یاقوت حموی

context: شهاب‌الدین ابو عبدالله یاقوت بن عبدالله الحموی (۵۷۴ قمری – ۶۲۶ قمری) که به نام یاقوت حَمَوی شهرت دارد، جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس عرب‌زبانِ یونانی‌تبار قرن ششم و هفتم قمری است. وی در بعضی منابع به نام دوران بردگی خود، یاقوت رومی نیز شناخته می‌شود.
qas: answers: text: ۵۷۴
question:  یاقوت حَمَوی جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس عرب‌زبانِ یونانی‌تباردر کدام سال قمری بدنیا آمد؟

answers: text: ۶۲۶
question: یاقوت حَمَوی جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس عرب‌زبانِ یونانی‌تباردر کدام سال قمری در گذشت؟

answers: text: ششم و هفتم
question: یاقوت حَمَوی جغرافی‌دان و تاریخ‌نویس عرب‌زبانِ یونانی‌تبار در کدام قرن می‌زیست؟

question: محل زندگی یاقوت حَمَوی در کجا بود؟

context: اگرچه بسیاری از شرق‌شناسان، یاقوت حَمَوی را به واسطهٔ مُعجم‌البُلدان می‌شناسند و به همین دلیل، او را جغرافی‌دان می‌دانند، اما او در نحو، تاریخ و تاریخ ادبیات نیز پژوهش کرده و آثاری در این حوزه‌ها نیز نگاشته‌است. نوشته‌های او و همچنین استناد نویسندگانِ بعد به او نشان می‌دهد حموی آثار دیگری نیز داشته ‌است که در حال حاضر موجود نیستند. نوشته‌های وی نشان می‌دهد که او علاوه بر زبان عربی، با زبان‌های فارسی، یونانی و سُریانی نیز آشنا بوده‌است. عمده شهرت او به دلیل تألیف کتاب معجم‌البلدان است. این دانشنامهٔ جغرافیایی شش‌جلدی، اطلاعات ارزشمندی در مورد شهرها و نواحی مختلفِ آن روزگار را دربردارد. حموی در نگارش معجم البُلدان، علاوه بر بهره‌گیری از منابع مختلف، تجربیات، مشاهدات و شنیده‌های خود را نیز گزارش کرده‌است. معجم البلدان حموی، هم در بین محققان اسلامی و هم در نظرِ محققان غربی، کتابی معتبر در زمینه جغرافیای جهان در قرن دوازدهم و سیزدهم میلادی است و به‌صورت کامل یا بخشی از آن به زبان‌های مختلف اروپایی ترجمه شده‌است. کتاب مشهور دیگر حموی معجم‌الادبا نام دارد که شرح حال مفصلی از ادیبان و شاعران است.
qas: answers: text: مُعجم‌البُلدان
question:  بسیاری از شرق‌شناسان یاقوت حَمَوی را به واسطه کدام دانشنامه می‌شناسند؟

answers: text: با زبان‌های فارسی، یونانی و سُریانی
question: نوشته‌‌های یاقوت حَمَوی نشان میدهد او علاوه بر زبان عربی با چه زبان‌های دیگر آشنایی بوده‌است؟

answers: text: معجم‌البلدان
question: عمده شهرت یاقوت حَمَوی به دلیل تألیف کدام کتاب است؟

answers: text: شش
question: کتاب معجم‌البلدان  دانشنامه جغرافیایی چند جلد دارد؟

answers: text: تجربیات، مشاهدات و شنیده‌های خود
question: یاقوت حموی در نگارش معجم البُلدان علاوه بر بهره‌گیری از منابع مختلف چه چیزهای دیگر را نیز گزارش کرده‌است؟

answers: text: دوازدهم و سیزدهم
question: معجم البلدان حموی کتابی معتبر در زمینه جغرافیای جهان مربوط به کدام قرن است؟

answers: text: زبان‌های مختلف اروپایی
question: کتاب معجم‌البلدان حموی به‌صورت کامل یا بخشی از آن به کدام زبان ترجمه شده‌است؟

answers: text: یاقوت حَمَوی
question: کتاب مشهور معجم‌الادبا از کیست؟

answers: text: ادیبان و شاعران
question: کتاب مشهور حموی معجم‌الادبا شرح حال مفصلی از چه کسانی است؟

question: کتاب مشهور حموی معجم‌الادبا در مورد چند تن از افراد مرتبط با ادبیات عربی را در بر می‌گیرد؟

question: گونه‌های ادبی کتاب معجم‌الادبا حموی در چند رده است؟

question: ناشران کتاب معجم‌الادبا حموی چه کسانی بودند؟

context: در سال ۵۷۰ قمری (۱۱۷۴ میلادی) نورالدین زنگی در دمشق در گذشت و صلاح‌الدین ایوبی پس از تثبیت حاکمیت خود در مصر، توانست با تسلط بر شام (دمشق)، سلسله ایوبیان را تأسیس کند. با قدرت گرفتن صلاح‌الدین در منطقه و در نتیجهٔ آن شکست دادن صلیبیون در نبرد حطین و بازپس‌گیری اورشلیم، زمینه‌های شروع جنگ صلیبی سوم بین مسلمانان و صلیبیان فراهم شد. این جنگ با دوران کودکی و نوجوانی یاقوت حموی مصادف بود. بغداد، شهری که کودکی و نوجوانی یاقوت در آن طی شد، در آن دوران یکی از بزرگ‌ترین شهرهای دنیا محسوب می‌شد و از زمان شروع حکومت عباسیان به عنوان پایتخت انتخاب شده بود. به همین سبب، اقوام مختلف و پیروان مذهب‌های گوناگون در این شهر ساکن بودند. تنوع قومی و مذهبی در بغداد و رقابت رهبران اقوام و مذاهب برای کسب قدرتِ بیشتر، باعث شده‌بود که در این شهر چندین‌بار نزاع‌های قومی و مذهبی و حتی در بعضی موارد، آشوب‌های شهری شکل بگیرد. گرایش مذهبی خلیفه و افراد صاحب‌منصب حکومت نیز گاهی باعث تشدید درگیری‌ها می‌شد.
qas: answers: text: دمشق
question: در سال ۵۷۰ قمری نورالدین زنگی در کجا در گذشت؟

