ زبان‌شناسی را به معنی «مطالعات تخصصی زبان» تا کتاب دستور سانسکریت نوشتهٔ پانینی هندی عقب می‌برند. پانینی در سدهٔ پنجم پیش از میلاد، دستور زبان بسیار پیشرفته‌ای برای زبان سانسکریت نوشت. اما زبان‌شناسی به مفهوم مدرنش با انتشار کتاب دورهٔ زبان‌شناسی عمومی نوشتهٔ فردینان دوسوسور آغاز شد. دوسوسور بین مطالعات زبانیِ «همزمانی» و «در زمانی» تمایز قائل شد و بر مطالعهٔ «نظام زبان» تأکید کرد. در دههٔ ۱۹۵۰، نظریات نوام چامسکی انقلابی در این رشته به‌وجود آورد و باعث پیدایش دستور زایشی شد. او با انتقاد شدید از روان‌شناسی رفتارگرا، که یادگیری زبان را نوعی تقلید رفتاری می‌داند، با ارائهٔ شواهدی، ناکارآمدی‌های چنین دیدگاهی را نشان داد. او معتقد است اصول و خصوصیات زبان در انسان، ذاتی است و کودک زبان را یاد نمی‌گیرد، بلکه فرا می‌گیرد (acquire). به عبارت دیگر، نحوهٔ فراگیری زبان به صورت ارثی و ژنتیکی در مغز برنامه‌ریزی شده‌است و محیط پیرامون کودک تنها نقش محرک را برای فراگیری زبان مادری ایفا می‌کند. کودک، مجموعهٔ محدودی از اطلاعات را از محیط زبانیِ خویش می‌گیرد و خود قادر است ترکیبات جدیدی بسازد. نظریه‌پردازان پیش‌تر معتقد بودند زبان مادری تنها از راه شنیدن گفتار اطرافیان و به صورت اکتسابی وارد ذهن کودک می‌شود.
qas: answers: text: پانینی هندی
question: کتاب دستور سانسکریت نوشته چه کسی است؟

answers: text: کتاب دستور سانسکریت
question: معمولا تاریخ دانش زبان‌شناسی را تا کدام کتاب عقب می‌برند؟

answers: text: پنجم
question: پانینی در سده چندم پیش از میلاد دستور زبان پیشرفته‌ای برای زبان سانسکریت نوشت؟

answers: text: کتاب دورهٔ زبان‌شناسی عمومی
question: زبان‌شناسی به مفهوم مدرنش با انتشار کدام کتاب آغاز شد؟

answers: text: فردینان دوسوسور
question: کتاب دوره زبان‌شناسی عمومی نوشته چه کسی است؟

answers: text: نظام زبان
question: دوسوسور بر مطالعه چه چیزی تاکید کرد؟

question: دوسوسور متولد سال چندم میلادی بود؟

question: پانینی در چند سالگی از دنیا رفت؟

question: کتاب دوره زبان‌شناسی عمومی به چه زبانی نوشته شده‌است؟

question: پانینی در سال چندم پیش از میلاد کتاب دستور سانسکریت را نوشت؟

context: چند نقطهٔ عطف در تاریخ علم زبان‌شناسی وجود دارد. اولین انقلاب علمی در حوزهٔ زبان‌شناسی، تاریخ‌گرایی است که در قرن هجدهم شکل گرفت. آنچه به عنوان شروع انقلاب اول در تاریخ زبان‌شناسی ثبت و ضبط شده، به ۱۷۸۶ بازمی‌گردد و خطابهٔ معروف حقوق‌دان انگلیسی، ویلیام جونز، که وقتی متون سانسکریت را با فارسی باستان و لاتین مقایسه کرد، شباهت‌های فراوانی بین این متون یافت و معتقد شد که این زبان‌ها از یک منشأ واحد، که زبان هند و اروپاییِ مادر است، سرچشمه گرفته‌است. این شروع انقلاب اول در تاریخ زبان‌شناسی است. متعاقبِ آن، بحث سرنوشت زبان‌ها، خانوادهٔ زبان‌ها و اینکه این زبان‌ها از چند گروه سرچشمه گرفته‌اند، شروع شد و این، اولین انقلاب در تاریخ زبان‌شناسی، ذیل عنوان «تاریخ‌گرایی» مطرح شده‌است. در این دوره، نگاه زبان‌شناسان معطوف به تحولات تاریخی و به‌اصطلاح «در زمانی» بود و تبیین هر پدیدهٔ زبانی را با توجه به گذشته می‌دیدند. این انقلاب با پیدایش گروهی از زبان‌شناسان، که بعدها نودستوریان نام گرفتند، تکمیل شد. آن‌ها به‌دنبال یافتن قوانینی برای تغییرات زبانی بودند.
qas: answers: text: هجدهم
question: اولین انقلاب علمی در حوزه زبان‌شناسی در قرن چندم میلادی شکل گرفت؟

answers: text: ۱۷۸۶
question: آنچه به عنوان شروع انقلاب اول در تاریخ زبان‌شناسی ثبت و ضبط شده به سال چندم میلادی برمی‌گردد؟

answers: text: ویلیام جونز
question: یک حقوق‌دان انگلیسی را نام ببرید.

