ردیف در موسیقی

context: ردیف، در تئوری موسیقی ایرانی، به طرز قرار گرفتن آهنگ‌ها و نغمات موسیقی گفته می‌شود. هر یک از این آهنگ‌ها، که به آن یک گوشه گفته می‌شود، جزئی از یک دستگاه یا آواز دانسته می‌شوند که بر اساس روند گسترش ملودی و موقعیت مکانی در دانگ‌های یک دستگاه یا آواز، مرتب می‌شوند. ردیف موسیقی ایرانی نقش مهمی در فرهنگ موسیقی سنتی ایران در دورهٔ معاصر ایفا کرده‌است و اهمیت آن در فرهنگ جهان تا جایی است که به عنوان میراث فرهنگی ناملموس نزد یونسکو به ثبت رسیده‌است.
qas: answers: text: ردیف، در تئوری موسیقی ایرانی، به طرز قرار گرفتن آهنگ‌ها و نغمات موسیقی گفته می‌شود.
question: ردیف در موسیقی ایران به چه معنی است؟

question: تفاوت فرهنگ موسیقی ایران و جهان درچیست؟ 

answers: text: به آن یک گوشه گفته می‌شود

text: یک گوشه
question: به هر کدام از آهنگ‌ها در موسیقی ایرانی چه گفته می‌شود؟

answers: text: بر اساس روند گسترش ملودی و موقعیت مکانی در دانگ‌های یک دستگاه یا آواز، مرتب می‌شوند.
question: گوشه در موسیقی ایرانی بر چه اساسی مرتب می‌شود؟

answers: text: ردیف موسیقی ایرانی نقش مهمی در فرهنگ موسیقی سنتی ایران در دورهٔ معاصر ایفا کرده‌است
question: نقش ردیف در موسیقی ایرانی چیست؟

answers: text: اهمیت آن در فرهنگ جهان تا جایی است که به عنوان میراث فرهنگی ناملموس نزد یونسکو به ثبت رسیده‌است.
question: در فرهنگ جهان ردیف موسیقی چه اهمیتی دارد؟ 

question: تفاوت فرهنگ موسیقی ایران و جهان چیست؟

context: ردیف فقط یک مجموعه از گوشه‌ها نیست، بلکه (همچنان که از نامش بر می‌آید) به ترتیب این گوشه‌ها نیز اشاره دارد. در هر دستگاه، گوشه‌ای که وسعت صوتی‌اش از همه پایین‌تر است، معمولاً به عنوان اولین گوشه انتخاب و درآمد نامیده می‌شود و گوشه‌های دیگر به دنبال آن آورده می‌شوند. گوشه‌ها بنا به ذوق و سلیقه استادان موسیقی دستگاهی ایران جمع‌آوری شده و در مقامات موسیقی ایرانی با نظم و ترتیب خاصی ردیف شده‌اند. به گفتهٔ مجید کیانی، هرگاه نغمه‌ها و آهنگ‌ها (گوشه‌ها) به ترتیبی «متناسب با منطق هنری و ذوق زیبایی شناسانه فرهنگ ایران»، به همراه هماهنگی نسبت‌های فواصل، گردش نغمات، وزن و تزئین‌های ویژه این موسیقی به اجرا در آیند، حاصل کار را ردیف می‌نامند. هر استاد موسیقی سنتی از تسلسل گوشه‌ها با سلیقه، تفکر و احساس خود ردیفی به وجود می‌آورد و هر نوازندهٔ خلاق به هنگام اجرای آن ردیفی نو می‌آفریند که اساسش بر تک‌نوازی و بدیهه‌سرایی است.
qas: answers: text: در هر دستگاه، گوشه‌ای که وسعت صوتی‌اش از همه پایین‌تر است، معمولاً به عنوان اولین گوشه انتخاب و درآمد نامیده می‌شود
question: در دستگاه موسیقی اولین گوشه بر چه اساسی انتخاب می‌شود؟

answers: text: گوشه‌ها بنا به ذوق و سلیقه استادان موسیقی دستگاهی ایران جمع‌آوری شده و در مقامات موسیقی ایرانی با نظم و ترتیب خاصی ردیف شده‌اند.
question: ترتیب و چیدمان گوشه‌ها یا ردیف در مقامات موسیقی ایرانی چگونه ایجاد می‌شوند؟

answers: text: به گفتهٔ مجید کیانی، هرگاه نغمه‌ها و آهنگ‌ها (گوشه‌ها) به ترتیبی «متناسب با منطق هنری و ذوق زیبایی شناسانه فرهنگ ایران»، به همراه هماهنگی نسبت‌های فواصل، گردش نغمات، وزن و تزئین‌های ویژه این موسیقی به اجرا در آیند، حاصل کار را ردیف می‌نامند.
question: به گفته مجید کیانی ردیف در موسیقی چیست؟

answers: text: هر استاد موسیقی سنتی از تسلسل گوشه‌ها با سلیقه، تفکر و احساس خود ردیفی به وجود می‌آورد و هر نوازندهٔ خلاق به هنگام اجرای آن ردیفی نو می‌آفریند
question: استادان موسیقی برای آهنگ‌های خود چگونه ردیف می‌سازند؟

answers: text: هر نوازندهٔ خلاق به هنگام اجرای آن ردیفی نو می‌آفریند که اساسش بر تک‌نوازی و بدیهه‌سرایی است.
question: ایجاد ردیف نو به هنگام اجرای یک نوازنده خلاق بر چه اساسی صورت می‌گیرد؟  

question: بدیهه‌سرایی چیست؟

context: از دید والتر فلدمن، محقق برجستهٔ موسیقی عثمانی، زمانی که موسیقی ترکیه مشغول تمرکز بر اصول موسیقی (از طریق گسترش مقام‌ها) بود، موسیقی ایرانی به سمت قالبی شدن رفت (به معنای تمرکز روی قالب موسیقایی) و سهم موسیقی آوازی از سازی در ایران بیشتر شد و همچنین مقام‌های موسیقی (و متعاقب آن، دستگاه‌ها) به قطعات کوچکتری تقسیم شدند به شکلی که می‌شد هر کدام را جداگانه تعلیم داد (شکل‌گیری ردیف موسیقی ایرانی). در مقابل برخی دیگر از محققین شکل‌گیری ردیف در ایران را با نفوذ فرهنگ غرب که در دورهٔ قاجاریه شدت گرفته بود مرتبط می‌دانند. به عقیدهٔ برونو نتل، شکل‌گیری ردیف موسیقی ایرانی در قرن بیستم با جنبش‌های ملی‌گرایانهٔ ایران در آن دوره رابطه دارد و یک نمونه از تلاش ایرانیان برای اعلام استقلال موسیقی ایرانی از موسیقی ترکی و عربی (که ریشهٔ مشترکی دارند) است. داریوش طلایی نیز معتقد است هدف اصلی بنیانگذاران ردیف، تدوین مجموعه‌ای مرتبط و منظم از ملودی‌های سنتی بود؛ آن‌ها لزوماً به دنبال نظم دادن به سیستم مُدال نبودند و بنابراین رابطهٔ ردیف‌ها با مدها مشخص نشده‌است و نظام آموزشی ردیف دربرگیرندهٔ هیچ تئوری روشنگری نیست.
qas: answers: text: محقق برجستهٔ موسیقی عثمانی
question: والتر فردمن کیست؟