answers: text: ۵۷۰ قمری
question: نورالدین زنگی در چه سالی در گذشت؟

answers: text: ایوبیان
question:  صلاح‌الدین ایوبی پس از تثبیت حاکمیت خود در مصر توانست با تسلط بر شام (دمشق) کدام سلسله تأسیس کند؟

answers: text: صلاح‌الدین ایوبی
question: چه کسی با حاکمیت خود در مصر توانست سلسله ایوبیان را تأسیس کند؟

answers: text: شکست دادن صلیبیون در نبرد حطین و بازپس‌گیری اورشلیم
question: زمینه‌های شروع جنگ صلیبی سوم بین مسلمانان و صلیبیان چگونه فراهم شد؟

answers: text: دوران کودکی و نوجوانی
question: شروع جنگ صلیبی سوم بین مسلمانان و صلیبیان مصادف با کدام دوران یاقوت حموی بود؟

answers: text: بغداد
question: دوران کودکی و نوجوانی یاقوت حموی در کدام شهر بود؟

answers: text: یکی از بزرگ‌ترین شهرهای دنیا
question: دوران کودکی و نوجوانی یاقوت حموی شهر بغداد چگونه شهری محسوب می‌شد؟

answers: text: عباسیان
question: از زمان شروع حکومت چه کسانی بغداد به عنوان پایتخت انتخاب شده بود؟

question: آرامگاه نورالدین زنگی در کجا واقع شده‌است؟

question: نام پدر نورالدین زنگی چه بوده‌است؟

question: نورالدین زنگی بعد از مرگ پدرش پادشاهی را با کدام برادر تقسیم کرد؟

context: در همین دوران در مناطق خراسان و عراق عجم، خوارزمشاهیان قدرت و نفوذ خود را توسعه می‌دادند. علاءالدین تکش از سال ۵۶۸ به عنوان شاه خوارزمشاهی حکومت می‌کرد. او موفق شد در سال ۵۹۰ با شکست دادن طغرل سوم آخرین شاه سلجوقیان عراق، قلمرو خوارزمشاهیان را تا فلات ایران گسترش دهد. در دوران سلجوقیان، در مناطق مختلف ایران، پیروان فرقه‌های مختلف مذهبی زندگی می‌کردند؛ بوزانی در تاریخ ایران کمبریج، وجود ۱۲ فرقهٔ سنی در مناطق مختلف ایران را گزارش کرده و همچنین گفته‌است که شیعیان در مناطقی از طبرستان و ری و خوارج در منطقه سیستان می‌زیسته‌اند. در این دوران کشمکش‌های مذهبی بسیار رایج بود که گاهی حتی با قتل‌عام همراه می‌شد. همچنین در سده ششم هجری، نخستین طریقت‌های سازمان‌یافته صوفیه پایه‌گذاری شد. اکثریت مردم در سرزمین ایران، در آن دوران، مذهب اهل تسنن را داشتند. با این حال، با رو به زوال رفتن سلجوقیان که حامی پیروان اهل سنت بودند و به خلافت رسیدن الناصر (۵۷۵–۶۲۲ قمری) در حکومت عباسیان، شیعیان قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کردند و توانستند به منصب‌های دیوانی دست یابند.
qas: answers: text: ۵۶۸
question: علاءالدین تکش از کدام سال به عنوان شاه خوارزمشاهی حکومت می‌کرد؟

answers: text: خوارزمشاهی
question:  علاءالدین تکش از سال ۵۶۸ به عنوان شاه کدام سلسله حکومت می‌کرد؟

answers: text: علاءالدین تکش
question: کدام پادشاه خوارزمشا موفق شد در سال ۵۹۰ با شکست دادن طغرل سوم آخرین شاه سلجوقیان عراق، قلمرو خوارزمشاهیان را تا فلات ایران گسترش دهد؟

answers: text: ۵۹۰
question: علاءالدین تکش در کدام سال موفق شد با شکست دادن طغرل سوم آخرین شاه سلجوقیان عراق، قلمرو خوارزمشاهیان را تا فلات ایران گسترش دهد؟

answers: text: طغرل سوم آخرین شاه سلجوقیان
question: علاءالدین تکش موفق شد در سال ۵۹۰ با شکست دادن چه کسی عراق، قلمرو خوارزمشاهیان را تا فلات ایران گسترش دهد؟

answers: text: ۱۲
question: در تاریخ ایران کمبریج دوران سلجوقیان چند فرقه سنی می‌زیسته‌اند؟

answers: text: طبرستان و ری
question: تاریخ ایران کمبریج دوران سلجوقیان شیعیان در کدام مناطق می‌زیسته‌اند؟

answers: text: سیستان
question: تاریخ ایران کمبریج دوران سلجوقیان خوارج در کدام منطقه می‌زیسته‌اند؟

answers: text: عباسیان
question: در حکومت چه کسانی شیعیان قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کردند و توانستند به منصب‌های دیوانی دست یابند؟