question: یکی از کتاب‌های ویلیام جونز را نام ببرید.

question: در ماه چندم از سال 1786 ویلیام جونز شباهتی میان فارسی باستان و سانسکریت یافت؟

question: ویلیام جونز چند فرزند داشت؟

answers: text: تاریخ‌گرایی
question: اولین انقلاب علمی در حوزه زبان‌شناسی، چه چیزی است؟

context: دومین انقلاب در زبان‌شناسی، ساخت‌گرایی است که فردینان دوسوسور به بنا نهادن آن مشهور شد، هر چند قبل از وی ویلهلم فون هومبولت این نظریات را به نحوی بیان کرده بود، اما عدم توجه به نظرات وی باعث شهرت کاذب سوسور شد. (A Short History of Linguistics, 1967, p. 150-151) زبان‌شناسی سوسور واکنشی به تاریخ‌گرایی و انقلاب نخست بود. سوسور پایه‌گذار ساخت‌گرایی است. آنچه سوسور در این بحث مطرح می‌کرد، توجه به وضعیت هم‌زمانی است نه تبیین‌های تاریخی. جوهرهٔ بحث سوسور مبتنی بر مفهوم نشانه است. دوسوسور زبان را به مثابهٔ یک نظام مورد بررسی قرار داد و «زبان‌شناسی همزمانی» را از «زبان‌شناسی تاریخی» جدا کرد. تا آن هنگام، گروه‌های زبان‌شناسیِ دانشگاه‌ها بیشتر به زبان‌شناسی تاریخی می‌پرداختند. «نشانه» از نظر سوسور واژه است و به یک معنا زبان‌شناسی سوسوری، واژه‌بنیاد است. او از دالّ و مدلول، که دو بخش عمدهٔ نشانه هستند، صحبت می‌کند. سوسور زبان را نظامی از نشانه‌ها می‌داند. این منظرِ سوسور به مدت پنجاه سال زبان‌شناسی را تحت تأثیر خود قرار داده بود.
qas: answers: text: ساخت‌گرایی
question: دومین انقلاب در زبان‌شناسی، چه چیزی است؟

answers: text: فردینان دوسوسور
question: چه کسی به بنا نهادن ساخت‌گرایی مشهور است؟

answers: text: ویلهلم فون هومبولت
question: قبل از دوسوسور چه کسی ساخت‌گرایی را به نحوی بیان کرده‌ بود؟

answers: text: تاریخ‌گرایی و انقلاب نخست
question: زبان‌شناسی سوسور واکنشی به چه چیزی بود؟

answers: text: ساخت‌گرایی
question: سوسور پایه‌گذار چه چیزی است؟

question: ویلهلم فون هومبولت اهل کدام کشور بود؟

question: در سال چندم میلادی هومبولت به نحوی ساخت‌گرایی را بیان کرده بود؟

context: انقلاب سوم در حوزهٔ زبان‌شناسی را نوام چامسکی در سال ۱۹۵۷ با ارائهٔ نظریاتی راجع به دستور جهانی و زبان‌آموزی کودک پدیدآورد. این نظریات باعث ایجاد یک چارچوب نظریِ مهم در علم زبان‌شناسی شد که دستور زایشی نام دارد. انقلاب او از این نظر در خور توجه است که او زبان‌شناسی را «نحوْ بنیاد» کرد و «جمله» را واحد مطالعه برای زبان‌شناسی قرار داد؛ بنابراین، زبان‌شناسی یک سیر تکوینی را طی کرد. دیدگاه چامسکی از ۱۹۵۷ تا امروز در آمریکای شمالی و رویکرد آن به نام زبان‌شناسی زایشی، تفکر غالب است. این یکی از پارادایم‌های مطرح در زبان‌شناسی امروز است. این رویکرد اولاً در سطح جمله باقی مانده‌است و به سطح فراجمله نمی‌رود و ثانیاً به تفکر عقل‌گرایی دکارتی معتقد است. یعنی این که بخشی از دانش زبانیِ ما در بدو تولد با ما به عرصهٔ جهان می‌آید. پس معتقد است برخی از ویژگی‌های زبان، ذاتی است.
qas: answers: text: نوام چامسکی
question: انقلاب سوم را چه کسی پدید آورد؟

answers: text: ۱۹۵۷
question: نوام چامسکی در سال چندم میلادی انقلاب سوم را پدید آورد؟

answers: text: جمله
question: چامسکی چه چیزی را واحد مطالعه برای زبان‌شناسی قرار داد؟