answers: text: زمانی که موسیقی ترکیه مشغول تمرکز بر اصول موسیقی (از طریق گسترش مقام‌ها) بود، موسیقی ایرانی به سمت قالبی شدن رفت (به معنای تمرکز روی قالب موسیقایی) و سهم موسیقی آوازی از سازی در ایران بیشتر شد و همچنین مقام‌های موسیقی (و متعاقب آن، دستگاه‌ها) به قطعات کوچکتری تقسیم شدند به شکلی که می‌شد هر کدام را جداگانه تعلیم داد (شکل‌گیری ردیف موسیقی ایرانی)
question: از دید والتر فلدمن تفاوت موسیقی ایران و ترکیه چه بود؟

answers: text: شکل‌گیری ردیف در ایران را با نفوذ فرهنگ غرب که در دورهٔ قاجاریه شدت گرفته بود مرتبط می‌دانند.
question: از دیدگاه محققین موسیقی شکل‌گیری ردیف در ایران از چه دوره ای آغازشد؟

answers: text: در قرن بیستم با جنبش‌های ملی‌گرایانهٔ ایران در آن دوره رابطه دارد
question: به عقیده برونو نتل، شکل‌گیری ردیف موسیقی ایران مربوط به چه دوره‌ای است؟

answers: text: تدوین مجموعه‌ای مرتبط و منظم از ملودی‌های سنتی بود

text: تدوین مجموعه‌ای مرتبط و منظم از ملودی‌های سنتی
question: هدف اصلی بنیانگذاران ردیف در موسیقی ایران چه بود؟

answers: text: آن‌ها لزوماً به دنبال نظم دادن به سیستم مُدال نبودند و بنابراین رابطهٔ ردیف‌ها با مدها مشخص نشده‌است و نظام آموزشی ردیف دربرگیرندهٔ هیچ تئوری روشنگری نیست.
question: نظام آموزشی ردیف از دیدگاه بنیانگذاران آن چه ویژگی دارد؟

question:  مٌدال در موسیقی چه مفهومی دارد؟

context: شکل‌گیری ردیف عموماً به علی‌اکبر فراهانی نسبت داده می‌شود. فراهانی نوازنده‌ای چیره‌دست در دربار ناصرالدین شاه قاجار بود که به کمک موقعیت ویژه‌ای که داشت و به دلیل علاقه‌ای که در حفظ موسیقی ایرانی (علی‌رغم افول فرهنگی دوران خودش) داشت، دست به طبقه‌بندی موسیقی ایرانی زد. ردیف فراهانی امروز به جای نمانده اما آثار آن را در تمام ردیف‌های بعدی (که به خصوص از طریق فرزندانش میرزاعبدالله و آقاحسینقلی منتقل شدند) می‌توان یافت. میرزاعبدالله و آقاحسینقلی خود نیز جزو نوازندگان سرشناس تار در دورهٔ قاجاریه بودند که تمام عمرشان را به تدوین و تدریس ردیف‌هایشان گذراندند. از این میان ردیف میرزاعبدالله مهم‌ترین ردیف دانسته می‌شود، چرا که میرزاعبدالله با تعلیم آن به شاگردان زیادی که داشت توانست میراث هنری دوران قبل از قاجار را تا به امروز زنده نگاه دارد. برخی منابع، غیر از این دو برادر، از محمدصادق‌خان نیز (از موسیقی‌دانان دربار ناصرالدین شاه) به عنوان یکی از اولین شخصیت‌های ردیف‌نواز نام برده‌اند و نیز ساخت اولین تصنیفهای مبتنی بر ردیف را به زنان دربار از جمله سلطان خانم (موسیقی‌دان دربار) و تاج السلطنه (شاهزاده) نسبت داده‌اند.
qas: answers: text: عموماً به علی‌اکبر فراهانی نسبت داده می‌شود
question: اولین بار شکل‌گیری ردیف در موسیقی ایران به چه کسی نسبت داده شد؟

answers: text: فراهانی نوازنده‌ای چیره‌دست در دربار ناصرالدین شاه قاجار بود که به کمک موقعیت ویژه‌ای که داشت و به دلیل علاقه‌ای که در حفظ موسیقی ایرانی (علی‌رغم افول فرهنگی دوران خودش) داشت، دست به طبقه‌بندی موسیقی ایرانی زد.
question: علی‌اکبر فراهانی کیست؟ 

answers: text: میرزاعبدالله و آقاحسینقلی
question: فرزندان علی‌اکبر فراهانی چه نام داشت؟

answers: text: میرزاعبدالله و آقاحسینقلی خود نیز جزو نوازندگان سرشناس تار در دورهٔ قاجاریه بودند که تمام عمرشان را به تدوین و تدریس ردیف‌هایشان گذراندند.
question: دو نوازنده سرشناس دوره قاجاریه که به تدریس ردیف می‌پرداختند چه کسانی بودند؟

answers: text: ردیف میرزاعبدالله

text: میرزاعبدالله
question: مهمترین ردیف در دوره قاجاریه مربوط به کدام نوازنده موسیقی بود؟

answers: text: محمدصادق‌خان
question: از اولین شخصیت ‌های ردیف‌نواز و از موسیقی‌دانان دربار ناصرالدین‌شاه چه کسی را می‌توان نام برد؟

answers: text: ساخت اولین تصنیفهای مبتنی بر ردیف را به زنان دربار از جمله سلطان خانم (موسیقی‌دان دربار) و تاج السلطنه (شاهزاده) نسبت داده‌اند.
question: ساخت اولین تصنیفهای مبتنی بر ردیف مربوط به کدام زنان دربار ناصرالدین‌شاه است؟ 

question: علی‌اکبر فراهانی، نوازنده دربار ناصرالدین شاه متولد کدام شهراست؟

context: اگر چه رشد موسیقی سنتی ایرانی در دورهٔ معاصر، عمدتاً در ایران صورت گرفته اما محدود به ایران نبوده‌است. در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، بیشتر سازندگان ساز در ایران ارمنی و بسیاری از نوازندگان و خوانندگان یهودی بودند. در فاصلهٔ ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۰ با مهاجرت حدود ۷۰٬۰۰۰ یهودی از ایران به اسرائیل، و پس از آن از نیمه‌های ۱۹۷۰ که عدهٔ دیگری از یهودیان باقی‌مانده از ایران به اسرائیل، آمریکای شمالی و اروپا مهاجرت کردند، ردیف موسیقی ایرانی نیز به همراه‌شان به خارج از ایران برده شد. با این حال، بیشتر شنوندگان موسیقی سنتی در ایران، مسلمانان بودند و جامعهٔ یهودی ایران بیشتر به موسیقی غربی گرایش داشتند، از همین رو برخی از خوانندگان شاخص یهودی، نظیر یونس دردشتی، از آنجا که در اسرائیل شغل موفق و پایگاه گستردهٔ هنری برای خود پیدا نکردند، نهایتاً به ایران سفر می‌کردند تا در آنجا به تولید موسیقی یا ارائهٔ کنسرت بپردازند.
qas: answers: text: اگر چه رشد موسیقی سنتی ایرانی در دورهٔ معاصر، عمدتاً در ایران صورت گرفته اما محدود به ایران نبوده‌است. در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، بیشتر سازندگان ساز در ایران ارمنی و بسیاری از نوازندگان و خوانندگان یهودی بودند.
question: رشد موسیقی سنتی مربوط به چه دوره ای است؟