question: بنیانگذار حکومت خوارزمشاهیان چه کسی بود؟

question: پایتخت  حکومت خوارزمشاهیان در کجا بود؟

question: زبان رایج خوارزمشاهیان چه بود؟

context: از نظر فرهنگی، دوره سلجوقی یکی از مراحل اوج‌گیری فرهنگ و تمدن ایرانی محسوب می‌شود. یکی از نمودهای این توسعه فرهنگی، رشد شهرها و تأسیس مدرسه‌های بزرگ مانند نظامیه در بغداد و سایر شهرها بود. هنر در این دوره در سراسر ولایات ایران دگرگونی‌های زیادی داشت و در معماری، شکل، تصویرنگاری و زیبایی‌شناسی تغییراتی رخ داد که آثار آن در ادوار بعدی قابل مشاهده است. اولگ گرابر این دوره را پربارترین دوره هنری ایران و یک «انفجار هنری» می‌داند. به‌طور مثال، در قرن ششم هجری، ساختمان‌سازی‌های وسیعی در اصفهان، خراسان و ری در جریان بود.
qas: answers: text: سلجوقی
question: در کدام دوره مراحل اوج‌گیری فرهنگ و تمدن ایرانی محسوب می‌شود؟

answers: text: رشد شهرها و تأسیس مدرسه‌های بزرگ مانند نظامیه در بغداد و سایر شهرها
question: یکی از نمودهای توسعه فرهنگی دوره سلجوقی در ایران چه بود؟

answers: text: در معماری، شکل، تصویرنگاری و زیبایی‌شناسی
question: هنر در دوره سلجوقی در سراسر ولایات ایران چه تغییراتی رخ داد؟

answers: text: ششم هجری
question: در کدام قرن در دوران سلجوقی ساختمان‌سازی‌های وسیعی در اصفهان، خراسان و ری در جریان بود؟

answers: text: ساختمان‌سازی‌های وسیعی در اصفهان، خراسان و ری
question: در قرن ششم هجری در دوران سلجوقی در ایران چه رویدادهایی در جریان بود؟

answers: text: انفجار هنری
question: اولگ گرابر تاریخ‌نویس فرانسوی دوره هنری ایران در زمان سلجوقی چه می‌داند؟

question: مدرسه‌های بزرگ نظامیه در بغداد به دستور چه کسی ساخته شد؟

question: مشهورترین مدرس نظامیه بغداد چه کسی بود؟

context: از قرن اول هجری تا زمان حمله مغولان، مرو یکی از مراکز علمی خراسان محسوب می‌شد و در آن مدارس و کتابخانه‌های متعددی وجود داشت. برخی از مدارس مشهور آن دوره عبارتند از: مدرسه نظامیه، مدرسه عمیدیه و مدرسه خاتونیه. همچنین از جمله کتابخانه‌های مشهور آن دوران می‌توان به کتابخانه نظام‌الملک، کتابخانه قطان مروزی و کتابخانه عزیزیه اشاره کرد. یاقوت حموی در مشاهدات خود مرو را صاحب ارزشمندترین گنجینه کتاب در جهان توصیف و وجود ۱۰ کتابخانه در این شهر را گزارش کرده‌است. این شهر که دارای سابقه اقامت دانشمندان در دوره‌های مختلف از جمله ساسانیان و عباسیان را داشت در قرن پنجم هجری به اقامتگاه برخی از حکمرانان سلجوقی از جمله چغری بیک تبدیل شد. توسعه علمی شهر در این دوران ادامه یافت و پس از سقوط سلجوقیان و روی کار آمدن خوارزمشاهیان، کتابخانه‌های مرو همچنان دایر بودند؛ چنان‌که یاقوت حموی نیز به مطالعه و تحقیق در این کتابخانه‌ها مشغول شد.
qas: answers: text: خراسان
question: از قرن اول هجری تا زمان حمله مغولان مرو یکی از مراکز علمی کدام شهر محسوب می‌شد؟

answers: text: مرو
question: از قرن اول هجری تا زمان حمله مغولان کدام شهر مرکز علمی خراسان محسوب می‌شد؟

answers: text: مدرسه نظامیه، مدرسه عمیدیه و مدرسه خاتونیه
question: برخی از مدارس مشهور قرن اول هجری در ایران چه نام داشت؟

answers: text: کتابخانه نظام‌الملک، کتابخانه قطان مروزی و کتابخانه عزیزیه
question: از جمله کتابخانه‌های مشهور قرن اول هجری در ایران به چه کتابخانه‌هایی می‌توان اشاره کرد؟

answers: text: مرو
question: یاقوت حموی در مشاهدات خود کدام شهر ایران را صاحب ارزشمندترین گنجینه کتاب در جهان توصیف و وجود ۱۰ کتابخانه در این شهر را گزارش کرده‌است؟

answers: text: ۱۰
question: یاقوت حموی در مشاهدات خود مرو را صاحب ارزشمندترین گنجینه کتاب در جهان توصیف و وجود چند کتابخانه در این شهر را گزارش کرده‌است؟

answers: text: ساسانیان و عباسیان
question: شهر مرو در زمان سلجوقی سابقه اقامت دانشمندان کدام دوره را داشت؟

answers: text: پنجم هجری
question: شهر مرو در کدام قرن به اقامتگاه برخی از حکمرانان سلجوقی از جمله چغری بیک تبدیل شد؟

answers: text: خوارزمشاهیان
question: پس از سقوط سلجوقیان با روی کار آمدن چه کسانی کتابخانه‌های مرو همچنان دایر بودند؟

answers: text: خوارزمشاهیان
question: یاقوت حموی در کدام زمان در کتابخانه‌های مرو مشغول مطالعه وتحقیق شد؟