answers: text: سیر تکوینی
question: زبان‌شناسی چه نوع سیری را طی کرد؟

answers: text: زبان‌شناسی زایشی
question: دیدگاه چامسکی امروزه در آمریکای شمالی و رویکرد آن به چه نامی تفکر غالب است؟

question: چامسکی در سال چندم میلادی از دنیا رفت؟

context: اما از حدود دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، کسانی منظری را مطرح کردند که انقلاب چهارم در زبان‌شناسی شده‌است. آن‌ها تفکر پراگی‌ها را احیا کردند که پارادایم رقیبِ زبان‌شناسی چامسکی است. اگر چامسکی به جمله بنیادی و منظر فلسفیِ عقل‌گرایی دکارتی معتقد است، این رویکرد چهارم، رویکردی کارکردگرا و نقش‌گراست که معتقد است واحد مطالعهٔ زبان باید «گفتمان» باشد؛ بنابراین، این رویکرد به لحاظ فلسفی، تجربه‌گراست و معتقد است آنچه بالا قرار می‌گیرد، بافت است. این رویکرد، زبان‌شناسی را با جامعه‌شناسی عجین می‌داند. اما رویکرد چامسکی زبان‌شناسی را با روان‌شناسی و نهایتاً زیست‌شناسی مأنوس می‌شمارد؛ بنابراین، دو پارادایم زبان‌شناسی امروز به این دو خلاصه می‌شود.
qas: answers: text: ۱۹۶۰
question: از دهه چندم میلادی کسانی منظری را مطرح کردند که انقلاب چهارم در زبان‌شناسی است؟

answers: text: تفکر پراگی‌ها
question: در انقلاب چهارم چه تفکری را احیا کرند؟

answers: text: زبان‌شناسی چامسکی
question: تفکر پراگی‌ها پارادایم رقیب چه چیزی است؟

answers: text: کارکردگرا و نقش‌گراست
question: انقلاب چهارم چه نوع رویکردی است؟

question: تفکر پراگی‌ها از چه سالی ابداع شد؟

question: رهبر کسانی که انقلاب چهارم را پدید آوردند، چه کسی بود؟

context: این رویکرد و این انقلاب چهارم به زبان، نگاهی «گفتمان بنیاد» دارد و هرگز جمله را به عنوان یک واحد مستقل بررسی نمی‌کند و همیشه در متن بررسی می‌کند. درست است که به عنوان نمونهٔ اعلا و متعارف، واحد زبانی متن است، اما این رویکرد معتقد است که حتی یک واژه هم می‌تواند متن باشد. یعنی متن، اندازهٔ مشخص و از پیش تعیین شده‌ای ندارد. در این سال‌ها، ساز و کارهای زبانیِ تشکیل متن، بسیار در زبان‌شناسی کاویده شده‌است. تحلیل گفتمان به ساز و کارهای زبانیِ تشکیل متن می‌پردازد و این‌که چه ابزارهایی به جمله‌های زبان متنیت می‌بخشند.
qas: answers: text: گفتمان بنیاد
question: انقلاب چهارم به زبان چه نوع نگاهی دارد؟

answers: text: جمله
question: انقلاب چهارم چه چیزی را هرگز یک واحد مستقل بررسی نمی‌کند؟

answers: text: متن
question: انقلاب چهارم همیشه در چه چیزی بررسی می‌کند؟

question: نگاه گفتمان بنیاد به چه معنی است؟

question: در رویکرد انقلاب سوم متن چه اندازه مشخصی دارد؟

question: زبان‌شناسی به چند بخش اصلی تقسیم می‌شود؟

context: هم‌اکنون رشته زبان‌شناسی در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران،  دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دانشگاه الزهرا، دانشگاه اصفهان، دانشگاه شیراز، دانشگاه بوعلی سینا، دانشگاه گیلان، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه کردستان، دانشگاه رازی کرمانشاه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشگاه سمنان، دانشگاه بیرجند، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه پیام نور مرکز تهران، دانشگاه پیام نور مشهد، دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی (قاین)، دانشگاه پیام نور مرکز رشت و دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت تدریس می‌شود.
qas: answers: text: کارشناسی ارشد
question: هم‌اکنون رشته زبان‌شناسی در کدام مقطع در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود؟

answers: text: مشهد
question: دانشگاه فردوسی در کدام شهر است؟

answers: text: دانشگاه شهید باهنر
question: در کدام دانشگاه شهر کرمان زبان‌شناسی تدریس می‌شود؟

question: دانشگاه بوعلی سینا در سال چندم شمسی تاسیس شد؟

question: دانشگاه الزهرا در کدام قسمت جغرافیایی تهران قرار دارد؟

question: چه کسی دانشگاه رازی در کرمانشاه را پایه‌گذاری کرد؟