answers: text: در فاصلهٔ ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۰
question: در چه تاریخی ردیف موسیقی ایرانی به خارج از ایران برده شد؟

answers: text: بیشتر شنوندگان موسیقی سنتی در ایران، مسلمانان بودند و جامعهٔ یهودی ایران بیشتر به موسیقی غربی گرایش داشتند
question: شنوندگان موسیقی سنتی در ایران چه دینی داشتند؟

answers: text: یونس دردشتی
question: خواننده معروف یهودی که به ایران سفر کرد تا به تولید موسیقی و ارائه کنسرت بپردازد چه نام داشت؟

question: چرا جامعه یهودی بیشتر به موسیقی غربی گرایش داشتند؟

context: در ایالات متحده، تا پیش از دههٔ ۱۹۷۰ شناخت موسیقی ایرانی محدود به افراد آکادمیک می‌شد و عرصهٔ موسیقی ایرانی در آمریکا محدود بود به دانشگاه‌هایی که رشتهٔ موسیقی‌شناسی قومی می‌آموختند و جامعهٔ بسیار کوچک ایرانیان آمریکا در آن دوره؛ اما از اواسط دههٔ ۱۹۷۰ که موج مهاجرت ایرانیان به آمریکا شدت گرفت، چند صد هزار ایرانی در شهرهایی مثل لس‌آنجلس، سان‌فرانسیسکو، هیوستون و نیویورک سکنی گزیدند و برخی از ایرانیان نیز که از طبقات متوسط و بالای جامعه بودند، در شهرهای آکادمیک دیگری نظیر شیکاگو و ایندیاناپولیس مستقر شدند. هرمز فرهت مدعی است که در این دوران زندگی به عنوان یک موسیقی‌دان در ایران دشوار بود. در مقابل، آن دسته از ایرانیانی که پیش از مهاجرت به آمریکا توجه اندکی به موسیقی سنتی داشتند، پس از مهاجرت از این موسیقی حمایت کرده و به اجرای موسیقی سنتی در گردهمایی‌هایی ایرانی آمریکایی، فروش نوار کاست و سی‌دی موسیقی سنتی ایرانی، و حتی تألیف و انتشار کتاب در مورد موسیقی ایرانی پرداختند.
qas: answers: text: تا پیش از دههٔ ۱۹۷۰
question: شناخت موسیقی ایرانی در ایالات متحده در چه تاریخی محدود به افراد آکادمیک می‌شد؟

answers: text: اواسط دههٔ ۱۹۷۰
question: در چه تاریخی موج مهاجرت ایرانیان به آمریکا شدت گرفت؟

answers: text: چند صد هزار ایرانی در شهرهایی مثل لس‌آنجلس، سان‌فرانسیسکو، هیوستون و نیویورک سکنی گزیدند و برخی از ایرانیان نیز که از طبقات متوسط و بالای جامعه بودند، در شهرهای آکادمیک دیگری نظیر شیکاگو و ایندیاناپولیس مستقر شدند.
question: مهاجران ایرانی به آمریکا در کدام شهر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها سکنی گزیدند؟

answers: text: آن دسته از ایرانیانی که پیش از مهاجرت به آمریکا توجه اندکی به موسیقی سنتی داشتند، پس از مهاجرت از این موسیقی حمایت کرده و به اجرای موسیقی سنتی در گردهمایی‌هایی ایرانی آمریکایی، فروش نوار کاست و سی‌دی موسیقی سنتی ایرانی، و حتی تألیف و انتشار کتاب در مورد موسیقی ایرانی پرداختند.
question: ایرانیان پس از مهاجرت به آمریکا چگونه موسیقی سنتی را ترویج دادند؟

question: هرمز فرهت چه کسی است؟

context: محتوای ردیف، در طول زمان، تغییراتی داشته‌است. برای مثال، برونو نتل با بررسی دو نسخه از ردیف آوازی محمود کریمی، شامل نسخه‌ای که توسط یکی از شاگردان کریمی در دههٔ ۱۹۶۰ به‌طور مستقل ضبط و مستندسازی شده بود و نسخه‌ای که خود نتل در سال‌های پایانی دههٔ ۱۹۷۰ به‌طور مستقل و به همراه کریمی ضبط کرد، میزان پایداری ردیف در طول تاریخ را ارزیابی کرد و نتیجه گرفت که تغییر محتوای موسیقایی در ردیف‌ها اندک است اما تغییر در نامگذاری گوشه‌ها چندان نادر نیست. مشابه این وضع برای ردیف نورعلی برومند هم وجود داشت و نتل با مقایسهٔ نسخه‌هایی که در سال‌های مختلف ضبط شده بودند نتیجه گرفت که میزان تفاوت محتوا در ردیف برومند بیشتر بوده تا در ردیف کریمی.
qas: answers: text: محتوای ردیف، در طول زمان، تغییراتی داشته‌است.
question: آیا محتوای ردیف در طول زمان تغییر کرده‌است؟

answers: text: تغییر محتوای موسیقایی در ردیف‌ها اندک است اما تغییر در نامگذاری گوشه‌ها چندان نادر نیست
question: برونو نتل نسبت به تغییر محتوای موسیقی در ردیف و تغییر در نامگذاری گوشه چه نظری داشت؟

answers: text: نتیجه گرفت که میزان تفاوت محتوا در ردیف برومند بیشتر بوده تا در ردیف کریمی
question: برونو نتل با بررسی و مقایسه ردیف آوازی محمود کریمی و نور‌علی برومند به چه نتیجه‌ای رسید؟

question: برونو نتل کیست؟

question: نور‌علی برومند چه نقشی در ردیف موسیقی ایران داشت؟

context: همچنین ردیف‌هایی که در مناطق مختلف ایران تکوین یافته‌اند نیز با هم تفاوت دارند. حجاریان از دست کم چهار ردیف عمده نام می‌برد که شامل ردیف اصفهان، ردیف شیراز، ردیف قزوین و ردیف تهران هستند (تمامی این شهرها در دوره‌ای پایتخت ایران بوده‌اند) و اشاره می‌کند که هر کدام از این مکاتب، استادان خاص خود را دارند (مثلاً وی از حسن کسائی به عنوان نمایندهٔ مکتب اصفهان یاد می‌کند). وی همچنین با مقایسهٔ ردیف میرزاعبدالله، کسائی و کریمی نشان می‌دهد که تعداد و نام گوشه‌های آواز ابوعطا در این سه ردیف متفاوت است (به ترتیب، ۷ گوشه شامل یک درآمد، ۲۱ گوشه شامل شش درآمد، و ۹ گوشه شامل یک درآمد) اگر چه پس از حذف موارد تکراری، مشابه یا غیر اصلی، گوشه‌های اصلی در هر سهٔ این ردیف‌ها یکسان هستند: درآمد، گبری و حجاز.
qas: answers: text: ردیف‌هایی که در مناطق مختلف ایران تکوین یافته‌اند نیز با هم تفاوت دارند.
question: آیا ردیف‌های موسیقی در مناطق مختلف ایران یکسان است؟

answers: text: ردیف اصفهان، ردیف شیراز، ردیف قزوین و ردیف تهران
question: ردیف‌های موسیقی کدام مناطق ایران به گفته حجاریان با یکدیگر تفاوت دارند؟

answers: text: حسن کسائی
question: نماینده مکتب ردیف موسیقی اصفهان چه کسی است؟

answers: text: تعداد و نام گوشه‌های آواز ابوعطا در این سه ردیف متفاوت است (به ترتیب، ۷ گوشه شامل یک درآمد، ۲۱ گوشه شامل شش درآمد، و ۹ گوشه شامل یک درآمد)
question: حجاریان با مقایسه ردیف موسیقی میرزاعبدلله، کسائی و کریمی در مورد تعداد و نام گوشه‌‌‌‌‌‌‌های آواز ابوعطا به چه نتیجه‌ای رسید؟

answers: text: درآمد، گبری و حجاز.