answers: text: مرو
question: کدام شهر در زمان سلجوقی سابقه اقامت دانشمندان دوره‌های ساسانیان و عباسیان را داشت؟ 

answers: text: سلجوقیان
question: پس از سقوط کدام سلسله در ایران خوارزمشاهیان روی کار آمدند؟ 

question: کدام دانشمندان ساسانیان در شهر مرو سابقه اقامت داشتند؟

question: کدام دانشمندان دوره عباسیان در شهر مرو سابقه اقامت داشتند؟

question: نبرد مرو در در کدام سال خورشیدی بین ازبکان و صفویان رخ داد؟

question: شهر مرو در برابر مغول چند روز مقاومت کرد؟

context: در سال ۶۱۶، حمله مغول از سرزمین‌های شرقی شروع و به ویرانی سرزمین‌های شرقی قلمرو اسلامی منجر شد. مغولان در عرض یک سال توانستند بیشتر شهرهای پرجمعیت و فرهنگی خراسان بزرگ را که از حیث تمدن و شهرسازی سرآمد بودند، تصرف کنند. خیلی زود، بخارا، سمرقند، بلخ و پس از آن مرو و نیشابور در حملاتی به فرماندهی چنگیز تسخیر شدند. جنگ در سال ۶۱۷ به مرو رسید و در پی این حمله، بسیاری از بزرگان ساکن این منطقه، به ناچار از آنجا فرار کردند یا به دست مغولان کشته شدند. مرو در اثر هجوم مغولان ویران شد و مجموعه کتابخانه‌های این شهر نیز از بین رفت.
qas: answers: text: ۶۱۶
question: در کدام سال حمله مغول از سرزمین‌های شرقی شروع و به ویرانی سرزمین‌های شرقی قلمرو اسلامی منجر شد؟

answers: text: مغول
question: در سال ۶۱۶ حمله چه کسانی از سرزمین‌های شرقی شروع و به ویرانی سرزمین‌های شرقی قلمرو اسلامی منجر شد؟

answers: text: یک سال
question: مغولان در عرض چند سال توانستند بیشتر شهرهای پرجمعیت و فرهنگی خراسان بزرگ را که از حیث تمدن و شهرسازی سرآمد بودند را تصرف کنند؟

answers: text: مغولان
question: چه کسانی توانستند در عرض یک سال شهرهای پرجمعیت و فرهنگی خراسان بزرگ را که از حیث تمدن و شهرسازی سرآمد بودند را تصرف کنند؟

answers: text: چنگیز
question: بخارا، سمرقند، بلخ و پس از آن مرو و نیشابور در حملات مغول به فرماندهی چه کسی تسخیر شدند؟

answers: text: ۶۱۷
question: حمله مغول در کدام سال به مرو رسید؟

answers: text: مغولان
question: شهر مرو در حمله چه کسانی به طور کلی از بین رفت؟

answers: text: فرار کردند یا به دست مغولان کشته شدند
question: بسیاری از بزرگان ساکن شهر مرو در زمان حمله مغول چه کردند؟

answers: text: بخارا، سمرقند، بلخ و پس از آن مرو و نیشابور
question: به فرماندهی چنگیزکدام شهرها خیلی زود تسخیر شدند؟

question: مغول در کدام سال حمله دوم را به همدان انجام داد و همه مردم را قتل وعام کرد؟

question: بازگشت چنگیزخان به چین در کدام سال بود؟

question: لشکر کشی دوم مغول به ایران به فرماندهی چه کسی بود؟

context: یاقوت در سال ۵۷۴ یا ۵۷۵ قمری در قلمرو امپراتوری بیزانس و از پدر و مادری غیرعرب متولد و در کودکی اسیرِ مسلمانان شد. در ۵ یا ۶ سالگی در بازار برده‌فروشان بغداد تاجری به نامِ عسکر بن ابی‌نصر ابراهیم الحموی او را خرید و به مکتب‌خانه فرستاد تا خواندن و نوشتن بیاموزد و بتواند از او در نگهداری حساب و کتاب امور تجاری خود استفاده کند. احتمالاً عسگر یا برده‌فروشی که او را فروخت، نام یاقوت را که در آن دوران نامی ویژهٔ بردگان بود برای او برگزید.[persian-alpha 1] چون نام پدرش را نمی‌دانستند، او را پسر عبدالله یعنی «بنده خدا» می‌خواندند. از آنجا که عسکر اهل حماه بود، لقب «حموی» نیز به نام او اضافه شد. با این حال، در بعضی از منابع، با نام یاقوت رومی نیز شناخته می‌شود. او در بزرگسالی کنیهٔ خود را از ابوالدَرّی (که کنیه متداول بردگان بود) به ابوعبدالله تغییر داد و حتی خود را به جای یاقوت (که نام متداول برای بردگان بود) یعقوب نامید. اما نام یعقوب، چه در میان معاصران و چه برای آیندگان جا نیفتاد و نام یاقوت بر او ماند. او همچنین به «شهاب‌الدین» ملقب شد.
qas: answers: text: ۵۷۴ یا ۵۷۵
question: یاقوت حموی در کدام سال در قلمرو امپراتوری بیزانس و از پدر و مادری غیرعرب متولد و در کودکی اسیرِ مسلمانان شد؟

answers: text: ۵ یا ۶
question: یاقوت حموی در چند سالگی در بازار برده‌فروشان بغداد فروخته‌شد؟

answers: text: عسکر بن ابی‌نصر ابراهیم الحموی
question: یاقوت حموی در بازار برده‌فروشان بغداد توسط کدام تاجر خریده شد؟