text: در هر سهٔ این ردیف‌ها یکسان هستند: درآمد، گبری و حجاز
question: حجاریان معتقد بود پس از حذف موارد تکرای، مشابه یا غیراصلی در ردیف موسیقی میرزاعبدالله، کسائی و کریمی گوشه‌های اصلی در کدام قسمت‌ها یکسان هستند؟

question: آواز ابوعطا چگونه است؟

context: ردیف میرزاعبدالله شامل ۲۵۰ گوشه است که در هفت دستگاه و پنج آواز تنظیم شده‌اند. این نظم و ترتیب در ردیف‌های بعدی نیز کمابیش یکسان است و تفاوت ردیف‌ها در تعداد گوشه‌ها و نامگذاری آن‌هاست. ردیف‌های سازی (مانند ردیف میرزاعبدالله که برای تار و سه تار تدوین شده‌است) گستردگی بیشتری از ردیف‌های آوازی دارند زیرا گوشه‌های مخصوص ساز (نظیر چهار مضرابها، رِنگها و گوشه‌هایی همچون بسته‌نگار، مجلس‌افروز و غیره) را نیز شامل می‌شوند. گسترده‌ترین ردیف آوازی به جای مانده، ردیفی از محمود کریمی است که ۱۴۵ گوشه در آن وجود دارد. به عنوان مثالی دیگر، ردیف آقاحسینقلی از ردیف میرزاعبدالله کوتاه‌تر و پرکارتر است، احتمالاً به‌این دلیل که میرزاعبدالله بیشتر به تعلیم می‌پرداخته و آقاحسینقلی بیشتر به نوازندگی. با این حال، برخی گوشه‌ها هم فقط در ردیف‌های آوازی دیده می‌شوند؛ برای مثال گوشهٔ درآمد خارا فقط در ردیف آوازی دستگاه شور دیده می‌شود، چرا که این گوشه در فواصل پایین‌تر از نت پایه دستگاه شور قرار دارد که در سازهایی نظیر تار و سه‌تار عملاً غیرقابل دستیابی هستند اما در آواز چنین محدودیتی برایشان وجود ندارد.
qas: answers: text: شامل ۲۵۰ گوشه است که در هفت دستگاه و پنج آواز تنظیم شده‌اند
question: ردیف موسیقی میزاعبدالله چه ویژگی دارد؟

answers: text: تفاوت ردیف‌ها در تعداد گوشه‌ها و نامگذاری آن‌هاست.
question: تفاوت ردیف‌‌ها در موسیقی میرزاعبدالله در کدام قسمت است؟

answers: text: ردیف‌های سازی (مانند ردیف میرزاعبدالله که برای تار و سه تار تدوین شده‌است) گستردگی بیشتری از ردیف‌های آوازی دارند زیرا گوشه‌های مخصوص ساز (نظیر چهار مضرابها، رِنگها و گوشه‌هایی همچون بسته‌نگار، مجلس‌افروز و غیره) را نیز شامل می‌شوند.
question: ردیف های سازی و ردیف های آوازی چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

answers: text: ردیفی از محمود کریمی است که ۱۴۵ گوشه در آن وجود دارد
question: گسترده‌ترین ردیف آوازی به جای مانده از موسیقی مربوط به چه کسی است؟

answers: text: احتمالاً به‌این دلیل که میرزاعبدالله بیشتر به تعلیم می‌پرداخته و آقاحسینقلی بیشتر به نوازندگی
question: چرا  ردیف آوازی آقا حسینقلی از ردیف میرزاعبدلله کوتاه‌تر است؟

answers: text: چرا که این گوشه در فواصل پایین‌تر از نت پایه دستگاه شور قرار دارد که در سازهایی نظیر تار و سه‌تار عملاً غیرقابل دستیابی هستند اما در آواز چنین محدودیتی برایشان وجود ندارد.
question: چرا در موسیقی گوشهٔ درآمد خارا فقط در ردیف آوازی دستگاه شور دیده می‌شود؟

question: دستگاه شور چه ویژگی دارد؟

context: داریوش صفوت نیز به اختلاف بین تعداد گوشه‌ها اشاره کرده و گفته که در کتاب شرح ردیف موسیقی ایران از مهدی برکشلی، تعداد گوشه‌ها ۲۲۸ ذکر شده اما در همان کتاب طبق فهرستی از موسی معروفی، تعداد کل گوشه‌ها ۴۷۱ عدد ذکر شده‌است. او قسمتی از این تفاوت را ناشی از گوشه‌های تکراری دانسته (مثلاً ذکر کرده که گوشهٔ بیداد از دستگاه همایون چند بار ذکر شده) اما تعداد گوشه‌ها را بعد از حذف موارد تکراری کماکان ۴۵۲ عدد برشمرده‌است. همچنین وی تعداد گوشه‌های ذکر شده در بحورالالحان را ۲۸۰، و تعداد گوشه‌های ردیف مهدی صلحی را بر اساس نسخه‌ای خطی که مهدیقلی هدایت تهیه کرده، ۳۹۲ گوشه ذکر کرده‌است. محسن حجاریان نیز از ردیف معروفی که توسط برکشلی جمع‌آوری شده به عنوان «بزرگترین» ردیف موسیقی ایرانی با بیش از ۴۰۰ گوشه یاد می‌کند اما اشاره می‌کند که این ردیف مورد تأیید بیشتر موسیقی‌دانان ایرانی نیست و تعداد و ترتیب گوشه‌های آن مورد نقد است.
qas: answers: text: مهدی برکشلی
question: کتاب شرح ردیف موسیقی ایران اثر کیست؟

answers: text: او قسمتی از این تفاوت را ناشی از گوشه‌های تکراری دانسته (مثلاً ذکر کرده که گوشهٔ بیداد از دستگاه همایون چند بار ذکر شده)
question: داریوش صفوت اختلاف بین تعداد گوشه‌ها در موسیقی را چه می‌داند؟

answers: text: تعداد گوشه‌ها را بعد از حذف موارد تکراری کماکان ۴۵۲ عدد برشمرده‌است.
question: داریوش صفوت تعداد گوشه های موسیقی را پس از حذف موارد تکراری چند عدد برشمرده است؟

answers: text: ۲۸۰
question: داریوش صفوت تعداد گوشه‌های ذکر شده در بحورالالحان را چه تعداد برشمرده است؟

answers: text: محسن حجاریان نیز از ردیف معروفی که توسط برکشلی جمع‌آوری شده به عنوان «بزرگترین» ردیف موسیقی ایرانی با بیش از ۴۰۰ گوشه یاد می‌کند
question: بزرگترین ردیف موسیقی ایران توسط چه کسی جمع‌آوری شده و چند گوشه دارد؟

question: کوچکترین ردیف و گوشه‌های موسیقی ایرانی مربوط به کدام نوازنده است؟

question: محسن حجاریان چه نقشی در موسیقی ایران داشت؟

context: ردیف‌های موسیقی ایرانی در طول زمان ثابت نمانده‌اند بلکه گسترش یافته‌اند. به عنوان نمونه ابوالحسن صبا که خود شاگرد میرزاعبدالله بود، در ردیف موسیقی که خودش تدوین کرد گوشه‌هایی مانند «دیلمان» و «امیری» را بر اساس موسیقی نواحی شمال ایران اضافه کرد و یک مثنوی از آوازهای دراویش را نیز با نام «صدری» به ردیف افزود. همچنین محمود کریمی، گوشهٔ «بیات شیراز» را تحت تأثیر موسیقی آذربایجانی به آواز بیات اصفهان اضافه کرد، حسن کسایی استاد ردیف نی، گوشهٔ «هداوندی» را به ردیف نی افزود و به زادگاه خود (اصفهان) منسوب کرد، و عبدالله دوامی استاد ردیف آواز یک روایت آوازی از دستگاه راست‌پنج‌گاه به ردیف خویش افزود. همچنین استادان مختلف موسیقی ردیف‌های اصلی را که برای سازهای زخمه‌ای نوشته شده بودند، برای سازهای دیگر نظیر ویولن، کمانچه، سنتور و نی و نیز برای آواز بازنویسی کردند.
qas: answers: text: ردیف‌های موسیقی ایرانی در طول زمان ثابت نمانده‌اند بلکه گسترش یافته‌اند.
question: چه تغییری در ردیف‌‌های موسیقی ایرانی درطول زمان رخ داده است؟ 

answers: text: در ردیف موسیقی که خودش تدوین کرد گوشه‌هایی مانند «دیلمان» و «امیری» را بر اساس موسیقی نواحی شمال ایران اضافه کرد و یک مثنوی از آوازهای دراویش را نیز با نام «صدری» به ردیف افزود
question: ابوالحسن صبا در ردیف موسیقی خود چه تغییراتی ایجاد کرد؟

answers: text: محمود کریمی، گوشهٔ «بیات شیراز» را تحت تأثیر موسیقی آذربایجانی به آواز بیات اصفهان اضافه کرد
question: محمود کریمی در ردیف موسیقی خود چه تحولی ایجاد کرد؟

answers: text: حسن کسایی استاد ردیف نی، گوشهٔ «هداوندی» را به ردیف نی افزود و به زادگاه خود (اصفهان) منسوب کرد
question: حسن کسایی چه تحولی در ردیف نی خود ایجاد کرد؟

answers: text: برای سازهای دیگر نظیر ویولن، کمانچه، سنتور و نی و نیز برای آواز بازنویسی کردند
question: استادان مختلف موسیقی ردیف‌های اصلی را که برای سازهای زخمه‌ای نوشته شده بودند، برای چه سازهای دیگری نیز بازنویسی کردند؟

question: گوشه‌هایی مانند «دیلمان» و «امیری» در موسیقی چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

question: ردیف‌های اصلی کمانچه و سنتور چه تفاوتی با هم دارند؟

context: تحلیل ردیف موضوع کتاب‌ها و مقاله‌های مختلفی بوده‌است (ر.ک. § منبع‌شناسی). برونو نتل، ردیف موسیقی ایرانی را به هنر مینیاتور ایران تشبیه می‌کند که از دور شاید کم‌اهمیت به نظر برسد اما با بررسی دقیق و از نزدیک، جزئیات ارزشمند آن را می‌توان شناخت. نتل در تحلیل ردیف توضیح می‌دهد که اگر چه ردیف در نگاه اول ممکن است به صورت مجموعه‌ای از گوشه‌هایی با اهمیت برابر به نظر برسد، اما در عمل گوشه‌ها اهمیت متفاوتی دارند؛ مثلاً برخی طول بیشتری دارند و برخی زمینهٔ پرده‌گردانی به دستگاهی دیگر را فراهم می‌کنند. به عقیدهٔ نتل، تعریف گوشه‌ها نباید فقط محدود به ساختار ملودیک آن‌ها باشد بلکه باید عملکرد آن‌ها در دستگاه یا دستگاه‌هایی که به آن تعلق دارند را هم در بر بگیرد.
qas: answers: text: به هنر مینیاتور ایران
question: برونو نتل ردیف موسیقی ایرانی را به چه هنری تشبیه کرده‌است؟

answers: text: اگر چه ردیف در نگاه اول ممکن است به صورت مجموعه‌ای از گوشه‌هایی با اهمیت برابر به نظر برسد، اما در عمل گوشه‌ها اهمیت متفاوتی دارند؛ مثلاً برخی طول بیشتری دارند و برخی زمینهٔ پرده‌گردانی به دستگاهی دیگر را فراهم می‌کنند
question: نتل در تحلیل ردیف و گوشهٔ موسیقی به چه نکته ای اشاره دارد؟

answers: text: به عقیدهٔ نتل، تعریف گوشه‌ها نباید فقط محدود به ساختار ملودیک آن‌ها باشد بلکه باید عملکرد آن‌ها در دستگاه یا دستگاه‌هایی که به آن تعلق دارند را هم در بر بگیرد.
question: به عقیده برونو نتل تعریف گوشه‌ها در موسیقی باید به چه صورت انجام شود ؟

question: مینیاتور چه هنری است؟

context: فرهت معتقد است ترتیب گوشه‌ها در ردیف بیشتر از آن که بر اساس منطق باشد، بر اساس سنت است. تقریباً در تمام ردیف‌ها برای هر یک از دستگاه‌ها یک یا چند گوشه به اسم درآمد تعریف می‌شود. این گوشه معمولاً در ابتدای اجرای دستگاه یا در انتهای اجرای گوشه‌های دیگر نواخته می‌شود و نقش آن تأکید بر فضای تونالِ حول و حوش نت پایه دستگاه است. تنها استثنای مهم این قاعده، در آواز دشتی است (که توسط برخی، یک دستگاه دانسته می‌شود) چرا که این آواز درآمد ندارد و معمولاً با گوشه‌ای به نام «حاجیانی» آغاز می‌شود. درآمد نقش برجسته‌ای در شناخت دستگاه دارد چرا که مُدِ مَبنا را معرفی می‌کند (یعنی مدی که در سراسر اجرای دستگاه به آن از طریق انگاره‌های ملودیکی به نام فرود برگشت داده می‌شود).
qas: answers: text: فرهت معتقد است ترتیب گوشه‌ها در ردیف بیشتر از آن که بر اساس منطق باشد، بر اساس سنت است.
question: به گفته فرهت ترتیب گوشه ‌ها در موسیقی بر چه اساسی استوار است؟

answers: text: تقریباً در تمام ردیف‌ها برای هر یک از دستگاه‌ها یک یا چند گوشه به اسم درآمد تعریف می‌شود. این گوشه معمولاً در ابتدای اجرای دستگاه یا در انتهای اجرای گوشه‌های دیگر نواخته می‌شود و نقش آن تأکید بر فضای تونالِ حول و حوش نت پایه دستگاه است.
question: برای دستگاه‌های موسیقی ردیف و گوشه معمولا چگونه تعریف می‌شود؟