answers: text: مکتب‌خانه
question: عسکر بن ابی‌نصر ابراهیم الحموی تاجری که یاقوت حموی را در کودکی خرید او را به کجا فرستاد؟

answers: text: تا خواندن و نوشتن بیاموزد و بتواند از او در نگهداری حساب و کتاب امور تجاری خود استفاده کند
question: عسکر بن ابی‌نصر ابراهیم الحموی تاجری که یاقوت حموی را خرید به چه دلیل او را به مکتب خانه برد؟

answers: text: یاقوت (که نام متداول برای بردگان بود)
question: یاقوت حموی در بزرگسالی به چه دلیل نام خود را به ابوعبدالله تغییر داد؟

question: استان حماه  در کدام کشور است؟

question: استان حماه در کدام قسمت از کشور سوریه قرار دارد؟

context: در نتیجهٔ این سفرهای یاقوت به مناطق جنوبی و برخورد او با خوارج و افرادی که با علی بن ابی‌طالب ضدیت داشتند، مخالفت با علی در ذهن او رسوخ کرده بود. در یکی از سفرها در دمشق، در مباحثه‌ای با طرفداران علی، از او به زشتی یاد کرد که با واکنش شدید آن‌ها مواجه شد؛ چنان‌که درصدد کشتن او برآمدند. یاقوت از ترس کشته‌شدن از آنجا گریخت و حتی از اقامت در بغداد نیز منصرف شد. پس به خراسان رفت و در شهرهایی چون مرو، نسا و خوارزم به تجارت پرداخت. در بدو ورود به خراسان، مدتی در نیشابور اقامت داشت و ظاهراً در آنجا به دختری علاقه‌مند شد؛ هرچند که سرانجام مشخصی نداشت. یاقوت که در این دوران به چهل‌سالگی رسیده بود، به شعر نیز روی آورد. مدت اقامت او در مرو به دلیل وجود ده کتابخانه بزرگ، دو سال طول کشید و او اجازه یافته بود که از کتابخانه‌های این شهر هر تعداد کتاب که نیاز دارد، امانت بگیرد.
qas: answers: text: مخالفت با علی
question: نتیجه سفرهای یاقوت حموی به مناطق جنوبی و برخورد او با خوارج و افرادی که با علی بن ابی‌طالب ضدیت داشتند چه چیز در ذهن او رسوخ کرده بود؟

answers: text: دمشق
question:  یاقوت حموی در سفر به کدام کشور در مباحثه‌ای با طرفداران علی از او به زشتی یاد کرد؟ 

answers: text: طرفداران علی
question: یاقوت حموی از ترس کشته‌شدن بدست چه کسانی از دمشق گریخت و حتی از اقامت در بغداد نیز منصرف شد؟

answers: text: خراسان
question: یاقوت حموی پس از گریختن از دمشق از دست طرفداران علی به کجا رفت ؟

answers: text: مرو، نسا و خوارزم
question: یاقوت حموی در کدام شهرهای خراسان به تجارت پرداخت؟

answers: text: چهل‌سالگی
question: یاقوت حموی در چند سالگی به شعر نیز روی آورد؟

question: دوران حکومت حضرت علی چند سال به طول انجامید؟

question: حضرت علی چندمین خلیفه مسلمانان در صدر اسلام بود؟

context: یاقوت حموی تحصیلات وسیع علمی نداشت و عمده طول عمر خود را در مسافرت به سر برد. در دوران کودکی، در مکتب‌خانه صرف و نحو عربی را آموخت اما به واسطه شغلش (نسخه‌برداری از کتاب و تجارت کتاب) کتاب‌های زیادی را خواند، با بسیاری از دانشمندان روزگار خود دیدار کرد و خیلی چیزها را به همین ترتیب آموخت. او در آثار خود به این درس‌آموخته‌ها و افرادی که حق استادی به گردن او دارند اشاره می‌کند، چنان‌که می‌توان فهرست بلندی از استادان را برای او متصور بود؛ جمال‌الدین قفطی و عبدالله عکبری از جملهٔ این افراد بودند. اگرچه بسیاری از شرق‌شناسان، یاقوت حموی را به واسطه معجم‌البلدان می‌شناسند و به همین جهت، او را جغرافی‌دان و تاریخ‌نگار می‌دانند، اما او نحو و لغت نیز می‌دانست و آثاری در این حوزه‌ها نیز داشته‌است.
qas: answers: text: یاقوت حموی
question: جمال‌الدین قفطی و عبدالله عکبری ازاستادان چه کسی بودند؟

answers: text: در مسافرت
question: یاقوت حموی عمده طول عمر خود را چگونه به سر برد؟

answers: text: صرف و نحو عربی
question: یاقوت حموی در دوران کودکی، در مکتب‌خانه چه چیزی آموخت؟

question: جمال‌الدین قفطی تاریخ‌نگار و پزشک اهل کدام کشور بود؟

context: یاقوت حموی در سال ۶۱۶ هجری، با وقوع حمله مغول به ایران، با مشقت به موصل فرار کرد. او در بلخ نزدیک بود توسط مغولان دستگیر شود و اگرچه توانست فرار کند، ناچار شد جز کتاب‌ها و دست‌نوشته‌ها، مابقی اموالش را رها کند و تقریباً دست خالی راه فرار در پیش بگیرد. او در راه موصل، در سال ۶۱۷ قمری در اربیل نامه‌ای به دوست قدیمی خود، جمال‌الدین قفطی نوشت و از او کمک خواست و سپس از موصل به سنجار و از آنجا به حلب رفت. در حلب، قفطی از او استقبال کرد و خانه و کمک مالی در اختیار او گذاشت. یاقوت نگارش کتاب‌های مشهورش، معجم البلدان و معجم الادبا را در همان‌جا به پایان برد. او در مقدمه معجم البلدان، از قفطی نام برد و نسخه‌ای از این کتاب را به کتابخانهٔ قفطی اهدا کرد. در مدت اقامتش در حلب، یاقوت به سفرهای تجاری‌اش ادامه داد تا این که در آخرین سفرش به مصر بیمار شد و همین بیماری باعث درگذشت او شد.
qas: answers: text: موصل
question: یاقوت حموی در سال ۶۱۶ هجری با وقوع حمله مغول به ایران با مشقت به کجا فرار کرد؟