answers: text: آواز دشتی

text: در آواز دشتی
question: در کدام نوع آواز ایرانی درآمد وجود ندارد؟

answers: text: با گوشه‌ای به نام «حاجیانی» آغاز می‌شود.
question: در موسیقی ایرانی گوشه آواز دشتی با چه نامی آغاز می‌شود؟

answers: text: چرا که مُدِ مَبنا را معرفی می‌کند (یعنی مدی که در سراسر اجرای دستگاه به آن از طریق انگاره‌های ملودیکی به نام فرود برگشت داده می‌شود).
question: چرا در موسیقی ایرانی درآمد نقش مهمی در شناخت دستگاه دارد؟

answers: text: یعنی مدی که در سراسر اجرای دستگاه به آن از طریق انگاره‌های ملودیکی به نام فرود برگشت داده می‌شود
question: مُد مَبنا در موسیقی چه مفهومی دارد؟

question: انگاره‌های ملودیکی به نام فرود چه ویژگی دارد؟

context: ردیف موسیقی ایرانی معمولاً به صورت یک مجموعهٔ واحد و متحد تدریس می‌شود و استادان ردیف معمولاً روی ترتیب دستگاه‌ها و گوشه‌ها حساسیت دارند. در برخی موارد این ترتیب، با ترتیب اجرای گوشه‌ها تناسب دارد؛ مثلاً گوشه‌های حصار و مخالف در دستگاه چهارگاه معمولاً در ردیف‌ها کنار هم می‌آیند، همچنان که در اجرا نیز معمولاً نقشی مکمل دارند و یکی پس از دیگری اجرا می‌شوند. همچنین برخی گوشه‌های ریتمیک (مثلاً «پیش زنگوله» در دستگاه سه‌گاه و چهارگاه) غالباً پیش از گوشه‌های مرتبطی که کمتر ریتمیک هستند اجرا می‌شوند (در این مثال، «زنگوله») و در ردیف هم کنار هم آموخته می‌شوند.
qas: answers: text: معمولاً به صورت یک مجموعهٔ واحد و متحد
question: ردیف موسیقی ایرانی معمولا چگونه تدریس می‌شود؟

answers: text: در برخی موارد این ترتیب، با ترتیب اجرای گوشه‌ها تناسب دارد؛ مثلاً گوشه‌های حصار و مخالف در دستگاه چهارگاه معمولاً در ردیف‌ها کنار هم می‌آیند، همچنان که در اجرا نیز معمولاً نقشی مکمل دارند و یکی پس از دیگری اجرا می‌شوند.
question: آیا ترتیب و اجرای دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی با یکدیگر تناسب دارند؟

answers: text: «پیش زنگوله»
question: به گوشه‌های ریتمیک در دستگاه سه‌‌‌‌گانه و چهارگانه چه می‌گویند؟

question: تفاوت دستگاه سه‌گانه و چهارگانه در چیست؟

context: به جز درآمد و فرود که تقریباً در تمام دستگاه‌ها وجود دارند (اگر چه درآمد و فرود هر دستگاه با دیگری متفاوت است)، گوشه‌های دیگری نیز هستند که در چندین دستگاه نام برده می‌شوند. برای مثال گوشهٔ کرشمه در تمام دستگاه‌ها وجود دارد و گوشهٔ زنگوله نیز در شش دستگاه، و جامه‌دران در چهار دستگاه برشمرده می‌شود. هرمز فرهت برای توصیف گوشه‌های خُردی که در دستگاه‌های زیادی اجرا می‌شوند و گاهی کلاً اجرا نمی‌شوند از لفظ «تکه» استفاده می‌کند؛ اما برونو نتل می‌نویسد که بین همین تکه‌ها هم از لحاظ تعداد دستگاه‌هایی که در آن یافت می‌شوند تفاوت هست و این که برخی گوشه‌های کوتاه دیگر (نظیر گوشهٔ نهیب) که در دستگاه‌های مختلف دیده می‌شوند را فرهت تکه ننامیده‌است، مورد نقد قرار می‌دهد.
qas: answers: text: به جز درآمد و فرود که تقریباً در تمام دستگاه‌ها وجود دارند (اگر چه درآمد و فرود هر دستگاه با دیگری متفاوت است)، گوشه‌های دیگری نیز هستند که در چندین دستگاه نام برده می‌شوند. برای مثال گوشهٔ کرشمه در تمام دستگاه‌ها وجود دارد
question: کدام گوشه‌های موسیقی تقریباً در تمام دستگاه‌ها وجود دارند؟

answers: text: گوشهٔ زنگوله نیز در شش دستگاه، و جامه‌دران در چهار دستگاه برشمرده می‌شود.
question: کدام گوشه‌های موسیقی در شش دستگاه و چهار دستگاه  دیده می‌شود؟ 

answers: text: از لفظ «تکه» استفاده می‌کند
question: هرمز فرهت برای توصیف گوشه‌های خٌردی در موسیقی چه واژه ای به کار می‌برد؟

answers: text: برونو نتل
question: چه کسی دیدگاه هرمز فرهت در مورد گوشه‌های خُردی دستگاه ‌که تکه نامیده بود مورد نقد قرار داد؟

question: گوشه کرشمه و نهیب در دستگاه موسیقی چه تفاوتی با هم دارند؟

context: گوشه‌های مختلف از نظر طول (مدت زمانی که در ردیف‌نوازی به آن‌ها اختصاص داده شده) نیز با هم تفاوت دارند؛ برخی گوشه‌ها معمولاً ظرف ده تا بیست ثانیه نواخته می‌شوند اما برای برخی دیگر گاهی سه تا پنج دقیقه زمان در ردیف‌نوازی صرف می‌شود. مثلاً در دستگاه شور، گوشه‌های سلمک، رضوی و شهناز در تمام ردیف‌ها طولانی‌تر هستند و گوشه‌های زیرکش سلمک و گلریز کوتاه‌تر. در برخی از ردیف‌ها، گوشه‌های طولانی‌تر به چند «قسمت» تقسیم می‌شوند که هر کدام جداگانه شرح و آموزش داده می‌شوند. این قسمت‌ها معمولاً توالی مشخصی دارند و در یک اجرای موسیقی تمامشان به کار می‌روند؛ همچنین چارچوبی مشابه دارند اما تفاوتی اندک در ساختار آن‌ها، باعث تمیز دادنشان از هم می‌شود. در مقابل، گوشه‌های دیگر هم وجود دارند که به بیش از یک شکل در یک دستگاه به کار می‌روند. به این شکل‌های مختلف یک گوشه، «نوع» گفته می‌شود. گوشه‌هایی که چند نوع دارند، به نوازنده آزادی عمل بیشتری می‌دهند و زمینه را برای بداهه‌نوازی فراهم می‌کنند. مثلاً بیشتر دستگاه‌ها بیش از یک درآمد دارند (برای نمونه در ردیف برومند، برای دستگاه شور و چهارگاه هر کدام چهار درآمد معرفی شده‌است).
qas: answers: text: گوشه‌های مختلف از نظر طول (مدت زمانی که در ردیف‌نوازی به آن‌ها اختصاص داده شده) نیز با هم تفاوت دارند
question: گوشه‌های متفاوت از چه نظر با هم تفاوت دارند؟