answers: text: مغول
question: یاقوت حموی در سال ۶۱۶ هجری با حمله چه کسانی به ایران با مشقت به موصل فرار کرد؟

answers: text: بلخ
question: یاقوت حموی در کدام شهر نزدیک بود توسط مغولان دستگیر شود؟

answers: text: کتاب‌ها و دست‌نوشته‌ها
question: یاقوت حموی اگرچه توانست در بلخ از دست مغول فرار کند ناچار شد کدام اموالش را رها کند و تقریباً دست خالی راه فرار در پیش بگیرد؟

answers: text: جمال‌الدین قفطی
question: یاقوت حموی در راه موصل در سال ۶۱۷ قمری در اربیل به کدام دوست قدیمی خود نامه نوشت؟

answers: text: حلب
question: یاقوت حموی نگارش کتاب‌های مشهورش را در کدام شهر به پایان برد؟

question: جمال‌الدین قفطی در کدام شهر بدنیا آمد؟

question: جمال‌الدین قفطی در کدام سال در گذشت؟

context: یاقوت در سال ۶۲۶ هجری قمری در حلب درگذشت. کراچکوفسکی، شرق‌شناس روس، تاریخ دقیق درگذشت او را ۲۰ رمضان ۶۲۶ قمری یا ۲۰ اوت ۱۲۲۹ میلادی و محل مرگ او را در کاروانسرایی در بیرون شهر حلب گزارش کرده‌است. او هرگز ازدواج نکرده بود و وارثی نداشت. او ابن اثیر را وصی خود قرار داد و کتاب‌هایش را وقف مسجد زیدی بغداد کرد. اما محتسب بغداد، وصیت او را مردود دانست و فرزند عسکر، ارباب سابق یاقوت، اموال باقی‌مانده از او را تصرف کرد. نوشته‌های یاقوت نزد ابن اثیر باقی ماند و او به عقیدهٔ علی نقی منزوی، کتاب‌شناس معاصر، احتمالاً از این نوشته‌ها در کتاب الکامل فی التاریخ استفاده کرد؛ بی‌آن‌که نامی از یاقوت حموی ببرد.
qas: answers: text: ۶۲۶
question: یاقوت حموی کدام سال در گذشت؟

answers: text: حلب
question: یاقوت حموی  در سال ۶۲۶ هجری قمری در کدام شهر درگذشت؟

answers: text: رمضان ۶۲۶ قمری یا ۲۰ اوت ۱۲۲۹ میلادی
question: کراچکوفسکی شرق‌شناس روس تاریخ دقیق درگذشت یاقوت حموی را چگونه گزارش کرده‌است؟

answers: text: در کاروانسرایی در بیرون شهر حلب
question: کراچکوفسکی شرق‌شناس روس در کدام مکان در گذشت یاقوت حموی را گزارش کرده‌است؟

answers: text: ابن اثیر
question: یاقوت حموی چه کسی را وصی خود قرار داد؟

answers: text: مسجد زیدی بغداد
question: یاقوت حموی کتاب‌هایش را وقف کدام مسجد کرد؟

answers: text: محتسب بغداد
question: چه کسی وصیت یاقوت حموی را مردود دانست؟

answers: text: ابن اثیر
question:  نوشته‌های یاقوت حموی نزد چه کسی باقی ماند؟

answers: text: ابن اثیر
question: به عقیدهٔ علی نقی منزوی کتاب‌شناس معاصر چه کسی نوشته‌ها‌‌ی یاقوت حموی در کتاب الکامل فی التاریخ استفاده کرد بی‌آن‌که نامی از یاقوت حموی ببرد؟

question: نام کامل ابن اثیر چیست؟

question: ابن اثیر در کدام سال بدنیا آمده‌است؟

question: نام برادر علی نقی منزوی کتاب‌شناس معاصرچیست؟

context: کتاب، دارای یک پیشگفتار و یک بخش اصلی است. پیشگفتار، خود از پنج باب تشکیل شده‌است و نویسنده به فواید شناخت هیئت‌های آسمانی، جغرافیا و انگیزه‌های خود از تدوین کتاب اشاره می‌کند. بخش اصلی معجم البلدان، فهرستی است از اسامی نقاط جغرافیایی مانند کشورها، شهرها، کوه‌ها و غیره. این اسامی به ترتیب حروف الفبا مرتب شده‌اند و نویسنده پس از بیان نام آن نقطه، اطلاعات مختلف دیگری مانند ویژگی‌های محلی، طول و عرض جغرافیایی، فاصله تا جایگاه مشهورتر، محصولات کشاورزی و صنعتی، آثار باستانی، افراد سرشناس و حکایت‌های مربوط به آنان را ذکر و رویدادهای تاریخی مربوط به آن محل، آداب و رسوم محلی و اطلاعات دیگری از این دست را بیان می‌کند. حموی در معجم البلدان نام بسیاری از اماکن را از نظر ریشه‌شناسی بررسی کرده‌است که نشان می‌دهد او علاوه بر عربی، فارسی نیز می‌دانسته و با زبان‌های یونانی و سریانی آشنایی داشته‌است.
qas: answers: text: اسامی نقاط جغرافیایی
question: بخش اصلی کتاب معجم البلدان چه فهرستی است؟