answers: text: برخی گوشه‌ها معمولاً ظرف ده تا بیست ثانیه نواخته می‌شوند اما برای برخی دیگر گاهی سه تا پنج دقیقه زمان در ردیف‌نوازی صرف می‌شود.
question: اینکه گوشه‌‌‌‌های مختلف موسیقی در طول با یکدیگر متفاوتند یعنی چه؟

answers: text: در دستگاه شور، گوشه‌های سلمک، رضوی و شهناز در تمام ردیف‌ها طولانی‌تر هستند و گوشه‌های زیرکش سلمک و گلریز کوتاه‌تر
question: در دستگاه شورکدام گوشه‌های موسیقی طولانی‌‌تر و کدام گوشه‌ها کوتاه‌تر است؟ 

answers: text: در برخی از ردیف‌ها، گوشه‌های طولانی‌تر به چند «قسمت» تقسیم می‌شوند که هر کدام جداگانه شرح و آموزش داده می‌شوند
question: تدریس برخی ردیف‌‌های موسیقی که گوشه‌های طولانی‌تری دارند، چگونه است؟

answers: text: «نوع»

text: «نوع» گفته می‌شود
question: به شکل‌های مختلف یک گوشه در ردیف دستگاه‌‌های موسیقی چه می‌گویند؟

answers: text: گوشه‌هایی که چند نوع دارند، به نوازنده آزادی عمل بیشتری می‌دهند و زمینه را برای بداهه‌نوازی فراهم می‌کنند.
question: در ردیف موسیقی ایرانی گوشه‌هایی که چند نوع دارند چه ویژگی برای نوازنده ایجاد خواهند کرد؟

question: بداهه نوازی در موسیقی ایرانی چگونه انجام می‌گیرد؟

context: علاوه بر تفاوت در ضرب‌آهنگ، ردیف‌های سازی و آوازی از جهات دیگری نیز با هم تفاوت دارند. نبود شعر در ردیف‌های سازی، امکانات بیشتری در اختیار نوازنده قرار می‌دهد لذا برخی گوشه‌های ردیف فقط در ردیف سازی وجود دارند و در ردیف آوازی اجرا نمی‌شوند، از جمله گوشه‌های بسته‌نگار، مجلس‌افروز، خسروانی، . طرب‌انگیز. همچنین چهارمضراب‌ها و رنگ‌ها فقط سازی هستند و با آواز همراه نیستند. از همین رو در دوران معاصر گاهی از ردیف‌های سازی و آوازی جداگانه صحبت شده‌است. با این حال کاربرد اصطلاح «ردیف» در آواز، قدمت کمتری از کاربرد آن برای موسیقیِ سازی دارد، اگرچه این امر ممکن است ناشی از آن باشد که آموزش ردیف با کمک تار و سه‌تار پیش از آموزش آن از طریق آواز شکل گرفت.
qas: answers: text: علاوه بر تفاوت در ضرب‌آهنگ، ردیف‌های سازی و آوازی از جهات دیگری نیز با هم تفاوت دارند. نبود شعر در ردیف‌های سازی، امکانات بیشتری در اختیار نوازنده قرار می‌دهد لذا برخی گوشه‌های ردیف فقط در ردیف سازی وجود دارند و در ردیف آوازی اجرا نمی‌شوند
question: ردیف‌‌های سازی و آوازی از چه نظر با هم متفاوت هستند؟

answers: text: گوشه‌های بسته‌نگار، مجلس‌افروز، خسروانی، . طرب‌انگیز. همچنین چهارمضراب‌ها و رنگ‌ها فقط سازی هستند و با آواز همراه نیستند
question: کدام گوشه‌های موسیقی ایرانی در ردیف سازی وجود دارد ولی در ردیف آوازی وجود ندارد؟ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

answers: text: نبود شعر در ردیف‌های سازی، امکانات بیشتری در اختیار نوازنده قرار می‌دهد لذا برخی گوشه‌های ردیف فقط در ردیف سازی وجود دارند و در ردیف آوازی اجرا نمی‌شوند
question: چرا در دوران معاصر از ردیف‌‌های سازی و آوازی جداگانه صحبت می‌شود؟

question: کدام گوشه‌های ردیف موسیقی ایرانی با آواز همراه هستند؟

context: آن دسته از موسیقی‌دان‌های دورهٔ قاجار که در اواسط قرن بیستم هنوز زنده بودند، «مکتب»های مختلفی از ردیف را آموزش می‌دادند که بر اساس ردیف افرادی همچون میرزاعبدالله، آقاحسینقلی و درویش‌خان بود. این مکتب‌ها وجود فیزیکی نداشتند، اما شاگردان هر مکتب، معمولاً از دیگری جدا بودند و لذا سبک ردیف به صورت سلسله مراتبی بین شاگردان هر مکتب تسری می‌یافت. نشانهٔ دیگری از جدایی نسبی این مکتب‌ها از یکدیگر این بود که شاگردان مکتب درویش‌خان پس از رسیدن به درجهٔ نهایی نشان «تبرزین طلایی» دریافت می‌کردند و این در سایر مکاتب وجود نداشت.
qas: answers: text: «مکتب»های مختلفی از ردیف را آموزش می‌دادند که بر اساس ردیف افرادی همچون میرزاعبدالله، آقاحسینقلی و درویش‌خان بود
question: موسیقی‌دان‌های دورهٔ قاجار ردیف کدام مکاتب را آموزش می‌دادند؟ 

answers: text: شاگردان هر مکتب، معمولاً از دیگری جدا بودند و لذا سبک ردیف به صورت سلسله مراتبی بین شاگردان هر مکتب تسری می‌یافت
question: مکاتب مختلف ردیف موسیقی در دوره‌‌ٔ قاجارچگونه ایجاد شدند؟

answers: text: شاگردان مکتب درویش‌خان پس از رسیدن به درجهٔ نهایی نشان «تبرزین طلایی» دریافت می‌کردند و این در سایر مکاتب وجود نداشت
question: نشانه ٔجدایی مکاتب مختلف ایجاد شده در دوره‌ٔ قاجار را چه چیزی می‌توان دانست؟

question: نشان «تبرزین طلایی» به کدام ردیف از موسیقی ایرانی اطلاق می‌شود؟


context: جدول فوق شامل برخی ردیف‌های جدیدتر نیست. برای مثال، نتل خود در جایی دیگر از یک ردیف خلاصه‌شده نام می‌برد که توسط کامبیز روشن‌روان منتشر شد؛ این ردیف جهت آموزش موسیقی به نوآموزان ساخته و برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تهیه شده بود و متأثر از ردیف میرزاعبدالله، ردیف ابوالحسن صبا و ردیف موسی معروفی بود. از ردیف‌هایی جدیدتری که پس از کتاب برونو نتل منتشر شده‌اند، می‌توان به ردیف حسن کسائی برای ساز نی اشاره کرد. این ردیف اگر چه با نی اجرا شده اما بر پایهٔ ردیف‌های آوازی است. کسایی این ردیف را در سال ۱۳۸۶ به اصرار پسرش ضبط کرد. محمدرضا لطفی از این ردیف به عنوان نخستین «مجموعه آموزشی مدون‌شده برای نی‌نوازها» یاد می‌کند.
qas: answers: text: متأثر از ردیف میرزاعبدالله، ردیف ابوالحسن صبا و ردیف موسی معروفی بود

text: ردیف میرزاعبدالله، ردیف ابوالحسن صبا و ردیف موسی معروفی
question: ردیف موسیقی خلاصه شده‌ای که توسط کامبیزروشن‌روان منتشر شد، متأثر ازردیف چه کسانی بود؟