answers: text: ریشه‌شناسی
question: یاقوت حموی در معجم البلدان نام بسیاری از اماکن را از چه نظر بررسی کرده‌است؟

answers: text: پنج
question: پیشگفتار کتاب معجم البلدان از یاقوت حموی از چند باب تشکیل شده‌است؟ 



question: نخستین نشانه زبان سریانی در اوایل کدام سده دیده شده‌است؟

context: یاقوت در بسیاری از موارد پس از نقل یک یا چند گزارش از مرجع‌های مختلف، نظر خودش را نیز در تصحیح گزارش‌ها، رد یا تأیید آن‌ها یا انتخاب بهترین گزارش بیان می‌کند. این در حالی است که در نقل این گزارش‌ها نهایت امانت را رعایت و حتی آغاز و انجام مطلب نقل شده را مشخص کرده‌است. در بسیاری از موارد، نقل قول‌های حموی با اصل منبع مطابقت کامل دارد. او همچنین با شناخت دقیقی که از منابع مورد استفاده‌اش داشت، هر منبع را در موضوع خاصی قابل استناد دانسته و از آن در جای درست خود استفاده کرده‌است. به‌طور مثال، یاقوت در توصیف جغرافیا آثار ابوریحان بیرونی و خوارزمی را ملاک قرار داده یا در نوشتارهای مرتبط به اندلس به ابن بشکوال و در نوشتارهای مربوط به یمن به ابن فقیه همدانی استناد کرده‌است. او همچنین بر تلفظ صحیح نام‌ها تأکید ویژه‌ای داشت و معتقد بود که لغزشی کوچک در تلفظ نام یک نقطه، می‌تواند به اشتباهات بزرگی بینجامد.
qas: answers: text: خوارزم
question:  یاقوت حموی در توصیف جغرافیا آثار ابوریحان بیرونی کجا را ملاک قرار داده‌است؟

answers: text: ابن بشکوال
question: یاقوت حموی در نوشتارهای مرتبط به اندلس به چه کسی نسبت داده‌است؟ 

answers: text: یمن
question: یاقوت حموی در نوشتارهای مربوط به ابن فقیه همدانی را به کجا استناد کرده‌است؟

question: نام دیگر ابن بشکوال (مورخ ومحدث) چیست؟

context: کتاب معجم‌الادبا که با نام ارشادالاریب فی معرفةالادیب نیز شناخته می‌شود، شرح حال مفصلی است از ادیبان و شاعران. استناد نویسندگان بعد از یاقوت به این کتاب نشان می‌دهد که بخش‌هایی از این کتاب از بین رفته‌است. این کتاب نیز به صورت دانشنامه و بر اساس حروف الفبا تنظیم شده و شرح حال‌ها گاهی خیلی مختصر و گاهی خیلی مفصل بیان شده‌است. با این حال، به نظر می‌رسد که روش غالب نویسنده، ایجاز و اختصار بوده‌است. یاقوت در نگارش این کتاب، از ۲۵۰ منبع استفاده کرد و علاوه بر این بسیاری از اطلاعات را با پرس‌وجو از افراد مطلع گردآوری کرده‌است. این کتاب را نخستین بار مارگلیوث، خاورشناس انگلیسی تصحیح و در هفت جلد به سال ۱۹۰۷ میلادی در مصر منتشر کرد.
qas: answers: text: ارشادالاریب فی معرفةالادیب
question: کتاب معجم‌الادبا یاقوت حموی با چه نامی شناخته می‌شود؟

answers: text: ادیبان و شاعران
question: کتاب معجم‌الادبا یاقوت حموی شرح حال مفصل چه کسانی است؟

answers: text: به صورت دانشنامه و بر اساس حروف الفبا تنظیم شده
question: کتاب معجم‌الادبا یاقوت حموی چگونه است؟

answers: text: ایجاز و اختصار
question: به نظر می‌رسد که روش غالب نویسنده کتاب معجم‌الادبا چگونه بوده‌است؟

answers: text: ۲۵۰
question: یاقوت حموی در نگارش کتاب معجم‌الادبا از چند منبع استفاده کرده‌است؟

answers: text: مارگلیوث
question: کتاب معجم‌الادبا یاقوت حموی نخستین بار توسط چه کسی منتشر شد؟

answers: text: هفت
question:  مارگلیوث خاورشناس انگلیسی کتاب معجم‌الادبا را در چند جلد منتشر کرد؟

answers: text: ۱۹۰۷
question: مارگلیوث خاورشناس انگلیسی کتاب معجم‌الادبا در کدام سال منتشر کرد؟

answers: text: مصر
question: مارگلیوث خاورشناس انگلیسی کتاب معجم‌الادبا در کدام کشور منتشر کرد؟

question: مارگلیوث خاورشناس انگلیسی در کدام دانشگاه تحصیل کرده‌است؟

question: مارگلیوث خاورشناس انگلیسی چند زبان آموخته بود؟

question: مارگلیوث عضو شورای انجمن سلطنتی آسیایی در کدام سال بود؟

context: به گفتهٔ کراچکوفسکی، دربارهٔ هیچ‌یک از جغرافی‌دانان عرب، بیشتر از یاقوت حموی تحقیق نشده‌است. اما او تا قبل از سال ۱۸۶۰ میلادی، برای محققان غربی چندان شناخته‌شده نبود. قبل از آن، نام یاقوت در آثار برخی از شرق‌شناسان قرن هفدهم و هجدهم میلادی مانند گولیوس، گرونوویوس و کوهلر یاد شده‌است. اما کریستین مارتین فران نخستین شخصی بود که دربارهٔ یاقوت مطالبی نوشت و او را معرفی کرد. با این حال محققانی مانند باربیه دومنار در اهمیت علمی آثار یاقوت تردید جدی داشتند که کراچکوفسکی، علت احتمالی این تردید را در دسترس نبودن نسخه‌ای کامل از آثار او می‌داند. دومنار، با وجود این، در کتاب فرهنگ ایران که در سال ۱۸۴۸ منتشر شد، از مطالب معجم‌البلدان در مورد مناطق مختلف ایران استفاده کرده‌است.
qas: answers: text: یاقوت حموی
question: به گفته کراچکوفسکی درباره کدام جغرافی‌دان عرب بیشتر تحقیق شده‌است؟

answers: text: ۱۸۶۰
question: یاقوت حموی تا قبل از کدام سال برای محققان غربی چندان شناخته‌شده نبود؟

answers: text: هفدهم و هجدهم
question: نام یاقوت حموی در آثار برخی از شرق‌شناسان کدام قرن یاد شده‌است؟

answers: text: شرق‌شناسان قرن هفدهم و هجدهم
question: گولیوس، گرونوویوس و کوهلر چه کسانی بودند؟

answers: text: کریستین مارتین فران
question:  نخستین شخصی که در مورد یاقوت حموی مطالبی نوشت و او را معرفی کرد چه نام داشت؟

answers: text: باربیه دومنار
question: چه کسی در اهمیت علمی آثار یاقوت تردید جدی داشتند؟ 

question: کراچکوفسکی شاگرد چه کسی بوده‌است؟

question: کراچکوفسکی در چه سالی در گذشت؟

context: با انتشار نسخه کامل کتاب در سال‌های ۱۸۶۶ تا ۱۸۷۳ میلادی، تحقیق در مورد مکان‌ها و افردی که یاقوت از آنها نام برده بود، شروع شد و بسیاری از منابع قدیمی مانند ابن فضلان، ابن کلبی و ابودلف، که نسخه‌ای از آنها در دست نبود، شناسایی شدند. وستنفلد در جلد ششم از معجم‌البلدان، فهرستی از منابع یاقوت در تدوین کتاب را در جداولی آورد که به سبب شناسایی شدن این منابع، که بسیاری از آنها تا آن زمان در دسترس محققان قرار نداشت، اهمیت زیادی پیدا کرد. وستنفلد همچنین در کتاب مستقلی، نتایج تحقیقات خود را در مورد سفرهای یاقوت و سرزمین‌هایی که او از نزدیک دیده، منتشر نمود. او همچنین در سال ۱۸۶۵ در نشریه گوتینگن، مقاله‌ای با عنوان «توصیف نویسندگان و دانشمندان از یاقوت حموی» به چاپ رساند. وستنفلد کتاب المشترک وضعا و المفترق صقعا را نیز در سال ۱۸۴۶ ترجمه کرده بود.
qas: answers: text: ۱۸۶۶ تا ۱۸۷۳
question: انتشار نسخه کامل کتاب معجم‌البلدان در کدام سال بود؟

answers: text: ۱۸۴۶
question: وستنفلد کتاب المشترک وضعا و المفترق صقعا را در کدام ترجمه کرده بود؟

answers: text: وستنفلد
question: چه کسی مقاله‌ای با عنوان «توصیف نویسندگان و دانشمندان از یاقوت حموی» به چاپ رساند؟

question: وستنفلد خاورشناس اهل کدام کشور بود؟

context: شرق‌شناس دیگری که مطالعات ویژه‌ای در آثار جغرافیایی حموی دارد، ایگناتی کراچکوفسکی است. او در آثار خود شامل تحلیل استشهادات شعری در معجم‌البلدان یاقوت حموی، رساله دوم ابی‌دلف در معجم‌البلدان و ماه تموز در معجم‌البلدان تحقیقات خود را در مورد یاقوت منتشر کرده‌است. او همچنین در کتاب تاریخ‌نوشته‌های جغرافیایی، در فصلی مجزا به یاقوت حموی پرداخته‌است. عرفان شهید، محقق و تاریخ‌دان می‌گوید که معجم‌البلدان، اگرچه کتاب جغرافی است، اما ارزش تاریخی هم دارد. او می‌گوید محققان دریافته‌اند که او کمک بزرگی در شناخت تاریخ روسیه، اسلاوها، سیسیل، ایران، هند، سرزمین‌های آفریقایی، عربستان پیش از اسلام و همین‌طور غسانیان کرده‌است. این کتاب همچنین اطلاعات مهمی در مورد جنگ‌های صلیبی دارد. او همچنین معتقد است که معجم‌البلدان را مهمترین دانشنامه جغرافیایی به زبان عربی می‌داند که شیوه معرفی و ارجاع به منابع آن با روشی اصولی و استاندارد صورت گرفته‌است.
qas: answers: text: ایگناتی کراچکوفسکی
question: کدام شرق‌شناس مطالعات ویژه‌ای در آثار جغرافیایی یاقوت حموی دارد؟

answers: text: عرفان شهید
question: کدام محقق و تاریخ‌دان می‌گوید که معجم‌البلدان اگرچه کتاب جغرافی است، اما ارزش تاریخی هم دارد؟

answers: text: معجم‌البلدان
question: چه کتابی اطلاعات مهمی در مورد جنگ‌های صلیبی دارد؟

question: عرفان شهید استاد کدام دانشگاه واشنگتن بود؟