answers: text: متأثر از ردیف میرزاعبدالله، ردیف ابوالحسن صبا و ردیف موسی معروفی بود

text: ردیف میرزاعبدالله، ردیف ابوالحسن صبا و ردیف موسی معروفی
question: ردیف موسیقیایی که برای کانون فکری کودکان و نوجوانان تهیه شده بود متأثراز ردیف چه کسانی بود؟

answers: text: ردیف حسن کسائی برای ساز نی
question: ردیف موسیقی جدیدی که پس از کتاب برونو نتل منتشر شد مربوط به چه کسی است؟

answers: text: بر پایهٔ ردیف‌های آوازی است
question: ردیف موسیقی حسن کسائی بر چه پایه‌ای استوار است؟

answers: text: کسایی این ردیف را در سال ۱۳۸۶ به اصرار پسرش ضبط کرد

text: در سال ۱۳۸۶ به اصرار پسرش
question: ردیف موسیقی حسن کسائی در چه سالی و به اصرار چه کسی ضبط شد؟

answers: text: محمدرضا لطفی
question: چه کسی از ردیف موسیقی حسن کسائی به عنوان نخستین «مجموعه آموزشی مدون‌شده برای نی‌نوازها» یاد کرد؟

question: محمد رضا لطفی چه نقشی در موسیقی ایرانی داشت؟

context: به گفتهٔ برونو نتل، اولین کسی که چنین نقدی را به ردیف وارد کرد، هرمز فرهت بود. فرهت که در آن زمان در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس در ایالات متحده دانشجو بود، در پایان‌نامهٔ دکترای خود در رشتهٔ موسیقی، به بررسی ردیف موسیقی ایرانی پرداخت. پایان‌نامهٔ او (که در سال ۱۹۶۶ نوشته بود) نهایتاً در سال ۱۹۹۰ توسط انتشارات دانشگاه کمبریج به صورت کتاب چاپ شد. در این کتاب فرهت ردیف موسیقی را «مجموعه‌ای محتوای سرتاسر ناجور» توصیف کرده بود که با دیدگاه پیش از آن، که دستگاه‌ها را مجموعه‌هایی مشابه هم که فقط از نظر ساختار گام با هم تفاوت دارند می‌دانست، در تضاد بود. در همین زمان، محمدتقی مسعودیه نیز نقدی مشابه را به ردیف آواز وارد کرد. او که در دانشگاه کلن آلمان در رشتهٔ موسیقی‌شناسی و موسیقی‌شناسی قومی تحصیل می‌کرد، در پایان‌نامهٔ دکترای خود که در سال ۱۹۶۶ در مورد آواز ایرانی در دستگاه شور بود، مشکلاتی عمده بین ردیف و اجرای دستگاه شور در آواز پیدا کرد.
qas: answers: text: هرمز فرهت
question: بنا به نظر برونو نتل چه کسی اولین بار ردیف موسیقی ایرانی را مورد نقد و بررسی قرار داد؟

answers: text: در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس در ایالات متحده
question: هرمز فرهت در کدام دانشگاه تحصیل می‌کرد؟

answers: text: «مجموعه‌ای محتوای سرتاسر ناجور»
question: هرمز فرهت در کتاب خود ردیف موسیقی ایرانی را چگونه توصیف کرده‌است؟

answers: text: محمدتقی مسعودیه
question: بجز هرمز فرهت چه کسی ردیف آواز ایرانی را مورد نقد قرار داد؟

answers: text: مشکلاتی عمده بین ردیف و اجرای دستگاه شور در آواز
question: محمد‌تقی مسعودیه چه ایرادی در ردیف آواز ایرانی پیدا نمود؟

answers: text: دستگاه شور
question: پایان‌نامه دکترای محمد‌تقی مسعودیه در مورد آواز ایرانی مربوط به کدام دستگاه موسیقی بود؟

question: عنوان پایان‌نامه محمد‌تقی مسعودیه در رشته موسیقی چه بود؟

question: عنوان پایان‌‌نامه برونو نتل در مقطع دکترای موسیقی چه بود؟

context: از دیگر نقدهایی که به ردیف موسیقی ایرانی وارد شده آن است که تدوین‌کنندگان اصلی آن (نظیر میرزاعبدالله) با تئوری موسیقی آشنایی کافی نداشته‌اند و به همین خاطر برخی ظرافت‌های دستگاه‌های موسیقی ایرانی در خلال تدوین ردیف از بین رفته‌است. برای نمونه محمدرضا لطفی معتقد است که نت زیرپایه در دستگاه ماهور، در اصل نیم پرده بمتر از دستگاه راست‌پنج‌گاه بوده، و یک وجه تفاوت ماهور و راست‌پنج‌گاه نیز در قدیم همین بوده اما در زمانی که ردیف موسیقی ایرانی توسط میرزاعبدالله تدوین می‌شده این ظرافت‌ها از بین رفته‌است. همچنین کیهان کلهر معتقد است که ردیفی که توسط میرزاعبدالله و آقاحسینقلی تدوین شده، «ردیفِ فراهان» است و نمایندهٔ موسیقی یک منطقهٔ خاص ایران است و نمایانگر موسیقی تمام ایران نیست؛ از دید او تأکیدی که بر حفظ ردیف به شکل کنونی‌اش (بدون کم یا زیاد کردن هیچ گوشه‌ای) وجود دارد، در مغایرت با نفس تحول‌پذیر موسیقی است.
qas: answers: text: تدوین‌کنندگان اصلی آن (نظیر میرزاعبدالله) با تئوری موسیقی آشنایی کافی نداشته‌اند و به همین خاطر برخی ظرافت‌های دستگاه‌های موسیقی ایرانی در خلال تدوین ردیف از بین رفته‌است
question: چه نقدی به ردیف موسیقی ایرانی وارد شده‌است؟

answers: text: محمدرضا لطفی معتقد است که نت زیرپایه در دستگاه ماهور، در اصل نیم پرده بمتر از دستگاه راست‌پنج‌گاه بوده، و یک وجه تفاوت ماهور و راست‌پنج‌گاه نیز در قدیم همین بوده اما در زمانی که ردیف موسیقی ایرانی توسط میرزاعبدالله تدوین می‌شده این ظرافت‌ها از بین رفته‌است.
question: ردیف موسیقی ایرانی تدوین شده توسط میرزاعبدالله و محمدرضا لطفی چه تفاوتی با هم دارند؟

answers: text: کیهان کلهر معتقد است که ردیفی که توسط میرزاعبدالله و آقاحسینقلی تدوین شده، «ردیفِ فراهان» است و نمایندهٔ موسیقی یک منطقهٔ خاص ایران است و نمایانگر موسیقی تمام ایران نیست؛ از دید او تأکیدی که بر حفظ ردیف به شکل کنونی‌اش (بدون کم یا زیاد کردن هیچ گوشه‌ای) وجود دارد، در مغایرت با نفس تحول‌پذیر موسیقی است.
question: کیهان کلهر ردیف موسیقی میرزاعبدالله و آقاحسینقلی را چگونه نقد می‌کند؟

question: کیهان کلهر چه نقشی در ردیف موسیقی ایران داشته‌است؟

question: دستگاه ماهور در موسیقی ایران چه ویژگی دارد؟